ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ"

Transcript

1 ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΡΟΔΟΣ 2011

2 «Στη φυσική, τα πρώτα μαθήματα, δεν πρέπει να περιέχουν τίποτα άλλο παρά πειράματα που προκαλούν το ενδιαφέρον. Ένα πείραμα που ενεργοποιεί τη σκέψη αξίζει από μόνο του περισσότερο από ότι είκοσι τύπους που βγήκαν από το μυαλό μας» A. Einstein ii

3 Περιεχόμενα Α. Μετρήσεις... 1 Α1. Μέτρηση του όγκου στερεού σώματος... 2 Α2. Μέτρηση της μάζας ενός σώματος... 4 Α3. Μέτρηση του βάρους ενός σώματος... 5 Α4. Μέτρηση της πυκνότητας υγρού σώματος... 6 Α5. Πυκνότητα στερεού σώματος... 7 Β. Θερμοκρασία και θερμότητα... 8 Β1. Η αφή μας ξεγελά... 9 Β2. Η θερμοκρασία δεν εξαρτάται από το μέγεθος του σώματος...10 Β3. Οι θερμοκρασίες εξισώνονται...11 Β4. Θερμότητα, είδος υγρού και μεταβολή θερμοκρασίας...12 Β5. Θερμότητα, ποσότητα υγρού και μεταβολή θερμοκρασίας...13 Β6. Διαστολή συστολή στερεών...14 Β7. Διαστολή συστολή υγρών...15 Β8. Διαστολή συστολή αερίων (1)...16 Β9. Διαστολή συστολή αερίων (2)...17 Β10. Διαστολή συστολή αερίων (3)...18 Β11. Διάδοση θερμότητας στα στερεά...19 Β12. Αγωγοί και μονωτές...20 Β13. Πού διατηρείται για περισσότερο χρόνο ένα παγάκι;...21 Β14. Το μπαλόνι που δεν σκάει...22 Β15. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (1)...23 Β16. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (2)...24 Β17. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (3)...25 Β18. Ακτινοβολία κάτω από αναμμένο λαμπτήρα...26 Β19. Απορρόφηση θερμότητας...27 Β20. Ακτινοβολία και είδος επιφάνειας...28 Β21. Η θερμική ακτινοβολία που εκπέμπει ένα σώμα σε ορισμένο χρόνο εξαρτάται από την θερμοκρασία του...29 Β22. Προσδιορισμός σημείου βρασμού ουσιών...30 Β23. Βρασμός νερού...31 Β24. Επίδραση ατμοσφαιρικής πίεσης στο σημείο βρασμού...32 Β25. Μελέτη της εξάτμισης...33 Γ. Δυνάμεις Πίεση Υδροστατική Πίεση - Άνωση...35 Γ1. Νομός του Hooke...36 Γ2. Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η τριβή...37 Γ3. Προς ποια κατεύθυνση θα πέσει ο χάρακας;...39 Γ4. Το βάρος ενός σώματος επηρεάζει την πίεση που αυτό ασκεί;...40 Γ5. Το εμβαδό της βάσης ενός σώματος επηρεάζει την πίεση που αυτό ασκεί;...41 Γ6. Το βάθος ενός υγρού επηρεάζει την υδροστατική πίεση που ασκεί;...42 Γ7. Η πυκνότητα ενός υγρού επηρεάζει την υδροστατική πίεση που αυτό ασκεί;.43 Γ8. Η υδροστατική πίεση εξαρτάται από το βάθος...44 Γ9. Το αυγό που κολυμπάει...45 Δ. Αέρας Ατμοσφαιρική Πίεση...46 Δ1. Ο αέρας περιέχει οξυγόνο...47 Δ2. Ο αέρας περιέχει υδρατμούς...48 Δ3. Ο αέρας έχει βάρος...49 Δ4. Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο (1)...50 i

4 Δ5. Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο (2)...51 Δ6. Το νερό που δε χύνεται...52 Δ7. Μπορείς να μεταφέρεις νερό με τρύπιο μπουκάλι;...53 Δ8. Βεντούζα σε λείες και τραχιές επιφάνειες...54 Δ9. Το νερό που ανεβαίνει...55 Δ10. Το τσαλάκωμα του πλαστικού μπουκαλιού...56 Δ11. Το τσαλάκωμα του αλουμινένιου κουτιού...57 Δ12. Η πλαστική σακούλα που δεν μπορείς να μετακινήσεις...58 Δ13. Μετάδοση πιέσεων...59 Δ14. Ο δύτης του Καρτέσιου...60 Δ15. Το μπαλόνι που φουσκώνει και ξεφουσκώνει...61 Ε. Ηλεκτρικό ρεύμα - Ηλεκτρομαγνητισμός...62 Ε1. Πότε ανάβει το λαμπάκι;...63 Ε2. Το ηλεκτρικό ρεύμα περνά μέσα από όλα τα υλικά;...64 Ε3. Το ηλεκτρικό ρεύμα περνά από τα υγρά;...66 Ε4. Βραχυκύκλωμα...68 Ε5. Σύνδεση λαμπών σε σειρά...70 Ε6. Σύνδεση λαμπών παράλληλα...72 Ε7. Επίδραση του ηλεκτρικού ρεύματος σε πυξίδα...74 Ε8. Κατασκευή ενός ηλεκτρομαγνήτη...75 Ε9. Από τον μαγνητισμό στον ηλεκτρισμό...77 Ε10. Κατασκευή απλής «μπαταρίας» από πατάτα...78 ΣΤ. Οξέα και βάσεις...79 ΣΤ1. Τα οξέα και οι βάσεις αλλάζουν το χρώμα του δείκτη «κόκκινο λάχανο»...80 ΣΤ2. Εξουδετέρωση βάσης από οξύ και οξέος από βάση...82 Ζ. Έμβια Άβια...84 Ζ1. Παρατήρηση φυτικού κυττάρου...85 Ζ2. Παρατήρηση στομάτων φύλλων...86 Ζ3. Μεταφορά ουσιών στα φυτά...87 Ζ4. Προσδιορισμός αμύλου...88 Ζ5. Ύπαρξη αμύλου στα φύλλα...89 Ζ6. Διαχωρισμός χρωστικών ουσιών κόκκινων φύλλων...90 Ζ7. Διαχωρισμός χρωστικών ουσιών πράσινων φύλλων...91 Ζ8. Διαπνοή...92 Ζ9. Αναπνοή...93 Ζ10. Η χρησιμότητα του σάλιου...94 Ζ11. Επίδραση σαπουνιού σε λάδι...95 Η. Ενέργεια...96 Η1. Η ενέργεια αλλάζει μορφή...97 Θ. Ήχος Θ1. Παλμική κίνηση σωμάτων (χάρακας, λαστιχάκι) Θ2. Παλμική κίνηση διαπασών Θ3. Η ζάχαρη που χορεύει ρυθμικά Θ4. Απλό τηλέφωνο Θ5. Ο ήχος διαδίδεται στο κενό; Θ6. Ποτηρόφωνο Ι. Μείγματα Ι1. Διαχωρισμός μείγματος με απόχυση Ι2. Διαχωρισμός μείγματος με διήθηση Ι3. Διαχωρισμός χρωστικών με χρωματογραφία ii

5 i

6 Α. Μετρήσεις 1

7 Α1. Μέτρηση του όγκου στερεού σώματος Εισαγωγή Ο όγκος δείχνει πόσο χώρο καταλαμβάνει ένα σώμα. Ο όγκος ενός σώματος μετράται σε κυβικά μέτρα (m³). Υποδιαιρέσεις του κυβικού μέτρου είναι το κυβικό δεκατόμετρο (dm³) και το κυβικό εκατοστόμετρο (cm³). Για τη μέτρηση του όγκου των υγρών χρησιμοποιείται το λίτρο (l) και το χιλιοστόλιτρο (ml). Ισχύει: 1m³=1000 dm³=1000 l= cm³= ml. Ο όγκος ενός υγρού σώματος μετριέται με τον ογκομετρικό κύλινδρο. Ο όγκος ενός κανονικού στερεού σώματος υπολογίζεται με τη βοήθεια μαθηματικών τύπων. Για να μετρήσουμε τον όγκο ενός μη κανονικού στερεού σώματος χρησιμοποιούμε τον ογκομετρικό κύλινδρο. Ογκομετρικοί κύλινδροι Ένδειξη μέτρησης: 21,5ml Ογκομέτρηση: Για την σωστή ανάγνωση ογκομετρικών μετρήσεων το μάτι του παρατηρητή πρέπει να είναι στην ίδια ευθεία με το υγρό. 2

8 1) Μέσα σε έναν ογκομετρικό κύλινδρο ρίξε νερό περίπου μέχρι τη μέση. 2) Τοποθέτησέ τον πάνω σε μια οριζόντια επιφάνεια και σημείωσε στον πίνακα Α την ένδειξη που αντιστοιχεί στην ελεύθερη επιφάνεια του νερού. 3) Πάρε ένα κομμάτι πλαστελίνης, που μπορεί να μπει άνετα μέσα στο σωλήνα. Βύθισέ το μέσα στο νερό. 4) Σημείωσε στον πίνακα Α τη νέα ένδειξη που αντιστοιχεί στην ελεύθερη επιφάνεια του νερού στο σωλήνα. 5) Με βάση τις δύο ενδείξεις υπολόγισε τον όγκο του κομματιού της πλαστελίνης. Vπλ.= V - Vνερ = Σημείωσε το αποτέλεσμα στον πίνακα Α. Όγκος νερού Όγκος νερού και πλαστελίνης Όγκος πλαστελίνης Πίνακας Α Vνερ.= V = Vπλ.= Εργασία: Να σχεδιάσεις μια πειραματική δραστηριότητα όπου να περιγράψεις αναλυτικά τη διαδικασία υπολογισμού του όγκου ενός μεταλλικού κυλινδρικού σώματος: (α) με βάση τις δύο εικόνες που ακολουθούν και (β) με τη βοήθεια του μαθηματικού τύπου υπολογισμού του όγκου ενός κυλίνδρου. 3

9 Α2. Μέτρηση της μάζας ενός σώματος Εισαγωγή Μάζα είναι η ποσότητα της ύλης που περιέχει ένα σώμα. Η μάζα μετράται σε χιλιόγραμμα (κιλά) (Kg) ή γραμμάρια (g). Ισχύει: 1 Kg =1000 g. Για να μετρήσουμε τη μάζα ενός σώματος χρησιμοποιούμε το ζυγό (ζυγαριά). Ζυγαριές με δίσκους και με σταθμά Ηλεκτρονική ζυγαριά Α. Μέτρηση της μάζας στερεού σώματος 1. Τοποθέτησε στον ένα δίσκο μιας ζυγαριάς ένα κομμάτι πλαστελίνης. 2. Τοποθέτησε σταθμά στον άλλο δίσκο της ζυγαριάς ώστε η ζυγαριά να ισορροπεί. 3. Η μάζα της πλαστελίνης είναι:.. 4. Τοποθέτησε στην ηλεκτρονική ζυγαριά το κομμάτι πλαστελίνης. 5. Η μάζα της πλαστελίνης είναι: 6. Άλλαξε το σχήμα της πλαστελίνης. Πόση θα είναι μάζα της; Μπορείς να δικαιολογήσεις την απάντησή σου;.. 7. Ζύγισε ξανά τη πλαστελίνη. Η μάζα της είναι: 8. Γράψε τα συμπεράσματά σου: Β. Μέτρηση της μάζας υγρού σώματος 1. Τοποθέτησε στην ηλεκτρονική ζυγαριά ένα δοχείο. 2. Η μάζα του δοχείου είναι: 3. Βάλε μέσα στο δοχείο μια ορισμένη ποσότητα νερού. 4. Η μάζα του νερού και του δοχείου είναι: 5. Η μάζα του νερού είναι:.. 4

10 Α3. Μέτρηση του βάρους ενός σώματος Εισαγωγή Βάρος ενός σώματος είναι η δύναμη με την οποία το έλκει η Γη. Το βάρος μετράται σε Newton (Ν). Δυναμόμετρο είναι το όργανο με το οποίο μετράμε το βάρος και γενικά τις δυνάμεις. Όταν ζυγίζουμε ζάχαρη ή κρέας, μας ενδιαφέρει η ποσότητα της ύλης (δηλ. η μάζα). Όταν απαγορεύουμε από μια γέφυρα τη διέλευση βαρέων οχημάτων, μας ενδιαφέρει η δύναμη με την οποία τα έλκει η Γη (δηλ. το βάρος). Επειδή όσο μεγαλύτερο είναι το βάρος ενός σώματος τόσο μεγαλύτερη είναι η μάζα του, στη καθημερινή ζωή τα θεωρούμε περίπου το ίδιο πράγμα και χρησιμοποιούμε τις ίδιες μονάδες. Όμως, η μάζα ενός σώματος είναι ίδια σε όποιο σημείο του σύμπαντος και αν βρεθεί το σώμα, ενώ το βάρος του μεταβάλλεται. Το βάρος ενός σώματος εξαρτάται από τη θέση στην οποία βρίσκεται το σώμα. Έχει διαφορετική τιμή αν τοποθετηθεί στους πόλους ή τον ισημερινό, στην επιφάνεια της θάλασσας ή στην κορυφή ενός βουνού, στην επιφάνεια της γης ή της σελήνης. Δυναμόμετρα 1. Κρέμασε το δυναμόμετρο. 2. Ρύθμισε το δείκτη του δυναμόμετρου ώστε να δείχνει μηδέν. 3. Τοποθέτησε στο άγκιστρο του δυναμόμετρου ένα σώμα. 4. Το βάρος του σώματος είναι: Ν. 5. Ζύγισε το σώμα. 6. Η μάζα του σώματος είναι: g ή.. Kg. 7. Συμπλήρωσε την πρόταση: «Αν ένα σώμα έχει μάζα 1 Kg, το βάρος του θα είναι. Ν». 5

11 Α4. Μέτρηση της πυκνότητας υγρού σώματος Εισαγωγή Πυκνότητα ονομάζεται η μάζα που έχει μια μονάδα όγκου του σώματος. Η πυκνότητα δείχνει το πόσο πυκνή είναι η ύλη σε ένα σώμα, πόση μάζα συμπιέζεται σε ορισμένο χώρο. Για να υπολογίσουμε τη πυκνότητα ενός σώματος διαιρούμε τη μάζα με τον όγκο του σώματος. Η πυκνότητα μετράται σε g/ml ή g/cm 3. 1) Ζύγισε τον ογκομετρικό κύλινδρο. Σημείωσε τη μάζα του στον πίνακα Β. 2) Ρίξε μέσα στον κύλινδρο νερό και σημείωσε τον όγκο του στον πίνακα Β. 3) Ζύγισε τον κύλινδρο μαζί με το νερό και υπολόγισε τη μάζα του περιεχόμενου νερού. Γράψε την τιμή της στον πίνακα Β. 4) Να βρεις την πυκνότητα του νερού. Σημείωσε την τιμή της στον πίνακα Β Πίνακας Β Μάζα ογκομετρικού κυλίνδρου (g) Μάζα ογκομετρικού κυλίνδρου και νερού (g) Μάζα νερού (g) Όγκος νερού (cm 3 ) Πυκνότητα νερού (g/cm 3 ) 6

12 Α5. Πυκνότητα στερεού σώματος Υλικά Πλαστελίνη, ζυγός, ογκομετρικός κύλινδρος, νερό 1) Χρησιμοποίησε ράβδους πλαστελίνης. Φτιάξε δύο μπαλάκια πλαστελίνης διαφορετικών μαζών, πλάθοντας αντίστοιχα: μια, δύο ράβδους. Ζύγισε κάθε μπαλάκι και γράψε την τιμή της μάζας του στον πίνακα Γ. 2) Με βάση τη μέχρι τώρα εμπειρία σου, απάντησε στην ακόλουθη ερώτηση: Ποιο από τα δύο μπαλάκια έχει μεγαλύτερη πυκνότητα; Το βαρύτερο Το ελαφρύτερο Έχουν την ίδια πυκνότητα Δικαιολόγησε την απάντησή σου. 3) Μέτρησε τον όγκο που έχει κάθε μπαλάκι, με τον τρόπο που έμαθες. Σημείωσε τις τιμές των όγκων στον πίνακα Γ. 4) Υπολόγισε την πυκνότητα που έχει κάθε μπαλάκι. Γράψε τις αντίστοιχες τιμές στον πίνακα Γ. Πίνακας Γ Μπαλάκι 1 Μπαλάκι 2 Μάζα Όγκος Πυκνότητα Με βάση τα πειραματικά αποτελέσματα, που έχεις καταγράψει στον πίνακα Γ, επιβεβαιώθηκε ή διαψεύσθηκε η πρόβλεψη που έκανες στο βήμα 2 της πειραματικής διαδικασίας; 7

13 Β. Θερμοκρασία και θερμότητα 8

14 Β1. Η αφή μας ξεγελά Υλικά Ένα κομμάτι ξύλο, πριονίδια, ένα κομμάτι μέταλλο, ρινίσματα σιδήρου, δύο θερμόμετρα. Πειραματική διαδικασία Παίρνουμε τα δύο αντικείμενα, το μεταλλικό και το ξύλινο που βρίσκονται στο ίδιο περιβάλλον για αρκετές ώρες. Κρατάμε με το ένα χέρι το μεταλλικό και με το άλλο χέρι το ξύλινο. Έχουμε την ίδια αίσθηση και για τα δύο σώματα; Ποιο από τα δύο μας δίνει την εντύπωση ότι είναι ψυχρότερο; Με τη βοήθεια θερμομέτρου μετρούμε τη θερμοκρασία ρινισμάτων σιδήρου και πριονιδιών. Ποια θερμοκρασία έχουν;. Συμπέρασμα. 9

15 Β2. Η θερμοκρασία δεν εξαρτάται από το μέγεθος του σώματος Ένα δοχείο με νερό βρίσκεται σε δωμάτιο. α) Μέτρησε τη θερμοκρασία του νερού. Η θερμοκρασία του νερού είναι β) Μέτρησε τη θερμοκρασία του δωματίου. Η θερμοκρασία του δωματίου είναι γ) Ρίχνουμε το νερό σε δύο δοχεία με τέτοιο τρόπο ώστε στο ένα δοχείο να περιέχεται περισσότερη ποσότητα νερού. Το νερό στα δύο δοχεία θα έχει ίσες ή διαφορετικές θερμοκρασίες; Γιατί; Μέτρησε τη θερμοκρασία του νερού στα δύο δοχεία. Τι συμπεραίνεις; δ) Ρίχνουμε το νερό των δύο δοχείων σε ένα νέο δοχείο. Ποια νομίζεις ότι θα είναι η θερμοκρασία του νερού; Γιατί; Μέτρησε τη θερμοκρασία του νερού. Τι συμπεραίνεις; 10

16 Β3. Οι θερμοκρασίες εξισώνονται Υλικά Ένα μεταλλικό δοχείο (π.χ. ένα μπρίκι), νερό, ένα καμινέτο, μια λεκάνη, δύο θερμόμετρα. Πειραματική διαδικασία Ανάβουμε το καμινέτο και τοποθετούμε πάνω το μεταλλικό δοχείο με νερό. Το αφήνουμε να θερμανθεί αρκετά και με το ένα θερμόμετρο μετράμε την θερμοκρασία του. Στο μεταξύ βάζουμε κρύο νερό στη λεκάνη και με το άλλο θερμόμετρο μετρούμε την θερμοκρασία του. Βυθίζουμε το μεταλλικό δοχείο με το ζεστό νερό, στην λεκάνη με το κρύο νερό, ενώ με τα θερμόμετρα, παρατηρούμε τις μεταβολές της θερμοκρασίας. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα. Χρόνος σε λεπτά Θερμοκρασία νερού στο δοχείο Α Θερμοκρασία νερού στο δοχείο Β Συμπέρασμα... 11

17 Β4. Θερμότητα, είδος υγρού και μεταβολή θερμοκρασίας Υλικά: Δύο δοχεία με ίσες ποσότητες νερού και λαδιού, μια λεκάνη, νερό, δύο θερμόμετρα. Μετρούμε τις αρχικές θερμοκρασίες του νερού και του λαδιού. Τοποθετούμε τα δοχεία με τις ίσες ποσότητες νερού και λαδιού σε λεκάνη που περιέχει ζεστό νερό για 2 λεπτά. Μετρούμε τις τελικές θερμοκρασίες του νερού και του λαδιού. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα: Αρχική θερμοκρασία Χρόνος θέρμανσης Τελική θερμοκρασία Μεταβολή θερμοκρασίας Νερό Λάδι 12

18 Β5. Θερμότητα, ποσότητα υγρού και μεταβολή θερμοκρασίας Υλικά: Δύο δοχεία με διαφορετικές ποσότητες νερού, μια λεκάνη, νερό, δύο θερμόμετρα. Μετρούμε τις αρχικές θερμοκρασίες των δύο ποσοτήτων νερού. Τοποθετούμε τα δοχεία με τις διαφορετικές ποσότητες νερού σε λεκάνη που περιέχει ζεστό νερό για 2 λεπτά. Μετρούμε τις τελικές θερμοκρασίες του νερού στα δύο δοχεία. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα: Αρχική θερμοκρασία Τελική θερμοκρασία Μεταβ. θερμοκρασίας Νερό στο δοχείο 1 Νερό στο δοχείο 2 13

19 Β6. Διαστολή συστολή στερεών Υλικά: Μια λωρίδα από αλουμινόχαρτο με μήκος περίπου 120cm και πλάτους 2cm, δύο ορθοστάτες με συνδέσμους, ένα γκαζάκι, σπίρτα. Βάλε τους ορθοστάτες όρθιους πάνω στο τραπέζι. Τοποθέτησε τη μια άκρη από τη λωρίδα του αλουμινόχαρτου στο σύνδεσμο του ενός ορθοστάτη και την άλλη στο σύνδεσμο του άλλου. Τράβηξε τους ορθοστάτες, ώστε να απομακρυνθούν μεταξύ τους και το αλουμινόχαρτο να τεντωθεί ελαφρά. Άναψε το γκαζάκι και κρατώντας το με το χέρι να το μετακινείς αργά κάτω από το αλουμινόχαρτο. 14

20 Β7. Διαστολή συστολή υγρών Υλικά: Μια γυάλινη φιάλη, ένα λεπτό σωληνάκι, ένα πώμα, ένα δοχείο, ζεστό και κρύο νερό, τέμπερα, μαρκαδόρος Γέμισε τη φιάλη με κρύο νερό το οποίο έχεις χρωματίσει με τέμπερα. Πέρασε ένα λεπτό σωλήνα σε ένα πώμα και τοποθέτησέ το στο στόμιο της φιάλης. Παρατήρησε ότι το νερό φτάνει σε ένα ορισμένο ύψος στο σωλήνα. Με μαρκαδόρο σημάδεψε τη στάθμη του νερού. Τοποθέτησε τη φιάλη μέσα σε ένα δοχείο που περιέχει ζεστό νερό. 15

21 Β8. Διαστολή συστολή αερίων (1) Υλικά: Γυάλινη φιάλη, φελλός, γυάλινος σωλήνας, σωλήνας σχήματος U. Πάρε μια άδεια φιάλη και κλείσε την καλά με φελλό, από το κέντρο του οποίου περνά γυάλινος σωλήνας. Το γυάλινο σωλήνα να τον συνδέσεις με σωλήνα σχήματος U που έχει λίγο χρωματισμένο νερό (μανόμετρο). Πιάσε με τα χέρια σου την άδεια φιάλη. Πρόβλεψη: Απομάκρυνε τα χέρια σου από τη φιάλη. Πρόβλεψη: 16

22 Β9. Διαστολή συστολή αερίων (2) Υλικά: Ένα γυάλινο μπουκάλι (π.χ. μπύρας), ένα μπαλόνι, ένα μπολ με ζεστό νερό, ένα μπολ με παγάκια. Πέρνα το λαιμό του ξεφούσκωτου μπαλονιού στο λαιμό του μπουκαλιού. Βάλε το μπουκάλι μέσα στο μπολ με το ζεστό νερό. Πρόβλεψη.... Βγάλε το μπουκάλι από το ζεστό νερό και τοποθέτησέ το στο μπολ με τα παγάκια. Πρόβλεψη.. 17

23 Β10. Διαστολή συστολή αερίων (3) Υλικά: Γυάλινη φιάλη, φελλός, γυάλινος σωλήνας, δοχείο με νερό, κερί, ορθοστάτης Πραγματοποιούμε τη διάταξη του παρακάτω σχήματος. Θερμαίνουμε τη κωνική φιάλη πλησιάζοντας ένα κερί ή ακουμπάμε με τα χέρια μας τη φιάλη. Πρόβλεψη: Ερμηνεία:... 18

24 Β11. Διάδοση θερμότητας στα στερεά Υλικά: μεταλλικό δοχείο, χάλκινο σύρμα, καρφίτσες, λίγη βαζελίνη, μονωτική ταινία, ένα κερί σε κηροπήγιο ή γκαζάκι 1. Στερέωσε στο μεταλλικό δοχείο το χάλκινο σύρμα χρησιμοποιώντας τη μονωτική ταινία. 2. Με λίγη βαζελίνη κρέμασε δύο καρφάκια από το χάλκινο σύρμα. Φρόντισε τα καρφάκια να μην είναι πολύ κοντά μεταξύ τους ούτε πολύ κοντά στις άκρες του σύρματος. 3. Άναψε το κερί και τοποθέτησέ το έτσι ώστε να ζεσταίνει την άκρη του σύρματος. 4. Περίμενε για μερικά λεπτά

25 Β12. Αγωγοί και μονωτές Υλικά: ένα σιδερένιο δοχείο, ένα δοχείο από φενιζόλ, ένα μεγάλο πλαστικό ή γυάλινο δοχείο, ζεστό και κρύο νερό, δύο θερμόμετρα. θερμόμετρα σιδερένιο δοχείο δοχείο από φενιζόλ Τοποθέτησε ίσες ποσότητες κρύου νερού στο σιδερένιο δοχείο και στο δοχείο από φενιζόλ. Μέτρησε τη θερμοκρασία του νερού στα δύο δοχεία. Τοποθέτησε τα δοχεία μέσα σε ένα πλαστικό δοχείο που περιέχει ζεστό νερό. Μετά από 2 λεπτά μέτρησε ξανά τις θερμοκρασίες του νερού στα δύο δοχεία. Πρόβλεψη:.. 20

26 Β13. Πού διατηρείται για περισσότερο χρόνο ένα παγάκι; παγάκι σιδερένιο ποτήρι πλαστικό ποτήρι Σε σιδερένιο ή σε πλαστικό ποτήρι μπορούμε να διατηρήσουμε για περισσότερο χρόνο ένα παγάκι; Γιατί;.. Πραγματοποίησε ένα πείραμα για να ελέγξεις την απάντησή σου και γράψε τις διαπιστώσεις σου

27 Β14. Το μπαλόνι που δεν σκάει Υλικά: Δύο μπαλόνια, νερό, ένα αναμμένο κεράκι Φούσκωσε ένα μπαλόνι και τοποθέτησέ το πάνω στη φλόγα. Πρόβλεψη: Βάλε λίγο νερό στο άλλο μπαλόνι, φούσκωσέ το και τοποθέτησέ το πάνω στη φλόγα. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 22

28 Β15. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (1) Υλικά: Δοκιμαστικός σωλήνας, νερό, βαρίδι, συσκευή θέρμανσης (γκαζάκι), ορθοστάτης. Σε δοκιμαστικό σωλήνα βάζουμε ένα παγάκι, από πάνω ένα βαρίδι για να συγκρατεί το παγάκι στο πυθμένα και γεμίζουμε το σωλήνα μέχρι πάνω με νερό. Θερμαίνουμε το σωλήνα κοντά στην ελεύθερη επιφάνεια του νερού. Πρόβλεψη:

29 Β16. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (2) Υλικά: Ένα κοντό μπουκάλι (π.χ. μπουκάλι από παιδικό αντιβιοτικό ή μπουκάλι από Σουρωτή), ένα πλαστικό μπουκάλι αναψυκτικού των 2 λίτρων, νερό βρύσης, ζεστό νερό, τέμπερα. Παίρνουμε το μεγάλο πλαστικό μπουκάλι και κόβουμε το πάνω μέρος του, εκεί που αρχίζει να στενεύει. Έτσι φτιάχνουμε ένα στενό και ψηλό κυλινδρικό δοχείο. Βάζουμε στο δοχείο αυτό νερό από τη βρύση. Γεμίζουμε το κοντό μπουκάλι με πολύ ζεστό νερό μέσα στο οποίο έχουμε διαλύσει τέμπερα π.χ. κόκκινη, ώστε το ζεστό νερό να έχει αποκτήσει χρώμα. Τοποθετούμε το μικρό μπουκάλι μέσα στο στενό και ψηλό κυλινδρικό δοχείο. Προσέχουμε μη χύσουμε το νερό από το μικρό μπουκάλι. Πρέπει το στόμιο του μικρού μπουκαλιού να καλυφθεί από το κρύο νερό. Πρόβλεψη: 24

30 Β17. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (3) Υλικά: Συσκευή επίδειξης διάδοσης θερμότητας με ρεύματα, υπερμαγγανικό κάλιο, νερό, συσκευή θέρμανσης (γκαζάκι), ορθοστάτης. Πραγματοποιούμε τη διάταξη του παραπάνω σχήματος. Γεμίζουμε τη συσκευή με νερό και ρίχνουμε στο στόμιο λίγα κρυσταλλάκια υπερμαγγανικού καλίου. Θερμαίνουμε τη συσκευή στη κάτω αριστερή γωνία της. Επαναλαμβάνουμε όλη τη διαδικασία θερμαίνοντας τη συσκευή στη κάτω δεξιά γωνία της. Πρόβλεψη: 25

31 Β18. Ακτινοβολία κάτω από αναμμένο λαμπτήρα Υλικά: Ένας ηλεκτρικός λαμπτήρας, τα χέρια μας, θερμόμετρο. Πειραματική διαδικασία 1 : Κρατούμε τα χέρια μας κάτω από τον λαμπτήρα σβησμένο. Ανάβουμε τον λαμπτήρα. Επανέλαβε το πείραμα μόνο που αντί για την παλάμη σου να χρησιμοποιήσεις ένα θερμόμετρο. Σημείωσε την αρχική θερμοκρασία του θερμόμετρου και μετά από 4 λεπτά σημείωσε πάλι τη θερμοκρασία του. 1 Οι δύο εικόνες σε αυτό το πείραμα προέρχονται από την εργασία του εκπαιδευτικού Γιάννη Στυλιανακάκη «Η θερμότητα διαδίδεται με ακτινοβολία». (http://ekfe.chan.sch.gr/dimotiko/dim_protaseis/thermotita_aktinoviolia.pdf) 26

32 Β19. Απορρόφηση θερμότητας Υλικά: Ένας ηλεκτρικός λαμπτήρας, δύο θερμόμετρα, λευκό και μαύρο ύφασμα. Τύλιξε τα δύο υφάσματα γύρω από τα θερμόμετρα. Άναψε τον λαμπτήρα σε απόσταση 10 εκ. από τα θερμόμετρα. Μετά από 5 λεπτά σημείωσε τη θερμοκρασία στα θερμόμετρα. 27

33 Β20. Ακτινοβολία και είδος επιφάνειας Υλικά: Δύο μεταλλικά δοχεία, το ένα βαμμένο μαύρο και το άλλο όπως είναι να γυαλίζει, ζεστό και κρύο νερό, δύο θερμόμετρα, ένα φωτιστικό. Έστω Α το δοχείο με τα μαύρα τοιχώματα και Β με τα λεία και στιλπνά. Βάζουμε και στα δύο δοχεία την ίδια ποσότητα ζεστού νερού της ίδιας θερμοκρασίας π.χ. 100 o C. Επίσης βάζουμε από ένα θερμόμετρο σε κάθε δοχείο. Περιμένουμε 5 λεπτά. Η θερμοκρασία ελαττώνεται με τον ίδιο ρυθμό και στα δυο δοχεία; Χρησιμοποιούμε πάλι τα ίδια δοχεία και βάζουμε μέσα σ' αυτά την ίδια ποσότητα νερού συνηθισμένης θερμοκρασίας, π.χ. 20 o C. Απέναντι από τα δοχεία και σε μικρή απόσταση απ' αυτά τοποθετούμε ένα αναμμένο φωτιστικό. Περιμένουμε 5 λεπτά. Η θερμοκρασία αυξάνεται με τον ίδιο ρυθμό και στα δυο δοχεία; 28

34 Β21. Η θερμική ακτινοβολία που εκπέμπει ένα σώμα σε ορισμένο χρόνο εξαρτάται από την θερμοκρασία του Υλικά: Δύο μεταλλικά δοχεία (π.χ. δύο κουτιά από κονσέρβα) με μαυρισμένα τοιχώματα, βραστό και χλιαρό νερό, δύο θερμόμετρα. Έστω Α και Β τα δύο δοχεία με τα μαυρισμένα τοιχώματα. Στο A βάζουμε το βραστό νερό θερμοκρασίας π.χ. 100 o C και στο Β βάζουμε ίση ποσότητα χλιαρού νερού θερμοκρασίας π.χ. 40 o C. Βάζουμε από ένα θερμόμετρο στο κάθε κουτί. Μετά από 5 λεπτά διαβάζουμε την θερμοκρασία και στα δύο θερμόμετρα. Δοχείο Α Δοχείο Β

35 Β22. Προσδιορισμός σημείου βρασμού ουσιών Υλικά: Ορθοστάτης, λύχνος θέρμανσης, ποτήρι θέρμανσης 100ml, θερμόμετρο, απιονισμένο νερό, αλάτι, ζάχαρη. Θερμόμετρο Τοποθετούμε 50ml απιονισμένου νερού σε ποτήρι ζέσεως των 100ml. Θερμαίνουμε το νερό και παρατηρούμε τις ενδείξεις του θερμομέτρου που έχει αναρτηθεί σε ορθοστάτη. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα: t(min) θ( ο C) Το σημείο βρασμού του απιονισμένου νερού είναι.. Επαναλαμβάνουμε την διαδικασία ρίχνοντας στα 50ml νερού 10g αλάτι. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα: t(min) θ( ο C) Το σημείο βρασμού του αλατόνερου είναι.. 30

36 Β23. Βρασμός νερού Υλικά: Ορθοστάτης, λύχνος θέρμανσης, ποτήρι θέρμανσης 100ml, θερμόμετρο, απιονισμένο νερό. Θερμόμετρο Τοποθετούμε 50ml απιονισμένου νερού σε ποτήρι ζέσεως των 100ml. Θερμαίνουμε το νερό και παρατηρούμε τις ενδείξεις του θερμομέτρου που έχει αναρτηθεί σε ορθοστάτη. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα: t(min) θ( ο C) Το σημείο βρασμού του απιονισμένου νερού είναι.. Ερωτήσεις: (α) Μεγαλώνουμε τη φλόγα του λύχνου θέρμανσης. Τι θα συμβεί με το σημείο βρασμού του απιονισμένου νερού; Γιατί:.. (β) Αν χρησιμοποιήσουμε 90ml απιονισμένου νερού, το σημείο βρασμού θα μείνει ίδιο ή θα μεταβληθεί; Γιατί;.. Σχεδίασε και πραγματοποίησε πειράματα για να ελέγξεις τις απαντήσεις που έδωσες στις ερωτήσεις (α) και (β). 31

37 Β24. Επίδραση ατμοσφαιρικής πίεσης στο σημείο βρασμού Τοποθετούμε ένα ποτήρι νερό μέσα στον κώδωνα μιας αντλίας κενού. Αντλώντας αέρα, δημιουργούμε χαμηλή πίεση. Βλέπουμε το ποτήρι με το νερό. Γράψτε τις παρατηρήσεις και τα συμπεράσματά σας. Πρόβλεψη:

38 Β25. Μελέτη της εξάτμισης Υλικά Οινόπνευμα. Σταγονόμετρο. Πλαστικά πιάτα. Σύριγγα. Πλαστικό δοχείο μικρό. Χαρτόνι 15Χ15cm. Πειραματική Διαδικασία 1 Με το σταγονόμετρο ρίξε μια σταγόνα οινόπνευμα σε ένα πλαστικό πιάτο. Περίμενε 2-3 λεπτά. Πρόβλεψη:.... Πειραματική Διαδικασία 2 Με το σταγονόμετρο ρίξε μια σταγόνα οινόπνευμα σε ένα πλαστικό πιάτο και μια σταγόνα νερού σε ένα άλλο πιάτο. Περίμενε 2-3 λεπτά. Πρόβλεψη:

39 Πειραματική Διαδικασία 3 Με τη σύριγγα ρίξε 5 ml οινόπνευμα σε ένα πλαστικό πιάτο και σε ένα μικρό δοχείο. Περίμενε 6-7 λεπτά. Πρόβλεψη:.... Πειραματική Διαδικασία 4 Με τη σύριγγα ρίξε 5 ml οινόπνευμα σε δύο πλαστικά πιάτα. Κούνησε ένα χαρτόνι πάνω από το πρώτο πιάτο σαν να κάνεις αέρα για 3 λεπτά. Πρόβλεψη:

40 Γ. Δυνάμεις Πίεση Υδροστατική Πίεση - Άνωση 35

41 Γ1. Νομός του Hooke Υλικά: Ορθοστάτη και σφιγκτήρα, ελατήριο, βαράκια των 0.5 Ν (50 g) 1. Άσκησε με προσοχή δύναμη στο ελατήριο ώστε να απομακρυνθούν ομοιόμορφα οι σπείρες του. 2. Κρέμασε από τον ορθοστάτη το ελατήριο όπως φαίνεται στο σχήμα. Μέτρησε το αρχικό μήκος του ελατηρίου. Καταχώρησε τη μέτρησή σου στον παρακάτω πίνακα. 3. Κρέμασε ένα βαράκι στο κάτω μέρος του ελατηρίου και μέτρησε το νέο μήκος του. Καταχώρησε τη μέτρησή σου στον παρακάτω πίνακα. 4. Πρόσθεσε διαδοχικά και άλλα βαράκια και κάθε φορά καταχώρησε τις μετρήσεις σου στον παρακάτω πίνακα. 5. Υπολόγισε το πηλίκο: βάρος / επιμήκυνση ελατηρίου, και συμπλήρωσε τον πίνακα Βάρος (Ν) Ολικό μήκος Επιμήκυνση Βάρος (Ν) / ελατηρίου (cm) ελατηρίου (cm) Επιμήκυνση ελατηρίου (cm).. # # 36

42 Γ2. Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η τριβή ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Το είδος της επιφάνειας επηρεάζει την τριβή που ασκείται μεταξύ δύο σωμάτων; Υπόθεση ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΛΛΑΖΩ ΚΡΑΤΩ ΣΤΑΘΕΡΟΥΣ ΜΕΤΡΩ είδος επιφάνειας (λεία, τραχιά, ανώμαλη, ομαλή) μάζα και επιφάνεια σώματος, δύναμη με την οποία αφήνεται να κινηθεί πάνω σε μια επιφάνεια απόσταση που διανύει το σώμα σε κάθε επιφάνεια ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ:..... ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ:.... ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: 37

43 ΕΡΩΤΗΜΑ 2: Το βάρος επηρεάζει την τριβή που ασκείται σε ένα σώμα; Υπόθεση. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΛΛΑΖΩ ΚΡΑΤΩ ΣΤΑΘΕΡΟΥΣ ΜΕΤΡΩ βάρος (μάζα σώματος) επιφάνεια σώματος, μήκος λαστίχου με το οποίο τραβώ το σώμα, είδος επιφάνειας στην οποία κυλά μήκος του τεντωμένου λαστίχου ακριβώς πριν αρχίσει να κινείται το σώμα ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ:..... ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ:.... ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:. 38

44 Γ3. Προς ποια κατεύθυνση θα πέσει ο χάρακας; Υλικά: Ένα ξύλινο χάρακα ενός μέτρου. Στηρίζουμε το χάρακα στους δυο δείκτες των χεριών μας, έτσι ώστε ο ένας δείκτης να βρίσκεται σε απόσταση 10 εκ. από το άκρο του χάρακα και ο άλλος σε απόσταση 30 εκ. από το άλλο άκρο. Πλησιάζουμε τους δείκτες των χεριών μας ώστε να βρεθούν πολύ κοντά, σε απόσταση περίπου 5 εκ. Πρόβλεψη: Ερμηνεία:

45 Γ4. Το βάρος ενός σώματος επηρεάζει την πίεση που αυτό ασκεί; Τοποθέτησε δύο σώματα διαφορετικών βαρών (50g, 100g) και ίσων εμβαδών βάσης σε επιφάνεια άμμου. Παρατήρησε το βάθος στο οποίο βουλιάζει κάθε σώμα

46 Γ5. Το εμβαδό της βάσης ενός σώματος επηρεάζει την πίεση που αυτό ασκεί; Τοποθέτησε δύο σώματα ίσων βαρών και διαφορετικών εμβαδών βάσης σε επιφάνεια άμμου. Παρατήρησε το βάθος στο οποίο βουλιάζει κάθε σώμα

47 Γ6. Το βάθος ενός υγρού επηρεάζει την υδροστατική πίεση που ασκεί; Τοποθέτησε νερό σε ένα δοχείο. Βάλε τη μανομετρική κάψα σε δύο διαφορετικά βάθη μέσα στο νερό (5cm και 10cm). Μέτρησε την υδροστατική πίεση σε κάθε βάθος. Βάθος 5cm Βάθος 10cm Μετρήσεις: Συμπλήρωσε τον πίνακα. Βάθος Υψομετρική διαφορά

48 Γ7. Η πυκνότητα ενός υγρού επηρεάζει την υδροστατική πίεση που αυτό ασκεί; Τοποθέτησε νερό και αλατόνερο σε δύο δοχεία. Βάλε τη μανομετρική κάψα στο ίδιο βάθος μέσα στο νερό και στο αλατόνερο. Μέτρησε την υδροστατική πίεση σε κάθε υγρό. Νερό Αλατόνερο Μετρήσεις: Συμπλήρωσε τον πίνακα. Υγρό Υψομετρική διαφορά

49 Γ8. Η υδροστατική πίεση εξαρτάται από το βάθος Υλικά: Ένα πλαστικό μπουκάλι, νερό, μια λεκάνη, πλαστελίνη. Ανοίγουμε στο πλαστικό μπουκάλι 3 στενές τρύπες σε διαφορετικά βάθη, που να βρίσκονται στην ίδια κατακόρυφο. Κλείνουμε τις τρύπες με πλαστελίνη. Γεμίζουμε το μπουκάλι με νερό από τη βρύση. Τοποθετούμε το μπουκάλι σε κάποιο στήριγμα πάνω από τη λεκάνη έτσι, ώστε το νερό να τρέξει μέσα σε αυτήν και βγάζουμε την πλαστελίνη. Πρόβλεψη:

50 Γ9. Το αυγό που κολυμπάει Υλικά: ένα αυγό, ένα πλατύ ποτήρι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι Βάλε το αυγό μέσα στο πλατύ ποτήρι και γέμισε το δοχείο με νερό. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: Στη συνέχεια ρίξε με το κουταλάκι λίγο-λίγο το αλάτι και ανακάτεψε, για να διαλυθεί. Συνέχισε να ρίχνεις αλάτι. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 45

51 Δ. Αέρας Ατμοσφαιρική Πίεση 46

52 Δ1. Ο αέρας περιέχει οξυγόνο Υλικά: ένα πιάτο, ένα ποτήρι, ένα κερί, σπίρτα, πλαστελίνη, νερό, τέμπερα. Τοποθέτησε το κερί όρθιο μέσα στο πιάτο. Στήριξέ το με την πλαστελίνη, ώστε να παραμείνει όρθιο. Άναψε το κερί. Αφού ανάψει καλά το κερί, σκέπασέ το με το ποτήρι, προσεχτικά, ώστε να μην σβήσει το κερί αμέσως, από ρεύμα αέρα που μπορεί να δημιουργηθεί. Πρόβλεψη: Ερμηνεία:

53 Δ2. Ο αέρας περιέχει υδρατμούς Υλικά: Ένα ποτήρι, κρύο νερό. Βάλε κρύο νερό μέσα στο ποτήρι και άφησέ το πάνω στο τραπέζι. Ερμηνεία: 48

54 Δ3. Ο αέρας έχει βάρος Υλικά: Κλωστή, ψαλίδι, ένα χάρακα, δυο ίδια μπαλόνια (ελαφριά), μια καρφίτσα, σελοτέιπ. Δέσε τη μια άκρη της κλωστής στη μέση του χάρακα. Δέσε την άλλη άκρη της κλωστής σε ένα στήριγμα ή κράτησέ τη, ώστε ο χάρακας να κρέμεται. Μετακίνησε το δέσιμο πάνω στο χάρακα έτσι, ώστε ο χάρακας να ισορροπεί οριζόντια. Φούσκωσε τα δύο μπαλόνια περίπου το ίδιο και δέσε το λαιμό του καθενός για να μην ξεφουσκώσει. Κοντά στο λαιμό του ενός μπαλονιού κόλλησε μια λωρίδα σελοτέιπ. Δέσε καθένα μπαλόνι σε κάθε άκρη του χάρακα. Μετακίνησε το δέσιμό τους πάνω στο χάρακα δεξιά - αριστερά, ώστε να είναι ο χάρακας οριζόντιος. Τώρα τρύπα με την καρφίτσα το μπαλόνι πάνω στο σελοτέιπ. Αφαίρεσε την καρφίτσα. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 49

55 Δ4. Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο (1) Υλικά: Στεγνό βαμβάκι, ένα στενό διαφανές ποτήρι (πλαστικό ή γυάλινο), σελοτέιπ, ένα μεγάλο διαφανές (γυάλινο ή πλαστικό) δοχείο, νερό. Βάλε νερό μέσα στο δοχείο, όχι όμως μέχρι επάνω. Βάλε ένα κομμάτι βαμβάκι μέσα στο ποτήρι και κόλλησέ το με σελοτέιπ στον πάτο του ποτηριού. Αναποδογύρισε το ποτήρι, και κράτησέ το κατακόρυφα. Βύθισε το ποτήρι κατακόρυφα, με τα χείλη προς τα κάτω, στο νερό. Μετά βγάλε το ποτήρι πάλι κατακόρυφα. Παρατήρησε το βαμβάκι, πιάσε το με το χέρι σου. Πρόβλεψη: 50

56 Δ5. Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο (2) Υλικά: ένα χωνί, ένα γυάλινο μπουκάλι ρετσίνας ή μπύρας των 0,5 λίτρων, πλαστελίνη, ένα καλαμάκι, νερό. Τοποθέτησε το χωνί στο στόμιο του μπουκαλιού και ρίξε νερό στο χωνί. Τι παρατηρείς;.... Τώρα με τη βοήθεια πλαστελίνης τοποθέτησε το χωνί στο στόμιο του μπουκαλιού, και προσπάθησε να γεμίσεις το μπουκάλι με νερό. Για να φανεί το αποτέλεσμα, ρίξε απότομα πολύ νερό στο χωνί. Τι συμβαίνει τώρα; Μπαίνει το νερό στο μπουκάλι; Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 51

57 Δ6. Το νερό που δε χύνεται Υλικά: Ένα ποτήρι, το ένα τέταρτο από ένα φύλλο χαρτιού φωτοτυπίας ή χαρτόνι, νερό, μια λεκάνη. Γέμισε το ποτήρι με νερό. Γέμισέ το σιγά και προσεχτικά, μέχρι να δεις την επιφάνεια του νερού να είναι πάνω από τα χείλη του ποτηριού. Πίεσε απαλά με την παλάμη το χαρτί πάνω στην επιφάνεια του νερού και κρατώντας εκεί την παλάμη σου αναποδογύρισε το ποτήρι πάνω από την λεκάνη. Πάρε το χέρι σου. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 52

58 Δ7. Μπορείς να μεταφέρεις νερό με τρύπιο μπουκάλι; Υλικά: Ένα πλαστικό μπουκάλι του μισού λίτρου από αναψυκτικό, μια πλαστική λεκάνη, νερό, ένα μεσαίου μεγέθους καρφί. Με τη βοήθεια του καρφιού άνοιξε μια τρύπα στο πλευρικό τοίχωμα του μπουκαλιού κοντά στον πυθμένα του. Κράτησε το μπουκάλι ανοιχτό και όρθιο πάνω από τη λεκάνη. Ρίξε νερό στο μπουκάλι. Τι θα συμβεί; Πρόβλεψη: Ερμηνεία: Στη συνέχεια κλείσε το μπουκάλι καλά με το καπάκι του. Τι θα συμβεί; Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 53

59 Δ8. Βεντούζα σε λείες και τραχιές επιφάνειες Υλικά: Μια πλαστική βεντούζα από αυτές που χρησιμοποιούν στα πλαϊνά τζάμια των αυτοκινήτων. Πάτησε με το χέρι σου την βεντούζα σε διάφορες επιφάνειες λιγότερο ή περισσότερο λείες. Προσπάθησε να την πάρεις. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: Σημείωση: Στα 1654, ο Όττο φον Γκέρικε διεξήγαγε το περίφημο πείραμά του με τα ημισφαίρια του Μαγδεμβούργου καταδεικνύοντας ότι δύο ομάδες αλόγων αδυνατούσαν να διαχωρίσουν, τραβώντας προς αντίθετες κατευθύνσεις, δύο ημισφαίρια από το εσωτερικό των οποίων είχε αντληθεί ο αέρας. 54

60 Δ9. Το νερό που ανεβαίνει Υλικά: ένα πιάτο, ένα ποτήρι, ένα κερί, σπίρτα, πλαστελίνη, νερό, τέμπερα. Τοποθέτησε το κερί όρθιο μέσα στο πιάτο. Στήριξέ το με την πλαστελίνη, ώστε να παραμείνει όρθιο. Άναψε το κερί. Γέμισε το πιάτο με νερό. Ρίξε λίγη τέμπερα ώστε να χρωματιστεί το νερό (για να φαίνεται από μακριά). Αφού ανάψει καλά το κερί, σκέπασέ το με το ποτήρι, προσεχτικά, ώστε να μην σβήσει το κερί αμέσως, από ρεύμα αέρα που μπορεί να δημιουργηθεί. Πρόβλεψη: Ερμηνεία:

61 Δ10. Το τσαλάκωμα του πλαστικού μπουκαλιού Υλικά: ένα πλαστικό μπουκάλι νερού, ζεστό και κρύο νερό. Ρίξε λίγο ζεστό νερό στο μπουκάλι. Αφού αρχίσουν να βγαίνουν υδρατμοί, βίδωσε το καπάκι του μπουκαλιού. Ρίξε κρύο νερό στο μπουκάλι. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 56

62 Δ11. Το τσαλάκωμα του αλουμινένιου κουτιού Υλικά: αλουμινένιο κουτάκι αναψυκτικού, γκαζάκι, γυάλινη λεκάνι, νερό, γάντι πυροπροστασίας. Σε ένα άδειο τενεκεδάκι αναψυκτικού βάλε μικρή ποσότητα νερού και στη συνέχεια τοποθέτησέ το πάνω από εστία θέρμανσης και προκάλεσε βρασμό του νερού. Γέμισε μια γυάλινη λεκάνη με νερό. Μόλις οι πρώτοι υδρατμοί από το βρασμό αρχίσουν να βγαίνουν από το άνοιγμα του κουτιού, κλείσε το καμινέτο και πιάσε το τενεκεδάκι με μια βρεγμένη πετσέτα ή με γάντι πυροπροστασίας. Γύρισε απότομα ανάποδα το τενεκεδάκι και βύθισέ το στο νερό της λεκάνης. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 57

63 Δ12. Η πλαστική σακούλα που δεν μπορείς να μετακινήσεις Υλικά: Ένα μεγάλο πλαστικό μπουκάλι από νερό με το καπάκι του, ένα μαχαίρι, ένα λαστιχάκι, μια σακούλα (από πλαστική τσάντα). Κόψε το πλαστικό μπουκάλι σε δύο μέρη περίπου ίσα. Κράτα το πάνω μέρος. Με ξεβιδωμένο το καπάκι του βάλε την πλαστική σακούλα μέσα στο μπουκάλι, ώστε τα τοιχώματά της να εφάπτονται με τα τοιχώματα του μπουκαλιού. Γύρισε τα χείλη της σακούλας, ώστε να βρεθούν στην έξω μεριά των τοιχωμάτων του μπουκαλιού και στήριξέ τα στο μπουκάλι με το λαστιχάκι. Βίδωσε τώρα το καπάκι του μπουκαλιού στη θέση του. Πιάσε με το χέρι σου τη σακούλα και τράβηξέ την, για να τη βγάλεις από το μπουκάλι. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 58

64 Δ13. Μετάδοση πιέσεων Υλικά: Νερό, Συσκευή Pascal Γεμίζουμε τη συσκευή Pascal με χρωματισμένο νερό. Ασκούμε πίεση με το έμβολο της σύριγγας. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 59

65 Δ14. Ο δύτης του Καρτέσιου Υλικά: Μια πλαστική φιάλη αναψυκτικού, ένα δοκιμαστικό σωλήνα ή ένα σταγονόμετρο, μονωτική ταινία, Νερό Γεμίζεις την πλαστική φιάλη του αναψυκτικού με νερό μέχρι επάνω. Σ ένα δοκιμαστικό σωλήνα βάζεις τόσο νερό ώστε μόλις να επιπλέει, όταν τον αναποδογυρίζεις μέσα στο νερό της φιάλης (Στο πάνω μέρος του δοκιμαστικού σωλήνα κολλάς γύρωγύρω χρωματιστή μονωτική ταινία, έτσι ώστε να φαίνεται καθαρά η κίνησή του) Κλείνεις τη φιάλη. Πιέζεις τα τοιχώματα της φιάλης Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 60

66 Δ15. Το μπαλόνι που φουσκώνει και ξεφουσκώνει Υλικά: Ένα μικρό φουσκωμένο μπαλόνι, μια σύριγγα. Μέσα στην παρακάτω σύριγγα τοποθετούμε μικρό ένα φουσκωμένο μπαλόνι. Πιέζουμε το έμβολο της σύριγγας. Επιστρέφουμε το έμβολο στην αρχική του θέση. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 61

67 Ε. Ηλεκτρικό ρεύμα - Ηλεκτρομαγνητισμός 62

68 Ε1. Πότε ανάβει το λαμπάκι; Π ρροοσσππ άάθθηη σσεε νν ααννάάψ εει ιι ςς ττοο λλααμμππ άάκκι ιι χχρρηησσι ιι μμοοππ οοι ιιώννττααςς τταα ππ ααρραακκάάττω υυλλι ιι κκάά.. Δείξτε με σχέδιο πώς συνδέσατε τα υλικά σας, στην περίπτωση που άναψε το λαμπάκι. 63

69 Ε2. Το ηλεκτρικό ρεύμα περνά μέσα από όλα τα υλικά; Υλικά: Χρησιμοποίησε τρία καλώδια, μια μπαταρία και ένα λαμπάκι και κατασκεύασε το κύκλωμα της εικόνας. Κράτα τις άκρες Α και Β των καλωδίων έτσι ώστε να μην ακουμπούν μεταξύ τους. Ανάβει η λάμπα; Γιατί συμβαίνει αυτό;. Κράτα τις άκρες Α και Β των καλωδίων έτσι ώστε να ακουμπούν μεταξύ τους. Ανάβει η λάμπα;. Γιατί συμβαίνει αυτό;. Ακούμπησε τις άκρες Α και Β των καλωδίων πάνω σε αντικείμενα και συμπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα. 64

70 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΥΛΙΚΟ ΤΟ ΛΑΜΠΑΚΙ ΑΝΑΒΕΙ ΤΟ ΛΑΜΠΑΚΙ ΔΕΝ ΑΝΑΒΕΙ Αλουμινόχαρτο Αλουμίνιο Κέρμα Κράμα χαλκού Καλαμάκι Πλαστικό Χαρτί Χαρτί Σβηστήρα Καουτσούκ Κουταλάκι Ατσάλι Λαστιχάκι Καουτσούκ Καρφί Σίδηρος Τώρα χώρισε τα υλικά του πίνακα σε δύο κατηγορίες. Αγωγοί:.. Μονωτές:.. 65

71 Ε3. Το ηλεκτρικό ρεύμα περνά από τα υγρά; Απαιτούμενα όργανα-ουσίες: 4 ποτήρια γυάλινα απιονισμένο νερό (Η 2 Ο) 1 μπαταρία 4,5 V ξίδι 1 λαμπάκι φακού με βάση ασβεστόνερο 1διακόπτης αλάτι καλώδια με κροκοδειλάκια 1) Πάρε 4 ποτήρια και αρίθμησε τα. Στο 1 ο βάλε 100 mi απιονισμένο νερό, στο 2 ο βάλε 100mI ξιδιού, στο 3 ο βάλε 100mI ασβεστόνερο και στο 4 ο 100ml αλατόνερο. 2) Κατασκεύασε κύκλωμα που αποτελείται από μπαταρία (πηγή ηλεκτρικού ρεύματος), λαμπάκι με βάση και διακόπτη, όπως στο σχήμα. 3) Βύθισε τα ελεύθερα (γυμνά) άκρα των καλωδίων στο 1 ο ποτήρι, το οποίο περιέχει καθαρό νερό, έτσι ώστε να μην ακουμπάνε μεταξύ τους. Αν κλείσεις τον διακόπτη θα ανάψει το λαμπάκι;. Γιατί;. 66

72 4) Άνοιξε το διακόπτη και αντικατέστησε το 1 ο ποτήρι με το 2 ο το οποίο περιέχει ξίδι. Κλείσε το διακόπτη. Τι παρατηρείς;. Γιατί συμβαίνει αυτό;. 5) Επανέλαβε το ίδιο με το 3 ο ποτήρι. Τι παρατηρείς;. Γιατί;. 6) Επανέλαβε το ίδιο με το 4 ο ποτήρι. Τι παρατηρείς;. Γιατί;. 67

73 Ε4. Βραχυκύκλωμα Υλικά: 1 μπαταρία, λαμπάκι με λυχνιολαβή, 2 καλώδια, σύρμα κουζίνας 1. Φτιάξε ένα απλό ηλεκτρικό κύκλωμα, όπως στην εικόνα παρακάτω. Εικόνα 1 2. Πιάσε τα δυο καλώδια από το μέσο τους και ακούμπησέ τα μεταξύ τους. Τι παρατηρείς; 3. Σημείωσε στην παραπάνω εικόνα (εικ. 1) με ένα χρωματιστό μαρκαδόρο τη ροή του ηλεκτρικού ρεύματος σ αυτό το κύκλωμα. 4. Δώσε στο δάσκαλό σου τα δύο καλώδια για να αφαιρέσει απ αυτά ένα τμήμα από τη μόνωσή τους. 5. Φτιάξε και πάλι το κύκλωμα. Τώρα ακούμπησε τα δυο καλώδια στο σημείο που δεν έχουν μόνωση (όπως στην εικόνα 2). Εικόνα 2 68

74 Τι παρατηρείς; 6. Σημείωσε στην παραπάνω εικόνα με ένα χρωματιστό μαρκαδόρο τη ροή του ηλεκτρικού ρεύματος σ αυτό το κύκλωμα. 7. Χρησιμοποίησε ένα επιπλέον καλώδιο και ένωσε τις δύο επαφές από το λαμπάκι (δες και την εικόνα 3). Εικόνα 3 Τι παρατηρείς;. 8. Σημείωσε στην παραπάνω εικόνα με ένα χρωματιστό μαρκαδόρο τη ροή του ηλεκτρικού ρεύματος σ αυτό το κύκλωμα. 69

75 Ε5. Σύνδεση λαμπών σε σειρά Υλικά: 2 όμοιες μπαταρίες, 3 όμοιες λάμπες, καλώδια. Κατασκεύασε τα δύο παρακάτω κυκλώματα: Λάμπα 1 Λάμπα 2 Λάμπα 3 + _ + _ Σχήμα 1 Σχήμα 2 α) Σύγκρινε τη φωτοβολία της λάμπας 2 (σχήμα 2) με τη φωτοβολία της λάμπας 1 (σχήμα 1). Παρατηρείς διαφορές στη φωτοβολία;. β) Ξεβίδωσε λίγο τη μια από τις λάμπες, στο κύκλωμα του σχήματος 2. Τι παρατηρείς;.. Πώς εξηγείς την παρατήρησή σου;... 70

76 γ) Αντικατάστησε τη μια από τις λάμπες του σχήματος 2 με μια καμένη λάμπα. Τι παρατηρείς στη λάμψη της άλλης λάμπας;. Γιατί;.. δ) Στο κύκλωμα του σχήματος 2 είναι δυνατό να βάλουμε ένα διακόπτη έτσι, ώστε με αυτόν να ανάβει και να σβήνει μόνο η μια λάμπα;. Δοκίμασε. Σε ποιο συμπέρασμα κατέληξες... 71

77 Ε6. Σύνδεση λαμπών παράλληλα Υλικά: 2 όμοιες μπαταρίες, 3 όμοιες λάμπες, καλώδια. Κατασκεύασε τα δύο παρακάτω κυκλώματα: Λάμπα 2 Λάμπα 1 Λάμπα 3 + _ + _ Σχήμα 1 Σχήμα 2 α) Σύγκρινε τη φωτοβολία της λάμπας 2 (σχήμα 2) με τη φωτοβολία της λάμπας 1 (σχήμα 1). Παρατηρείς διαφορές στη φωτοβολία;. Εξήγησε... 72

78 β) Ξεβίδωσε λίγο τη μια από τις λάμπες, στο κύκλωμα του σχήματος 2. Τι παρατηρείς;. Πώς εξηγείς την παρατήρησή σου;.. γ) Αντικατάστησε μια από τις λάμπες του σχήματος 2 με μια καμένη λάμπα. Τι παρατηρείς στη λάμψη της άλλης λάμπας;. Αιτιολόγησε γιατί συμβαίνει αυτό

79 Ε7. Επίδραση του ηλεκτρικού ρεύματος σε πυξίδα Υλικά: 1 μπαταρία, 1 πυξίδα, καλώδια. Τοποθέτησε την πυξίδα πάνω στο θρανίο σου και περίμενε λίγο να ισορροπήσει η βελόνα της. Χρησιμοποιώντας ένα καλώδιο σύνδεσε τους δυο πόλους της μπαταρίας μεταξύ τους. Φέρε και κράτησε αυτό το καλώδιο πάνω από την πυξίδα έτσι ώστε να είναι κατά μήκος της μαγνητικής βελόνας. Τι παρατηρείς στη βελόνα της πυξίδας; + - Ερμηνεία: Σημείωση: Εντονότερα αποτελέσματα στην απόκλιση της μαγνητικής βελόνας μπορείς να έχεις αν γύρω από την πυξίδα τυλίξεις ένα μακρύ καλώδιο το οποίο στη συνέχεια συνδέσεις με τους πόλους της μπαταρίας (ακόμα καλύτερα να χρησιμοποιήσεις σύρμα που τυλίγουν πηνία). Μην αφήνεις πολύ ώρα βραχυκυκλωμένη τη μπαταρία. 74

80 Ε8. Κατασκευή ενός ηλεκτρομαγνήτη Υλικά: 1 μπαταρία, σύρμα κουδουνιού, 1 μεγάλο καρφί, μερικά καρφάκια. Τύλιξε το μακρύ καλώδιο σφιχτά γύρω από το καρφί όπως φαίνεται στο σχήμα: Φρόντισε να αφήσεις περίπου 20 εκ. σύρμα ελεύθερο από τις δύο άκρες. Πλησίασε τη μια άκρη του καρφιού πάνω από τα καρφάκια. Τι παρατηρείς στο καρφί; Σύνδεσε τις δύο άκρες του καλωδίου στους πόλους της μπαταρίας. Τι παρατηρείς τώρα; Ερμηνεία: 75

81 Επέκταση: Αν ήθελες να γίνει το καρφί ισχυρότερος μαγνήτης, τι θα έπρεπε να κάνεις; Σκέψου τρεις διαφορετικές προτάσεις και αν μπορείς, σχεδίασε από ένα πείραμα για να ελέγξεις κάθε πρότασή σου Πείραμα 1 Πείραμα 2 Πείραμα 3 76

82 Ε9. Από τον μαγνητισμό στον ηλεκτρισμό Υλικά: λυχνία ένδειξης LED (λεντάκι), καλώδια, πηνίο, μαγνήτης 1. Ένωσε τα υλικά όπως φαίνεται στο σχήμα. 2. Κίνησε γρήγορα το μαγνήτη προς το πηνίο και απομάκρυνέ τον. Παρατήρησε τη λυχνία. Τι βλέπεις;. 3. Άφησε το μαγνήτη ακίνητο σε σχέση με το πηνίο. Παρατήρησε τη λυχνία. Τι βλέπεις; Τι συμπέρασμα βγάζεις από τις παραπάνω παρατηρήσεις; Παράγεται ηλεκτρικό ρεύμα; Σε ποια περίπτωση; Σημείωση: Η γεννήτρια είναι μια μηχανή που μετατρέπει την κινητική ενέργεια σε ηλεκτρική. Η λειτουργία των γεννητριών στηρίζεται στο φαινόμενο της επαγωγής σύμφωνα με το οποίο, αν ένας κλειστός αγωγός κινηθεί κοντά σε ένα μαγνήτη, στον αγωγό θα δημιουργηθεί ηλεκτρικό ρεύμα. 77

83 Ε10. Κατασκευή απλής «μπαταρίας» από πατάτα Υλικά: Μια πατάτα, ένα μαχαίρι, μια χάλκινη λωρίδα, μια λωρίδα ψευδάργυρο ή επιψευδαργυρωμένο σίδερο, ένα βολτόμετρο (ή πολύμετρο). Με τη βοήθεια του μαχαιριού άνοιξε δυο παράλληλες σχισμές στην πατάτα, σε μικρή μεταξύ τους απόσταση, π.χ. 1 εκ. Βάλε μέσα στη μια σχισμή τη χάλκινη λωρίδα και στην άλλη τη λωρίδα από ψευδάργυρο. Βεβαιώσου ότι δεν ακουμπάνε οι λωρίδες μεταξύ τους, ούτε μέσα ούτε έξω από την πατάτα. Σύνδεσε τις δύο μεταλλικές λωρίδες με το βολτόμετρο. Ερμηνεία: Σημείωση: Αντί για πατάτα μπορείς να χρησιμοποιήσεις λεμόνι. Με το πολύμετρο θα μετρήσεις γύρω στο 1V και, αν γυρίσεις την κλίμακα στα Αμπέρ, θα μετρήσεις 0,0001 Α. Αυτή η ποσότητα δεν είναι βέβαια ικανή να ανάψει μια λάμπα, αλλά είναι πιθανό να μπορεί να ενεργοποιήσει ένα ρολόι με καντράν. Αν το ρολόι δεν ενεργοποιηθεί, δοκίμασε να αλλάξεις θέση στα καλώδια, για να αλλάξει η πολικότητα. 78

84 ΣΤ. Οξέα και βάσεις 79

85 ΣΤ1. Τα οξέα και οι βάσεις αλλάζουν το χρώμα του δείκτη «κόκκινο λάχανο» Υλικά: Όργανα - Ουσίες Ουσίες - Στήριγμα δοκιμαστικών σωλήνων - Δοκιμαστικοί σωλήνες - Σταγονόμετρο - Αυτοκόλλητες ετικέτες - Εκχύλισμα από κόκκινο λάχανο - Αμμωνία διαλυμένη σε νερό - Ασπιρίνη διαλυμένη σε νερό - Χυμός λεμονιού - Sprite - Σόδα φαγητού διαλυμένη σε νερό - Azax για τζάμια - Απορρυπαντικό διαλυμένο σε νερό - Άχρωμο ξύδι - Κόψε λίγα φύλλα από το εσωτερικό μέρος του κόκκινου λάχανου σε μικρά κομμάτια και τοποθέτησέ τα σε ένα ποτήρι. Ρίξε καθαρό οινόπνευμα στο ποτήρι και ανακάτεψε με ένα κουτάλι πιέζοντας τα κομμάτια του κόκκινου λάχανου. Σούρωσε το χυμό του λάχανου με τη βοήθεια ενός φίλτρου του καφέ. - Γράψε στις ετικέτες τα ονόματα των υγρών που αναγράφονται στη δεύτερη στήλη του προηγούμενου πίνακα και κόλλησε τις ετικέτες στους δοκιμαστικούς σωλήνες. - Βάλε μικρή ποσότητα από τις ουσίες που αναγράφονται στη δεύτερη στήλη του προηγούμενου πίνακα στους αντίστοιχους δοκιμαστικούς σωλήνες (περίπου σε ύψος 2 εκ.). - Τοποθέτησε τους σωλήνες στη σειρά στο στήριγμα τους. - Στη συνέχεια ρίξε 3-5 σταγόνες από το δείκτη «κόκκινο λάχανο». 80

86 - Παρατήρησε τα χρώματα και συμπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα. Σωλήνας Ουσία Χρώμα του δείκτη «κόκκινο λάχανο» Χρώμα μετά την ανάμειξη με δείκτη «κόκκινο λάχανο» 1 Αμμωνία 2 Ασπιρίνη 3 Χυμός λεμονιού 4 Sprite 5 Σόδα φαγητού 6 Azax 7 Απορρυπαντικό 8 Ξύδι Τα χρώματα που δίνει ο δείκτης «κόκκινο λάχανο» με τα οξέα και τις βάσεις και οι αντίστοιχοι χαρακτηρισμοί των ουσιών έχουν ως εξής: - Κόκκινο ή ροζ χρώμα: οξύ - Μοβ χρώμα: ουδέτερο διάλυμα - Γαλαζοπράσινο (και σε ορισμένες περιπτώσεις κίτρινο) χρώμα: βάση. Κατάταξε τις παραπάνω ουσίες σε οξέα ή βάσεις ανάλογα με το χρώμα του δείκτη βάζοντας ένα Χ στην κατάλληλη θέση. Ουσία Οξύ Βάση Αμμωνία Ασπιρίνη Χυμός λεμονιού Sprite Σόδα φαγητού Azax Απορρυπαντικό Ξύδι 81

87 ΣΤ2. Εξουδετέρωση βάσης από οξύ και οξέος από βάση Όργανα Ουσίες Ουσίες - Δοκιμαστικός σωλήνας - Σταγονόμετρο - Εκχύλισμα από κόκκινο λάχανο - Αμμωνία διαλυμένη σε νερό - Άχρωμο ξύδι - Χυμός λεμονιού - Azax για τζάμια Σε ένα δοκιμαστικό σωλήνα πρόσθεσε 20 σταγόνες διαλύματος αμμωνίας και 5 σταγόνες δείκτη «κόκκινο λάχανο». Ποιο είναι το χρώμα του διαλύματος;.. Το διάλυμα αμμωνίας είναι όξινο ή βασικό;. Πρόσθεσε στο διάλυμα της βάσης στάλα-στάλα ξύδι και ανακίνησε το διάλυμα. Συνέχισε να προσθέτεις ξύδι μέχρι να παρατηρήσεις κάποια αλλαγή. 82

88 Τι χρώμα έχει τώρα το διάλυμα;.. Τι συμβαίνει όταν σε μια βάση προσθέτουμε ένα οξύ; Σε ένα δοκιμαστικό σωλήνα πρόσθεσε 20 σταγόνες χυμό λεμονιού και 5 σταγόνες δείκτη «κόκκινο λάχανο». Ποιο είναι το χρώμα του διαλύματος;.. Το διάλυμα του λεμονιού είναι όξινο ή βασικό; Πρόσθεσε στο διάλυμα του λεμονιού στάλα-στάλα Azax για τζάμια και ανακίνησε το διάλυμα. Συνέχισε να προσθέτεις Azax μέχρι να παρατηρήσεις κάποια αλλαγή. Τι χρώμα έχει τώρα το διάλυμα;.. Τι συμβαίνει όταν σε ένα οξύ προσθέτουμε μια βάση; 83

89 Ζ. Έμβια Άβια 84

90 Ζ1. Παρατήρηση φυτικού κυττάρου Απαιτούμενα όργανα και υλικά Απαιτούμενες ουσίες Μικροσκόπιο Αντκειμενοφόρες πλάκες και καλυπτρίδες Μαχαιράκι Σταγονόμετρο Λεπτή λαβίδα Χαρτί κουζίνας ή διηθητικό χαρτί Βολβός κρεμμυδιού Νερό Πειραματική διαδικασία 1. Κόβουμε στα τέσσερα ένα κρεμμύδι και από ένα κομμάτι αφαιρούμε τους μερικούς εξωτερικούς λευκούς του χιτώνες. Στη εσωτερική πλευρά των αφαιρούμενων χιτώνων υπάρχει λεπτή μεμβράνη από την οποία αποσπούμε με την βοήθεια του μαχαιριού ένα κομματάκι περίπου όσο το νύχι του μικρού μας δακτύλου. 2. Το κομμάτι της μεμβράνης το τοποθετούμε (με προσοχή να μην διπλώσει) πάνω στην αντικειμενοφόρο πλάκα και ρίχνουμε με το σταγονόμετρο μια σταγόνα νερού και τελικά καλύπτουμε με καλυπτρίδα φροντίζοντας να μην εγκλωβιστούν φυσαλίδες αέρα. 3. Απομακρύνουμε το νερό που βγαίνει έξω από την καλυπτρίδα με χαρτί κουζίνας ή διηθητικό χαρτί. 4. Παρατηρούμε το παρασκεύασμα στο μικροσκόπιο, αυξάνοντας σταδιακά τις μεγεθύνσεις του και γράφουμε τις παρατηρήσεις μας. 85

91 Ζ2. Παρατήρηση στομάτων φύλλων Όργανα και υλικά 1. Μικροσκόπιο, αντικειμενοφόρες πλάκες, καλυπτρίδες, βελόνες ανατομίας, λεπίδα ή νυστέρι. 2. Διάφορα φρεσκοκομμένα φύλλα (π.χ. από κυκλάμινα ή φίκο) 3. Σταγονόμετρα. 4. Μικρό πιάτο ή Τριβλία Petri. 5. Νερό ή διάλυμα Lugol. Διάλυμα Lugol (1-2g ιώδιο και 4g ιωδιούχο κάλιο σε 100mL νερό) Πειραματική διαδικασία 1. Κάνουμε μία τομή στο φύλλο με λεπίδα ή νυστέρι στην πάνω πλευρά του, προσπαθώντας να μη φτάσει η τομή μέχρι την κάτω επιδερμίδα. 2. Σχίζουμε το φύλλο με προσοχή, τραβώντας το από το σημείο της τομής ώστε ένα τμήμα της κάτω επιδερμίδας του να αποκολληθεί από το μεσόφυλλο. 3. Κόβουμε με προσοχή ένα μικρό κομμάτι από την επιδερμίδα της κάτω επιφάνειας του φύλλου, που αποκολλήθηκε. 4. Τοποθετούμε το κομμάτι της επιδερμίδας πάνω σε μια αντικειμενοφόρο πλάκα, με μια σταγόνα νερό, προσέχοντας να μην αναδιπλωθεί και το σκεπάζουμε με μια καλυπτρίδα. 5. Απορροφούμε με διηθητικό χαρτί το νερό που περισσεύει από την καλυπτρίδα και μεταφέρουμε το παρασκεύασμα στο μικροσκόπιο. 6. Αρχίζουμε τη μικροσκόπηση με τη μικρότερη μεγέθυνση και αφού βάλουμε στο κέντρο του οπτικού μας πεδίου μια ευδιάκριτη περιοχή του παρασκευάσματος, προχωρούμε σε μεγαλύτερες μεγεθύνσεις. 86

92 Ζ3. Μεταφορά ουσιών στα φυτά Απαιτούμενα όργανα και υλικά Ποτήρι ζέσης 250 ml Νυστέρι ή μαχαιράκι Απαιτούμενες ουσίες και ιστοί Μελάνι Φρέσκο σέλινο ή άσπρο γαρύφαλλο Νερό Πειραματική διαδικασία 1. Παίρνουμε μερικά κλωνάρια σέλινο και τα κόβουμε με μαχαιράκι ή νυστέρι κάθετα 1 cm από την βάση τους ή χρησιμοποιούμε ένα γαρύφαλλο. 2. Γεμίζουμε το ποτήρι με νερό και μελάνι ώστε να σχηματιστεί έντονου χρώματος μείγμα. 3. Τοποθετούμε τα κλωνάρια σέλινου ή το γαρύφαλλο μέσα στο μείγμα. 4. Αν χρησιμοποιήσουμε κλωνάρια σέλινο μετά από 10 λεπτά βγάζουμε ένα σέλινο και το κόβουμε κάθετα κάθε ένα εκατοστό από την βάση μέχρι να δούμε μέχρι που έχει φτάσει το μπλε υγρό στα αγγεία του ξυλώματος. Επαναλαμβάνουμε κάθε 5 λεπτά και βλέπουμε την προοδευτική άνοδο του υγρού στο κοτσάνι του σέλινου. Αν χρησιμοποιήσουμε γαρύφαλλο παρατηρούμε το χρώμα του μετά από μια ή δυο ημέρες. Ερμηνεία 87

93 Ζ4. Προσδιορισμός αμύλου Απαιτούμενα όργανα και υλικά Μεγάλο πιάτο Μαχαίρι Σταγονόμετρο Απαιτούμενες ουσίες Πατάτα Μπανάνα Αλεύρι Αλάτι, ζάχαρη, χαρτί Διάλυμα Lugol ή ιώδιο Διάλυμα Lugol (1-2g ιώδιο και 4g ιωδιούχο κάλιο σε 100mL νερό) Πορεία του πειράματος 1. Στην πατάτα αφού την κάνουμε μια εγκάρσια τομή με μαχαίρι προσθέτουμε μια σταγόνα διάλυμα Lugol ή ιώδιο κατευθείαν επάνω σε περιοχή της τομής. Παρατηρούμε το χρώμα. 2. Επαναλαμβάνουμε την παραπάνω διαδικασία με τα άλλα υλικά. Συμπληρώνουμε τον παρακάνω πίνακα. Πατάτα Μπανάνα Αλεύρι Αλάτι Ζάχαρη Χαρτί Ουσία Αλλάζει το χρώμα του ιωδίου Δεν αλλάζει το χρώμα του ιωδίου Συμπεραίνουμε: 88

94 Ζ5. Ύπαρξη αμύλου στα φύλλα Υλικά και όργανα Μία γλάστρα με φυτό (π.χ. γεράνι) Αλουμινόχαρτο Μικρό πιάτο ή τρυβλίο Petri Βάμμα ιωδίου, Καθαρό οινόπνευμα Πειραματική διαδικασία Σκεπάζουμε με αλουμινόφυλλα μερικά φύλλα του φυτού για 4-5 ημέρες. Κόβουμε ένα από τα φύλλα, αφαιρούμε το αλουμινόφυλλο και το παρατηρούμε. Γεμίζουμε μέχρι τη μέση το ποτήρι με οινόπνευμα και τοποθετούμε το φύλλο στο ποτήρι, για να αποχρωματιστεί. Αφήνουμε το φύλλο στο οινόπνευμα 1-2 ημέρες. Τοποθετούμε το φύλλο που έχει αποχρωματιστεί στο πιάτο. Ρίχνουμε στο φύλλο μερικές σταγόνες από το βάμμα ιωδίου και παρατηρούμε. Ερμηνεία: Η χρώση του φύλλου πραγματοποιείται καλύτερα με διάλυμα Lugol. 89

95 Ζ6. Διαχωρισμός χρωστικών ουσιών κόκκινων φύλλων Υλικά - ουσίες Βάζο με καπάκι Φίλτρα του καφέ Πλαστικά διαφανή ποτήρια Ένα ψαλιδάκι Οινόπνευμα Κόκκινα φύλλα Τοποθέτησε κόκκινα φύλλα ενός φυτού σε ένα βάζο, πρόσθεσε οινόπνευμα -ώστε να καλυφθούν τα φύλλα- και κλείσε το βάζο. Δύο ημέρες μετά παρατήρησε τι έχει συμβεί. Παρατήρηση Σε ένα διαφανές πλαστικό ποτήρι τοποθέτησε λίγο από το διάλυμα χρωστικών οινοπνεύματος. Τοποθέτησε στο ποτήρι -όπως φαίνεται στο διπλανό σχήμα- ένα φίλτρο του καφέ. Τι παρατηρείς; Παρατήρηση Μετά από 20 περίπου λεπτά απομάκρυνε το φίλτρο από το διάλυμα, τοποθέτησέ το σε ένα τραπέζι και άφησέ το να στεγνώσει. Παρατήρησε τι έχει συμβεί. Παρατήρηση Τι έχεις διαπιστώσει με το πείραμα που έκανες; 90

96 Ζ7. Διαχωρισμός χρωστικών ουσιών πράσινων φύλλων Υλικά - ουσίες Βάζο με καπάκι Φίλτρα του καφέ Πλαστικά διαφανή ποτήρια Ένα ψαλιδάκι Οινόπνευμα Πράσινα φύλλα Τοποθέτησε πράσινα φύλλα ενός φυτού σε ένα βάζο, πρόσθεσε οινόπνευμα -ώστε να καλυφθούν τα φύλλα- και κλείσε το βάζο. Δύο ημέρες μετά παρατήρησε τι έχει συμβεί. Παρατήρηση Σε ένα διαφανές πλαστικό ποτήρι τοποθέτησε λίγο από το διάλυμα χρωστικών οινοπνεύματος. Τοποθέτησε στο ποτήρι -όπως φαίνεται στο διπλανό σχήμα- ένα φίλτρο του καφέ. Τι παρατηρείς; Παρατήρηση Μετά από 20 περίπου λεπτά απομάκρυνε το φίλτρο από το διάλυμα, τοποθέτησέ το σε ένα τραπέζι και άφησέ το να στεγνώσει. Παρατήρησε τι έχει συμβεί. Παρατήρηση Τι έχεις διαπιστώσει με το πείραμα που έκανες; 91

97 Ζ8. Διαπνοή Υλικά και όργανα Δύο ίδιοι σε μέγεθος δοκιμαστικοί σωλήνες ή δύο ίδια μπουκάλια Λάδι, Μαρκαδόρος, Βλαστοί φυτού Πειραματική διαδικασία Γεμίζουμε τα δύο μπουκάλια με την ίδια ποσότητα νερού. Ρίχνουμε και στα δύο μπουκάλια λίγο λάδι ώστε το νερό να καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα λαδιού. Τοποθετούμε στο ένα μπουκάλι το ένα βλαστό φυτού με φύλλα και στο άλλο βλαστό φυτού, από το οποίο έχουν αφαιρεθεί τα φύλλα. Σημειώνουμε με το μαρκαδόρο τη στάθμη του νερού. Παρακολουθούμε τη στάθμη του νερού στα μπουκάλια για μερικές ημέρες. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 92

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνώ και Ανακαλύπτω - Φυσικά Δημοτικού Απαιτούμενος εξοπλισμός και υλικά Τάξη Ε

Ερευνώ και Ανακαλύπτω - Φυσικά Δημοτικού Απαιτούμενος εξοπλισμός και υλικά Τάξη Ε Τάξη Ε βελόνες πλεξίματος αλουμινόφυλλο αλάτι βεντούζα αμμωνία αλεύρι βραστήρας απορρυπαντικό βάμμα ιωδίου γκαζάκι ασβέστης ζάχαρη γυαλί άχρωμη ζελατίνα κόκκινο λάχανο ελατήριο βαζελίνη ζυγός σύγκρισης

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι.

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι. ΑΝΩΣΗ Πείραμα 1: Το αυγό που κολυμπάει. Τι χρειάζεσαι: ένα βρασμένο αυγό, ένα πλατύ ποτήρι ή ένα πλαστικό μπουκάλι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι. Τι θα κάνεις: Αν δεν είναι εύκολο να έχεις ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΡΟ ΟΣ 2010 ii Περιεχόµενα Α. Μετρήσεις...1 Α1. Μέτρηση του όγκου στερεού σώµατος...2 Α2. Μέτρηση της µάζας ενός σώµατος...4 Α3. Μέτρηση του

Διαβάστε περισσότερα

Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο

Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο Πείραμα 1: Το βαμβάκι που καταδύεται χωρίς να βρέχεται. Τι χρειάζεσαι: Στεγνό βαμβάκι, ένα στενό διαφανές ποτήρι (πλαστικό ή γυάλινο), ένα μεγάλο πλαστικό μπουκάλι από αναψυκτικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Πώς αλλιώς ανάβει το λαμπάκι;... και άλλα πειράματα με απλά ηλεκτρικά κυκλώματα Τα παιδιά της διπλανής φωτογραφίας ετοιμάζονται να φτιάξουν απλά ηλεκτρικά κυκλώματα με λαμπάκια και μπαταρίες. Δεν έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό Μια Ηλεκτρική (ιδιο-)γεννήτρια

Από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό Μια Ηλεκτρική (ιδιο-)γεννήτρια Από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό Μια Ηλεκτρική (ιδιο-)γεννήτρια α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι (Και) Αυτή η μαθηματική εξίσωση διδάσκεται στο πανεπιστήμιο. Στο δημοτικό σχολείο την έχετε εκφράσει

Διαβάστε περισσότερα

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Ο αέρας, όπως και κάθε αέριο, ασκεί δυνάμεις, ασκεί πιέσεις Μέχρι τώρα διαπιστώσαμε ότι πιέσεις μπορεί να ασκηθούν στην επιφάνεια στερεών και υγρών σώματων. Τι συμβαίνει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Ονοματεπώνυμο Καθηγήτρια: Εγγλεζάκη Φρίντα Βαθμός Γ Γυμνασίου Τμήμα Ημερομηνία ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Όργανα που θα χρησιμοποιήσεις στις ασκήσεις Ηλεκτρικό στοιχείο (κοινή μπαταρία)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από οκτώ (8) θέματα. 2) Απαντήστε σε όλα τα θέματα. 3) Επιτρέπεται η χρήση μόνο μη

Διαβάστε περισσότερα

α) Φαινόμενα που εξηγούνται με μόνη την ύπαρξη της ατμοσφαιρικής πίεσης Πείραμα 1: Όταν μια σελίδα εφημερίδας αντέχει περισσότερο από ένα σανίδι.

α) Φαινόμενα που εξηγούνται με μόνη την ύπαρξη της ατμοσφαιρικής πίεσης Πείραμα 1: Όταν μια σελίδα εφημερίδας αντέχει περισσότερο από ένα σανίδι. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Τα πειράματα της ενότητας αυτής παρουσιάζονται ταξινομημένα σε δυο ομάδες. Στην πρώτη ομάδα παρουσιάζονται φαινόμενα που παρατηρούνται τη στιγμή της ισότητας των πιέσεων, ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 10 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 11 Μαΐου 2014 Ώρα : 10:00-12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από έντεκα (11) θέματα και δέκα (10) σελίδες. 2) Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Θέρμανση νερού σε ηλιακό συλλέκτη και κατασκευή ενός ηλιακού θερμοσίφωνα Η Ελλάδα έχει περίπου το 1/4 των ηλιακών θερμοσιφώνων από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το διαπιστώνουμε εύκολα αν κοιτάξουμε

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 10-0133.indb 93 25/2/2013 3:34:34 μμ

ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 10-0133.indb 93 25/2/2013 3:34:34 μμ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 10-0133.indb 93 25/2/2013 3:34:34 μμ 94 ΦΕ1: ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ Σίγουρα κάποια στιγμή έχεις νιώσει κι εσύ ένα μικρό «τίναγμα», καθώς βγάζεις ένα μάλλινο πουλόβερ ή καθώς ακουμπάς την πόρτα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:.

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Συντομογραφίες: β.μαθ.ε βιβλίο Μαθητή Ε τάξης τ.εργ.ε τετράδιο Εργασιών Ε τάξης Παρατήρησε τα παρακάτω σκίτσα στα οποία εικονίζονται «επικίνδυνες

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Ο άνθρωπος πάντοτε αισθανόταν εγκλωβισμένος στη γη από μια δύναμη που τον κρατά κοντά της, ακόμη και τώρα που κάποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Ο άνθρωπος πάντοτε αισθανόταν εγκλωβισμένος στη γη από μια δύναμη που τον κρατά κοντά της, ακόμη και τώρα που κάποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ τοπικού διαγωνισµού EUSO 2013 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ τοπικού διαγωνισµού EUSO 2013 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΚΦΕ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ τοπικού διαγωνισµού EUSO 2013 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 2 3 Ονοµατεπώνυµο µαθητών Σχολείο ΟΡΓΑΝΑ Ένα τροφοδοτικό, δύο πολύµετρα, ένα κουτί αντιστάσεων, ένα λαµπάκι πυρακτώσεως, καλώδια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ - ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ - ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ - ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ 1. Διαστολή συστολή στερεών Πείραμα 1: Πως μπορεί να μακρύνει ένα αλουμινόχαρτο; Τι χρειάζεσαι: Μια λωρίδα από αλουμινόχαρτο μήκος περίπου 80-100 εκατοστών του μέτρου (cm) και πλάτους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚΦΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚΦΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚΦΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μαυρομμάτη Ειρήνη 3ο Γ/σιο Τρικάλων Σχ. Έτος 2012-13 1o ΠΕΙΡΑΜΑ: ΤΟ ΜΠΟΥΚΑΛΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΔΕΙΑΖΕΙ Ατμοσφαιρική

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΑΜΕ ΤΟΝ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΟΥΜΕ

ΜΕΛΕΤΑΜΕ ΤΟΝ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΟΥΜΕ 113-132_22ENOTHTA6 4/3/2013 12:28 µµ Page 113 ENOTHTA 6 ENOTHTA 6 ΜΕΛΕΤΑΜΕ ΤΟN ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ (ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ) Ένας «χάρτης» από λέξεις πώς δημιουργούμε μείγματα πώς διαχωρίζουμε μείγματα πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Δύο μαθητές βυθίζουν για λίγο το χέρι τους στο νερό των δοχείων Α και Β, ο ένας στο Α και ο άλλος στο

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και "Ασφάλεια"

Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και Ασφάλεια Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και "Ασφάλεια" α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στις εικόνες φαίνονται πολλές ηλεκτρικές πηγές που τροφοδοτούν με ηλεκτρικό ρεύμα διάφορα κυκλώματα

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Πανεπιστήμιο Αθηνών, α φάση Στ τάξη Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Θέμα 1ο Ένας μαθητής χρησιμοποιεί το ποδήλατό του για να μετακινείται γρήγορα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για το Γυμνάσιο

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για το Γυμνάσιο ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Για το Γυμνάσιο Περιεχόμενα ασκήσεων Παρατήρηση των μικρών γραμμάτων εφημερίδας Παρατήρηση φυτικών κυττάρων του φλοιού του κρεμυδιού (Allium cepa των Lilliaceae) Παρατήρηση πυρήνων φυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά θέματα Φυσικών για την εισαγωγή στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια

Ενδεικτικά θέματα Φυσικών για την εισαγωγή στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά θέματα (με ενδεικτικές λύσεις / απαντήσεις) για τη δοκιμασία / τεστ εισαγωγής από τα Δημοτικά στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά Θέματα Φυσικών ΦΥΣΙΚΑ 6 Παρατηρήστε την παρακάτω εικόνα,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Οι άνθρωποι προσπαθούν να εκτιμήσουν κατά προσέγγιση ή να μετρήσουν με ακρίβεια τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο»

Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο» Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο» Οήχος«ταξιδεύει» με κύματα. Μπορούμε να αναπαραστήσουμε τα πυκνώματα και τα αραιώματα των κυμάτων με ένα πλαστικό παιχνίδιελατήριο

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Μερικοί μαθητές κρεμούν με νήμα από την οροφή της τάξης ένα θερμόμετρο έτσι ώστε το κάτω μέρος του

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I.

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I. 4.1 Η πίεση ονομάζουμε το μονόμετρο φυσικό μέγεθος που ορίζεται ως το πηλίκο του μέτρου της συνολικής δύναμης που ασκείται κάθετα σε μια επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής. πίεση = κάθετη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ:2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: TΜΗΜΑ: AΡ:. ΒΑΘΜΟΣ: ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗ:.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά ουσιών στα φυτά

Μεταφορά ουσιών στα φυτά Μεταφορά ουσιών στα φυτά Αγωγός ιστός Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 3 Ενότητα 3.1 Σελ. 60-61 Χύλωμα & Φλοίωμα 1 Εισαγωγή Το έλασμα του φύλλου αποτελείται από την επάνω και την κάτω επιδερμίδα και το μεσόφυλλο που

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Ε Δημοτικού 5 Υλικά σώματα Μαθαίνω χρήσιμες πληροφορίες του Βιβλίου Μαθητή Παντού γύρω μας υπάρχει ύλη. Η ύλη μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2. ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2. ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΥΜΝΣΙΟΥ 1. ΟΠΤΙΚΗ νάκλαση Διάθλαση μονοχρωματικής ακτίνας Κυρτοί και κοίλοι καθρέπτες Συγκλίνοντες αποκλίνοντες φακοί Διάθλαση ολική ανάκλαση σε πρίσμα παιτούμενα υλικά: Φακός ακτίνων λέιζερ, επίπεδος

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Οι άνθρωποι προσπαθούν να εκτιμήσουν κατά προσέγγιση ή να μετρήσουν με ακρίβεια τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 2006 Ώρα: 10:30 13.00 Προτεινόµενες Λύσεις ΜΕΡΟΣ Α 1. α) Η πυκνότητα του υλικού υπολογίζεται από τη m m m σχέση d

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 1η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 10 Ιουνίου, 2012 Ώρα: 10:30-11:30 Λύσεις ΘΕΜΑ 1 ο : Ο τρόπος διάδοσης της θερμότητας στα στερεά σώματα ονομάζεται: Α. Ζέστη Β. Θερμοκρασία Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA ΚΑΙ RNA AΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ίσως έχεις παρατηρήσει ότι το λεμόνι, το ξίδι, τα πορτοκάλια έχουν χαρακτηριστική γεύση. Ποια πιστεύεις ότι είναι αυτή;

Α. Ίσως έχεις παρατηρήσει ότι το λεμόνι, το ξίδι, τα πορτοκάλια έχουν χαρακτηριστική γεύση. Ποια πιστεύεις ότι είναι αυτή; ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ PH ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ» 1 Ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΞΙΝΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ- ΒΑΣΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ 1.1 ΣΤΟΧΟΙ 1. Να διαπιστώσουν οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα Στη στήλη Σκουπιδομαζέματα επιστημοσκορπίσματα παρουσιάζονται απλά πειράματα και κατασκευές που μπορούν να πραγματοποιηθούν με καθημερινά υλικά και μπορούν να ενταχθούν, κατά την κρίση του διδάσκοντα,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σελίδα. Διακόπτες μεμβράνης Σύνδεσμοι Λάμπες και μεταβλητή αντίσταση Ηλεκτρομαγνήτης Σύμβολα κυκλώματος ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ

Περιεχόμενα. Σελίδα. Διακόπτες μεμβράνης Σύνδεσμοι Λάμπες και μεταβλητή αντίσταση Ηλεκτρομαγνήτης Σύμβολα κυκλώματος ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ 1 Περιεχόμενα Σελίδα Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή 2 Ηλεκτρικά εξαρτήματα 3 Ηλεκτρισμός στο σπίτι 4 Ένα κύκλωμα 5 Η τάση 6 Θετικό και αρνητικό 7 Το κόψιμο και η απογύμνωση καλωδίων 8 Η σύνδεση των εξαρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΕΠΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟ

ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΕΠΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟ 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΕΠΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟ Α. ΣΤΟΧΟΙ Η κατασκευή απλών ηλεκτρικών κυκλωμάτων με πηνίο, τροφοδοτικό, διακόπτη, ροοστάτη, λαμπάκια, γαλβανόμετρο,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 4: Πίεση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ. Φυσική Β Γυμνασίου

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 4: Πίεση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ. Φυσική Β Γυμνασίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ Φυσική Β Γυμνασίου Δύναμη και Πίεση Κρατάς μία πινέζα μεταξύ του δείκτη και του αντίχειρα σου, με δύναμη 10 Ν. Η μύτη της πινέζας έχει διάμετρο 0,1mm ενώ η κεφαλή της έχει διάμετρο 10mm.

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα.

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:....

Διαβάστε περισσότερα

14 ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ... 15 ΑΝΑΦΟΡΕΣ...

14 ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ... 15 ΑΝΑΦΟΡΕΣ... Εισαγωγή Τα πειράματα με απλά υλικά που παρουσιάζονται στο «ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΑΛΑΙΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ», έχουν ως βασικό χαρακτηριστικό, ότι τα μέσα που χρησιμοποιούνται είναι εξαιρετικά απλά, φθηνά και καθημερινά.

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Χρησιμοποίησε και εφάρμοσε τις έννοιες που έμαθες:

Διαβάστε περισσότερα

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας.

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» OdyKouk@gmail.com Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥ ΜΑΖΑΣ ΔΥΝΑΜΗΣ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥ ΜΑΖΑΣ ΔΥΝΑΜΗΣ 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥ ΜΑΖΑΣ ΔΥΝΑΜΗΣ Α. ΣΤΟΧΟΙ Η συνειδητή χρήση των κανόνων ασφαλείας στο εργαστήριο. Η εξοικείωση στη χρήση του υποδεκάμετρου και του διαστημόμετρου

Διαβάστε περισσότερα

Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία. Μικροσκοπική παρατήρηση φυτικών κυττάρων Ανίχνευση αμύλου και πρωτεϊνών

Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία. Μικροσκοπική παρατήρηση φυτικών κυττάρων Ανίχνευση αμύλου και πρωτεϊνών Ε.Κ.Φ.Ε. ΑΙΓΑΛΕΩ Ε.Κ.Φ.Ε. ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία Ονοματεπώνυμα μελών ομάδας 1) 2) 3) Σχολείο: Σάββατο 5/12/2015 Διάρκεια: 45 λεπτά Μικροσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΙΤΗ. Κατασκευή 3 ου Μέρους: Συναρμολόγηση Τηλεχειριστηρίου

ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΙΤΗ. Κατασκευή 3 ου Μέρους: Συναρμολόγηση Τηλεχειριστηρίου ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΙΤΗ Κατασκευή 3 ου Μέρους: Συναρμολόγηση Τηλεχειριστηρίου Για την ενότητα αυτή απαιτούνται: Εργαλεία - Κολλητήρι - Τρυπάνι - Αρίδα 0,25 - Κόφτης - Σταυροκατσάβιδο Υλικά - Κουτί ελέγχου - 2 κόκκινοι

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει

Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε στο παρακάτω ενδεικτικό γράφημα την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γης από το 1870 έως

Διαβάστε περισσότερα

4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 4 Η ΠΚΥΠΡΙ ΟΛΥΜΠΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΜΝΣΙΟΥ Κυριακή, 18 Μαΐου, 2008 Ώρα: 10:30-13:00 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θέµατα. 2) Επιτρέπεται η χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα ( * ) + επιπλέον πληροφορίες, ιδέες και προτάσεις προαιρετικών πειραματικών δραστηριοτήτων, ερωτήσεις... Στην αρχαιότητα πίστευαν ότι

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι αυτό που προϋποθέτει την ύπαρξη μιας συνεχούς προσανατολισμένης ροής ηλεκτρονίων; Με την επίδραση διαφοράς δυναμικού ασκείται δύναμη στα ελεύθερα ηλεκτρόνια του μεταλλικού

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΟΞΕΩΝ - ΒΑΣΕΩΝ - ΑΛΑΤΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΟΞΕΩΝ - ΒΑΣΕΩΝ - ΑΛΑΤΩΝ Πειραματικά όργανα μεταχειρίζομαι καθ εκάστην εις τας παραδόσεις μου Κ.Μ.Κούμας ΜΕΛΕΤΗ ΟΞΕΩΝ - ΒΑΣΕΩΝ - ΑΛΑΤΩΝ Πειράματα Α) Προσδιορισμός χαρακτήρα διαλυμάτων (όξινα-βασικά ουδέτερα). Όργανα- υλικά. Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ - Ρ/Η ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΕΦΕ 2 ου ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης

8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης 8. Θερμοκρασία και θερμότητα - Μεταβολές καταστάσεων της ύλης Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Μεταβολές καταστάσεων της ύλης Γνωστικό Αντικείμενο: Μελέτη Περιβάλλοντος Διδακτική Ενότητα: Μεταβολές καταστάσεων της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013. Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012. Διαγωνισμός στη Φυσική.

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013. Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012. Διαγωνισμός στη Φυσική. 1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2013 Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012 Διαγωνισμός στη Φυσική (Διάρκεια 1 ώρα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... 2)...

Διαβάστε περισσότερα

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου.

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. 10 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ > ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. Επιμέλεια ύλης και απαντήσεων: Γ.Φ.Σ ι ώ ρ η ς Φυσικός.- Email: georgesioris@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σχολείο: Ονοματεπώνυμα μαθητών: 1) 2). 3) 1 Προετοιμασία νωπού παρασκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 4η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤ ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015 Ώρα: 10:00-11:00 ΘΕΜΑ 1 ο - 2 ο : O Διομήδης χρησιμοποίησε όμοιους κύβους για να φτιάξει τις πιο κάτω κατασκευές. Οι κατασκευές

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης

Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης Εργαοιηριακήβ άσκηση Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης Σιόχοί ίου πειράμαιοε Το πείραμα αυτό στοχεύει να σε φέρει σε επαφή με την εργαστηριακή μέθοδο μικροβιακών καλλιεργειών. Επίσης θα διαπιστώσεις

Διαβάστε περισσότερα

1 η Δραστηριότητα Υπολογισμός της πυκνότητας στερεού σώματος

1 η Δραστηριότητα Υπολογισμός της πυκνότητας στερεού σώματος 7η ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΟΜΑΔΑ... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΑ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ: 1. 2. 3. 1 η Δραστηριότητα Υπολογισμός της πυκνότητας στερεού σώματος Ο Σκοπός της άσκησης Ο σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο Φυσική Β Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις κινήσεις των σωμάτων. Το επόμενο βήμα είναι να αναζητήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΗ ΕΛΞΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΗ

ΔΥΝΑΜΗ ΕΛΞΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΕΛΞΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΗ (ΧΡ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ) Πρόβλημα: Πώς μπορούμε να αυξήσουμε τη δύναμη έλξης ενός ηλεκτρομαγνήτη; Υποθέσεις: Η δύναμη έλξης του ηλεκτρομαγνήτη αυξάνεται εάν : 1. Αυξήσουμε τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ:

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2..... 3..... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΜΕΡΟΣ Α Κυτταρική ανάπτυξη και διάχυση ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Διάχυση: Με τον όρο διάχυση, γενικά, χαρακτηρίζουμε την τάση

Διαβάστε περισσότερα

Α 2 2.1 39-40 Γ 1 1.1 19 Ε.Κ.Φ.Ε.

Α 2 2.1 39-40 Γ 1 1.1 19 Ε.Κ.Φ.Ε. Ανίχνευση αμύλου Φυτό γερανιού Πατάτες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.1 Σελ. 39-40 Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο 1 Ενότητα 1.1 Σελ. 19 Αμυλόκοκκοι πατάτας 1 Εισαγωγή Η φωτοσύνθεση είναι μια λειτουργία των φυτικών

Διαβάστε περισσότερα

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ 7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ Συμβαίνει κι αυτό: ο όγκος ενός σώματος να 'ναι μεγάλος, αλλά η μάζα του να 'ναι μικρή Από την καθημερινή μας ζωή, ξέρουμε τι σημαίνει πυκνό και αραιό: πυκνό δάσος, αραιά

Διαβάστε περισσότερα

1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα

1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα 1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα Γνωστικό Αντικείμενο: Ερευνώ το Φυσικό Κόσμο Διδακτική Ενότητα: Ηλεκτρισμός Τάξη: Ε'

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Θεωρητικό μέρος

Εισαγωγή Θεωρητικό μέρος 13 η ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΦ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ & ΚΦ Ν. ΙΩΝΙΑΣ Τοπικός διαγωνισμός στη Βιολογία 13 Δεκεμβρίου 2014 Ονοματεπώνυμα μαθητών ομάδας Ονομασία σχολείου 1. 2. 3. ισαγωγή Θεωρητικό μέρος Τα σπέρματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΠΙΤΙ. Σελίδα 1 από 10

ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΠΙΤΙ. Σελίδα 1 από 10 ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΠΙΤΙ Στόχος(οι): Στόχος της δραστηριότητας είναι να μάθουν οι μαθητές για την εξοικονόμηση της ενέργειας και την ενεργειακή αποδοτικότητα, συμπεριλαμβανομένων και των επιπτώσεων στο κόστος.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κα τρόφιμα ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ της ΩΑΛΒΟΥΜΙΝΗΣ (πρωτεΐνης στο ασπράδι του αυγού) και της ΚΑΖΕΪΝΗΣ (πρωτεΐνης του γάλακτος)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: 29/5/2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: 29/5/2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΤΑΞΗ: Α ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: 29/5/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο (ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ) Στο ελατήριο του σχήματος, αναρτήσαμε κυλινδρικές μάζες και μετρήσαμε την αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Μετρήσεις μήκους Η μέση τιμή. 1. Ποια μεγέθη λέγονται φυσικά μεγέθη; Πως γίνεται η μέτρησή τους; Οι ποσότητες που μπορούν να μετρηθούν ονομάζονται φυσικά μεγέθη. Η μέτρησή

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ 10-0133.indb 19 25/2/2013 3:33:36 μμ

ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ 10-0133.indb 19 25/2/2013 3:33:36 μμ ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ 10-0133.indb 19 25/2/2013 3:33:36 μμ 20 ΦΕ1: ΟΓΚΟΣ Ποιο από τα δύο αυτοκίνητα χωρά περισσότερες αποσκευές; Μια χαρακτηριστική ιδιότητα των σωμάτων είναι ο όγκος τους. Η δασκάλα ή ο δάσκαλός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Στο κεφάλαιο των κινήσεων ασχοληθήκαμε με τη μελέτη της κίνησης χωρίς να μας απασχολούν τα αίτια που προκαλούν την κίνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΑ 1. Εντόπισε στο παρακάτω σκίτσο πηγές ηχορρύπανσης: Πηγές ηχορρύπανσης είναι:

ΦΥΣΙΚΑ 1. Εντόπισε στο παρακάτω σκίτσο πηγές ηχορρύπανσης: Πηγές ηχορρύπανσης είναι: Ενδεικτικά θέματα (με ενδεικτικές λύσεις / απαντήσεις) για τη δοκιμασία / τεστ εισαγωγής από τα Δημοτικά στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά Θέματα Φυσικών ΦΥΣΙΚΑ 1 Εντόπισε στο παρακάτω σκίτσο

Διαβάστε περισσότερα

Είδη μαγνητών ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ

Είδη μαγνητών ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ 1 Είδη μαγνητών Χάλυβας Φτιαγμένοι από σίδηρο με 6% χρώμιο και με σχήμα πετάλου ή κυλίνδρου. Σίδηρος Φτιαγμένοι από σίδηρο με 15% κοβάλτιο και με σχήμα ράβδου. Κράματα Ραβδόμορφοι μαγνήτες φτιαγμένοι από

Διαβάστε περισσότερα