Από τη Σύνταξη. Επιστημονική περιοδική έκδοση 2 Τεύχη/έτος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Από τη Σύνταξη. Επιστημονική περιοδική έκδοση 2 Τεύχη/έτος"

Transcript

1

2 Από τη Σύνταξη Επιστημονική περιοδική έκδοση 2 Τεύχη/έτος Ιδιοκτησία: Ελληνική Εταιρεία Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας: Δημητρέσσα 8, Αθήνα, 11528, τηλ./φαξ Website: ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Υπεύθυνοι Σύνταξης : Γ. Βασλαματζής, Τζ. Σουμάκη Μέλη: Ν. Χαμπέρης, Γ. Μανιαδάκης, Γ. Χαλκιά Η τέχνη και η ψυχανάλυση ερμηνεύουν και οι δύο τον κόσμο (των αισθήσεων, των σκέψεων και των συναισθημάτων) και, όπως έλεγε ο Φρόιντ, σε αυτό το έργο ο καλλιτέχνης προηγείται του ψυχαναλυτή. Θέλω να αντιγράψω εδώ ένα εύγλωττο παράδειγμα που παραθέτει ο Μάριος Μαρκίδης (1999)* αναφερόμενος στην πρωτοπορία του καλλιτέχνη. «Ένας πίνακας του Magritte κεραυνοβολεί. Είναι όλος και όλος μια ωραία πίπα ζωγραφισμένη με την μεγαλύτερη φροντίδα ρεαλιστικής αποτύπωσης Κάτω από την πίπα διαβάζει κανείς μιαν ειδοποίηση: Δεν πρόκειται για πίπα. Σε αυτήν την κατά κάποιο τρόπο παράλογη διάψευση της μαρτυρίας των ματιών, σ' αυτή την αναίρεση της αυτονόητης βεβαιότητας της συνείδησης απεικονίζεται εύστοχα η ερμηνευτική λειτουργία της ψυχανάλυσης». Το παρόν τεύχος των Διαλόγων είναι αφιερωμένο στον συνεχή διάλογο της ψυχανάλυσης με την τέχνη. Η επιλογή των κειμένων καταδεικνύει την εξέλιξη του διαλόγου και των σχέσεων ανάμεσα στην ψυχανάλυση και την τέχνη. Όπως εξελίσσεται η τέχνη - και σήμερα ομιλούμε κυρίως για τις σύγχρονες μορφές τέχνης πού διαφοροποιούνται σημαντικά από την τέχνη των προηγουμένων αιώνων - έτσι εξελίσσεται και η ψυχανάλυση. Αυτό αποτυπώνεται έντονα στην πολύ φρέσκια ματιά πού αποπνέει η συνέντευξη - διάλογος του καθηγητή Γιώργου Χαρβαλιά με τον Γρηγόρη Μανιαδάκη. Τα κύρια άρθρα του τεύχους αυτού υπογράφονται από τον Γρηγόρη Μανιαδάκη, τον Κώστα Εμμανουηλίδη και την Ευτυχία Καλλιτεράκη. Στο πρώτο παρουσιάζεται μια θεωρητική επεξεργασία του θέματος της βίας στον κινηματογράφο, με αφετηρία το έργο του φιλόσοφου Walter Benjamin. Στο δεύτερο ο ψυχαναλυτής παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο απολαμβάνει και κατανοεί την «διαδικασία» ενός κινηματογραφικού έργου καρέ-καρέ. Στο τρίτο κείμενο η ψυχαναλυτική προσέγγιση αφορά στο έργο «Ο Πελεκάνος» (1907) του Strinberg, με κεντρικό ερμηνευτικό άξονα την «νεκρή μητέρα» (Green). Στο παρόν τεύχος υπάρχουν επίσης: μία βιβλιοκρισία για το βιβλίο του Ναυρίδη «Ψυχολογία των Ομάδων», παρουσίαση των συνεδρίων της Ισπανικής Εταιρείας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας και της Διεθνούς Ψυχαναλυτικής Ένωσης (ΙΡΑ) και ενημερώσεις για συνέδρια και σεμινάρια της ΕΕΨΨ. *Μάριος Μαρκίδης : Λογοδοσία, εκδόσεις Εξάντας, Αθήνα Γρηγόρης Βασλαματζής Φιλολογική Επιμέλεια : Βάλια Γκέντσου Εκδόσεις: MEDICAL GRAPHICS Αμφιλοχίου Αγγελική Διεύθυνση: Ζαννή 10-12, Πειραιάς 18536, τηλ , φαξ , Δ.Σ. Ε.Ε.Ψ.Ψ. ( ) Πρόεδρος: Δ. Ρήγας Αντιπρόεδρος: Τζ. Σουμάκη, Γραμματέας: Ε. Βλαχάκη Ταμίας: Σ. Τουρνής, Μέλος: Ε. Καλλιτεράκη 2

3 Η Ελληνική Εταιρεία Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας διοργανώνει στην Αθήνα, από 9 έως 11 Μαΐου 2008, συμπόσιο με θέμα: "ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ: ΑΤΟΜΙΚΟ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ, ΔΙΑΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ" Το τραύμα, δάνειο της ψυχανάλυσης από την ιατρική, κυριαρχεί και διατρέχει το σύνολο του έργου του Sigmund Freud: από την απόδοση της αιτιολογίας της νεύρωσης στο παιδικό σεξουαλικό τραύμα έως την αναγνώριση της σημασίας της φαντασίωσης και της ψυχικής πραγματικότητας, από την τραυματική ενδοψυχική διαδικασία -η οποία οδηγεί στον καταναγκασμό και στην επανάληψη-, έως την σημασία της απώλειας του αντικειμένου, η θεωρία για το τραύμα συμβαδίζει με την εξέλιξη της φροϋδικής σκέψης. Το εύρος των φροϋδικών θεωρήσεων καθώς και οι σημαίνουσες παρατηρήσεις του Sandor Ferenczi για το ρόλο του εξωτερικού αντικειμένου, οδήγησαν την σύγχρονη ψυχαναλυτική σκέψη προς διάφορες κατευθύνσεις καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα θεωριών για το τραύμα. Η κύρια αιτία βέβαια που το ψυχικό τραύμα παραμένει στην επικαιρότητα και συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο όλο και μεγαλύτερου ενδιαφέροντος για τους ψυχαναλυτές είναι η παθογένεια του και οι επιπτώσεις του στην κλινική πρακτική. Η ύπαρξη μη αναπαραστάσιμων πρώϊμων ναρκισσιστικών τραυμάτων, τα οποία συνιστούν πρωταρχικά ελλείμματα στην ψυχική δομή απαιτούν επανεξετάσεις της τεχνικής και καινούργιους τρόπους θεραπευτικής προσέγγισης. Η κυριαρχία του τραύματος σε "νέες" παθολογίες, όπως η οριακή, δημιουργεί επιπλέον δυνατότητες προσέγγισης τους, καθώς και τόπο συνάντησης της ψυχανάλυσης με τη ψυχιατρική και τις νευροεπιστήμες. Από την άλλη πλευρά οι συνέπειες των τραυμάτων που αφορούν την συλλογική ανθρώπινη εμπειρία και ο τρόπος μετάδοσης τους στις επόμενες γενεές καταλαμβάνουν ένα πεδίο που δεν ενδιαφέρει μόνο τους ψυχαναλυτές. Ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή όπου συχνά κυριαρχεί μια τυφλή, ακατανόητη βία, οι προσπάθειες κατανόησης και απόδοσης νοήματος στα τραύματα που προκαλεί -ώστε να μπορούν να ενταχθούν στην ατομική, οικογενειακή, συλλογική ιστορία-, αποκτούν ζωτική σημασία. Η Ελληνική Εταιρεία Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας φιλοδοξεί με το συμπόσιο της να συμβάλλει σε αυτούς τους προβληματισμούς. Θα αναπτυχθεί ένας διεπιστημονικός διάλογος, ο οποίος θα συζητήσει τη φύση του τραυματικού στην σύγχρονη πραγματικότητα, αλλά και τραυματικές καταστάσεις της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας όπως ο εμφύλιος πόλεμος ή το φαινόμενο της μετανάστευσης. Στο συμπόσιο προσκεκλημένοι ξένοι ομιλητές είναι οι ψυχαναλυτές: Bonaminio (Ιταλία), Γιαννακούλας (Ιταλία), Dreyfus (Ελβετία), Faimberg (Γαλλία). Ακόμη θα μιλήσουν έλληνες ψυχαναλυτές: Αναγνωστόπουλος, Αναστασόπουλος, Βασιλιάς, Βασλαματζής, Βλαχάκη, Δημόπουλος, Καλλιτεράκη, Καραμανωλάκη, Κυριαζής, Λιακόπουλος, Μανιαδάκης, Μπένου, Μπεράτη, Μπόμπος, Ποταμιάνου, Ρήγας, Σαββόπουλος, Σουμάκη, Τσανίρα, Φαλάρας, Χαμπέρης, κ.α. καθώς και άλλοι επιστήμονες Κούβελας, Πλουμπίδης κ.α. Χώρος διεξαγωγής συνεδρίου: Divani Palace Acropolis Hotel Χρόνος διεξαγωγής: 9-11 Μαΐου 2008 Κόστος συμμετοχής: 1 η περίοδος 2 η περίοδος Επαγγελματίες Κλάδου Υγείας Ειδικευόμενοι Εκπαιδευόμενοι Εταιρειών Ψυχ Ψυχοθεραπείας Φοιτητές Day ticket Γραμματεία Συμποσίου : TRIAENA Tours & Congress Υπεύθυνος : Κος Μωραϊτης Τηλ Φαξ

4 Βία, Ψυχικός Χώρος και Κινηματογράφος Γρηγόρης Μανιαδάκης Σε μια σχετικά πρόσφατη συνέντευξη του στο ευρείας κυκλοφορίας περιοδικό Elle, ο σκηνοθέτης της ταινίας No Man s Land Ντάνις Τάνοβιτς ανέφερε ότι «τo 1993», μεσούντος του πολέμου στη Βοσνία, «οι κάτοικοι του Σεράγεβο ήταν έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις σφαίρες των σνάιπερς [των διαβόητων ελεύθερων σκοπευτών] για να πάνε στον κινηματογράφο». Ίσως το συμβάν, απομονωμένο και προβεβλημένο με το συγκεκριμένο τρόπο, ενέχει και κάποιο στοιχείο υπερβολής. Θέτει, όμως, με απτό τρόπο δύο υπαρκτά και λίγο-πολύ γνωστά ζητήματα. Πρώτο, την ελκτική δύναμη των κινηματογραφικών εικόνων στην εποχή μας. Δεύτερο, την πολυσχιδή σύνδεση των εικόνων αυτών με εκφάνσεις και φαινόμενα της ζωής, όπως η βία. Ήδη εξήντα περίπου χρόνια νωρίτερα, τις παραμονές του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, ο Γερμανός φιλόσοφος και θεωρητικός της τέχνης Walter Benjamin έγραφε επ αυτού ότι: «ο κινηματογράφος είναι η μορφή τέχνης που ανταποκρίνεται στον αυξημένο κίνδυνο θανάτου που απειλεί τον σύγχρονο άνθρωπο» (Benjamin 1983α). Στην εισήγησή μου θα προσπαθήσω να ανιχνεύσω συνάφειες ανάμεσα στη βία και τον κινηματογράφο διατηρώντας ως συνδετικό κρίκο την έννοια του ψυχικού χώρου. Σύμφωνα με ένα περιγραφικό ορισμό (Glasser 1985), βία θεωρείται «η σκόπιμη πρόκληση σωματικής βλάβης σε ένα [άλλο] άτομο». Η λέξη βία έχει πάντως και ευρύτερη σημασία. Ο αμερικανός ψυχαναλυτής Leonard Shengold (1999) συνδέει την ύπαρξη της βίας με την έννοια του κακού. Σε μια πρόσφατη ανασκόπηση της σχετικής με τη βία ψυχαναλυτικής βιβλιογραφίας η Rosine Josef Perelberg (1999) αναφέρει ως βασικά ζητήματα, μεταξύ άλλων, το κατά πόσο η βία και η επιθετικότητα στον άνθρωπο είναι εγγενείς ή αντιδραστικές, καθώς και τη σημασία τους στην αναπτυξιακή διαδικασία. Για τους αρχαίους Έλληνες η λέξη βία σήμαινε, μεταξύ άλλων και: αλκή, δύναμη. Σύμφωνα με τη μυθολογία, η Βία, κόρη του Πάλλαντος και της Στυγός βοήθησε το Δία να επικρατήσει στην Τιτανομαχία. Στον Αισχύλειο Προμηθέα Δεσμώτη συμμετείχε στην τιμωρία του παραβάτη και ευεργέτη του ανθρώπινου γένους Τιτάνα. Το λεξικό προσδιορίζει ως μια από της σημασίες της λέξης στη Νέα Ελληνική τη χρήση δυνάμεως προς καταναγκασμόν. Με αυτή την έννοια και με μια παρεμφερή την αναγκαστική προσφυγή στη δύναμη- την προσεγγίζω εδώ. Ο Freud to 1893 έγραφε: «εκείνος που πρώτος πέταξε στον εχθρό του μια βρισιά αντί για ένα ακόντιο ήταν ο θεμελιωτής του πολιτισμού». Δηλαδή, θεμέλιο του πολιτισμού είναι η ψυχική επεξεργασία των ενορμητικώνεν προκειμένω επιθετικών- ώσεων και η διαχείριση τους σε κάποιο στοιχειωδώς συμβολικό και όχι αναγκαστικά αποκλειστικώς σωματικό επίπεδο. Επίσης, η στοιχειώδης αναγνώριση της ύπαρξης κάποιου άλλου, όπως δείχνει η υβριστική, έστω, κατονομασία του. Η επεξεργασία αυτή θα μπορούσε να είναι αυτό που ονομάζουμε σκέψη ή ευρύτερα, ψυχονοητική λειτουργία. O Bion θεωρεί ότι το σκέπτεσθαι εξαρτάται, μεταξύ άλλων, και από την ανάπτυξη ενός οργάνου για την υποδοχή των σκέψεων. Η ιδέα ενός -νοητού- ψυχικού οργάνου φέρνει στο μυαλό τη διατύπωση του Freud (1938), σύμφωνα με την οποία «υποθέτουμε ότι η ψυχική ζωή συνίσταται στη λειτουργία ενός οργάνου στο οποίο προσδίδουμε την ιδιότητα της έκτασης στο χώρο». Πρόκειται, πιστεύω, και στις δυο περιπτώσεις, για αυτό που ονομάζουμε ψυχικό χώρο, αυτό που η Melanie Klein περιέγραψε ως εσωτερικό κόσμο. Η έννοια του ψυχικού χώρου συνδέεται λοιπόν με τη σκέψη. Η σκέψη, λέει ο Bion, γεννιέται όταν μια προσδοκία συναντά μια ματαίωση. Η ανάπτυξη του σκέπτεσθαι εξαρτάται από την ανοχή στη ματαίωση. Αν ο ψυχικός πόνος είναι μεγάλος, συμβαίνει μια σχάση του ψυχικού χώρου, και μια απόδραση του πάσχοντος μέρους του ψυχισμού προς άλλους ψυχικούς χώρους (Resnik 1995). Πρόκειται για το φαινόμενο, το οποίο η Klein ονομάζει προβλητική ταύτιση. Η απόδραση αυτή έχει μια παθολογική πλευρά (φυγή στην παντοδυναμία, εκμηδένιση του χώρου, άρνηση της ματαίωσης, εκκένωση του ψυχισμού, συρρίκνωση του ψυχικού χώρου). Έχει όμως και μια ρεαλιστική, την οποία ο Bion, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα το βρέφος με τη μητέρα του, περιγράφει ως εξής: «Αν το βρέφος νιώθει ότι πεθαίνει, μπορεί να ξυπνήσει μέσα στη μητέρα φόβους ότι πεθαίνει. Μια ισορροπημένη μητέρα μπορεί να δεχτεί τους φόβους αυτούς και να απαντήσει [ ] μ ένα τρόπο που κάνει το μωρό να νιώσει ότι ξαναπαίρνει πίσω την τρομαγμένη του προσωπικότητα αλλά σε υποφερτή για το ίδιο μορφή» (Bion 1967). Η ματαίωση γίνεται λοιπόν ανεκτή και μπορεί να αναπτυχθεί η σκέψη. Ο Βion ονομάζει τη λειτουργία αυτή της μητέρας περιέχειν. Αν η μητέρα δεν μπορεί να ανεχτεί αυτές τις προβολές, τότε το βρέφος τελικά καταλαμβάνεται από έναν ακατονόμαστο τρόμο, ένα τρόμο απογυμνωμένο από οποιοδήποτε νόημα που θα τον καθιστούσε στοιχειωδώς ανεκτό. Στην περίπτωση αυτή, αν στη θέση του βρέφους τοποθετήσουμε έναν ενήλικο, δεν είναι δύσκολο να διανυθεί η απόσταση από την προβλητική ταύτιση έως το φονικό ακόντιο, τη βία. Ορισμένοι ψυχαναλυτές (Fonagy & Target, 1999) διατυπώνουν την υπόθεση ότι τόσο η βία που στρέφεται εναντίον του εαυτού, όσο και εκείνη που στρέφεται 4

5 εναντίον άλλων συνδέεται με ελλείμματα στην ικανότητα για λειτουργία του ψυχικού χώρου. Η έλλειψη του χώρου όπου θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς, είτε τις δικές του ψυχικές καταστάσεις είτε εκείνες των άλλων (mentalisation), μπορεί να οδηγήσει έναν άνθρωπο στη διαχείριση σκέψεων, συναισθημάτων και επιθυμιών στο χώρο του σωματικού. Το πρόβλημα, σύμφωνα με αυτούς, ανάγεται σε μια κρίσιμη περίοδο στην ανάπτυξη, όπου το παιδί αναζητά στο πρόσωπο του πρωταρχικού του αντικειμένου μια αναπαράσταση των δικών του ψυχικών καταστάσεων. Αν δεν την ανακαλύψει, οδηγείται σε παθολογικές λύσεις, ώστε να κατορθώσει να διατηρήσει κάποιου είδους ισορροπία. Σύμφωνα με μια συμπυκνωμένη διατύπωση, η βίαια εκδραμάτιση αποτελεί «την δια της πράξης αποβολή της ψυχικής επεξεργασίας, που αποκλείει κάθε φαντασίωση και κάθε αναπαράσταση» (Gibeault 2001). Η βία λοιπόν σχετίζεται άμεσα με τον ψυχικό χώρο ή μάλλον με την έλλειψη του στο υποκείμενο. Σχετίζεται επίσης και με την περιορισμένη δυνατότητα κάποιου αντικειμένου να περιέξει και να δώσει κάποια υποφερτή μορφή στην ανάγκη, την απόγνωση, το θυμό ή τον τρόμο του υποκειμένου. Ας σημειώσουμε επί τη ευκαιρία ότι η λειτουργία του περιέχειν έχει συνδεθεί με την έννοια της μητρικής ονειροπόλησης, δηλαδή των φαντασιώσεων της μητέρας μέσω των οποίων θα περιεχθεί και θα αναπαρασταθεί η κατάσταση του βρέφους. Τι σχέση μπορούν να έχουν όλα αυτά με τον κινηματογράφο; Ο κινηματογράφος ως μορφή τέχνης αλλά και ως κοινωνικό φαινόμενο παρουσιάζει δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: Πρώτον, απευθύνεται εκ προοιμίου στην ευρεία κοινωνική ομάδα, στις μάζες που κατέκλυσαν τις μεγάλες πόλεις στον 20ό αιώνα. Η δεύτερη ιδιαιτερότητά του συνίσταται στη χρήση τεχνικών (φωτογραφία, ηχοληψία, μοντάζ), οι οποίες προσδίδουν στην κινηματογραφική ταινία την αληθοφανή εικόνα της υποκειμενικά βιωμένης αισθητηριακής εμπειρίας. Ήδη, το 1916, ο ψυχολόγος του Harvard, Hugo Münsterberg υποστήριζε στο βιβλίο του Ψυχολογική Μελέτη του Κινηματογράφου ότι το φιλμ μετατρέπει τον εξωτερικό κόσμο σε ψυχικούς μηχανισμούς (μνήμη, φαντασία, συγκίνηση ) Ο Walter Benjamin σημειώνει: ο κινηματογράφος εμπλούτισε τον κόσμο των αισθήσεων με μεθόδους που μπορούν να παραλληλισθούν με τις μεθόδους της Φροϋδικής θεωρίας [ ] Έκανε αναλύσιμα πράγματα που προηγουμένως συμπλέανε απαρατήρητα στο πλατύ ρεύμα του αισθητού Ο Benjamin αναφέρεται εδώ στη διεύρυνση και την ψυχολογική σήμανση της αισθητηριακής εμπειρίας που μπορούν να πετύχουν οι κινηματογραφικές τεχνικές. Γράφει: Με τα γκρο-πλαν διαστέλλεται ο χώρος, με τα ρελαντί η κίνηση Όσο και αν μας είναι οικεία-χονδροειδώς- η κίνηση που κάνουμε για να πιάσουμε τον αναπτήρα ή το κουτάλι, δεν ξέρουμε ωστόσο τίποτα για το τί συμβαίνει ανάμεσα στο χέρι και στο μέταλλο και ακόμα λιγότερο για το πώς σχετίζεται αυτό με τις διάφορες ψυχικές καταστάσεις στις οποίες βρισκόμαστε. Εδώ επεμβαίνει η 5 κάμερα με τα βοηθητικά της μέσα: τα ζουμ την απομόνωση την επιτάχυνση και την επιβράδυνση της κίνησης Μας δείχνει το οπτικά ασυνείδητο Πιστεύω ότι με αυτές τις τολμηρές διατυπώσεις, γραμμένες στη δεκαετία του 1930, ο Benjamin υπαινίσσεται ότι ο κινηματογράφος πετυχαίνει να μιμηθεί τη λειτουργία του ψυχισμού, τον οποίο μάλιστα η ψυχαναλυτική μέθοδος είχε πρόσφατα ανακαλύψει. Ας μην ξεχνάμε ότι η μητρόπολη του κινηματογράφου, το Χόλιγουντ, είχε το προσωνύμιο βιομηχανία ονείρων. Αν το βιομηχανία παραπέμπει στη μαζική παραγωγή και κατανάλωση, το ονείρων ανακαλεί στο νου τα περιεχόμενα του ψυχικού χώρου- όνειρα, φαντασιώσεις, αναμνήσεις Ο Benjamin έβλεπε στη συσσώρευση των μαζών του βιομηχανικού προλεταριάτου και τη συνεπακόλουθη απώλεια των παραδοσιακών «περιεχόντων» του ένα ψυχικό κενό (απώλεια του φωτοστέφανου του ποιητή, απώλεια της «μοναδικότητας» και της αίγλης του έργου τέχνης-benjamin 1983α, 1983β). Αυτό το κενό-ενδεχομένως όχι πολύ μακριά από τον ακατονόμαστο τρόμο-θα μπορούσε να γεμίσει είτε με τη θεσμοθέτηση της βίας (φασισμός, πόλεμος) είτε με κάποιας μορφής στοχασμό, ο οποίος όμως θα χρειαζόταν κάποιο περιέχον, κάποιο ψυχικό χώρο για ν αναπτυχθεί. Ο Benjamin λοιπόν, αλλά και άλλοι διανοητές της γενιάς του (Krakauer), είδαν ένα τέτοιο περιέχον στη νέα, τότε, τέχνη του κινηματογράφου, κυρίως επειδή αναγνώρισαν σ αυτόν μια άνευ προηγουμένου δυνατότητα εμβάθυνσης της αισθητηριακής αντίληψης και νοηματοδότησης της μέσω της υποταγής της στη λογική ενός φαντασιωσικού σεναρίου που εξελίσσεται επί της οθόνης. Οι κινηματογραφικές εικόνες και οι ιστορίες που αυτές αφηγούνται θα μπορούσαν να συνιστούν ένα είδος ονειροπόλησης, στην οποία θα μπορούσαν να περιεχθούν και να πάρουν μια μορφή τα άγχη των μαζών. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των Μοντέρνων Καιρών του Τσάρλι Τσάπλιν, όπου «ζωγραφίζεται» ανάγλυφα αλλά και με διασκεδαστικό τρόπο το άγχος της εξαφάνισης της οποιασδήποτε έλλογης πρωτοβουλίας, και της υποκατάστασης της από την αφασική επαναληπτικότητα που συνεπάγεται η κατακυρίευση ολόκληρου του χώρου (του εργοστασίου, της οθόνης, μεταφορικά του ψυχικού) από την παντοδύναμη, τερατώδη μηχανή. Και όλα αυτά, λόγω της ιδιαιτερότητας της κινηματογραφικής τεχνικής, υπό μια μορφή που μπορεί όχι μόνο να προέρχεται από κάποιου είδους ψυχική λειτουργία «αλλά και να απεικονίζει τη λειτουργία αυτή, δηλαδή τη μετατροπή της αισθητηριακής εμπειρίας σε σκέψη». Η κινηματογραφική μηχανή μπορεί έτσι να θεωρηθεί κάτι αντίστοιχο με τον ψυχικό χώρο. Από την άποψη αυτή θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι ο κινηματογράφος, ως θεσμός, κινείται σε μια κατεύθυνση αντίθετη από εκείνη που παράγει τη βία. Οι μεγάλες, σκοτεινές αίθουσες με την τεράστια αφθονία και ποικιλία ταινιών, αλλά και εικόνων σε κάθε ταινία, φαντάζουν ως πάντα διαθέσιμο περιέχον για όλα τα ομολογημένα και ανομολόγητα άγχη της κοινωνικής ομάδας. Ίσως, όμως, τα πράγματα να μην είναι και τόσο απλά.

6 Συχνά ο κινηματογράφος έχει κατηγορηθεί για την καταστροφική επίδραση των εικόνων βίας που εμπεριέχουν πολλές ταινίες, επίδραση μέρος της οποίας υποτίθεται ότι είναι η καθαυτή αύξηση της βίας, κυρίως στους εφήβους. Είναι επίσης γεγονός, που έχει αποδειχθεί και με εμπειρικές έρευνες, ότι οι εικόνες βίας μπορούν να προκαλέσουν έντονες αντιδράσεις, κυρίως σε εφήβους αλλά και παιδιά (Tisseron 2002). Βέβαια, οι έρευνες αυτές αφορούν κατά κύριο λόγο την τηλεόραση και δευτερευόντως τον κινηματογράφο. Θέτουν όμως ένα ζήτημα: οι κινηματογραφικές εικόνες, στις οποίες στήριξε εξάλλου την κυριαρχία της και η τηλεόραση, αποτελούν δέκτη μονάχα των διαθέσεων ή των αγχών του κοινού; Δεν εκπέμπουν κάτι; Η προβολή εικόνων από τη μηχανή στην οθόνη και από εκεί στο θεατή μπορεί να είναι βίαιη, ανεξάρτητα από το αν προβάλλονται εικόνες βίας ή όχι; Στη μελέτη του Τα ευεργετήματα των εικόνων ο ψυχαναλυτής Serge Tisseron χρησιμοποιεί την έννοια της βίαιας εικόνας. Ως βίαιη εικόνα ο Tisseron ορίζει την «εικόνα που πλημμυρίζει το υποκείμενο με συγκινήσεις (é motions) τις οποίες το υποκείμενο αδυνατεί να αναγνωρίσει και οι οποίες το εμποδίζουν να σκεφθεί». Πόσο βίαια μπορεί να είναι αυτή η επίθεση στη σκέψη ; Ο Tisseron σημειώνει επ αυτού: «Θα ήταν υπερβολικό να συγκρίνουμε ένα τραύμα που βιώθηκε στην πραγματικότητα- π.χ. μια σεξουαλική επίθεση που έζησε ένα παιδί- με ένα τραύμα που προκαλείται από εικόνεςπ.χ. τη θέαση μιας πορνογραφικής ταινίας». Φαίνεται επίσης, πάντα σύμφωνα με τον Tisseron ότι πολλοί άνθρωποι αναζητούν βίαιες εικόνες για να αποκτήσουν σαφείς αναπαραστάσεις συγκεχυμένων ψυχικών καταστάσεων ώστε να τους δώσουν κάποιο νόημα [και] να τις ελέγξουν. Το πρόβλημα στην περίπτωση των υπερβολικά σαφών εικόνων είναι ότι επειδή στερούνται συμβολικής σημασίας, μάλλον εμποδίζουν παρά ευοδώνουν την ψυχική επεξεργασία. Θα έπρεπε πάντως, η βία των κινηματογραφικών εικόνων, η χρήση δυνάμεως προς καταναγκασμόν, να αναζητηθεί ενδεχομένως σε πιο λεπτούς και πολύπλοκους μηχανισμούς. Ίσως τα λόγια ενός σημαντικού σκηνοθέτη,ο οποίος έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τη βία στις ταινίες του, του Francis Ford Coppola, φωτίζουν κάποιες όψεις του ζητήματος. «Η βία», λέει λοιπόν ο Coppola, «είναι κάτι τόσο αηδιαστικό που πρέπει να της δώσεις κάποιου είδους πρωτοτυπία για να θεωρείται αξιομνημόνευτη». Έχω την εντύπωση ότι η αξιομνημόνευτη πρωτοτυπία στην οποία αναφέρεται ο Coppola δεν έχει τόσο να κάνει με το σενάριο ή την ηθοποιία, όσο με το στοιχείο που συνιστά την ιδιαιτερότητα του κινηματογράφου ως τέχνης: την ίδια την κινηματογράφηση. Αναφέρθηκα πιο πάνω στις αναλογίες της κινηματογραφικής τεχνικής με τον ψυχικό χώρο. Στη δεκαετία του 1970, ορισμένοι ψυχαναλυτικά προσανατολισμένοι γαλλόφωνοι θεωρητικοί του κινηματογράφου (Baudry, Metz) διατύπωσαν τη θέση ότι το νόημα που παράγεται [σε μια ταινία] δεν εξαρτάται μόνο από το περιεχόμενο των εικόνων αλλά και από τις υλικές διεργασίες [δηλαδή τις κινηματογραφικές τεχνικές] δια των οποίων δημιουργείται η αυταπάτη της συνέχειας 6 ασυνεχών στοιχείων (που βασίζεται στο αδιάκοπο της όρασης). Η κινηματογραφική μηχανή προβάλλει εικόνες με ταχύτητα που ρυθμίζεται κατά βούληση. Επίσης μπορεί, αλλάζοντας θέσεις να παρακολουθεί συνεχώς το αντικείμενο με τράβελιγκ, συνεχή πλάνα, ζουμ κ.τ.λ. Έτσι προκύπτει με τη βοήθεια και του μοντάζ μια τεχνητή συνεχής αντίληψη, μια απάρνηση (denial) της ασυνέχειας της αντίληψης. Η μηχανή γίνεται κάτι σαν παντοδύναμο, ιδεώδες μάτι, ελεύθερο από τα δεσμά του χώρου και του χρόνου. Με αυτό το υπερβατικό υποκείμενο (transcendental subject), όπως ονομάζει την κινηματογραφική μηχανή ο Baudry, ταυτίζεται καταρχήν ο θεατής (Homer 1998). Ως εκ τούτου και οι εικόνες που θα παρακολουθήσει και θα εκπορεύονται από το εξιδανικευμένο αυτό μάτι θα είναι με τη σειρά τους εξιδανικευμένες, αφού θα συμβολίζουν ή μάλλον θα υλοποιούν την απόλαυση μιας χωρίς όρια όρασης. Όσοι έχουν δει το Αποκάλυψη Τώρα του Coppola σίγουρα θα έχουν συγκρατήσει πώς, μέσω των κινηματογραφικών τεχνικών, η βία του πολέμου του Βιετνάμ μετατρέπεται σε παραισθητική φαντασμαγορία ή αρχετυπική τελετουργική διαδικασία. Τον Ιανουάριο του 2002 κάποιος ονόματι Richard Durn άρχισε να πυροβολεί με το όπλο του σε μια πολιτική συγκέντρωση στη Nantes, σκότωσε αρκετούς ανθρώπους και στη συνέχεια αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει. Ο Durn υποστήριξε ότι είχε ταυτιστεί με το Ρόμπερτ Ντε Νίρο, όπως εκείνος εμφανίζεται στην ταινία Ο Ταξιτζής. Μέχρι να γίνει αυτό, είπε, αισθανόμουν ένα τίποτα, δε μου άρεσε τίποτα επάνω μου. Η ταύτιση αυτή θα μπορούσε να αποτελεί απόπειρα ανακούφισης ενός μεγάλου ελλείμματος στο ναρκισσισμό του Durn, μιας αδυναμίας του δηλαδή να επενδύσει μια ρεαλιστική εικόνα του εαυτού του. Σημειωτέον ότι πρόκειται για μια ταινία που περιέχει ομοιότητες με όσα είπε ο Durn για τον εαυτό του, αλλά έχει αναγνωριστεί και ως έργο στοχασμού σχετικά με τους μηχανισμούς που οδηγούν στη βία και όχι ως «δικαίωση» της βίαιης συμπεριφοράς. Με ποιο τρόπο προκύπτει η ταύτιση με τη βίαια πλευρά της εικόνας του πρωταγωνιστή; Ο Τisseron υποστηρίζει ότι στην περίπτωση της ταύτισης με «είδωλα», αυτό που βλέπει ως πρότυπο το υποκείμενο δεν είναι κάποια προοπτική μελλοντικής εξέλιξης αλλά ένας τρόπος να επιτύχει, έστω και για μια φορά, την αίσθηση πληρότητας, ευδαιμονίας και παντοδυναμίας που αποπνέουν τα εξιδανικευμένα αυτά είδωλα. Στην περίπτωση του Durn, ενδεχομένως η εικόνα πληρότητας με την οποία ταυτίστηκε δεν ήταν τόσο ο πρωταγωνιστής, όσο η ίδια η απόλαυση της παρακολούθησης των επί της οθόνης βιαιοτήτων-με τον τρόπο που παρακολουθούσαν τις σφαγές στο Κολοσσαίο οι τρομεροί, πανίσχυροι Ρωμαίοι αυτοκράτορες. Υπό την έννοια αυτή θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι ο κινηματογράφος μπορεί να εξιδανικεύει τη βία και να την καθιστά ελκυστική, όχι τόσο από την ιδεολογική (π.χ. σεναριακή) πλευρά ούτε αναγκαστικά από την αισθητική. Η εξιδανίκευση μπορεί να βρίσκεται στην ίδια τη φύση της κινηματογραφικής εικόνας και μάλιστα στην

7 απόλαυση της ταύτισης του θεατή με τον παντοδύναμο πομπό της, την κινηματογραφική μηχανή. Δεν είναι λίγοι εκείνοι (όπως ο Paul Valé ry και ο Georges Duhamel) που, ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα, στους αντίποδες της προσέγγισης του Benjamin, ταύτισαν την εγγενή ροπή του κινηματογράφου προς τις ιδεωδώς καταγραμμένες εικόνες της εξωτερικής πραγματικότητας, (όχι μόνο τις βίαιες), με την εγκατάλειψη της σκέψης προς όφελος κάποιου στερεότυπου ομοιώματος ψυχικής ζωής. Σύμφωνα με μια τέτοια θεώρηση, ο κινηματογράφος έχει μάλλον τη δυνατότητα του υπνωτικού ελέγχου που διαθέτουν οι εξαρτησιογόνες ουσίες πάνω στην ψυχική ζωή. Συνεπώς, θα μπορούσε να ενέχεται και στον εθισμό του κοινού στη βία. Στην ταινία του Ζούσε τη ζωή της (1962), ο Jean-Luc Goddard αποτυπώνει τη σύντομη ζωή και το βίαιο θάνατο μιας νέας γυναίκας που αδυνατεί να περάσει από τη λατρεία μιας ιδεώδους εικόνας του εαυτού της (λατρεία που, μέσω της πορνείας δια της οποίας συντηρείται, της κοστίζει τον εγκλωβισμό σε ασφυκτικές, κενές σχέσεις με τον έξω κόσμο) σ ένα στοχασμό σχετικά με την πραγματικότητα της ζωής αυτής. Όχι τυχαία, η εν λόγω γυναίκα είναι και εφήμερη ηθοποιός του κινηματογράφου, αλλά και θιασώτης των κινηματογραφικών αιθουσών. Θα μπορούσε, όμως, να υποστηριχθεί και ότι ο κινηματογράφος, ακόμα και στην εθιστική του εκδοχή, αποτελεί μια προσπάθεια να θεωρηθούν (κυριολεκτικά), να αναπαρασταθούν οι εκφάνσεις της ζωής, μηδέ της βίας εξαιρουμένης,να γίνουν δηλαδή αντικείμενο στοιχειώδους, έστω, επεξεργασίας. Ο θεωρητικός του κινηματογράφου Siegfried Krakauer υποστηρίζει ότι οι κινηματογραφικές εικόνες λειτουργούν σαν την ασπίδα του Περσέα απέναντι στις όψεις της ζωής,οι οποίες ως απτή πραγματικότητα παραμένουν δυσβάστακτες και επειδή μπορεί να είναι φρικτές,όπως η βία, και επειδή έχουν φθίνει τα περιέχοντα εκείνα, όπως οι ιδεολογίες, που βοηθούσαν στην αντιμετώπιση τους. Γράφει επίσης, ότι ο κινηματογράφος έχει άμεση σχέση με την εποχή στην οποία γεννήθηκε. Η εποχή αυτή χαρακτηρίζεται σίγουρα από την πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας (που αποτυπώνονται στην τεχνική του), αλλά και από τις μεγάλες, βίαιες μετακινήσεις-πληροφοριών, ανθρώπινων μαζών, και αλλαγές ρυθμών ζωής, ασχολιών, κοινωνικών δομών, αίσθησης του χρόνου, όπως αυτές χαρακτηρίζουν τη βιομηχανική και μεταβιομηχανική κοινωνία. Ο δε κοινωνιολόγος Emile Durkheim, ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα είχε συσχετίσει τις μετακινήσεις και τις αλλαγές αυτές με την αποδυνάμωση των παραδοσιακών υποστηρικτικών δομών του ψυχισμού και τους έδωσε το εύγλωττο όνομα ανομία. Είχε συνδέσει την ανομία με την αύξηση της βίας, κυρίως εναντίον του εαυτού. Αυτά φωτίζουν, ίσως, το νόημα του αφορισμού του Walter Benjamin, σύμφωνα με τον οποίο ο κινηματογράφος είναι η μορφή τέχνης που ανταποκρίνεται στον αυξημένο κίνδυνο θανάτου που απειλεί τον σύγχρονο άνθρωπο. Και οι κάτοικοι του Σεράγεβο, ίσως, διακινδύνευαν τη ζωή τους για να πάνε στον κινηματογράφο, επειδή ήταν απαραίτητο για τη διάσωση του ψυχικού τους χώρου να 7 τοποθετήσουν κάποιες εικόνες ανάμεσα στους ίδιους και την αβάσταχτα βίαιη εξωτερική τους πραγματικότητα. Β Ι Β Λ Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α BAUDRY, J.-L. ( ): Ideological Effects of the Basic Cinematographic Apparatus, trans. Williams, A. in Film Quarterly, vol. 28, no. 2 (Winter), pp BENJAMIN, W. (1983α): Το έργο τέχνης στην εποχή της τεχνικής αναπαραγωγιμότητάς του. Στο: Δοκίμια για την τέχνη. Μετάφραση Δημοσθένης Κούρτοβικ. Κάλβος, Αθήνα BENJAMIN, W. (1983β) : Charles Baudelaire : Un poète lyrique à l apogé e du capitalisme. Payot, Paris. BION, W.R.(1967): A Theory of Thinking. Στο: Second Thoughts. Maresfield Library, London DURKHEIM, E.(1930): Le Suicide. Etude de sociologie. PUF, Paris FONAGY, P. & TARGET, M. (1999): Towards Understanding Violence: The Use of the Body and the Role of the Father. Στο: Perelberg, R.J., ed.: Psychoanalytic Understanding of Violence and Suicide. Routledge. London and New York. FREUD, S. (1893): On the Psychological Mechanisms of Hysterical Phenomena. SE, III. FREUD, S. (1938): An Outline of Psychoanalysis. SE, XXIII GIBEAULT, A. (2001): Violence, repré sentation et é laboration. Psychose et Psychanalyse 1, pp GLASSER, M. (1985): Aspects of Violence. Ανακοίνωση στην Applied Section of the British Psychoanalytical Society. Αναφ. από την Perelberg. HOMER, S. (1998): Apparatus Theory, Christian Metz and Cinema as an Imaginary Signifier. In: Psychoanalysis and the Image. Sheffield University. KRAKAUER, S. (1983): Θεωρία του κινηματογράφου: Η απελευθέρωση της φυσικής πραγματικότητας. Μετάφραση Δημοσθένης Κούρτοβικ. Κάλβος, Αθήνα METZ, C. (1977) : Le signifiant imaginaire: Psychanalyse et ciné ma. Puf, Paris PERELBERG, R. J. (1999): Psychoanalytic Understanding of Violence and Suicide: A Review of the Literature and Some New Formulations Στο: Perelberg, R.J., ed.: Psychoanalytic Understanding of Violence and Suicide. Routledge. London and New York. : RESNIK, S. (1995): Mental Space. Transl. D. Alcorn Karnac Books, London. SHENGOLD, L. (1999): Foreword. Στο: Perelberg, R.J., ed.: Psychoanalytic Understanding of Violence and Suicide. Routledge. London and New York. TISSERON, S. (2002): Les bienfaits des images. Odile Jacob, Paris. Γρηγόρης Μανιαδάκης, Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής - Ψυχοθεραπευτής Συντονιστής Γραφείου Εκπαίδευσης Ελ. Κέντρου Ψυχ. Υγιεινής και Ερευνών

8 Ο πελεκάνος του August Strinberg * Μια Ψυχαναλυτική προσέγγιση Ευτυχία Καλλιτεράκη A. Λίγα λόγια για τον συγγραφέα. Ο Στρίνμπεργκ γεννήθηκε στη Στοκχόλμη το 1849 και πέθανε το Ήταν το τέταρτο και το πιο μεγάλο παιδί ενός ναυτικού πράκτορα ευγενικής καταγωγής και μίας σερβιτόρας. Η παιδική του ζωή περιγράφεται πολύ δυστυχισμένη και ο Στρίνμπεργκ ως ένα πολύ ευαίσθητο, ευέξαπτο και καχύποπτο παιδί. Μέχρι την ηλικία των 23 χρόνων του έκανε δύο απόπειρες αυτοκτονίας. Στα 23 του χρόνια πεθαίνει η μητέρα του και ο πατέρας του ξαναπαντρεύεται με μία παιδαγωγό. Ο Αύγουστος τη μισεί τόσο πολύ που αποφασίζει να παντρευτεί για να φύγει από το σπίτι του πατέρα του. Αποκτά ένα κοριτσάκι που θα πεθάνει μέσα σε λίγες μέρες μετά τη γέννηση του. Πολύ γρήγορα θα αποκτήσει ακόμα δύο κόρες και ένα γιο και θα χωρίσει. Μετά από καιρό παντρεύεται τη νεαρή δημοσιογράφο Φρίντα Ούλ. Αποκτά και μαζί της μία κόρη. Το 1894 αρχίζει να υποφέρει από ψυχωσικές διαταραχές με παρανοϊκές ψευδαισθήσεις. Το 1901 ξαναπαντρεύεται τη Χάριετ Μπούσε και αποκτά μία ακόμα κόρη μαζί της. Το 1907 γράφει τον «Πελεκάνο», το οποίο είναι το τέταρτο ανάμεσα σε άλλα τρία έργα που συνολικά ο ίδιος τα ονόμασε Intima Teatern, καθόσον αναφέρονται σε πολύ προσωπικά θέματα της οικογένειας του. Ο «Πελεκάνος» είναι το τελευταίο από αυτή τη συγκεκριμένη θεματολογία. Β.Υπόθεση του έργου. Το έργο εξελίσσεται μέσα σε μια απίστευτη τραγικότητα, μοιάζει σαν ένα δοκίμιο που πραγματεύεται θέματα αντικειμενοτρόπων σχέσεων και αγγίζει προβλήματα που μας απασχολούν ακόμα και σήμερα. Περιγράφει λοιπόν, μια οικογένεια που ο πατέρας μόλις έχει πεθάνει.ο ρόγχος του θανάτου υπάρχει έντονος, μόλις η αυλαία σηκώνεται. Η οικογένεια πού έχει απομείνει, αποτελείται από τη μητέρα, ένα γιό φοιτητή, σχεδόν αλκοολικό, μια κόρη μόλις παντρεμένη με ένα νέο που φαίνεται πως την έχει παντρευτεί γιατί νομίζει ότι είναι πλούσια. Ο άνθρωπος αυτός, είναι ένα άτομο, που δεν διστάζει να έχει σεξουαλικές σχέσεις και με τη μητέρα της γυναίκας του, επειδή θεωρεί ότι αυτή κατέχει το κλειδί για να φτάσει στο σκοπό του. Κεντρικό πρόσωπο του έργου είναι η μητέραι Μια φοβερή μάνα που δεν δίνει φαγητό στα παιδιά της, που δεν ανάβει τη σόμπα μέσα στο χειμώνα, που ουδέποτε τα έχει αγκαλιάσει ή φιλήσει,που δεν έχει ποτέ δείξει έστω για μια στιγμή λίγη αγάπη και φροντίδα για αυτά. Έτσι, σε όλο το έργο μένουν πεινασμένα από συμβολική αλλά και ουσιαστική τροφή. Στο τέλος, το σπίτι τους θα καεί και η μητέρα θα αφήσει τα παιδιά της στο έλεος της φωτιάς, στη προσπάθεια της να φύγει για να σωθεί. Προβληματίστηκα πολύ ως προς το πώς θα μπορέσουμε να πλησιάσουμε αυτό το θεατρικό κείμενο που πραγματεύεται το απόλυτο κακό, στο πρόσωπο μιας μάνας. Είναι ίσως χρήσιμο να σημειώσουμε ότι για αυτό το απόλυτο κακό εργάστηκε ολόκληρη η οικογενειακή δομή, η οποία εγκλωβίστηκε μέσα σε ένα κλειστό σύστημα εντελώς ψυχωτικό. Σκέφτηκα πάνω σε ποιες παραμέτρους θα κινηθούμε στο έργο και νομίζω πως οι πιο βασικές θα μπορούσαν να είναι: Α) η παρουσία της μάνας, σαν την έκφραση του απόλυτου κακού. Β) η απουσία του πατέρα, εξιδανικευμένη από τα δύο παιδιά του, κυρίως από το γιό, -είναι βοηθητικό και το γεγονός του πρόσφατου θανάτου του-και Γ) η απόλυτη ψυχική ερημιά, εξ αιτίας της οποίας τα παιδιά δεν έχουν τη δύναμη να ζήσουν και πεθαίνουν. Ο Στρίνμπεργκ όταν έγραψε αυτό το έργο, είχε ήδη αρρωστήσει ψυχικά και η οικογενειακή του ζωή ήταν μέσα στην καταστροφή. Είχε χάσει ένα παιδί, οι δύο γάμοι του είχαν αποτύχει και ο τρίτος με μία πολύ νεότερη του γυναίκα ήταν ήδη σε διάλυση. Η γυναίκα του θα πάρει το τρίτο του κορίτσι και θα τον εγκαταλείψει. Αποφάσισε τότε να ζήσει μόνος του και δέχτηκε να τον φροντίσει η αδελφή του Άννα, για την οποία έλεγε ότι τον βασάνιζε πάρα πολύ. Όταν αποφασίζει να ζήσει με την αδελφή του, βρισκόταν ήδη βυθισμένος στην παρανοϊκότητα, που κέντρο της είχε την ίδια. Εκείνος πάντως, παραπονιόταν πάντα ότι κρύωνε και πείναγε σε όλη του τη ζωή. Η ανάλυση του έργου θα βασιστεί πάνω σε κείμενα του Winnicott, σε κείμενα του A. Green και του Bollas, που 8

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισμός: 100 χρόνια μετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ Προεδρία: Ν. Χαμπέρης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑ Ν. Χαµπέρης Προσφωνήσεις Χαιρετισµοί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ ΑΤΟΜΙΚΟ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ, ΔΙΑΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ ΑΤΟΜΙΚΟ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ, ΔΙΑΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ XIII ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ ΑΤΟΜΙΚΟ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ, ΔΙΑΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 9-11 ΜΑΙ ΟΥ 2008, AΘΗΝΑ Divani Palace Acropolis Hotel ΤΕΛΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες;

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Δρ. Ευγενία Σουμάκη Παιδοψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της  Μη βίας Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας" Στις 25-2-2013 οι ομάδα των Έμπιστων Διαμεσολαβητών του σχολείου μας πραγματοποίησε επίσκεψη στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει να σας πω ότι στο αρχείο μου έχω έγγραφη

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

Ο πουπουλένιος Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος Αν και

Ο πουπουλένιος Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος Αν και Ο πουπουλένιος Κοινωνικό του Μάρτιν ΜακΝτόνα Διαρκεια : 125 ' Σκηνοθ.-μετάφρ.: Κ. Μαρκουλάκης Ερμηνεύουν: Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος. Σκην.-κοστ.: Αθ. Σμαραγδή, Φ.

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ IΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

3. Ανάφερέ μου σε παρακαλώ συγκεκριμένα 4 πράγματα που κάνεις για να είσαι ευτυχισμένη.

3. Ανάφερέ μου σε παρακαλώ συγκεκριμένα 4 πράγματα που κάνεις για να είσαι ευτυχισμένη. Αποκλειστική συνέντευξη με την συγγραφέα της ευτυχίας Κατερίνα Τσεμπερλίδου - Η ''Ψυχική Μπουγάδα'' το νέο της βιβλίο απόψε στο Golden Hall! 1. Τι σημαίνει καθαρίζω τις σκέψεις μου τις αναμνήσεις τα τοξικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα