ΤΑ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΙΔΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ ΩΣ ΒΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΙΔΙΟΡΡΥΘΜΙΕΣ ΤΟΥΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΑ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΙΔΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ ΩΣ ΒΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΙΔΙΟΡΡΥΘΜΙΕΣ ΤΟΥΣ"

Transcript

1 ΤΑ ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΙΔΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ ΩΣ ΒΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΙΔΙΟΡΡΥΘΜΙΕΣ ΤΟΥΣ Ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά φαινόμενα της κοινωνικής ζωής ενός τόπου είναι και η γλώσσα με την οποία επικοινωνούν οι άνθρωποι μεταξύ τους. Η ζωντανή επικοινωνία είναι ο καθημερινός προφορικός λόγος, ενώ η γραπτή, όπως και η μαγνητοφωνημένη σήμερα ομιλία, είναι γλώσσα τόσο του παρόντος, όσο και του παρελθόντος. Η ελληνική γλώσσα είναι η γλώσσα με την αρχαιότερη γραπτή ιστορία στην Ευρώπη. Παράλληλα όμως ο ελληνικός λαός δεν έπαυσε να την ομιλεί όλο το διάστημα της μακραίωνης ιστορίας του, γι αυτό και η ιστορία του ελληνικού έθνους είναι μαζί και η ιστορία της γλώσσας του. Πριν από έναν ακριβώς αιώνα το 1892 ο ιδρυτής της Γλωσσολογίας στην Ελλάδα Γεώργιος Χατζιδάκης προλόγισε το βιβλίο: Αρχεία της νεωτέρας ελληνικής γλώσσης1, τιμώντας τις εργασίες δυο συμπατριωτών μας που ήταν μαθητές του: του Καταφυγιώτη Ιωάννη Τσικοπούλου2 και του Βελβεντινού Ευθυμίου Μπουντώνα3. 4 Εξηγώντας εκεί την αξία της μελέτης της νεώτερης ελληνικής γλώσσας και ειδικότερα των διαλέκτων και των ιδιωμάτων της, έγραψε επιγραμματικά ότι αυτή είναι: Τό άρχειον εις δ απ' αιώνων αί παλαιότεραι γενεαί έναπέθηκαν τάς τύχας αυτών*. Πράγματι, η μελέτη των γλωσσικών ιδιωμάτων του ελληνικού λαού μας βοηθεί να γνωρίσουμε γενικότερα τη ζωή: γεωργική, ποιμενική, ναυτική κλπ. των ανθρώπων που τα μιλούν. Μαθαίνουμε για τις παραδόσεις του για τη θρησκεία, τα έθιμα για τη γέννηση, τη βάφτιση, τον γάμο, τον θάνατο, τις προλήψεις και δεισιδαιμονίες του. Γνωρίζουμε τη σοφία του στις παροιμίες και τα αποφθέγματα, την ευστροφία του πνεύματός του στις σκωπτικές διη 1. Αρχεία της νεωτέρας ελληνικής γλώσσης, εκδιδόμενα υπό του Συλλόγου «ΚΟΡΑΗ», τόμος Α' - τεύχος Α' και Β', Αθήνησιν Εδώ περιλαμβάνεται ως Πρόλογος: ΈκΟεσις περί των εις τον γλωσσικόν διαγωνισμόν του Συλλόγου Κοραή υποβληοέντων πονημάτων (σελ. ε ' - λ' αναγνωσοείσα υπό του Εισηγητού Γ. Ν. Χατζιδάκη). 2. I. Τσικοπούλου, Μελέτη περί Λεξικού της καθ ημάς δημώδους γλώσσης, Αρχεία κλπ., έ.α., σσ ΕυΟ. Μπουντώνα, Μελέτη περί του γλωσσικού ιδιώματος Βελβεντού και των περιχώρων αυτού: Αρχεία κλπ., έ.α., σσ Αρχεία κλπ., έ.α., σ. ε '.

2 296 A. I. Θαβώρης γήσεις, στα ευθυμογραφήματα και στα ανέκδοτα και καθημερινά αστεία. Κι ακόμα τη λογοτεχνική του ικανότητα στα δημοτικά τραγούδια, στα μοιρολόγια και στα παραμύθια. Μας βοηθάει τέλος να αφουγκραστούμε γενικά την ψυχή του, που είναι αστείρευτη πηγή έξυπνων και ζωηρών εκφράσεων και παρομοιώσεων. Είναι όλα αυτά τα χαρίσματα και ο πλούτος που ενέπνευσαν και εμπνέουν πάντοτε τους καλλιτέχνες του λόγου και τους δόκιμους ποιητές μας. Μελετώντας τη γλώσσα των απλών ανθρώπων θα εννοήσουμε ότι όλος αυτός ο κόσμος ο αφανής δεν έπαυσε ποτέ να εργάζεται σωματικά και ψυχικά, ώστε να κερδίσει τελικά την αγάπη και τη συμπάθεια όλων μας5. Η καταγραφή και η γενικότερη συγκέντρωση του γλωσσικού αυτού υλικού είναι μια ιστορία, η οποία φυσικά δεν θα μας απασχολήσει σήμερα εδώ6. Τα τοπικά γλωσσικά ιδιώματα της περιοχής του νομού Κοζάνης ανήκουν σε μια μεγάλη κατηγορία νεοελληνικών ιδιωμάτων, τα οποία στη Γλωσσολογία τα ονομάζουμε βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα. Τα ιδιώματα αυτά χαρακτηρίζονται από το γεγονός ότι παρουσιάζουν δύο κύρια φωνητικά γνωρίσματα, πολύ γνωστά ακόμα και στους μη ειδικούς. Όμως όχι μόνο αυτοί, αλλά και οι ειδικοί ίσως να μην είναι σε θέση να τα περιγράφουν σωστά, όταν οι τελευταίοι δεν τα ομιλούν ή δεν τα μίλησαν ποτέ, αφού δεν τα έμαθαν από την παιδική τους ηλικία ως μητρική τους γλώσσα οι ίδιοι. Γι αυτό, όταν οι πιο πολλοί λέγουν ότι σήμερα στη βόρεια Ελλάδα «τρώμε» τα φωνήεντα, δεν γνωρίζουν ότι αυτό το πράγμα δεν γίνεται στην τύχη. Δεν μπορούν να φανταστούν ότι ακολουθείται μια διαδικασία, η οποία γίνεται με κάποια νομοτέλεια και κανόνες. Συμβαίνει μάλιστα πολλοί από μας να ονομάζουμε την τοπική προφορική μας ομιλία «χωριάτικα», και, δίνοντας στη λέξη υποτιμητική σημασία, πιστεύουμε ορισμένοι ότι τάχα πρέπει να ντρεπόμαστε που τα μιλούμε. Και είναι αυτό φυσικό, γιατί πρόκειται για γλώσσα που την μιλούν απλοί άνθρωποι, άσχετα αν μέσα απ αυτούς προέρχονται ύστερα και οι «μορφωμένοι». Και όμως πρόκειται για μια γλώσσα της καθημερινής ζωής του τόπου μας που δεν διαφέρει σε τίποτα από οποιαδήποτε γλώσσα. «Η γλώσσα αυτή», έγραφε πριν από έναν ακριβώς αιώνα ο Καταφυγιώτης φιλόλογος και Γυμνασιάρχης στις Σέρρες Ιωάννης Τσικόπουλος, άτεχνίτευτος καί άκαλλώπιστος, αληθής δ è καί αύτοφυής, εΐνε ή φωνή του λαοϋ, ή γλώσσα τοϋ 'Έθνους... ή φωνή αϋτη είνε ή μητρική γλώσσα, ή γλώσσα ήν καί ή λογιωτέρα μερίς... φθέγγεται καί λαλεΐ, όσάκις προς τούς οικείους μετ οικειότητας δια 5. Πβ. και Αρχεία κλπ., έ.α., σ. ιβ '. 6. Ι!λ. σχετικά: N. Ρ. Andriotis, Lexikon der Archaismen in Neugriechischen Dialekten, Wien 1974, σ. 7.

3 Τα γλωσσικά ιδιώματα του νομού Κοζάνης 297 λέγεται... ή γλώσσα ήν καί αυτοί οί λόγιοι εύχερώς έννοοϋσι καί ένδομύχως καί κατά βάθος συναισθάνονται. Και ο Τσικόπουλος καταλήγει: κι αν μέ λούζεις κι αν μέ χτενίζεις, ξέρω ποιά μάννα μ έκαμεν1. Ας δούμε όμως τώρα τι ακριβώς είναι τα τοπικά βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα. Αυτά δεν είναι τίποτα άλλο, παρά η εκάστοτε Κοινή Ελληνική, η δημοτική μας γλώσσα, κυρίως όπως αποτυπώνεται γραπτώς, με τη διαφορά όμως ότι εμείς οι βόρειοι Έλληνες στην καθημερινή μας προφορική επικοινωνία τη «μεταμορφώνουμε» περισσότερο από τους άλλους Έλληνες άλλων, κυρίως νοτίων, περιοχών, επειδή στη βιασύνη μας «κακομεταχειριζόμαστε», ας πούμε, ορισμένα άτονα φωνήεντα, είτε μεταβάλλοντας την προφορά τους, είτε ακόμα και παραλείποντάς τα («τρώγοντάς τα»). Το αποτέλεσμα ύστερα είναι να δημιουργούνται έτσι παράξενες, όπως θα δούμε λέξεις και φράσεις με τα συμπλέγματα των συμφώνων. Τι συμβαίνει λοιπόν; Οι γλωσσολόγοι διαπίστωσαν ότι, ειδικότερα στις περιοχές Στερεάς, Θεσσαλίας, Μακεδονίας, Θράκης και Ηπείρου, και σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου, στην καθημερινή προφορική γλώσσα των κατοίκων λειτουργούν δύο γενικοί φωνητικοί νόμοι. Οι νόμοι αυτοί με συντομία είναι οι εξής* 8: 1. Όταν τα φα)νήεντα e και ο όπως και αν ορθογραφούνται στον γραπτό λόγο, με ε ή αι και με ο ή ω, είναι άτονα, τότε εμείς το e το προφέρουμε ως ι και το ο ως ου, ενώ όταν είναι τονισμένα δεν τα πειράζουμε. Λέμε π.χ. ζιστός, αλλά ζέστα, νιρό, αλλά κρυουνέρ, πιρίμινι, αλλά πιριμένου, λιρώνου αλλά λέρα, ξινήτιά, ξινιτιμένους, αλλά ξένους κλπ. και κιρός αλλά καλουκαίρ, λιμός αλλά κουντουλαίμ ς, χιριτώ αλλά χαίριτι κλπ. Λέμε επίσης: ξινό υόουχε ίου αλλά ξινουδόχους, Κουζάν, αλλά Κόζιαν, δρουμουλόγιουαλλά δρόμους, πουλιμώ αλλά πόλιμους, και χουρίζου αλλά χώρα α, φουνάζου αλλά φώναξα κλπ. Πρόκειται για νόμο παλαιό και ισχυρό, ο οποίος, σύμφωνα με τη θεωρία που διατύπωσα κάποτε, ισχύει στις βόρειες ελληνικές περιοχές συνεχώς, τουλάχιστο από τον 3ο αι. π.χ.9. Και δεν έχει εξαιρέσεις παρά μόνο όταν ο ομιλητής επηρεάζεται από την εκάστοτε Κοινή, γραπτή κυρίως, γλώσσα. Το βλέπουμε και σήμερα ότι κάθε λέξη ελληνική ή ξένη που μπαίνει στη γλώσσα μας και που παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε ένα βόρειο τοπικό ιδίωμα, αυτή θα ακολουθήσει πιστά τον νόμο αυτόν. Λέξεις π.χ. όπως ετεροχρονισμός, Πανεπιστήμιο, τελεφερίκ, Χομεϊνί κλπ. εμείς θα τις προφέρουμε: ιτιρουχρουνισμός, Πανιπιστήμιου, τιλιφιρίκ, Χουμεϊνί κλπ. Ακόμα και τη ΔΕΗ 7.1. Τσικοπούλου, Μελέτηχλπ., Αρχεία κλπ., έ.α., σ Πβ. A. I. Θσβώρη, «Θεσσαλονίκη - Σαλονίκη, Η ιστορία του ονόματος της πόλεως», περιοδ. Η Θεσσαλονίκη, τόμ. A ', Θεσσαλονίκη 1985, σ Βλ. A. I. Θαβώρη, «Τα προύν(ε)ικυς του Ηρώνδα και η παλαιότητα των γνωστών γνωρισμάτων των βορείων νεοελληνικών ιδιωμάτων», Δωδώνη 9 (1981) 401 κ.ε.

4 298 A. I. Θαβώρης την προφέρουμε ΔΙΙ και τον ΟΤΕ ΟΥΤΕ! Είναι τέτοια η δύναμη του νόμου, ώστε πολλές φορές επαναφέρουμε σε ε και τα αρχικά κανονικά ι. Έτσι, ενώ λέμε τυρί ύστερα λέμε και μπατζίουτέρ, το κυδών γίνεται μηλουκέδουνου κλπ. Ερχόμαστε στον δεύτερο νόμο. Αυτός είναι ο εξής: 2. Όταν τα φωνήεντα της Κοινής Ελληνικής i και ον ανεξάρτητα αν το ί ορθογραφείται με ι, η, υ, ει, οι είναι άτονα, εμείς τα άτονα αυτά ι και ου τις πιο πολλές φορές δεν τα προφέρουμε, τα «τρώμε». Έτσι λέμε κ νώ (κινώ), ψ λός (ψηλός), σκ λί (σκυλί), χ πώ (χτυπώ), π νώ (πεινώ), κ λιά (κοιλιά) κλπ. ή β νό (βουνό), κ τί (κουτί), π λί (πουλί), χ νί (χουνί) κλπ. Ενώ τονισμένα δεν τα πειράζουμε. Λέμε: κίντσα, ψήλουσα, σκύλους, χτύπσα, πείνασα, ξικοίλιασα ή ξιρουβούν, παλιουκούτ, χαζουπούλ κλπ. Πολλές φορές το άτονο /, μέσα στη λέξη και κυρίως στο τέλος, αφήνει ένα ίχνος της προφοράς του. Λέμε: α'χ φή, % νάρ, σκ νί, ΐρ λός, ή: βρύσ, γράό(φ,η), δίό(ν,η), θέό(σ,η), λύό(κ,η), πέφό(τ,η), πόό(λ,η), χάρ κλπ. Το ου όχι. Ενώ λέμε οι λύκ, τη γενική ενικού: του λύκου θα την προφέρουμε: τ λύκ. Ο νόμος αυτός όμως είναι γεμάτος από εξαιρέσεις, οι οποίες διαφέρουν από τόπο σε τόπο. Γι αυτό και πολλές ιδιαιτερότητες οφείλονται στην προαιρετική αυτή εφαρμογή του νόμου. Γιατί όχι μόνο δεν αποβάλλονται πάντοτε και παντού τα ίδια άτονα i και ου: λέμε άδικους, γυλιός, ζητώ, κοιτώ, κυνηγώ, μιλώ, πάλι, τυρί, φιλινάδα, χιλιάρ κου αλλά και άδ κους, κ τώ, μ λώ, κλπ. ή αρκουδιάης, βουλή, βουλιούμι, δουλιφτάρ ς, μουσείου κλπ., αλλά καμιά φορά αποβάλλονται και υστερογενή ; και ου, τα οποία δηλαδή παλαιότερα ήταν εκαι ο. Λέμε: αμ ψιός (από ανεχριός-ανιψιός), ζ βγαριά (ζευγαριάζιβγαριά), απάν (επάνω-επάνον), ζ μί (ζωμίον-ζουμί), κάτ (κάτω-κάτου), κ κκιά (κοκκία-κουκκιά), γκ δούν (κωδώνιον-κουδούνι), πίσ - απού πίσ (πίσω-πίσον) κλπ. Έτσι και η Θεσσαλονίκη έγινε Σαλουνί κ -Σαλονίκη (στ Θισσαλουνίκ - στ Θ σαλουνίκ - στ Τσαλουνίκ πβ. κάθισε-κάτσε10. Είναι αυτονόητο επομένως ότι, από τη μια η υποχρεωτική και από την άλλη η συνηθισμένη εφαρμογή των δύο αυτών φωνητικών νόμων είναι η αφετηρία της δημιουργίας λέξεων ή προτάσεων με δυσπρόφερτα συμφωνικά συμπλέγματα, έτσι ώστε όχι μόνο δισύλλαβες, αλλά και μέχρι τετρασύλλαβες λέξεις ή φράσεις να καταντούν μονοσύλλαβες! Γι αυτό και την προφορική μας αυτή ομιλία αποφεύγουμε να τη γράφουμε. Άλλωστε υπάρχει και το πρόβλημα της γραπτής αποδόσεως της προφοράς11, το οποίο είχεν επισημάνει 10. A. I. Θαβώρη, «Θεσσαλονίκη - Σαλονίκη» κλπ., έ.α., σσ Βλ. Γ. Χατζιδάκη, Αχαδημεικά Αναγνώσματα, ΑΟηναι 1902, τόμ. Α', σσ (Περί του αδυνάτου της παραστάσεως των φθόγγων).

5 Τα γλωσσικά ιδιώματα του νομού Κοζάνης 299 πριν από έναν ακριβώς αιώνα και ο Ευθ. Μπουντώνας12. Όταν λοιπόν εμείς προφέρουμε: γρούν, κθάρ, μπγά, στιάρ, κλούρ, σ κών (πβ. και το λογοπαίγνιο: σ κών σκόν ), γνωρίζουμε νομίζω οι περισσότεροι ότι οι κανονικές λέξεις είναι: γουρούνι, κριθάρι, πηγάδι, σιτάρι, κουλούρι, σηκώνει κλπ. Και όμως δεν ενοχλούμαστε καθόλου που στη γρήγορη προφορική μας επικοινωνία τις τρισύλλαβες αυτές λέξεις τις μετατρέπουμε σε μονοσύλλαβες! Το ίδιο γίνεται και σε διάφορες φράσεις, όπως: τ Λεν (την Ελένη), τ Νίκ (του Νίκου), τ λύκ (του λύκου - στ λύκ του στόμα!), d Γιάν ν (του Γιάννη) κλπ. Στο Βελβεντό το παιδί του Ζίγγου, Κούτλου, Ντάγγου, Τζάτσου είναι: τ Ζίγγ, τ Κούτλ, τ Ντάγγ, τ Τζάτσ. Του Τσίμου (= Ευθυμίου), Τσιάμη είναι τ Τσίμ, τ ΤσιάμΊ Άλλωστε και οι φράσεις: τς έκς (τις έχεις), η φράση: τς εχ (τις έχει) μπορεί να μπερδευτεί με το Τσέχ = οι Τσέχοι στς έ (στις έξι), τά ξα (τα έξυσα), τά ψα (τα έψησα), ζνψ λή (του πήρι ζ ν ψ'λή, ενν. το τραγούδι - υψηλή μουσική κλίμακα ή ψιλή = λεπτή φωνή;) είναι κατανοητές στην περιοχή. Η φράση π.χ. τς έκς τς άσ σ δεν είναι μόνο Κοζανίτικη! Είναι πολύ πιθανό, νομίζω, κάτι παρόμοιο να συνέβαινε και σε παλαιότερες εποχές στα μέρη μας, αφού, όπως είπαμε, τα φαινόμενα αυτά έχουν τις ρίζες τους τουλάχιστο στον 3ο αι. π.χ.13. Επειδή όμως η προφορική ομιλία των απλών ανθρώπων δεν γραφόταν και τότε, όπως και σήμερα, γι αυτό ελάχιστες μαρτυρίες έχουμε από τις τότε βόρειες ελληνικές διαλέκτους. Και τότε, ενώ οι νότιες διάλεκτοι λίγο ή πολύ καλλιεργήθηκαν κατά κάποιο τρόπο και ως γραπτός λόγος, η ομιλία των βορειοτέρων Ελλήνων: των Ακαρνάνων, των Αιτωλών, των Θεσσαλών και κυρίως των Μακεδόνων δεν καλλιεργήθηκε. Οι Μακεδόνες, ήδη από τον 5ο αι. π.χ., καθιέρωσαν ως επίσημη γραπτή γλώσσα την Αττική διάλεκτο, εξ αιτίας της αίγλης που είχεν αποκτήσει εκείνο τον καιρό η διάλεκτος αυτή. Πρέπει λοιπόν να ήταν και τότε οι ίδιοι λόγοι, ώστε οι βόρειες αυτές διάλεκτοι να μη θεωρηθούν κατάλληλες για γραπτή γλώσσα. Οι Αιτωλοί π.χ. χαρακτηρίστηκαν από τον Θουκυδίδη άγνωατότατοι γλώσσαν, δηλ. ακαταλαβίστικοι14, η Λεσβιακή διάλεκτος ήταν κατά τον Πλάτωνα βάρβαρη15. Για τη διάλεκτο των Μακεδόνων έχουμε αρκετές μαρτυρίες, όπως και τους όρους: μακεδονίζειν και μακεδο- 12. Ευθ. Μπουντώνα, Μελέτη κλπ., ο A. I. θαβώρη, «Τα προύν(ε)ικος» κλπ., έ.α., σ A. I. Θαβώρη, «Η έλληνική διάλεκτος των αρχαίων Μακεδόνων και τα σημερινά νεοελληνικά ιδιώματα της Μακεδονίας (και της άλλης βόρειας Ελλάδας)», Η Γλώσσα της Μακεδονίας, Επιστημονική επιστασία - Εισαγωγή Γ. Μπαμπινιώτης, εκδ. Ολκός, 1992, σσ (ιδίως 201, σημ. 14, όπου βλ. Κ. Αμάντου, Μικρά Μελετήματα, άρθρα και λόγοι, ΑΟήναι 1940, σ Μ.Ε.Ε., τόμος Ελλάς, σ Πλάτ., Πρωταγόρας, 341c.

6 300 A. I. Θαβώρης νιστί16. Ο Αλέξανδρος π.χ. σε στιγμή οργής άνεβόα Μακεδονιστί γράφει ο Πλούταρχος17. Οι Θεσσαλοί αντί ώ ~Λπολλον έλεγαν ώ 'Απλουν, οι Λαρισαίοι αναφέρονται σε μια επιγραφή του 3ου αι. π.χ. ως Λασαΐοι και ο Ησύχιος γράφει Λάσαν την Λάρισαν, που δεν απέχει πολύ από το σημερινό: Λάρσα18. Ακόμα και οι Αττικοί το τάλαντο έκαναν τάν19. Αυτά λοιπόν τα γενικά χαρακτηριστικά έχουν σήμερα και τα τοπικά γλωσσικά ιδιώματα της περιοχής του νομού Κοζάνης ως βόρεια. Ενδιαφέρον όμως είναι ότι τα ιδιώματα αυτά έχουν παράλληλα και τις τοπικές τους ιδιορρυθμίες, οι οποίες τα κάνουν να ξεχωρίζει κάπως το ένα από το άλλο. Πρόκειται κυρίως για τοπικές λέξεις και μερικές χτυπητές περιπτώσεις στη φωνητική και τη μορφολογία των λέξεων. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι η σημερινή κατάσταση των γλωσσικών ιδιωμάτων της περιοχής του νομού δεν είναι πια η ίδια που ήταν και πριν από τον Β ' παγκόσμιο πόλεμο ή και παλαιότερα. Τότε οι επιμιξίες ανάμεσα στους κατοίκους γειτονικών κωμοπόλεων και χωριών δεν ήταν πολλές και τα διάφορα γλωσσικά στοιχεία που δάνειζε ο ένας τόπος στον άλλο ήταν λίγα. Επομένως το σύνολο του πληθυσμού κάθε τόπου κρατούσε εντονότερα τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του προφορικού λόγου. Μετά τον πόλεμο όμως, όταν πλέον η επικοινωνία μεταξύ τους έγινε εύκολη με την πυκνή συγκοινωνία, έχουμε περισσότερες επιμιξίες και παράλληλα μετακίνηση μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού. Από το ένα μέρος ξενιτεμός και φυγή στα μεγάλα αστικά κέντρα και από το άλλο συρροή, στην πρωτεύουσα κυρίως του νομού, την Κοζάνη, νέου πληθυσμού, ιδίως προσφυγικού, από τις γύρω περιοχές και ε γκατάσταση σ αυτήν και πολλών οικογενειών υπαλλήλων από άλλες περιοχές της Ελλάδας. Όλα αυτά, κι ακόμα: το Σχολείο, οι Δημόσιες υπηρεσίες και τα μαζικά μέσα ενημερώσεως ραδιόφωνο, τηλεόραση, εφημερίδες, που χρησιμοποιούν την Κοινή Νεοελληνική γλώσσα, πρέπει νομίζω να επέδρασαν σήμερα στη νόθευση των τοπικών ιδιωμάτων20. Ακλόνητος πάντως πρέπει να έμεινε νομίζω ο ισχυρός νόμος της τροπής των ατόνων ε σε ί και ο σε ου: μπορεί να μη λέμε πια του σκουλειό συχνά, αλλά πάντως σίγουρα: του σχουλείου! Ας δούμε τώρα ποια είναι τα κυριότερα τοπικά ιδιώματα στην περιοχή του νομού: Αυτά όπως αναφέρονται και από τους παλαιοτέρους, είναι: 16. A. I. θαβώρη, «Μακεδονίζειν και Μακεδονιστί», Αφιέρωμα εις τον Κωνσταντίνον Βαβούσκον, τόμ. Ε ', Θεσσαλονίκη 1992, σο Πλουτάρχου, Βίος Αλεξάνδρου, σ Βλ. A. I. Θαβώρη, «Το προύν(ε)ικος» κλπ., σσ. 422,425 και ΔημοσΟένους λόγοι, III, 29 ώ τάλαν, βλ. Ρ. Kretschmer, dotta 1 (1909) Βλ. και A. I. Θαβώρη, «Μορφολογικά μερικών ιδιωμάτων της δυτικής Μακεδονίας», A Συμπόσιο Γλωσσολογίας του Βορειοελλαδικού χώρου (Ήπειρος - Μακεδονία - Θράκη) Απριλίου 1976, Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, Θεσσαλονίκη 1977, σσ

7 Τα γλωσσικά ιδιώματα του νομού Κοζάνης 301 της Κοζάνης (ο Λέων. Παπασιώπης το χαρακτηρίζει της παλιάς Κοζάνης), της Σιάτιστας, του Βελβεντού, του Καταφυγίου, των Σερβίων και του Μπλατσιού. Φυσικά υπάρχουν και τα γύρω χαιριά τους και οι οικισμοί με τις δικές τους επίσης ιδιαιτερότητες. Οι ελληνόφωνοι Βλάχοι, επειδή τον χειμώνα μετακινούνταν και κατέβαιναν νοτιώτερα προς τη Θεσσαλία μετέφεραν και από κει ορισμένα γλαισσικά στοιχεία των περιοχών εκείνων, καθώς γυρνούσαν «έποχιακώς... διά ξεκαλοκαίριασμα»21, όπως είναι π.χ. η χρήση του αρσενικού άρθρου ι στο Μπλάτσι, αντί του κανονικού ου (= ο) των γηγενών Μπλατσιωτών22. Εξαιρούνται φυσικά οι προσφυγικοί πληθυσμοί (Μικρασιάτες, Πόντιοι κλπ.) και οι τυχόν ξενόφωνοι (τουρκόφωνοι, σλαβόφαννοι, βλαχόφωνοι), ιδίως όταν δεν είναι δίγλωσσοι. Όλοι αυτοί, κυρίως όπου η παρουσία τους ανάμεσα σε ντόπιους πληθυσμούς ήταν εντονότερη, πρέπει να έπαιξαν κάποιο ρόλο στη χαλαρώτερη χρήση του παλαιού τοπικού ιδιώματος και πριν από τον πόλεμο. Στα Σέρβια π.χ. οι πρόσφυγες (επήλυδες)23, όσο κι αν αφομοιώθηκαν από τους ντόπιους, όπως μας πληροφορεί ο (μακαρίτης πια) Αλέκος Τσιουκαρδάνης24, πρέπει, μαζί με τους επήλυδες25 και τους υπαλλήλους των δημοσίων υπηρεσιών (συνέχεια της τουρκικής διοικήσεως από το 1912 και εξής26), να βοήθησαν, ώστε το τοπικό ιδίωμα να υποστεί μια χαλάρωση. Πάντως φαίνεται περίεργο που ο Ευθ. Μπουντώνας στην αξιόλογη μελέτη του για το ιδίωμα του Βελβεντού που δημοσιεύτηκε πριν από έναν ακριβώς αιώνα 1892 κάνοντας λόγο για τα ιδιώματα της περιοχής, δεν αναφέρει ιδίωμα Σερβίων, παρά μόνο Βελβεντού και περιχώρων, Καταφυγίου και Κοζάνης και Σιάτιστας27. Σήμερα πληροφορίες για τα ιδιώματα των περιοχών αυτών μπορούμε να αντλήσουμε, εκτός από τους ίδιους τους κατοίκους που τα μιλούν, κυρίως από κείμενα γραμμένα στην τοπική διάλεκτο από ταλαντούχους ντόπιους συγγραφείς που δεν είναι όλοι φιλόλογοι ή γλωσσολόγοι και που τα γνωρίζουν ως μητρική τους γλώσσα. Οι κυριότεροι που γνωρίζω είναι: Πι- 21. Μι/. Α0. Καλινδέρη, Ο βίος της Κοινότητας Βλάτσης επί Τουρκοκρατίας, Θεσσαλονίκη (Μακεδονική Βιβλιοθήκη 58) 1982, σ Στο ίδιο, σ Μ. Μαλούτα, Τα Σέρβια, ιστορική και λαογραφική επισκόπησις, Θεσσαλονίκη 1956, σσ. 118, 119: για τους επήλυδες, σ Αλ. Τσιουκαρδάνη, Θλιμμένες αναμνήσεις από τα Σέρβια, Σέρβια - Κοζάνης 1992, σσ. 12, 15 και 92. Πβ. Γ. Αδάμου, Τα Σέρβια κατά την περίοδο , Σέρβια, σσ. 86, Μ. Μαλοι'ιτα, Τα Σέρβια, σ Μ. Μαλοι'ιτα, Τα Σέρβια, σσ. 118, Ευθ. Μπουντώνα, Μελέτη κλπ., σ. 5. Πβ. και σ. 32, όπου αναφέρεται και λέξη από το Μπλάτσι (Βλάτσι).

8 302 A. I. Θαβώρης τένπς28, Αλευράς29, Παπασίώπης30, Ηλιαδέλης31 για τα Κοζανίτικα, Παπαναούμ32, Γιώβος33, Κυρατζής34 για τα Σιατιστινά, Μπουντώνας35, Τσιανάκας36 για τα Βελβεντινά, Σόρμος37 για τα Καταφυγιώτικα. Αυτοί έγραψαν κυρίως ευθυμογραφήματα και ηθογραφίες ή παραμύθια. Επιστημονικές εργασίες έχουμε του Μπουντώνα38 για το Βελβεντό που είναι η παλαιότερη, αλλά και η πιο αξιόλογη, του Τσοπανάκη39 και της Μαργαρίτη-Ρόγκα40 για τη Σιάτιστα, του Μιχ. Καλινδέρη41 για το Μπλάτσι. Για τα Σέρβια έχουμε τις παροιμίες και τα δημοτικά τραγούδια που καταχωρεί ο Μηνάς Μαλούτας στο βιβλίο του Τα Σέρβια42, και για το Καταφύγι χρήσιμο είναι το Λεξιλόγιο του Γ. Κρήτου43, και οι εργασίες του Αστεριού Γκατζάρα44 και του Κλεάνθη Νάστου (1971)45. Υπάρχουν λοιπόν ιδιαιτερότητες στα τοπικά αυτά ιδιώματα του νομού μας. Ενδιαφέρον μάλιστα είναι ότι οι ίδιοι οι κάτοικοι κάθε περιοχής είχαν από παλιά και δεν ξέρω αν έχουν και τώρα επίγνωση των γλωσσικών αυτών διαφορών. ΓΓ αυτό και πείραζε ο ένας τον άλλο όχι μόνο για άλλες ιδιότητες (Λασπιάδις, Ζιουναρίτις κλπ.), αλλά και ως προς τη γλώσσα, στις συναντήσεις τους. Ο Μπουντώνας αναφέρει ότι οι Βελβεντινοί κορόιδευαν τους Κοζανίτες πως τάχα έλεγαν: γεί'δα μιά Ί'δα αουπάν ζ γιένα ιουφύρ, 28. Ζ. Πιτένη (Λιόλιου), Κουζιανιώτ κα μπέντια, Αθήναι Νάση Αλευρά, Μ είπιν η μάνα μ, Κοζάνη Λ. Παπασιώπη, 1) Η παλιά Κοζάνη, 2) Τότι κι τώρα, 3) Απ ό,τ απόμνιν, ποιήματα κλπ., Θεσσαλονίκη 1977,4) Αδουκήθ κα, Αναμνήσεις κλπ., Θεσσαλονίκη Στρατής Ηλιαδέλης: διηγήματα (ευτράπελα) κατά καιρούς στα Ελιμειακά, τριμηνιαίο περιοδικό, έκδοση του Συλλόγου Κοζανιτών Θεσσαλονίκης. 32. Δημ. Παπαναούμ, Λαογραφικά Σιατίστης, Μακεδονική Βιβλιοθήκη 27, Θεσσαλονίκη Πβ. Μ. Χατσιούλη, Το Σιατιστινά γλωσσικό ιδίωμα, Σιάτιστα 1992). 33. Γιάννη Γιώβου, Μακεδονικά γκαργκάλια, Νέα Υόρκη Σιατιστινά, εξαμηνιαία ιστορική, λαογραφική, γλωσσολογική έκδοση του Συλλόγου Σιατιστέων Θεσσαλονίκης (Πβ. Σιατιστέων μνήμη, 1972). 35. Ευθ. Μπουντώνα, Μελέτη κλπ., σ Τόλιου Τσιανάκα, Βιλβινά Μασλάτχια, Βελβεντό Καταφύγι, εφημερίδα, όργανο της μορφωτικής ένωσης Καταφυγιωτών Κατερίνης «Το Φλάμπουρο». 38. Ευθ. Μπουντώνα, Μελέτη κλπ. 39. Α. Γ. Τσοπανάκη, «Το σιατιστινά ιδίωμα», Μακεδονικά 2 ( ). 40. Μαριάννα Μαργαρίτη-Ρογκά, Φωνολογική ανάλυση του αιατιστινού ιδιώματος (διδακτορική διατριβή), Θεσσαλονίκη Μιχ. Αθ. Καλινδέρη, Ο βίος κλπ. 42. Μηνά Μαλούτα, Τα Σέρβια. Πβ. και Συμπλήρωμα εκδόσεως 1956, Θεσσαλονίκη 1965 (παροιμίες στη σ. 67 κ.ε.). 43. Γ. Δ. Κρήτου, Ιδιορρυθμίες και ιδιομορφίες της λαϊκής γλώσσας του Καταφυγίου Πιερίων (Σύνδεσμος Καταφυγιωτών «Τα Πιέρια»), Θεσσαλονίκη Αστ. Γκατζάρα, Αντίλαλος από το Καταφύγι, Θεσσαλονίκη Πβ. του ιδίου, Καταφνγιώτιχες ιστορίες και ανέκδοτα, Θεσσαλονίκη Κλ. Νάστου, Καταφύγι Πιερίων Κοζάνης, Θεσσαλονίκη 1971.

9 Τα γλωσσικά ιδιώματα του νομού Κοζάνης 303 πό κατσιν κί ένντσιν κ έκαμιν ιδόπλου (είδα μια γίδα επάνω σ ένα γεφύρι που έκατσεν και γέννησε και έκαμεν γιδόπουλο, σ. 28)46.* Την ίδια χρονιά (1892) και ο Καταφυγιώτης Γυμνασιάρχης I. Τσικόπουλος το λογοπαίγνιο αυτό «δγ οδ υπό τών περίοικων οί Κοζανίται σκώπτονται», το αναφέρει ως: γείδα μιά ίδα μ ένα ιδουλ, πουκατ σ ένα 'ιουφύρ 4Ί. Στα παιδικά μου χρόνια το λογοπαίγνιο αυτό έφτασε σε μένα ως: γείδα μία ίδα πέρα π του ιφύρ!. Ο Μπουντώνας μας λέγει ότι υπήρχαν και απαντήσεις των Κοζανιτών και ότι «ή άντίσκωψις αυτή προβαίνει εντός γλωσσικών όρίων έφ ικανόν», δεν αναφέρει όμως καμιά. Δεν αποκλείεται να έλεγαν για τους Βελβεντινούς: Λεν μι λεν κι σύ σι λεν, για την οποία φράση κάνει λόγο αλλού48. Ο Τσικόπουλος μας πληροφορεί ότι οι Καταφυγιώτες αποκαλούσαν τους Βελβεντινούς τσιοπέλους49, ίσως, λέγει, από τις τουρκικές λέξεις τσελεπής («κατά παραφθοράν είρωνικώς») ή «όπερ πιθανώτερον» από το τσεπέλ (= βαθύς). Ο Du Cange αναφέρει βέβαια ότι, κατά τον Μ. Crusius, οι Έλληνες ονομάζουν τζοπέλους50, όσους στην αρχή ή στο τέλος των λέξεων χρησιμοποιούν το τζ, όμως αυτό δεν ισχύει για τους Βελβεντινούς. Απλώς είναι το τουρκικό çepel (τσεπέλ), αλλά με τη σημασία: αυτός που είναι γεμάτος λάσπες, τον «λασπιάη»! (βλ. Heuser-$evket, Türkisch-Deutsches Wörterbuch, Wiesbaden 1958, στη λ.). Ας έρθουμε τώρα στις ιδιαιτερότητες. Οι κυρίοτερες στα γλωσσικά ιδιώματα της Κοζάνης είναι: Το αρσενικό άρθρο ι: ι Γίάνντς, ι λύκους ιδίως στις περιοχές Βελβεντού και Σερβίων. Στο Μπλάτσι οι Βλάχοι χρησιμοποιούν το ι, ενώ οι γηγενείς το ου (= ο), όπως στη Σιάτιστα και την Κοζάνη. Η τονισμένη κατάλ. -ριά και -θίά στην Κοζάνη κυρίως προφέρεται -ρά και -θά: Απουκρά, βαρά, δικαρά (πβ. και χράζουμι) και βαθά, γρουθά, κουλουκθά κλπ. Αντί ου θιος λέγουν ου θος, αλλά τ θϊού, ικ θϊού. Να πως το τώρα προήλθε από το τηώρα (τή ώρμ ταύτη). Οι προστακτικές σε -σας αντί -θήτε: κοιμήσας, ντύσας, στάσας, τουμπακίάσας, φ λήσας κλπ. στην Κοζάνη, Σιάτιστα, Μπλάτσι (όπως και στο Βόϊο, Καστοριά, Δυτ. Ήπειρο), κατά τα: γειά σας, φτού σας κλπ.51. Σχεδόν σε όλες τις περιοχές γνωστές είναι οι προστακτικές: δό μ (= δός μου), δό μ τι, δό μ τι μι, δόμτι μι κι μένα, όπου η αντωνυμία μι (= με, 46. Ευθ. Μπουντώνα, Μελέτη κλπ., σ Τσικοπούλου, Μελέτη κλπ., σ Ευθ. Μπουντώνα, Μελέτη κλπ., σ Τσικοπούλου, Μελέτη κλπ., σ Du Cange, Glossarium ad scriptores mediae el infimae Graicitatis, Lugduni 1688, (Ανατύπωση Graz 1958), στη λ. τζοπέλους. 51. A. I. Θαβώρη, «Μορφολογικά», κλπ., έ.α., σ. 95.

10 304 A. I. Θαβώρης εμέ, εμένα) επαναλαμβάνεται τρεις φορές! Χαρακτηριστικές στις ίδιες περιοχές είναι και οι προστακτικές, όπως: έλατι, σιούκουτι, σέβατι, στέκατι κλπ. Ενδιαφέρουσα επίσης είναι η φράση: όν τηλ μέρα (= όλη τη μέρα). Επιρρήματα σε -ας στην Κοζάνη, όπως: καμιάλλας (= κάποτε), άαλφουρας, καμιάφρας και κάγκαμιάφρας (= ποτέ, κατά τον Στρ. Ηλιαδέλη, όπως το μιθαύρουί)52, 53 τα ανάπουδας και σε -ις: αλλον-ίς, τσ ουπίσ κλπ. Το θα στην Κοζάνη έγινε τα: τα οι γιλάσου, τα σι πω, πιθανόν από επίδραση επόμενου τα, όπως: Θα τα πούμε = τα τα πούμι. Πβ. Κυρού Στεφάνου Σαχλίκη, Γραφαί και στίχοι και ερμηνείαι, στίχ : κι ωσάν μάς έκατέστησες ό θεός τά σέ πληρώσει όσον καλόν μάς έκαμες διπλού τά σέ τά δώσει Το θά προφέρεται κάποτε δα στο Βελβεντό και το Καταφύγι: δα ρθώ. Η κατάλ. του συγκριτικού -τερη στην Κοζάνη γίνεται -τιαό(ρ, η) : καλύτιαρ, μ κρότιαρ τρανύτιαρ κλπ., όπως και: δεύτιαρ, πβ. και κόκκιαν Στο Καταφύγι λέγουν: ζ λέου (= σου λέγω), να σ πω (= να σου πω), ενώ στα άλλα ιδιώματα: σι λιώ, σι λέου, να σι πω (= σε λέγω, να σε πω), Καταφυγιώτικα είναι και τα: μιταλέγου, μιταείπιν κλπ. Στη Σιάτιστα τέλος χαρακτηριστική είναι η προφορά των κι και τι ως τσι και του γκι ως τζι (τσιτακισμός): γναίτσις, θηλ τσοί, ποίτσι (ποίκε = εποίησε), τσιφάλ παραντζείλ κλπ. Και στο Λεξιλόγιο οι ιδιορρυθμίες είναι πολλές. Θα σας αναφέρω τελειώνοντας μια πολύ μικρή επιλογή λέξεων που πιστεύω ότι ανήκουν σε ορισμένο ιδίωμα, χωρίς να αποκλείεται μερικές από αυτές να λέγονται και σε ένα άλλο ιδίωμα της περιοχής. Και ο λόγος είναι ότι δεν έχουμε δυστυχώς ικανοποιητικά γλωσσάρια από τα περισσότερα ιδιώματα του νομού. Δεν έχουμε ακόμα κανένα συστηματικό γλωσσάριο ούτε της Κοζάνης ένα έχει ετοιμάσει όσο ξέρω ο Σύλλογος Κοζανιτών Θεσσαλονίκης, δεν γνωρίζω όμως λεπτομέρειες, ούτε της Σιάτιστας, παρά μόνο μικρά γλωσσάρια για λέξεις ορισμένων διαλεκτικών κειμένων. Των Σερβίων δεν έχουμε ούτε καν κείμενα. Για το ιδίωμα του Βελβεντού το γλωσσάριο του Μπουντώνα είναι φτωχό, αφού δεν περιλαμβάνει όλες τις λέξεις που χρησιμοποιεί στη μελέτη του. Ένα πληρέστερο έχω ετοιμάσει ο υποφαινόμενος, συγκεντρώνοντας λέξεις από τα φοιτητικά μου χρόνια, και είναι έτοιμο για δημοσίευση. Για το ιδίωμα Κατα 52. Βλ. Στρατή Ηλιαδέλη, «ΜιΟαύρου», Ελιμειακά 2 (1982) 111 («...μιοαύρου τα πή κάγκαμιάφ'ρας...»). 53. G. Wagner, Connina graeca medii aevi, Lipsiae 1874, σ. 76.

11 Τα γλωσσικά ιδιώματα του νομού Κοζάνης 305 φυγίου υπάρχει από το 1892 ένα Λεξιλόγιο του I. Τσικόπουλου ως συνέχεια της μελέτης του «Περί Λεξικού κλπ.», που δημοσιεύτηκε, όπως είδαμε στα Αρχεία «Κοραής». Μολονότι όμως είχεν αναγγελθεί εκεί ότι η δημοσίευσή του θα γίνει «εν πρόσεχε! τινι τεύχει», τελικά παρέμεινε ως χειρόγραφο στα αρχεία του Ιστορικού Λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών54. Υπάρχει όμως το πλούσιο Λεξιλόγιο του Γ. Κρήτου, χρήσιμο, παρά τις ατέλειές του. Τέλος για το ιδίωμα του Μπλατσιού ένα καλό γλωσσάριο μπορεί να καταρτισθεί αν αποδελτιωθεί η εξαίρετη εργασία του Μιχ. Αθ. Καλινδέρη, Βίος της Κοινότητος Βλάτσης επί Τουρκοκρατίας (Θεσσαλονίκη 1982), όπου το σπουδαίο κεφάλαιο για τη γλώσσα λανθάνει στις σελίδες: ! Ας δούμε όμως τώρα τα παραδείγματα: 1. Κοζανίτικες: απόϋρας (χείμαρρος, απογυρίζω), αρβανίκους (= πηγάδι). Ο Τσικόπουλος σημειώνει: «...φρέαρ εν Κοζάνη...» (έ.α., σ. 9) θιρμάρ (δοχείο για ζεστό νερό), λουζγιάζουμι, ταντστάρας (υπερόπτης - τανύζομαι) (και στο Μπλάτσι) κλπ. 2. Στατιστινές: άχαρ (προσφώνηση σε γυναίκες, κάτι σαν τα: μάρ μαρή, μουρή, κουντή κλπ.), ξινουφαλίζονμι (πρβ. και το βελβεντινό ξιστρουφχιάζονμι - μου πέφτει ο αφαλός), θιρμουκόπκα (παρέλυσα), πόταπους (τίλογης, στο Μπλάτσι πόταβους και κάγκαπόταβους = κακός). 3. Βελβεντινές: αδέτσ (χωρίς, τίποτα), αγγίτσχια (αλλού: ίτσια, γίτσια στην Κοζάνη) = τα ία) πλατή (η λαγάνα), ματιά (αρχ. αίματία, αρχ. μακεδ. ματία-ματτύη, το στομάχι του χοίρου ή το παχύ έντερο (στο Βελβεντό και αλλού) Καταφυγιώτικες: μπάιους (μπάρμπας, μεσν. βάγιος = ιταλ. balio: παιδαγωγός), τα δεικνιά (οι δείκτες του ρολογιού), θυρόπλι (πορτούλα), κουτσιάν (το κατωσάγουνο), συντραύστου (το συνδαύλιστρον. Έτσι και στο Λιτόχα>ρο) κ.ά. 5. Μπλατσιώτικες: αδονλτσα (ανοικοκύρευτη - δούλισσα;), ηλιουτήρ (το Τσικοπούλου, Μελέτη περί λεξικού κλπ., έ.α., ο Ο Ευθ. Μπουντώνας, Μελέτη περί τυιι γλωσσ. ιδιώματος Βελβεντού, σ. 95, αναφέρει τη λέξη ως ματή. Ότι η ματιά του ιδιιόματος Βελβεντού (και άλλων νεοελληνικών ιδκομάτων) είναι η ματτύη των αρχαίων Μακεδόνων, βλ. A. I. Θαβώρη, «Η ελληνική διάλεκτος των αρχαίων Μακεδόνων και τα νεοελληνικά βόρεια ιδιώματα», Πρακτικά του Γ' Πανδυτικομακεδονικού Συνεδρίου της Ομοσπονδίας Δ υτικυμακεδονικών Σωματείων, Καστοριά 3-4 Οκτωβρίου 1992, Θεσσαλονίκη 1994, σσ : Τα ετυμολογικά λεξικά της αρχαίας Ελληνικής δέχονται την ετυμολογία της ματτύης από το μάττω (που είναι του ΑΟήναιου). Η δική μου άποψη είναι ότι η ματτύη είναι εξαττικισμός από τον ΑΟήναιο (ή από προγενέστερους αττικούς κωμωδιογράφους) του μακεδονικού ματία (έτσι πέρασε και στη Λατινική: matya), και αυτό από το μεταγν. αίματία. Ειδική πραγματεία για τη λέξη ματτύη υπέβαλα πρόσφατα για να δημοσιευτεί σε τιμητικό τόμο αφιερωμένον στον καοηγ. Α. Γ. Τοοπανάκη.

12 306 A. I. Θαβώρης ηλιοτρόπιο, απ όπου, μεταφορικά: ηλιουτήρ τους: ο πολύ όμορφος), κέθαρους (ο κέδρος), συνγκιργιά, η (τριχιά, με την οποία δένουν τα ζώα από τα κέρατα. Έτσι και στο Βελβεντό, συν + κέρας). 6. Σερβιώτικες: Οι πληροφορίες είναι λιγοστές. Ο Μ. Μαλούτας δεν καταχωρεί ιδιωματικό κείμενο, τουλάχιστο των γηγενών (Βαροσλήδων: ένθ. αν., σ. 163), παραθέτει όμως παροιμίες, όπου καθρεφτίζεται το βόρειο ιδίωμα: σ. 153 του πιτσί τ (το πετσί του), τα α κλιά (τα σκυλιά), χάρ ζαν (χάριζαν), του ζ μί τ (το ζουμί του) κλπ. Ο I. Τσικόπουλος σημειώνει τη λέξη: φάραγγας (φαράγγι) και την ωραία, όπως την ονομάζει, λέξη: ζευγαλατειό (= ζευγηλατεΐον, προάστειον υπό ζευγηλατών οίκούμενον») Σε παλιό κώδικα της μονής Ζάμπορδας (βλ. Μαλούτα, έ.α., σ. 78) αναφέρεται: Ζευγαλατία. Τους κατοίκους του προαστίου τους έλεγαν Ζευγαλατιανούς (Μαλούτας, έ.α., 164). Επίσης διαπίστωσα ότι η λέξη που αναφέρει ο Μαλούτας σε παροιμία: κούκο υιάβα51. Άλλα ν τα μάτια τς πέρδικας, κι άλλα ν τής κουκουιάβας είναι σερβιώτικη. Πολλές είναι τέλος και οι έξυπνες παρομοιώσεις και ειρωνικές εκφράσεις,'ορισμένες από τις οποίες δεν μεταφράζονται εύκολα! Όταν π.χ. ο Κοζανίτης ρωτάει για κάτι κάποιον και η απάντηση που παίρνει δεν είναι της αρεσκείας του, τότε θα πει: τι πίντς αρα να σι κιράσου; που ισοδυναμεί με την κοινή: τώρα μου έκαμες την καρδιά μου περιβόλι. A. I. ΘΑΒΩΡΗΣ 56. I. Τσικοπούλου, Μελέτη περί λεξικού κλπ., έ.α., ο. 15, στιμ. 23. Ενδιαφέρουσες είναι οι περιγραφές βυζαντινών συγγραφέων για το φαράγγι του Κάστρου των Σερβίων:...κρημνοϊς τε γάρ καί φάραγξι φοβερωτάταις τήν άσφάλειαν ίκέκτητο (ενν. το Κάστρο), Κεκαυμένος, Στρατηγικόν 29,...τό δέ τοιοντον κάστρον έστιν έν πέτραις ΰψηλαΐς πάνυ κείμενον καί φάραγξιν άγρίαιας καί βαθυτάταις περικυκλυύμενον..., στον ίδιο, 70,...έκατέρωΟέν τε φάραγγας περιβέβληται βαοείας..., Ιωάνν. Καντακουζηνός (βόνν.) Ill, Μ. Μαλούτα, Τα Σέρβια, έ.α., σ. 153.

13 SUMMARY A. I. Thavoris, The linguistic idioms of the nome of Kozani as northern and their principal peculiarities. It is noted initially that the present linguistic idioms of the main urban centres, as well as those of many villages in the nome of Kozani, whose population does not result from the recent displacement populations, form part of the so-called northern neohellenic idioms. These have two main phonetic characteristic points: 1) the change of the atonic e (e, at) in i and ο (ο, ω) in ου. It is a law which is strictly applied ceaselessly since approximately the 3 C. until today, and 2) the discarding of the atonic i (ι, η, υ, ει, οι) and ου. Here the law is not strict. Sometimes the discarding can be avoided and sometimes are discarded post-occuring i and ου. And it is exactly here that can be found part of the reason of the peculiarities in those idioms. Another reason naturally is the local life of the population: the use of every day spoken language in the different in every idiom folklore, the analogy, the comparison, the local vocabulary etc. The same reasons are valid generally for the other northern neohellenic idioms and also in the dialects and idioms of other regions. From this point of view the idioms of the following places are succinctly examined with typical examples: Velvendos, Vlasti (Blatsiou) of Katafygio, Kozani, Servia and Siatista.

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΛΩΣΣΙΟ ΣΚΑΣΜΟΣ... ... και πότε τον βγάζουμε. σκασμός

ΥΠΟΓΛΩΣΣΙΟ ΣΚΑΣΜΟΣ... ... και πότε τον βγάζουμε. σκασμός ΥΠΟΓΛΩΣΣΙΟ 61 ΣΚΑΣΜΟΣ...... και πότε τον βγάζουμε Αναθεώρηση της 23 Μαρτίου 2012 σκασμός Από το βιβλίο του Άρη Στουγιαννίδη και ριξ το στο γιαλό www.stougiannidis.gr ΑΡΗ ΣΟΤΓΙΑΝΝΙΔΗ aris@stougiannidis.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1. ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων 1.1.1. Ικανότητα επισήμανσης της ομοιότητας στη συλλαβή. 1. γάλα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ανέκδοτα-Αινίγματα Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (εναλλακτικά, να δίνονται ένα ή δύο ανέκδοτα στο πρώτο ή τελευταίο δεκάλεπτο

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

«ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» Γούτου Ελένη (Β ΤΑΞΗ) ΣΟΧΟΙ. Άςκηςη ςτην αφήγηςη και τη δραματοποίηςη των μύθων.

«ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» Γούτου Ελένη (Β ΤΑΞΗ) ΣΟΧΟΙ. Άςκηςη ςτην αφήγηςη και τη δραματοποίηςη των μύθων. ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ Α & Β ΣΑΞΗ 1 ο ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΣΤΚΑΜΠΟΤ ΧΟΛΙΚΟ ΕΣΟ 2013-2014 «ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» ΘΕΜΑ: «ΑΙΣΩΠΟΥ ΜΥΘΟΙ» ΣΑΞΕΙ: Α & Β ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΙ: Παρτάλα Μαριάνθη (Α ΤΑΞΗ) Γούτου Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ Α ΣΚΗΝΗ: (Αυγό+κότα) ΑΥΓΟ: Γεια σας, εγώ είμαι ο Μήτσος. Ζω σ αυτό το κοτέτσι σαν όλα τα αυγά. Βαρέθηκα όμως να μαι συνέχεια εδώ. Θέλω να γνωρίσω όλον τον κόσμο. Γι αυτό σκέφτομαι

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά

Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά 1 Το τελικό -ν- Γραφή και προφορά Σύμφωνα με την επίσημη Νεοελληνική Γραμματική, σελίδα 38, 47, το τελικό -ν- άλλοτε φυλάγεται και άλλοτε χάνεται σε μερικές λέξεις. Οι λέξεις αυτές είναι: Το άρθρο : τον,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Τευχος τριτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Άσκηση Οι γραφείς του ανακτόρου της Πύλου Κάθε χρόνο τέτοια εποχή στο ανάκτορο της Πύλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές.

ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές. ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές. Οι αντωνυμίες δίνουν στον λόγο μας συντομία και σαφήνεια. Μας βοηθούν να μιλάμε πιο εύκολα για

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Πότε θα φανεί η Φανή

Πότε θα φανεί η Φανή ...... Πότε θα φανεί η Φανή Η συγγραφέας χαίρεται να έρχεται σε επαφή με τους αναγνώστες της. Η διεύθυνσή της είναι: Αγίου Πολυκάρπου 51, Νέα Σμύρνη 171 24, Αθήνα. Τηλ.: 210 9335830, FAX: 210 9351603 e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r Ο Iliaz Bobaj γράφει για την Παναγιώτα Ζαλώνη Ο Νίκος Μπατσικανής, ο Χάρης Μελιτάς, η Παναγιώτα Ζαλώνη και η Αλεξάνδρα ΒαΐτσηΒάκρου. (Απόσπασμα) Η Ελληνίδα Ποιήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ)

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) «ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) Τουλίπες της Ολλανδίας, Κλωντ Μονέ Μια φορά κι ένα καιρό σε μια χώρα μακρινή οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο 2 β Ββ βιβλίο 23

κεφάλαιο 2 β Ββ βιβλίο 23 Β ιλίο 23 Γράφω το Β, : Β ιλίο...... Β Β Β 1B2 3... 1 2............... Β Β.............................. 24 Χρωματίζω ό,τι αρχίζει από : 25 Χρωματίζω μόνο τα κομμάτια της εικόνας που έχουν. Τι λέπω; Βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Έχοντας μεγαλώσει με το Ουράνιο Τόξο, ο Χρήστος Δημόπουλος αποτελεί μία οικεία φιγούρα. Κάθε μέρα «έμπαινε» στο σπίτι, μας έλεγε ιστορίες, μας έδειχνε κατασκευές.

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο ΧΕΡΟΥΒΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΩΝΙΟ Λ. Β Χερουβικόν σε ἦχο πλ. β. Ἐπιλογές Ἦχος Μ Α µη η η η ην Οι τ Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Διαβάστε περισσότερα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 8 η Ενότητα Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 1. Εισαγωγή Είχαμε πει στο μάθημα Εισαγωγή στη Γλωσσολογία, ότι ο τομέας της Σημασιολογίας χωρίζεται στη λεξική και στη δομική σημασιολογία. Όσον αφορά τη

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΟ "ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ"

ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π.Ε. ΑΝ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΟ "ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ" Τετάρτη 3/4/2013 18:00-18:10 Χαιρετισμοί 18:10-18:20 26ο Δημ. Σχ. Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Όταν φωνάζουμε κάποιον ή του απευθύνουμε το λόγο, λέμε το όνομα του στην ΚΛΗΤΙΚΗ. Γιώργο, μ' ακούς: Καθίστε, κύριε Παυλίδη! Παιδιά! Ησυχία! Συχνά τον αποκαλούμε όχι με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Η λέξη 'κως' προέρχεται από την λέξη 'κοίον = πρόβατό πληθυσμός 34.280 κατοίκους, τρίτο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET14: ΤΟΜΕΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET14: ΤΟΜΕΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης καταγράφει τη σύνθεση της απασχόλησης ανά Περιφέρεια και ειδικότερα την ποσοστιαία κατανομή κατά τομέα παραγωγής (πρωτογενής, δευτερογενής, τριτογενής)

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET05: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET05: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης καταγράφει το ποσοστό των ανέργων στο σύνολο του ενεργού πληθυσμού ανά Περιφέρεια. Το επίπεδο ανεργίας αποτελεί βασική συνιστώσα της οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Ισότητας των Φύλων ΕΝ.Π.Ε. Ελένη Νταλάκα Σωτηρία Αποστολάκη ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 590 82.7%

Γραφείο Ισότητας των Φύλων ΕΝ.Π.Ε. Ελένη Νταλάκα Σωτηρία Αποστολάκη ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 590 82.7% ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 7.% 590 8.7% Γράφημα. Κατανομή των μελών των περιφερειακών συμβουλίων στο σύνολο της επικράτειας 9% 7 8% Γράφημα. Κατανομή των αιρετών αντιπεριφερειαρχών στο σύνολο της επικράτειας 8.% 8 7.8%

Διαβάστε περισσότερα

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ»

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Δ τάξη, 2013-2014 Παρουσίαση γραπτής εργασίας «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 Τα βήματα που ακολουθήσαμε ήταν: 1. Αφού η δασκάλα μας έγραψε

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

«Του πιδούδ' μι ντ πίτα»

«Του πιδούδ' μι ντ πίτα» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #28 «Του πιδούδ' μι ντ πίτα» (Κολινδρός Πιερίας Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #28 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ Περιεχόμενα : Α) Προτάσεις-Σύνθεση προτάσεων Β)Απόδειξη μιας πρότασης Α 1 ) Τι είναι πρόταση Β 1 ) Βασικές έννοιες Α ) Συνεπαγωγή Β ) Βασικές μέθοδοι απόδειξης Α 3 ) Ισοδυναμία

Διαβάστε περισσότερα

κατανόηση διαλόγου, συμπλήρωση ερωτηματολογίου 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με το ερωτηματολόγιο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

κατανόηση διαλόγου, συμπλήρωση ερωτηματολογίου 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με το ερωτηματολόγιο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Συνέντευξη στο δρόμο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1-2 διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ένας σπουδαίος ηθοποιός κατάγεται από την περιοχή μας και συγκεκριμένα από την Μεγάλη Κερασιά Καλαμπάκας, με τον οποίο μεγάλωσαν αρκετές γενιές.

Ένας σπουδαίος ηθοποιός κατάγεται από την περιοχή μας και συγκεκριμένα από την Μεγάλη Κερασιά Καλαμπάκας, με τον οποίο μεγάλωσαν αρκετές γενιές. Συνέντευξη - Ο ηθοποιός Λευτέρης Μελέτης από την Μεγάλη Κερασιά Καλαμπάκας μίλησε στο περ Ένας σπουδαίος ηθοποιός κατάγεται από την περιοχή μας και συγκεκριμένα από την Μεγάλη Κερασιά Καλαμπάκας, με τον

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 7 η : «Πολιτείες ντυμένες στα λευκά!» Παρελθοντικοί χρόνοι: Αόριστος-Παρατατικός...24 Το ρήμα «είμαι» στον αόριστο και παρατατικό...25 Χρονικοί και Αιτιολογικοί σύνδεσμοι...26 Παραθετικά επιθέτων...26

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΣ Γ. ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ - ΕΦΗ Ι. ΣΟΥΛΙΩΤΟΥ ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΠΡΩΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ. τ... μαθητ... ΤΑΞΗ Α ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ... Β Τεύχος

ΗΛΙΑΣ Γ. ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ - ΕΦΗ Ι. ΣΟΥΛΙΩΤΟΥ ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΠΡΩΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ. τ... μαθητ... ΤΑΞΗ Α ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ... Β Τεύχος ΗΛΙΑΣ Γ. ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ - ΕΦΗ Ι. ΣΟΥΛΙΩΤΟΥ ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΠΡΩΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ τ... μαθητ...... ΤΑΞΗ Α ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ... Β Τεύχος Çëßáò Ã. ÊáñêáíéÜò - Έφη Ι. Σουλιώτου Τετράδιο Πρώτης Γραφής Α Δημοτικού Β ΤΕΥΧΟΣ Απαγορεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκίνησα τεχνοκράτισσα... Να υπολογίζω νούμερα και αριθμούς... Τα πάντα να είναι λογική και υπολογισμοί... Αυτά συνήθως φέρνουν και απαισιοδοξία.

Ξεκίνησα τεχνοκράτισσα... Να υπολογίζω νούμερα και αριθμούς... Τα πάντα να είναι λογική και υπολογισμοί... Αυτά συνήθως φέρνουν και απαισιοδοξία. Λίγα λόγια... Ξεκίνησα τεχνοκράτισσα... Να υπολογίζω νούμερα και αριθμούς... Τα πάντα να είναι λογική και υπολογισμοί... Αυτά συνήθως φέρνουν και απαισιοδοξία. Στην πορεία άρχισα να αλλάζω. Όχι πώς δεν

Διαβάστε περισσότερα

www.agyra.gr www.agyra.gr

www.agyra.gr www.agyra.gr είτε µερικά ακόµη βιβλία που σίγουρα θα σασ αρέσουν Ένα µοναδικό βιβλίο. Αγαπηµένα ζώα του δάσους, άγγελοι και καλικάντζαροι, βασιλιάδες και φτωχοί, όλοι µαζί σε µια ονειρεµένη συλλογή παραδοσιακών παραµυθιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα