Ρόδος. Στοιχεία πολεοδομικής ανάλυσης μιας μεσαιωνικής οχυρωμένης πόλης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ρόδος. Στοιχεία πολεοδομικής ανάλυσης μιας μεσαιωνικής οχυρωμένης πόλης"

Transcript

1 Ρόδος. Στοιχεία πολεοδομικής ανάλυσης μιας μεσαιωνικής οχυρωμένης πόλης Κατερίνα ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΛΛΑ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΑ' (2000) Σελ ΑΘΗΝΑ 2000

2 Κατερίνα Μανούσου-Ντέλλα ΡΟΔΟΣ. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΙΑΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΟΧΥΡΩΜΕΝΗΣ ΠΟΛΗΣ* ΓΙ πόλη της Ρόδου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα συνεχούς κατοίκησης στον ίδιο χώρο, ένα χώρο που διακρίνεται για το φυσικό του κάλλος, το μικροκλίμα του, την προνομιακή γεωφυσική του διαμόρφωση και τη γεωγραφική του θέση στη βορειοανατολική απόληξη του νησιού. Το στοιχείο αυτό καθιστά τη Ρόδο σπάνια περίπτωση για τα ελληνικά δεδομένα, όσον αφορά τη μελέτη της πολεοδομικής της εξέλιξης. Στη δομή του σύγχρονου πολεοδομικού ιστού είναι ακόμη φανερά τα ίχνη του οργανωμένου σχεδιασμού της ελληνιστικής -Ιπποδάμειας- πόλης 1, που απλώθηκε το 408 π.χ. στο μοναδικό αυτό τοπίο, απέναντι από τις μικρασιατικές ακτές. Την ελληνιστική πόλη περιέβαλλαν περίφημες για την εποχή τους οχυρώσεις 2, των οποίων η χάραξη έχει κατά μεγάλο ποσοστό αποκατασταθεί γραφικά στα πλαίσια της σύγχρονης αρχαιολογικής έρευνας για την πόλη 3. Σημαντικά λείψανα οχυρωματικών κατασκευών είναι ορατά σε εκτεταμένους αρχαιολογικούς χώρους, διάσπαρτους στη σύγχρονη πόλη. Σήμερα διατηρούνται σε χρήση τα τρία κεντρικά από τα πέντε ελληνιστικά λιμάνια. Και οι τρεις μόλοι των λιμανιών αυτών -των Μύλων (Εικ. 2, ΜΙ), του Naillac (Εικ. 2, Μ2) και του Αγίου Νικολάου (Εικ. 2, Μ3)- διασώζουν λείψανα αρχαίας διαμόρφωσης και προφανώς ταυτίζονται με τους αρχαίους μόλους (Εικ. 1). Είναι χα- ρακτηριστική η ένταξη της ακρόπολης σε βραχώδες υψίπεδο (Εικ. ΙΑ), αξιοποιώντας τη φυσικά οχυρή θέση στα δυτικά και καταλήγοντας ομαλά προς την ανατολική ακτή, όπου εκτείνεται η πόλη γύρω από τα πέντε λιμάνια της. Όπως προκύπτει από γραπτές ιστορικές πηγές, η οχύρωση διατηρείται και επισκευάζεται κατά τη ρωμαϊκή περίοδο τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του 2ου αι. μ.χ. 4. Η χάραξη του κύριου άξονα της ρωμαϊκής πόλης με κατεύθυνση Β.-Ν. (Εικ. 2, C) έρχεται να τονίσει την προϋπάρχουσα διάταξη χώρου κεντρικών λειτουργιών, πιθανότατα Αγοράς 5 (το «Δείγμα»). Ο χώρος αυτός είχε και στην ελληνιστική πόλη άμεση πρόσβαση από Ν. μέσω «πλατείας» οδού (Ρ32), στην οποία ανοιγόταν η κεντρική πύλη του νότιου τείχους (Εικ. 2, Β). Η οδός Ρ31 αναμορφώθηκε στη ρωμαϊκή περίοδο σε «cardo», οπότε διπλασιάστηκε σε πλάτος και προστέθηκαν επιβλητικές τοξοστοιχίες και στοές προ των καταστημάτων και στις δύο πλευρές της. Το μνημειακό τετράπυλο, που οδηγούσε στο λιμένα του Μανδρακίου 6, στη διασταύρωση με την πρώτη decumanus (αρχαία οδό Ρ6), τονίζει την κατάληξη της προς Ν. στον άξονα του μεγάλου «Κάτω Γυμνασίου» 7 της ελληνιστικής πόλης (Εικ. 2, Γ). Ο ίδιος άξονας φαίνεται πως διατηρεί το δυναμισμό του στον πολεοδομικό ιστό της ατείχιστης παλαιοχριστιανικής πόλης, αλλά και στην πρω- * Η εργασία αυτή παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά στο Δέκατο Έβδομο Συμπόσιο βυζαντινής και μεταβυζαντινής αρχαιολογίας και τέχνης, στις 23 Μαΐου 1997, βλ. Πρόγραμμα και Περιλήψεις εισηγήσεων και ανακοινώσεων, Αθήνα 1997, σ Ευχαριστίες οφείλονται και από τη θέση αυτή στον επίτιμο έφορο Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου κ. Ηλία Κόλλια για τις πολύτιμες συμβουλές του κατά την εκπόνηση της εργασίας, η οποία αποτελεί μία πρώτη προσέγγιση στο πολυσύνθετο αυτό θέμα. Η έρευνα πρόκειται να συνεχισθεί στο μέλλον. 1. Γρ. Κωνσταντινόπουλος, Αρχαία Ρόδος, Αθήνα Κοντής Τα αρχαία τείχη της Ρόδου, Α. Οι συγγραφείς, ΑΔ 18 (1963), Μελέτες, σ W. Hoepfner, Η πολεοδομία της κλασικής περιόδου, Αρχαιολογία 63 (1997), σ Μ. Φιλήμονος-Τσοποτού, Η ελληνιστική οχύρωση της Ρόδου, Ιωάννινα 1998 (διδακτ. διατριβή). 4. Κοντής, ό.π., σ Κωνσταντινόπουλος, ό.π., σ. 216, σχέδ. XIII. 6. Για τη μνημειακή ρωμαϊκή οδό και το τετράπυλο, βλ. Ι. Κοντής, Συμβολή εις την μελέτην της ρυμοτομίας της Ρόδου, Ρόδος 1954" Μ. Cante, Rodi. L'arco quadrifronte sul decumano massimo, ASAtene ( ), σ Μ. Φιλήμονος, Ένα νέο Γυμνάσιο στη Ρόδο και η μαρτυρία του Διόδωρου, XX, 100,3-4, ACI58 (1989), σ

3 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΑΛΑ Εικ. 1. Οι αρχαίες προσβάσεις στη σύγχρονη πόλη. τοβυζαντινή πόλη 8, όπως φαίνεται και από τη χωροθέτηση των παλαιοχριστιανικών βασιλικών και άλλων δημόσιων οικοδομημάτων (Εικ. 2, Π). Οι δύο παλαιοχριστιανικές βασιλικές της οδού Αγησάνδρου (Εικ. 2, ΠΙ) και της πλατείας Αθηνάς, κάτω από την ιπποτική εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ (Ντεμιρλί Τζαμί) (Εικ. 2, Π2), είχαν τη δυτική κύρια όψη τους προς την οδό αυτή. Το ίδιο συνέβαινε και με το παλαιοχριστιανικό-βυζαντινό λουτρό κοντά στην οδό Μενεκλέους (Εικ. 2, Π3). Είναι χαρακτηριστικό επίσης ότι η κύρια πύλη του πρώιμου βυζαντινού κάστρου του 7ου αι. μ.χ. ανοίγεται προς Ν., πάνω στον άξονα αυτό (Εικ. 4, Κ). 8. Κ. Μανούσου - Ε. Παπαβασιλείου, Μεσαιωνική πόλη της Ρόδου. Η αρχαιολογική έρευνα ως βάση για τον σύγχρονο σχεδιασμό-όιευθέτηση της πόλης, Πρακτικά Συνεδρίου «Νέες πόλεις πάνω σε παλιές», Ρόδος 1993, σ

4 ΡΟΔΟΣ, ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΙΑΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΟΧΥΡΩΜΕΝΗΣ ΠΟΛΗΣ 0 te 5ο <ο.οο ιο.βο Μ Εικ. 2. Γενική διάταξη της μεσαιωνικής πόλης και της οχύρωσης. 29

5 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΑΛΑ Στη δομή της παλαιοχριστιανικής και μεσαιωνικής πόλης αποκτά συνεχώς και μεγαλύτερη πολεοδομική βαρύτητα ο οδικός άξονας που συγκεντρώνει την κίνηση από τη δυτική πλευρά του νησιού, μέσω της αρχαίας πύλης (Εικ. 2, Ε) και της κύριας πρόσβασης που είναι μέχρι σήμερα γνωστή ως «μακρύ στενό» (Εικ. 2, λ). Η οδός αυτή κατευθύνεται προς Α. διασχίζοντας το κέντρο της πόλης και, αφού περιτρέξει το εμπορικό λιμάνι, καταλήγει στο μόλο (Εικ. 2, ΜΙ). Είναι χαρακτηριστικό ότι το νότιο τείχος του πρώιμου βυζαντινού κάστρου -μετέπειτα Κολλάκιου της ιπποτικής πόληςβαίνει παράλληλα στα βόρεια αυτού του οδικού άξονα, ενώ η κύρια πύλη προς Ν. -η «πύλη του Κολλάκιου»- ανοίγεται στη διασταύρωση του με τη ρωμαϊκή «cardo» (Εικ. 2, Κ). Κατά μήκος αυτού του άξονα στα ανατολικά της πόλης αναπτύχθηκαν πιθανώς από την παλαιοχριστιανική και τη βυζαντινή περίοδο συνοικίες, που παρέμειναν ατείχιστες μέχρι τις αρχές του 15ου αιώνα. Η διασπορά των παλαιοχριστιανικών βασιλικών, τόσο εντός όσο και εκτός της μεσαιωνικής πόλης, είναι χαρακτηριστική σε σχέση με αυτό τον άξονα. Τόσο η μεγάλη παλαιοχριστιανική βασιλική της πόλης της Ρόδου στην οδό Χειμάρρας και Παύλου Μελά, εκτός της τειχισμένης πόλης (Εικ. 2, Π4), όσο και οι παλαιοχριστιανικές βασιλικές που πρόσφατα αποκαλύφθηκαν στη μεσαιωνική πόλη, στο συγκρότημα της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου (Εικ. 2, Π5), στην οδό Αγησάνδρου (Εικ. 2, ΠΙ) και στα νότια του ξενώνα της Αγίας Αικατερίνης, κοντά στην πύλη του μόλου (Εικ. 2, Π6), σχετίζονται με τον άξονα αυτό. Η μεσαιωνική πόλη 9 οργανώθηκε με πυρήνα το κεντρικό εμπορικό λιμάνι (τον «μέγαν λιμένα») από τον 7ο αιώνα έως το Η ακρόπολη του πρωτοβυζαντινού κάστρου εδραιώθηκε στο φυσικό έξαρμα του εδάφους που δεσπόζει ταυτόχρονα και των δύο κεντρικών λιμανιών της, πάνω από τα νεώρια, και αποτέλεσε τη βάση του παλατιού του μεγάλου μαγίστρου της ιπποτικής περιόδου μετά το 1309 (Εικ. 2, Α). Πρέπει να τονισθεί ότι η ένταξη της πρωτοβυζαντινής οχύρωσης αποτελεί τομή στη μέχρι τον 7ο αιώνα υπάρ- 9. Η. Κόλλιας, Η πόλη της Ρόδου και το παλάτι τον μεγάλου μαγίστρον, Αθήνα 1994, σ. 73 κ.ε. 10. Μανούσου - Παπαβασιλείου, ό.π. U.E. Papavassiliou - Th. Archontopoulos, Nouveaux éléments historiques et archéologiques de Rhodes à travers des fouilles dans la ville médiévale, CorsiRav XXXVIII (1991), σ Θ. Αρχοντόπουχουσα δομή της πόλης, αφού καταργεί μία προγενέστερη ανάπτυξη των κεντρικών λειτουργιών -τη ρωμαϊκή «cardo»- σε μία ζώνη πλάτους περίπου 100 μ. με κατεύθυνση Β.-Ν. και καταπατεί αξιόλογα προγενέστερα κτίσματα 10, οριοθετώντας έτσι τη μετάβαση ανάμεσα στην αρχαία και τη μεσαιωνική πόλη. Στο σημαντικό αρχαιολογικό χώρο της οδού Αγησάνδρου (Εικ. 4, Α) διαπιστώνεται ότι το νότιο τείχος του Κολλάκιου, αποκλίνοντας αισθητά ως προς το ιπποδάμειο ρυμοτομικό σχέδιο (93 προς ΝΑ.) για λόγους κυρίως αμυντικούς, καταπατεί μια παλαιοχριστιανική βασιλική που βρισκόταν στο ανατολικό όριο της ρωμαϊκής «cardo» (Εικ. 2, ΠΙ). Το βυζαντινό εκκλησάκι, που αποκαλύφθηκε κατά τη συστηματική ανασκαφή του χώρου 11 μεταξύ τείχους και προτειχίσματος, διατήρησε τη λατρεία στη θέση αυτή με πρόσοψη προς τη βυζαντινή, κύρια, πύλη του κάστρου (Εικ. 4, Κ). Στη χάραξη των μεσαιωνικών οχυρώσεων και στην κατανομή των πυλών είναι χαρακτηριστική η αξιοποίηση αρχαίων οδικών αξόνων, με διατήρηση των σημαντικών για την περιοχή περασμάτων. Έτσι παρατηρείται σαφής ανταπόκριση του ρόλου των πυλών στα οχυρωμένα τμήματα των διαφόρων ιστορικών περιόδων της πόλης. Οι πύλες των οχυρωματικών περιβόλων μετακινήθηκαν κατά μήκος των κύριων προσβάσεων, από τα διάφορα σημεία της υπαίθρου προς την πόλη της Ρόδου, και διατήρησαν μία αντιστοιχία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα (Εικ. 1). Οι μεσαιωνικές οχυρωματικές κατασκευές ακολουθούν κατά κανόνα τη χάραξη του ιπποδάμειου ρυμοτομικού συστήματος, εκεί όπου αυτό προϋπάρχει, χρησιμοποιώντας μάλιστα τις ρωμαλέες λιθοδομές των ορίων αρχαίων οδών. Οι πύλες συνήθως αντιστοιχούν σε σημεία διασταύρωσης αρχαίων οδικών αξόνων, τουλάχιστον στα παλαιότερα τμήματα της οχύρωσης (Εικ. 2). Η οχυρωμένη πόλη του 1522 προέκυψε με συνεχείς επεκτάσεις και προσθήκες νέων τμημάτων στον αρχικό πυρήνα του 7ου αιώνα. Είναι σαφές από έγγραφα της ιπποτικής κυρίως περιόδου ότι υπήρχαν συνοικίες εκτός τειχών, οι οποίες σε κάποια φάση οχυρώνονταν. Το λος - Α. Κατσιώτη, Το παρεκκλήσιο της οικογένειας των Αρμενόπουλων στη Ρόδο, Πρακτικά Σννεόρίον «Η πόλη της Ρόόον από την ίδρυση της μέχρι την οθωμανική κατάκτηση», Ρόόος 1993, Β' Αθήνα 2000, σ Από τα ανασκαφικά δεδομένα προκύπτει ότι δεν υπήρξε εγκατάλειψη του κέντρου της πόλης της Ρόδου κατά τους σκοτεινούς αιώνες. 30

6 ΡΟΔΟΣ, ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΙΑΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΟΧΥΡΩΜΕΝΗΣ ΠΟΛΗΣ γεγονός αυτό δικαιολογεί απόλυτα τους όρους civitas, burgum, suburbia, extra-suburbia κτλ., που χρησιμοποιούνται για τα διάφορα τμήματα της πόλης της Ρόδου 12 κατά την ίδια χρονική περίοδο. Όπως προκύπτει εξάλλου από έγγραφα του 15ου κυρίως αιώνα υπήρχαν κατοικημένοι πυρήνες και εκτός της τειχισμένης πόλης, τα «προάστια» ή «χωριά». Πιο συγκεκριμένα, το 1439 και το αναφέρεται οικισμός στη Λιβάδα της Ρόδου, που τοποθετείται στα βόρεια της τειχισμένης πόλης, κοντά στο Μανδράκι και στην εκκλησία του Αγίου Αντωνίου. Η περιοχή χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη καλλιεργήσιμων κτημάτων και κήπων, μεταξύ των οποίων και ο κήπος της «γλώσσας» της Ωβέρνης. Επίσης το αναφέρεται η «πύλη της Ακαντιάς» ως «έξοδος από το βούργο της πόλης προς τα προάστια», ενώ το αναφέρεται «χωριό με το όνομα Άγιοι Ανάργυροι ευρισκόμενο στην Καστελλανία της Ρόδου». Συγκεκριμένα, σε συμβολαιογραφική πράξη δωρεάς ακίνητης και κινητής περιουσίας του ιππότη Μιχαήλ de Castellacio, δικαστή εφέτη της πόλης της Ρόδου, προς τον Ιωάννη Boneti ή de Castellacio, καταγράφονται: «σπίτια, θόλοι (μαγαζιά ή αποθήκες) με τις αυλές τους, αμπέλια και κήποι, κάμποι και χωράφια, βουνά και βοσκοτόπια, άλση και δάση με πηγάδια, ποτάμια, πηγές και τρεχούμενα νερά, η εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, καλλιεργήσιμες και ακαλλιέργητες εκτάσεις, η οικοσκευή και γενικά ό,τι υπάρχει μέσα στα σπίτια, μια μούλα και δύο γαϊδούρια». Ανάμεσα στα όρια της περιουσίας αυτής αναφέρεται «δημόσιος δρόμος, στα δυτικά» (προφανώς το «μακρύ στενό» προς την πύλη του Αγίου Γεωργίου) και «το χωριό με το όνομα Αγιοι Ανάργυροι, στα νότια» (Εικ. 1, ΠΙ). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη της περιοχής των νεωρίων και των δύο κεντρικών από τα πέντε λιμάνια της αρχαίας πόλης που παρέμειναν σε χρήση κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους μέχρις ότου συμπεριλήφθησαν τελικά μαζί με τους τρεις μόλους τους στην οχυρωμένη ζώνη. Είναι χαρακτηριστική η διαμόρφωση του πολεμικού λιμένα -«Μανδράκι»- και του συγκροτήματος των αρχαίων νεωρίων που έφθαναν περίπου μέχρι τον πόδα του βόρειου τείχους της βυζαντινής Ενκ. 3. Γενική άποψη τον βράχον-λατομείον στα βόρεια τον προμαχώνα τοναγίον Γεωργίον. ακρόπολης στη θέση της σημερινής τάφρου (Εικ. 2, Ν). Η σταδιακή διάνοιξη και διεύρυνση της βυζαντινής και ιπποτικής τάφρου προς Δ. και Ν. συνδυάσθηκε προφανώς με τη συστηματική λατόμευση του φυσικού βράχου κάτω από τη στάθμη της αρχαίας πόλης. Ίχνη λατόμευσης διακρίνονται διάσπαρτα σε όλο το μήκος των παρειών της τάφρου και ιδιαίτερα στο βράχο που διατηρήθηκε μέχρι σήμερα στα βόρεια του προμαχώνα του Αγίου Γεωργίου (Εικ. 3), διασώζοντας σημαντικά στοιχεία της υποδομής της αρχαίας πόλης (Εικ. 2, Λ). Πιθανότατα πρόκειται για το «λατομείο κοντά στις καμάρες του Ταρσανά», που αναφέρεται σε έγγραφη συμφωνία ανάμεσα στο τάγμα και τον πριόρη Ιωάννη Morel για το κτίσιμο του «Νέου Νοσοκομείου», στις 20 Μαρτίου Σύμφωνα με αυτή ο Morel μπορούσε να προμηθεύεται την απαραίτητη πέτρα για το κτίσιμο του «Νέου Νοσοκομείου» των ιπποτών, την εποχή του μεγάλου μαγίστρου Lastic ( ). Τα ίχνη των πανύψηλων θόλων που διατηρούνται ενσωματωμένα στο τείχος, στη βορειοανατολική περιοχή του ιπποτικού οχυρωματικού περιβόλου με πρόσβαση από το κεντρικό εμπορικό λιμάνι μέσω της «πύλης του Ταρσανά» (Εικ. 4, Η), προφανώς ανήκουν στο εντός των τει- 12. Anthony Luttrell, Rhodes Town: , Πρακτικά του Συνεδρίου «Η πόλη της Ρόδου από την ίδρυση της μέχρι την οθωμανιπανλής)δος 1995,σ.361 και 602, έγγραφα αριθ. 100 και 243 (στο εξής: Τσιρκή κατάκτηση», Ρόδος 1993, Β, Αθήνα 2000, σ Βλ.υποσημ Ζ. Τσιρπανλής, Ανέκδοτα έγγραφα για τη Ρόδο και τις νότιες 15. Τσιρπανλής, ο. 694, έγγραφο αριθ Σποράδες από το αρχείο των Ιωαννιτών ιπποτών ( ), Ρό- 16. Ό.π., ο. 403, έγγραφο αριθ

7 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΛΛΑ Εικ. 4. Η εξέλιξη της νοτιοανατολικής γωνίας του βυζαντινού κάστρου-«κολλάκιου». χών ευρισκόμενο τμήμα καμαροσκέπαστων αποθηκών στο εσωτερικό του ιπποτικού φρουρίου. Η θέση τους μεταξύ των δύο τετράγωνων πρώιμων πύργων του Heredia ( ) (Εικ. 4, η) υποδηλώνει την ταυτόχρονη με την εξωτερική περιτείχιση του χώρου οργάνωση ενός εσωτερικού περιβόλου 17 με επαναλαμβανόμενους θόλους, πιθανότατα γύρω από μία κεντρική αυλή (Εικ. 4, δ). Οι εγκαταστάσεις του Οπλοστασίου επεκτάθηκαν κατά τη διάρκεια του 15ου αιώνα, μετά και τις καταστροφές που προξένησε στην περιοχή η πρώτη αποτυχημένη πολιορκία της πόλης από τους Αραβες το 1444, όπως φαίνεται και από τη μοναδική σωζόμενη σήμερα οπλοθήκη (Εικ. 4, ε), που φέρει τα οικόσημα των μεγάλων μαγίστρων Milly ( ) και Orsini ( ). Μετά την ολοκλήρωση και λειτουργία του «Νέου Νοσοκομείου» των ιπποτών (Εικ. 4, θ) το 1489, το παλαιότερο κτίριο του 14ου αιώνα (Εικ. 4, ι) εντάχθηκε και αυτό στο συγκρότημα του Οπλοστασίου που περιελάμβανε πλέον και μεγάλο εργαστήριο κατασκευής και επισκευής κανονιών 18. Τα νεότερα κτίρια (Εικ. 4, ζ) που περιβάλλουν το «Παλιό Νοσοκομείο» στα δυτικά και νότια του καταλύματος της «γλώσσας» της Ωβέρνης (Εικ. 4, η) αποδίδονται επίσης σε αυτή την περίοδο του τέλους του 15ου αιώνα. Η τειχισμένη πόλη επεκτάθηκε ανατολικά κατά τη διάρκεια του 14ου και του 15ου αιώνα με τη σταδιακή επίχωση του μυχού του μεγάλου λιμένα και τη γραμμική επέκταση των κεντρικών λειτουργιών στο πλάτωμα μπροστά από την αρχαία οχύρωση, γνωστό ως «χώμα» από τις περιγραφές της πολιορκίας του Δημητρίου του Πολιορκητή το 305/4 π.χ A.A. Gabriel, La cité de Rhodes. Architecture militaire, 1, Παρίσι 1923, σ. 10, εικ. XVIII. 18. Β. Waidestein-Wartenberg, Die mittelalterlichen Bauten von Rhodos auf der Grundlage von Beschreibungen zeitgenössischer Reisender, Annales de l'ordre Souverrain Militaire de Malte, 1977, III-IV, o Κοντής ό.π. 20. Gabriel, ό.π. 21. Τσιρπανλής, σ. 389, έγγραφο αριθ Σύμφωνα με το έγγραφο, η σχετική τοποθεσία βρίσκεται αμέσως έξω από τα τείχη του Κολλάκιου, μέσα στα εξής όρια: στα ανατολικά εφάπτεται με τον πύργο που βλέπει στο λιμάνι (Εικ. 4, β), στα δυτικά είναι η «με- Το παλαιότερο οικόσημο μεγάλου μαγίστρου στα τείχη της Ρόδου συναντάται στη λεγόμενη «πύλη της Καστελλανίας», σε προέκταση της ανατολικής απόληξης του τείχους του Κολλάκιου προς το λιμάνι και είναι του Heiion de Villeneuve 20 ( ) (Εικ. 4, α). Σε ιπποτικό έγγραφο των Αρχείων της Μάλτας (1440) προσδιορίζεται η περιοχή αυτή της πρώτης ιπποτικής επέκτασης προς το λιμάνι και αναφέρεται πύργος, προφανώς σήμερα κατεστραμμένος, στα ανατολικά της πύλης προς τη θάλασσα 21 (Εικ. 4, β). Ο πύργος αυτός διακρίνεται καθαρά στη μικρογραφία του G. Caoursin, του , που απεικονίζει την άφιξη και υποδοχή του πρίσαία πόρτα» μεταξύ του τείχους του βούργου και του προτειχίσματος (barbacane) (Εικ. 4, α), στα βόρεια συνορεύει με την παραλία του λιμανιού, στα νότια είναι το «μεσαίο τείχος», που κατευθύνεται από το τείχος του βούργου έως τον προαναφερθέντα πύργο, ο οποίος άλλοτε ονομαζόταν πύργος του παλιού Νοσοκομείου και τώρα πύργος πριν από τα δημόσια αφοδευτήρια, πρόκειται δηλαδή για το χώρο από τη «στεριανή αρχιαψίδα του πύργου» έως την παραπάνω πόρτα (Εικ. 4, γ). 22. Η. Κόλλιας, Οι ιππότες της Ρόδου. Το παλάτι και η πόλη, Αθήνα 1991, σ

8 ΡΟΔΟΣ, ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΙΑΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΟΧΥΡΩΜΕΝΗΣ ΠΟΛΗΣ γκιπα Τζεμ στη Ρόδο. Η αναφορά του ως «άλλοτε πύργου του παλιού Νοσοκομείου και τώρα πύργου πριν από τα δημόσια αφοδευτήρια», επιτρέπει να υποθέσουμε ότι η πρώτη επέκταση της βυζαντινής οχύρωσης από τους ιππότες είχε σχέση με την πρώιμη ένταξη του Νοσοκομείου 23, ήδη το 1311, σε υφιστάμενο κτίριο της νοτιοανατολικής γωνίας του Κολλάκιου (Εικ. 4, Ν). Στοιχεία οικοδομικής δραστηριότητας των ιπποτών στην οχύρωση της Ρόδου, κατά τη διάρκεια του 14ου αιώνα, συναντώνται σε όλο το μήκος της θαλάσσιας οχύρωσης του λιμανιού μέχρι την πύλη του μόλου (Εικ. 2, β) και το μόλο των Μύλων, παρότι το τείχος έχει ανακατασκευασθεί ριζικά και έχει υπερυψωθεί αρκετά την εποχή του μεγάλου μαγίστρου Orsini ( ). Ο πύργος του Naillac (Εικ. 2, γ), αλλά και η ύπαρξη οικόσημου του Naillac ( ) στο μοναδικό τετράγωνο πύργο προς Α. της θαλασσινής πύλης (Εικ. 2, δ), τεκμηριώνουν την οικοδομική δραστηριότητα και αυτού του μεγάλου μαγίστρου στην ίδια περιοχή. Παρά το γεγονός ότι ήδη το 1395 ο Nicolo Martoni αναφέρει 24 ότι «το βούργο της πόλης είναι κλεισμένο από ψηλά τείχη» (burgum dicte civitatis est clausuni menus altis), δεν είναι γνωστή η ακριβής διαμόρφωση του τειχισμένου τμήματος του βούργου προς Α. μέχρι τα μέσα του 15ου αιώνα. Επί μεγάλων μαγίστρων Fluvian ( ), Lastic ( ) -ιδίως μετά την αποτυχημένη πρώτη πολιορκία της πόλης από τους Άραβες το 1444 και Milly ( ) παρατηρείται οργανωμένη οικοδομική δραστηριότητα για την επέκταση και ενίσχυση της οχύρωσης του Μου αιώνα. Κατά την περίοδο αυτή χαράχθηκε εξαρχής το δυτικό και το νότιο τμήμα της χερσαίας οχύρωσης, από το παλάτι του μεγάλου μαγίστρου μέχρι τον προμαχώνα του Αγίου Ιωάννη. Το νέο τείχος προέκυψε με παράλληλη μετατόπιση κατά μέτρα από τη βυζαντινή οχυρωματική γραμμή, ώστε να περιλάβει και 23.0 Α. Luttrell, ό.π. (υποσημ. 12), αναφέρει ότι «Με την άφιξη των ιπποτών ένα κτίριο κάπου κοντά στο θαλασσινό τείχος αρχικά μετατράπηκε σε μοναστηριακό Νοσοκομείο», προφανώς αυτό που αναφέρεται ήδη σε έγγραφο το Το 1314 αποφασίσθηκε να κτισθεί ένα νέο νοσοκομείο που χρησιμοποιήθηκε μετά από μερικά χρόνια, παρότι πιθανότατα δεν είχε ολοκληρωθεί μέχρι το ». 24. Gabriel, ό.π., 1, σ Luttrell, ό.π. Έγγραφο της 8ης Νοεμβρίου 1347 αναφέρει ότι «ο Γεώργιος Κωστόπουλος από τη Ρόδο κατείχε οικόπεδο στο μπούργκο για να οικοδομήσει σπίτι. Η ιδιοκτησία του βρισκόταν δίπλα στην πύλη του τείχους του μπούργκου που οδηγούσε στην εκκλητμήματα ατείχιστων συνοικιών με επέκταση του τειχισμένου τμήματος της πόλης. Χαρακτηριστική είναι η εξέλιξη των οχυρώσεων στη βορειοδυτική περιοχή της πόλης με πυρήνα τη βυζαντινή ακρόπολη και μετέπειτα το παλάτι του μεγάλου μαγίστρου. Στην πύλη του Αγίου Γεωργίου κατέληγε μία από τις κύριες οδικές αρτηρίες της αρχαίας πόλης από Ν. Πρόκειται για τον οδικό άξονα που συγκέντρωνε την κίνηση της υπαίθρου της δυτικής πλευράς του νησιού και διά μέσου της αρχαίας πύλης στη διασταύρωση με την πλατεία οδό Ρ27 (σημερινή οδός Σοφούλη) οδηγούσε στο δυτικό λιμάνι της πόλης (Εικ. 1). Η πρόσβαση αυτή μετατοπίσθηκε στη βυζαντινή πόλη βορειοανατολικά, κατά μήκος του κύριου οδικού άξονα, που είναι γνωστός μέχρι σήμερα ως «μακρύ στενό», και αναφέρεται σε έγγραφο του ως «πύλη του μπούργκου που οδηγεί στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου» (Εικ. 2, η). Κατά την παράλληλη μετατόπιση της οχυρωματικής γραμμής δυτικότερα μετά το 1420, μετακινήθηκε και η πύλη στον άξονα του δρόμου που οδηγούσε σε αυτή 26 (Εικ. 2, θ). Η πύλη του Αγίου Γεωργίου αποτέλεσε κύρια είσοδο της ιπποτικής «πλατείας» μέχρι τις αρχές του 16ου αιώνα 27, οπότε καταργήθηκε κατά το μετασχηματισμό του προμαχώνα της «γλώσσας» της Ωβέρνης για λόγους αμυντικούς (Εικ. 5). Πιο σύνθετη υπήρξε η εξέλιξη της βορειότερης πύλης της μεσαιωνικής οχύρωσης, στην οποία κατέληγαν αρχαίοι δρόμοι από τη δυτική παραλία και το βόρειο τμήμα της πόλης. Η αρχική πύλη της βυζαντινής ακρόπολης (Εικ. 2, χ) μεταφέρθηκε διαδοχικά σε ένα σύνθετο οχυρωματικό σύμπλεγμα: α) στον προμαχώνα του παλατιού (Εικ. 2, μ), β) στην πύλη του Αγίου Αντωνίου (Εικ. 2, ξ), με κατεύθυνση την ιπποτική εκκλησία του Αγίου Αντωνίου και το νεκροταφείο των ιπποτών 28 (Εικ. 2, ο), και γ) στη νεότερη πύλη d'amboise 29 (Εικ. 2, ι), κατά μήκος του ίδιου άξονα του αρχαίου δρόμου. σία του Αγίου Γεωργίου της Καππαδοκίας». 26. ΑΔ 49 (1994), Χρονικά, σ J. Bosio, Dell'istoria della sacra religione et illustrissima militia di S. Giovanni Gerosolimitano, Ρώμη 1629, II, σ Εκεί αναφέρεται ότι το 1501 οι ιππότες εγκατέστησαν φρουρά, μεταξύ άλλων σημείων, και κοντά στην πύλη του προμαχώνα του Αγίου Γεωργίου και καθορίζει τον υπεύθυνο αξιωματούχο για τη νυκτερινή φύλαξη των κλειδιών της πύλης του Αγίου Γεωργίου. 28. Η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου βρισκόταν στο βορειοδυτικό άκρο του λιμανιού του Μανδρακίου, Gabriel, ό.π., 1, σ. 14, εικ. XLI. 29. Ό.π., σ

9 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΑΑΑ Εικ. 5. Γενική διάταξη των οχυρωματικών κατασκευών του προμαχώνα του Αγίου Γεωργίου. Όπως προκύπτει, εξάλλου, και από νεότερες μελέτες οικοδομικής εξέλιξης των κατασκευών 30, στον προμαχώνα του Αγίου Ιωάννη ανιχνεύεται η αλλαγή της αρχικής πορείας του τείχους προκειμένου να ενταχθεί στη νέα χάραξη της οχυρωματικής γραμμής της περιοχής, στη μορφή που έχει και σήμερα. Σε ανάμνηση αυτού του γεγονότος τοποθετήθηκε δίγλωσση επιγραφή που μνημονεύει την ολοκλήρωση της οχύρωσης -«το νέον τήχαιον της Ρόδου»- το 1457, επί μεγάλου μαγίστρου Milly, «πρωτομαστορεύοντος Μανουήλ Κούντη». Η μαρμάρινη αυτή επιγραφή στα δυτικά της πύλης με τα οικόσημα του μεγάλου μαγίστρου Milly, ακριβώς στο σημείο επαφής των δύο σημαντικών οικοδομικών φάσεων της οχύρωσης, ήταν ορατή στους εισερχόμενους από την κεντρική αυτή πύλη στην πόλη της Ρόδου (Εικ. 2, ε). To 1465 εκδίδεται διάταγμα του μεγάλου μαγίστρου Zacosta 31, με το οποίο καθορίζονται οι θέσεις των «γλωσσών» στην οχύρωση της Ρόδου και στο οποίο περιλαμβάνεται και λεπτομερής περιγραφή των οχυρωματικών κατασκευών της εποχής. Από την περιγραφή αυτή προκύπτει ότι ήδη έχουμε την οχύρωση ολοκληρωμένη στη σημερινή της έκταση και μορφή, πριν από τις τροποποιήσεις και ενισχύσεις που επέβαλε η γενίκευση της χρήσης των κανονιών μετά την ανεπιτυχή πολιορκία της πόλης από τους Οθωμανούς Τούρκους το Κατά την πρώτη αυτή περίοδο οργάνωσης του πολεοδομικού ιστού και της εξωτερικής περιτείχισης της ιπποτικής πόλης μέχρι το 1465, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη του ανατολικού τμήματος της οχύρωσης προς το μόλο των Μύλων και το λιμάνι της Ακαντιάς. Πρέπει να επισημάνουμε ότι η πολεοδομική οργάνωση των δύο συνοικιών (Ανω και Κάτω Οβριακής), που συμπεριλήφθησαν στο τμήμα αυτό του «μπούργκου», καθορίζεται από τη σχέση της περιοχής με τη χάραξη του ιπποδάμειου πολεοδομικού ιστού της ελληνιστικής πόλης και τη μετεξέλιξη του στους αιώνες που ακολούθησαν την παρακμή της κατά τη ρωμαϊκή, την παλαιοχριστιανική και τη βυζαντινή περίοδο. Κυρίαρχο στοιχείο της ελληνιστικής περιόδου είναι η πορεία της ισχυρής αρχαίας οχύρωσης του μεγάλου λιμένος και του λιμένος της Ακαντιάς 32 και το λεγόμενο «διατείχισμα» (Εικ. 2, ΤΙ) προς το μόλο του Λιμανιού, που διέσχιζε το προ της οχύρωσης πλάτωμα που είναι γνωστό ως «χώμα» από την περιγραφή του Διόδωρου. Στη διάρκεια της ρωμαϊκής και ιδιαίτερα κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο φαίνεται ότι εγκαταλείπεται η οχύρωση της περιοχής και ο μόλος του λιμανιού 33, καθώς η πόλη συρρικνώνεται και το τειχισμένο τμήμα της περιορίζεται στο πρωτοβυζαντινό «κάστρο» του 7ου αι. μ.χ. 34. Τότε πιθανότατα διαμορφώνεται και αποκτά ιδιαίτερη πολεοδομική σημασία ο οδικός άξονας (Εικ. 2, λ), στον οποίο ήδη έχουμε αναφερθεί, που συγκέντρωνε την κίνηση από τη δυτική πλευρά του νησιού και, αφού περιέτρεχε το κεντρικό εμπορικό λιμάνι («via circa mare»), κατέληγε στο μόλο (Εικ. 2, ΜΙ). 30. Άννα Μαρία Κάσδαγλη - Κατερίνα Μανούσου-Ντέλλα, Νέα στοιχεία για την οχύρωση της πύλης του Αγίου Ιωάννη, Πρακτικά τον Συνεδρίου «Η πόλη της Ρόδου από την ίδρυση της μέχρι την οθωμανική κατάκτηση», Ρόδος 1993, Β', Αθήνα 2000, σ A.M. Kasdagli - Katerina Manousou-Della, The Defenses of Rhodes and the Tower of St. John, FORT The International journal of Fortifications and Military Architecture 24 (1996), σ Gabriel, ό.π., 1, Pieces Justificatives Ι, σ Βλ. υποσημ Σημαντικά στοιχεία προς αυτή την κατεύθυνση αναμένεται να προκύψουν από τη συστηματική ανασκαφική έρευνα που ξεκίνησε η 4η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων στις αρχές του 1997 στον αρχαίο-μεσαιωνικό μόλο των Μύλων. 34. Κόλλιας, ό.π. (υποσημ. 9), σχέδ. Π. 34

10 ΡΟΔΟΣ, ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΙΑΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΟΧΥΡΩΜΕΝΗΣ ΠΟΛΗΣ Στοιχεία παλαιότερης πολεοδομικής οργάνωσης στην ανατολική απόληξη της πόλης είναι: α) Η ύπαρξη παλαιοχριστιανικής βασιλικής προς Ν. του ξενώνα της Αγίας Αικατερίνης (Εικ. 2, Π6), γύρω από την οποία αναπτύχθηκε εκτεταμένο νεκροταφείο 35 που καταργεί την αρχαία οχύρωση (Εικ. 6, Ν), β) Τα θεμέλια κτισμάτων παλαιότερων της πρώτης οικοδομικής φάσης του ξενώνα της Αγίας Αικατερίνης του 1391, τα οποία επεκτείνονται βορειότερα από την πρόσοψη του ιπποτικού δημόσιου κτιρίου 36 (Εικ. 6, ζ), και γ) Η ένταξη χαρακτηριστικού τρίκογχου οικοδομήματος άγνωστης χρήσης, που ανάγεται πιθανότατα στη ρωμαϊκή περίοδο 37, σχεδόν σε επαφή με την ελληνιστική οχύρωση του λιμένος της Ακαντιάς, εκτός των τειχών, με είσοδο από τη νότια πλευρά του (Εικ. 6, τ). Είναι σαφές ότι η περιτείχιση των αρχικά ατείχιστων συνοικιών, που δημιουργήθηκαν στις παρυφές της αρχαίας πόλης μεταξύ του εμπορικού -του «μεγάλου λιμένα»- και του λιμένα της Ακαντιάς, συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία του μόλου των Μύλων και την ανάγκη προστασίας του στα πλαίσια της άμυνας της μεσαιωνικής πόλης. Η πληροφορία που αντλούμε από γραπτή πηγή 38, σύμφωνα με την οποία στη βιογραφία του μεγάλου μαγίστρου de Gozon ( ) αναφέρεται ότι «κατασκεύασε το μόλο και έκλεισε από τη θάλασσα το βούργο της Ρόδου», απηχεί ακριβώς μια πρώιμη προσπάθεια επέκτασης της τειχισμένης πόλης προς το λιμάνι και ένταξης του μόλου των Μύλων στην οχυρωμένη ζώνη ήδη στα μέσα του Μου αιώνα. Λείψανα των πρώιμων αυτών οχυρωματικών έργων των ιπποτών του 14ου αιώνα διακρίνονται: 1. Στη δυτική όψη του μόλου των Μύλων, πριν από την κατασκευή του οχυρού στη βόρεια απόληξη του στα μέσα του 15ου αιώνα (Εικ. 6, π και Εικ. 7). 2. Κατά μήκος της θαλάσσιας οχύρωσης του μεσαιωνικού λιμανιού στη βάση του σημερινού τείχους (Εικ. 8). 3. Στην πύλη του Μόλου, τη μετέπειτα πύλη της Αγίας Αικατερίνης (Εικ. 6, ε). 4. Στην εσωτερική παρειά του σημερινού θαλασσινού τείχους, ανατολικά της πύλης του Μόλου, όπου βρίσκονται τα ερείπια της εκκλησίας της Παναγιάς της Νίκης (Εικ. 6, κ). _ \ α ν η i Ρ\ \ ve i t / Adi,-i-T-V> \Ë& νν ' Λ β "/Ö3 Εικ. 6. Η εξέλιξη της ανατολικής περιοχής της πόλης. «Συνοικία της Ακαντιάς». 35. ΑΔ 48 (1993), Χρονικά, σ Οι τοιχοποιίες αυτές αποκαλύφθηκαν και τεκμηριώθηκαν κατά τις διερευνητικές εργασίες στη θεμελίωση του ξενώνα της Αγίας Αικατερίνης, στα πλαίσια του έργου αποκατάστασης του ιπποτικού μνημείου το Το κτίσμα αποκαλύφθηκε κατά τη διάρκεια ανασκαφής που ακολούθησε τις εργασίες κατασκευής των υπόγειων δικτύων της μεσαιωνικής πόλης το 1995, στη συμβολή των οδών Γαβαλά και Εκάτωνος. 38. Luttrell, ό.π. (υποσημ. 12). 35

11 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΑΑΑ " Εικ. 7. Η δυτική όψη τον μόλου των Μύλων. Κατασκευές του Μου αιώνα. 5. Στην εσωτερική παρειά του τείχους, στην περιοχή της Ακαντιάς (Εικ. 6, ν), όπου βρίσκονται τα ερείπια της ανώνυμης ιπποτικής εκκλησίας του Μου αιώνα στην οδό Κισθινίου (Εικ. 9, Α). Πρέπει να επισημανθεί, εξάλλου, η οικοδόμηση κτιρίων με δημόσια λειτουργία ήδη κατά το 14ο αιώνα 39 και ίσως και παλαιότερα 40 κατά μήκος του κεντρικού άξονα της ιπποτικής πόλης (γνωστού ως «via circa mare») (Εικ. 6, λ) και μέχρι την πύλη του Μόλου (Εικ. 6, ε) 41. Η ένταξη της γοτθικής εκκλησίας της Παναγιάς του Μπούργκου (Εικ. 6, η) ανάγεται, σύμφωνα και με νεότερες έρευνες, στο α' μισό του 14ου αιώνα 42, ενώ η ίδρυση του ξενώνα της Αγίας Αικατερίνης χρονολογείται ακριβώς το (Εικ. 6, ζ). Και τα δύο κτίρια θεωρούνται μεγάλης σπουδαιότητας για την πολεοδομική εξέλιξη της περιοχής αυτής, αφού πατούν πάνω στη θεμελίωση του ελληνιστικού θαλάσσιου τείχους (Εικ. 6, ΤΙ) και σχετίζονται με τη σταδιακή διαμόρφωση του μεσαιωνικού πολεοδομικού ιστού, σε σχέση με τον κύριο οδικό άξονα που οδηγούσε στο μόλο. Παρ' όλα αυτά στις αρχές του 15ου αιώνα, την εποχή Εικ. 8. Παλαιότερη τοιχοποιία στη βάση του θαλασσινού τείχους (14ου αι.). των μεγάλων μαγίστρων Naillac ( ) και Fluvian ( ), είναι ακόμη αβέβαιο αν η συνοικία Επάνω Οβριακή είχε εκκενωθεί ή όχι. Σύμφωνα και με σχετικό έγγραφο 44 του 1422/3, ο μεγάλος μάγιστρος Naillac είχε εκδώσει διαταγή να εκκενωθεί η παραπάνω συνοικία και να συγχωνευθεί με την Κάτω Οβριακή. Αυτό δημιούργησε σημαντικά περιβαλλοντικά, κοινωνικά και αι- 39. Κάσδαγλη - Μανούσου-Ντέλλα, ό.π. (υποσημ. 30). 44. Η. Κόλλιας, Μάστορες, πρωτομάστορες και μηχανικοί των μεσαιωνικών οχυρώσεων της Ρόδου, ΔΧΑΕ Κ' ( ), σ Σύμφωνα με γραπτή πηγή που μελετά ο κ. Α. Luttrell. 41. Χ. Μπούρας, Πολεοδομικά των μεσοβυζαντινών και υστεροβυζαντινών πόλεων,δχαε Κ' ( ), σ. 94,υποσημ. 48. διά μέσου της περιτείχισης της περιοχής, πρέπει να ληφθεί υπόψη Όσον αφορά τον τρόπο κατάληξης των σκουπιδιών στο λιμάνι 42. Η. Balducci, La chiesa di S. Maria del Borgo in Rodi, Pavia η ήδη υπάρχουσα κύρια στοά απορροής των ομβρίων υδάτων στη 43. A. Gabriel, La cité de Rhodes. Architecture civile et religieuse, 2. βάση του πρώιμου πύργου του 14ου αιώνα, που φέρει τα οικόσημα του μεγάλου μαγίστρου Pieces Justificatives, XIV, σ. 227, Παρίσι Naillac. 36

12 ΡΟΔΟΣ, ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΙΑΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΟΧΥΡΩΜΕΝΗΣ ΠΟΛΗΣ σθητικά προβλήματα για την πόλη, με αποτέλεσμα ο επόμενος μεγάλος μάγιστρος Fluvian να ακυρώσει την απόφαση και να επαναφέρει εκεί τους Εβραίους. Είναι πολύ πιθανό η απόφαση του μεγάλου μαγίστρου Naillac να οφειλόταν στην ανεπαρκή οχύρωση της περιοχής κατά το 14ο αιώνα, ενόψει του ορατού πλέον κινδύνου των αραβικών επιδρομών. Είναι προφανές άλλωστε ότι οι δύο εβραϊκές συνοικίες πρέπει να ήταν αρκετά αραιοκατοικημένες, ώστε να είναι δυνατή η συγχώνευση τους σε μία. Βέβαιο πάντως είναι ότι η ανάκληση της διαταγής του Naillac από το μεγάλο μάγιστρο Fluvian οδήγησε στην ανάληψη από τους ιππότες μεγάλων οχυρωματικών έργων για ενίσχυση της άμυνας της περιοχής. Τα έργα αυτά εντάθηκαν μετά την πολιορκία του 1444, οπότε οι μεγάλοι μάγιστροι Lastic ( ) και Milly ( ) ολοκλήρωσαν τις οχυρωματικές κατασκευές στην περιοχή, συχνά με την οικονομική ενίσχυση των εβραίων πολιτών της Ρόδου 45. Οι αναφορές της περιοχής αυτής -της Επάνω Οβριακής συνοικίας- στα έγγραφα του 15ου αιώνα 46 απηχούν ακριβώς τη διαδικασία αυτή του σταδιακού μετασχηματισμού της με την οικοδόμηση των αρχικά ελεύθερων χώρων. Συγκεκριμένα, το αναφέρεται πώληση από το μεγάλο μάγιστρο Fluvian της «δικαιοδοσίας» («cum iuridictione») των σπιτιών της Παναγίας, τα οποία βρίσκονται στο βούργο της πόλης της Ρόδου, στη συνοικία του «Μεγάλου κήπου της Πλατείας». Επίσης το έχουμε στοιχεία για την «παραχώρηση με τη μορφή της συνεχούς εμφύτευσης» οικοπέδου ονόματι «Σπιτότοπος» στη «συνοικία της Παναγίας της Μητρόπολης», στο βούργο της πόλης της Ρόδου. Οι δικαιούχοι ήταν Καστελλοριζιοί, που κατέφυγαν στη Ρόδο μετά την καταστροφή του Κάστρου του νησιού τους από τον αιγυπτιακό στόλο το 1440, τους οποίους ο μεγάλος μάγιστρος Lastic περιέβαλε με ξεχωριστή εύνοια. Είναι προφανές ότι στα μέσα του 15ου αιώνα παρατηρήθηκε έντονη δραστηριότητα, ως επακόλουθο της αύξησης του πληθυσμού της ιπποτικής πόλης, που και ιστορικά τεκμηριώνεται από τις αρχειακές πηγές. Τα αποτελέσματα της δραστηριότητας αυτής είναι ορατά ιδιαίτερα στον πολεοδομικό ιστό του ανατολικού τμήματος του κέντρου της πόλης μεταξύ των συνοικιών Εικ. 9. Οχύρωση περιοχής Ακαντιάς. Κατασκευές τον 14ου αιώνα. Κάτω και Επάνω Οβριακής, ο οποίος υπέστη σχεδόν πλήρη μετασχηματισμό κατά την περίοδο αυτή. Είναι αξιοσημείωτο ότι διαπιστώνεται άμεση σχέση των τροποποιήσεων στη χάραξη των οχυρωματικών κατασκευών, κατά την οικοδόμηση των νέων τειχών της Ρόδου, με τις αντίστοιχες διαφοροποιήσεις στην πολεοδομική διάρθρωση περιοχών του εσωτερικού της πόλης (Εικ. 9). Σημαντικά στοιχεία προκύπτουν από τη μελέτη της ιστορικής εξέλιξης των δύο βασικών προσβάσεων της περιοχής που αντιστοιχούν σε κύριες πύλες του οχυρωματικού περιβόλου: της πύλη του Μόλου, γνωστής μετέπειτα ως πύλης της Αγίας Αικατερίνης, και της πύλης της Ακαντιάς, της οποίας η περίπτωση είναι ιδιαίτερα σύνθετη, όπως θα αναλύσουμε πιο κάτω. Όσον αφορά την πύλη του Μόλου τα πράγματα είναι αρκετά σαφή. Πρόκειται για μία πρώιμη πύλη του Μου αιώνα που δημιουργήθηκε πάνω στον κύριο οδικό άξονα («via circa mare»), στον οποίο ήδη έχουμε αναφερθεί πιο πάνω, και οδηγεί στο μόλο του εμπορικού λιμανιού ή μόλο των Μύλων. Η πύλη αναφέρεται για πρώτη φορά το 1391 στο ιδρυτικό έγγραφο του ξενώνα της Αγίας Αικατερίνης 49 από τον Domenico Allemagna, σημαντική προσωπικότητα της εποχής του μεγάλου μαγίστρου 45. Τσιρπανλής, σ. 596, έγγραφο αριθ. 242 και σ. 616, έγγραφο αριθ Ό.π., σ. 236, έγγραφο αριθ Ό.π., σ. 279, έγγραφο αριθ Ό.π., σ. 459, έγγραφο αριθ Βλ. υποσημ

13 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΑΛΑ Εικ. 10. Η παλαιά πύλη του Αγίου Νικολάου. Heredia 50. Σύμφωνα με το κείμενο αυτό, ο ξενώνας της Αγίας Αικατερίνης ιδρύθηκε το 1391 «στο μπούργκο της Ρόδου, κοντά στα τείχη, στην πύλη που οδηγούσε στο μόλο». Η πύλη αυτή αντικρίζει τον παλαιότερο οδικό άξονα του λιμανιού -«via circa mare»- που συνέδεε τη «μεσαία πόρτα» με τα οικόσημα του μεγάλου μαγίστρου Villeneuve (Εικ. 2, α) με το μόλο του Αιμανιού (Εικ. 2, ΜΙ). Ο άξονας αυτός ακολουθούσε την πορεία του θαλασσινού τείχους, παράλληλα με τη σημερινή οδό Κωνσταντίνου Ροδίου (Εικ. 6, λ), πριν από την οικοδόμηση της Καστελλανίας και των άλλων σημαντικών δημόσιων κτιρίων της περιοχής, μετά τα μέσα του 15ου αιώνα 51. Το αρχικό εύρος του κεντρικού αυτού χώρου της πόλης, που αναπτύσσεται με την ίδια κατεύθυνση μέχρι σήμερα, ορίζεται από τη θέση της βόρειας πρόσοψης του ξενώνα της Αγίας Αικατερίνης, στην οποία τα εμπορικά καταστήματα ανοίγονται προς το δημόσιο χώρο. Έτσι μπορεί να εξηγηθεί η ύπαρξη ταφών, πιθανότατα σύγχρονων με την πρώτη οικοδομική φάση της εκκλησίας, στα βόρεια της Παναγιάς του Μπούργκου, σε τμήμα της σημερινής οδού Πινδάρου 52, όπου αρχικά πρέπει να αναπτυσσόταν ο περίβολος της εκκλησίας. Πρέπει, τέλος, να σημειωθεί ότι η πύλη του Μόλου αναφέρεται για πρώτη φορά ως πύλη της Αγίας Αικατερίνης το 1465, στο διάταγμα του μεγάλου μαγίστρου Zacosta, που ήδη αναφέραμε 53. Όσον αφορά τη διάταξη της πύλης και τα μορφολογικά χαρακτηριστικά της πρέπει να τονίσουμε ότι: 1. Έχει την τυπική μορφή πύλης του 14ου αιώνα, που διαμορφώνεται ως απλό άνοιγμα στο πάχος του κυρίως τείχους, όπως «η μεσαία πύλη» του Villeneuve (Εικ. 4, α), ή σε γωνία του τείχους ελαφρά ενισχυμένου με μορφή πυργίσκου, όπως η παλαιά πύλη του Αγίου Νικολάου (Εικ. 4, π και Εικ. 10), και προστατεύεται εξωτερικά με ζεματίστρες και επάλξεις. 2. Στα νότια της πύλης υπήρχε κλίμακα για την άνοδο στον περίδρομο των τειχών, της οποίας σώζεται το ανώτερο τμήμα και αναφέρεται σαφώς στο διάταγμα του Zacosta το Για την πύλη της Ακαντιάς οι πληροφορίες που έχουμε προέρχονται κυρίως από γραπτές αρχειακές πηγές σε συνδυασμό με επιτόπου παρατηρήσεις του πολεοδομικού ιστού και των οχυρωματικών κατασκευών της περιοχής. Απαραίτητη είναι και η συγκριτική μελέτη της διαχρονικής εξέλιξης του οικισμού στα υπόλοιπα σημεία διαμόρφωσης κύριων προσβάσεων μέσω πυλών της οχύρωσης. Η μεθοδολογία αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί γενικότερα στην πολεοδομική μελέτη του μεσαιωνικού οικισμού σε σχέση με την ένταξη των οχυρωματικών κατασκευών όλων των ιστορικών περιόδων. Από την ανάλυση των σχετικών εγγράφων του αρχείου της Μάλτας 54 συνάγεται ότι: 1. Στη συνοικία Κάτω Οβριακή, στα μέσα του 15ου αιώνα, κατοικούν εβραίοι αστοί που συχνά έρχονται από άλλες περιοχές για να ζήσουν και να εργασθούν στην 50. Ζ. Τσιρπανλής, Γνωστά και άγνωστα ευαγή ιδρύματα στη μεσαιωνική πόλη της Ρόδου (14ος-16ος αι.), Φιλερήμον Αγάπησις, Τιμητικός τόμος για τον καθηγητή Αγ. Τσοπανάκη, Ρόδος 1997, σ Gabriel, ό.π., σ Οι τάφοι αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια ανασκαφής, που ακολούθησε τις εργασίες κατασκευής των υπόγειων δικτύων της μεσαιωνικής πόλης της Ρόδου το Βλ. υποσημ Τσιρπανλής, σ. 575, έγγραφο αριθ. 229, σ. 659, έγγραφο αριθ. 281 και σ. 719, έγγραφο αριθ Α. 1450, Δεκεμβρίου 10.0 μεγάλος μάγιστρος Jean de Lastic χορηγεί στον εβραίο γιατρό από τη Χίο, «αστό» της πόλης της Ρόδου, Σαμουήλ Ορφανό τα παρακάτω προνόμια, γιατί αποδείχθηκε ικανός στη δουλειά του και χαίρει της κοινής εκτίμησης: α) Μπορεί να μετακινείται τη νύχτα, όσες φορές θέλει, στην πόλη της Ρόδου και στα προάστια της, χρησιμοποιώντας φως και με συνοδεία, για να επισκέπτεται τους ασθενείς που τον καλούν, β) Τα Σάββατα μπορεί να πηγαίνει από τη νύχτα στη συναγωγή με την οικογένεια του, για να εκτελεί το τιμητικό λατρευτικό έθιμο με τα «ρόδια» και να χρησιμοποιεί άλλα πρόσωπα να του ανάβουν τη φωτιά, γ) Στον πενθερό και την πενθερά του, Εβραίους επίσης, που 38

14 ΡΟΔΟΣ, ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΙΑΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΟΧΥΡΩΜΕΝΗΣ ΠΟΛΗΣ ακμάζουσα ιπποτική πόλη της Ρόδου. Οι αστοί αυτοί χαίρουν ιδιαίτερης εκτίμησης και τους παραχωρούνται ειδικά προνόμια από τη διοίκηση του ιπποτικού τάγματος. Στην περίπτωση του εβραίου γιατρού Σαμουήλ, που υπηρετούσε στο Νοσοκομείο της Ρόδου, ο μεγάλος μάγιστρος Lastic παραχώρησε οικόπεδο ή πλατεία, ως οικοδομήσιμο χώρο, «εκεί που άλλοτε ήταν η πόρτα και ο πύργος της Ακαντιάς...» 2. Η «παλαιά πύλη της Ακαντιάς» αναφέρεται για πρώτη φορά το 1452 ως ευρισκόμενη πάνω σε οδικό άξονα που οδηγούσε από το βούργο της πόλης προς τα «προάστια», ενώ σε έγγραφο του 1453 προσδιορίζεται ότι ο χώρος της παλαιάς πύλης ήταν στην «Κάτω Οβριακή συνοικία, κοντά στα (νέα προφανώς) τείχη της πόλης της Ρόδου». 3. Εκτός από την πύλη υπήρχε και πύργος της Ακαντιάς, ή πιθανότατα η πύλη ανοιγόταν σε πύργο της οχύρωσης, ενώ αναφέρεται σαφώς ότι σε σχέση με την πύλη υπήρχε κλίμακα για την επικοινωνία με τον περίδρομο του τείχους. 4. Κατά την οικοπεδοποίηση της «πλατείας» της παλαιάς πύλης, η οποία καθώς φαίνεται έχει κατεδαφισθεί και ο χώρος θεωρείται ως «ακάλυπτος», ελήφθη μέριμνα για τη διατήρηση του περιμετρικού δρομίσκου που περιέτρεχε εσωτερικά για λόγους αμυντικούς τα νέα τείχη της πόλης του 15ου αιώνα 55. Πρέπει να τονισθεί ότι η δεύτερη «πύλη της Ακαντιάς», η οποία καταργήθηκε με την κατασκευή του προμαχώνα του Carretto (Εικ. 6, ξ) στις αρχές του 16ου αιώνα 56, Εικ. 11. Γενική άποψη της περιοχής των οχυρώσεων της Ακαντιάς. ευρίσκεται σε περιοχή εκτός του ιπποδάμειου ρυμοτομικού συστήματος. Η σημερινή οδός Γαβαλά (Εικ. 6, β), που κατέληγε σε αυτή ξεκινώντας από την κεντρική κατοικούν στη συνοικία της Κάτω Οβριακής, επιτρέπεται να πηγαίνουν τη νύχτα στη συναγωγή ή στο σπίτι του γαμπρού τους, χρησιμοποιώντας ή όχι φωτιά. Το ίδιο μπορεί να κάνει και ο Σαμουήλ, δ) Ο γιατρός, η γυναίκα του και η κόρη τους μπορούν να πηγαίνουν τη νύχτα με φωτιά στα λουτρά, όσες φορές θέλουν. Οι παραπάνω διευκολύνσεις θα ισχύουν έως την ημέρα που οι αρχές θα αποφασίσουν να τις ανακαλέσουν. Β. 1452, Νοεμβρίου 24. Νοταριακή πράξη παραχώρησης αστικού οικοδομήσιμου χώρου στην πόλη της Ρόδου: «Ο μεγάλος μάγιστρος Jean de Lastic εκφράζει την εκτίμηση του στον εβραίο γιατρό Σαμουήλ, τον επονομαζόμενο από τη Χίο, για τις προσφορές και τις καλές υπηρεσίες του προς τους ιππότες και γενικά προς το τάγμα σαν ικανός επαγγελματίας που είναι ανταμείβει, λοιπόν, τον Σαμουήλ και τους κληρονόμους του παραχωρώντας τους ένα οικόπεδο ή πλατεία εκεί που άλλοτε ήταν η πόρτα και ο πύργος της Ακαντιάς, στην έξοδο από το βούργο της πόλης προς τα προάστια, όλο το μέρος με τις σκάλες, από τις οποίες ανέβαινε κανείς πάνω στα κάστρα, και ειδικά: από τη γωνία του σπιτιού του γιου του μάστρο-vitali έως την άλλη γωνία που βλέπει το σπίτι του ίδιου του μαστρο-vitali, πάντα στη συνοικία της Ακαντιάς, χωρίς πλατεία («magna et communis platea») της ιπποτικής πόλης, αφού περιέτρεχε το μυχό του λιμανιού της Ακαόμως να συμπεριλαμβάνεται ο εσωτερικός δρόμος που περιτρέχει το τείχος, όπως συμβαίνει και στο υπόλοιπο μέρος της πόλης που τελευταία περιτειχίστηκε και πάλι από τη γωνία του σπιτιού του εβραίου μαστρο-μωυσή Vitali έως τη γωνία του τείχους, κατευθείαν μέσα από εκεί που ήταν οι σκάλες. Σημειώνεται πως η περιοχή δεν απέδιδε τίποτε στο τάγμα, γι' αυτό θεωρήθηκε καλό να δοθεί στον Σαμουήλ, με το δικαίωμα να κτίσει σπίτια ή κατοικίες για τον εαυτό του και τα παιδιά του, ώστε ο χώρος να ευπρεπισθεί και να συμβάλει στη γενικότερη ωραία εμφάνιση της πόλης. Η παραχώρηση έγινε με τη μέθοδο της συνεχούς «εμφύτευσης» έναντι (συμβολικής) ετήσιας εισφοράς προς το τάγμα επτά άσπρων, που θα καταβάλλονται κάθε Σεπτέμβριο, την ημέρα της εορτής της Παναγίας». Γ. 1453, Ιουλίου 22. Ο μεγάλος μάγιστρος Jean de Lastic επικυρώνει τη νοταριακή πράξη του δημόσιου νοτάριου Εμμανουήλ Turturella, με την οποία παραχωρείται με συνεχή «εμφύτευση» στον εβραίο γιατρό Σαμουήλ «ακάλυπτος χώρος, οικοδομήσιμος, στην Κάτω Οβριακή, κοντά στα τείχη της πόλης της Ρόδου». 55. Κάσδαγλη - Μανούσου-Ντέλλα, ό.π. (υποσημ. 30). 56. Gabriel, ό.π. (υποσημ. 17), σ

15 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΑΛΑ Εικ. 12. Γωνία μεσαιωνικής οχύρωσης στα βόρεια τον προμαχώνα του Carretto. νχιάς, οδηγούσε στο προάστιο («μαράσι») του Αγίου Νικολάου (Εικ. 1, Π2). Η οδός Αγίου Νικολάου, εξάλλου, ταυτίζεται με την αρχαία «πλατεία» οδό Ρ35 -κύρια πρόσβαση του λιμανιού της Ακαντιάς από Ν. (Εικ. 1). Την ίδια σχεδόν πορεία ακολουθούσε και το ελληνιστικό τείχος (Εικ. 6, Τ3), το οποίο αποκαλύφθηκε και εντός της μεσαιωνικής πόλης σε πολλά σημεία κατά τις εργασίες κατασκευής των υπόγειων δικτύων το (Εικ. 6, Τ). Με κατεύθυνση προς ΒΔ. γύρω από το αρχαίο λιμάνι της Ακαντιάς το τείχος κάμπτεται και διασχίζει σχεδόν κάθετα την οδό Γαβαλά (Εικ. 6, Τ2), ακριβώς στο σημείο που αποκαλύφθηκε το ρωμαϊκό τρίκογχο οικοδόμημα που προαναφέραμε (Εικ. 6, τ). Στη συνέχεια ακολουθεί τη χάραξη των σημερινών οδών Φειδίου-Βυζαντίου, όπως διαπιστώθηκε σε πολλά σημεία κατά τη διέλευση των δικτύων υποδομής. Είναι προφανές ότι η προγενέστερη πορεία της αρχαίας οχύρωσης, σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση, σε αδιευκρίνιστη ακόμη χρονική στιγμή, της κύριας αυτής πρόσβασης από την Ακαντιά στο σημείο αυτό, καθόρισαν την πολεοδομική οργάνωση της περιοχής με δρόμους που αποκλίνουν από το ρυμοτομικό ιστό του ιπποδάμειου συστήματος. Είναι λοιπόν λογικό να αναζητήσει κανείς τα ίχνη της παλαιάς «πύλης της Ακαντιάς» στην απόληξη κάποιου από τους δρόμους αυτούς προς ΝΑ. Η παρατήρηση αυτή, σε συνδυασμό με το ότι οι ιδιοκτησίες που αναφέρονται στα έγγραφα τοποθετούνται στην Κάτω Οβριακή συνοικία (στη «συνοικία της Ακαντιάς»), οδηγούν στις ακόλουθες σκέψεις: Ο πολεοδομικός ιστός της περιοχής έχει προκύψει από συνεχή μετασχηματισμό στη διάρκεια της ιπποτικής περιόδου. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι, κατά την επέκταση της τειχισμένης πόλης προς Δ. και Ν., μετά το 1420, έχουμε παράλληλη μετατόπιση των οχυρωματικών κατασκευών που εδράζονται και πάλι σε όρια αρχαίων οδών. Η οριστική διαμόρφωση της ανατολικής περιοχής, ως κύριου χώρου επέκτασης της ιπποτικής πόλης και της οχύρωσης της, ολοκληρώθηκε μετά το 1450 και πριν από την πρώτη πολιορκία της Ρόδου από τους Οθωμανούς Τούρκους το Έτσι μπορεί κανείς να διακρίνει ότι οι σημερινές οδοί Βυζαντίου και Φειδίου (Εικ. 6, α) αποτελούν τμήματα της ίδιας οδού της πρώιμης ιπποτικής πόλης, που πιθανότατα διακόπηκε γύρω στο 1450 με την ένταξη του μεγάλου «καταλανικού» κτιρίου (Εικ. 6, θ). Τότε η κυκλοφορία της περιοχής διοχετεύθηκε προς τη σημερινή οδό Γαβαλά, που οδηγούσε στη δεύτερη «πύλη της Ακαντιάς» (Εικ. 6, β), πίσω από τον πύργο της Ιταλίας, που κατασκεύασε ο μεγάλος μάγιστρος Lastic ( ). Η πολεοδομική σπουδαιότητα της οδού αυτής κατά το 14ο αιώνα υπήρξε μεγάλη εφόσον : 1. Ξεκινούσε από το θαλασσινό τείχος στο ύψος του χαρακτηριστικού τετράγωνου πύργου με τα οικόσημα των μεγάλων μαγίστρων Naillac ( ) και Orsini ( ) που ήδη αναφέραμε (Εικ. 6, ι). 2. Διερχόταν μπροστά από τη δυτική κύρια όψη της Παναγιάς του Μπούργκου (Εικ. 4, η), η οποία δέσποζε στον κεντρικό χώρο - «πλατεία»-της ιπποτικής πόλης. 3. Κατευθυνόταν προς ΝΑ. ως προέκταση του οδικού άξονα που, προερχόμενος από τα «προάστια» διά της οδού Αγίου Νικολάου, περιέτρεχε το λιμάνι της Ακαντιάς για να καταλήξει στη μεσαιωνική πόλη. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, σε αντίθεση με τους υπόλοιπους δρόμους της περιοχής, δεν συνεχίζεται μέχρι τη σημερινή οχυρωματική γραμμή, αλλά διακόπτεται βορειότερα και κάμπτεται προς ΒΑ. (Εικ. 6, δ). Εξάλλου, πρέπει να σημειώσουμε ότι στη βάση του κυρίως τείχους, στα βόρεια του προμαχώνα του Carretto, διακρίνονται λείψανα παλαιότερης από το τείχος που φέρει τα οικόσημα του μεγάλου μαγίστρου Lastic ( ) μεσαιωνικής τοιχοποιίας (Εικ. 11), που γωνιάζει και κατευθύνεται προς ΒΑ. σε αντιστοιχία με την απόληξη της οδού Φειδίου (Εικ. 6, γ). Πιθανότατα λοιπόν η πρώτη «πύλη της Ακαντιάς» του εγγράφου του 1452 ανοιγόταν ακριβώς στο σημείο συμβολής του οδικού άξονα της Ακαντιάς με την παλαιότερη ευθεία του τείχους, το οποίο άλλωστε συμπίπτει με το σημείο διακοπής και καμπής της σημερινής οδού Φειδίου προς ΒΑ. (Εικ. 6, δ). Σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι το τμήμα της οδού με κατεύθυνση ΝΔ.-ΒΑ. είναι απομεινάρι παλαιότερου περιφε- 40

16 ΡΟΔΟΣ, ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΙΑΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΟΧΥΡΩΜΕΝΗΣ ΠΟΛΗΣ ρειακού δρόμου, σε συνέχεια της «via circa mare», που κατέληγε στην πρώτη πύλη της Ακαντιάς του Μου αιώνα, η χάραξη του οποίου διατηρήθηκε στον πολεοδομικό ιστό. Την πρόταση αυτή ενισχύει το γεγονός ότι διαπιστώθηκε η ύπαρξη προγενέστερης πορείας του τείχους προς ΝΔ. στη συνέχεια του σύνθετου οχυρωματικού συμπλέγματος, πίσω από την ανώνυμη εκκλησία της οδού Κισθινίου 57 (Εικ. 9). Εξάλλου, σταδιακή τροποποίηση της πορείας της οχύρωσης, ώστε να περιλάβει και νέα τμήματα αρχικά ατείχιστων συνοικιών, έχει διαπιστωθεί και δυτικότερα, κατά τη διερεύνηση της οικοδομικής εξέλιξης των οχυρωματικών κατασκευών 58 στον προμαχώνα του Αγίου Ιωάννη. Συγκεκριμένα, στο σημείο που τοποθετήθηκε η αναμνηστική επιγραφή για την ολοκλήρωση των νέων τειχών το 1457 (Εικ. 2, ε), το παλαιότερο τείχος των Fluvian - Lastic από Δ. στρεφόταν και κατευθυνόταν προς Β.-Α., παράλληλα με το τμήμα της σημερινής οδού Αρχιεπισκόπου Ευθυμίου, που οδηγεί στην πύλη του Αγίου Ιωάννη, προς το εσωτερικό της πόλης, με άγνωστη μέχρι στιγμής κατάληξη. Θα πρέπει στο μέλλον να αναζητηθούν τα ίχνη παλαιότερης οχυρωματικής γραμμής στο εσωτερικό της εβραϊκής συνοικίας και ΒΔ. του σημερινού τείχους. Το 1465, στη λεπτομερή περιγραφή της οχύρωσης 59 διαφαίνεται η οργάνωση ενός πολυσύνθετου συστήματος προσβάσεων στην τειχισμένη πόλη μέσω πολυάριθμων πυλών, τόσο στο θαλασσινό όσο και στο χερσαίο τμήμα του τείχους (Εικ. 2). Είναι χαρακτηριστικό ότι στο θαλασσινό τείχος ανοίγονται πύλες που οδηγούν στους τρεις μόλους της αρχαίας και της μεσαιωνικής οχύρωσης. Και οι τρεις μόλοι κατά την ιπποτική περίοδο καταλήγουν σε σύνθετα μικρά φρούρια, η μορφή των οποίων εξελίχθηκε στη διάρκεια του 15ου αιώνα από τον πρώιμο πύργο του Naillac -κύριο πύργο της οχύρωσης των λιμανιών γύρω στο μέχρι το πολυσύνθετο φρούριο του Αγίου Νικολάου ( ) 60. Όπως χαρακτηριστικά απεικονίζεται στις μικρογραφίες του Caoursin 61, του , γύρω από το οχυρωματικό σύνολο υπήρχε εξωτερικός περιφερειακός δρόμος, στον οποίο κατέληγαν ακτινωτά οι άξονες διοχετεύοντας την κίνηση από τα κύρια σημεία πρόσβασης στην πόλη. Η δυνατότητα εναλλακτικής εισόδου συνήθως από δύο σημεία οδήγησε στην κατάργηση κάποιων από τις πύλες του χερσαίου τμήματος της οχύρωσης για λόγους αμυντικούς στις αρχές του 16ου αιώνα και εν αναμονή της νέας οθωμανικής επίθεσης. Το 1522 παρέμεναν σε λειτουργία οι πύλες d'amboise ή του Πρωτομαστόρου και του Αγίου Ιωάννη ή Κοσκινού (Κόκκινη Πόρτα), μετά την κατάργηση των πυλών του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Αθανασίου και της Ακαντιάς. Κατά μήκος των οδικών αξόνων που οδηγούσαν στις πύλες αναπτύχθηκαν, ήδη κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους, οι ατείχιστοι οικιστικοί πυρήνες, τα γνωστά ως «μαράσια» των Ελλήνων της τουρκοκρατίας. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι, τόσο στη μεσαιωνική, οχυρωμένη πόλη όσο και εκτός των τειχών, παραμένει ισχυρός μέχρι τις ημέρες μας ο πολεοδομικός ιστός μιας από τις πιο λαμπρές πόλεις του αρχαίου κόσμου Χαρακτηριστικό είναι ότι στο σημείο αυτό το τμήμα της οχύρωσης που φέρει τα οικόσημα των Lastic και Milly (Εικ. 9, Κ) καταργεί παλαιότερη κανονιοθυρίδα στο σημείο επαφής του με την πρώιμη οχύρωση της περιοχής που διεισδύει στον πολεοδομικό ιστό νοτιότερα (Εικ. 11). Η πλήρης δημοσίευση των στοιχείων που προκύπτουν από την ανασκαφική έρευνα στην εκκλησία και τη διερεύνηση της οικοδομικής εξέλιξης των κατασκευών του οχυρωματικού συμπλέγματος στα ανατολικά της θα δώσει πολύτιμα στοιχεία για την πολεοδομική εξέλιξη της περιοχής. 58. Κάσδαγλη - Μανούσου-Ντέλλα, ό.π. (υποσημ. 30). 59. Βλ.υποσημ Κ. Μανούσου-Ντέλλα, Το φρούριο του Αγίου Νικολάου της μεσαιωνικής οχύρωσης της Ρόδου, Πρακτικά της Ημερίδας «Τα παράκτια οχυρά και η άμυνα των λιμανιών», Θεσσαλονίκη 1998 (υπό εκτύπωση). 61. Κόλλιας,ό.π. (υποσημ. 9). 62. Χρήστος Καρούζος, Ρόδος, Ιστορία, μνημεία, τέχνη (επίμετρο Ι. Κοντής), Αθήνα 1973, σ

17 Katerina Manousou-Della RHODES. TOWN-PLANNING ANALYSIS OF A MEDIEVAL FORTIFIED CITY A he city of Rhodes is a characteristic example of a Greek urban centre whose transformation over the centuries can be studied from its founding in the Hellenistic period into Ottoman times. The 'Hippodamian' grid system of the ancient city, which remained strong into the modern age, evidently guided the structure of the town plan in all subsequent historical periods. Characteristic in the formation of the Medieval fortifications is the positioning of the gateways, which utilize the ancient street axes and keep the important passes for the region. The gates in the fortified enceintes were moved along the length of the main accesses from the various points in the countryside towards the city of Rhodes, and maintained a correspondence from Antiquity to the present day. The fortified city of 1522 was the result of continuous expansions and additions of new sections to the initial nucleus of the Early Byzantine burg (Kastro) of the 7th century. It is clear that neighbourhoods existed extra mums, and that in some phase these were fortified, thus justifying the terms civitas, burgum, suburbia, extra-suburbia etc., which are used for the various sections of the city in this period. By the 15th century there were nuclei of settlement outside the walled city, which are mentioned as 'proastia' or villages. During the 14th and 15th centuries a continuous transformation of the south and particularly the east part of the city is observed, with extensions of the walled part so as to include the originally unwalled, mainly Jewish, quarters. This phenomenon was intensified during the 15th century, as a consequence of the rapid increase in the city's population and in the face of the already imminent threat, after 1444, of its direct attack and siege. So, by combining information deriving from analysis of the documents in the Archive of the Knights of St John in Malta, with the systematic archaeological investigation of selected areas, a methodology can be developed for studying the evolution of the layout of the Medieval city, which will lead to very important and original results. 42

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Οι θαλάσσιες οχυρώσεις και τα λιμάνια της πόλης της Ρόδου

Οι θαλάσσιες οχυρώσεις και τα λιμάνια της πόλης της Ρόδου Οι θαλάσσιες οχυρώσεις και τα λιμάνια της πόλης της Ρόδου Κατερίνα ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΛΛΑ Περίοδος Δ', Τόμος Λ' (2009) Σελ. 67-80 ΑΘΗΝΑ 2009 Κατερίνα Μανούσου-Ντέλλα ΟΙ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΟΧΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΛΙΜΑΝΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Τομ. 48, 2009 Οι θαλάσσιες οχυρώσεις και τα λιμάνια της πόλης της Ρόδου ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΛΛΑ Κατερίνα 10.12681/dchae.637 Copyright 2009 To cite this article: ΜΑΝΟΥΣΟΥ-ΝΤΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού"

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9 "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού" Περιοχές αρχαιοτήτων κλασική περίοδος ελληνιστική ρωμαϊκή περιόδος μεσαιωνική περίοδος νεοκλασσική περίοδος Η θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΣΠΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΣΠΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΣΠΑ Ρόδος, Μεσαιωνική Πόλη, ΚΑΤΑΛΥΜΑ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, οδός Ιπποτών. Παρασκευή 18 και Σάββατο 19 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Η ΕΝΑ ΧΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) κερδοσκοπικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΟΝΑΔΑ Α1 Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Ταχ. Κώδικας : 10681 Αθήνα Πληροφορίες: Αλ. Καλογήρου Τηλέφωνο : 2103307622

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης

Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Παρή Καλαμαρά Διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Εύβοιας Εμπορικό Επιμελητήριο - Χαλκίδα, 7-6-2015 Τα κάστρα στα χρόνια του Βυζαντίου

Διαβάστε περισσότερα

VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS

VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS W A L K t h e B L U E Η γεωγραφική θέση των Κυκλάδων, google earth -2- Περιδιαβαίνοντας τον Ασφοντυλίτη Αιγιάλη Μινώα Αρκεσίνη

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι.

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η Θεσσαλονίκη υδρευόταν κυρίως από τις πηγές στο Χορτιάτη, το Ρετζίκι και τη Σταυρούπολη. Μέσα στην πόλη υπήρχαν επίσης πηγάδια, δεξαμενές

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΠΑΛΟΓΟΥ ΣΟΦΙΑ A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείμενο: Χαλκίδα Στόχος: μελέτη του θαλάσσιου μετώπου Μέθοδοι επεξεργασίας: βιβλιογραφία-διαδίκτυο αεροφωτογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ Η αρχαία πόλη της Κέρκυρας, εγκαταστημένη σε απόσταση 4 χλμ. νότια του σημερινού ιστορικού Κέντρου, εκτείνονταν περίπου στο κέντρο της σημερινής χερσονήσου του Κανονιού, που περιβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΟ ΙΑΤΑΓΜΑ: της 25-4-89 Τροποποίηση του από 24.4.1985 Π. /τος «Τρόπος καθορισµού ορίων οικισµών της χώρας µέχρι 2.000 κατοίκους κατηγορίες αυτών και καθορισµός όρων και περιορισµών δόµησης τους»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Ταχ.Δ/νση: Μεθώνης 10 & Κανάρη,

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ <ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΣΙΚΡΙΚΑ Η ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΗΚΟΣ, ΔΗΜΟΣ ΣΤΥΛΙΔΑΣ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ>

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ <ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΣΙΚΡΙΚΑ Η ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΗΚΟΣ, ΔΗΜΟΣ ΣΤΥΛΙΔΑΣ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ> ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Κωδικός / Σύντομη Περιγραφή Ακινήτου: Α.Κ. 1908 έως Α.Κ. 1935, και Α.Κ. 1937 έως Α.Κ. 1945 / ΟΙΚΟΠΕΔΑ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΣΙΚΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol. Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.gr Αθήνα 4/2/2015 Προς τον Πρόεδρο τους µη κερδοσκοπικού σωµατείου

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κάστρο Κολοσσιού σε κάτοψη όπως βρίσκεται τώρα

PROJECT ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κάστρο Κολοσσιού σε κάτοψη όπως βρίσκεται τώρα Κάστρο Κολοσσιού σε κάτοψη όπως βρίσκεται τώρα Ερείπια του αρχικού φρουρίου το 1210μ.Χ Ανατολική πλευρά του φρουρίου που σώζονται στην ανατολική πλευρά του φρουρίου 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Μεσαιωνικό Κάστρο Κολοσσίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΜΦΙΛΟΧΙΚΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή

Διαβάστε περισσότερα

12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ

12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ 45 12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ Η ιδέα της διαµόρφωσης δικτύων πρασίνου στη Θεσσαλονίκη αναπτύχθηκε αρχικά κατά τον ανασχεδιασµό της πόλης από τους πολεοδόµους Ernest Hebrard και Κωνσταντίνο Κιτσίκη και

Διαβάστε περισσότερα

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη)

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Πολυκατοικία Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα Φωτογραφίες: Γ.

Διαβάστε περισσότερα

1-03-2013: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ - ΩΡΑΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

1-03-2013: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ - ΩΡΑΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 1-03-2013: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ - ΩΡΑΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ασκώντας τις εξουσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης Αρχαιολογικός Χώρος Αβδήρων Αρχαιολογικός Χώρος Ζώνης, Έβρος Ιερό Μεγάλων θεών, Σαμοθράκη Αρχαίο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα

Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ : Εξοχικές κατοικίες στο Σκροπονέρι Ευβοίας Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα και από την ακανόνιστη

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση του αρχαιολογικού και του μνημειακού αποθέματος στον άξονα της οδού Πανεπιστημίου

Χαρτογράφηση του αρχαιολογικού και του μνημειακού αποθέματος στον άξονα της οδού Πανεπιστημίου Χαρτογράφηση του αρχαιολογικού και του μνημειακού αποθέματος στον άξονα της οδού Πανεπιστημίου Η σύγχρονη Αθήνα είναι χτισμένη πάνω στην αρχαία, με ένα τρόπο που ταυτόχρονα αναδεικνύει και αποκρύπτει τη

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση προσεγγίσεων-μελλοντική έρευνα

Σύνθεση προσεγγίσεων-μελλοντική έρευνα Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Αθήνα 15 Μαΐου 2015 Συνδιοργάνωση Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

majestic insight in living

majestic insight in living Ψυχικό Πρεσβεία ή Ιδιωτική Κατοικία ή Συγκρότημα Κατοικιών (Υπό κατασκευή) Κτίσμα 1800 μ2 σε οικόπεδο 1300μ2 Μοναδική θέση στην καλύτερη περιοχή του Ψυχικού Κορυφαία Αρχιτεκτονική Σχεδίαση από τον Αλέξανδρο

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές:

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: 23η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: ΕΥΒΟΙΑ Χαλκίδα Οδός Ωρίωνος 10, οικόπεδο Χρ. Δημαρέλου-Δεληβοριά

Διαβάστε περισσότερα

m pi-*. κείμενο: Τόνια Κατερίνη, Μαρία Καζολέα, αρχιτέκτονες μηχανικοί φωτογράφηση: Αθηνά Καζολέα, Πάτροκλος Στελλάκης

m pi-*. κείμενο: Τόνια Κατερίνη, Μαρία Καζολέα, αρχιτέκτονες μηχανικοί φωτογράφηση: Αθηνά Καζολέα, Πάτροκλος Στελλάκης m pi-*. To Πόρτο Ράφτη μετατρέπεται σταθερά σε τόπο μόνιμηξ διαμονιη αλλά ταυτόχρονα παραμένει ένα από τα γοητευτικότερα δείγματα του Αττικού τοπίου. Η παρέμβαση σε αυτό το τοπίο θέτει κατ' αρχήν πολλά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΛΙΝΑΣ ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥ MASTER PLAN ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΤΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΡΙΤΗ 4 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 Ο.Λ.Π. Α.Ε. ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΠΘ-Θεσσαλονίκη 20/3/2015 ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Βασιλική Ελευθερίου, αρχιτέκτων μηχανικός, Διευθύντρια Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης (Υ.Σ.Μ.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΙΙ Σύμφωνα με το εγκεκριμένο κτιριολογικό πρόγραμμα στο κτίριο ΙΙ δεν προβλέπεται κάποια προσθήκη

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΙΙ Σύμφωνα με το εγκεκριμένο κτιριολογικό πρόγραμμα στο κτίριο ΙΙ δεν προβλέπεται κάποια προσθήκη Έργο : ΑΛΛΑΓΗ ΧΡΗΣΗΣ, ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΚΑΤ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΔΙΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΑ ΚΤΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΙΜΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΥ Διεύθυνση : ΟΔΟΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΟΣ & ΝΕΑΣ ΜΑΔΥΤΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνεδρίαση άσκησε καθήκοντα γραµµατέα ο µόνιµος υπάλληλος του ήµου Πεντέλης Κλεφτάκης Γ. Σωτήριος κλάδου.ε 1 ιοικητικού.

Στη συνεδρίαση άσκησε καθήκοντα γραµµατέα ο µόνιµος υπάλληλος του ήµου Πεντέλης Κλεφτάκης Γ. Σωτήριος κλάδου.ε 1 ιοικητικού. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΗΜΟΣ ΠΕΝΤΕΛΗΣ ΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΕΝΤΕΛΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ Από το πρακτικό της 1 ης /27-1-2015 συνεδρίασης του Συµβουλίου ηµοτικής Κοινότητας Πεντέλης Αριθµός Απόφασης

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 99 - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ 1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : To τοπογραφικό διάγραμμα της δεύτερης αρχιτεκτονικής μελέτης ταυτίζεται με αυτό της πρώτης αρχιτεκτονικής μελέτης εφόσον και οι δυο μελέτες εχουν γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Κέα 2009 Αγροτεμάχιο 165 στρέμματα, ιδανικό για επένδυση στις Κυκλάδες

Διαβάστε περισσότερα

Βικελαία Βιβλιοθήκη. Έναρξη εργασιών Β Φάσης (τελικής)

Βικελαία Βιβλιοθήκη. Έναρξη εργασιών Β Φάσης (τελικής) ΕΞΟΦΥΛΛΟ 2 Βικελαία Βιβλιοθήκη Έναρξη εργασιών Β Φάσης (τελικής) ΓΕΝΙΚΑ Η λειτουργία της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης χρονολογείται από το 1908 που έγινε δεκτή η δωρεά Βικέλα. Στην αρχή στεγαζόταν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 89-1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. Η πρόσοψη του οικοπέδου βρίσκεται επί της οδού Κρουσόβου, ενώ το οικόπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ H παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Άσπρης Άμμου Αφήνοντας την πόλη της Καβάλας

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Μελέτη Κώστας Αντωνίου, Εδουάρδος Κάστρο, Πάνος Τζώνος, Στέργιος Γαλίκας, Θέμης Χατζηγιαννόπουλος

Αρχιτεκτονική Μελέτη Κώστας Αντωνίου, Εδουάρδος Κάστρο, Πάνος Τζώνος, Στέργιος Γαλίκας, Θέμης Χατζηγιαννόπουλος Δημοτική Βιβλιοθήκη και Μουσείο Βιβλιοθήκης Κοζάνης, Κοζάνη Μελέτη Δημοτική Επιχείρηση Μελετών Κοζάνης (ΔΕΜΚΟ) Αρχιτεκτονική Μελέτη Κώστας Αντωνίου, Εδουάρδος Κάστρο, Πάνος Τζώνος, Στέργιος Γαλίκας, Θέμης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ 3 Μαρτίου 2010 Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», Μπουμπουλίνας 30, Τ.Κ. 10682, Αθήνα www.diazoma.gr / info@diazoma.gr Την Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ.

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Χριστιάνα Νικολάου. Τάξη: Β 5. Θέμα: Εργασία στην ιστορία. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ.

Ονοματεπώνυμο: Χριστιάνα Νικολάου. Τάξη: Β 5. Θέμα: Εργασία στην ιστορία. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ. Ονοματεπώνυμο: Χριστιάνα Νικολάου Τάξη: Β 5 Θέμα: Εργασία στην ιστορία. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ. Μάρτιος 2013 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛ. Γενική εισαγωγή. 2 Ιστορική αναδρομή 3 4 Περιγραφή του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο

31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο 31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο 2η στάση 3 ΒΕΡΟΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ Άφιξη περίπου... Στο Epirus Palace 5* 7ο χλμ. Ιωαννίνων-Αθηνών Τηλέφωνο: 2651 093555 0 λεπτά ΜΟΥΣΘΕΝΗ 1η στάση 15 λεπτά ΞΑΝΘΗ Αναχώρηση 07.00

Διαβάστε περισσότερα

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως και στην μεσαιωνική βυζαντινή αυτοκρατορία η πίστη και η ιατρική ήσαν ανέκαθεν στενά συνδεδεμένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Ασκληπιεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ K:\Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ\design\tenders\MEBOA-ΓΕΦΥΡΩΝ\2014_οδ_ασφ_γεφ_5365\Tefhi\03_SoW_5365.doc RS/CM/WM/48/22/5365/B02 ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΓΕΦΥΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Ελευσίνα. 08 / 09 /2011 Αρ. Πρωτ. 21413

ΓΕΝΙΚΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Ελευσίνα. 08 / 09 /2011 Αρ. Πρωτ. 21413 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ Διεύθυνση:Χατζηδάκη 41 & Δήμητρος ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πληρ.: κ. Π. Λινάρδος Τηλ.: 210 5537 309 Fax: 210 5537 279 Email: Ελευσίνα. 08 / 09 /2011 Αρ. Πρωτ. 21413

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΥΡΗΞΗ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗΣ

ΠΡΟΚΥΡΗΞΗ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗΣ ΚΟΛΥΜΒΗΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 2013 Εκμάθηση & Αγωνιστική Κολύμβηση Τεχνική Κολύμβηση ΑΧΕΡΟΝΤΑ 3 ΚΕΚΩΠ ΙΩΑΝΝΙΝΑ Τ.Κ. 45445 ΤΗΛ. 26510-71581 ΠΡΟΚΥΡΗΞΗ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗΣ 2 ο VODAFONE SWIMMING CUP IOANNINA 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Βόλος...2011 ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Βόλος...2011 ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Βόλος......2011 ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ Αρ. Πρωτ.. ΠΡΟΣ : τον κ. Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου ΕΝΤΑΥΘΑ ΘΕΜΑ: «Συζήτηση και λήψη απόφασης γνωμοδότηση σε σχέση με το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα