ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ"

Transcript

1 ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΡΟΔΟΣ 2011

2 «Στη φυσική, τα πρώτα μαθήματα, δεν πρέπει να περιέχουν τίποτα άλλο παρά πειράματα που προκαλούν το ενδιαφέρον. Ένα πείραμα που ενεργοποιεί τη σκέψη αξίζει από μόνο του περισσότερο από ότι είκοσι τύπους που βγήκαν από το μυαλό μας» A. Einstein ii

3 Περιεχόμενα Α. Μετρήσεις... 1 Α1. Μέτρηση του όγκου στερεού σώματος... 2 Α2. Μέτρηση της μάζας ενός σώματος... 4 Α3. Μέτρηση του βάρους ενός σώματος... 5 Α4. Μέτρηση της πυκνότητας υγρού σώματος... 6 Α5. Πυκνότητα στερεού σώματος... 7 Β. Θερμοκρασία και θερμότητα... 8 Β1. Η αφή μας ξεγελά... 9 Β2. Η θερμοκρασία δεν εξαρτάται από το μέγεθος του σώματος...10 Β3. Οι θερμοκρασίες εξισώνονται...11 Β4. Θερμότητα, είδος υγρού και μεταβολή θερμοκρασίας...12 Β5. Θερμότητα, ποσότητα υγρού και μεταβολή θερμοκρασίας...13 Β6. Διαστολή συστολή στερεών...14 Β7. Διαστολή συστολή υγρών...15 Β8. Διαστολή συστολή αερίων (1)...16 Β9. Διαστολή συστολή αερίων (2)...17 Β10. Διαστολή συστολή αερίων (3)...18 Β11. Διάδοση θερμότητας στα στερεά...19 Β12. Αγωγοί και μονωτές...20 Β13. Πού διατηρείται για περισσότερο χρόνο ένα παγάκι;...21 Β14. Το μπαλόνι που δεν σκάει...22 Β15. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (1)...23 Β16. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (2)...24 Β17. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (3)...25 Β18. Ακτινοβολία κάτω από αναμμένο λαμπτήρα...26 Β19. Απορρόφηση θερμότητας...27 Β20. Ακτινοβολία και είδος επιφάνειας...28 Β21. Η θερμική ακτινοβολία που εκπέμπει ένα σώμα σε ορισμένο χρόνο εξαρτάται από την θερμοκρασία του...29 Β22. Προσδιορισμός σημείου βρασμού ουσιών...30 Β23. Βρασμός νερού...31 Β24. Επίδραση ατμοσφαιρικής πίεσης στο σημείο βρασμού...32 Β25. Μελέτη της εξάτμισης...33 Γ. Δυνάμεις Πίεση Υδροστατική Πίεση - Άνωση...35 Γ1. Νομός του Hooke...36 Γ2. Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η τριβή...37 Γ3. Προς ποια κατεύθυνση θα πέσει ο χάρακας;...39 Γ4. Το βάρος ενός σώματος επηρεάζει την πίεση που αυτό ασκεί;...40 Γ5. Το εμβαδό της βάσης ενός σώματος επηρεάζει την πίεση που αυτό ασκεί;...41 Γ6. Το βάθος ενός υγρού επηρεάζει την υδροστατική πίεση που ασκεί;...42 Γ7. Η πυκνότητα ενός υγρού επηρεάζει την υδροστατική πίεση που αυτό ασκεί;.43 Γ8. Η υδροστατική πίεση εξαρτάται από το βάθος...44 Γ9. Το αυγό που κολυμπάει...45 Δ. Αέρας Ατμοσφαιρική Πίεση...46 Δ1. Ο αέρας περιέχει οξυγόνο...47 Δ2. Ο αέρας περιέχει υδρατμούς...48 Δ3. Ο αέρας έχει βάρος...49 Δ4. Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο (1)...50 i

4 Δ5. Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο (2)...51 Δ6. Το νερό που δε χύνεται...52 Δ7. Μπορείς να μεταφέρεις νερό με τρύπιο μπουκάλι;...53 Δ8. Βεντούζα σε λείες και τραχιές επιφάνειες...54 Δ9. Το νερό που ανεβαίνει...55 Δ10. Το τσαλάκωμα του πλαστικού μπουκαλιού...56 Δ11. Το τσαλάκωμα του αλουμινένιου κουτιού...57 Δ12. Η πλαστική σακούλα που δεν μπορείς να μετακινήσεις...58 Δ13. Μετάδοση πιέσεων...59 Δ14. Ο δύτης του Καρτέσιου...60 Δ15. Το μπαλόνι που φουσκώνει και ξεφουσκώνει...61 Ε. Ηλεκτρικό ρεύμα - Ηλεκτρομαγνητισμός...62 Ε1. Πότε ανάβει το λαμπάκι;...63 Ε2. Το ηλεκτρικό ρεύμα περνά μέσα από όλα τα υλικά;...64 Ε3. Το ηλεκτρικό ρεύμα περνά από τα υγρά;...66 Ε4. Βραχυκύκλωμα...68 Ε5. Σύνδεση λαμπών σε σειρά...70 Ε6. Σύνδεση λαμπών παράλληλα...72 Ε7. Επίδραση του ηλεκτρικού ρεύματος σε πυξίδα...74 Ε8. Κατασκευή ενός ηλεκτρομαγνήτη...75 Ε9. Από τον μαγνητισμό στον ηλεκτρισμό...77 Ε10. Κατασκευή απλής «μπαταρίας» από πατάτα...78 ΣΤ. Οξέα και βάσεις...79 ΣΤ1. Τα οξέα και οι βάσεις αλλάζουν το χρώμα του δείκτη «κόκκινο λάχανο»...80 ΣΤ2. Εξουδετέρωση βάσης από οξύ και οξέος από βάση...82 Ζ. Έμβια Άβια...84 Ζ1. Παρατήρηση φυτικού κυττάρου...85 Ζ2. Παρατήρηση στομάτων φύλλων...86 Ζ3. Μεταφορά ουσιών στα φυτά...87 Ζ4. Προσδιορισμός αμύλου...88 Ζ5. Ύπαρξη αμύλου στα φύλλα...89 Ζ6. Διαχωρισμός χρωστικών ουσιών κόκκινων φύλλων...90 Ζ7. Διαχωρισμός χρωστικών ουσιών πράσινων φύλλων...91 Ζ8. Διαπνοή...92 Ζ9. Αναπνοή...93 Ζ10. Η χρησιμότητα του σάλιου...94 Ζ11. Επίδραση σαπουνιού σε λάδι...95 Η. Ενέργεια...96 Η1. Η ενέργεια αλλάζει μορφή...97 Θ. Ήχος Θ1. Παλμική κίνηση σωμάτων (χάρακας, λαστιχάκι) Θ2. Παλμική κίνηση διαπασών Θ3. Η ζάχαρη που χορεύει ρυθμικά Θ4. Απλό τηλέφωνο Θ5. Ο ήχος διαδίδεται στο κενό; Θ6. Ποτηρόφωνο Ι. Μείγματα Ι1. Διαχωρισμός μείγματος με απόχυση Ι2. Διαχωρισμός μείγματος με διήθηση Ι3. Διαχωρισμός χρωστικών με χρωματογραφία ii

5 i

6 Α. Μετρήσεις 1

7 Α1. Μέτρηση του όγκου στερεού σώματος Εισαγωγή Ο όγκος δείχνει πόσο χώρο καταλαμβάνει ένα σώμα. Ο όγκος ενός σώματος μετράται σε κυβικά μέτρα (m³). Υποδιαιρέσεις του κυβικού μέτρου είναι το κυβικό δεκατόμετρο (dm³) και το κυβικό εκατοστόμετρο (cm³). Για τη μέτρηση του όγκου των υγρών χρησιμοποιείται το λίτρο (l) και το χιλιοστόλιτρο (ml). Ισχύει: 1m³=1000 dm³=1000 l= cm³= ml. Ο όγκος ενός υγρού σώματος μετριέται με τον ογκομετρικό κύλινδρο. Ο όγκος ενός κανονικού στερεού σώματος υπολογίζεται με τη βοήθεια μαθηματικών τύπων. Για να μετρήσουμε τον όγκο ενός μη κανονικού στερεού σώματος χρησιμοποιούμε τον ογκομετρικό κύλινδρο. Ογκομετρικοί κύλινδροι Ένδειξη μέτρησης: 21,5ml Ογκομέτρηση: Για την σωστή ανάγνωση ογκομετρικών μετρήσεων το μάτι του παρατηρητή πρέπει να είναι στην ίδια ευθεία με το υγρό. 2

8 1) Μέσα σε έναν ογκομετρικό κύλινδρο ρίξε νερό περίπου μέχρι τη μέση. 2) Τοποθέτησέ τον πάνω σε μια οριζόντια επιφάνεια και σημείωσε στον πίνακα Α την ένδειξη που αντιστοιχεί στην ελεύθερη επιφάνεια του νερού. 3) Πάρε ένα κομμάτι πλαστελίνης, που μπορεί να μπει άνετα μέσα στο σωλήνα. Βύθισέ το μέσα στο νερό. 4) Σημείωσε στον πίνακα Α τη νέα ένδειξη που αντιστοιχεί στην ελεύθερη επιφάνεια του νερού στο σωλήνα. 5) Με βάση τις δύο ενδείξεις υπολόγισε τον όγκο του κομματιού της πλαστελίνης. Vπλ.= V - Vνερ = Σημείωσε το αποτέλεσμα στον πίνακα Α. Όγκος νερού Όγκος νερού και πλαστελίνης Όγκος πλαστελίνης Πίνακας Α Vνερ.= V = Vπλ.= Εργασία: Να σχεδιάσεις μια πειραματική δραστηριότητα όπου να περιγράψεις αναλυτικά τη διαδικασία υπολογισμού του όγκου ενός μεταλλικού κυλινδρικού σώματος: (α) με βάση τις δύο εικόνες που ακολουθούν και (β) με τη βοήθεια του μαθηματικού τύπου υπολογισμού του όγκου ενός κυλίνδρου. 3

9 Α2. Μέτρηση της μάζας ενός σώματος Εισαγωγή Μάζα είναι η ποσότητα της ύλης που περιέχει ένα σώμα. Η μάζα μετράται σε χιλιόγραμμα (κιλά) (Kg) ή γραμμάρια (g). Ισχύει: 1 Kg =1000 g. Για να μετρήσουμε τη μάζα ενός σώματος χρησιμοποιούμε το ζυγό (ζυγαριά). Ζυγαριές με δίσκους και με σταθμά Ηλεκτρονική ζυγαριά Α. Μέτρηση της μάζας στερεού σώματος 1. Τοποθέτησε στον ένα δίσκο μιας ζυγαριάς ένα κομμάτι πλαστελίνης. 2. Τοποθέτησε σταθμά στον άλλο δίσκο της ζυγαριάς ώστε η ζυγαριά να ισορροπεί. 3. Η μάζα της πλαστελίνης είναι:.. 4. Τοποθέτησε στην ηλεκτρονική ζυγαριά το κομμάτι πλαστελίνης. 5. Η μάζα της πλαστελίνης είναι: 6. Άλλαξε το σχήμα της πλαστελίνης. Πόση θα είναι μάζα της; Μπορείς να δικαιολογήσεις την απάντησή σου;.. 7. Ζύγισε ξανά τη πλαστελίνη. Η μάζα της είναι: 8. Γράψε τα συμπεράσματά σου: Β. Μέτρηση της μάζας υγρού σώματος 1. Τοποθέτησε στην ηλεκτρονική ζυγαριά ένα δοχείο. 2. Η μάζα του δοχείου είναι: 3. Βάλε μέσα στο δοχείο μια ορισμένη ποσότητα νερού. 4. Η μάζα του νερού και του δοχείου είναι: 5. Η μάζα του νερού είναι:.. 4

10 Α3. Μέτρηση του βάρους ενός σώματος Εισαγωγή Βάρος ενός σώματος είναι η δύναμη με την οποία το έλκει η Γη. Το βάρος μετράται σε Newton (Ν). Δυναμόμετρο είναι το όργανο με το οποίο μετράμε το βάρος και γενικά τις δυνάμεις. Όταν ζυγίζουμε ζάχαρη ή κρέας, μας ενδιαφέρει η ποσότητα της ύλης (δηλ. η μάζα). Όταν απαγορεύουμε από μια γέφυρα τη διέλευση βαρέων οχημάτων, μας ενδιαφέρει η δύναμη με την οποία τα έλκει η Γη (δηλ. το βάρος). Επειδή όσο μεγαλύτερο είναι το βάρος ενός σώματος τόσο μεγαλύτερη είναι η μάζα του, στη καθημερινή ζωή τα θεωρούμε περίπου το ίδιο πράγμα και χρησιμοποιούμε τις ίδιες μονάδες. Όμως, η μάζα ενός σώματος είναι ίδια σε όποιο σημείο του σύμπαντος και αν βρεθεί το σώμα, ενώ το βάρος του μεταβάλλεται. Το βάρος ενός σώματος εξαρτάται από τη θέση στην οποία βρίσκεται το σώμα. Έχει διαφορετική τιμή αν τοποθετηθεί στους πόλους ή τον ισημερινό, στην επιφάνεια της θάλασσας ή στην κορυφή ενός βουνού, στην επιφάνεια της γης ή της σελήνης. Δυναμόμετρα 1. Κρέμασε το δυναμόμετρο. 2. Ρύθμισε το δείκτη του δυναμόμετρου ώστε να δείχνει μηδέν. 3. Τοποθέτησε στο άγκιστρο του δυναμόμετρου ένα σώμα. 4. Το βάρος του σώματος είναι: Ν. 5. Ζύγισε το σώμα. 6. Η μάζα του σώματος είναι: g ή.. Kg. 7. Συμπλήρωσε την πρόταση: «Αν ένα σώμα έχει μάζα 1 Kg, το βάρος του θα είναι. Ν». 5

11 Α4. Μέτρηση της πυκνότητας υγρού σώματος Εισαγωγή Πυκνότητα ονομάζεται η μάζα που έχει μια μονάδα όγκου του σώματος. Η πυκνότητα δείχνει το πόσο πυκνή είναι η ύλη σε ένα σώμα, πόση μάζα συμπιέζεται σε ορισμένο χώρο. Για να υπολογίσουμε τη πυκνότητα ενός σώματος διαιρούμε τη μάζα με τον όγκο του σώματος. Η πυκνότητα μετράται σε g/ml ή g/cm 3. 1) Ζύγισε τον ογκομετρικό κύλινδρο. Σημείωσε τη μάζα του στον πίνακα Β. 2) Ρίξε μέσα στον κύλινδρο νερό και σημείωσε τον όγκο του στον πίνακα Β. 3) Ζύγισε τον κύλινδρο μαζί με το νερό και υπολόγισε τη μάζα του περιεχόμενου νερού. Γράψε την τιμή της στον πίνακα Β. 4) Να βρεις την πυκνότητα του νερού. Σημείωσε την τιμή της στον πίνακα Β Πίνακας Β Μάζα ογκομετρικού κυλίνδρου (g) Μάζα ογκομετρικού κυλίνδρου και νερού (g) Μάζα νερού (g) Όγκος νερού (cm 3 ) Πυκνότητα νερού (g/cm 3 ) 6

12 Α5. Πυκνότητα στερεού σώματος Υλικά Πλαστελίνη, ζυγός, ογκομετρικός κύλινδρος, νερό 1) Χρησιμοποίησε ράβδους πλαστελίνης. Φτιάξε δύο μπαλάκια πλαστελίνης διαφορετικών μαζών, πλάθοντας αντίστοιχα: μια, δύο ράβδους. Ζύγισε κάθε μπαλάκι και γράψε την τιμή της μάζας του στον πίνακα Γ. 2) Με βάση τη μέχρι τώρα εμπειρία σου, απάντησε στην ακόλουθη ερώτηση: Ποιο από τα δύο μπαλάκια έχει μεγαλύτερη πυκνότητα; Το βαρύτερο Το ελαφρύτερο Έχουν την ίδια πυκνότητα Δικαιολόγησε την απάντησή σου. 3) Μέτρησε τον όγκο που έχει κάθε μπαλάκι, με τον τρόπο που έμαθες. Σημείωσε τις τιμές των όγκων στον πίνακα Γ. 4) Υπολόγισε την πυκνότητα που έχει κάθε μπαλάκι. Γράψε τις αντίστοιχες τιμές στον πίνακα Γ. Πίνακας Γ Μπαλάκι 1 Μπαλάκι 2 Μάζα Όγκος Πυκνότητα Με βάση τα πειραματικά αποτελέσματα, που έχεις καταγράψει στον πίνακα Γ, επιβεβαιώθηκε ή διαψεύσθηκε η πρόβλεψη που έκανες στο βήμα 2 της πειραματικής διαδικασίας; 7

13 Β. Θερμοκρασία και θερμότητα 8

14 Β1. Η αφή μας ξεγελά Υλικά Ένα κομμάτι ξύλο, πριονίδια, ένα κομμάτι μέταλλο, ρινίσματα σιδήρου, δύο θερμόμετρα. Πειραματική διαδικασία Παίρνουμε τα δύο αντικείμενα, το μεταλλικό και το ξύλινο που βρίσκονται στο ίδιο περιβάλλον για αρκετές ώρες. Κρατάμε με το ένα χέρι το μεταλλικό και με το άλλο χέρι το ξύλινο. Έχουμε την ίδια αίσθηση και για τα δύο σώματα; Ποιο από τα δύο μας δίνει την εντύπωση ότι είναι ψυχρότερο; Με τη βοήθεια θερμομέτρου μετρούμε τη θερμοκρασία ρινισμάτων σιδήρου και πριονιδιών. Ποια θερμοκρασία έχουν;. Συμπέρασμα. 9

15 Β2. Η θερμοκρασία δεν εξαρτάται από το μέγεθος του σώματος Ένα δοχείο με νερό βρίσκεται σε δωμάτιο. α) Μέτρησε τη θερμοκρασία του νερού. Η θερμοκρασία του νερού είναι β) Μέτρησε τη θερμοκρασία του δωματίου. Η θερμοκρασία του δωματίου είναι γ) Ρίχνουμε το νερό σε δύο δοχεία με τέτοιο τρόπο ώστε στο ένα δοχείο να περιέχεται περισσότερη ποσότητα νερού. Το νερό στα δύο δοχεία θα έχει ίσες ή διαφορετικές θερμοκρασίες; Γιατί; Μέτρησε τη θερμοκρασία του νερού στα δύο δοχεία. Τι συμπεραίνεις; δ) Ρίχνουμε το νερό των δύο δοχείων σε ένα νέο δοχείο. Ποια νομίζεις ότι θα είναι η θερμοκρασία του νερού; Γιατί; Μέτρησε τη θερμοκρασία του νερού. Τι συμπεραίνεις; 10

16 Β3. Οι θερμοκρασίες εξισώνονται Υλικά Ένα μεταλλικό δοχείο (π.χ. ένα μπρίκι), νερό, ένα καμινέτο, μια λεκάνη, δύο θερμόμετρα. Πειραματική διαδικασία Ανάβουμε το καμινέτο και τοποθετούμε πάνω το μεταλλικό δοχείο με νερό. Το αφήνουμε να θερμανθεί αρκετά και με το ένα θερμόμετρο μετράμε την θερμοκρασία του. Στο μεταξύ βάζουμε κρύο νερό στη λεκάνη και με το άλλο θερμόμετρο μετρούμε την θερμοκρασία του. Βυθίζουμε το μεταλλικό δοχείο με το ζεστό νερό, στην λεκάνη με το κρύο νερό, ενώ με τα θερμόμετρα, παρατηρούμε τις μεταβολές της θερμοκρασίας. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα. Χρόνος σε λεπτά Θερμοκρασία νερού στο δοχείο Α Θερμοκρασία νερού στο δοχείο Β Συμπέρασμα... 11

17 Β4. Θερμότητα, είδος υγρού και μεταβολή θερμοκρασίας Υλικά: Δύο δοχεία με ίσες ποσότητες νερού και λαδιού, μια λεκάνη, νερό, δύο θερμόμετρα. Μετρούμε τις αρχικές θερμοκρασίες του νερού και του λαδιού. Τοποθετούμε τα δοχεία με τις ίσες ποσότητες νερού και λαδιού σε λεκάνη που περιέχει ζεστό νερό για 2 λεπτά. Μετρούμε τις τελικές θερμοκρασίες του νερού και του λαδιού. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα: Αρχική θερμοκρασία Χρόνος θέρμανσης Τελική θερμοκρασία Μεταβολή θερμοκρασίας Νερό Λάδι 12

18 Β5. Θερμότητα, ποσότητα υγρού και μεταβολή θερμοκρασίας Υλικά: Δύο δοχεία με διαφορετικές ποσότητες νερού, μια λεκάνη, νερό, δύο θερμόμετρα. Μετρούμε τις αρχικές θερμοκρασίες των δύο ποσοτήτων νερού. Τοποθετούμε τα δοχεία με τις διαφορετικές ποσότητες νερού σε λεκάνη που περιέχει ζεστό νερό για 2 λεπτά. Μετρούμε τις τελικές θερμοκρασίες του νερού στα δύο δοχεία. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα: Αρχική θερμοκρασία Τελική θερμοκρασία Μεταβ. θερμοκρασίας Νερό στο δοχείο 1 Νερό στο δοχείο 2 13

19 Β6. Διαστολή συστολή στερεών Υλικά: Μια λωρίδα από αλουμινόχαρτο με μήκος περίπου 120cm και πλάτους 2cm, δύο ορθοστάτες με συνδέσμους, ένα γκαζάκι, σπίρτα. Βάλε τους ορθοστάτες όρθιους πάνω στο τραπέζι. Τοποθέτησε τη μια άκρη από τη λωρίδα του αλουμινόχαρτου στο σύνδεσμο του ενός ορθοστάτη και την άλλη στο σύνδεσμο του άλλου. Τράβηξε τους ορθοστάτες, ώστε να απομακρυνθούν μεταξύ τους και το αλουμινόχαρτο να τεντωθεί ελαφρά. Άναψε το γκαζάκι και κρατώντας το με το χέρι να το μετακινείς αργά κάτω από το αλουμινόχαρτο. 14

20 Β7. Διαστολή συστολή υγρών Υλικά: Μια γυάλινη φιάλη, ένα λεπτό σωληνάκι, ένα πώμα, ένα δοχείο, ζεστό και κρύο νερό, τέμπερα, μαρκαδόρος Γέμισε τη φιάλη με κρύο νερό το οποίο έχεις χρωματίσει με τέμπερα. Πέρασε ένα λεπτό σωλήνα σε ένα πώμα και τοποθέτησέ το στο στόμιο της φιάλης. Παρατήρησε ότι το νερό φτάνει σε ένα ορισμένο ύψος στο σωλήνα. Με μαρκαδόρο σημάδεψε τη στάθμη του νερού. Τοποθέτησε τη φιάλη μέσα σε ένα δοχείο που περιέχει ζεστό νερό. 15

21 Β8. Διαστολή συστολή αερίων (1) Υλικά: Γυάλινη φιάλη, φελλός, γυάλινος σωλήνας, σωλήνας σχήματος U. Πάρε μια άδεια φιάλη και κλείσε την καλά με φελλό, από το κέντρο του οποίου περνά γυάλινος σωλήνας. Το γυάλινο σωλήνα να τον συνδέσεις με σωλήνα σχήματος U που έχει λίγο χρωματισμένο νερό (μανόμετρο). Πιάσε με τα χέρια σου την άδεια φιάλη. Πρόβλεψη: Απομάκρυνε τα χέρια σου από τη φιάλη. Πρόβλεψη: 16

22 Β9. Διαστολή συστολή αερίων (2) Υλικά: Ένα γυάλινο μπουκάλι (π.χ. μπύρας), ένα μπαλόνι, ένα μπολ με ζεστό νερό, ένα μπολ με παγάκια. Πέρνα το λαιμό του ξεφούσκωτου μπαλονιού στο λαιμό του μπουκαλιού. Βάλε το μπουκάλι μέσα στο μπολ με το ζεστό νερό. Πρόβλεψη.... Βγάλε το μπουκάλι από το ζεστό νερό και τοποθέτησέ το στο μπολ με τα παγάκια. Πρόβλεψη.. 17

23 Β10. Διαστολή συστολή αερίων (3) Υλικά: Γυάλινη φιάλη, φελλός, γυάλινος σωλήνας, δοχείο με νερό, κερί, ορθοστάτης Πραγματοποιούμε τη διάταξη του παρακάτω σχήματος. Θερμαίνουμε τη κωνική φιάλη πλησιάζοντας ένα κερί ή ακουμπάμε με τα χέρια μας τη φιάλη. Πρόβλεψη: Ερμηνεία:... 18

24 Β11. Διάδοση θερμότητας στα στερεά Υλικά: μεταλλικό δοχείο, χάλκινο σύρμα, καρφίτσες, λίγη βαζελίνη, μονωτική ταινία, ένα κερί σε κηροπήγιο ή γκαζάκι 1. Στερέωσε στο μεταλλικό δοχείο το χάλκινο σύρμα χρησιμοποιώντας τη μονωτική ταινία. 2. Με λίγη βαζελίνη κρέμασε δύο καρφάκια από το χάλκινο σύρμα. Φρόντισε τα καρφάκια να μην είναι πολύ κοντά μεταξύ τους ούτε πολύ κοντά στις άκρες του σύρματος. 3. Άναψε το κερί και τοποθέτησέ το έτσι ώστε να ζεσταίνει την άκρη του σύρματος. 4. Περίμενε για μερικά λεπτά

25 Β12. Αγωγοί και μονωτές Υλικά: ένα σιδερένιο δοχείο, ένα δοχείο από φενιζόλ, ένα μεγάλο πλαστικό ή γυάλινο δοχείο, ζεστό και κρύο νερό, δύο θερμόμετρα. θερμόμετρα σιδερένιο δοχείο δοχείο από φενιζόλ Τοποθέτησε ίσες ποσότητες κρύου νερού στο σιδερένιο δοχείο και στο δοχείο από φενιζόλ. Μέτρησε τη θερμοκρασία του νερού στα δύο δοχεία. Τοποθέτησε τα δοχεία μέσα σε ένα πλαστικό δοχείο που περιέχει ζεστό νερό. Μετά από 2 λεπτά μέτρησε ξανά τις θερμοκρασίες του νερού στα δύο δοχεία. Πρόβλεψη:.. 20

26 Β13. Πού διατηρείται για περισσότερο χρόνο ένα παγάκι; παγάκι σιδερένιο ποτήρι πλαστικό ποτήρι Σε σιδερένιο ή σε πλαστικό ποτήρι μπορούμε να διατηρήσουμε για περισσότερο χρόνο ένα παγάκι; Γιατί;.. Πραγματοποίησε ένα πείραμα για να ελέγξεις την απάντησή σου και γράψε τις διαπιστώσεις σου

27 Β14. Το μπαλόνι που δεν σκάει Υλικά: Δύο μπαλόνια, νερό, ένα αναμμένο κεράκι Φούσκωσε ένα μπαλόνι και τοποθέτησέ το πάνω στη φλόγα. Πρόβλεψη: Βάλε λίγο νερό στο άλλο μπαλόνι, φούσκωσέ το και τοποθέτησέ το πάνω στη φλόγα. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 22

28 Β15. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (1) Υλικά: Δοκιμαστικός σωλήνας, νερό, βαρίδι, συσκευή θέρμανσης (γκαζάκι), ορθοστάτης. Σε δοκιμαστικό σωλήνα βάζουμε ένα παγάκι, από πάνω ένα βαρίδι για να συγκρατεί το παγάκι στο πυθμένα και γεμίζουμε το σωλήνα μέχρι πάνω με νερό. Θερμαίνουμε το σωλήνα κοντά στην ελεύθερη επιφάνεια του νερού. Πρόβλεψη:

29 Β16. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (2) Υλικά: Ένα κοντό μπουκάλι (π.χ. μπουκάλι από παιδικό αντιβιοτικό ή μπουκάλι από Σουρωτή), ένα πλαστικό μπουκάλι αναψυκτικού των 2 λίτρων, νερό βρύσης, ζεστό νερό, τέμπερα. Παίρνουμε το μεγάλο πλαστικό μπουκάλι και κόβουμε το πάνω μέρος του, εκεί που αρχίζει να στενεύει. Έτσι φτιάχνουμε ένα στενό και ψηλό κυλινδρικό δοχείο. Βάζουμε στο δοχείο αυτό νερό από τη βρύση. Γεμίζουμε το κοντό μπουκάλι με πολύ ζεστό νερό μέσα στο οποίο έχουμε διαλύσει τέμπερα π.χ. κόκκινη, ώστε το ζεστό νερό να έχει αποκτήσει χρώμα. Τοποθετούμε το μικρό μπουκάλι μέσα στο στενό και ψηλό κυλινδρικό δοχείο. Προσέχουμε μη χύσουμε το νερό από το μικρό μπουκάλι. Πρέπει το στόμιο του μικρού μπουκαλιού να καλυφθεί από το κρύο νερό. Πρόβλεψη: 24

30 Β17. Διάδοση θερμότητας με ρεύματα στα υγρά (3) Υλικά: Συσκευή επίδειξης διάδοσης θερμότητας με ρεύματα, υπερμαγγανικό κάλιο, νερό, συσκευή θέρμανσης (γκαζάκι), ορθοστάτης. Πραγματοποιούμε τη διάταξη του παραπάνω σχήματος. Γεμίζουμε τη συσκευή με νερό και ρίχνουμε στο στόμιο λίγα κρυσταλλάκια υπερμαγγανικού καλίου. Θερμαίνουμε τη συσκευή στη κάτω αριστερή γωνία της. Επαναλαμβάνουμε όλη τη διαδικασία θερμαίνοντας τη συσκευή στη κάτω δεξιά γωνία της. Πρόβλεψη: 25

31 Β18. Ακτινοβολία κάτω από αναμμένο λαμπτήρα Υλικά: Ένας ηλεκτρικός λαμπτήρας, τα χέρια μας, θερμόμετρο. Πειραματική διαδικασία 1 : Κρατούμε τα χέρια μας κάτω από τον λαμπτήρα σβησμένο. Ανάβουμε τον λαμπτήρα. Επανέλαβε το πείραμα μόνο που αντί για την παλάμη σου να χρησιμοποιήσεις ένα θερμόμετρο. Σημείωσε την αρχική θερμοκρασία του θερμόμετρου και μετά από 4 λεπτά σημείωσε πάλι τη θερμοκρασία του. 1 Οι δύο εικόνες σε αυτό το πείραμα προέρχονται από την εργασία του εκπαιδευτικού Γιάννη Στυλιανακάκη «Η θερμότητα διαδίδεται με ακτινοβολία». (http://ekfe.chan.sch.gr/dimotiko/dim_protaseis/thermotita_aktinoviolia.pdf) 26

32 Β19. Απορρόφηση θερμότητας Υλικά: Ένας ηλεκτρικός λαμπτήρας, δύο θερμόμετρα, λευκό και μαύρο ύφασμα. Τύλιξε τα δύο υφάσματα γύρω από τα θερμόμετρα. Άναψε τον λαμπτήρα σε απόσταση 10 εκ. από τα θερμόμετρα. Μετά από 5 λεπτά σημείωσε τη θερμοκρασία στα θερμόμετρα. 27

33 Β20. Ακτινοβολία και είδος επιφάνειας Υλικά: Δύο μεταλλικά δοχεία, το ένα βαμμένο μαύρο και το άλλο όπως είναι να γυαλίζει, ζεστό και κρύο νερό, δύο θερμόμετρα, ένα φωτιστικό. Έστω Α το δοχείο με τα μαύρα τοιχώματα και Β με τα λεία και στιλπνά. Βάζουμε και στα δύο δοχεία την ίδια ποσότητα ζεστού νερού της ίδιας θερμοκρασίας π.χ. 100 o C. Επίσης βάζουμε από ένα θερμόμετρο σε κάθε δοχείο. Περιμένουμε 5 λεπτά. Η θερμοκρασία ελαττώνεται με τον ίδιο ρυθμό και στα δυο δοχεία; Χρησιμοποιούμε πάλι τα ίδια δοχεία και βάζουμε μέσα σ' αυτά την ίδια ποσότητα νερού συνηθισμένης θερμοκρασίας, π.χ. 20 o C. Απέναντι από τα δοχεία και σε μικρή απόσταση απ' αυτά τοποθετούμε ένα αναμμένο φωτιστικό. Περιμένουμε 5 λεπτά. Η θερμοκρασία αυξάνεται με τον ίδιο ρυθμό και στα δυο δοχεία; 28

34 Β21. Η θερμική ακτινοβολία που εκπέμπει ένα σώμα σε ορισμένο χρόνο εξαρτάται από την θερμοκρασία του Υλικά: Δύο μεταλλικά δοχεία (π.χ. δύο κουτιά από κονσέρβα) με μαυρισμένα τοιχώματα, βραστό και χλιαρό νερό, δύο θερμόμετρα. Έστω Α και Β τα δύο δοχεία με τα μαυρισμένα τοιχώματα. Στο A βάζουμε το βραστό νερό θερμοκρασίας π.χ. 100 o C και στο Β βάζουμε ίση ποσότητα χλιαρού νερού θερμοκρασίας π.χ. 40 o C. Βάζουμε από ένα θερμόμετρο στο κάθε κουτί. Μετά από 5 λεπτά διαβάζουμε την θερμοκρασία και στα δύο θερμόμετρα. Δοχείο Α Δοχείο Β

35 Β22. Προσδιορισμός σημείου βρασμού ουσιών Υλικά: Ορθοστάτης, λύχνος θέρμανσης, ποτήρι θέρμανσης 100ml, θερμόμετρο, απιονισμένο νερό, αλάτι, ζάχαρη. Θερμόμετρο Τοποθετούμε 50ml απιονισμένου νερού σε ποτήρι ζέσεως των 100ml. Θερμαίνουμε το νερό και παρατηρούμε τις ενδείξεις του θερμομέτρου που έχει αναρτηθεί σε ορθοστάτη. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα: t(min) θ( ο C) Το σημείο βρασμού του απιονισμένου νερού είναι.. Επαναλαμβάνουμε την διαδικασία ρίχνοντας στα 50ml νερού 10g αλάτι. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα: t(min) θ( ο C) Το σημείο βρασμού του αλατόνερου είναι.. 30

36 Β23. Βρασμός νερού Υλικά: Ορθοστάτης, λύχνος θέρμανσης, ποτήρι θέρμανσης 100ml, θερμόμετρο, απιονισμένο νερό. Θερμόμετρο Τοποθετούμε 50ml απιονισμένου νερού σε ποτήρι ζέσεως των 100ml. Θερμαίνουμε το νερό και παρατηρούμε τις ενδείξεις του θερμομέτρου που έχει αναρτηθεί σε ορθοστάτη. Συμπληρώνουμε τον παρακάτω πίνακα: t(min) θ( ο C) Το σημείο βρασμού του απιονισμένου νερού είναι.. Ερωτήσεις: (α) Μεγαλώνουμε τη φλόγα του λύχνου θέρμανσης. Τι θα συμβεί με το σημείο βρασμού του απιονισμένου νερού; Γιατί:.. (β) Αν χρησιμοποιήσουμε 90ml απιονισμένου νερού, το σημείο βρασμού θα μείνει ίδιο ή θα μεταβληθεί; Γιατί;.. Σχεδίασε και πραγματοποίησε πειράματα για να ελέγξεις τις απαντήσεις που έδωσες στις ερωτήσεις (α) και (β). 31

37 Β24. Επίδραση ατμοσφαιρικής πίεσης στο σημείο βρασμού Τοποθετούμε ένα ποτήρι νερό μέσα στον κώδωνα μιας αντλίας κενού. Αντλώντας αέρα, δημιουργούμε χαμηλή πίεση. Βλέπουμε το ποτήρι με το νερό. Γράψτε τις παρατηρήσεις και τα συμπεράσματά σας. Πρόβλεψη:

38 Β25. Μελέτη της εξάτμισης Υλικά Οινόπνευμα. Σταγονόμετρο. Πλαστικά πιάτα. Σύριγγα. Πλαστικό δοχείο μικρό. Χαρτόνι 15Χ15cm. Πειραματική Διαδικασία 1 Με το σταγονόμετρο ρίξε μια σταγόνα οινόπνευμα σε ένα πλαστικό πιάτο. Περίμενε 2-3 λεπτά. Πρόβλεψη:.... Πειραματική Διαδικασία 2 Με το σταγονόμετρο ρίξε μια σταγόνα οινόπνευμα σε ένα πλαστικό πιάτο και μια σταγόνα νερού σε ένα άλλο πιάτο. Περίμενε 2-3 λεπτά. Πρόβλεψη:

39 Πειραματική Διαδικασία 3 Με τη σύριγγα ρίξε 5 ml οινόπνευμα σε ένα πλαστικό πιάτο και σε ένα μικρό δοχείο. Περίμενε 6-7 λεπτά. Πρόβλεψη:.... Πειραματική Διαδικασία 4 Με τη σύριγγα ρίξε 5 ml οινόπνευμα σε δύο πλαστικά πιάτα. Κούνησε ένα χαρτόνι πάνω από το πρώτο πιάτο σαν να κάνεις αέρα για 3 λεπτά. Πρόβλεψη:

40 Γ. Δυνάμεις Πίεση Υδροστατική Πίεση - Άνωση 35

41 Γ1. Νομός του Hooke Υλικά: Ορθοστάτη και σφιγκτήρα, ελατήριο, βαράκια των 0.5 Ν (50 g) 1. Άσκησε με προσοχή δύναμη στο ελατήριο ώστε να απομακρυνθούν ομοιόμορφα οι σπείρες του. 2. Κρέμασε από τον ορθοστάτη το ελατήριο όπως φαίνεται στο σχήμα. Μέτρησε το αρχικό μήκος του ελατηρίου. Καταχώρησε τη μέτρησή σου στον παρακάτω πίνακα. 3. Κρέμασε ένα βαράκι στο κάτω μέρος του ελατηρίου και μέτρησε το νέο μήκος του. Καταχώρησε τη μέτρησή σου στον παρακάτω πίνακα. 4. Πρόσθεσε διαδοχικά και άλλα βαράκια και κάθε φορά καταχώρησε τις μετρήσεις σου στον παρακάτω πίνακα. 5. Υπολόγισε το πηλίκο: βάρος / επιμήκυνση ελατηρίου, και συμπλήρωσε τον πίνακα Βάρος (Ν) Ολικό μήκος Επιμήκυνση Βάρος (Ν) / ελατηρίου (cm) ελατηρίου (cm) Επιμήκυνση ελατηρίου (cm).. # # 36

42 Γ2. Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η τριβή ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Το είδος της επιφάνειας επηρεάζει την τριβή που ασκείται μεταξύ δύο σωμάτων; Υπόθεση ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΛΛΑΖΩ ΚΡΑΤΩ ΣΤΑΘΕΡΟΥΣ ΜΕΤΡΩ είδος επιφάνειας (λεία, τραχιά, ανώμαλη, ομαλή) μάζα και επιφάνεια σώματος, δύναμη με την οποία αφήνεται να κινηθεί πάνω σε μια επιφάνεια απόσταση που διανύει το σώμα σε κάθε επιφάνεια ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ:..... ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ:.... ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: 37

43 ΕΡΩΤΗΜΑ 2: Το βάρος επηρεάζει την τριβή που ασκείται σε ένα σώμα; Υπόθεση. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΛΛΑΖΩ ΚΡΑΤΩ ΣΤΑΘΕΡΟΥΣ ΜΕΤΡΩ βάρος (μάζα σώματος) επιφάνεια σώματος, μήκος λαστίχου με το οποίο τραβώ το σώμα, είδος επιφάνειας στην οποία κυλά μήκος του τεντωμένου λαστίχου ακριβώς πριν αρχίσει να κινείται το σώμα ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ:..... ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ:.... ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:. 38

44 Γ3. Προς ποια κατεύθυνση θα πέσει ο χάρακας; Υλικά: Ένα ξύλινο χάρακα ενός μέτρου. Στηρίζουμε το χάρακα στους δυο δείκτες των χεριών μας, έτσι ώστε ο ένας δείκτης να βρίσκεται σε απόσταση 10 εκ. από το άκρο του χάρακα και ο άλλος σε απόσταση 30 εκ. από το άλλο άκρο. Πλησιάζουμε τους δείκτες των χεριών μας ώστε να βρεθούν πολύ κοντά, σε απόσταση περίπου 5 εκ. Πρόβλεψη: Ερμηνεία:

45 Γ4. Το βάρος ενός σώματος επηρεάζει την πίεση που αυτό ασκεί; Τοποθέτησε δύο σώματα διαφορετικών βαρών (50g, 100g) και ίσων εμβαδών βάσης σε επιφάνεια άμμου. Παρατήρησε το βάθος στο οποίο βουλιάζει κάθε σώμα

46 Γ5. Το εμβαδό της βάσης ενός σώματος επηρεάζει την πίεση που αυτό ασκεί; Τοποθέτησε δύο σώματα ίσων βαρών και διαφορετικών εμβαδών βάσης σε επιφάνεια άμμου. Παρατήρησε το βάθος στο οποίο βουλιάζει κάθε σώμα

47 Γ6. Το βάθος ενός υγρού επηρεάζει την υδροστατική πίεση που ασκεί; Τοποθέτησε νερό σε ένα δοχείο. Βάλε τη μανομετρική κάψα σε δύο διαφορετικά βάθη μέσα στο νερό (5cm και 10cm). Μέτρησε την υδροστατική πίεση σε κάθε βάθος. Βάθος 5cm Βάθος 10cm Μετρήσεις: Συμπλήρωσε τον πίνακα. Βάθος Υψομετρική διαφορά

48 Γ7. Η πυκνότητα ενός υγρού επηρεάζει την υδροστατική πίεση που αυτό ασκεί; Τοποθέτησε νερό και αλατόνερο σε δύο δοχεία. Βάλε τη μανομετρική κάψα στο ίδιο βάθος μέσα στο νερό και στο αλατόνερο. Μέτρησε την υδροστατική πίεση σε κάθε υγρό. Νερό Αλατόνερο Μετρήσεις: Συμπλήρωσε τον πίνακα. Υγρό Υψομετρική διαφορά

49 Γ8. Η υδροστατική πίεση εξαρτάται από το βάθος Υλικά: Ένα πλαστικό μπουκάλι, νερό, μια λεκάνη, πλαστελίνη. Ανοίγουμε στο πλαστικό μπουκάλι 3 στενές τρύπες σε διαφορετικά βάθη, που να βρίσκονται στην ίδια κατακόρυφο. Κλείνουμε τις τρύπες με πλαστελίνη. Γεμίζουμε το μπουκάλι με νερό από τη βρύση. Τοποθετούμε το μπουκάλι σε κάποιο στήριγμα πάνω από τη λεκάνη έτσι, ώστε το νερό να τρέξει μέσα σε αυτήν και βγάζουμε την πλαστελίνη. Πρόβλεψη:

50 Γ9. Το αυγό που κολυμπάει Υλικά: ένα αυγό, ένα πλατύ ποτήρι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι Βάλε το αυγό μέσα στο πλατύ ποτήρι και γέμισε το δοχείο με νερό. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: Στη συνέχεια ρίξε με το κουταλάκι λίγο-λίγο το αλάτι και ανακάτεψε, για να διαλυθεί. Συνέχισε να ρίχνεις αλάτι. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 45

51 Δ. Αέρας Ατμοσφαιρική Πίεση 46

52 Δ1. Ο αέρας περιέχει οξυγόνο Υλικά: ένα πιάτο, ένα ποτήρι, ένα κερί, σπίρτα, πλαστελίνη, νερό, τέμπερα. Τοποθέτησε το κερί όρθιο μέσα στο πιάτο. Στήριξέ το με την πλαστελίνη, ώστε να παραμείνει όρθιο. Άναψε το κερί. Αφού ανάψει καλά το κερί, σκέπασέ το με το ποτήρι, προσεχτικά, ώστε να μην σβήσει το κερί αμέσως, από ρεύμα αέρα που μπορεί να δημιουργηθεί. Πρόβλεψη: Ερμηνεία:

53 Δ2. Ο αέρας περιέχει υδρατμούς Υλικά: Ένα ποτήρι, κρύο νερό. Βάλε κρύο νερό μέσα στο ποτήρι και άφησέ το πάνω στο τραπέζι. Ερμηνεία: 48

54 Δ3. Ο αέρας έχει βάρος Υλικά: Κλωστή, ψαλίδι, ένα χάρακα, δυο ίδια μπαλόνια (ελαφριά), μια καρφίτσα, σελοτέιπ. Δέσε τη μια άκρη της κλωστής στη μέση του χάρακα. Δέσε την άλλη άκρη της κλωστής σε ένα στήριγμα ή κράτησέ τη, ώστε ο χάρακας να κρέμεται. Μετακίνησε το δέσιμο πάνω στο χάρακα έτσι, ώστε ο χάρακας να ισορροπεί οριζόντια. Φούσκωσε τα δύο μπαλόνια περίπου το ίδιο και δέσε το λαιμό του καθενός για να μην ξεφουσκώσει. Κοντά στο λαιμό του ενός μπαλονιού κόλλησε μια λωρίδα σελοτέιπ. Δέσε καθένα μπαλόνι σε κάθε άκρη του χάρακα. Μετακίνησε το δέσιμό τους πάνω στο χάρακα δεξιά - αριστερά, ώστε να είναι ο χάρακας οριζόντιος. Τώρα τρύπα με την καρφίτσα το μπαλόνι πάνω στο σελοτέιπ. Αφαίρεσε την καρφίτσα. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 49

55 Δ4. Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο (1) Υλικά: Στεγνό βαμβάκι, ένα στενό διαφανές ποτήρι (πλαστικό ή γυάλινο), σελοτέιπ, ένα μεγάλο διαφανές (γυάλινο ή πλαστικό) δοχείο, νερό. Βάλε νερό μέσα στο δοχείο, όχι όμως μέχρι επάνω. Βάλε ένα κομμάτι βαμβάκι μέσα στο ποτήρι και κόλλησέ το με σελοτέιπ στον πάτο του ποτηριού. Αναποδογύρισε το ποτήρι, και κράτησέ το κατακόρυφα. Βύθισε το ποτήρι κατακόρυφα, με τα χείλη προς τα κάτω, στο νερό. Μετά βγάλε το ποτήρι πάλι κατακόρυφα. Παρατήρησε το βαμβάκι, πιάσε το με το χέρι σου. Πρόβλεψη: 50

56 Δ5. Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο (2) Υλικά: ένα χωνί, ένα γυάλινο μπουκάλι ρετσίνας ή μπύρας των 0,5 λίτρων, πλαστελίνη, ένα καλαμάκι, νερό. Τοποθέτησε το χωνί στο στόμιο του μπουκαλιού και ρίξε νερό στο χωνί. Τι παρατηρείς;.... Τώρα με τη βοήθεια πλαστελίνης τοποθέτησε το χωνί στο στόμιο του μπουκαλιού, και προσπάθησε να γεμίσεις το μπουκάλι με νερό. Για να φανεί το αποτέλεσμα, ρίξε απότομα πολύ νερό στο χωνί. Τι συμβαίνει τώρα; Μπαίνει το νερό στο μπουκάλι; Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 51

57 Δ6. Το νερό που δε χύνεται Υλικά: Ένα ποτήρι, το ένα τέταρτο από ένα φύλλο χαρτιού φωτοτυπίας ή χαρτόνι, νερό, μια λεκάνη. Γέμισε το ποτήρι με νερό. Γέμισέ το σιγά και προσεχτικά, μέχρι να δεις την επιφάνεια του νερού να είναι πάνω από τα χείλη του ποτηριού. Πίεσε απαλά με την παλάμη το χαρτί πάνω στην επιφάνεια του νερού και κρατώντας εκεί την παλάμη σου αναποδογύρισε το ποτήρι πάνω από την λεκάνη. Πάρε το χέρι σου. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 52

58 Δ7. Μπορείς να μεταφέρεις νερό με τρύπιο μπουκάλι; Υλικά: Ένα πλαστικό μπουκάλι του μισού λίτρου από αναψυκτικό, μια πλαστική λεκάνη, νερό, ένα μεσαίου μεγέθους καρφί. Με τη βοήθεια του καρφιού άνοιξε μια τρύπα στο πλευρικό τοίχωμα του μπουκαλιού κοντά στον πυθμένα του. Κράτησε το μπουκάλι ανοιχτό και όρθιο πάνω από τη λεκάνη. Ρίξε νερό στο μπουκάλι. Τι θα συμβεί; Πρόβλεψη: Ερμηνεία: Στη συνέχεια κλείσε το μπουκάλι καλά με το καπάκι του. Τι θα συμβεί; Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 53

59 Δ8. Βεντούζα σε λείες και τραχιές επιφάνειες Υλικά: Μια πλαστική βεντούζα από αυτές που χρησιμοποιούν στα πλαϊνά τζάμια των αυτοκινήτων. Πάτησε με το χέρι σου την βεντούζα σε διάφορες επιφάνειες λιγότερο ή περισσότερο λείες. Προσπάθησε να την πάρεις. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: Σημείωση: Στα 1654, ο Όττο φον Γκέρικε διεξήγαγε το περίφημο πείραμά του με τα ημισφαίρια του Μαγδεμβούργου καταδεικνύοντας ότι δύο ομάδες αλόγων αδυνατούσαν να διαχωρίσουν, τραβώντας προς αντίθετες κατευθύνσεις, δύο ημισφαίρια από το εσωτερικό των οποίων είχε αντληθεί ο αέρας. 54

60 Δ9. Το νερό που ανεβαίνει Υλικά: ένα πιάτο, ένα ποτήρι, ένα κερί, σπίρτα, πλαστελίνη, νερό, τέμπερα. Τοποθέτησε το κερί όρθιο μέσα στο πιάτο. Στήριξέ το με την πλαστελίνη, ώστε να παραμείνει όρθιο. Άναψε το κερί. Γέμισε το πιάτο με νερό. Ρίξε λίγη τέμπερα ώστε να χρωματιστεί το νερό (για να φαίνεται από μακριά). Αφού ανάψει καλά το κερί, σκέπασέ το με το ποτήρι, προσεχτικά, ώστε να μην σβήσει το κερί αμέσως, από ρεύμα αέρα που μπορεί να δημιουργηθεί. Πρόβλεψη: Ερμηνεία:

61 Δ10. Το τσαλάκωμα του πλαστικού μπουκαλιού Υλικά: ένα πλαστικό μπουκάλι νερού, ζεστό και κρύο νερό. Ρίξε λίγο ζεστό νερό στο μπουκάλι. Αφού αρχίσουν να βγαίνουν υδρατμοί, βίδωσε το καπάκι του μπουκαλιού. Ρίξε κρύο νερό στο μπουκάλι. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 56

62 Δ11. Το τσαλάκωμα του αλουμινένιου κουτιού Υλικά: αλουμινένιο κουτάκι αναψυκτικού, γκαζάκι, γυάλινη λεκάνι, νερό, γάντι πυροπροστασίας. Σε ένα άδειο τενεκεδάκι αναψυκτικού βάλε μικρή ποσότητα νερού και στη συνέχεια τοποθέτησέ το πάνω από εστία θέρμανσης και προκάλεσε βρασμό του νερού. Γέμισε μια γυάλινη λεκάνη με νερό. Μόλις οι πρώτοι υδρατμοί από το βρασμό αρχίσουν να βγαίνουν από το άνοιγμα του κουτιού, κλείσε το καμινέτο και πιάσε το τενεκεδάκι με μια βρεγμένη πετσέτα ή με γάντι πυροπροστασίας. Γύρισε απότομα ανάποδα το τενεκεδάκι και βύθισέ το στο νερό της λεκάνης. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 57

63 Δ12. Η πλαστική σακούλα που δεν μπορείς να μετακινήσεις Υλικά: Ένα μεγάλο πλαστικό μπουκάλι από νερό με το καπάκι του, ένα μαχαίρι, ένα λαστιχάκι, μια σακούλα (από πλαστική τσάντα). Κόψε το πλαστικό μπουκάλι σε δύο μέρη περίπου ίσα. Κράτα το πάνω μέρος. Με ξεβιδωμένο το καπάκι του βάλε την πλαστική σακούλα μέσα στο μπουκάλι, ώστε τα τοιχώματά της να εφάπτονται με τα τοιχώματα του μπουκαλιού. Γύρισε τα χείλη της σακούλας, ώστε να βρεθούν στην έξω μεριά των τοιχωμάτων του μπουκαλιού και στήριξέ τα στο μπουκάλι με το λαστιχάκι. Βίδωσε τώρα το καπάκι του μπουκαλιού στη θέση του. Πιάσε με το χέρι σου τη σακούλα και τράβηξέ την, για να τη βγάλεις από το μπουκάλι. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 58

64 Δ13. Μετάδοση πιέσεων Υλικά: Νερό, Συσκευή Pascal Γεμίζουμε τη συσκευή Pascal με χρωματισμένο νερό. Ασκούμε πίεση με το έμβολο της σύριγγας. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 59

65 Δ14. Ο δύτης του Καρτέσιου Υλικά: Μια πλαστική φιάλη αναψυκτικού, ένα δοκιμαστικό σωλήνα ή ένα σταγονόμετρο, μονωτική ταινία, Νερό Γεμίζεις την πλαστική φιάλη του αναψυκτικού με νερό μέχρι επάνω. Σ ένα δοκιμαστικό σωλήνα βάζεις τόσο νερό ώστε μόλις να επιπλέει, όταν τον αναποδογυρίζεις μέσα στο νερό της φιάλης (Στο πάνω μέρος του δοκιμαστικού σωλήνα κολλάς γύρωγύρω χρωματιστή μονωτική ταινία, έτσι ώστε να φαίνεται καθαρά η κίνησή του) Κλείνεις τη φιάλη. Πιέζεις τα τοιχώματα της φιάλης Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 60

66 Δ15. Το μπαλόνι που φουσκώνει και ξεφουσκώνει Υλικά: Ένα μικρό φουσκωμένο μπαλόνι, μια σύριγγα. Μέσα στην παρακάτω σύριγγα τοποθετούμε μικρό ένα φουσκωμένο μπαλόνι. Πιέζουμε το έμβολο της σύριγγας. Επιστρέφουμε το έμβολο στην αρχική του θέση. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 61

67 Ε. Ηλεκτρικό ρεύμα - Ηλεκτρομαγνητισμός 62

68 Ε1. Πότε ανάβει το λαμπάκι; Π ρροοσσππ άάθθηη σσεε νν ααννάάψ εει ιι ςς ττοο λλααμμππ άάκκι ιι χχρρηησσι ιι μμοοππ οοι ιιώννττααςς τταα ππ ααρραακκάάττω υυλλι ιι κκάά.. Δείξτε με σχέδιο πώς συνδέσατε τα υλικά σας, στην περίπτωση που άναψε το λαμπάκι. 63

69 Ε2. Το ηλεκτρικό ρεύμα περνά μέσα από όλα τα υλικά; Υλικά: Χρησιμοποίησε τρία καλώδια, μια μπαταρία και ένα λαμπάκι και κατασκεύασε το κύκλωμα της εικόνας. Κράτα τις άκρες Α και Β των καλωδίων έτσι ώστε να μην ακουμπούν μεταξύ τους. Ανάβει η λάμπα; Γιατί συμβαίνει αυτό;. Κράτα τις άκρες Α και Β των καλωδίων έτσι ώστε να ακουμπούν μεταξύ τους. Ανάβει η λάμπα;. Γιατί συμβαίνει αυτό;. Ακούμπησε τις άκρες Α και Β των καλωδίων πάνω σε αντικείμενα και συμπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα. 64

70 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΥΛΙΚΟ ΤΟ ΛΑΜΠΑΚΙ ΑΝΑΒΕΙ ΤΟ ΛΑΜΠΑΚΙ ΔΕΝ ΑΝΑΒΕΙ Αλουμινόχαρτο Αλουμίνιο Κέρμα Κράμα χαλκού Καλαμάκι Πλαστικό Χαρτί Χαρτί Σβηστήρα Καουτσούκ Κουταλάκι Ατσάλι Λαστιχάκι Καουτσούκ Καρφί Σίδηρος Τώρα χώρισε τα υλικά του πίνακα σε δύο κατηγορίες. Αγωγοί:.. Μονωτές:.. 65

71 Ε3. Το ηλεκτρικό ρεύμα περνά από τα υγρά; Απαιτούμενα όργανα-ουσίες: 4 ποτήρια γυάλινα απιονισμένο νερό (Η 2 Ο) 1 μπαταρία 4,5 V ξίδι 1 λαμπάκι φακού με βάση ασβεστόνερο 1διακόπτης αλάτι καλώδια με κροκοδειλάκια 1) Πάρε 4 ποτήρια και αρίθμησε τα. Στο 1 ο βάλε 100 mi απιονισμένο νερό, στο 2 ο βάλε 100mI ξιδιού, στο 3 ο βάλε 100mI ασβεστόνερο και στο 4 ο 100ml αλατόνερο. 2) Κατασκεύασε κύκλωμα που αποτελείται από μπαταρία (πηγή ηλεκτρικού ρεύματος), λαμπάκι με βάση και διακόπτη, όπως στο σχήμα. 3) Βύθισε τα ελεύθερα (γυμνά) άκρα των καλωδίων στο 1 ο ποτήρι, το οποίο περιέχει καθαρό νερό, έτσι ώστε να μην ακουμπάνε μεταξύ τους. Αν κλείσεις τον διακόπτη θα ανάψει το λαμπάκι;. Γιατί;. 66

72 4) Άνοιξε το διακόπτη και αντικατέστησε το 1 ο ποτήρι με το 2 ο το οποίο περιέχει ξίδι. Κλείσε το διακόπτη. Τι παρατηρείς;. Γιατί συμβαίνει αυτό;. 5) Επανέλαβε το ίδιο με το 3 ο ποτήρι. Τι παρατηρείς;. Γιατί;. 6) Επανέλαβε το ίδιο με το 4 ο ποτήρι. Τι παρατηρείς;. Γιατί;. 67

73 Ε4. Βραχυκύκλωμα Υλικά: 1 μπαταρία, λαμπάκι με λυχνιολαβή, 2 καλώδια, σύρμα κουζίνας 1. Φτιάξε ένα απλό ηλεκτρικό κύκλωμα, όπως στην εικόνα παρακάτω. Εικόνα 1 2. Πιάσε τα δυο καλώδια από το μέσο τους και ακούμπησέ τα μεταξύ τους. Τι παρατηρείς; 3. Σημείωσε στην παραπάνω εικόνα (εικ. 1) με ένα χρωματιστό μαρκαδόρο τη ροή του ηλεκτρικού ρεύματος σ αυτό το κύκλωμα. 4. Δώσε στο δάσκαλό σου τα δύο καλώδια για να αφαιρέσει απ αυτά ένα τμήμα από τη μόνωσή τους. 5. Φτιάξε και πάλι το κύκλωμα. Τώρα ακούμπησε τα δυο καλώδια στο σημείο που δεν έχουν μόνωση (όπως στην εικόνα 2). Εικόνα 2 68

74 Τι παρατηρείς; 6. Σημείωσε στην παραπάνω εικόνα με ένα χρωματιστό μαρκαδόρο τη ροή του ηλεκτρικού ρεύματος σ αυτό το κύκλωμα. 7. Χρησιμοποίησε ένα επιπλέον καλώδιο και ένωσε τις δύο επαφές από το λαμπάκι (δες και την εικόνα 3). Εικόνα 3 Τι παρατηρείς;. 8. Σημείωσε στην παραπάνω εικόνα με ένα χρωματιστό μαρκαδόρο τη ροή του ηλεκτρικού ρεύματος σ αυτό το κύκλωμα. 69

75 Ε5. Σύνδεση λαμπών σε σειρά Υλικά: 2 όμοιες μπαταρίες, 3 όμοιες λάμπες, καλώδια. Κατασκεύασε τα δύο παρακάτω κυκλώματα: Λάμπα 1 Λάμπα 2 Λάμπα 3 + _ + _ Σχήμα 1 Σχήμα 2 α) Σύγκρινε τη φωτοβολία της λάμπας 2 (σχήμα 2) με τη φωτοβολία της λάμπας 1 (σχήμα 1). Παρατηρείς διαφορές στη φωτοβολία;. β) Ξεβίδωσε λίγο τη μια από τις λάμπες, στο κύκλωμα του σχήματος 2. Τι παρατηρείς;.. Πώς εξηγείς την παρατήρησή σου;... 70

76 γ) Αντικατάστησε τη μια από τις λάμπες του σχήματος 2 με μια καμένη λάμπα. Τι παρατηρείς στη λάμψη της άλλης λάμπας;. Γιατί;.. δ) Στο κύκλωμα του σχήματος 2 είναι δυνατό να βάλουμε ένα διακόπτη έτσι, ώστε με αυτόν να ανάβει και να σβήνει μόνο η μια λάμπα;. Δοκίμασε. Σε ποιο συμπέρασμα κατέληξες... 71

77 Ε6. Σύνδεση λαμπών παράλληλα Υλικά: 2 όμοιες μπαταρίες, 3 όμοιες λάμπες, καλώδια. Κατασκεύασε τα δύο παρακάτω κυκλώματα: Λάμπα 2 Λάμπα 1 Λάμπα 3 + _ + _ Σχήμα 1 Σχήμα 2 α) Σύγκρινε τη φωτοβολία της λάμπας 2 (σχήμα 2) με τη φωτοβολία της λάμπας 1 (σχήμα 1). Παρατηρείς διαφορές στη φωτοβολία;. Εξήγησε... 72

78 β) Ξεβίδωσε λίγο τη μια από τις λάμπες, στο κύκλωμα του σχήματος 2. Τι παρατηρείς;. Πώς εξηγείς την παρατήρησή σου;.. γ) Αντικατάστησε μια από τις λάμπες του σχήματος 2 με μια καμένη λάμπα. Τι παρατηρείς στη λάμψη της άλλης λάμπας;. Αιτιολόγησε γιατί συμβαίνει αυτό

79 Ε7. Επίδραση του ηλεκτρικού ρεύματος σε πυξίδα Υλικά: 1 μπαταρία, 1 πυξίδα, καλώδια. Τοποθέτησε την πυξίδα πάνω στο θρανίο σου και περίμενε λίγο να ισορροπήσει η βελόνα της. Χρησιμοποιώντας ένα καλώδιο σύνδεσε τους δυο πόλους της μπαταρίας μεταξύ τους. Φέρε και κράτησε αυτό το καλώδιο πάνω από την πυξίδα έτσι ώστε να είναι κατά μήκος της μαγνητικής βελόνας. Τι παρατηρείς στη βελόνα της πυξίδας; + - Ερμηνεία: Σημείωση: Εντονότερα αποτελέσματα στην απόκλιση της μαγνητικής βελόνας μπορείς να έχεις αν γύρω από την πυξίδα τυλίξεις ένα μακρύ καλώδιο το οποίο στη συνέχεια συνδέσεις με τους πόλους της μπαταρίας (ακόμα καλύτερα να χρησιμοποιήσεις σύρμα που τυλίγουν πηνία). Μην αφήνεις πολύ ώρα βραχυκυκλωμένη τη μπαταρία. 74

80 Ε8. Κατασκευή ενός ηλεκτρομαγνήτη Υλικά: 1 μπαταρία, σύρμα κουδουνιού, 1 μεγάλο καρφί, μερικά καρφάκια. Τύλιξε το μακρύ καλώδιο σφιχτά γύρω από το καρφί όπως φαίνεται στο σχήμα: Φρόντισε να αφήσεις περίπου 20 εκ. σύρμα ελεύθερο από τις δύο άκρες. Πλησίασε τη μια άκρη του καρφιού πάνω από τα καρφάκια. Τι παρατηρείς στο καρφί; Σύνδεσε τις δύο άκρες του καλωδίου στους πόλους της μπαταρίας. Τι παρατηρείς τώρα; Ερμηνεία: 75

81 Επέκταση: Αν ήθελες να γίνει το καρφί ισχυρότερος μαγνήτης, τι θα έπρεπε να κάνεις; Σκέψου τρεις διαφορετικές προτάσεις και αν μπορείς, σχεδίασε από ένα πείραμα για να ελέγξεις κάθε πρότασή σου Πείραμα 1 Πείραμα 2 Πείραμα 3 76

82 Ε9. Από τον μαγνητισμό στον ηλεκτρισμό Υλικά: λυχνία ένδειξης LED (λεντάκι), καλώδια, πηνίο, μαγνήτης 1. Ένωσε τα υλικά όπως φαίνεται στο σχήμα. 2. Κίνησε γρήγορα το μαγνήτη προς το πηνίο και απομάκρυνέ τον. Παρατήρησε τη λυχνία. Τι βλέπεις;. 3. Άφησε το μαγνήτη ακίνητο σε σχέση με το πηνίο. Παρατήρησε τη λυχνία. Τι βλέπεις; Τι συμπέρασμα βγάζεις από τις παραπάνω παρατηρήσεις; Παράγεται ηλεκτρικό ρεύμα; Σε ποια περίπτωση; Σημείωση: Η γεννήτρια είναι μια μηχανή που μετατρέπει την κινητική ενέργεια σε ηλεκτρική. Η λειτουργία των γεννητριών στηρίζεται στο φαινόμενο της επαγωγής σύμφωνα με το οποίο, αν ένας κλειστός αγωγός κινηθεί κοντά σε ένα μαγνήτη, στον αγωγό θα δημιουργηθεί ηλεκτρικό ρεύμα. 77

83 Ε10. Κατασκευή απλής «μπαταρίας» από πατάτα Υλικά: Μια πατάτα, ένα μαχαίρι, μια χάλκινη λωρίδα, μια λωρίδα ψευδάργυρο ή επιψευδαργυρωμένο σίδερο, ένα βολτόμετρο (ή πολύμετρο). Με τη βοήθεια του μαχαιριού άνοιξε δυο παράλληλες σχισμές στην πατάτα, σε μικρή μεταξύ τους απόσταση, π.χ. 1 εκ. Βάλε μέσα στη μια σχισμή τη χάλκινη λωρίδα και στην άλλη τη λωρίδα από ψευδάργυρο. Βεβαιώσου ότι δεν ακουμπάνε οι λωρίδες μεταξύ τους, ούτε μέσα ούτε έξω από την πατάτα. Σύνδεσε τις δύο μεταλλικές λωρίδες με το βολτόμετρο. Ερμηνεία: Σημείωση: Αντί για πατάτα μπορείς να χρησιμοποιήσεις λεμόνι. Με το πολύμετρο θα μετρήσεις γύρω στο 1V και, αν γυρίσεις την κλίμακα στα Αμπέρ, θα μετρήσεις 0,0001 Α. Αυτή η ποσότητα δεν είναι βέβαια ικανή να ανάψει μια λάμπα, αλλά είναι πιθανό να μπορεί να ενεργοποιήσει ένα ρολόι με καντράν. Αν το ρολόι δεν ενεργοποιηθεί, δοκίμασε να αλλάξεις θέση στα καλώδια, για να αλλάξει η πολικότητα. 78

84 ΣΤ. Οξέα και βάσεις 79

85 ΣΤ1. Τα οξέα και οι βάσεις αλλάζουν το χρώμα του δείκτη «κόκκινο λάχανο» Υλικά: Όργανα - Ουσίες Ουσίες - Στήριγμα δοκιμαστικών σωλήνων - Δοκιμαστικοί σωλήνες - Σταγονόμετρο - Αυτοκόλλητες ετικέτες - Εκχύλισμα από κόκκινο λάχανο - Αμμωνία διαλυμένη σε νερό - Ασπιρίνη διαλυμένη σε νερό - Χυμός λεμονιού - Sprite - Σόδα φαγητού διαλυμένη σε νερό - Azax για τζάμια - Απορρυπαντικό διαλυμένο σε νερό - Άχρωμο ξύδι - Κόψε λίγα φύλλα από το εσωτερικό μέρος του κόκκινου λάχανου σε μικρά κομμάτια και τοποθέτησέ τα σε ένα ποτήρι. Ρίξε καθαρό οινόπνευμα στο ποτήρι και ανακάτεψε με ένα κουτάλι πιέζοντας τα κομμάτια του κόκκινου λάχανου. Σούρωσε το χυμό του λάχανου με τη βοήθεια ενός φίλτρου του καφέ. - Γράψε στις ετικέτες τα ονόματα των υγρών που αναγράφονται στη δεύτερη στήλη του προηγούμενου πίνακα και κόλλησε τις ετικέτες στους δοκιμαστικούς σωλήνες. - Βάλε μικρή ποσότητα από τις ουσίες που αναγράφονται στη δεύτερη στήλη του προηγούμενου πίνακα στους αντίστοιχους δοκιμαστικούς σωλήνες (περίπου σε ύψος 2 εκ.). - Τοποθέτησε τους σωλήνες στη σειρά στο στήριγμα τους. - Στη συνέχεια ρίξε 3-5 σταγόνες από το δείκτη «κόκκινο λάχανο». 80

86 - Παρατήρησε τα χρώματα και συμπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα. Σωλήνας Ουσία Χρώμα του δείκτη «κόκκινο λάχανο» Χρώμα μετά την ανάμειξη με δείκτη «κόκκινο λάχανο» 1 Αμμωνία 2 Ασπιρίνη 3 Χυμός λεμονιού 4 Sprite 5 Σόδα φαγητού 6 Azax 7 Απορρυπαντικό 8 Ξύδι Τα χρώματα που δίνει ο δείκτης «κόκκινο λάχανο» με τα οξέα και τις βάσεις και οι αντίστοιχοι χαρακτηρισμοί των ουσιών έχουν ως εξής: - Κόκκινο ή ροζ χρώμα: οξύ - Μοβ χρώμα: ουδέτερο διάλυμα - Γαλαζοπράσινο (και σε ορισμένες περιπτώσεις κίτρινο) χρώμα: βάση. Κατάταξε τις παραπάνω ουσίες σε οξέα ή βάσεις ανάλογα με το χρώμα του δείκτη βάζοντας ένα Χ στην κατάλληλη θέση. Ουσία Οξύ Βάση Αμμωνία Ασπιρίνη Χυμός λεμονιού Sprite Σόδα φαγητού Azax Απορρυπαντικό Ξύδι 81

87 ΣΤ2. Εξουδετέρωση βάσης από οξύ και οξέος από βάση Όργανα Ουσίες Ουσίες - Δοκιμαστικός σωλήνας - Σταγονόμετρο - Εκχύλισμα από κόκκινο λάχανο - Αμμωνία διαλυμένη σε νερό - Άχρωμο ξύδι - Χυμός λεμονιού - Azax για τζάμια Σε ένα δοκιμαστικό σωλήνα πρόσθεσε 20 σταγόνες διαλύματος αμμωνίας και 5 σταγόνες δείκτη «κόκκινο λάχανο». Ποιο είναι το χρώμα του διαλύματος;.. Το διάλυμα αμμωνίας είναι όξινο ή βασικό;. Πρόσθεσε στο διάλυμα της βάσης στάλα-στάλα ξύδι και ανακίνησε το διάλυμα. Συνέχισε να προσθέτεις ξύδι μέχρι να παρατηρήσεις κάποια αλλαγή. 82

88 Τι χρώμα έχει τώρα το διάλυμα;.. Τι συμβαίνει όταν σε μια βάση προσθέτουμε ένα οξύ; Σε ένα δοκιμαστικό σωλήνα πρόσθεσε 20 σταγόνες χυμό λεμονιού και 5 σταγόνες δείκτη «κόκκινο λάχανο». Ποιο είναι το χρώμα του διαλύματος;.. Το διάλυμα του λεμονιού είναι όξινο ή βασικό; Πρόσθεσε στο διάλυμα του λεμονιού στάλα-στάλα Azax για τζάμια και ανακίνησε το διάλυμα. Συνέχισε να προσθέτεις Azax μέχρι να παρατηρήσεις κάποια αλλαγή. Τι χρώμα έχει τώρα το διάλυμα;.. Τι συμβαίνει όταν σε ένα οξύ προσθέτουμε μια βάση; 83

89 Ζ. Έμβια Άβια 84

90 Ζ1. Παρατήρηση φυτικού κυττάρου Απαιτούμενα όργανα και υλικά Απαιτούμενες ουσίες Μικροσκόπιο Αντκειμενοφόρες πλάκες και καλυπτρίδες Μαχαιράκι Σταγονόμετρο Λεπτή λαβίδα Χαρτί κουζίνας ή διηθητικό χαρτί Βολβός κρεμμυδιού Νερό Πειραματική διαδικασία 1. Κόβουμε στα τέσσερα ένα κρεμμύδι και από ένα κομμάτι αφαιρούμε τους μερικούς εξωτερικούς λευκούς του χιτώνες. Στη εσωτερική πλευρά των αφαιρούμενων χιτώνων υπάρχει λεπτή μεμβράνη από την οποία αποσπούμε με την βοήθεια του μαχαιριού ένα κομματάκι περίπου όσο το νύχι του μικρού μας δακτύλου. 2. Το κομμάτι της μεμβράνης το τοποθετούμε (με προσοχή να μην διπλώσει) πάνω στην αντικειμενοφόρο πλάκα και ρίχνουμε με το σταγονόμετρο μια σταγόνα νερού και τελικά καλύπτουμε με καλυπτρίδα φροντίζοντας να μην εγκλωβιστούν φυσαλίδες αέρα. 3. Απομακρύνουμε το νερό που βγαίνει έξω από την καλυπτρίδα με χαρτί κουζίνας ή διηθητικό χαρτί. 4. Παρατηρούμε το παρασκεύασμα στο μικροσκόπιο, αυξάνοντας σταδιακά τις μεγεθύνσεις του και γράφουμε τις παρατηρήσεις μας. 85

91 Ζ2. Παρατήρηση στομάτων φύλλων Όργανα και υλικά 1. Μικροσκόπιο, αντικειμενοφόρες πλάκες, καλυπτρίδες, βελόνες ανατομίας, λεπίδα ή νυστέρι. 2. Διάφορα φρεσκοκομμένα φύλλα (π.χ. από κυκλάμινα ή φίκο) 3. Σταγονόμετρα. 4. Μικρό πιάτο ή Τριβλία Petri. 5. Νερό ή διάλυμα Lugol. Διάλυμα Lugol (1-2g ιώδιο και 4g ιωδιούχο κάλιο σε 100mL νερό) Πειραματική διαδικασία 1. Κάνουμε μία τομή στο φύλλο με λεπίδα ή νυστέρι στην πάνω πλευρά του, προσπαθώντας να μη φτάσει η τομή μέχρι την κάτω επιδερμίδα. 2. Σχίζουμε το φύλλο με προσοχή, τραβώντας το από το σημείο της τομής ώστε ένα τμήμα της κάτω επιδερμίδας του να αποκολληθεί από το μεσόφυλλο. 3. Κόβουμε με προσοχή ένα μικρό κομμάτι από την επιδερμίδα της κάτω επιφάνειας του φύλλου, που αποκολλήθηκε. 4. Τοποθετούμε το κομμάτι της επιδερμίδας πάνω σε μια αντικειμενοφόρο πλάκα, με μια σταγόνα νερό, προσέχοντας να μην αναδιπλωθεί και το σκεπάζουμε με μια καλυπτρίδα. 5. Απορροφούμε με διηθητικό χαρτί το νερό που περισσεύει από την καλυπτρίδα και μεταφέρουμε το παρασκεύασμα στο μικροσκόπιο. 6. Αρχίζουμε τη μικροσκόπηση με τη μικρότερη μεγέθυνση και αφού βάλουμε στο κέντρο του οπτικού μας πεδίου μια ευδιάκριτη περιοχή του παρασκευάσματος, προχωρούμε σε μεγαλύτερες μεγεθύνσεις. 86

92 Ζ3. Μεταφορά ουσιών στα φυτά Απαιτούμενα όργανα και υλικά Ποτήρι ζέσης 250 ml Νυστέρι ή μαχαιράκι Απαιτούμενες ουσίες και ιστοί Μελάνι Φρέσκο σέλινο ή άσπρο γαρύφαλλο Νερό Πειραματική διαδικασία 1. Παίρνουμε μερικά κλωνάρια σέλινο και τα κόβουμε με μαχαιράκι ή νυστέρι κάθετα 1 cm από την βάση τους ή χρησιμοποιούμε ένα γαρύφαλλο. 2. Γεμίζουμε το ποτήρι με νερό και μελάνι ώστε να σχηματιστεί έντονου χρώματος μείγμα. 3. Τοποθετούμε τα κλωνάρια σέλινου ή το γαρύφαλλο μέσα στο μείγμα. 4. Αν χρησιμοποιήσουμε κλωνάρια σέλινο μετά από 10 λεπτά βγάζουμε ένα σέλινο και το κόβουμε κάθετα κάθε ένα εκατοστό από την βάση μέχρι να δούμε μέχρι που έχει φτάσει το μπλε υγρό στα αγγεία του ξυλώματος. Επαναλαμβάνουμε κάθε 5 λεπτά και βλέπουμε την προοδευτική άνοδο του υγρού στο κοτσάνι του σέλινου. Αν χρησιμοποιήσουμε γαρύφαλλο παρατηρούμε το χρώμα του μετά από μια ή δυο ημέρες. Ερμηνεία 87

93 Ζ4. Προσδιορισμός αμύλου Απαιτούμενα όργανα και υλικά Μεγάλο πιάτο Μαχαίρι Σταγονόμετρο Απαιτούμενες ουσίες Πατάτα Μπανάνα Αλεύρι Αλάτι, ζάχαρη, χαρτί Διάλυμα Lugol ή ιώδιο Διάλυμα Lugol (1-2g ιώδιο και 4g ιωδιούχο κάλιο σε 100mL νερό) Πορεία του πειράματος 1. Στην πατάτα αφού την κάνουμε μια εγκάρσια τομή με μαχαίρι προσθέτουμε μια σταγόνα διάλυμα Lugol ή ιώδιο κατευθείαν επάνω σε περιοχή της τομής. Παρατηρούμε το χρώμα. 2. Επαναλαμβάνουμε την παραπάνω διαδικασία με τα άλλα υλικά. Συμπληρώνουμε τον παρακάνω πίνακα. Πατάτα Μπανάνα Αλεύρι Αλάτι Ζάχαρη Χαρτί Ουσία Αλλάζει το χρώμα του ιωδίου Δεν αλλάζει το χρώμα του ιωδίου Συμπεραίνουμε: 88

94 Ζ5. Ύπαρξη αμύλου στα φύλλα Υλικά και όργανα Μία γλάστρα με φυτό (π.χ. γεράνι) Αλουμινόχαρτο Μικρό πιάτο ή τρυβλίο Petri Βάμμα ιωδίου, Καθαρό οινόπνευμα Πειραματική διαδικασία Σκεπάζουμε με αλουμινόφυλλα μερικά φύλλα του φυτού για 4-5 ημέρες. Κόβουμε ένα από τα φύλλα, αφαιρούμε το αλουμινόφυλλο και το παρατηρούμε. Γεμίζουμε μέχρι τη μέση το ποτήρι με οινόπνευμα και τοποθετούμε το φύλλο στο ποτήρι, για να αποχρωματιστεί. Αφήνουμε το φύλλο στο οινόπνευμα 1-2 ημέρες. Τοποθετούμε το φύλλο που έχει αποχρωματιστεί στο πιάτο. Ρίχνουμε στο φύλλο μερικές σταγόνες από το βάμμα ιωδίου και παρατηρούμε. Ερμηνεία: Η χρώση του φύλλου πραγματοποιείται καλύτερα με διάλυμα Lugol. 89

95 Ζ6. Διαχωρισμός χρωστικών ουσιών κόκκινων φύλλων Υλικά - ουσίες Βάζο με καπάκι Φίλτρα του καφέ Πλαστικά διαφανή ποτήρια Ένα ψαλιδάκι Οινόπνευμα Κόκκινα φύλλα Τοποθέτησε κόκκινα φύλλα ενός φυτού σε ένα βάζο, πρόσθεσε οινόπνευμα -ώστε να καλυφθούν τα φύλλα- και κλείσε το βάζο. Δύο ημέρες μετά παρατήρησε τι έχει συμβεί. Παρατήρηση Σε ένα διαφανές πλαστικό ποτήρι τοποθέτησε λίγο από το διάλυμα χρωστικών οινοπνεύματος. Τοποθέτησε στο ποτήρι -όπως φαίνεται στο διπλανό σχήμα- ένα φίλτρο του καφέ. Τι παρατηρείς; Παρατήρηση Μετά από 20 περίπου λεπτά απομάκρυνε το φίλτρο από το διάλυμα, τοποθέτησέ το σε ένα τραπέζι και άφησέ το να στεγνώσει. Παρατήρησε τι έχει συμβεί. Παρατήρηση Τι έχεις διαπιστώσει με το πείραμα που έκανες; 90

96 Ζ7. Διαχωρισμός χρωστικών ουσιών πράσινων φύλλων Υλικά - ουσίες Βάζο με καπάκι Φίλτρα του καφέ Πλαστικά διαφανή ποτήρια Ένα ψαλιδάκι Οινόπνευμα Πράσινα φύλλα Τοποθέτησε πράσινα φύλλα ενός φυτού σε ένα βάζο, πρόσθεσε οινόπνευμα -ώστε να καλυφθούν τα φύλλα- και κλείσε το βάζο. Δύο ημέρες μετά παρατήρησε τι έχει συμβεί. Παρατήρηση Σε ένα διαφανές πλαστικό ποτήρι τοποθέτησε λίγο από το διάλυμα χρωστικών οινοπνεύματος. Τοποθέτησε στο ποτήρι -όπως φαίνεται στο διπλανό σχήμα- ένα φίλτρο του καφέ. Τι παρατηρείς; Παρατήρηση Μετά από 20 περίπου λεπτά απομάκρυνε το φίλτρο από το διάλυμα, τοποθέτησέ το σε ένα τραπέζι και άφησέ το να στεγνώσει. Παρατήρησε τι έχει συμβεί. Παρατήρηση Τι έχεις διαπιστώσει με το πείραμα που έκανες; 91

97 Ζ8. Διαπνοή Υλικά και όργανα Δύο ίδιοι σε μέγεθος δοκιμαστικοί σωλήνες ή δύο ίδια μπουκάλια Λάδι, Μαρκαδόρος, Βλαστοί φυτού Πειραματική διαδικασία Γεμίζουμε τα δύο μπουκάλια με την ίδια ποσότητα νερού. Ρίχνουμε και στα δύο μπουκάλια λίγο λάδι ώστε το νερό να καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα λαδιού. Τοποθετούμε στο ένα μπουκάλι το ένα βλαστό φυτού με φύλλα και στο άλλο βλαστό φυτού, από το οποίο έχουν αφαιρεθεί τα φύλλα. Σημειώνουμε με το μαρκαδόρο τη στάθμη του νερού. Παρακολουθούμε τη στάθμη του νερού στα μπουκάλια για μερικές ημέρες. Πρόβλεψη: Ερμηνεία: 92

Πειράματα Φυσικών Επιστημών (Ε Δημοτικού) Θερμότητα θερμοκρασία. Ηλεκτρισμός

Πειράματα Φυσικών Επιστημών (Ε Δημοτικού) Θερμότητα θερμοκρασία. Ηλεκτρισμός Θερμότητα θερμοκρασία Ηλεκτρισμός 1 1. Η αφή μας ξεγελά Συχνά εκτιμάμε τη θερμοκρασία ενός σώματος με τις αισθήσεις μας. Είναι όμως η εντύπωση που σχηματίζουμε πάντα ορθή; Υλικά Ένα κομμάτι ξύλο, ένα κομμάτι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΕΥΧΟΣ 2 (ΕΝΟΤΗΤΕΣ: ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΡΙΒΗ - ΠΙΕΣΗ ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ) ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α: ΔΥΝΑΜΕΙΣ - ΤΡΙΒΗ ΠΕΙΡΑΜΑ 1: Νομός του Hooke Υλικά: Ορθοστάτη και σφιγκτήρα,

Διαβάστε περισσότερα

Έµβια Άβια. Φυτά. Ηλεκτροµαγνητισµός

Έµβια Άβια. Φυτά. Ηλεκτροµαγνητισµός Έµβια Άβια Φυτά Ηλεκτροµαγνητισµός 1 Α1. Παρατήρηση φυτικού κυττάρου Απαιτούµενα όργανα και υλικά Μικροσκόπιο Αντκειµενοφόρες πλάκες και καλυπτρίδες Μαχαιράκι Σταγονόµετρο Λεπτή λαβίδα Χαρτί κουζίνας ή

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνώ και Ανακαλύπτω - Φυσικά Δημοτικού Απαιτούμενος εξοπλισμός και υλικά Τάξη Ε

Ερευνώ και Ανακαλύπτω - Φυσικά Δημοτικού Απαιτούμενος εξοπλισμός και υλικά Τάξη Ε Τάξη Ε βελόνες πλεξίματος αλουμινόφυλλο αλάτι βεντούζα αμμωνία αλεύρι βραστήρας απορρυπαντικό βάμμα ιωδίου γκαζάκι ασβέστης ζάχαρη γυαλί άχρωμη ζελατίνα κόκκινο λάχανο ελατήριο βαζελίνη ζυγός σύγκρισης

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι.

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι. ΑΝΩΣΗ Πείραμα 1: Το αυγό που κολυμπάει. Τι χρειάζεσαι: ένα βρασμένο αυγό, ένα πλατύ ποτήρι ή ένα πλαστικό μπουκάλι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι. Τι θα κάνεις: Αν δεν είναι εύκολο να έχεις ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:05/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ:... /65 ΦΥΣΙΚΑ:.. /100 ΦΥΣΙΚΑ: /20 ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ: ΤΑΞΗ: Β Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες: Όγκος σώματος - Ογκομετρικός κύλινδρος

Βασικές έννοιες: Όγκος σώματος - Ογκομετρικός κύλινδρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 2 Ονομ/μο:.. Τμήμα: Βασικές έννοιες: Όγκος σώματος - Ογκομετρικός κύλινδρος Παρατηρώ - Πληροφορούμαι - Γνωρίζω Σε αυτή την άσκηση θα ασχοληθούμε με τη μέτρηση του όγκου υγρών και στερεών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΡΟ ΟΣ 2010 ii Περιεχόµενα Α. Μετρήσεις...1 Α1. Μέτρηση του όγκου στερεού σώµατος...2 Α2. Μέτρηση της µάζας ενός σώµατος...4 Α3. Μέτρηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΚΕΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ Ε & ΣΤ ΤΑΞΕΙΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΠΑΚΕΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ Ε & ΣΤ ΤΑΞΕΙΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ Ε & ΣΤ ΤΑΞΕΙΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ Α.Ε. Λ. Μεσογείων 44, 5 42 Αγ. Παρασκευή Τηλ. 20 779800 E-mail: why@why.gr www.why.gr Οι φυσικές επιστήμες αποτελούν έναν βασικό τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ indb 69 25/2/2013 3:34:20 μμ

ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ indb 69 25/2/2013 3:34:20 μμ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ 10-0133.indb 69 25/2/2013 3:34:20 μμ 70 ΦΕ1: ΤΟ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΟ Πολλές φορές εκτιμάμε τη θερμοκρασία με τις αισθήσεις μας. Ακουμπάμε κάποιον στο μέτωπο, για να καταλάβουμε αν έχει πυρετό. Πλησιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...Τμήμα:... Αρ...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...Τμήμα:... Αρ... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 9 / 6 / 2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες (Φυσική / Χημεία) ΒΑΘΜΟΣ: Αριθμητικώς:....

Διαβάστε περισσότερα

Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο

Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο Πείραμα 1: Το βαμβάκι που καταδύεται χωρίς να βρέχεται. Τι χρειάζεσαι: Στεγνό βαμβάκι, ένα στενό διαφανές ποτήρι (πλαστικό ή γυάλινο), ένα μεγάλο πλαστικό μπουκάλι από αναψυκτικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 10+ ( * ) 10. Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και "Ασφάλεια"

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 10+ ( * ) 10. Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και Ασφάλεια Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 10+ ( * ) 10. Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και "Ασφάλεια" ( * ) + επιπλέον πληροφορίες, ιδέες και προτάσεις προαιρετικών πειραματικών δραστηριοτήτων, ερωτήσεις... Σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ. 3ο Γ/σιο Τρικάλων

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ. 3ο Γ/σιο Τρικάλων ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μαυρομμάτη Ειρήνη - ΠΕ0401 3ο Γ/σιο Τρικάλων Σχολικό Έτος: 2014-2015 1ο ΠΕΙΡΑΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΣ ΚΙΝΗΤΗΡΑΣ Κατασκευές στο εργαστήριο, σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Στόχοι των δραστηριοτήτων. Οι μαθητές θα πρέπει να είναι σε θέση να: αναφέρουν διάφορους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αυξήσουμε τη θερμοκρασία διαπιστώσουν πειραματικά ότι

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Πώς αλλιώς ανάβει το λαμπάκι;... και άλλα πειράματα με απλά ηλεκτρικά κυκλώματα Τα παιδιά της διπλανής φωτογραφίας ετοιμάζονται να φτιάξουν απλά ηλεκτρικά κυκλώματα με λαμπάκια και μπαταρίες. Δεν έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Προτεινόμενες Λύσεις θεμα - 1 (5 μον.) Στον πίνακα υπάρχουν δύο στήλες με ασυμπλήρωτες προτάσεις. Στο τετράδιο των απαντήσεών

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή υλικού Ενότητα - Τάξη Ποσότητα. Ε (Θερμότητα - Θερμοκρασία) 3. Δ (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Στ (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Στ (Ενέργεια)

Περιγραφή υλικού Ενότητα - Τάξη Ποσότητα. Ε (Θερμότητα - Θερμοκρασία) 3. Δ (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Στ (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Στ (Ενέργεια) Κατάλογος προτεινόμενων διδακτικών/εποπτικών μέσων «Κατηγορίας 3» για τις «Φυσικές Επιστήμες και Τεχνολογία» και τις «Φυσικές Επιστήμες» της Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο πιο κάτω κατάλογος περιλαμβάνει τα υλικά

Διαβάστε περισσότερα

στις Φυσικές Επιστήμες

στις Φυσικές Επιστήμες 5 ος Πειραματικός Διαγωνισμός των Γυμνασίων ΕΚΦΕ Χαλανδρίου στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμο μαθητών Σχολείο α. β. γ. 16 Απριλίου 2013 1 η ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Σύγκριση της πυκνότητας φρούτων

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού

Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού Αναρτώνται στις επόμενες σελίδες ενδεικτικά θέματα για τον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Φυσικών «Αριστοτέλης»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ Πώς θα μετρήσουμε την επιφάνεια ενός θρανίου, ενός φύλλου, ή του πουκάμισου που φοράμε; Την έννοια της «επιφάνειας» τη συναντάμε στα αντικείμενα της καθημερινότητάς

Διαβάστε περισσότερα

Δ (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Ε (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Στ (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Στ (Ενέργεια) Ε (Θερμότητα - Θερμοκρασία)

Δ (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Ε (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Στ (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Στ (Ενέργεια) Ε (Θερμότητα - Θερμοκρασία) Κατάλογος διδακτικών/εποπτικών μέσων «Κατηγορίας 3» για τις «Φυσικές Επιστήμες και Τεχνολογία» και τις «Φυσικές Επιστήμες» της Δημοτικής Εκπαίδευσης Σχολική Χρονιά 2017-18 Περιγραφή υλικού Ορθοστάτης με

Διαβάστε περισσότερα

Από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό Μια Ηλεκτρική (ιδιο-)γεννήτρια

Από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό Μια Ηλεκτρική (ιδιο-)γεννήτρια Από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό Μια Ηλεκτρική (ιδιο-)γεννήτρια α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι (Και) Αυτή η μαθηματική εξίσωση διδάσκεται στο πανεπιστήμιο. Στο δημοτικό σχολείο την έχετε εκφράσει

Διαβάστε περισσότερα

21ο Μάθημα ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

21ο Μάθημα ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 21ο Μάθημα ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Μια πίεση που ασκεί το υγρό στον πυθμένα και στα τοιχώματα του δοχείου Σε προηγούμενο μάθημα (13ο) γνωρίσαμε την έννοια της πίεσης που ασκούν τα στερεά σώματα. Τώρα είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από επτά (7) θέματα. 2) Να απαντήσετε σε όλα τα θέματα. 3)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Ονοματεπώνυμο Καθηγήτρια: Εγγλεζάκη Φρίντα Βαθμός Γ Γυμνασίου Τμήμα Ημερομηνία ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Όργανα που θα χρησιμοποιήσεις στις ασκήσεις Ηλεκτρικό στοιχείο (κοινή μπαταρία)

Διαβάστε περισσότερα

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Ο αέρας, όπως και κάθε αέριο, ασκεί δυνάμεις, ασκεί πιέσεις Μέχρι τώρα διαπιστώσαμε ότι πιέσεις μπορεί να ασκηθούν στην επιφάνεια στερεών και υγρών σώματων. Τι συμβαίνει στην

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Θέρμανση νερού σε ηλιακό συλλέκτη και κατασκευή ενός ηλιακού θερμοσίφωνα Η Ελλάδα έχει περίπου το 1/4 των ηλιακών θερμοσιφώνων από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το διαπιστώνουμε εύκολα αν κοιτάξουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη B Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στις ιδιότητες των διαλυμάτων

Τάξη B Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στις ιδιότητες των διαλυμάτων Τάξη B Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στις ιδιότητες των διαλυμάτων Β.Βελεχέρης ΕΚΦΕ Δωδεκανήσου Γυμνάσιο Ιαλυσού ΣΤΑΔΙΟ Ι Εισαγωγή - Υπολογισμοί Τάξη Β Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στα διαλύματα Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από οκτώ (8) θέματα. 2) Απαντήστε σε όλα τα θέματα. 3) Επιτρέπεται η χρήση μόνο μη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΛΥΚΕΙΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ονοματεπώνυμο μαθητή:.. Τάξη:. Ημερομηνία:. ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

α) Φαινόμενα που εξηγούνται με μόνη την ύπαρξη της ατμοσφαιρικής πίεσης Πείραμα 1: Όταν μια σελίδα εφημερίδας αντέχει περισσότερο από ένα σανίδι.

α) Φαινόμενα που εξηγούνται με μόνη την ύπαρξη της ατμοσφαιρικής πίεσης Πείραμα 1: Όταν μια σελίδα εφημερίδας αντέχει περισσότερο από ένα σανίδι. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Τα πειράματα της ενότητας αυτής παρουσιάζονται ταξινομημένα σε δυο ομάδες. Στην πρώτη ομάδα παρουσιάζονται φαινόμενα που παρατηρούνται τη στιγμή της ισότητας των πιέσεων, ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

4 ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ» 1. ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2. ΑΓΩΓΟΙ ΜΟΝΩΤΕΣ 3. ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 4. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ

4 ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ» 1. ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2. ΑΓΩΓΟΙ ΜΟΝΩΤΕΣ 3. ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 4. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ» 1. ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2. ΑΓΩΓΟΙ ΜΟΝΩΤΕΣ 3. ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 4. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ - 1 - ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΙ ΚΑΙ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 10-0133.indb 93 25/2/2013 3:34:34 μμ

ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 10-0133.indb 93 25/2/2013 3:34:34 μμ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 10-0133.indb 93 25/2/2013 3:34:34 μμ 94 ΦΕ1: ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ Σίγουρα κάποια στιγμή έχεις νιώσει κι εσύ ένα μικρό «τίναγμα», καθώς βγάζεις ένα μάλλινο πουλόβερ ή καθώς ακουμπάς την πόρτα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 10 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 11 Μαΐου 2014 Ώρα : 10:00-12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από έντεκα (11) θέματα και δέκα (10) σελίδες. 2) Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ Α ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ. Φύλλο αξιολόγησης 1

ΕΚΦΕ Α ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ. Φύλλο αξιολόγησης 1 Φύλλο αξιολόγησης 1 1) Με ένα νήμα μήκους περίπου 60 εκατοστών και ένα βαρίδι φτιάχνουμε ένα εκκρεμές. Πέντε μαθητές μέτρησαν με το ίδιο χρονόμετρο το χρόνο 10 πλήρων ταλαντώσεων του εκκρεμούς. Οι μετρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ 1: «Ο ΑΕΡΑΣ ΕΧΕΙ ΜΑΖΑ»

ΠΕΙΡΑΜΑ 1: «Ο ΑΕΡΑΣ ΕΧΕΙ ΜΑΖΑ» ΠΕΙΡΑΜΑ 1: «Ο ΑΕΡΑΣ ΕΧΕΙ ΜΑΖΑ» ΣΤΟΧΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΣ: Η διαπίστωση ότι ο αέρας έχει μάζα. ΧΩΡΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΣ: το σπίτι ή το εργαστήριο. 1. 2 ίδια μπαλόνια. 2. Κλωστή. 3. Ψαλίδι. 4. Σελοτέιπ. 5. Καλαμάκι. 6.

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:.

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Συντομογραφίες: β.μαθ.ε βιβλίο Μαθητή Ε τάξης τ.εργ.ε τετράδιο Εργασιών Ε τάξης Παρατήρησε τα παρακάτω σκίτσα στα οποία εικονίζονται «επικίνδυνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» 2016 Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής α φάση Ε Ε

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» 2016 Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής α φάση Ε Ε Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Οι μαθητές ενός δημοτικού σχολείου σχεδίασαν την ηλεκτρική εγκατάσταση της τάξης τους, όπως φαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο βιβλίο των φυσικών του δημοτικού σχολείου της Ε τάξης υπάρχει η παρακάτω αναφορά στη Θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

25ο Μάθημα ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

25ο Μάθημα ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ 25ο Μάθημα ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Ένα παιχνίδι ανάμεσα στην πίεση, τον όγκο και τη θερμοκρασία Σε προηγούμενο μάθημα είδαμε ότι ο ατμοσφαιρικός αέρας έχει διάφορες ιδιότητες, όπως μάζα, πυκνότητα, ελαστικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Στην εικόνα α φαίνεται ένας «αποστακτήρας» που χρησιμοποιείται σε βιοτεχνίες για το διαχωρισμό του αλκοόλ ή

Διαβάστε περισσότερα

1 ο και 2 ο ΕΚΦΕ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

1 ο και 2 ο ΕΚΦΕ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ EUSO 2012 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3 Δεκεμβρίου 2011 ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: 1. 2. 3. ΑΣΚΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Σήμερα θα δείξετε τις ικανότητές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΙΓΜΑΤΩΝ (4 η εργαστηριακή άσκηση Β Γυμνασίου)

ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΙΓΜΑΤΩΝ (4 η εργαστηριακή άσκηση Β Γυμνασίου) 2 ο ΕΚΦΕ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Επιμέλεια: Ορφανάκη Πόπη Χημικός Φωτογραφίες: Κωτίτσας Αριστοτέλης Βιολόγος ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΙΓΜΑΤΩΝ (4 η εργαστηριακή άσκηση Β Γυμνασίου) 1. Διαχωρισμός μίγματος με διήθηση Με τη μέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ ΑΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ ΑΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ ΑΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ Γυάλινο χωνί Ζυγαριά Ογκομετρικός κύλινδρος των 10ml Χάρτινο φίλτρο Πιπέτα 10 ml Ένας δοκιμαστικός σωλήνας Γυάλινη ράβδος ανάδευσης 2 ποτήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά( σε δύο ημέρες) Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία Υλικά Διαλύματα

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος διδακτικών/εποπτικών μέσων «Κατηγορίας 3» για τις «Φυσικές Επιστήμες και Τεχνολογία» και τις «Φυσικές Επιστήμες» της Δημοτικής Εκπαίδευσης

Κατάλογος διδακτικών/εποπτικών μέσων «Κατηγορίας 3» για τις «Φυσικές Επιστήμες και Τεχνολογία» και τις «Φυσικές Επιστήμες» της Δημοτικής Εκπαίδευσης Κατάλογος διδακτικών/εποπτικών μέσων «Κατηγορίας 3» για τις «Φυσικές Επιστήμες και Τεχνολογία» και τις «Φυσικές Επιστήμες» της Δημοτικής Εκπαίδευσης Σχολική Χρονιά 2016-17 Περιγραφή υλικού Δοκιμαστικοί

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Ο άνθρωπος πάντοτε αισθανόταν εγκλωβισμένος στη γη από μια δύναμη που τον κρατά κοντά της, ακόμη και τώρα που κάποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ. Κατασκευή 2 ου Μέρους: Συναρμολόγηση Συστήματος Προώθησης. Για την ενότητα αυτή απαιτούνται:

ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ. Κατασκευή 2 ου Μέρους: Συναρμολόγηση Συστήματος Προώθησης. Για την ενότητα αυτή απαιτούνται: ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ Κατασκευή 2 ου Μέρους: Συναρμολόγηση Συστήματος Προώθησης Για την ενότητα αυτή απαιτούνται: Εργαλεία - Τρυπάνι - Αρίδα 3/32 - Ηλεκτρικός βραστήρας ή μάτι και μπρίκι - Πένσα - Μαρκαδόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ - ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ - ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ - ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ 1. Διαστολή συστολή στερεών Πείραμα 1: Πως μπορεί να μακρύνει ένα αλουμινόχαρτο; Τι χρειάζεσαι: Μια λωρίδα από αλουμινόχαρτο μήκος περίπου 80-100 εκατοστών του μέτρου (cm) και πλάτους

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

Το δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες και περιλαμβάνει τρία μέρη Α, Β και Γ. Να απαντήσετε σε όλα τα μέρη σύμφωνα με τις οδηγίες.

Το δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες και περιλαμβάνει τρία μέρη Α, Β και Γ. Να απαντήσετε σε όλα τα μέρη σύμφωνα με τις οδηγίες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Τάξη: B Μάθημα: Φυσική Βαθμός: Ολογράφως:. Ημερομηνία: 08/06/2015 Διάρκεια: 2 Ώρες (Φυσική και Χημεία) Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή ΕΚΦΕ Α Αν. Αττικής - Υπεύθυνος Κ. Παπαμιχάλης Εργαστηριακές ασκήσεις Φυσικής Β ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ Η εικόνα έχει ληφθεί από τον ιστότοπο: http://www.vbhelper.co/vbgptoc.ht Πώς θα μετρήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ Α. ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚO ΔΙΑΛΥΜΑ Λίγα λόγια πριν από το πείραμα. Η σόδα περιέχει διαλυμένο αέριο διοξείδιο του άνθρακα το οποίο προστίθεται κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Ο άνθρωπος πάντοτε αισθανόταν εγκλωβισμένος στη γη από μια δύναμη που τον κρατά κοντά της, ακόμη και τώρα που κάποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ τοπικού διαγωνισµού EUSO 2013 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ τοπικού διαγωνισµού EUSO 2013 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΚΦΕ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ τοπικού διαγωνισµού EUSO 2013 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 2 3 Ονοµατεπώνυµο µαθητών Σχολείο ΟΡΓΑΝΑ Ένα τροφοδοτικό, δύο πολύµετρα, ένα κουτί αντιστάσεων, ένα λαµπάκι πυρακτώσεως, καλώδια

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚΦΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚΦΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚΦΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μαυρομμάτη Ειρήνη 3ο Γ/σιο Τρικάλων Σχ. Έτος 2012-13 1o ΠΕΙΡΑΜΑ: ΤΟ ΜΠΟΥΚΑΛΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΔΕΙΑΖΕΙ Ατμοσφαιρική

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις μάζας Τα διαγράμματα

Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις μάζας Τα διαγράμματα Φύλλο Εργασίας 3 Μετρήσεις μάζας Τα διαγράμματα α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Τι πρέπει να κάνουμε για να μετρήσουμε οποιοδήποτε μέγεθος; Πρέπει να ορίσουμε: 1. Μια ομοειδή ποσότητα ως μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΕΠΑΓΩΓΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΕΠΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΕΠΑΓΩΓΗ ΣΤΟΧΟΙ: Να διαπιστώσουμε πειραματικά το φαινόμενο της ηλεκτρομαγνητικής επαγωγής και τους τρόπους παραγωγής ρεύματος από επαγωγή. Να μελετήσουμε ποιοτικά τους παράγοντες από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΛΑΤΣΟΣ ΠΕ04 ΦΥΣΙΚΟΣ Msc

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΛΑΤΣΟΣ ΠΕ04 ΦΥΣΙΚΟΣ Msc 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 1 ο φύλλο αξιολόγησης 1. Κάντε τη διάκριση μεταξύ δύναμης και πίεσης. 2. Γιατί οι δεξαμενές που τροφοδοτούν με νερό τους οικισμούς βρίσκονται ψηλά; 3. Ποια σχέση έχει ο όγκος ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΑΜΕ ΤΟΝ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΟΥΜΕ

ΜΕΛΕΤΑΜΕ ΤΟΝ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΟΥΜΕ 113-132_22ENOTHTA6 4/3/2013 12:28 µµ Page 113 ENOTHTA 6 ENOTHTA 6 ΜΕΛΕΤΑΜΕ ΤΟN ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ (ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ) Ένας «χάρτης» από λέξεις πώς δημιουργούμε μείγματα πώς διαχωρίζουμε μείγματα πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Δύο μαθητές βυθίζουν για λίγο το χέρι τους στο νερό των δοχείων Α και Β, ο ένας στο Α και ο άλλος στο

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. A Γυμνασίου 29 Μαρτίου 2014 Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:... Σχολείο:... Τάξη/Τμήμα:. Εξεταστικό Κέντρο:. Πειραματικό Μέρος Θέμα 1 ο H μέτρηση του μήκους γίνεται, συνήθως, με μετροταινία

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 11. ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μια διαφορά που δεν μπορούμε να τη δούμε. Ουσίες και μείγματα

Μάθημα 11. ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μια διαφορά που δεν μπορούμε να τη δούμε. Ουσίες και μείγματα Μάθημα 11 ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μια διαφορά που δεν μπορούμε να τη δούμε Είμαστε εξοικειωμένοι με πολλές χημικές ουσίες, όπως οξυγόνο, άζωτο, θειάφι, νερό, σίδηρο, αλάτι, χαλκό, γαλαζόπετρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... Αρ...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... Αρ... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΒΑΘΜΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/6/2014 Αριθμητικά ΒΑΘΜΟΣ:..... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

2.5 θερμική διαστολή και συστολή

2.5 θερμική διαστολή και συστολή 2.5 θερμική διαστολή και συστολή 1. Όταν ένα σώμα θερμαίνεται, ο όγκος του μεγαλώνει. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται διαστολή. 2. Όταν ένα σώμα ψύχεται, ο όγκος του ελαττώνεται. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΩΣΗ ΠΛΕΥΣΗ - ΒΥΘΙΣΗ»

«ΑΝΩΣΗ ΠΛΕΥΣΗ - ΒΥΘΙΣΗ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2 ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΑΝΩΣΗ ΠΛΕΥΣΗ - ΒΥΘΙΣΗ» 1. ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΩΣΗ 2. ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΛΕΥΣΗ ΒΥΘΙΣΗ 2.1. Η επίδραση του βάρους. 2.2. Η επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ ΘΑ ΘΕΩΡΗΘΟΥΝ ΣΩΣΤΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΠΟΙΕΣ ΑΛΛΕΣ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ-ΟΡΘΕΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ ΘΑ ΘΕΩΡΗΘΟΥΝ ΣΩΣΤΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΠΟΙΕΣ ΑΛΛΕΣ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ-ΟΡΘΕΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 202 ΘΕΜΑΤΑ ΣΤ ΤΑΞΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ ΘΑ ΘΕΩΡΗΘΟΥΝ ΣΩΣΤΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΠΟΙΕΣ ΑΛΛΕΣ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ-ΟΡΘΕΣ ΘΕΜΑ ο (0 μόρια) Συμπληρώνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για το Γυμνάσιο

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για το Γυμνάσιο ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Για το Γυμνάσιο Περιεχόμενα ασκήσεων Παρατήρηση των μικρών γραμμάτων εφημερίδας Παρατήρηση φυτικών κυττάρων του φλοιού του κρεμυδιού (Allium cepa των Lilliaceae) Παρατήρηση πυρήνων φυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ (Μονάδες 65/100) ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΧΡΟΝΟΣ:10:30 12:30 (Φυσική-Χημεία) ΒΑΘΜΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ:.

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο»

Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο» Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο» Οήχος«ταξιδεύει» με κύματα. Μπορούμε να αναπαραστήσουμε τα πυκνώματα και τα αραιώματα των κυμάτων με ένα πλαστικό παιχνίδιελατήριο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και "Ασφάλεια"

Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και Ασφάλεια Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και "Ασφάλεια" α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στις εικόνες φαίνονται πολλές ηλεκτρικές πηγές που τροφοδοτούν με ηλεκτρικό ρεύμα διάφορα κυκλώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ HOOKE ΣΤΟΧΟΙ

Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ HOOKE ΣΤΟΧΟΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ HOOKE ΣΤΟΧΟΙ Να αποδείξεις πειραματικά ότι η επιμήκυνση ενός ελατηρίου είναι ανάλογη της δύναμης που την προκαλεί. Να υπολογίσεις την σταθερά k (σκληρότητα) του ελατηρίου. Να γίνει κατανοητή

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Μερικοί μαθητές κρεμούν με νήμα από την οροφή της τάξης ένα θερμόμετρο έτσι ώστε το κάτω μέρος του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΕΝΩΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΥΠΡΟΥ 9 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 28 Απριλίου, 2013 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο (πέντε σελίδες) αποτελείται από δέκα (10) θέματα. 2) Να απαντήσετε σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 9 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 28 Απριλίου 213 Ώρα : 1: - 12:3 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 (μονάδες 1) Α. Θέλουμε να μετρήσουμε την πυκνότητα του πάγου. Διαθέτουμε

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Πανεπιστήμιο Αθηνών, α φάση Στ τάξη Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Θέμα 1ο Ένας μαθητής χρησιμοποιεί το ποδήλατό του για να μετακινείται γρήγορα,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει

Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει Φύλλο Εργασίας 9 Το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου υπερ-θερμαίνει α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε στο παρακάτω ενδεικτικό γράφημα την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γης από το 1870 έως

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά θέματα Φυσικών για την εισαγωγή στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια

Ενδεικτικά θέματα Φυσικών για την εισαγωγή στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά θέματα (με ενδεικτικές λύσεις / απαντήσεις) για τη δοκιμασία / τεστ εισαγωγής από τα Δημοτικά στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά Θέματα Φυσικών ΦΥΣΙΚΑ 6 Παρατηρήστε την παρακάτω εικόνα,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και "Ασφάλεια"

Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και Ασφάλεια Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και "Ασφάλεια" α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στις εικόνες φαίνονται πολλές ηλεκτρικές πηγές που τροφοδοτούν με ηλεκτρικό ρεύμα διάφορα κυκλώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Ονοματεπώνυμο μαθητών. «Ο ρόλος του φωτός στη λειτουργία της φωτοσύνθεσης»

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Ονοματεπώνυμο μαθητών. «Ο ρόλος του φωτός στη λειτουργία της φωτοσύνθεσης» ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ονοματεπώνυμο μαθητών Σχολείο α. β. γ. Στόχοι της δραστηριότητας «Ο ρόλος του φωτός στη λειτουργία της φωτοσύνθεσης» Να επιβεβαιώσουμε το ρόλο του φωτός και της χλωροφύλλης

Διαβάστε περισσότερα

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I.

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I. 4.1 Η πίεση ονομάζουμε το μονόμετρο φυσικό μέγεθος που ορίζεται ως το πηλίκο του μέτρου της συνολικής δύναμης που ασκείται κάθετα σε μια επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής. πίεση = κάθετη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω

Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι β. Συζητώ, Αναρωτιέμαι, Υποθέτω Φύλλο Εργασίας 4 Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Οι άνθρωποι προσπαθούν να εκτιμήσουν κατά προσέγγιση ή να μετρήσουν με ακρίβεια τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ:2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: TΜΗΜΑ: AΡ:. ΒΑΘΜΟΣ: ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗ:.

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική διαδικασία:

Πειραματική διαδικασία: 2 ο Γυμνάσιο Κερατσινίου Εργαστήριο Φυσικής Υπεύθυνος: Μηναΐδης Ι. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :.. Β 1 η Εργαστηριακή άσκηση ΤΜΗΜΑ : ΘΕΩΡΙΑ Μάζα (m) είναι η ποσότητα της ύλης που έχει ένα σώμα. Όγκος (V) είναι ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά ουσιών στα φυτά

Μεταφορά ουσιών στα φυτά Μεταφορά ουσιών στα φυτά Αγωγός ιστός Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 3 Ενότητα 3.1 Σελ. 60-61 Χύλωμα & Φλοίωμα 1 Εισαγωγή Το έλασμα του φύλλου αποτελείται από την επάνω και την κάτω επιδερμίδα και το μεσόφυλλο που

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΑΙ Β ΕΚΦΕ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO Σάββατο 10 Δεκεμβρίου 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Α ΚΑΙ Β ΕΚΦΕ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO Σάββατο 10 Δεκεμβρίου 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΚΑΙ Β ΕΚΦΕ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2016-17 Σάββατο 10 Δεκεμβρίου 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΟ Ονοματεπώνυμα μελών της ομάδας 1. 2. 3. ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Το κρεμμύδι

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. Φως και χρώματα

Φύλλο εργασίας. Φως και χρώματα Φως και χρώματα 26 1. Ο Χρήστος μια ηλιόλουστη μέρα συζητά με τον αδελφό του για τα χρώματα. Τότε ο μικρός λέει στον Χρήστο ότι το φως του Ηλίου είναι το πιο βασικό χρώμα, και αυτό συμβαίνει γιατί δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2. ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2. ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΥΜΝΣΙΟΥ 1. ΟΠΤΙΚΗ νάκλαση Διάθλαση μονοχρωματικής ακτίνας Κυρτοί και κοίλοι καθρέπτες Συγκλίνοντες αποκλίνοντες φακοί Διάθλαση ολική ανάκλαση σε πρίσμα παιτούμενα υλικά: Φακός ακτίνων λέιζερ, επίπεδος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 18. ΑΕΙΚΙΝΗΤΑ \ ΜΟΡΙΑ Τα μόρια κινούνται διαρκώς και ασκούν δυνάμεις μεταξύ τους

Μάθημα 18. ΑΕΙΚΙΝΗΤΑ \ ΜΟΡΙΑ Τα μόρια κινούνται διαρκώς και ασκούν δυνάμεις μεταξύ τους Μάθημα 18 ΑΕΙΚΙΝΗΤΑ \ ΜΟΡΙΑ Τα μόρια κινούνται διαρκώς και ασκούν δυνάμεις μεταξύ τους Στο προηγούμενο μάθημα ασχοληθήκαμε με την έννοια του μορίου και τις ιδιότητές του στις στερεές και στις υγρές ουσίες

Διαβάστε περισσότερα