O ΙΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "O ΙΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ"

Transcript

1 1 O ΙΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ Του Χρυσόστοµου Μποµπαρίδη, Πτυχίο (Ιστ.) Παν/µιο Σιένας, Ιταλία Ο διοικισµός στον Αρχαίο Ελληνικό κόσµο Ο όρος διοικισµός προέρχεται από την αντίστοιχη από την αντίστοιχη αρχαία Ελληνική λέξη που σηµαίνει αρχικά «διασκόρπιση του πληθυσµού µιας πόλης» και γενικότερα µπορεί να ερµηνευθεί και ως διαµέλιση ή πιο απλά ως διαίρεση. Η λέξη διοκισµός προέρχεται από το ρήµα «διοκίζω» του οποίου η πρωταρχική του σηµασία είναι «αναγκάζω κάποιους να ζουν χωριστά», δηλαδή διασκορπίζω και, πιο γενικά διαιρώ. Το ουσιαστικό και το ρήµα από το οποίο προέρχεται, είναι όροι που χρησιµοποιήθηκαν για να περιγράψουν µια συγκεκριµένη πολιτική διαδικασία. Αυτή η διαδικασία είναι η ακριβώς αντίθετη του «συνοικισµού» (ο όρος που στην αρχαιότητα περιέγραφε µε ακρίβεια την δηµιουργία της πόλης-κράτους). Με τον διοικισµό όµως περιγράφεται η πολιτική διαδικασία που ωθεί τους κατοίκους µιας πόλης να την εγκαταλείψουν µε προορισµό εγκατάστασης τους, τους οικισµούς που κατοικούσαν πριν την δηµιουργία της πόλης. Το φαινόµενο του διοκισµού εµφανίστηκε σε διάφορες στιγµές της αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας. Ο παλαιότερος, χρονολογικά γνωστός διοκισµός πραγµατοποιήθηκε το 385π.Χ στην Μαντινεία, όταν οι κάτοικοι της Αρκαδικής πόλης υποχρεώθηκαν από τους Σπαρτιάτες να την εγκαταλείψουν 1. Σύµφωνα µε την µαρτυρία του Ξενοφώντα, οι Σπαρτιάτες µετά την νικηφόρο εκστρατεία τους κατά της Μαντινείας αποφάσισαν να γκρεµίσουν αρχικά τα τείχη της πόλης. Στην συνέχεια, υποχρέωσαν το πληθυσµό να εγκατασταθεί και να κατοικήσει τους τέσσερις οικισµούς της χώρας της Μαντινείας από τους οποίους δηµιουργήθηκε η πόλη. Για να περιγράψει αυτή την διεργασία, ο Ξενοφώντας χρησιµοποιεί το επίρρηµα τετραχῇ 2. Αποφάσισαν, επίσης, κατά τον Ξενοφώντα, οι Σπαρτιάτες πως οι κάτοικοι της Μαντινείας θα συµµετείχαν σε πολεµικές επιχειρήσεις της Σπάρτης σε ξεχωριστά σώµατα των τεσσάρων οικισµών κάτω από τις διαταγές αξιωµατικών από την Σπάρτη που στάλθηκαν στους τέσσερις οικισµούς µετά τον διοικισµό 3. Η σκληρή συµπεριφορά των Σπαρτιατών απέναντι στους κατοίκους της Μαντινείας οφείλεται σε µεγάλο βαθµό στην εχθρική στάση που κρατούσε η Αρκαδική πόλη µετά τον συνοικισµό της 1 Στον διοκισµό της Μαντινείας αναφέρονται διεξοδικότερα ο Ξενοφώντας στα Ελληνικά (5, 2, 5-20) και ο ιόδωρος Σικουλός (15,12,1) και συντόµως αναφέρονται ο Ισοκράτης στον Περί Ειρήνης λόγο του (8, 100) και ο Πολύβιος (38,2,11) 2 Ξεν. Ελλην, 5.2,10...διωκίσθη δ' ἡ Μαντινεία τετραχῇ, καθάπερ τό ἀρχαῖον ᾤκουν... 3 Ξεν. Ελλην,, 5, 2, καί ἔπεµπον µέν αὐτοῖς οἱ Λακεδαιµόνιοι οὐ καθ' ἔν, ἀλλά κατά κώµην ἑκάστην ξεναγόν. Συνεστρατεύοντο δ' ἐκ τῶν κωµῶν...

2 2 απέναντι στην Σπάρτη. Η εχθρική αυτή στάση σε συνδυασµό µε την οικονοµική και πολιτική ανάπτυξη της Μαντινείας δικαιολογεί την σκληρότητα των µέτρων από µέρους της Σπάρτης, καθώς η Μαντινεία φάνταζε µια σηµαντική απειλή για την ασφάλεια της, πολύ κοντινή στα σύνορα της. Μη αγνοούµε πως αυτή την χρονική εποχή η κυριαρχία της Σπάρτης σταδιακά αµφισβητείται και στην Πελοπόννησο και η υιοθέτηση τόσο σκληρών µέτρων στην Μαντινεία θα λειτουργούσε, κατά την Σπάρτη, αποτρεπτικά για τους αµφισβητίες της εξουσίας της. Η επιβολή του διοικισµού της Μαντινείας από τους Σπαρτιάτες, τους δίνει την δυνατότητα, όπως έχει υποστηριχθεί, να ακυρώσουν µε µια σειρά διαταγµάτων τα θετικά αποτελέσµατα, έστω και προσωρινά, που επιτεύχθηκαν µε τον προηγούµενο συνοικισµό 4. Κάτω από αυτό το πρίσµα, είναι ενδιαφέρουσα µια δήλωση του Ξενοφώντα σύµφωνα µε την οποία οι Μαντινείς επέστρεψαν στο τρόπο εγκατάστασης και κατοικίας που χρησιµοποιούσαν στο παρελθόν. Από αυτή την διαπίστωση, αντιλαµβανόµαστε πως ο διοικισµός θεωρείτο από τους Έλληνες µια µορφή εγκατάστασης στενά ταυτισµένη και συνδεδεµένη µε µορφές εγκατάστασης προγενέστερες του συνοικισµού. Ο Ξενοφώντας, τονίζει, τα πλεονεκτήµατα αυτού του γεγονότος για τους Μαντινείς καθιστώντας σοφότερους 5. Από το σύνολο της µαρτυρίας του Ξενοφώντα γίνεται ολοφάνερα σαφές πως ο διοικισµός της Μαντινείας είναι µια πολιτική πράξη που επιβλήθηκε από µια ξένη δύναµη στην Αρκαδική πόλη και σε καµία περίπτωση δεν αποτελεί µια πολιτική απόφαση που εξέφραζε την αυθόρµητη πολιτική της βούληση. Ένας άλλος διοικισµός είναι αυτός που πραγµατοποιήθηκε στο τέλος του Τρίτου Ιερού πολέµου το 346π.Χ., όταν ο Φίλιππος Β ο Μακεδόνας υποχρέωσε τους κατοίκους των Φωκικών πόλεων να εγκαταλείψουν τις πόλεις τους, τιµωρώντας µε αυτό τον τρόπο την συµπεριφορά τους κατά την διάρκεια του πολέµου 6. Η απόφαση αυτή θεσµοθετήθηκε από την συνέλευση του Αµφικτιονικού συνεδρίου 7. Η σκληρότητα αυτής της απόφασης πρέπει να θεωρηθεί και ερµηνευτεί µέσα στο γενικότερο κλίµα της πολιτικής του Φιλίππου σε σχέση µε τον Ιερό πόλεµο. Η διάσταση ανάµεσα στους Φωκιείς και τα υπόλοιπά µέλη της Αµφικτιονίας για τον έλεγχο του µαντείου των ελφών, φαίνεται πως 4 M.MOGGI, I sinecismi interstatali greci: Dalle origini al 338 a. C., Πίζα 1981, σελ Ξεν. Ελλην 5,2,20... οὕτω διεπέπρακτο, σοφοτέρων γενοµένων ταύτην γέ τῶν ἀνρώπων τό µή διά τειχῶν ποιεῖσθαι... Σ' αυτή την αναφορά του Ξενοφώντα είναι ορατή η ειρωνική του διάθεση απέναντι στους κατοίκους της Αρκαδικής πόλης, καθώς υποστηρίζει πως η εξέλιξη των γεγονότων τους έκανε πιο σοφούς. 6 Στο διοικισµό των Φωκικών πόλεων αναφέρονται οι ιοδ.σικ, 16, 59, 4-60 και Παυσ. 10,3, 1-3 και 33, 9. 7 Οι Αµφικτίονες ή Ιεροµνήµονες- συνολικά είκοσι τέσσερις- ήταν οι αντιπρόσωποι των Ελληνικών φύλων που συµµετείχαν σ' αυτή την θρησκευτική οργάνωση που είχε ως κέντρο της το ναό του Απόλλωνα στους ελφούς. Αυτοί αποτελούσαν το Αµφικτιονικό συνέδριο και ασκούσαν τα καθήκοντα τους ως διαχειριστές της περιουσίας του ναού και ως δικαστές για εγκλήµατα κατά του ναού είτε επίσης σε περιπτώσεις αντιδικιών είτε διαφορών ανάµεσα στα µέλη της Αµφικτιονίας.

3 3 εµφανίστηκε στο Φίλιππο σαν µια ευκαιρία µίας πολιτικό-στρατιωτικής εµπλοκής του στις υποθέσεις της Κεντρικής Ελλάδος. Η εµπλοκή του βασιλιά της Μακεδονίας στον Ιερό πόλεµο πραγµατοποιήθηκε σε δύο διαφορετικές χρονικές στιγµές. Η πρώτη χρονολογείται το 354π.Χ. 8, όταν ο Φίλιππος κατατρόπωσε τα στρατεύµατα των Φωκιέων που είχαν ως επικεφαλή τον Ονόµαρχο. Η µάχη διαδραµατίστηκε κοντά στην πόλη της Μαγνησίας Παγασσαί, και η έκβαση της ήταν νικηφόρος για τον Φίλιππο. Το µέγεθος της νίκης εκδηλώθηκε από την σύλληψη περίπου µισθοφόρων που ανήκαν στις δυνάµεις των Φωκέων. Η τύχη αυτών υπήρξε τραγική και υπερβολικά σκληρή. Μετά από διαταγή του Φιλίππου, πνίγηκαν στην θάλασσα και ο επικεφαλής τους απαγχονίστηκε 9. Η απόφαση αυτή του Φίλιππου ήταν τόσο αυστηρή γιατί, σύµφωνα µε την µαρτυρία του ιόδωρου, οι µισθοφόροι κρίθηκαν ένοχοι ιεροσυλίας απέναντι στην περιουσία του ελφικού θεού. Η υιοθέτηση από την πλευρά του Φιλίππου, µιας τέτοιας συµπεριφοράς εξυπηρετούσε ένα συγκεκριµένο πολιτικό στόχο. Ο Φίλιππος, πράγµατι, εκδήλωσε µε αυτή την εκστρατεία την πολιτική και κυρίως την στρατιωτική του ισχύ στην κεντρική Ελλάδα και επιπλέον παρουσιάστηκε ως ο σωτήρας και ο εγγυητής της ελφικής υπόθεσης. Παράλληλα µε την νίκη του αυτή εδραίωσε την εξουσία του στην Θεσσαλία. Μετά το 354π.Χ. πρέπει να περιµένουµε περίπου οκτώ χρόνια για να παρατηρήσουµε µια δεύτερη εµπλοκή του Φιλίππου στην κεντρική Έλλαδα. Αυτή πραγµατοποιήθηκε το 346π.Χ δίνοντας τέλος στους Ιερούς πολέµους και είχε ως µία από τις τελικές συνέπειες της, τον διοικισµό των πόλεων της Φωκίδας. Σ αυτά τα οκτώ χρόνια κατόρθωσε να σταθεροποιήσει τα σύνορα του βασιλείου στον Βορρά και να το επεκτείνει µέχρι την Ευρωπαϊκή ακτή της Θράκης. Η φιλιππική εµπλοκή το 346 π.χ στον Ιερό πόλεµο ήταν διαφορετικού χαρακτήρα σε σχέση µε αυτή του 354π.Χ., καθώς η επιτυχία της έγινε εφικτή κατά κύριο λόγο µε την χρήση διπλωµατικών µέσων και όχι στρατιωτικών. Ο Φίλιππος κατόρθωσε να θέσει τέρµα στον Ιερό πόλεµο και στην εξουσία των ελφών από Φωκιείς, γιατί µε µια σειρά από διπλωµατικές συµφωνίες µε την Αθήνα και την Σπάρτη αποµόνωσε τους Φωκιείς στερώντας τους από τους συµµάχους τους 10. Ολοκληρώνοντας, παρατηρούµε όπως και στην περίπτωση της Μαντινείας, πως ο διοικισµός και στις δύο περιπτώσεις είναι το αποτέλεσµα µια εξωτερικής επιβολής µετά από µια καταστροφή παρά 8 Το χρονικό των παρεµβάσεων του Φιλίππου στον Ιερό πόλεµο επανεξετάζεται µε ακρίβεια µαζί µε την παράλληλη χρήση τοπογραφικών αναφορών από το βιβλίο του J. BUCKLER, Philip and the Sacred War, Leiden ιοδ.σικ. 16, 35, 6... τέλος δέ τῶν Φωκέων καί µισθοφόρους ἀνηρέθησαν µέν ὑπέρ τούς εξακισχιλίους, ἐν οἶς ἦν καί αὐτός ὁ στρατηγός, ἥλωσαν δέ οὐκ ἐλάττους τῶν τρισχιλίων. Ὁ µέν Φίλιππος τόν µέν Ὀνόµαρχον ἐκρέµασε, τούς δ' ἄλλους ὡς ἱερόσυλους κατεπόντισεν Βλέπε υποσηµ 8, BUCKLER, σελ

4 4 µιας πολιτικής απόφασης στηριγµένης πάνω στην αυθόρµητη και αυτόβουλη θέληση που ωρίµασε στο εσωτερικό της πόλης. Ο ιοικισµός των Πατρών µέσα από τα κείµενα της Αρχαίας Ελληνικής Γραµµατείας α. Παυσανίας Σύµφωνα µε την µαρτυρία του Παυσανία, πραγµατοποιήθηκε και στην Πάτρα ένας διοικισµός. Η είδηση αυτού του γεγονότος µας είναι γνωστή µόνο από τον Παυσανία. Κατά την µαρτυρία του συγγραφέα της Ελλάδος Περιήγησις, οι κάτοικοι των Πατρών εγκατέλειψαν την πόλη τους το 279π.Χ., µετά από την ατυχή εκστρατείας τους στην Αιτωλία. Η εκστρατείας αυτή πραγµατοποιήθηκε για να υποστηρίξουν τις δυνάµεις του πληθυσµού της περιοχής κατά των εισβολέων Γαλατών. Ο Παυσανίας αναφέρει πως οι κάτοικοι των Πατρών εξαιτίας των σηµαντικών απωλειών τους, και την ίδια στιγµή η πλειοψηφία ήταν πιεσµένη από οικονοµικά προβλήµατα, εγκατέλειψαν την πόλη τους εκτός από λίγους. Οι περισσότεροι σκορπίστηκαν στην γύρω περιοχή ασχολούµενοι µε την γεωργία και, εκτός από την ίδια την Πάτρα εγκαταστάθηκαν στους ακόλουθους οικισµούς: Μεσάτις, Άνθεια, Βολίνη Αργύρα και Άρβα 11. Τα ονόµατα αυτά ανήκουν σε κάποιες από τις κώµες από τις οποίες προήλθε ο πληθυσµός της Πάτρας κατά τον συνοικισµό της. Μια πιο λεπτοµερή περιγραφή της Γαλατικής εισβολής στον Ελλαδικό χώρο πραγµατοποιεί ο Παυσανίας στο βιβλίο της Ελλάδος Περιήγησις αφιερωµένο στην Φωκίδα 12. Εκεί αναφέρεται στην βοήθεια που πρόσφερε η Πάτρα στους Αιτωλείς στον πόλεµο κατά των Γαλατών. Θυµίζει επίσης; πως η έκβαση του πολέµου ήταν νικηφόρος για τους Αιτωλείς και πως έφερε στον νικητές µια σηµαντική ποσότητα λαφύρων. Από αυτό το ποσό, οι κάτοικοι των Πατρών ανήγειραν ένα άγαλµα στον Απόλλωνα. Αυτό βρισκόταν στην αγορά της πόλης κοντά στο Ωδείο, και ο Παυσανίας το θεωρεί ένα από τα αξιόλογα µνηµεία της πόλης 13. Όπως γίνεται αντιληπτό, οι πληροφορίες του διοικισµού των Πατρών, από τον Παυσανία, παρουσιάζουν κατά κάποιο τρόπο µια αντιφατικότητα ανάµεσα τους 14. Φαίνεται λογικά παράδοξο πως µια πόλη που αυτοκαταλύθηκε για πολιτικούς-οικονοµικούς και δηµογραφικούς λόγους θα ανέγειρε ένα άγαλµα στον Απόλλωνα χρηµατοδοτούµενο από τα λάφυρα του πολέµου. Αυτό το ποσό θα µπορούσε, εύλογα, να δοθεί µια ανάσα στην οικονοµική κρίση της πόλης µετά την εκστρατεία στην Αιτωλία. Θεωρούµε, λοιπόν, πως η νικηφόρος 11 Παυσ. 7, 18, Παυσ. 10, 22, Παυσ.7, 20, Ν. ΠΑΠΑΧΑΤΖΗΣ, Παυσανίου Περιήγησις (Αχαϊκά- Αρκαδικά), Αθήνα 1980, σελ. 91 και 111.

5 5 έκβαση της εκστρατείας στην Αιτωλία ήταν για τους Πατρινούς µια Πύρρειος νίκη. Φαντάζει, ωστόσο, τουλάχιστον περίεργη η έλλειψη κάθε αναφοράς σε ένα τέτοιο γεγονός από την πλευρά του Πολύβιου, ενός ιστορικού σύγχρονου σ' αυτά τα γεγονότα. Ο Πολύβιος δεν αναφέρεται καθόλου στον διοικισµό των Πατρών το 279π.Χ., αλλά πιστοποιεί την ενεργό συµµετοχή των Πατρών στην ίδρυσης της περίφηµης Αχαϊκής Συµπολιτείας το 280π.Χ 15. Αυτή η µαρτυρία µπορεί να βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση µε αυτή του Παυσανία, αλλά δεν µπορούµε να τη θεωρήσουµε µη αξιόπιστη. Το αδιάψευστο αυτής της µαρτυρίας µας οδηγεί στην επανεξέταση ενός στοιχείου της Κλασσικής εποχής: αν µια πόλη δεν είναι οργανωµένη σε µια πόλη- κράτος, µετά από ένα συνοικισµό, αυτό δεν σηµαίνει πως δεν είναι σε θέση να παίρνει σηµαντικές αποφάσεις. Σ' αυτό το θέµα, η πιο γνωστή περίπτωση στον Αρχαίο Ελληνικό κόσµο είναι σίγουρα η Σπάρτη. Σύµφωνα µε την µαρτυρία του Θουκυδίδη, στην αρχή του Πελοποννησιακού πολέµου οι Σπαρτιάτες ζούσαν κατά κώµας, δηλαδή σε ένα χώρο εγκατάστασης που δεν ήταν οργανωµένος µε την µορφή της πόλης-κράτους 16. Η έλλειψη ωστόσο ενός οργανωµένου αστικού κέντρου στην Σπάρτη δεν ήταν εµπόδιο για τους Σπαρτιάτες από το να έχουν ένα πρωταγωνιστικό ρόλο στα δρώµενα της Κλασσικής εποχής. εν θα ήταν, συνεπώς, λανθασµένο να θεωρήσουµε πως, αν πραγµατοποιήθηκε διοικισµός στην Πάτρα το 279π.Χ, η πόλη κατά κώµας των Πατρών θα µπορούσε και µε αυτή την κρατική υπόσταση να συµµετέχει ενεργώς στην ίδρυση και στα πρώτα βήµατα της Αχαϊκής Συµπολιτείας. β. Πολύβιος Οι πληροφορίες που προέρχονται από το έργο του Πολύβιου, σχετικά µε την πρώτη περίοδο ζωής της Αχαικής Συµπολιτείας, είναι λίγες και οι αναφορές στην Πάτρα είναι κατά κύριο λόγο σύντοµες σαν επιγραφές 17. Αυτό το γεγονός δεν µας προσφέρει σαφή στοιχεία για την πολιτική κατάσταση των Πατρών. Από το κείµενο του Πολύβιου πληροφορούµαστε µόνο πως στην περιοχή των Πατρών διαδραµατίστηκαν διάφορες πολεµικές επιχειρήσεις, αρχίζοντας από την εποχή του Φίλιππου Ε, βασιλιά της Μακεδονίας, µέχρι την τελική επέµβαση των Ρωµαίων στην Ελλάδα 18. Υπάρχει όµως µια πληροφορία στην διήγηση του Πολύβιου, που µας προσφέρει µια εναλλακτική δυνατότητα χρονολόγησης του διοικισµού των Πατρών. 15 Πολυβ. 2, 41, Θουκ. 1, 10, Πολυβ. 4, 6, 7-10: 10, 1-10: 25,1-4: 7, Πολυβ. 5, 2, 11: 28,1-3: 30, 4.

6 6 Ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός, όταν διηγείται τα γεγονότα του πολέµου των Αχαιών κατά των Ρωµαίων αναφέρει, πέρα από την αποστολή στρατεύµατος της Αχαϊκής συµπολιτείας µε επικεφαλή τον Κριτόλαο (το τέλος του οποίου περιγράφει λεπτοµερώς ο Παυσανίας στο έβδοµο βιβλίο της Ελλάδος Περιήγησις), την ύπαρξη ενός άλλου εκστρατευτικού σώµατος που δηµιουργήθηκε από την συντέλεια 19 των Πατρών. Αµφότερα τα Αχαϊκά στρατεύµατα που στάλθηκαν στην Φωκίδα κατά των Ρωµαίων, εξολοθρεύτηκαν από τις λεγεώνες του Μέτελλου. Η είδηση της εξολόθρευσης των αχαικών στρατευµάτων στην Φωκίδα και η παράλληλη άφιξη στην Πελοπόννησο των Ρωµαϊκών λεγεώνων µε επικεφαλή τον Μούµµιο, δηµιούργησαν ένα τέτοιο κλίµα σύγχυσης και πανικού έτσι ώστε να ωθήσει, σύµφωνα µε τον Πολύβιο, τους κατοίκους των Πατρών να εγκαταλείψουν την πόλη και να εγκατασταθούν στην εξοχή. Με αυτά τα λόγια ο Πολύβιος περιγράφει τις τελευταίες στιγµές της Αχαϊκής Συµπολιτεία. «... Πατρεῖς δέ καί τό µετά τούτων συντελικόν βραχεῖ χρόνῳ πρότερον ἐπταίκει κατά τήν Φωκίδαν, καί τό συµβαῖνον ἦν πολλῷ τῶν κατά Πελοπόννησον ἐλεινότερον οἱ µέν γάρ ἐκ τοῦ ζῆν παραλόγως αὐτούς ἐξῆγον, οἱ δέ ἔφευγον ἐκ τῶν πόλεων ἀνοδίαις, πρός οὐδέν ὡρισµένον ποιούµενη τήν ἀναχώρησιν...» Με βάση την µαρτυρία του Πολύβιου, διαφαίνεται λοιπόν πολύ πιθανόν πως ένας υποτιθέµενος διοικισµός των Πατρών συνέβη λίγο µετά τα δραµατικά γεγονότα του 146π.Χ.. Η συντριβή και εξολόθρευση των Αχαϊκών στρατευµάτων στην Φωκίδα και η µετέπειτα καταστροφή της Κορίνθου από τις λεγεώνες του Μούµµιου φαντάζουν ως οι ιδανικές προΰποθέσεις που σου συνείργησαν στην δηµιουργία ενός κλίµατος πανικού και τέτοιου φόβου ώστε να ωθήσουν τον πληθυσµό των Πατρών να εγκαταλείψει την πόλη και να αποσυρθεί στην περιφέρεια της. Η µαζική αυτή εγκατάλειψη θεωρείται από τον Πολύβιο υπερβολική (...ἔφευγον ἐκ τῶν πόλεων ἀνοδίαις...), ερµηνεύοντας την ως το αποτέλεσµα της ασάφειας των πληροφοριών (... ὡρισµένον ποιούµενη τήν ἀναχώρησιν...). Η περιγραφή από τον Πολύβιο των γεγονότων του 146π.Χ. Είναι το πορτραίτο, µε ζωηρά χρώµατα, της ψυχολογίας του Ελληνικού πληθυσµού, κοντινού πλέον στην απώλεια της πιο σηµαντικής αξίας 19 Με τον όρο συντέλεια ο Πολύβιος αναφέρεται στην δηµιουργία στρατιωτικού σώµατος στα πλαίσια της Αχαϊκής Συµπολιτείας το οποίο χρηµατοδοτείται µόνο από την Πάτρα. Παρόµοια κίνηση από την Πάτρα αναφέρει ο Πολύβιος και σε άλλες χρονικές στιγµές προσθέτοντας πως το συγκεκριµένο στρατιωτικό σώµα είχε ως διοικητή του ένα υποστράτηγο, παρ. Πολυβ 4, 59, 1 κτλ: 5, 94, 1: 38, 16, 4-9 και 18, 2.

7 7 αυτού του κόσµου, αυτή της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας. Η εγκατάλειψη των πόλεων και η επιστροφή των πληθυσµών στην περιφέρεια είναι δείγµατα του φόβου των αντιποίνων που ενδεχοµένως δροµολογούσε η άµεση Ρωµαϊκή κυριαρχία. Η εγκατάλειψη της πόλης των Πατρών φαίνεται πως ήταν σύντοµης διάρκειας. Πράγµατι, περίπου πενήντα χρόνια µετά την δηµιουργίας της Ρωµαϊκής επαρχίας της Αχαΐας, οι λογοτεχνικές µαρτυρίες αναφέρουν πως οι λεγεώνες του Σύλλα 20 αποβιβάστηκαν στην Ελληνική χερσόνησο στο λιµάνι των Πατρών, όταν στάλθηκαν από την Σύγκλητο για να αντιµετωπίσουν την εισβολή στο Ελλαδικό χώρο του στρατού του βασιλιά του Πόντου Μιθριδάτη 21. Λίγα χρόνια αργότερα, επισκέφτηκε την Πάτρα και είχε και φίλους εκεί ο Κικέρωνας 22. Αυτό φαίνεται µέσα από τις επιστολές του. Μια τρίτη χρονολογικά στιγµή που µπορεί να στηριχθεί η υπόθεση πραγµατοποίησης ενός διοικισµού στην Πάτρα είναι το χειµώνα πριν την ναυµαχία του Ακτίου. Το 31 π.χ. και ενώ βρισκόµαστε στην περίοδο των εµφυλίων πολέµων, οι δυνάµεις του Μάρκου Αντώνιου και της Κλεοπάτρας παρέµειναν στην περιοχή των Πατρών. Το γεγονός από τον ιστορικό ίωνα Κάσσιο 23 και από την ανακάλυψη νοµισµάτων της πόλης που χαράχθηκαν προς τιµή της βασίλισσας της Αιγύπτου 24. Κατά την διάρκεια της παραµονής του στην Πάτρα ο Μάρκος Αντώνιος, κατά τον Πλούταρχο, από ένα τυχαίο περιστατικό προγεύτηκε την επερχόµενη µοίρα του 25. Αναµφισβήτητα η παραµονή και η ανάγκη συντήρησης αυτού του πολυάριθµου στρατεύµατος του Μάρκου Αντώνιου και της Κλεοπάτρας προκάλεσε στην οικονοµία της πόλης τόσο σηµαντικές ζηµιές που πιθανόν ώθησαν τους κατοίκους να εγκαταλείψουν την πόλη. Σ' αυτή την πιθανή χρονολόγηση του διοικισµού συνηγορεί και το γεγονός πως µια από τις άµεσες προτεραιότητες του νικητή Αυγούστου στην επαρχία της Αχαΐας ήταν η ίδρυση της Ρωµαϊκής αποικίας των Πατρών. 20 Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται από την ανεύρεση στο Poggio Picenze κοντά στην Ιταλική πόλη Aquila ενός νοµισµατικού θησαυρού που περιείχε νοµίσµατα των Πατρών χρονολογούµενα µε το 146π.Χ. Ο θησαυρός ανήκε πιθανότατα σε κάποιο βετεράνο των λεγεώνων του Σύλλα. Η πιο πρόσφατη µελέτη σχετική µε αυτό τον νοµισµατικό θησαυρό είναι αυτή του A. CAMPANELLI, Il ripostiglio monetale di Poggio Picenze, στο Achaia und Elis in der Antike, Αθήνα 1991, σελ Αππιαν. Β. C, 1, Cic. Ad Fam, 13, 17, 1: 19, 1-3: 24, 1-3: και Ad Att, 16, 1, 1-3. Σ' αυτές τις επιστολές ο Κικέρων αναφέρεται στην παραµονή του στην Πάτρα το 50 π.χ όταν αρρώστησε ο αγαπηµένος του δούλος Τίτο. Σε κάποιες από τις επιστολές του αναφέρεται ονοµαστικά σε Ρωµαίους και Έλληνες φίλους του κατοίκους της πόλης, όπως τον Ρωµαίο τραπεζίτη Μάνιο Κούριο και τον Έλληνα γαιοκτήµονα Λύκωνα µε τους οποίους συνδέεται µε δεσµούς αληθινής φιλίας. 23. Κασσ., 1, 9, Σ. ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΣ, Ιστορία των Πατρών, υπό την επιµέλεια του Κ. Τριανταφύλλου, Πάτρα 1950, σελ και Ο Πλούταρχος (Αντ, 60, 2-6) αναφέρει ότι κατά την παραµονή του Μάρκου Αντώνιου στην Πάτρα καταστράφηκε ολοσχερώς από πυρκαγιά ο ναός του Ηρακλή. Ερµηνεύεται αυτό το γεγονός ως σηµάδι της µοίρας που προανήγγειλε την κατοπινή τύχη του Αντώνιου.

8 8 Τα αρχαιολογικά ευρήµατα των Πατρών προγενέστερα της ίδρυσης της Ρωµαϊκής αποικίας Οι ανασκαφές στην Αχαία και ειδικότερα στην Πάτρα έχουν περιστασιακό χαρακτήρα. Χαρακτηρίζονται συνεπώς σωστικές δεδοµένο που είναι άµεσα συνδεδεµένο στην περίπτωση των Πατρών, όπως και σε αυτές του Αιγίου και της ύµης, µε την δηµογραφική ανάπτυξη των σύγχρονων αστικών κέντρων που χτίστηκαν πάνω στα ερείπια των αρχαίων πόλεων. Παρόλο τον αποσπασµατικό χαρακτήρα των αρχαιολογικών ευρηµάτων των Πατρών, είµαστε σε θέση να διανύσουµε µερικώς διάφορες φάσεις εξέλιξης και ανάπτυξης της πόλης κατά την αρχαιότητα. Μπορούµε να διατυπώσουµε χρήσιµα συµπεράσµατα για θέµατα που αναφέρουν οι λογοτεχνικές πηγές, όπως αυτό του διοικισµού. Από τα ευρήµατα των ανασκαφών είναι βέβαιο πως η πόλη των Πατρών από την Κλασική έως την Ελληνιστική εποχή, εκτεινόταν Νοτιο- Ανατολικά του σηµερινού κάστρου µέχρι το χαµηλό λόφο των Ψηλαλωνίων σχηµατίζοντας ένα αρκετά ευρύ κατοικήσιµο άξονα. Σχετικά µε την Ελληνιστική εποχή, τα αρχαιολογικά ευρήµατα, που προέρχονται κυρίως από τάφους, χρονολογούνται το δεύτερο µισό του ΙΙ αιώνα π.χ.. Εκφράζεται επίσης η υπόθεση ύπαρξης και λειτουργίας στην πόλη ικανότατων εργαστηρίων χρυσοχοΐας ειδικευµένα στο στόλισµα των νεκρών 26. Η πλειοψηφία των ανασκαφών στην Πάτρα έφερε στην επιφάνεια την ύπαρξη στα χαµηλότερα στρώµατα των Ρωµαϊκών κτιρίων από ίχνη αναλόγων κτιρίων της Ελληνιστικής εποχής 27. Πέρα από τις λογοτεχνικές µαρτυρίες, η εύρεση επιγραφών που σχετίζονται µε υποθέσεις προξενείας και διαιτησίας 28, στις οποίες αναφέρονται ως συµµετέχοντα άτοµα προερχόµενα από την Πάτρα, επιβεβαιώνει για µια ακόµη φορά την ενεργό συµµετοχή της πόλης στα γεγονότα του πρώτου µισού του ΙΙ αιώνα π.χ.. Μια περαιτέρω επιβεβαίωση της οικονοµικής και πολιτικής δραστηριότητας των Πατρών παρέχεται από την µαρτυρία του Τίτου Λίβιου 29. Ο µεγάλος Ρωµαίος ιστορικός αναφέρει την Πάτρα σαν ένα από τα σηµαντικότερα λιµάνια επικοινωνίας µε την Ιταλία. Η πόλη φαίνεται πως παρουσιάζει ιδιαίτερη άνθηση την χρονική περίοδο από το 196π.Χ (διακήρυξη της αυτονοµίας των Ελλήνων από τον Φλαµίνιο) µέχρι το 146π.Χ 30. (τέλος του πολέµου της Αχαϊκής Συµπολιτείας µε τους Ρωµαίους). Οι αρχαιολόγοι, µε άξονα τα ευρήµατα, τείνουν να αµφισβητούν την ύπαρξη ενός διοικισµού στην Πάτρα αλλά κυρίως να αµφισβητούν την χρονική διάρκεια του 31, όπως αυτή 26 Ι. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ, Ελληνιστικοί τάφοι της Πάτρα, Α. 32, Μελέτες, Αθήνα 1977, υποσηµ Ι. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ, Θέµατα τοπογραφίας και πολεοδοµίας των Πατρών κατά την Ρωµαιοκρατία, Achaia und Elis in der Antike, Αθήνα 1991, σελ Ι ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ 1977, σελ 284, υποσηµ Τιτ. Λιβ. 36, 21, S. ACCAME, Il dominio romano in Grecia dalla guerra Acaica ad Augusto, Ρώµη 1948, σελ Ι. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ 1977, σελ

9 9 παρατίθεται στο έργο του Παυσανία. Υπογραµµίζουν επίσης πως η πόλη δεν άργησε να βρει ξανά την οικονοµική της ζωντάνια. Κατά τα φαινόµενα, µετά την καταστροφή της Κορίνθου από τον Μούµµιο, η Πάτρα έγινε η πιο σηµαντική πόλη της παλαιάς Αχαϊκής Συµπολιτείας. Η Πάτρα, πράγµατι, είναι η µόνη Ελληνική πόλη που συνεχίζει να χαράσσει δικά της νοµίσµατα µετά το 146π.Χ.. Η συνέχιση χάραξης νοµισµάτων φαίνεται πως αποτελούσε µια µορφή προνοµίου στην πόλη από τους Ρωµαίους. Η πιθανότερη αιτιολόγηση αυτού του γεγονότος είναι πως η οικονοµική αυτονοµία των Πατρών ήταν απαραίτητη για την διασφάλιση των οικονοµικών συµφερόντων των Ρωµαίων στον ελλαδικό χώρο. Αυτό διαφαίνεται, κατά την ύστερη ρεπουµπλικανική περίοδο, µέσα από τις επιστολές του Κικέρωνα όπου αναφέρεται η παρουσία και δραστηριοποίηση στην Πάτρα Ρωµαίων εµπόρων. Η µαρτυρία του Κικέρωνα παρουσιάζει µια κατάσταση στην πόλη που δηµιουργήθηκε στην πόλη µετά την βίαιη αποµάκρυνση των Ρωµαίων εµπόρων και την διάλυση της παροικίας που είχαν δηµιουργήσει στην ήλο στο πλαίσιο της εκστρατείας του βασιλιά του Πόντου Μιθριδάτη στο Ελλαδικό χώρο. Συµπεράσµατα Στον Αρχαίο Ελληνικό κόσµο, ο διοικισµός είναι µια πολιτικόκοινωνική διαδικασία που περιγράφεται και χαρακτηρίζεται µε µελανά χρώµατα. Η συγκεκριµένη θέση σχετίζεται µε το γεγονός πως µια τέτοια πολιτική κυρίως διεργασία και απόφαση αποτελεί µια παλινδρόµηση, µια οπισθοχώρηση που προσφέρει µια εικόνα µακρινή από το ιδεώδες της Κλασικής εποχής που είναι αναµφίβολα η δηµιουργία της πόλης-κράτους µετά από ένα συνοικισµό. Στην αναφορά µας στους διοικισµούς της Κλασικής εποχής, τους ερµηνεύσατε ως το αποτέλεσµα της επιβολής της συγκεκριµένης πολιτικής πρακτικής από την πλευρά µιας εξωτερικής δύναµης. Στην περίπτωση της Μαντινείας ήταν η Σπάρτη και σε αυτή των Φωκικών πόλεων ήταν ο Φίλιππος. Και στις δύο περιπτώσεις ο διοικισµός είναι το τίµηµα το οποίο πληρώνουν οι ηττηµένοι ενός πολέµου και από την άλλη πλευρά είναι η εξοντωτική ποινή που επιβάλλουν οι νικητές. Ο διοικισµός όµως των Πατρών, σύµφωνα µε τις λογοτεχνικές µαρτυρίες, έχει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Το σηµαντικότερο από αυτά συνίσταται στο γεγονός πως, πέρα από ζήτηµα χρονολόγησης του, ο διοικισµός των Πατρών δεν προκλήθηκε κατόπιν µιας άµεσης επιβολής αυτής της διεργασίας από µια εξωγενή δύναµη. Και στις τρεις πιθανές χρονολογίες του διοικισµού, οι κάτοικοι των Πατρών ανατρέχουν σ' αυτή την πολιτική λύση µε δική τους θέληση χωρίς καµία άµεση επιβολή της από µια εξωτερική δύναµη. Από την άλλη πλευρά, οι εξωτερικές δυνάµεις, οι Γαλάτες ή οι Ρωµαίοι, επηρεάζουν µε έµµεσο τρόπο τον διοικισµό των Πατρών και όχι άµεσα όπως στις περιπτώσεις της

10 10 Μαντινείας και των Φωκικών πόλεων, καθώς δηµιούργησαν τις κατάλληλες προΰποθέσεις και έδωσαν τους απαραίτητους λόγους στους κατοίκους της πόλης για να προχωρήσουν προς σ' αυτή την κατεύθυνση. Ένα άλλο χαρακτηριστικό του διοικισµού των Πατρών έχει σχέση µε την διάρκεια του. Οποιαδήποτε και αν είναι η χρονική στιγµή που µπορεί να πραγµατοποιήθηκε, πρέπει να υπογραµµίσουµε πως η αναφορά γίνεται για ένα πολιτικό-κοινωνικό φαινόµενο µικρής διάρκειας. Αν ο διοικισµός θεωρήσουµε πως πραγµατοποιήθηκε το 279π.Χ., η πόλη εµφανίζεται από τον Πολύβιο ως ένα από τα ιδρυτικά µέλη της Αχαϊκής Συµπολιτείας µε ενεργό συµµετοχή κατοίκων στις πολιτικές της δραστηριότητες 32. Στην περίπτωση που χρονολογηθεί ο διοικισµός το 146π.Χ. Σύντοµα η πόλη ξαναεµφανίζεται δραστήρια στο προσκήνιο, πράγµα που φαίνεται από τις επιστολές κυρίως του Κικέρωνα. Τέλος, θεωρώ, πιο πιθανότερη χρονολογία του διοκισµού το 31 π.χ. µετά την παραµονή του στρατού του Μάρκου Αντώνιου και της Κλεοπάτρας, καθώς η πόλη εγκαταλείφθηκε για µια µόνο δεκαετία µια και ιδρύθηκε η Ρωµαϊκή αποικία. Σ' αυτό συνηγορεί και η µαρτυρία του Στράβωνα 33, σύγχρονου του Αυγούστου, που επιβεβαιώνει την πυκνότητα του πληθυσµού των Πατρών. Στην σύντοµη διάρκεια του πιθανού διοικισµού των Πατρών πιστεύω πως µπορούµε να βρούµε την εξήγηση έλλειψης αποδείξεων από τα αρχαιολογικά ευρήµατα. Εφόσον ο διοκισµός είχε µια πιο εκτενή χρονική διάρκεια, όπως µαρτυρεί Παυσανίας (από το 279π.Χ. Μέχρι την επανίδρυση της πόλης από τον Αύγουστο) η στρωµατογραφία των ανασκαφών θα επιβεβαιώνει σε κάποιο σηµείο αυτή την εγκατάλειψη της πόλης. Αυτό όµως δεν παρατηρείται πουθενά. Θεωρώ εξίσου πιθανό πως η µαρτυρία του Παυσανία αποτελεί τον απόηχο ενός µακρινού τοπικού παρελθόντος. Παρουσιάζει λοιπόν την άποψη των κατοίκων της Ρωµαϊκής αποικίας, σύµφωνα µε την οποία η επανίδρυση της πόλης πραγµατοποιήθηκε µετά από µεγάλη περίοδο εγκατάλειψη της. Γι' αυτό λοιπόν χρονολογείται τόσο µακρινά µε την 32 Αν και η Πάτρα είχε πρωταρχικό ρόλο στην ίδρυση της Αχαϊκής Συµπολιτείας, δεν διαθέτουµε όµως πληροφορίες που να πιστοποιούν την ενεργό συµµετοχή Πατρινών πολιτικών στα δρώµενα της Συµπολιτείας. Αυτό θα πρέπει να συσχετιστεί µε την θέση του Πολύβιου, σύµφωνα µε την οποία η δύναµη της Συµπολιτείας ήταν συνδεδεµένη µε την ικανότητα να αποδέχεται στις τάξεις και πόλεις που δεν ανήκαν στα στενά γεωγραφικά όρια που φανερώνει το όνοµα της. Σ' αυτό το πλαίσιο άλλωστε δικαιολογείται η προσάρτηση στη συµπολιτεία πολυπληθών πόλεων όπως η Σικυώνα και η Μεγαλόπολη και δικαιολογεί την µη Αχαϊκή καταγωγή των σηµαντικότερων προσωπικοτήτων της Συµπολιτείας (Άρατος, Φιλοποίµην, Λυκόρτας, Πολύβιος). Μοναδική εξαίρεση σ' αυτό είναι η περήφανη στάση του Πατρινού Ξένονα στις κατηγορίες µετά την µάχη της Πύδνας, από την φιλό-ρωµαϊκή πτέρυγα της Συµπολιτείας, για προδοσία και εύνοια στο Περσέα. Η αντίδραση του Ξένονα έδωσε την αφορµή να απαιτήσουν και επιτύχουν την εξορία και την οµηρεία στην Ιταλία των σηµαντικότερων πολιτικών της αντί-ρωµαϊκής πτέρυγας. Τα συγκεκριµένα γεγονότα περιγράφονται διεξοδικότερα από το Παυσανία (7, 10, 6-12), ενώ µια σύγχρονή µελέτη επί του θέµατος είναι αυτή του I. DIDOU, La fine della confederazione Achea, Κάλλιαρι, Στραβ. 8, 7, 5.

11 11 διάθεση επιπλέον σύνδεσης του µε το ένδοξο παρελθόν της ελεύθερης Ελλάδος. Σ' αυτό το πλαίσιο, η παροδική και σύντοµη χρονικά, σε ένα κλίµα πανικού και φόβου, εγκατάλειψη της πόλης από τους κατοίκους της µεταλαµπαδεύεται στην τοπική παράδοση, όπως την παραθέτει ο Παυσανίας, µε τα χαρακτηριστικά µιας πολιτικής διεργασίας που εµφανίστηκε στην Κλασική εποχή. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ S. ACCAME, Il dominio romano in Grecia dalla guerra Acaica ad Augusto, Ρώµη J. BUCKLER, Philip and the Sacred War, Leiden 1991 A. CAMPANELLI, Il ripostiglio monetale di Poggio Picenze, Achaia und Elis in der Antike Αθήνα 1991, σελ I. DIDOU, La fine della confederazione Achea, Κάλλιαρι, Σ. ΩΜΟΠΟΥΛΟΣ, Ιστορία των Πατρών, υπό την επιµέλεια του Κ. Τριανταφύλλου, Πάτρα 1950, σελ και 241 M.MOGGI, I sinecismi interstatali greci: Dalle origini al 338 a. C., Πίζα 1981, σελ ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ, Ελληνιστικοί τάφοι της Πάτρα, Α. 32, Μελέτες, Αθήνα Ι. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ, Θέµατα τοπογραφίας και πολεοδοµίας των Πατρών κατά την Ρωµαιοκρατία, Achaia und Elis in der Antike, Αθήνα 1991, σελ Ν. ΠΑΠΑΧΑΤΖΗΣ, Παυσανίου Περιήγησις (Αχαϊκά- Αρκαδικά), Αθήνα 1980.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος ΑΠΛΟΤΗΤΑ και ΜΕΓΑΛΕΙΟ... Στο θέατρο τα δύο αυτά χαρακτηριστικά συνδυάζονται με τον καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία

Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία 11 ο Γυμνάσιο Αχαρνών Το εξώφυλλο του βιβλίου μας Αχαρναί 2010 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος Αρχαίες αποικίες Πυθαγόρας ο Σάμιος Η διάλεκτος των Ελλήνων της Κάτω Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 3. Ξενοφών Γρύλλου Ερχιεύς Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 1. Η ΖΩΗ ΤΟΥ 1. Να δώσετε βασικές πληροφορίες για την καταγωγή του Ξενοφώντα και για το οικογενειακό περιβάλλον µέσα στο οποίο µεγάλωσε. 2. Σε ποια εποχή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

7. Τα νέα ελληνιστικά βασίλεια

7. Τα νέα ελληνιστικά βασίλεια 7. Τα νέα ελληνιστικά βασίλεια Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. ΠΗΓΗ 1 Ο Ευµένης (βασιλιάς των Σελευκιδών), παρέδωσε τις αποµακρυσµένες πόλεις στη διακυβέρνηση των φίλων του, τους έκανε φρούραρχους και τους διόρισε

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Το 274π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος κατέλαβε αιφνιδιαστικά τη Μακεδονία, όταν βασίλευε σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΜΦΙΛΟΧΙΚΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα Αρχαία Ρώμη Ιφιγένεια Λιούπα Η αρχαία Ρώμη ξεκίνησε από την ιταλική χερσόνησο κατά τον 8ο αιώνα π.χ. Με επίκεντρο την πόλη της Ρώμης εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες του αρχαίου κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Βούλγαροι Αρχικά ζουν σε εδάφη του Βυζαντίου εμποδίζουν άλλους λαούς να μετακινηθούν Αργότερα ιδρύουν κράτος προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΑΓΙΑΣ ΝΑΠΑΣ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. (σελ ) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. (σελ ) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 480-323 π.χ. (σελ. 98-114) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β 1. Κίμων Α. Έκλεισε ειρήνη για 30 χρόνια 2. Εφιάλτης Β. Αριστοκρατικός, υπέρμαχος της συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΩΜΑΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΡΩΜΑΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΙΣΤ Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας ΡΩΜΑΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ, ΒΙΒΛΙΟ 3 ο,70 (1,2)

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ, ΒΙΒΛΙΟ 3 ο,70 (1,2) ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ, ΒΙΒΛΙΟ 3 ο,70 (1,2) Εμφύλια διαμάχη στην Κέρκυρα Μετά την καταστολή της αποστασίας των Μυτιληναίων από τους Αθηναίους και την κατάληψη των Πλαταιών από τους Σπαρτιάτες(427π.Χ.),

Διαβάστε περισσότερα

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις»

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Β. Να αντιστοιχίσετε τα γράµµατα της στήλης Α µε αυτά της στήλης 1.Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

ΟΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΟΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Πανελλήνιοικαιτοπικοίαγώνες.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

"Συρακουσία" το πλοίο του Ιέρωνα

Συρακουσία το πλοίο του Ιέρωνα 0ι Συρακούσες, το μεγαλύτερο ελληνιστικό κέντρο στη Δύση, ήτανε ως την κυριαρχία των Αράβων μία από τις μεγαλύτερες και ωραιότερες πόλεις της αρχαίας Ελλάδας. Από αυτό το παρελθόν ανήκουν τα παραμείναντα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. Α. Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ Ή Α ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ (478 431 π.χ.) ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 1. Οι ελληνικές πόλεις παραμέρισαν τις διαφορές τους και συμμάχησαν για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ON SALONICA SOCCER CUP ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ ΑΨΙΔΑ ΤΟΥ ΓΑΛΕΡΙΟΥ ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΚΑΣΤΡΑ & ΤΕΙΧΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ ΒΕΡΓΙΝΑ Μπείτε στην Pentagon... ταξιδέψτε

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης

Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης Μετά την τελική επικράτησή τους στους Περσικούς πολέμους οι Έλληνες έκαναν πολλά και ποικίλα αναθήματα σε διάφορα ιερά. Στους Δελφούς αφιέρωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Το τίμημα της αθηναϊκής αλαζονείας

Το τίμημα της αθηναϊκής αλαζονείας Το τίμημα της αθηναϊκής αλαζονείας ΟΜΑΔΑ Β :ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΑΚΟΥΡΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΑΝΤΡΕΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΕΡΡΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 3 ο ΓΕΛ ΠΑΤΡΩΝ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ : 2013-2014

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 28 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 28 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 28 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Διδαγμένο κείμενο Α1. Εναντίον βέβαια, των δημοκρατικών πόλεων (πολεμάτε) ή για ιδιωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 4 Ο πόλεμος των τριάντα

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ )

Κεφάλαιο 8. Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης Ενότητα Ε - «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 8 Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ. 208 211) Μετά την αποτυχία των Ιταλών να καταλάβουν την Ελλάδα, έσπευσαν να τους

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη 1. Σημασία του Νείλου για την οικονομία της Αιγύπτου. Σελ. 21. Προσοχή στο παράθεμα της ίδιας σελίδας. 2. Κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Αίγυπτο. Σελ. 22 3. Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Γεγονότα τα οποία συνέβησαν στη διάρκεια της 1 ης φάσης του Πελοποννησιακού πολέμου Ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Αρχίδαμος λεηλατεί την Αττική

Γεγονότα τα οποία συνέβησαν στη διάρκεια της 1 ης φάσης του Πελοποννησιακού πολέμου Ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Αρχίδαμος λεηλατεί την Αττική Θέμα της διδακτικής πρότασης Η 1 η φάση του Πελοποννησιακού πολέμου: Δεκαετής ή Αρχιδάμειος πόλεμος Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν τη δράση των αντιμαχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012 2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 03/06/2013 ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2:30 ΩΡΑ: 10:45 13:15 Όνομα μαθητή/τριας:

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων.

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2.1.2. Κοινοί εσµοί των Αρχαίων Ελλήνων - Παιδεία Eρωτήσεις ανάπτυξης 1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2. Να αναλύσετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ.

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων.

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων. Ιστοριογραφία (περιγραφικός ορισµός): Επιστήµη γεγονότα : χρονολογική σειρά χρονική περίοδος κριτικός έλεγχος των πηγών ανάλυση αιτίων και συνθηκών Ιστορική αναδροµή Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Πολίτευµα - Φορείς ιάδοσης του Ελληνικού Πολιτισµού

Πολίτευµα - Φορείς ιάδοσης του Ελληνικού Πολιτισµού 2.1.3. Πολίτευµα - Φορείς ιάδοσης του Ελληνικού Πολιτισµού Ερωτήσεις ανάπτυξης «Καί Γνοµα µέν διά τό µή ς Ώλίγους, λλ ς πλείονας ο²κε ν δηµοκρατία κέκληται µέτεστι δέ κατά µέν τούς νόµους πρός τά δια διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 6 ος 9 ος αι Οικονομική κατάσταση στο Βυζάντιο από το β μισό του 6 ου αι. αρχές 9 ου αι. το κίνημα του Θωμά του Σλάβου 6 ος 8 ος αι. Προβλήματα δημογραφικά Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΘΕΣΣΑΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΒΟΛΟΣ 2011 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Το αρχαίο θέατρο Φθιωτίδων Θηβών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL].

για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL]. ΨΗΦΙΣΜΑ για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL]. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ- ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ- ΙΚΑΙΟΣΥΝΗ Τον Ιούνιο 1985, µια οµάδα ευρωπαίων δικαστικών λειτουργών

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Συνθετικές εργασίες Α Λυκείου

Συνθετικές εργασίες Α Λυκείου Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (υπάρχει στο σχολείο). ime.gr (Ίδρυμα μείζονος Ελληνισμού). Wikipedia Ξενοφών : ένας ιστορικός με πολλά ενδιαφέροντα Χ. Ζ έ ρ β α Θ. Β ο υ ρ έ κ α Η συμμετοχή στου Ξενοφώντα

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ ΩΡΑ: 8.00 10.00 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/6/2014 ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΑΛΓΕΒΡΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ Α α/α ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Κεφ. 2 2.2 Σελ.57-58, 2.3 Απόλυτη Τιμή (εκτός σελ. 64-66)2.4 (Χωρίς αποδείξεις ιδιοτήτων σελ.71). Κεφ. 3 3.1, 3.2, 3.3 (χωρίς αποδείξεις σελ.88-89). 1 Κεφ. 4 4.1, 4.2 (χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος και Πολιτική

Πόλεμος και Πολιτική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθημα 3 ο : Η Ελληνική Αρχαιότητα. Η ακμή και η παρακμή της Πόλης. Μακεδονικός τρόπος πολέμου. 4 ος αι. π.χ. 4 ος αι. μ.χ. Γεώργιος Μαργαρίτης,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 (σελ ) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου

Κεφάλαιο 5 (σελ ) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821 1830) 1 Κεφάλαιο 5 (σελ. 90 93) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου Η επανάσταση διαδόθηκε γρήγορα στα νησιά του Αιγαίου. Σπουδαίοι ναυτικοί, όπως ο

Διαβάστε περισσότερα

Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ. Αρχαία Νικόπολη

Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ. Αρχαία Νικόπολη Γκουνέλα Μαρία ΒΠΠΓ Αρχαία Νικόπολη Νικόπολη Στη σημερινή χερσόνησο της Πρέβεζας, στη νοτιοδυτική Ήπειρο, σε απόσταση μόλις 6 χλμ. από την ομώνυμη πόλη, βρίσκεται η αρχαία Νικόπολη. Ίδρυση Νικόπολης Κλεοπάτρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΟΙΝΙΑΔΩΝ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων Οµάδα εργασίας Ξενοφών Γιαννάκης Πρόδροµος Νικηφορίδης Κυριακή Πετρίδου Παρασκευή Ταράνη Το ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται απόέντονηοικιστικήπυκνότητα, η οποία καθιστά εξαιρετικά πολύτιµη

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Πρόγραµµα επίσκεψης Μόρνος (Φράγµα, Υδροληψία, Έξοδος σήραγγας Ευήνου) Σάββατο 16:00-19:00

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΡΑΜΕΝΗΣ. Ο Θηραμένης ήταν ένας Αθηναίος πολιτικός, εξέχων στην τελευταία δεκαετία του

ΘΗΡΑΜΕΝΗΣ. Ο Θηραμένης ήταν ένας Αθηναίος πολιτικός, εξέχων στην τελευταία δεκαετία του ΘΗΡΑΜΕΝΗΣ Ο Θηραμένης ήταν ένας Αθηναίος πολιτικός, εξέχων στην τελευταία δεκαετία του ΖΩΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Ο Θηραμένης γεννήθηκε στην Κέα το 451π.Χ., αλλά υιοθετήθηκε από τον Άγνωνα, έναν αρχαίο πολιτικό

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ )

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ ) 2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ. 20-23) 2.1. Η Χώρα. Νείλος : Πηγές από Αιθιοπία και δέλτα. Δυτικά : Η Λιβυκή έρημος. Ανατολικά : Η έρημος του Σινά έως Ερυθρά Θάλασσα. Λάσπη Ευφορία. Άνω Αίγυπτος-Κάτω Αίγυπτος. 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ιερό Αφροδίτης Π α ν α γ ι ώ τ η ς Ν ε ο φ ύ τ ο υ Β 2 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενική Εισαγωγή..σελ.3 Ιστορική αναδρομή..σελ.3 Περιγραφή του χώρου.σελ.4

Διαβάστε περισσότερα

1. Να συσχετίσεις τους όρους της Στήλης Α με αυτούς της Στήλης Β, γράφοντας στα φύλλα

1. Να συσχετίσεις τους όρους της Στήλης Α με αυτούς της Στήλης Β, γράφοντας στα φύλλα ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: Ιστορία ΤΑΞΗ: Α ΒΑΘΜΟΣ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5. 6. 2013 ΥΠΟΓΡ. ΚΑΘ/ΤΗ:... ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 2 ώρες ΕΠΩΝΥΜΟ ΚΑΙ ΟΝΟΜΑ...Τμήμα...Αρ...

Διαβάστε περισσότερα

Με τον Αιγυπτιακό

Με τον Αιγυπτιακό Με ποιον πολιτισμό θα ασχοληθούμε; Με τον Αιγυπτιακό Η θέση της Αιγύπτου Τι βλέπετε; Αίγυπτος και Νείλος Η Αίγυπτος οφείλει την ύπαρξη της στον Νείλο. Το άγονο έδαφος κατέστη εύφορο χάρη στις πλημμύρες,

Διαβάστε περισσότερα

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ.

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) ΑΣΚΗΣΗ 1. Αντιστοιχίζω ό,τι ταιριάζει : Μάχη Μαραθώνα Παυσανίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

John C. Carr: «Θωρηκτό Αβέρωφ, κεραυνός στο Αιγαίο

John C. Carr: «Θωρηκτό Αβέρωφ, κεραυνός στο Αιγαίο John C. Carr: «Θωρηκτό Αβέρωφ, κεραυνός στο Αιγαίο Γιώργος Κιούσης TOP NEWS Δεκεμβρίου 23, 2015 Tου ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ Ναυπηγημένο στο Λιβόρνο της Ιταλίας το 1910, το θωρηκτό Αβέρωφ, εκτοπίσματος 10.000 τόνων,

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Σπάνια έχει κάποιος την ευκαιρία να διαβεί 2400 χρόνια ιστορίας, συγκεντρωµένα σε µια έκταση 58,37 εκταρίων που περικλείεται ανάµεσα στα τείχη της Μεσαιωνικής Πόλης. Έναν

Διαβάστε περισσότερα