ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ"

Transcript

1

2 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ

3 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο διδασκαλίας της Π Ο Ν Τ Ι Α Κ Η Σ διαλέκτου σε Ε Ν Η Λ Ι Κ Ε Σ ΑΘΗΝΑ 2013

4 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ

5 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο διδασκαλίας της Π Ο Ν Τ Ι Α Κ Η Σ διαλέκτου σε Ε Ν Η Λ Ι Κ Ε Σ ΑΘΗΝΑ 2013

6 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Σελιδοποίηση: Μιχάλης Λεοντακιανάκος, Ελικώνος 11, Χαλάνδρι, Τ.Κ Τηλ Αριθμός Εκτύπωσης: Γενική επιμέλεια: Παυλίδης Αντώνης, Χαριτίδου Γεωργία Συμβολή στην επιμέλεια ποντιακής: Χριστοφορίδης Χριστόφορος ISBN , Πανελλ νιος Πανελλήνιος Σ νδεσ ος Σύνδεσμος Ποντίων Εκ αιδευτικών Εκπαιδευτικών Η πνευματική ιδιοκτησία αποκτάται χωρίς καμιά διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρήτρας απαγορευτικής των προσβολών της. Πάντως, κατά το Ν. 2121/1993 και τη διεθνή σύμβαση της Βέρνης (που έχει κυρωθεί με το Ν. 100/1975) απαγορεύεται η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου, με οποιονδήποτε τρόπο (ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο), τμηματικά ή περιληπτικά, στο πρωτότυπο, σε μετάφραση ή άλλη διασκευή, χωρίς τη γραπτή άδεια του Πανελληνίου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών.

7 ΠΟΝΤΟΣ, γεωφυσικός χάρτης Εκκλησιαστική διοικητική διαίρεση του Πόντου 1918

8 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ 8

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αντί προλόγου Εισαγωγικά: Ιστορία - Πολιτισμός - Διάλεκτος του Ποντιακού Ελληνισμού Α. Νεότερη ιστορία και πολιτισμός του ποντιακού ελληνισμού Βυζαντινή υ αντιν περίοδος ερίοδος έχρι (μέχρι το 1204) Συνοπτικό ιστορικό χρονολόγιο Η κοινωνία του Πόντου και της Τραπεζούντας στις αρχές του 20 ου αιώνα Πολιτιστική κληρονομιά του ποντιακού ελληνισμού Β. ε ελικτικ ε ελικτικ εξελικτικ πορεία της ποντιακ ς ποντιακ ς ποντιακ ς διαλέκτου Γ. Ιδιαιτερότητες της ποντιακ ς διαλέκτου σε σχέση με την κοιν νέα ελληνικ γλώσσα ΜΑΘΗΜΑΤΑ Προκαταρκτικά μαθήματα Α ΕΠΙΠΕΔΟ Μάθημα 11 ο : Φως κι άνασμαν ο Σύνδεσμον Μάθημα 12 ο : Ντ έμορφα τον Τρυγομηνάν Μάθημα 13 ο : Ποντιακό ημερολόγιο Μάθημα 14 ο : Σο τελέφωνον Μάθημα 15 ο : Παροιμίες Μάθημα 16 ο : Τη νύφες η τραγωδία Μάθημα 17 ο : Τα Χριστούγεννα τη Βέβαια Μάθημα 18 ο : Κάλαντα Χριστουγέννων Μάθημα 19 ο : Να κλαις και να γελάς Μάθημα 10 ο : Το κουσούρ Μάθημα 11 ο : Με τση ψ ής τ ομμάτα Μάθημα 12 ο : Ο γέρων κι ο πετεινόν Μάθημα 13 ο : Ποντιακά ανέκδοτα

10 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ Μάθημα 14 ο : Σ κύλ κ είν κι αμ ντο είν Μάθημα 15 ο : Τ αγούρα κρατούν την γενεάν Μάθημα 16 ο : Την πατρίδα μ έχασα Μάθημα 17 ο : Το βούτορον και το μέλ Μάθημα 18 ο : Κάθαν ημέραν σον Πόντον Μάθημα 19 ο :Τη Σοφίας το γάλαν Μάθημα 20 ο : Η καμπάνα του Πόντου Συμπληρωματικά μαθήματα Μάθημα 21 ο : Ο Πλούτον κι ο Χρεμύλον Μάθημα 22 ο : Ο Γιάννες στέκει σο νεσίν Β ΕΠΙΠΕΔΟ Μάθημα 11 ο : Αληθενόν παραμύθ Μάθημα 12 ο : Η προκομέντζα νύφε Μάθημα 13 ο : Που είστεν κι αραεύω σας Μάθημα 14 ο : Τη ξενιτείας τα τραγωδίας Μάθημα 15 ο : Αινίγματα, γνωμικά, παροιμίες Μάθημα 16 ο : Η μάνα Μάθημα 17 ο : Πατρίδα Μάθημα 18 ο : Οι Σεμενλήδες κι ο Μισσιονάριον Μάθημα 19 ο : Παρχαρομάνα ελάλεσεν Μάθημα 10 ο : Τραγούδια δίστιχα Ματσούκας Μάθημα 11 ο : Η χάρ Μάθημα 12 ο : Το μάχ Μάθημα 13 ο : Ο καλονούνιστον κι ο κακονούνιστον Μάθημα 14 ο : Άμον τα γράμματα κανέναν κ έν Μάθημα 15 ο : Εγώ τι α λέγω Μάθημα 16 ο : Θεέ μ δείξον τη δύναμη σ Μάθημα 17 ο : Οραμάτιαγμαν Μάθημα 18 ο : Έναν πουλίν, μαύρον πουλίν Μάθημα 19 ο : Ευκαιρώθεν όλιον ο Πόντον Μάθημα 20 ο : Η Ρωμανία πάρθεν Συμπληρωματικά μαθήματα Μάθημα 21 ο : Έταιρον κι η Λυγερή Μάθημα 22 ο : Η τρυγόνα Μάθημα 23 ο : Το θαλασσοπούλ Γ ΕΠΙΠΕΔΟ Μάθημα 1 ο : Πατρίδας εγκόλπιον

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Μάθημα 12 ο : Τ σ εγάπ ς ο θεόν Μάθημα 13 ο : Έρθαν ξάν τα παλαιά Μάθημα 14 ο : Η Μέρμηγκα Μάθημα 15 ο : Το δεντρόν Μάθημα 16 ο : η η ψ ής ατουν η φωτασία Μάθημα 17 ο : Ας σο μεδέν ερχίνεσαν Μάθημα 18 ο : Το ψωμίν Μάθημα 19 ο : Το τάμαν Μάθημα 10 ο : Ακρίτας κάστρον έχτιζεν Μάθημα 11 ο : Ο αλεπόν π εξαγόρευεν Μάθημα 12 ο : Ο Δήμον ο κεμεντζ ετζ ής Μάθημα 13 ο : Αφορεσμένε Στάλιν Μάθημα 14 ο : Τ ήλ το κάστρον Μάθημα 15 ο : Ο Κούκουδας Μάθημα 16 ο : Οι τσετέδες τη Οσμάν Συμπληρωματικά μαθήματα Μάθημα 17 ο 23 ο : Οι κλωστοί Μάθημα 24 ο : Η ξενιτεία Επιλεκτικ βιβλιογραφία της ποντιακ ς διαλέκτου Τα όργανα του Πανελληνίου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών ( ) Κατάλογος δωρητών

12 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ 12

13 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ Τ ο παρόν εγχειρίδιο είναι αποτέλεσμα μιας προσπάθειας που ξεκίνησε τον Μάιο του 2009 στην Κατερίνη, όπου πραγματο ποιήθηκε το 6 ο Πανελλήνιο και με διεθνή συμμετοχή, Επιστημονικό Συνέδριο του Συνδέσμου μας, με θέμα: «Η ποντιακή διάλεκτος της ελληνικής γλώσσας. Παρελθόν, παρόν και μέλλον». Το συνέδριο εξέτασε μια σειρά ζητημάτων που σχετίζονται με την ποντιακή, μια από τις τελευταίες ομιλούμενες διαλέκτους της ελληνικής γλώσσας, και επικεντρώθηκε στην ανάγκη διάσωσής της. Με την ολοκλήρω ση, λοιπόν, των εργασιών του Συνεδρίου, υπήρξε δέσμευση να γίνει άμεσα κάθε δυνατή προσπάθεια για τη διατήρηση της ποντιακής διαλέκτου, στόχος που θεωρήθηκε ότι μπορεί να επιτευχθεί με τη συγγραφή σχετικού εγχειριδίου, κατάλληλου για τη διδασκαλία της. Για το σκοπό αυτό, μετά το συνέδριο, συγκροτήθηκε 12μελής Επι στημονική Επιτροπή από μέλη του Συνδέσμου. Η Επιτροπή συνεδρίαζε ανά εξάμηνο, κάθε φορά σε διαφορε τική πόλη: δύο φορές στην Θεσσαλονίκη, μία στην Κοζάνη και μία στην Δράμα. Κατά τις συναντήσεις αυτές έγιναν πολύωρες και επί πονες συζητήσεις και τέθηκαν προβληματισμοί πάνω σε τεχνικά και άλλα ζητήματα (το ζήτημα των επιμέρους ιδιωμάτων, ζητήματα γραμματικής και συντακτικού, μεθοδολογία και οργάνωση της δι δακτέας ύλης, κ.ά.). Αφού προσδιορίστηκαν οι γενικές αρχές και το πλαίσιο συγγραφής του εγχειριδίου, μέλη της επιτροπής άρχισαν τη συγγραφή των επιμέρους διδακτικών ενοτήτων. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην επιλογή των κειμένων, στα οποία, άλλωστε, βασίζεται η όλη διδασκαλία. Είναι, βέβαια, γεγονός ότι διαθέτουμε πλήθος 13

14 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ κειμένων, όχι μόνο από την πλούσια ποντιακή παράδοση, που δια σώθηκε μέχρι τις ημέρες μας μέσω φορέων, όπως είναι η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, αλλά και από Πόντιους συγγραφείς πρώτης γενιάς και σύγχρονους, που ασχολήθηκαν και ασχολούνται με την ποντιακή λογοτεχνία. Στην επιλογή των κειμένων συνέβαλαν και άλ λοι Πόντιοι, φίλοι, με πολύχρονη ενασχόληση με σχετικά θέματα. Έτσι, παρόλο που κάποιοι εργάστηκαν περισσότερο και κάποιοι λι γότερο - ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του - θεωρούμε ότι η ολοκλήρωση αυτού του έργου είναι αποτέλεσμα συλλογικής εργασί ας και κατάθεσης ψυχής. Το παρόν εγχειρίδιο θα είναι ανοικτό σε αλλαγές. Αξιοποιήθηκαν, βέβαια, και άλλες μέχρι τώρα σχετικές προσπάθειες, αλλά είναι αυ τονόητο ότι θα υπάρχουν και αδυναμίες. Γι αυτό, ταυτόχρονα με την έκδοση, ανοίγουμε διάλογο για τη συνεχή του βελτίωση, γιατί συνεχής θα είναι και ο αγώνας για τη διάσωση της διαλέκτου που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας. Ιδιαίτερα σημαντικές θα είναι οι απόψεις όχι μόνο των εκπαιδευτικών που θα διδάξουν τη διάλεκτο ανά την Ελλάδα, με τους οποίους θα γίνονται ετήσιες συναντήσεις, αλλά και της επιστημονικής κοινότητας της χώρας. Τα μαθήματα, δημιουργήματα διαφορετικών ατόμων, παρουσιάζουν ποικιλία ως προς τη μορφή και τη δομή τους, συχνά και ως προς τους επιμέ ρους στόχους. Αυτή η ποικιλομορφία θεωρήθηκε στοιχείο θετικό για τη διδασκαλία σε ενήλικες, αλλά και βοηθητικό, ιδιαίτερα στην πρώ τη εφαρμογή, την οποία και θα ακολουθήσει αξιολόγηση. Το βιβλίο αυτό δεν είναι «η ποντιακή άνευ διδασκάλου». Είναι ένα βασικό εργαλείο για τη διδασκαλία της. Αυτό σημαίνει ότι σημα ντικός θα είναι και ο ρόλος των εκπαιδευτικών που θα το διδάξουν, γιατί δεν θα έχουμε μια απλή διδασκαλία κάποιων γραμματικών ή γλωσσικών δεδομένων. Φιλοδοξία μας είναι μέσω της διδασκαλίας να περάσει στις επόμενες γενιές ο πλούτος των παραδόσεων, των ιδεών και των αξιών που μας κληροδοτήθηκαν να αναδειχθεί το πνεύμα των υπέροχων εκείνων ανθρώπων, που εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τον ελλαδικό χώρο, απομονωμένοι για αιώνες μεταξύ των αδιαπέραστων ποντιακών ορέων και του Ευξείνου Πό ντου, κράτησαν στην ψυχή τους το πνεύμα και την ουσία του ελλη 14

15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ νισμού δημιουργώντας έργα θαυμαστά. Αυτό το πνεύμα και αυτό το σύστημα ιδεών και αξιών πιστεύουμε ότι μπορεί να δώσει νέα ώθηση στην ελληνική κοινωνία, για να πορευτεί με περισσότερη ασφάλεια προς το μέλλον. ΔΡ ΠΑΥΛΙΔΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ Πρόεδρος Πανελληνίου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών. Το Φροντιστήριο Αργυρουπόλεως Χαλδίας. Αποτεφρώθηκε το

16 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ 16

17 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: IΣΤΟΡΙΑ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ-ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Εισαγωγικά: Ιστορία-Πολιτισμός- Διάλεκτος του Ποντιακού ελληνισμού A. Νεότερη ιστορία και πολιτισμός του ποντιακού πολιτισμού Πριν από τρεις χιλιάδες περίπου χρόνια οι κάτοικοι των ελληνικών πόλεων της Ιωνίας ίδρυσαν αποικίες και στις παραλίες της βορει οανατολικής Μικράς Ασίας, στον Εύξεινο Πόντο. Εκεί μετέφεραν και την ελληνική ιωνική γλώσσα από την οποία με το πέρασμα του χρόνου διαμορφώθηκε η ποντιακή διάλεκτος. Στη διατήρησή της συνέβαλαν η μεγάλη απόσταση μεταξύ των οικισμών - με βάση τα δεδομένα της εποχής - και η δυσκολία επικοινωνίας μεταξύ των κατοίκων τους, κυ ρίως, όμως, η μακρόχρονη βίαιη διακοπή της επαφής της περιοχής με την μητροπολιτική Ελλάδα. Οι αποικίες μετεξελίχθηκαν σε αστικά κέντρα και οι Έλληνες άποικοι εξελλήνισαν ειρηνικά τις τοπικές εθνότητες διαθέτοντας οικονομική και πολιτιστική υπεροχή. Η απομονωμένη γεωγραφικά περιοχή του Πόντου πέρασε διαδοχικά στη δικαιοδοσία του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου, των Ρωμαίων, των Βενετών και του Βυζαντίου. 1. Βυζαντιν περίοδος (μέχρι το 1204) Από τότε που χωρίστηκε και ανεξαρτητοποιήθηκε το ανατολικό τμή μα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και λειτουργούσε πια ως βυζαντινό κράτος (τέλη 4ου αι.) με έδρα την Κωνσταντινούπολη, ο Πόντος ήταν η ακραία βορειοανατολική επαρχία της αυτοκρατορίας. 17

18 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ Τα κέντρα αυτής της επαρχίας ήταν διαφορετικά από περίοδο σε περίοδο. Μέχρι τα μέσα του 6ου αι. (Ιουστινιανός) διοικητικό κέντρο ήταν η Νεοκαισάρεια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι, πολιτιστικά και πο λιτικά, υστερούσε η Τραπεζούντα, ιδιαίτερα επί Κωνσταντίνου του Μεγάλου. Επί Ιουστινιανού η Τραπεζούντα γίνεται το πολιτικό, πνευματικό και οικονομικό κέντρο του Πόντου. Γίνονται σημαντικά έργα στην πόλη (τεί χη, υδραγωγείο, ναοί, οχυρά, το λιμάνι της πόλης κ.ά.). Ο εκχριστιανι σμός των λαών της γειτονικής Κολχίδας και του Καυκάσου, δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την εμπορική και οικονομική ανάπτυξη όλης της γύρω περιοχής. Ο Ηράκλειος ( ) επιλέγει την Τραπεζούντα ως βάση των πο λέμων του κατά των Περσών ( ). Τον 6 ο και 7 ο αι. η Τραπεζού ντα γίνεται πνευματικό κέντρο του Πόντου, με την πασίγνωστη σχολή Μαθηματικών και Αστρονομίας, η οποία ιδρύεται γύρω στα 560 απ το μαθηματικό Τυχικό τον Τραπεζούντιο. Αρχές του 9ου αι. έχουμε μια σημαντική διοικητική αλλαγή στον Πό ντο. Το 824 ιδρύεται το θέμα Χαλδίας, με έδρα την Τραπεζούντα, ενώ το 863 το θέμα Κολωνίας, με έδρα τη Νικόπολη. Παράλληλα, η Πα φλαγονία αποτελεί ξεχωριστό θέμα, από το έτος 826, με κέντρα την Αμάσεια, την Αμισό και την Σινώπη. Η Τραπεζούντα και η Χαλδία γνωρίζουν μεγάλη οικονομική και εμπο ρική ανάπτυξη επί Μακεδονικής δυναστείας (β μισό 9ου αι. κ.ε.). Κατά τον 10ο αι. αναπτύσσεται περισσότερο το θέμα Χαλδίας (πρωτεύουσα η Τραπεζούντα), καθώς επεκτείνεται μέχρι τον Φάση ποταμό και την Θεοδοσιούπολη. Από τον 9 ο ως τον 11 ο αιώνα έχουμε την ανάπτυξη του ακριτικού έπους, με πλουσιότατη παραγωγή των ακριτικών δημοτικών τραγου διών, τα οποία παρουσιάζουν πλούσια θεματολογία και ποικιλία πα ραλλαγών από περιοχή σε περιοχή του Πόντου. Ο ακριτικός, γενικά, κύκλος συνιστά ιδιαίτερη πνευματική δημιουργία για τον Πόντο. Σε αυ τήν την περίοδο ανήκουν τρεις σημαντικές πνευματικές προσωπικότη τες του Πόντου: ο όσιος Νίκων ο «Μετανοείτε», θερμός ιεραπόστολος και μετέπειτα προστάτης και πολιούχος της Σπάρτης, ο όσιος Αθανά σιος Αθωνίτης, ιδρυτής του αγιορείτικης Μονής της Μεγίστης Λαύρας (963) και ο Ιωάννης Η Ξιφιλίνος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ( ) και συγγραφέας αξιόλογων αγιολογικών έργων. Η περίοδος της δυναστείας των Μακεδόνων είναι λαμπρή για τον Πόντο και στο στρατιωτικοπολιτικό τομέα. Ο Αυτοκράτορας Βασίλειος Β ο Βουλγαροκτόνος ( ) προσαρτά τα αρμενικά κρατίδια στα 18

19 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: IΣΤΟΡΙΑ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ-ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ανατολικά του Πόντου, μέχρι την περιοχή του Καρς, ενώ, παράλληλα, διεξάγει νικηφόρες μάχες κατά του μονάρχη της Γεωργίας, με επιχειρη σιακό κέντρο την Τραπεζούντα. Την ίδια περίοδο (11ος αι.) εμφανίζονται στο προσκήνιο της ιστο ρίας οι Σελτσούκοι Τούρκοι, ενώ το ίδιο χρονικό διάστημα στον Πόντο ορισμένοι τοπικοί άρχοντες (δούκες) παρουσιάζουν τάσεις αυτονομίας και ανεξαρτησίας από την κεντρική εξουσία της Κων/πολης, αφού οι Αυτοκράτορες του Βυζαντίου απασχολούνταν σε άλλα μέτωπα. Πρώτος απ όλους είναι ο Θεόδωρος Γαβράς, ο οποίος κατορθώνει να απελευθερώσει την Τραπεζούντα από τους Σελτσούκους Τούρκους, το 1075, και να επεκτείνει την κυριαρχία του ανατολικότερα. Οι αποστα σίες των Γαβράδων συνεχίζονται και τον 12ο αι. με το Γρηγόριο Γαβρά- Ταρωνίτη και τον Κων/νο Γαβρά. Ο Πόντος επανέρχεται στους κόλπους του Βυζαντινού κράτους επί Αυτοκρατορίας Μανουήλ Α Κομνηνού ( ), αλλά από τις αρ χές του 13ου αι. (1204) γίνεται ανεξάρτητο ελληνικό κράτος με την επω νυμία «Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας». 2. Συνοπτικό χρονολόγιο της ιστορίας των Ελλ νων του Πόντου ( ) : Ίδρυση του κράτους των Κομνηνών (Αυτοκρατορία της Τραπε ζούντας), από τους αδελφούς Αλέξιο και Δαβίδ Κομνηνό. 14 ος -15 ος αι.: Άνθιση της βυζαντινής τέχνης ((Αρχιτεκτονική, ζωγραφική) στην Τραπεζούντα. Τα περισσότερα βυζαντινά μνημεία της πό λης ανάγονται σε αυτήν την περίοδο. 1453: Άλωση της Κων/πολης. Μόνη ελεύθερη ελληνική κρατική παρου σία στην Ανατολή απομένει η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας ο αυτοκράτωρ της οποίας φέρει τον τίτλο Bασιλε ς Bασιλε ς ασιλεύς Ιβηρίας, Πε Πε Πε ρατείας και πάσης Ανατολής. Η Αυτοκρατορία των Κομνηνών, ως πολιτικός παράγων, σε συνδυασμό με το «Αυτοκέφαλο» της Εκκλησίας της Τραπεζούντας και τη διαμόρφωση της Ποντιακής διαλέκτου, συνιστούν το τρίπτυχο που οδήγησε στην ανάπτυ ξη των ιδιαίτερων γνωρισμάτων του Ποντιακού Ελληνισμού, τα οποία επιβιώνουν μέχρι και σήμερα. Ανάμεσα σε αυτά τα γνωρί σματα, κυρίαρχη είναι η θέση της Ποντιακής διαλέκτου. 1461: Άλωση της Τραπεζούντας. Ανοίγει ο δρόμος στην τουρκική κατά κτηση και του εσωτερικού Πόντου. Μόνα αδούλωτα ελληνικά κέ ντρα τα μεγάλα ιστορικά Μοναστήρια του Πόντου: Παναγία Σου μελά, Άγιος Ιωάννης Βαζελώνας, Άγιος Γεώργιος Περιστερεώτα, 19

20 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ τα οποία ασκούν το πνευματικό τους έργο και εξακτινώνουν τη σωτήρια και λυτρωτική ακτινοβολία τους στους πέριξ οικισμούς, σε μια έκταση που φτάνει μέχρι και την Τιφλίδα. Μεταλαμπαδεύ ουν, μάλιστα, τα φώτα του χριστιανισμού και του πολιτισμού σε αλλοεθνείς: Λαζούς, Απχάζους, Γεωργιανούς, Σκύθες. β μισό 15 ου Ερημώνεται ο παραλιακός Πόντος από το ελληνικό-χρι- -16ος αι.: στιανικό του στοιχείο, το οποίο, μπροστά στον κίνδυνο της εξόντωσης και του εκτουρκισμού, καταφεύγει στον Καύκασο ή στις περιοχές των Μοναστηριών, για να σώσει την Πίστη και το Γένος. Είναι, όμως, βέβαιο ότι ένα μεγάλο μέρος από τον παραλιακό ελληνισμό διέρρευσε προς το μουσουλμανισμό και τον πλήρη εκτουρκισμό, ήδη από αυτήν την περίοδο. 17 ος αι.: α) Έξαρση των εξισλαμισμών. Το ελληνικό στοιχείο τελεί υπό απηνή και ανελέητο διωγμό. Τέσσερις Πατριάρχες πεθαίνουν με μαρτυρικό θάνατο αυτή την περίοδο: Κύριλλος Λούκαρις (1638), Κονταρής (1639), Παρθένιος Β (1653), Παρθένιος Γ (1657). Εξάλλου, ο Πόντος ερημώνεται από τις ληστρικές επιδρομές των Κιρκασίων και των Λαζών, οι οποίοι αλωνίζουν ανεξέλεγκτα όλη την έκταση, από τα ανατολικά της Τραπεζούντας μέχρι την Οινόη και τη Θεμίσκυρα (Τσαρτσαμπάς). Παράλληλα, οι τοπικοί πασάδες (ντερεμπέηδες) προβαίνουν σε παντός είδους αυθαιρεσίες εις βάρος των χριστιανών, χωρίς το φόβο του ελέγχου και της τιμωρίας. Λειτουργούν με προσωπικούς, και μόνο, νόμους. β) Η παραπάνω αφόρητη κατάσταση οδηγεί στη γένεση του Κρυπτοχριστιανισμού που, ιδιαίτερα στον Πόντο, παίρνει μαζικές διαστάσεις, κυρίως στις επαρχίες Τραπεζούντας και Αργυρούπολης. Έτσι, ο Κρυπτοχριστιανισμός λειτουργεί ως τρίτη διέξοδος σωτηρίας μετά την καταφυγή στον Καύκασο και στις περιοχές των Μεγάλων Μοναστηριών. γ) Μαζικός εξισλαμισμός των περιοχών Τόνιας ( άτομα), Όφη ( άτομα). δ) 1682: Ίδρυση του Φροντιστηρίου της Τραπεζούντας από τον Σεβαστό Κυμινίτη. Ανοίγει ο δρόμος για την εκπαιδευτική και πνευματική ανάπτυξη του Πόντου. 18 ος αι. α) Η Ρωσία, παίζοντας το ρόλο της προστάτιδας δύναμης 1774: των χριστιανών της Τουρκίας για τους δικούς της στόχους, Συνθ κη προσελκύει συχνά μεταναστευτικά ρεύματα από όλον τον Κιουτσούκ τουρκοκρατούμενο ελληνισμό, κυρίως όμως από τον Πόντο. Καϊναρτζ Αυτή την περίοδο ιδρύεται και η Οδησσός (1789). 1792: β) Οικονομία: Η ανάπτυξη της μεταλλουργίας στην περιοχή της Συνθ κη Ιασίου Αργυρούπολης οδηγεί στην οικονομική και πνευματική άνθιση της περιοχής και όλου τον Πόντου. Ιδρύονται σχολεία και βιβλιοθήκες, συγγράφονται βιβλία, αναπτύσσονται τα 20

21 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: IΣΤΟΡΙΑ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ-ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Μοναστήρια, εμφανίζονται μεγάλα ονόματα στο στερέωμα του πνεύματος, της παιδείας και της Εκκλησίας. γ) Την ίδια περίοδο, ή λίγο νωρίτερα, μεταναστεύουν στην Κων/ νούπολη γνωστές μεγάλες οικογένειες του Πόντου, όπως οι Υψηλάντες και οι Μουρούζηδες 1829: Συνθήκη Αδριανουπόλεως (μεταξύ Τουρκίας-Ρωσίας), μετά το ρωσοτουρκικό πόλεμο, Οι Ρώσοι αποχωρούν από τον ανατολικό Πόντο και την περιοχή Αργυρούπολης, ακολουθούμενοι από περίπου οικογένειες χριστιανών, οι οποίοι, για να αποφύγουν την εκδικητική μανία των Τούρκων, αναζητούν καταφύγιο στον Καύκασο, ενισχύοντας σημαντικά τους εκεί ελληνικούς οικισμούς. 1839: Ο Σουλτάνος Αβδούλ Μετζίτ ( ), στο πλαίσιο των Μεταρρυθμίσεων, εκδίδει το Διάταγμα Χάττι Σερίφ, το οποίο, πλην των άλλων, θεσμοθετεί την ισονομία ραγιάδων και αγάδων, καθώς και τη θρησκευτική ελευθερία. 1849: Ίδρυση ελληνικού Υποπροξενείου στην Τραπεζούντα. Πρώτος Υποπρόξενος ο Γ. Παπαθύμνιος. Στροφή του εν διαφέροντος του ελληνικού κράτους προς τον παρευξείνιο, ανατολικό και νότιο, ελληνισμό. 1856: Έκδοση του Χάτι Χουμαγιούν, του σημαντικότερου διατάγ ματος στο πλαίσιο των Μεταρρυθμίσεων: αναγνωρίζονται τα παλιά προνόμια και παρέχονται θρησκευτικές και πολιτι κές ελευθερίες στους χριστιανούς. Πρόκειται για σημαντικό ιστορικό ορόσημο για τον ελληνισμό της οθωμανικής αυτο κρατορίας : Μαζικές κινητοποιήσεις των Κρυπτοχριστιανών, για την αποκάλυψη και καταγραφή τους με την πραγματική τους ταυτότητα. Αναγνωρίζονται κάπου άτομα. Οι πιέσεις και διώξεις όμως που υφίστανται, κάνουν επιφυλακτική τη στάση της μεγάλης πλειοψηφίας των Κρυπτοχριστιανών, που αναμένουν ευνοϊκότερες συνθήκες για την αναγνώρισή τους. Οι ραγδαίες εξελίξεις όμως που θ ακολουθήσουν ( 1 ος παγκόσμιος πόλεμος, Γενοκτονία, έξοδος απ τις πατρογο νικές τους εστίες), τους αναγκάζουν να μείνουν ως έχουν, παραμένοντας για πάντα εκεί : Τα τουρκικά αντίποινα στις κινητοποιήσεις των Κρυπτοχρι στιανών του Πόντου εξωθούν χιλιάδες χριστιανών (κρυφών και φανερών) στην αναγκαστική έξοδο και καταφυγή σε Καύκασο και Ν. Ρωσία. 1878: Συνέδριο του Βερολίνου. Η Τουρκία αναγκάζεται να παραχωρήσει στη Ρωσία τις περιοχές Βατούμ, Καρς και Αδραχάν. Η νέα αυτή κατάσταση δρομολογεί τα συχνότερα και πυκνότερα μεταναστευτικά ρεύματα από 21

22 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ περιοχές του ανατολικού Πόντου προς τις εγγύτερες αυτές ρωσοκρατούμενες περιοχές : Τέλος του Α Παγκοσμίου Πολέμου: υπολογίζονται σε πάνω από οι Έλληνες του Πόντου που κατέφυγαν στην ευρύτερη περιοχή του Καυκάσου, κυρίως, όμως, στις περι οχές του Καρς, Βατούμ και Αδραχάν. Περίοδος Γενοκτονίας του Ελληνισμού της Ανατολ ς : Από τη Νεοτουρκική Επανάσταση μέχρι τους Βαλκανικούς Πολέμους: οι διωγμοί γίνονται προσεγμένα και μεμονωμένα (δολοφονίες -δημεύσεις περιουσιών), για να μην αποκαλυ φθεί το πρόσωπο της Νέας Τουρκίας : Από τους Βαλκανικούς Πολέμους μέχρι την έναρξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου: επιτείνονται οι αθρόοι διωγμοί και οι μαζικές απελάσεις στην Ελλάδα ολόκληρων ελληνικών πλη θυσμών από Θράκη και Μ. Ασία, με την πρόφαση ότι έχουν καταληφθεί από την Ελλάδα τα νησιά Λέσβος και Χίος. Υπο λογίζονται σε πάνω από οι εκδιωγμένοι Έλληνες σ αυτήν την περίοδο Διάρκεια του Α Παγκόσμιου Πολέμου: η περίοδος αυτή σημαδεύεται από θηριώδεις καταστροφές των ελληνικών πληθυσμών με αθρόες σφαγές, δηώσεις, πυρπολήσεις ολόκληρων πόλεων και χωριών. Εξάλλου, περίπου Έλληνες του Πόντου καταφεύγουν στον Καύκασο και στην Ν.Ρωσία : α) Κεμαλική περίοδος κατά την οποία οι διωγμοί γίνονται πε ρισσότερο εξοντωτικοί και θηριώδεις. Στην περιοχή του Πό ντου εξοντώνονται περίπου (από το 1914 μέχρι το 1922) άτομα. Η Κεμαλική περίοδος σημαδεύεται, κυρίως, από την Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού, γνωστού όντος ότι, αυτή την περίοδο ( ), ο Ελληνισμός της ζώνης της Σμύρνης και της Θράκης προστατεύεται από την επίσημη ελληνική παρουσία. β) Ύστερα από το πρώτο Παμποντιακό Συνέδριο της Μασαλί ας (Φεβρ. 1918), με πρόεδρο τον Κων/νο Κωνσταντινίδη, μπαίνουν οι βάσεις και δρομολογούνται οι ενέργειες (εκτύ πωση χαρτών, υποβολή υπομνημάτων, συγκρότηση επι τροπών κ.λ,π.) για την αναγνώριση της Δημοκρατίας του Πόντου, στο πλαίσιο της διακήρυξης των Μεγάλων της επο χής περί αυτοδιαθέσεως των λαών. Έτσι, τον Μάρτιο του 1919 συγκροτείται, στο Βατούμ, το Εθνικό Συμβούλιο των 22

23 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: IΣΤΟΡΙΑ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ-ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ Ποντίων, η άτυπη δηλ. και εξόριση κυβέρνηση του Πόντου, με πρόεδρο το Δημήτριο Ιωαννίδη και με επίσημο δημοσιο γραφικό όργανο (εφημερίδα της κυβέρνησης) την εφημερίδα Ελεύθερος Πόντος. Ταυτόχρονα συγκροτείται και η Εθνο συνέλευση των Ποντίων, από 60 εκλεγμένα μέλη, τα οποία εκπροσωπούσαν τον οργανωμένο Ποντιακό Ελληνισμό της Ν. Ρωσίας και του Καυκάσου, αλλά και τον Ελληνισμό των έξι (6) μητροπολιτικών επαρχιών του Πόντου (Κολωνίας, Χαλδίας, Ροδοπόλεως, Τραπεζούντας, Νεο-καισαρείας, Αμάσειας). Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης ο Ν. Λεοντίδης. Τελικά, το κίνημα για την ανεξαρτησία του Πόντου έμεινε ως όραμα. Δεν έγινε ποτέ πράξη, γιατί βρισκόταν εκτός των σχεδιασμών των ισχυρών δυνάμεων της εποχής. 3. Η κοινωνία του Πόντου και της Τραπεζούντας στις αρχές του 20 ου αιώνα Γενικά Η αυγή του 20 ου αιώνα βρίσκει τον ελληνισμό του Πόντου κάτω από τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις. Η οικονομική ανάπτυξη, η οποία αρχίζει ουσιαστικά από τα μέσα του 19 ου αιώνα με την υπογραφή του Χάττι-Χουμαγιούν, τώρα εντείνεται και αποκτά συνεχώς εντονότερους ρυθμούς. Η οικονομική αυτή ανάπτυξη συμβαδίζει με μια τεράστιας έκτασης πολιτιστική ανάπτυξη. Ένα εκτεταμένο δίκτυο σχολείων ιδρύεται στην περιοχή του Πόντου, με σημαντικότερο όλων το Φροντιστ ριο Τραπεζούντας, το οποίο είχε ήδη ιδρυθεί στα τέλη του 17 ου αιώνα. Την περίοδο αυτή, όμως, οι μεγάλες αλλαγές και, κυρίως, οι σημαντικοί ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης, επιβάλλουν τον επανασχεδιασμό του εκπαιδευτικού πλαισίου. Η υποδομή του Φροντιστηρίου αδυνατεί να απορροφήσει τη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για εκπαίδευση. Σχεδι άζεται η οικοδόμηση κοντά στη θάλασσα, δίπλα και δυτικά του μητρο πολιτικού ναού του Αγίου Γρηγορίου, ενός νέου, μεγάλου τετραώρο φου κτιρίου, του οποίου η θεμελίωση πραγματοποιείται το 1899 και τα εγκαίνια λειτουργίας τον Σεπτέμβριο του Το κόστος κατασκευής του κτιρίου αυτού καλύπτεται εξ ολοκλήρου σχεδόν από τις εισφορές των Ποντίων Ελλήνων της Τραπεζούντας, της ευρύτερης περιοχής του Πόντου, αλλά και του εξωτερικού, κατά τρόπο μάλιστα εκπληκτικό: ο καθένας συνεισφέρει σύμφωνα με τις οικονομικές του δυνατότητες. 23

24 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ Παράλληλα, σε κάθε πόλη, χωριό και οικισμό του Πόντου παρατηρεί ται ένας απίστευτος οργασμός οικοδόμησης νέων σχολείων, μέχρι την έναρξη Α Παγκοσμίου Πολέμου, που αποτελεί την αρχή του τέλους για τον ποντιακό ελληνισμό. Μεταναστεύσεις Οι νέες οικονομικοκοινωνικές συνθήκες αναδιαμορφώνουν ταχύτα τα και τον κοινωνικό χάρτη της περιοχής. Οι νέες σημαντικές ευκαιρίες απασχόλησης δημιουργούν νέα κέντρα προσέλκυσης των ελληνικών πληθυσμών. Η παρατεταμένη και εντεινόμενη πορεία εκφυλισμού του οθωμανικού κράτους πολλαπλασιάζει τις ευκαιρίες για τους Έλληνες, ενώ παράλληλα καταγράφεται μια αλλαγή των καταναλωτικών και κοι νωνικών προτύπων των Ελλήνων, κυρίως στις απομονωμένες ορεινές κοινότητες, με τη μέχρι τώρα παραγωγή ελάχιστων και απαραίτητων για τη συντήρηση της οικογένειας αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊό ντων. Οι λόγοι ανάπτυξης των ορεινών και απομονωμένων αυτών χω ριών και οικισμών αίρονται, με άμεση συνέπεια τη διαμόρφωση - από τα μέσα του 19 ου αιώνα - ενός ρεύματος μετανάστευσης από τις ορεινές και απομονωμένες περιοχές της ενδοχώρας προς την Τραπεζούντα, κυρίως, αλλά και προς τις υπόλοιπες παράλιες πόλεις και κωμοπόλεις, καθώς και προς τη νότια Ρωσία και την Κωνσταντινούπολη. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι μεταναστεύσεις αυτές είναι τόσο μεγάλες, που μπορεί να γίνει λόγος για νέο ελληνικό αποικισμό. Όψεις της κοινωνικ ς ζω ς στην Τραπεζούντα Οι Έλληνες δίνουν τον τόνο στις μεγάλες πόλεις και κυρίως στην Τραπεζούντα. Εδώ, στην αυγή του νέου αιώνα, το κλίμα ευφορίας είναι διάχυτο παντού. Οι εξαιρετικά θετικές προοπτικές της πόλης αντικατο πτρίζονται στους εντυπωσιακούς ρυθμούς δημογραφικής ανάπτυξης, και την καθιστούν μια από τις πιο πολυάνθρωπες πόλεις της Οθωμα νικής Αυτοκρατορίας, με ένα μωσαϊκό λαών και πολιτισμών, όπου ο ελληνικός κατέχει κυρίαρχη θέση από οικονομικο-κοινωνική άποψη. Ο πλούτος που συσσωρεύεται από τους Έλληνες αστούς αντανακλάται στο μέγεθος και την πολυτέλεια των κατοικιών τους μέσα στην πόλη, αλλά και, προπάντων, στις πολυτελείς τους επαύλεις ψηλά στο λόφο του Σοούκ Σου (Κρυονέρι), που εντυπωσιάζουν ακόμη και σήμερα. Ιδιαίτερη αίσθηση δημιουργούν και τα κτίρια των εμπορικών και τραπε ζικών ελληνικών καταστημάτων στο κέντρο της πόλης, κάποια από τα 24

25 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: IΣΤΟΡΙΑ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ-ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ οποία μάλιστα σώζονται μέχρι και σήμερα. Η κεντρική εμπορική οδός της πόλης είναι γεμάτη καταστήματα, στα οποία μπορεί να βρει κανείς οτιδήποτε επιθυμεί. Στη μεγάλη κεντρική πλατεία, τόπο συνάντησης των κατοίκων της πόλης, καταλήγουν και από αυτήν ξεκινούν οι βασικοί δρόμοι της πόλης, καθώς και τα καρα βάνια που μεταφέρουν τα εμπορεύματα προς τη μικρασιατική ενδοχώ ρα και την Περσία. Η μετάβαση στα παρχάρια, βασικό στοιχείο της κοινωνικ ς ζω ς των Ελλ νων του Πόντου Το υγρό κλίμα των παράλιων περιοχών του Πόντου, που σε κάποιες περιπτώσεις γίνεται πνιγηρό, αναγκάζει τους κατοίκους των περιοχών αυτών να μετακινούνται το καλοκαίρι στα παρχάρια (απ τη μεσαιωνική / βυζαντινή λέξη «παραχώριον», επειδή βρισκόταν πέρα και «παρά το χωρίον»), δηλαδή τα οροπέδια που βρίσκονται στα υψίπεδα των βου νών της ενδοχώρας. Είναι καταπράσινες περιοχές με ξηρό και υγιεινό κλίμα και κρύα νερά, σε ομαλές περιοχές των εσωτερικών βουνών, σε υψόμετρο πάνω από τα 1500 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας. Πρόκειται για μια συνήθεια από τους αρχαίους ακόμη χρόνους, των Ελλήνων κατοίκων της περιοχής, που είχε γίνει συστατικό στοιχείο της ζωής τους. Η παραμονή στα παρχάρια διαρκεί συνήθως όλο το καλο καίρι, ενώ για τους βοσκούς και τα ζώα τους διαρκεί 1-2 μήνες περισ σότερο. Παρχάρια υπάρχουν πολλά σε όλο το μήκος του ανατολικού και κεντρικού Πόντου και βρίσκονται στη δεύτερη κατά σειρά κλιματική ζώνη του Πόντου, τη ζώνη των οροπεδίων. Σημαντικότερα, όμως, όλων θεωρούνται τρία, που βρίσκονται στην περιοχή της Τραπεζούντας προς τα νότια: της Σάντας, της Κρώμνης και της Ίμερας. Οι πανηγύρεις - Η Παναγία Σουμελά Τόπος συνάντησης των απανταχού ευρισκομένων Ελλήνων του Πό ντου είναι η Μονή της Παναγίας Σουμελά κατά την εορτή της Παναγί ας στις 15 Αυγούστου. Παρά το γεγονός ότι και οι υπόλοιπες ιστορικές μονές του Πόντου δέχονται μεγάλα πλήθη επισκεπτών, η περίπτωση της Παναγίας Σουμελά είναι εντυπωσιακή. Έλληνες Πόντιοι από κάθε πόλη και χωριό προσέρχονται κατά χιλιάδες. Ακόμη και από το εξωτερι κό φροντίζουν ο ερχομός στη γενέθλια γη να συμπέσει με το χρόνο της γιορτής της Παναγίας. Η κοσμοσυρροή δημιουργεί μια μοναδική πανη γυρική ατμόσφαιρα στον ευρύτερο χώρο. Η ιστορική πορεία της μονής 25

26 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ μέσα στο χρόνο συνδέεται με μια σειρά από θρύλους και παραδόσεις, οι οποίες την έχουν μυθοποιήσει στη συνείδηση των Ελλήνων του Πό ντου και την έχουν ταυτίσει με την παρουσία τους στην περιοχή. Στα σημαντικότερα μοναστήρια που συγκέντρωναν το ενδιαφέρον των επισκεπτών περιλαμβάνονταν και αυτά του Αγίου Ιωάννη Προδρό μου του Βαζελώνα (το αρχαιότερο μοναστήρι στον Πόντο, 270 μ.χ. περίπου) και του Αγίου Γεωργίου του Περιστερεώτα. Μικρότερης εμβέλειας συγκεντρώσεις, με την έννοια ότι έχουν τοπι κό κυρίως ενδιαφέρον, είναι οι πανηγύρεις που πραγματοποιούνται στα χωριά και τις κωμοπόλεις. Πρόκειται για σημαντικά κοινωνικά γεγο νότα, στα οποία, όπως και στην περίπτωση του γάμου, έχουμε μεγάλη συμμετοχή. Με την ευκαιρία του πανηγυριού αρκετοί κάτοικοι προσφέ ρουν στην κοινότητα ζώα (μοσχάρια ή αρνιά), τα οποία δημοπρατού νται και τα έσοδα διατίθενται από την κοινότητα για το σχολείο ή για οικονομική στήριξη των φτωχότερων οικογενειών. Σε κάθε περίπτωση κυρίαρχο στοιχείο, σε όλη τη διάρκεια του πανηγυριού, είναι ο χορός, η διασκέδαση και το τραγούδι, από όλους τους πανηγυριστές. Η Οικογένεια ως βασικός κοινωνικός θεσμός των Ελλ νων στον Πόντο Στο πλαίσιο της παραδοσιακής ποντιακής κοινωνίας, ο βασικός τύπος οικογενειακής οργάνωσης είναι ο τύπος της εκτεταμένης και μάλιστα πατριαρχικ ς οικογένειας: αποτελείται από τον αρχηγό της οικογένειας, τους παντρεμένους γιους και τα παιδιά τους (τρεις ή ακόμη και τέσσερεις γενιές). Ο αριθμός των μελών των οικογενειών αυτών είναι μεγάλος. Σε κάποιες περιπτώσεις αναφέρονται τέτοιες πατριαρχι κές οικογένειες με 32 μέλη. Η δομή αυτή τηρείται μέχρι το θάνατο του άρρενος αρχηγού, οπότε κατά κανόνα διασπάται στις επιμέρους οικο γένειες της επόμενης γενεάς. Ο τύπος αυτός επιβλήθηκε από τις ίδιες τις ανάγκες της ζωής: οι εξαιρετικά δύσκολες γεωγραφικές και καιρι κές συνθήκες στους ορεινούς οικισμούς, σε συνδυασμό με την ανάγκη ύπαρξης πολλών ανδρών για τη διεκπεραίωση των δύσκολων εξω τερικών, κτηνοτροφικών κυρίως, εργασιών, οδηγεί σ αυτή τη μορφή κοινωνικής οργάνωσης. Αδιαμφισβήτητος αρχηγός της πατριαρχικής ποντιακής οικογένειας είναι ο γεροντότερος άνδρας. Όλα τα μέλη της οικογένειας έχουν απε ριόριστο σεβασμό στον αρχηγό της οικογένειας. Ο σεβασμός αυτός μεταφέρεται από γενιά σε γενιά και θεωρείται υποχρέωση όλων των μικρότερων να σέβονται τους μεγαλύτερους και, προπάντων, τη νύφη, τον πεθερό και την πεθερά. 26

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο διδασκαλίας της Π Ο Ν Τ Ι Α Κ Η Σ διαλέκτου σε

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο διδασκαλίας της Π Ο Ν Τ Ι Α Κ Η Σ διαλέκτου σε ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο διδασκαλίας της Π Ο Ν Τ Ι Α Κ Η Σ διαλέκτου σε Ε Ν Η Λ Ι Κ Ε Σ ΑΘΗΝΑ 2013 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο διδασκαλίας της Π Ο Ν Τ Ι Α Κ Η Σ διαλέκτου σε

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο διδασκαλίας της Π Ο Ν Τ Ι Α Κ Η Σ διαλέκτου σε ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο διδασκαλίας της Π Ο Ν Τ Ι Α Κ Η Σ διαλέκτου σε Ε Ν Η Λ Ι Κ Ε Σ ΑΘΗΝΑ 2013 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ ΣΗΜΕΡΑ

Η ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ ΣΗΜΕΡΑ Σωφρόνης Χατζησαββίδης Καθηγητής Γλωσσολογίας Α.Π.Θ. Η ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ ΣΗΜΕΡΑ 1. Η ποντιακή διάλεκτος στον Πόντο 1.1. Η ιστορία της Ποντιακή διάλεκτος

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas. ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.gr Όνοµα συλλόγου Βιογραφικό Πχ. έτος ίδρυσης, ιδρυτές ιστορικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ελληνικά Πανεπιστήμιο Stendhal Grenoble 3 Επίπεδο Β1.1 Α εξάμηνο Επιλογή /επιμέλεια Μ.Ζουμπουλίδου. στοιχεία

Νέα ελληνικά Πανεπιστήμιο Stendhal Grenoble 3 Επίπεδο Β1.1 Α εξάμηνο Επιλογή /επιμέλεια Μ.Ζουμπουλίδου. στοιχεία Μάθημα Περιεχόμενο. Επικοινωνιακός στόχος. Λεξιλόγιο. Νέα ελληνικά Πανεπιστήμιο Stendhal Grenoble 3 Επίπεδο Β1.1 Α εξάμηνο Επιλογή /επιμέλεια Μ.Ζουμπουλίδου Γραμματικό Κοινωνικά - Πηγές Πηγές περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Τάσου Φεστερίδη «Η ελληνική ποντιακή κοινότητα του Μεταλλείου Ταύρου της Μικράς Ασίας» ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Τάσου Φεστερίδη «Η ελληνική ποντιακή κοινότητα του Μεταλλείου Ταύρου της Μικράς Ασίας» ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 Τάσου Φεστερίδη «Η ελληνική ποντιακή κοινότητα του Μεταλλείου Ταύρου της Μικράς Ασίας» ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η άγνωστη ιστορία των Ελλήνων του Πόντου, είναι ένα συναρπαστικό κομμάτι της ιστορίας 30 περίπου αιώνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ - ΕΘΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΑΡ. 36 ΝΙΚΟΛΑΟΥ Π. ΑΝΔΡΙΩΤΗ ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ Aριθμός Eκτύπωσης: 1320 ISBN 978-960-467-073-4 Α ΕΚΔΟΣΗ: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1974 Β ΕΚΔΟΣΗ: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ «Ασπίδα μου, αγλάισμα της Θρώσσας γης που εχάθη, στα λαξευμένα μάρμαρα της μνήμης τ όνομά σου...» ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ Από τις αλησμόνητες πατρίδες στους νέους τόπους Η

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

τα βιβλία των επιτυχιών

τα βιβλία των επιτυχιών Τα βιβλία των Εκδόσεων Πουκαμισάς συμπυκνώνουν την πολύχρονη διδακτική εμπειρία των συγγραφέων μας και αποτελούν το βασικό εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιούν οι μαθητές των φροντιστηρίων μας. Μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

The G C School of Careers

The G C School of Careers The G C School of Careers ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Στ ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 8 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

Α/ΟΝΟΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΥ : ΛΕΣΧΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ

Α/ΟΝΟΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΥ : ΛΕΣΧΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ Α/ΟΝΟΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΥ : ΛΕΣΧΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ Β/ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ: Με την έναρξη του ξεριζωμού των Ελλήνων του Πόντου, από τις πατρογονικές τους ρίζες, ύστερα από 3.000 χρόνια παρουσίας, στο μακρινό πόντο, κουβαλώντας

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

2 η τηλεδιάσκεψη (Εικονική Τάξη) Σχέδιο µαθήµατος Α) Γενικά Στοιχεία 1. άσκαλοι(ες): Ένας δάσκαλος από κάθε σχολείο 2. Τόπος, χρόνος, αριθµός µαθητών Σχολείο ιδακτική Ώρα Τάξη/ Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

Το Ασβεστοχώρι ΤΟ ΑΣΒΕΣΤΟΧΩΡΙ

Το Ασβεστοχώρι ΤΟ ΑΣΒΕΣΤΟΧΩΡΙ ΤΟ ΑΣΒΕΣΤΟΧΩΡΙ Το Ασβεστοχώρι Σελ.2 Το Ασβεστοχώρι βρίσκεται σε απόσταση 10 χιλιομέτρων βορειοδυτικά του κέντρου της Θεσσαλονίκης, σε υψόμετρο 400 μέτρων, χτισμένο αμφιθεατρικά στους πρόποδες δύο λόφων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ελληνικά Πανεπιστήμιο Stendhal Grenoble 3 Επίπεδο A2 Α εξάμηνο-επιλογή / επιμέλεια Μ. Ζουμπουλίδου Γραμματικό Κοινωνικοπολιτιστικά.

Νέα ελληνικά Πανεπιστήμιο Stendhal Grenoble 3 Επίπεδο A2 Α εξάμηνο-επιλογή / επιμέλεια Μ. Ζουμπουλίδου Γραμματικό Κοινωνικοπολιτιστικά. Μάθημα Περιεχόμενο Επικοινωνιακός στόχος Λεξιλόγιο Νέα ελληνικά Πανεπιστήμιο Stendhal Grenoble 3 Επίπεδο A2 Α εξάμηνο-επιλογή / επιμέλεια Μ. Ζουμπουλίδου Γραμματικό Κοινωνικοπολιτιστικά περιεχόμενο Βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Ενότητα 1: Οι διωγμοί στην Ανατολική Θράκη Αν. Καθηγήτρια: Ι. Βαμβακίδου e-mail: ibambak@uowm.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΝΩ ΟΙΝΟΗΣ ΟΡΕΣΤΙΑ ΟΣ «ΤΟ ΚΡΑΣΟΧΩΡΙ»

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΝΩ ΟΙΝΟΗΣ ΟΡΕΣΤΙΑ ΟΣ «ΤΟ ΚΡΑΣΟΧΩΡΙ» ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΝΩ ΟΙΝΟΗΣ ΟΡΕΣΤΙΑ ΟΣ «ΤΟ ΚΡΑΣΟΧΩΡΙ» Βιογραφικό του Συλλόγου Ο Λαογραφικός & Πολιτιστικό Σύλλογος Άνω Οινόης «Το Κρασοχώρι» ιδρύθηκε το 1991 και τα µέλη του κατοικούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη Κατά τη διάρκεια των αιώνων, πολλοί αξιόλογοι μελετητές της αστρολογίας παρατήρησαν ότι ορισμένα αποτελέσματα επαναλαμβάνονταν κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Η λέξη 'κως' προέρχεται από την λέξη 'κοίον = πρόβατό πληθυσμός 34.280 κατοίκους, τρίτο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του H εποχή των Πατριαρχών Από τον πολυθεϊσμό στην πίστη στον ένα Θεό Ο Θεός σχεδιάζει τη σωτηρία του κόσμου Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ Μεταναστεύσεις 19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα των μεταναστευτικών ρευμάτων : Μικρά Ασία Ελλαδικός ηπειρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΝΤΟΣ 2014 24/10/2014-29/10/2014 5 ΗΜΕΡΕΣ 4 ΝΥΧΤΕΣ

ΠΟΝΤΟΣ 2014 24/10/2014-29/10/2014 5 ΗΜΕΡΕΣ 4 ΝΥΧΤΕΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ : Ημ/νία έκδοσης : Βάκχου 1, Θεσσαλονίκη, 54629, τηλ. 2310 500208 ΠΟΝΤΟΣ 2014 24/10/2014-29/10/2014 5 ΗΜΕΡΕΣ 4 ΝΥΧΤΕΣ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ Ένα ταξίδι στον Πόντο αποτελεί μια αναγκαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Η επιβίωση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα