Κεφάλαιο 10. Η δυτική Ευρώπη και η Ρωσία από το 16ο μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα. 16ος -- αρχές 18ου αιώνα

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 10. Η δυτική Ευρώπη και η Ρωσία από το 16ο μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα. 16ος -- αρχές 18ου αιώνα"

Transcript

1 Κεφάλαιο 10 Η δυτική Ευρώπη και η Ρωσία από το 16ο μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα Οι αλλαγές που άρχισαν στα κράτη και στις κοινωνίες στη δυτική Ευρώπη το 15ο αιώνα συνεχίστηκαν το 16ο και το 17ο αιώνα. Με τη μεταρρύθμιση η Καθολική Εκκλησία διαιρείται και ιδρύονται νέες χριστιανικές εκκλησίες, και γίνονται και αρκετοί θρησκευτικοί πόλεμοι. Παράλληλα αναπτύσσεται το νεότερο συγκεντρωτικό κράτος, με ισχυρούς βασιλιάδες που φροντίζουν ώστε οι υπήκοοί τους να είναι ασφαλείς και να ζουν καλά. Το εμπόριο ακμάζει και εξαπλώνεται πέρα από την ευρωπαϊκή ήπειρο. Ανακαλύπτονται νέες περιοχές και ιδρύονται εκεί αποικίες. Επίσης, με την Αναγέννηση και την τυπογραφία, με τα πιο πολλά ταξίδια, με τη στροφή προς την παρατήρηση και την επιστημονική μέθοδο, η επικοινωνία ανάμεσα στους ανθρώπους γίνεται ευκολότερη και αλλάζει ο τρόπος που σκέφτονται οι πιο μορφωμένοι KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:48:49 ìì

2 Πολλές και διαφορετικές πηγές μας δίνουν πληροφορίες γι αυτή την περίοδο. Σημαντική πηγή είναι τα κρατικά αρχεία. Από την εποχή αυτή έχουμε στη διάθεσή μας περισσότερες πληροφορίες από ό,τι παλιότερα, επειδή αναπτύσσονται η διοίκηση και οι κρατικές υπηρεσίες. Πληροφορίες παίρνουμε επίσης και από τα αρχεία που κρατούν η Εκκλησία, οι δήμοι, οι επιχειρήσεις και οι οικογένειες. Πλούσιο είναι και το έντυπο υλικό: βιβλία, φυλλάδια, προκηρύξεις, χάρτες και εικόνες κάθε είδους. Πολλές πληροφορίες μας προσφέρουν και τα καλλιτεχνικά έργα, αλλά και πολλές πόλεις σε όλη την Ευρώπη που είναι κι αυτές μια «ζωντανή πηγή», αφού τότε χτίζονται πολλά μεγάλα κτίρια, τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα. Α. Ο 16ος αιώνας, αιώνας της μεταρρύθμισης Για το ποιες περιοχές εννοούμε με τον όρο δυτική Ευρώπη μιλήσαμε στη σ Για τη θέση της Καθολικής Εκκλησίας στο Μεσαίωνα μιλήσαμε στη σ. 80. Στις αρχές του 16ου αιώνα, η Καθολική Για τις απαρχές Εκκλησία συνεχίζει, όπως και στο Μεσαίωνα, να των νεότερων συγκεντρωτικών είναι σημαντική για πολλές κοινωνίες στη δυτική κρατών το 15ο Ευρώπη: πρόσφερε στους ανθρώπους την κοινή αιώνα μιλήσαμε πίστη και με την οργάνωσή της τους κρατούσε στις σ ενωμένους. Από τα μέσα, όμως, του 15ου αιώνα οι βασιλιάδες αρχίζουν να αποκτούν δύναμη και θέλουν να ελέγχουν στα κράτη τους όχι μόνο τους φεουδάρχες αλλά και την Εκκλησία. Μέσα σ αυτό το κλίμα ξέσπασε η μεταρρύθμιση. Μεταρρύθμιση (δηλαδή αλλαγή) ονομάζουμε τον προτεσταντισμό, τη θρησκευτική κίνηση που το 16ο αιώνα συγκρούστηκε με την Καθολική Εκκλησία και δημιούργησε στη δυτική Ευρώπη νέες χριστιανικές Εκκλησίες. Ξυλογραφία με το Χριστό και τον πάπα. Ο Χριστός με φτωχικά ρούχα, πάνω σε γαϊδουράκι, ενώ ο πάπας με πλούσια ρούχα, πάνω σε άλογο. Γύρω στο 1540, Νυρεμβέργη (Γερμανία), Εθνικό Γερμανικό Μουσείο Για την κρίση της Από το 15ο αιώνα πολλοί Καθολικής κατηγορούσαν την Καθολική Εκκλησίας Εκκλησία ότι δεν την ενδιέφεραν οι το 15ο αιώνα μιλήσαμε στη ανάγκες των πιστών της παρά μόνο σ να γίνεται πλούσια και ισχυρή. Το 1517, ο Μαρτίνος Λούθηρος, ένας Γερμανός μοναχός, αποφάσισε να διαμαρτυρηθεί δημόσια για τα συχωροχάρτια που πουλούσε η Καθολική Εκκλησία. Όποιος Χαρακτικό από βιβλίο του Λούθηρου που εκδόθηκε το 1520 με καθολικούς κληρικούς να πουλούν συχωροχάρτια KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:48:51 ìì

3 τα αγόραζε πίστευε πως έτσι θα έπαιρνε συγχώρεση για τις αμαρτίες του μετά το θάνατό του. Ο Λούθηρος έγραψε ένα κείμενο με «95 θέσεις» ενάντια στην Καθολική Εκκλησία και το κόλλησε στην πόρτα της Επισκοπής στη γερμανική πόλη Βιρτεμβέργη, για να το βλέπουν όλοι. Ο Λούθηρος δε δεχόταν ότι οι πιστοί μπορούν να σώσουν την ψυχή τους με ελεημοσύνες και συχωροχάρτια ούτε ότι ο πάπας μπορεί να αποφασίζει για τα πάντα στην Εκκλησία. Για το Λούθηρο μοναδικός οδηγός για την πίστη είναι η Αγία Γραφή, όχι ο κλήρος, και ο κάθε άνθρωπος μπορεί να τη μελετά και να την ερμηνεύει. Γι αυτό και μετέφρασε την Αγία Γραφή στα γερμανικά, ώστε να την καταλαβαίνουν όλοι όσοι μιλούσαν αυτή τη γλώσσα. Παρ όλο που η Καθολική Εκκλησία καταδίκασε το Λούθηρο (1521), δεν μπόρεσε να τον απομονώσει και να πνίξει τις ιδέες του, που έγιναν γνωστές χάρη στην τυπογραφία. Χιλιάδες άνθρωποι απ όλα τα κοινωνικά στρώματα, ηγεμόνες και αξιωματούχοι, κληρικοί, αστικοί και αγροτικοί πληθυσμοί, πλούσιοι και φτωχοί, άντρες και γυναίκες ακολούθησαν τις ιδέες του. Οι απόψεις του Λούθηρου σύντομα ξεπέρασαν την περιοχή της σημερινής Γερμανίας, απ όπου ξεκίνησαν, μεταφράστηκαν σε άλλες γλώσσες και έφτασαν σε όλες τις περιοχές που είχε πιστούς η Καθολική Εκκλησία Πίνακας του ζωγράφου Λουκά Κράναχ με το Μαρτίνο Λούθηρο. Γύρω στο 1520, Νυρεμβέργη (Γερμανία), Εθνικό Γερμανικό Μουσείο. Με το Λούθηρο ξεκίνησε η προτεσταντική επανάσταση (οι οπαδοί της μεταρρύθμισης ονομάστηκαν προτεστάντες, δηλαδή διαμαρτυρόμενοι). Οι προτεστάντες δεν αντιδρούν μόνο στην Καθολική Εκκλησία, στη διαφθορά και στις υπερβολές της. Βλέπουν διαφορετικά την ίδια τη θρησκεία. Για αυτούς, την πίστη δεν μπορεί να την ελέγχει η Εκκλησία, αλλά η συνείδηση του κάθε ανθρώπου Ο Λούθηρος ξεκίνησε τον προτεσταντισμό και έγινε ο ηγέτης του. Όμως, το αποτέλεσμα δεν ήταν μία και μόνη Εκκλησία. Αφού ο καθένας μπορούσε να ερμηνεύει την Αγία Γραφή, ο καθένας μπορούσε να φτιάξει τη δικιά του Εκκλησία. Έτσι δημιουργήθηκαν πολλές διαφορετικές προτεσταντικές Εκκλησίες. Πίνακας του ζωγράφου Ραφαήλ με τον πάπα Λέοντα Ι ( ). Ο πάπας Λέων Ι καταδίκασε τις απόψεις του Λούθηρου και έδωσε διαταγή να ρίξουν τα βιβλία του στη φωτιά , Φλωρεντία (Ιταλία), Πινακοθήκη Ουφίτσι KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:48:52 ìì

4 Οι νότιες περιοχές της Ευρώπης γύρω από τη Μεσόγειο θάλασσα παρέμειναν καθολικές. Καθολικοί έμειναν επίσης οι πληθυσμοί στην Ιρλανδία και στην Πολωνία. Οι πιο πολλές περιοχές στη βόρεια και στην κεντρική Ευρώπη ακολούθησαν τη μεταρρύθμιση. Το 16ο αιώνα δημιουργήθηκαν τρεις κυρίως προτεσταντικές εκκλησίες, που υπάρχουν μέχρι και σήμερα: ο πιστοί τους λέγονται λουθηρανοί, καλβινιστές και αγγλικανοί. Η διάδοση της μεταρρύθμισης το 16ο αιώνα σα λασ Θά σα άλ κή ασ Ω κ ε α ν ό ς Βό ρε ια Θ Βα ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ Προτεστάντες Καθολικοί Ορθόδοξοι Γενεύη ΑΓΙΑ ΡΩΜΑΪΚΗ Α ΥΤΟ ΚΡΑ ΤΟ ΡΙΑ Βιτεμβέργη ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ Γ Α ΛΛ ΙΑΣ Στην Ελβετία πολλοί άνθρωποι έγιναν προτεστάντες. Στη Γενεύη είχε έδρα ο Ιωάννης Καλβίνος (οι οπαδοί του ονομάζονται καλβινιστές). Οι ιδέες του Καλβίνου είχαν μεγάλη διάδοση: καλβινιστές υπήρχαν στη Γαλλία (όπου ονομάζονταν «ουγενότοι»), στις Κάτω Χώρες, στην Αγγλία και στη Σκοτία. Α τ λ α ν τ ι κ ό ς Οι βασιλιάδες της Αγγλίας ακολούθησαν τη μεταρρύθμιση και χωρίστηκαν από την Καθολική Εκκλησία. Έτσι δημιουργήθηκε η Αγγλικανική Εκκλησία. ΤΗ ΒΑΣ Σ Ν ΙΛΕ ΟΡ ΙΟ ΒΗ ΓΙΑ Σ ΒΑΣ ΤΗΣ ΙΛΕ ΣΟΥ ΙΟ ΗΔΙ ΑΣ 10.5 λτ ι ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ Ρώμη ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ 10.6 Με σόγειος Θάλασ Για το Σχίσμα του 1054 μιλήσαμε στις σ σα Η μεταρρύθμιση δεν επηρέασε την Ορθόδοξη Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης. Ορθόδοξη και Καθολική Εκκλησία είχαν χωριστεί με το Σχίσμα του Οι προτεσταντικές ιδέες διαδίδονται ολοένα και περισσότερο το 16ο αιώνα. Έτσι, μέσα σε λίγα χρόνια εκατομμύρια πιστοί, κυρίως από τη βόρεια και την κεντρική Ευρώπη, φεύγουν από την Καθολική Εκκλησία και γίνονται προτεστάντες. Η Καθολική Εκκλησία αντιμετωπίζει μεγάλη κρίση. Το εσωτερικό μιας προτεσταντικής εκκλησίας στη Λιόν. 1564, Γενεύη (Ελβετία), Δημόσια και Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:48:54 ìì

5 Οι λόγοι που η μεταρρύθμιση εξαπλώθηκε γρήγορα σε πολλές περιοχές ήταν θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί: Πολλοί έκαναν κριτική στην Καθολική Εκκλησία. Ζητούσαν να σταματήσει η διαφθορά και οι κληρικοί να έχουν μεγαλύτερη πειθαρχία, ευλάβεια και μόρφωση. Πολλοί ηγεμόνες δεν ήθελαν να ελέγχει η Καθολική Εκκλησία τις περιοχές τους. Με τη μεταρρύθμιση βρήκαν την ευκαιρία για να σταματήσουν αυτό τον έλεγχο. Ο κύριος όμως λόγος έχει σχέση με τις μεγάλες αλλαγές που γίνονται την εποχή αυτή στις κοινωνίες στη δυτική Ευρώπη και επηρεάζουν τους ανθρώπους και τις ιδέες τους. Οι άνθρωποι έχουν τώρα πιο πολλές ευκαιρίες να πλουτίσουν και να μάθουν καινούρια πράγματα για τον κόσμο. Αυτοί που μορφώνονται και ταξιδεύουν είναι τώρα περισσότεροι, και οι αντιθέσεις ανάμεσα στον πλούτο και τη φτώχεια γίνονται μεγαλύτερες. Οι άνθρωποι δε δέχονται πια τα πράγματα τόσο εύκολα όπως παλιά. Η μεταρρύθμιση είναι μια από τις πιο σημαντικές περιόδους στη νεότερη ιστορία της δυτικής Ευρώπης. Με τη μεταρρύθμιση δεν υπάρχει πια εκκλησιαστική ενότητα, αλλάζει η θέση της θρησκείας στην κοινωνία, αλλά και οι σχέσεις ανάμεσα στις διαφορετικές θρησκείες. Η μεταρρύθμιση με την εξάπλωσή της και με τις συγκρούσεις που δημιούργησε σφράγισε όλο το 16ο αιώνα και επηρέασε όλη την κοινωνική ζωή. Οι δύο χριστιανικές ομάδες στη δυτική Ευρώπη: αριστερά οι προτεστάντες και δεξιά οι καθολικοί. Γύρω στο 1545, 10.7 Βερολίνο (Γερμανία), Κρατικά Μουσεία. Η αντίδραση της Καθολικής Εκκλησίας: η καθολική μεταρρύθμιση Η μεταρρύθμιση έφερε μεγάλη κρίση μέσα στην Καθολική Εκκλησία, που αναγκάστηκε να αντιδράσει και να κάνει τη δική της μεταρρύθμιση: την αντιμεταρρύθμιση. Η Καθολική Εκκλησία οργάνωσε ένα μεγάλο συνέδριο, τη Σύνοδο στο Τρέντο ( ). Εκεί οι εκπρόσωποί της έβαλαν δύο στόχους: πρώτον, να ενισχύσουν την Καθολική Εκκλησία. Δεύτερον, να περιορίσουν τη μεταρρύθμιση και την εξάπλωσή της. Για να το πετύχουν αυτό: Για την Ιερή Εξέταση μιλήσαμε στη σ Ξεκαθάρισαν σε ποια ζητήματα θεωρούσαν τους προτεστάντες αιρετικούς. Βρήκαν λύσεις για να λειτουργεί καλύτερα η Καθολική Εκκλησία και να μη γίνονται οικονομικά σκάνδαλα. Φρόντισαν επίσης για τους κληρικούς και τη μόρφωσή τους. Αποφάσισαν να λειτουργήσει και πάλι η Ιερή Εξέταση για να κυνηγήσει τους προτεστάντες. Επίσης, για να αντιμετωπίσουν το νέο μέσο διάδοσης των ιδεών, τα τυπωμένα βιβλία, έφτιαξαν έναν Κατάλογο με Απαγορευμένα Βιβλία. Σε αυτή τη λίστα έμπαιναν όσα βιβλία (όχι μόνο θεολογικά) η Καθολική Εκκλησία θεωρούσε ότι ήταν επικίνδυνα γι αυτήν και δεν έπρεπε να τα διαβάζουν οι άνθρωποι. Έτσι πολλά βιβλία ρίχτηκαν στη φωτιά. Ίδρυσαν ένα νέο μοναχικό τάγμα, τους Ιησουίτες. Οι Ιησουίτες έπρεπε να στηρίζουν την Καθολική Εκκλησία και τα συμφέροντά της ενάντια στους αντιπάλους της. Πίνακας του ζωγράφου Πέδρο Μπερουγκέτε με την Ιερή Εξέταση. 1490, Μαδρίτη (Ισπανία), Μουσείο του Πράδο. 10 KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:48:56 ìì

6 Β. Βίαιες θρησκευτικές συγκρούσεις και συμβιβασμοί Στα μέσα του 16ου αιώνα η δυτική Ευρώπη είναι χωρισμένη σε δύο αντίπαλες θρησκευτικές ομάδες: τους καθολικούς και τους προτεστάντες. Καμιά όμως δεν έχει τόση δύναμη ώστε να νικήσει την άλλη. Από τα μέσα του 16ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 17ου αιώνα, στη δυτική Ευρώπη κυριαρχεί η βία: διώξεις, σφαγές, εμφύλιες συγκρούσεις, προσφυγιά, εξορίες και πόλεμοι ανάμεσα σε κράτη. Eκτός από την Καθολική Εκκλησία, στις θρησκευτικές συγκρούσεις πήραν μέρος οι βασιλιάδες και οι πρίγκιπες (δηλαδή η κοσμική εξουσία) που ήθελαν να γίνουν πιο ισχυροί. Για περισσότερο από έναν αιώνα ( ) στη δυτική Ευρώπη γίνονται πολλοί πόλεμοι που έχουν αιτία τις διαφορές ανάμεσα σε καθολικούς και προτεστάντες. Άλλες φορές πάλι οι διαφορές αυτές χρησιμεύουν μόνο σαν αφορμές. Πέρασε αρκετός καιρός για να φτάσουμε να συνυπάρχουν τα κράτη ειρηνικά και οι άνθρωποι να ξεπεράσουν τις θρησκευτικές διαφορές τους και να μάθουν να ζουν μαζί, ανεξάρτητα από τη θρησκεία τους. Στη Γαλλία έγιναν πολλά βίαια επεισόδια όσο κράτησαν οι θρησκευτικοί πόλεμοι ( ) ανάμεσα στους καθολικούς και στους προτεστάντες (ουγενότοι). Το πιο σημαντικό από αυτά ήταν η Νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου (1572), όταν οι καθολικοί εξόντωσαν μαζικά προτεστάντες στο Παρίσι. Στο τέλος οι Γάλλοι βασιλιάδες έμειναν πιστοί στην Καθολική Εκκλησία και επέβαλαν τη θρησκεία τους με τη βία. Οι ουγενότοι (που για κάποια περίοδο πήραν ορισμένα θρησκευτικά δικαιώματα) βρέθηκαν εκτός νόμου, εξορίστηκαν και σκορπίστηκαν στην υπόλοιπη Ευρώπη Στις αρχές του 16ου αιώνα οι Κάτω Χώρες (το σημερινό Βέλγιο και η σημερινή Ολλανδία) ανήκαν στον Iσπανό βασιλιά, που ήταν καθολικός. Σχεδόν όμως όλοι οι κάτοικοι στις βόρειες επαρχίες των Κάτω Χωρών (και στις πλούσιες εμπορικές πόλεις και στην ύπαιθρο) έγιναν προτεστάντες. Εδώ οι προτεστάντες κάτοικοι χρησιμοποίησαν σαν αφορμή τη σύγκρουση με την Καθολική Εκκλησία για να γίνουν ανεξάρτητοι από τον Iσπανό καθολικό βασιλιά. Στις αρχές του 17ου αιώνα δημιουργείται ένα νέο κράτος: η Ολλανδία. Ο Τριακονταετής Πόλεμος ( ) ήταν ο τελευταίος θρησκευτικός πόλεμος και έγινε στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ξεκίνησε σαν μια σύγκρουση ανάμεσα στους προτεστάντες της Πράγας και τους καθολικούς βασιλιάδες της Αυστρίας, τους Αψβούργους. Πίνακας του ζωγράφου Ντιέγκο Βελάσκεθ που Γρήγορα όμως μπλέχτηκαν σ αυτόν τα περισσότερα εικονίζει ένα επεισόδιο από την εξέγερση στις Κάτω ευρωπαϊκά κράτη, προτεσταντικά και καθολικά, που βρήκαν Χώρες: Η πόλη Μπρέντα παραδίδεται στο στρατό του αφορμή να λύσουν τις διαφορές τους και ν αυξήσουν τη Ισπανού βασιλιά Φίλιππου Β. Μεταξύ των ετών , Μαδρίτη (Ισπανία), Μουσείο του Πράδο. δύναμη και την επιρροή τους. Τελικά ο πόλεμος κατέληξε σε αναμέτρηση ανάμεσα στα δύο μεγαλύτερα καθολικά κράτη της Ευρώπης: τη Γαλλία και την Ισπανία. Ο πόλεμος κράτησε τριάντα χρόνια και κατέστρεψε πάρα πολλές γερμανικές περιοχές. Τελείωσε το 1648 με τη Συνθήκη της Βεστφαλίας. 168 Η Συνθήκη της Βεστφαλίας είναι πολύ σημαντική. Με αυτήν τέλειωσαν οι θρησκευτικές συγκρούσεις που άρχισαν το Αναγνωρίστηκαν οι προτεσταντικές Εκκλησίες που δημιούργησε η μεταρρύθμιση. Η Συνθήκη είναι σημαντική κυρίως γιατί αναγνωρίζει ότι στη δυτική Ευρώπη δημιουργούνται πολλά κυρίαρχα και ανταγωνιστικά κράτη. 10 KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:48:57 ìì

7 Γ. Το συγκεντρωτικό κράτος και η απολυταρχία Το 16ο και το 17ο αιώνα στην Ευρώπη υπάρχουν πόλεις-κράτη, μικρές ηγεμονίες και μεγάλα βασίλεια. Όμως η μεγάλη πολιτική δύναμη την εποχή αυτή είναι το συγκεντρωτικό μοναρχικό κράτος. Η δημιουργία του (που άρχισε στο τέλος του Mεσαίωνα) φέρνει μεγάλες πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές. Για να καταλάβουμε καλύτερα την κατάσταση πρέπει να δούμε: τι είναι το συγκεντρωτικό κράτος και τι ρόλο έπαιξαν συγκεκριμένα κράτη την εποχή αυτή. Το συγκεντρωτικό κράτος Το 16ο και το 17ο οι βασιλιάδες στη δυτική Ευρώπη γίνονται πιο δυνατοί, δημιουργούν νέους θεσμούς στα κράτη τους και οργανώνουν καλύτερα τη διοίκησή τους. Παράλληλα, οι τοπικοί φεουδάρχες χάνουν όλο και πιο πολλές από τις εξουσίες που είχαν, και πολλές πόλεις-κράτη παρακμάζουν. Τα βασικά χαρακτηριστικά του νεότερου συγκεντρωτικού κράτους είναι: Η ισχυρή κεντρική εξουσία: στο κέντρο βρίσκεται ο βασιλιάς και η κληρονομική μοναρχία. Ο βασιλιάς συγκεντρώνει πολλές από τις εξουσίες που είχαν οι τοπικοί φεουδάρχες (στρατός, φορολογία, δικαιοσύνη). Για τους ανθρώπους της εποχής η δύναμη του βασιλιά προέρχεται από την ένδοξη καταγωγή του και από το Θεό, που τον διάλεξε για να κυβερνάει. Η βασιλική Αυλή: για να ασκήσει ο βασιλιάς την εξουσία του οργανώνει γύρω του αριστοκράτες, δηλαδή τους αυλικούς, που αναλαμβάνουν να διοικούν το κράτος. Ο ενιαίος στρατός: σε μια εποχή που οι πόλεμοι είναι συχνοί και τα σύνορα αλλάζουν, οι βασιλιάδες στηρίζουν τη δύναμη και την εξουσία τους στο στρατό τους. Ο βασιλιάς διοικεί το στρατό του και μ αυτόν προστατεύει τους υπηκόους του από τις επιθέσεις και επιβάλλει την εξουσία του σε εσωτερικούς αντιπάλους (τοπικούς φεουδάρχες, εξεγερμένους αγρότες). Η κρατική οικονομία: οι βασιλιάδες, για να πληρώνουν το στρατό, να συντηρούν την Αυλή και την κρατική διοικητική μηχανή, χρειάζονται χρήματα. Επειδή τα έσοδα από τα βασιλικά κτήματα δε φτάνουν, οι βασιλιάδες γενικεύουν τη φορολογία και προστατεύουν την οικονομία στα κράτη τους. Ο έλεγχος της Εκκλησίας: τέλος, οι βασιλιάδες προσπαθούν να περιορίσουν στο εσωτερικό του κράτους τους τη δύναμη που είχε η Εκκλησία. Όσοι βασιλιάδες έγιναν προτεστάντες, απέκτησαν ανεξαρτησία από τον πάπα. Αλλά και αυτοί που έμειναν πιστοί στην Καθολική Εκκλησία ήρθαν σε συμφωνία μαζί της ώστε να ελέγχουν στα κράτη τους τη διοίκηση και τα οικονομικά της. Το πολιτικό σύστημα που δημιουργείται στο νέο συγκεντρωτικό κράτος βασίζεται στη δύναμη του βασιλιά. Η θέληση του είναι η μόνη εξουσία στο κράτος. Δουλειά του είναι να αποφασίζει, να εφαρμόζει, να κρίνει. Είναι, δηλαδή, στο κράτος του ο νομοθέτης, ο εκτελεστής και ο δικαστής. Το σύστημα αυτό ονομάζεται απολυταρχία ή απόλυτη μοναρχία KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:48:57 ìì

8 10.10 Τα ευρωπαϊκά κράτη το 16ο και το 17ο αιώνα Η επικράτηση του συγκεντρωτικού κράτους και η διαμόρφωση μιας Ευρώπης με πολλά αντίπαλα κράτη δεν έγινε από τη μια μέρα στην άλλη. Τη ρευστή εικόνα που παρουσιάζει ο πολιτικός χάρτης της Ευρώπης το 16ο αιώνα μπορούμε να τη δούμε εξετάζοντας μια ειδική περίπτωση: το κράτος του Κάρολου Κουίντου ( ). Πίνακας του ζωγράφου Τισιανού με τον Κάρολο Κουίντο πάνω σε άλογο. 1548, Βιένη (Αυστρία), Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης. Ο Κάρολος Κουίντος ( ) και το κράτος του άλ Βό ρε ια Θ Ατλαν τικ Ωκεαν ός ός Ω κ ε α ν ό ς Α τ λ α ν τ ι κ ό ς ικός Ω κεανό ς Ειρην ΑΓΙΑ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ Μαύ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ Μεσ όγειος Θά λα ρη Θάλασ σ (Γερμανία), Παλιά Πινακοθήκη. 20/4/2010 1:48:59 ìì α σσ Πίνακας του ζωγράφου Τισιανού με τον Κάρολο Κουίντο. 1566, Μόναχο λα Θά Το 1556, ο Κάρολος Κουίντος μοιράζει το κράτος του: στο γιο του Φίλιππο δίνει την Ισπανία με τις κτήσεις της στην Αμερική, τις Κάτω Χώρες και το νότιο τμήμα της Ιταλικής χερσονήσου. Στον αδελφό του Φερδινάνδο Α αφήνει την Αυστρία και τις κτήσεις των Αψβούργων στην κεντρική Ευρώπη. Η Ισπανία, χάρη στις αποικίες της, θα συνεχίσει και το 17ο αιώνα να είναι μια μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη. Η Αυστρία θα γίνει σιγά σιγά ένα ισχυρό κράτος και μια μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη σα ρά υθ 10 KEFALAIO B FINAL FINAL λ Ερ 170 ά Βαλτική Θ σα Ο Κάρολος Κουίντος δε δημιούργησε ο ίδιος το κράτος του, αλλά κληρονόμησε τις περιοχές που κυβερνούσε από τον πατέρα και τη μητέρα του. Οι περιοχές αυτές όμως ήταν μακριά η μια από την άλλη και είχαν μεταξύ τους πολλές διαφορές (γλωσσικές, θρησκευτικές, πολιτικές, κοινωνικές). Ο Κάρολος Κουίντος δεν κατάφερε να τις ενοποιήσει. Στα σχέδιά του είχε δύο εχθρούς: το Γάλλο βασιλιά και τους προτεστάντες ηγεμόνες στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Το 1555 με τη Συνθήκη του Άουγκσμπουργκ ο Κάρολος Κουίντος κατάφερε να βρει λύση στις διαφορές του μαζί τους. Το πιο σημαντικό άρθρο της συνθήκης έλεγε ότι κάθε ηγεμόνας (καθολικός ή προτεστάντης) μπορούσε να επιβάλει την πίστη του σε όλους τους υπηκόους του. ασ ασ σα σα Ο Κάρολος Κουίντος, από τη βασιλική δυναστεία των Αψβούργων, κυβερνά ένα πολύ μεγάλο κράτος. Είναι βασιλιάς στην Ισπανία και στις κτήσεις της, κατέχει την Αυστρία και τις κτήσεις της και γίνεται αυτοκράτορας στην Αγία Ρωμαϊ κή Αυτοκρατορία. Ήθελε η δυτική Ευρώπη, παρ όλες τις διαφορές που παρουσίαζε, να γίνει ένα κράτος, σαν την αρχαία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Αυτό που θα ένωνε τους ανθρώπους στις περιοχές αυτές θα ήταν η πίστη στην Καθολική Εκκλησία. Εξάλλου και ο Κάρολος Κουίντος ήταν καθολικός. Όμως τα σχέδια του δεν πέτυχαν.

9 Το παλάτι του Εσκοριάλ, έξω από τη Μαδρίτη (Iσπανία), που έχτισε ο βασιλιάς της Ισπανίας Φίλιππος Β. Μεταξύ των ετών Πίνακας του ζωγράφου Τισιανού με το βασιλιά της Ισπανίας Φίλιππο Β ( ). Ο Φίλιππος ήταν γιος του Κάρολου Κουίντου. Ο Φίλιππος έκανε πρωτεύουσα τη Μαδρίτη, προσπάθησε να μεγαλώσει τη στρατιωτική δύναμη της Ισπανίας, υποστήριξε την Καθολική Εκκλησία και καταδίωξε όσους δεν ήταν καθολικοί. 16ος αιώνας, Βιένη (Aυστρία), Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης. Η Γαλλία και η Αγγλία είναι δύο από τα ισχυρά βασίλεια στην Ευρώπη το 16ο και το 17ο αιώνα. Οι εξελίξεις στο καθένα από αυτά μας δείχνουν τη δύναμη, αλλά και τα όρια της απολυταρχίας Παρίσι (Γαλλία), Μουσείο του Λούβρου. ασ Βό ρε ια Θ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ Λονδίνο ης Μάγχ Παρίσι ΙΟ Τ ΗΣ Γ ΑΛ ΛΙΑ Σ α της σσ Θάλα ΒΑΣΙΛ Ε Πίνακας του ζωγράφου Ιασίντ (Υάκινθου) Ριγκό με το Γάλλο βασιλιά Λουδοβίκο ΙΔ. 1701, άλ Για τους θρησκευτικούς πολέμους στη Γαλλία μιλήσαμε στη σ Ατλαντικό ς Ωκεα νός Η Γαλλία και η Αγγλία στα τέλη του 17ου αιώνα σα Από τα τέλη του Mεσαίωνα η Γαλλία είναι το πιο μεγάλο βασίλειο και το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα για την απόλυτη μοναρχία. Από το 15ο μέχρι και τις αρχές του 18ου αιώνα οι βασιλικές εξουσίες μεγαλώνουν συνέχεια, ενώ οι τοπικοί φεουδάρχες χάνουν τη δύναμή τους. Ο βασιλιάς βγαίνει πιο ισχυρός από τους θρησκευτικούς πολέμους. Μ ό εσ γει λασσα ος Θά KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:01 ìì

10 Πορτρέτο του βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκου Η από τον ζωγράφο Χανς Χόλμπαϊν. Μεταξύ των ετών , Πίνακας με το παλάτι των Βερσαλιών, έξω από το Παρίσι. Άρχισε να χτίζεται από το Λουδοβίκο ΙΔ το Εδώ είχαν την έδρα τους οι Γάλλοι βασιλιάδες μέχρι τη Γαλλική Επανάσταση (1789). Το παλάτι των Βερσαλιών συμβολίζει τη γαλλική απόλυτη μοναρχία. 1668, Βερσαλίες, Μουσείο του Παλατιού. Για τη Γαλλική Επανάσταση θα μιλήσουμε στο βιβλίο της Γ Γυμνασίου. Στα τέλη του 17ου αιώνα η Γαλλία διαθέτει ένα δυνατό κράτος και τον πιο ισχυρό βασιλιά στην Ευρώπη: το Λουδοβίκο ΙΔ. Στην εποχή του η απόλυτη μοναρχία φτάνει στην πιο μεγάλη της ακμή και η Γαλλία αναπτύσσεται οικονομικά, στρατιωτικά και πνευματικά. Από τα τέλη του 15ου μέχρι και τις αρχές του 17ου αιώνα στην Αγγλία κυβερνά η δυναστεία των Τιδόρ. Οι πιο σημαντικοί βασιλιάδες αυτής της δυναστείας ήταν ο Ερρίκος Η ( ) και η κόρη του, η Ελισάβετ Α ( ). Με την πολιτική τους κάνουν την Αγγλία μια μεγάλη ναυτική δύναμη, γίνονται προτεστάντες και ενισχύουν την Αγγλικανική Εκκλησία. Παρ όλο που κυβέρνησαν απολυταρχικά, άφησαν να λειτουργεί το κοινοβούλιο και σεβάστηκαν τις απόψεις του Για το κοινοβούλιο μιλήσαμε στη σ Ρώμη (Ιταλία), Εθνική Πινακοθήκη της Τέχνης. Χαρακτικό: το αγγλικό κοινοβούλιο συνεδριάζει με το βασιλιά Ερρίκο Η. 1523, Συλλογή της βασίλισσας Ελισάβετ της Αγγλίας (Μεγάλη Βρετανία). Πίνακας άγνωστου ζωγράφου με τη βασίλισσα της Αγγλίας Ελισάβετ Α. 1559, Συλλογή Κρίστοφερ Φόλεϊ. Στις αρχές του 17ου αιώνα τους Τιδόρ διαδέχτηκε η δυναστεία των Στιούαρτ. Οι Στιούαρτ προσπάθησαν να περιορίσουν το ρόλο του κοινοβουλίου και να ενισχύσουν τη θέση του βασιλιά. Αυτή η πολιτική τους οδήγησε την Αγγλία σε εμφύλιο πόλεμο ( ), μια σύγκρουση ανάμεσα στο βασιλιά και τους οπαδούς του κοινοβουλίου KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:04 ìì

11 Το 1648 οι οπαδοί του κοινοβουλίου νίκησαν και ο αρχηγός τους, ο Όλιβερ Κρόμγουελ ( ), οδήγησε τον Άγγλο βασιλιά σε δίκη όπου και καταδικάστηκε σε θάνατο. Ο Κρόμγουελ κυβέρνησε την Αγγλία μέχρι το θάνατό του (1658). Ούτε όμως αυτός σεβάστηκε το κοινοβούλιο και τη γνώμη του σε κρατικά ζητήματα και, όταν αυτό αντέδρασε στην πολιτική του, το κατάργησε και κυβέρνησε σαν δικτάτορας. Ο αγγλικός εμφύλιος δεν είχε σχέση μόνο με το ποιος κυβερνά αλλά και με το πώς κυβερνά, με ποιον τρόπο δηλαδή ασκεί την εξουσία και διοικεί την κοινωνία. Την περίοδο αυτή δημιουργήθηκαν ομάδες που έλεγαν ότι όλοι ήταν ίσοι (ισότητα όλων των ανθρώπων), ότι όλοι έπρεπε να ψηφίζουν (δικαίωμα ψήφου σε όλους -- εννοείται τους πλούσιους άντρες που δεν είναι αριστοκράτες). Μιλούσαν ακόμη και για «σύνταγμα», δηλαδή μια συμφωνία ανάμεσα σε αυτούς που διοικούν και σε αυτούς που διοικούνται για το πώς πρέπει να ασκείται η εξουσία. Όπως θα δούμε, οι ιδέες αυτές έγιναν πολύ σημαντικές δύο αιώνες αργότερα στην υπόλοιπη Ευρώπη. Την εποχή αυτή όμως ήταν πρόωρες και καταπνίγηκαν αμέσως. Το 1660 οι βασιλιάδες ξαναγύρισαν στην Αγγλία, αλλά η απόλυτη μοναρχία δεν μπόρεσε να επιβληθεί στις νέες συνθήκες που δημιουργήθηκαν μετά τον εμφύλιο πόλεμο. Το 1688 το κοινοβούλιο κάλεσε από την Ολλανδία το Γουλιέλμο της Οράγγης να γίνει βασιλιάς στην Αγγλία. Αυτό το γεγονός ονομάζεται Ένδοξη Επανάσταση. Η Ένδοξη Επανάσταση έχει πολύ μεγάλη σημασία για την Αγγλία: με αυτήν τελειώνει η απόλυτη μοναρχία. Από τότε το κοινοβούλιο έγινε πολύ πιο ισχυρό. Το 1689 το αγγλικό κοινοβούλιο με τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων απαγόρευε στο βασιλιά να ακυρώνει τους νόμους που εκείνο ψήφιζε, να βάζει φόρους και σκληρές ποινές χωρίς εκείνο να τις εγκρίνει. Στο Βορρά της Ευρώπης, το πιο σημαντικό κράτος είναι η Σουηδία. Η Σουηδία πήρε μέρος στον Τριακονταετή Πόλεμο και κατάφερε να αυξήσει τη στρατιωτική της δύναμη και την έκτασή της. Κι εδώ οι εξουσίες του βασιλιά αυξάνουν και το κράτος είναι μια απόλυτη μοναρχία. Χαρακτικό του 1805 με το Γουλιέλμο της Οράγγης να φτάνει στην Αγγλία το 1688 από την Ολλανδία για να γίνει βασιλιάς. Ο Γουλιέλμος εικονίζεται στο κέντρο (ο μόνος με καπέλο) και στα δεξιά ένα μέλος από τη συνοδεία του δείχνει με περηφάνια την Αγία Γραφή που κρατάει. Λονδίνο (Mεγάλη Bρετανία), Βρετανικό Μουσείο Πορτρέτο άγνωστου ζωγράφου με τη βασίλισσα της Σουηδίας Χριστίνα ( ). Η Χριστίνα ήταν μια πολύ μορφωμένη γυναίκα για την εποχή της. Είχε καλέσει μάλιστα ως δάσκαλο στη σουηδική Αυλή το Γάλλο φιλόσοφο Καρτέσιο. Μέσα 17ου αιώνα, Ντουέ (Γαλλία), Μουσείο Σαρτρέζ KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:05 ìì

12 Η ανάπτυξη της Ρωσίας σ ένα μεγάλο και ισχυρό κράτος ξεκίνησε τα τέλη του 14ου αιώνα. Στα τέλη του 15ου αιώνα εμφανίζεται ο πρώτος σπουδαίος Pώσος βασιλιάς, ο Ιβάν ο Τρομερός. Από τότε, όσο αναπτύσσεται η απόλυτη μοναρχία στη Ρωσία τόσο αναπτύσσεται και η χώρα. Ο τσάρος Μέγας Πέτρος ( ), βλέποντας Αγία Πετρούπολη ΡΩΣΙΑ τις επιτυχίες που είχαν τα συγκεντρωτικά κράτη στη δυτική Μόσχα Ευρώπη, προσπάθησε να κάνει τη Ρωσία μεγάλη δύναμη στην Ευρώπη και το κατάφερε. Ίδρυσε μια νέα πρωτεύουσα στη Βαλτική Δνε Δον π. ίπε ρος Θάλασσα, την Αγία Πετρούπολη, Τσαρίτσιν π. Δν είσ Βό τερ βελτίωσε το στρατό, φρόντισε λ ο γ ςπ ας. π. για το ναυτικό και εξάπλωσε την κυριαρχία του σε όλη τη Σιβηρία. Ακόμη, ίδρυσε σχολεία, ακαδημίες και πανεπιστήμια και έκανε μεταρρυθμίσεις στη συντηρητική Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρωσίας. Στις αρχές του 18ου αιώνα, η Αγγλία, η Γαλλία, η Αυστρία και η Ρωσία είναι τα πιο ισχυρά κράτη στην Ευρώπη. Είναι οι Μεγάλες Ευρωπαϊκές Δυνάμεις την εποχή αυτή. Σ αυτά τα τέσσερα θα προστεθεί το 18ο αιώνα και ένα πέμπτο κράτος, η Πρωσία. ΣΟ ΥΗ Δ ΙΑ Η Ρωσία, η Πρωσία και η Σουηδία το 18ο αιώνα Στοκχόλμη Μαγδεμβούργο ΠΡΩΣΙΑ Πορτρέτο του ζωγράφου Λουί Καραβάγκ με τον Μέγα Πέτρο. Γύρω στο 1720, Αγία Πετρούπολη (Ρωσία), Ρωσικό Κρατικό Μουσείο Μετά τη Συνθήκη της Βεστφαλίας (1648), το συγκεντρωτικό κράτος κυριαρχεί σχεδόν σε όλη την Ευρώπη. Παράλληλα αναγνωρίζεται ότι τα διαφορετικά κράτη είναι ισότιμα και ανεξάρτητα. Ο ανταγωνισμός ανάμεσά τους ρυθμίζεται με βάση την ισορροπία των δυνάμεων (κανένα κράτος να μην αποκτήσει πολλή δύναμη, ώστε να κυριαρχήσει πάνω στα υπόλοιπα). Τα κράτη αρχίζουν να λύνουν τις διαφορές μεταξύ τους όχι με τον πόλεμο, όπως παλιότερα, αλλά με τη διπλωματία. Σχέδιο της Αγίας Πετρούπολης (Pωσία), της νέας πρωτεύουσας που ίδρυσε ο Μέγας Πέτρος το 1703 στις όχθες του ποταμού Νέβα. 1720, Βοστόνη (ΗΠΑ), Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. 10 KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:07 ìì

13 Δ. Οι εξελίξεις στην οικονομία: ευρωπαϊκή εξάπλωση -- εμπορική επανάσταση Οι ανακαλύψεις έφεραν πολύ μεγάλες αλλαγές στις κοινωνίες στη δυτική Ευρώπη το 16ο και το 17ο αιώνα. Οι κάτοικοί της έχουν πια νέες ευκαιρίες για πλουτισμό και γνωρίζουν νέους και άγνωστους πολιτισμούς. Για τα αποτελέσματα που είχαν οι ανακαλύψεις μιλήσαμε στη σ Η ευρωπαϊκή εξάπλωση ξεκίνησε στα τέλη του 15ου αιώνα με τις ανακαλύψεις και ολοκληρώθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα. Τότε τα κράτη της δυτικής Ευρώπης κυριαρχούν πια στο διεθνές εμπόριο και έχουν δημιουργήσει αποικίες και στις πέντε ηπείρους (η Αυστραλία ανακαλύπτεται γύρω στο 1770). Η ευρωπαϊκή εξάπλωση οδήγησε στην αποικιοκρατία: ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη ελέγχουν και εκμεταλλεύονται πολλές περιοχές και τους πληθυσμούς τους έξω από την Ευρώπη. Το 16ο και το ο αιώνα όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες παίρνουν μέρος σ αυτή την εξάπλωση. Τις πρώτες αποικίες ίδρυσαν η Ισπανία και η Πορτογαλία (τα δύο κράτη που ξεκίνησαν τις ανακαλύψεις). Ακολούθησαν η Γαλλία, η Αγγλία (που δημιουργούν αποικίες στις ανατολικές ακτές της βόρειας Αμερικής) και η Ολλανδία. Τα ευρωπαϊκά κράτη ξεκινούν ένα Πίνακας του ζωγράφου Γιαν Μοστάερτ με τοπίο από τις Δυτικές Ινδίες, δηλαδή την Αμερική. 1545, Χάαρλεμ (Ολλανδία), Μουσείο Φρανς Χαλς. σκληρό εμπορικό και πολεμικό αποικιακό ανταγωνισμό για να κυριαρχήσουν στις διάφορες περιοχές. Την εξάπλωση αυτή στηρίζουν οι βασιλιάδες, αλλά γίνεται πραγματικότητα χάρη στους εμπόρους και στις πρωτοβουλίες τους. Οι έμποροι έβλεπαν ότι είχαν μεγάλες ευκαιρίες για να πλουτίσουν και έφτιαχναν συνήθως Εταιρείες. Οι εταιρείες αυτές ήταν όμιλοι (δηλαδή οργανωμένες ομάδες). Οι όμιλοι αυτοί έπαιρναν από το κράτος ορισμένα οικονομικά προνόμια. Τέτοια προνόμια ήταν η φορολογική προστασία και το μονοπώλιο, δηλαδή το δικαίωμα να εμπορεύονται μόνο αυτοί, και όχι άλλοι, συγκεκριμένα προϊόντα σε συγκεκριμένες περιοχές. Η ευρωπαϊκή εξάπλωση δεν έγινε ειρηνικά. Για να κατακτήσουν τις άλλες ηπείρους και να εκμεταλλευτούν τους πληθυσμούς τους, οι άποικοι από την Ευρώπη χρησιμοποίησαν συχνά ωμή βία. Έτσι κατέκτησαν και εξολόθρευσαν τους Ινδιάνους σε όλη την Αμερική. Στην Αφρική πουλούσαν τους κατοίκους της σαν σκλάβους, έκαναν δηλαδή δουλεμπόριο. Παράλληλα, προσπάθησαν να μεταδώσουν τον Για τις αποικίες της Ισπανίας και της Πορτογαλίας μιλήσαμε στις σ Σχεδιαστική απεικόνιση των χώρων για τους σκλάβους στο αγγλικό καράβι «Ανριέτα Μαρί», που ναυάγησε το 1700 στα ανοιχτά της σημερινής πολιτείας των ΗΠΑ Φλόριντα. Οι δουλέμποροι, για να μεταφέρουν όσους πιο πολλούς Aφρικανούς σκλάβους μπορούσαν και να έχουν μεγαλύτερα κέρδη, έφτιαχναν τα «καταστρώματα των σκλάβων»: Σε ένα χώρο με πλάτος μισό μέτρο και ύψος ενάμισι για τον καθένα τους, οι αιχμάλωτοι ταξίδευαν καθιστοί. Για να χωράνε ακόμη πιο πολλοί έφτιαχναν και καταστρώματα όπου οι σκλάβοι ταξίδευαν ξαπλωμένοι KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:08 ìì

14 10.28 Σκηνή με θέμα τον εκχριστιανισμό των Ινδιάνων στην Αμερική από βιβλίο που εκδόθηκε το πολιτισμό τους στους ντόπιους. Αυτό έγινε κυρίως μέσα από τον εκχριστιανισμό και σ αυτό βοήθησε η Καθολική Εκκλησία με τις ιεραποστολές. Το 16ο και το 17ο αιώνα, η ευρωπαϊκή εξάπλωση έφερε πολύ μεγάλες αλλαγές και στην ευρωπαϊκή οικονομία. Η πιο σημαντική από αυτές έχει σχέση με το εμπόριο. Οι νέοι εμπορικοί δρόμοι, τα πολύτιμα μέταλλα που έρχονται στη δυτική Ευρώπη από τις αποικίες (κυρίως από την Αμερική), τα νέα προϊόντα και οι νέες αγορές στις περιοχές που ανακαλύφθηκαν άλλαξαν το εμπόριο, που έγινε παγκόσμιο. Πολλά λιμάνια στη Μεσόγειο χάνουν τη σημασία που είχαν μέχρι τότε και ακμάζουν τα λιμάνια στη βόρεια Ευρώπη, εκεί όπου φτάνουν τα περισσότερα καράβια από τις αποικίες. Οι αλλαγές είναι τόσο μεγάλες που πολλοί σύγχρονοι ιστορικοί μιλούν για «εμπορική επανάσταση». Παράλληλα, με την ακμή στο εμπόριο αναπτύσσονται οι τράπεζες και δημιουργούνται μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις. Η εμπορική επανάσταση όμως έφερε και άλλες αλλαγές: Οι πόλεις γίνονται περισσότερες και ο πληθυσμός τους Το 16ο και το 17ο αιώνα ανάπτυξη έχει και αυξάνεται. Πληθαίνουν επίσης όσοι απέκτησαν πλούτο η βιοτεχνία, ιδιαίτερα η υφαντουργία και και δεν ανήκουν στην αριστοκρατία: κυρίως οι έμποροι, η τυπογραφία. Πίνακας του ζωγράφου Ρέμπραντ με τη «Διοίκηση της Ένωσης της Βιοτεχνίας Υφασμάτων». οι τραπεζίτες, οι εφοπλιστές, οι βιοτέχνες. Αυτοί έχουν 1662, Άμστερνταμ (Ολλανδία), Βασιλικό Μουσείο. οικονομική δύναμη, αλλά όχι πολιτική. Οι βασιλιάδες (για να περιορίσουν τη δύναμη που έχουν οι τοπικοί φεουδάρχες) τούς υποστηρίζουν και παίρνουν μέτρα για να προστατεύσουν το εμπόριο. Αυτή η οικονομική κρατική πολιτική ονομάζεται μερκαντιλισμός. Όλες αυτές οι μεγάλες αλλαγές όμως δεν επηρεάζουν όλο τον πληθυσμό. Το 16ο και το 17ο αιώνα το μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής κοινωνίας είναι αγρότες. Στις πόλεις πάλι ζουν και εργάζονται και πολλοί φτωχοί Χαρακτικό του ζωγράφου Φίλιπ Γκαλ που δείχνει πώς μοίραζαν τα τρόφιμα σε φτωχούς. 1559, Ρότερνταμ (Ολλανδία), Μουσείο Μπόιμανς βαν Μπεουνίνγκεν. Πίνακας του ζωγράφου Γιαν Βερμέερ με μια γυναίκα να ζυγίζει χρυσά νομίσματα. Mεταξύ των ετών , Ουάσινγκτον (ΗΠΑ), Εθνική 176 Πινακοθήκη της Τέχνης. 10 KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:11 ìì

15 Πίνακας του ζωγράφου Πέτερ Μπρέγκελ του Πρεσβύτερου με θεριστές. 1565, Νέα Υόρκη (ΗΠΑ), Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Πίνακας του ζωγράφου Λουδοβίκου λε Νεν ή του αδελφού του Αντουάν λε Νεν με μια αγροτική οικογένεια. Πρώτο μισό 17ου αιώνα, Παρίσι (Γαλλία), Μουσείο του Λούβρου. Ε. Από την αναγέννηση στην επιστημονική επανάσταση Οι ιδέες, τα γράμματα, οι τέχνες Το 16ο αιώνα ο ουμανισμός και η αναγέννηση εξαπλώνονται σε όλη τη δυτική Ευρώπη και φτάνουν σε περισσότερες κοινωνικές ομάδες. Αυτή η εξάπλωση έχει κυρίως σχέση: Με τη μεγάλη ανάπτυξη της τυπογραφίας το 16ο αιώνα. Τυπώνονται βιβλία και έντυπα κάθε είδους καθώς και γεωγραφικοί χάρτες. Παράλληλα, πολλά βιβλία μεταφράζονται. Επίσης, τα αρχαία ελληνικά και λατινικά κείμενα τυπώνονται από σπουδαίους τυπογράφους, που συνεργάζονται γι αυτή τη δουλειά με γνωστούς ουμανιστές. Μετάλλιο του 16ου αιώνα με τη μορφή του Άλδου Μανούτιου. Ο Άλδος Μανούτιος το 1498 ίδρυσε τυπογραφείο στη Βενετία και ειδικεύτηκε στην έκδοση αρχαίων ελληνικών και λατινικών κειμένων. Γι αυτό συνεργάστηκε με πολλούς λόγιους της εποχής του. Με τους βασιλιάδες, οι οποίοι, για να στηρίξουν την εξουσία τους, προστάτεψαν τα γράμματα και τις τέχνες στις Αυλές τους. Καλλιέργησαν τα γράμματα, συγκέντρωσαν έργα τέχνης, παράγγειλαν καινούρια και έχτισαν σπουδαία κτίρια (για παράδειγμα τα παλάτια τους). Παράλληλα και η Εκκλησία, για να αντιδράσει στη μεταρρύθμιση, στήριξε τις τέχνες και τα γράμματα, με τα οποία διέδωσε τις δικές της ιδέες. Με την επικοινωνία που έχουν οι λόγιοι μεταξύ τους την εποχή αυτή. Στέλνουν γράμματα ο ένας στον άλλο, ταξιδεύουν στην Ευρώπη, ανταλλάσσουν πληροφορίες, γνώμες και ιδέες χρησιμοποιώντας μια κοινή γλώσσα: τα λατινικά. Βενετία (Ιταλία), Μουσείο Κορέρ. Το 16ο και το 17ο αιώνα η επικοινωνία ανάμεσα στους λόγιους στη δυτική Ευρώπη γίνεται πολύ μεγαλύτερη και αποκτά και όνομα: οι λόγιοι λένε ότι συμμετέχουν σε μια «Πολιτεία των Γραμμάτων». Η επικοινωνία αυτή καλλιεργεί τη σκέψη, αναπτύσσει την κριτική, συγκεντρώνει και βελτιώνει τις γνώσεις. Η «Πολιτεία των Γραμμάτων» είναι πολύ σημαντική γιατί δεν την ελέγχουν ούτε τα κράτη ούτε η Εκκλησία KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:13 ìì

16 Η επιστημονική επανάσταση Το 16ο και το 17ο αιώνα οι κάτοικοι της δυτικής Ευρώπης γνωρίζουν άγνωστους πολι10.35 τισμούς και αποκτούν νέες γνώσεις. Αρκετοί μορφωμένοι αρχίζουν να παρατηρούν τον κόσμο γύρω τους. Έτσι, δεν πιστεύουν πια ότι όλη η αλήθεια βρίσκεται στα αρχαία και στα θεολογικά κείμενα. Ο Φράνσις Μπέικον είναι από τους πρώτους που μιλούν για συστηματική παρατήρηση και πειράματα. Πίστευε ακόμη ότι πρέπει να συγκεντρώνουμε, να βάζουμε σε τάξη (να ταξινομούμε) και να εξετάζουμε κριτικά (να ελέγχουμε) τις πληροφορίες που παίρνουμε. Βοήθεια προσφέρουν τα νέα επιστημονικά όργανα που ανακαλύπτονται (όπως το τηλεσκόπιο, το θερμόμετρο, το μικροσκόπιο). Σιγά σιγά όλο και πιο πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να πιστεύουν ότι το ανθρώπινο μυαλό μπορεί να εξηγήσει τα φυσικά φαινόμενα καλύτερα από τα ιερά κείμενα. Το 16ο και το 17ο αιώνα οι γνώσεις στα μαθηματικά, στην ιατρική, στην αστρονομία και στη φυσική γίνονται πιο πολλές. Αυτό βοηθάει να δημιουργηθεί μια καινούρια μέθοδος για να ερμηνεύεται η φύση: η επιστημονική μέθοδος. Αυτή την αλλαγή ονομάζουμε σήμερα επιστημονική επανάσταση. Ανάμεσα στους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της είναι ο Πολωνός Νικόλαος Κοπέρνικος ( ), που διατύπωσε τη θεωρία ότι η γη και οι πλανήτες Το τηλεσκόπιο του γυρίζουν γύρω από τον ήλιο (ηλιοκεντρικό σύστημα), ο Φλωρεντινός ΓαλιΓαλιλαίου. Ο Γαλιλαίος χρησιμοποίησε για πρώτη λαίος ( ), που υποστήριξε τις ιδέες του Κοπέρνικου, και ο Άγγλος φορά τηλεσκόπιο και Ισαάκ Νιούτον (Νεύτονας) ( ), που διατύπωσε το νόμο για τη βααπέδειξε ότι οι πλανήτες κινούνται γύρω από τον ήλιο. ρύτητα και την έλξη της γης. Τις νέες επιστημονικές ανακαλύψεις βοήθησαν Γύρω στο 1610, Φλωρεντία η συνεργασία και οι επαφές ανάμεσα στους διάφορους επιστήμονες και νέοι (Ιταλία), Μουσείο Επιστημών. θεσμοί που δημιουργούνται από τα κράτη, οι Επιστημονικές Ακαδημίες και τα Αστεροσκοπεία. Στα τέλη του 17ου αιώνα έχουν γίνει πολλές και σημαντικές ανακαλύψεις και πολλά Για το έχουν αλλάξει στα γράμματα και στις γνώσεις. Οι μορφωμένοι άνθρωποι αρχίζουν κίνημα του Διαφωτισμού να αμφισβητούν ότι η Εκκλησία κατέχει τη μία και μοναδική αλήθεια και αμφιβάλλουν θα μιλήσουμε για την κοινωνία και την πολιτική εξουσία στην εποχή τους. Όλες αυτές οι αλλαγές αναλυτικά στο βιβλίο της οδηγούν το 18ο αιώνα στο Διαφωτισμό. Όμως ακόμη το 16ο και το 17ο αιώνα το καιγ Γυμνασίου. νούριο υπάρχει μαζί με το παλιό. Η θρησκεία συνεχίζει να είναι η μεγάλη πνευματική δύναμη στην Ευρώπη και σε πολλές περιπτώσεις βλέπει εχθρικά τις νέες επιστημονικές κατακτήσεις, όπως έγινε, για παράδειγμα, με τη δίωξη του Γαλιλαίου. «Το μάθημα ανατομίας του δόκτορα Βίλελμ βαν ντερ Μέερ» των Μίχαελ και Πίτερ βαν Μίρεβελντ. 1617, Χέλμοντ (Ολλανδία), Μουσείο Γκεμέεντε Πίνακας του ζωγράφου Γιαν Βερμέερ με έναν αστρονόμο. 1668, Παρίσι (Γαλλία), Μουσείο του Λούβρου KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:15 ìì

17 10.38 Το «κυνήγι των μαγισσών» Το «κυνήγι των μαγισσών» εμφανίστηκε στη δυτική Ευρώπη την εποχή της Aναγέννησης και αναπτύχθηκε το 16ο και το 17ο αιώνα και στις καθολικές και στις προτεσταντικές περιοχές. Βασίστηκε στην ιδέα ότι διάφοροι άνθρωποι (συνήθως μοναχικές γυναίκες από τα λαϊκά στρώματα) αφού έκαναν συμφωνία με το διάβολο, αποκτούσαν μαγικές δυνάμεις και τον υπηρετούσαν κάνοντας το κακό. Οι διώξεις ενάντια στις «μάγισσες», που οργάνωσαν οι Εκκλησίες και στήριξαν τα κράτη, οδήγησαν στη φωτιά ανθρώπους, κυρίως γυναίκες. Το «κυνήγι των μαγισσών» εμφανίζεται την ίδια περίοδο που η δυτική Ευρώπη αναπτύσσεται οικονομικά, εξελίσσεται κοινωνικά και προοδεύει πνευματικά. Χαρακτικό με μια μάγισσα να οδηγείται στη φωτιά. 1571, Λίλη (Γαλλία), Αρχεία του Δήμου. Οι τέχνες και τα γράμματα Η Καθολική Εκκλησία προσπάθησε να διαδώσει την αντιμεταρρύθμιση και με τη ζωγραφική. Με τον τρόπο αυτό βοήθησε μια καινούρια καλλιτεχνική άνθηση στα τέλη του 16ου αιώνα. Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ( ), γνωστός και ως Ελ Γκρέκο είναι από τους πιο σημαντικούς ζωγράφους. Ξεκίνησε από την βενετοκρατούμενη Κρήτη, γνώρισε την Aναγέννηση στην Ιταλική χερσόνησο και πήγε στην Ισπανία, στα χρόνια της αντιμεταρρύθμισης, όπου έκανε και τους περισσότερους πίνακές του. Στο έργο του προσπαθεί να συνδυάσει τη βυζαντινή τέχνη με τις αναγεννησιακές ιδέες. Ζωγράφισε πίνακες με θρησκευτικά θέματα, τοπία και πορτρέτα «Η ταφή του κόμη του Οργκάθ» είναι από τα πιο σημαντικά έργα του Γκρέκο. Ο πίνακας χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο κάτω μέρος βλέπουμε την ταφή και στο πάνω εικονίζεται η ουράνια ζωή: Στο κέντρο είναι ο Χριστός και γύρω του η Παναγία και άγιοι. Ένας άγγελος (εικονίζεται σαν μικρό παιδί) μεταφέρει την ψυχή του νεκρού στον ουρανό. Μεταξύ των ετών , Τολέδο (Ισπανία), εκκλησία του Αγίου Θωμά. Άποψη του Τολέδο. Πριν από το 1597, Νέα Υόρκη (ΗΠΑ), Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. 10 KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:17 ìì

18 Στα τέλη του 16ου αιώνα εμφανίζεται ένας νέος ρυθμός στη ζωγραφική, στη γλυπτική, στην αρχιτεκτονική και στη μουσική: το μπαρόκ. Το μπαρόκ ξεκίνησε από τη Ρώμη και εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη. Οι καλλιτέχνες προσπαθούν με τα έργα τους να τονίσουν το θρησκευτικό συναίσθημα, να εντυπωσιάσουν και να διδάξουν. Οι καλλιτέχνες εμπνέονται από το θρησκευτικό συναίσθημα και το υπηρετούν με νέους και λαμπρούς τρόπους. Η Καθολική Εκκλησία και οι βασιλικές Αυλές είναι αυτοί που παραγγέλνουν και πληρώνουν τους καλλιτέχνες για τα έργα τους. Ανάμεσα στους ζωγράφους ξεχωρίζουν ο Μικελάντζελο Καραβάτζο στην Ιταλική χερσόνησο, ο Ντιέγκο Βελάσκεθ και ο Μουρίλο στην Ισπανία, ο Πέτερ-Πάουλ Ρούμπενς στην Αμβέρσα Η εκκλησία Σάντα Μαρία ντέλα Σαλούτα στη Βενετία (Ιταλία) Η αγία τράπεζα στη βασιλική του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη (Ιταλία) διαμορφώθηκε το 17ο αιώνα από τον αρχιτέκτονα Μπερνίνι και είναι χαρακτηριστικό δείγμα τέχνης μπαρόκ. Μεταξύ των ετών Το πάρκο ενός πύργου. Πίνακας του ζωγράφου ΠέτερΠάουλ Ρούμπενς. Μεταξύ των ετών , Βιένη (Αυστρία), Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης KEFALAIO B FINAL FINAL Από τα πιο γνωστά έργα του ζωγράφου Ντιέγκο Βελάσκεθ ( ) είναι οι «Λας Μενίνιας», δηλαδή τα κορίτσια στην ακολουθία της βασίλισσας. Στον πίνακα ο ζωγράφος με την παλέτα στο χέρι δε ζωγραφίζει τα μοντέλα απευθείας, αλλά την εικόνα τους, που φαίνεται σ έναν καθρέφτη. 1658, Μαδρίτη (Ισπανία), Μουσείο του Πράδο. 20/4/2010 1:49:21 ìì

19 Δύο πίνακες του ζωγράφου Μικελάντζελο Καραβάτζο ( ). Στην εικόνα «Η κλήση του ευαγγελιστή Ματθαίου» και στη «Το μαρτύριο του ευαγγελιστή Ματθαίου». Η ζωγραφική του Καραβάτζο συνδέεται με τη γέννηση του μπαρόκ και άσκησε μεγάλη επίδραση στην τέχνη της εποχής του. Γύρω στο , Ρώμη (Ιταλία), εκκλησία Σαν Λουίτζι ντέι Φραντσέζι. Η ζωγραφική αναπτύσσεται και στην Ολλανδία. Εκεί, από τότε που κυριάρχησαν οι προτεστάντες, οι ζωγράφοι άρχισαν να κάνουν πίνακες με σκηνές από την καθημερινή ζωή, με σκηνές από τη φύση (τοπία) και πορτρέτα. Πελάτες τους ήταν οι πλούσιοι αστοί. Ο Γιαν Βερμέερ ( ) είναι, μαζί με το Ρέμπραντ, από τους πιο σημαντικούς ζωγράφους στην Ολλανδία το 17ο αιώνα Δύο πίνακες του Γιαν Βερμέερ. Στην εικόνα «Η Γαλατού». Μεταξύ των ετών , Άμστερνταμ (Ολλανδία), Βασιλικό Μουσείο. Στη «Ζευγάρι που πίνει κρασί». Γύρω στο , Βερολίνο (Γερμανία), Κρατικά Μουσεία. 10 KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:23 ìì

20 10.49 Ο Ρέμπραντ ( ) είναι ο κύριος εκπρόσωπος για τη ζωγραφική στην Ολλανδία το 17ο αιώνα και ένας από τους πιο μεγάλους ζωγράφους στην νεότερη ευρωπαϊ κή τέχνη. «Η νυχτερινή περίπολος» είναι ένα από τα πιο σημαντικά έργα του Ρέμπραντ. 1642, Άμστερνταμ (Ολλανδία), Βασιλικό Μουσείο Από τα πιο χαρακτηριστικά έργα του Ρέμπραντ είναι οι αυτοπροσωπογραφίες του, δηλαδή οι πίνακες όπου ζωγράφιζε τον εαυτό του. Στην εικόνα ο ζωγράφος εμφανίζεται σε νεαρή ηλικία. 1634, Φλωρεντία (Ιταλία), Πινακοθήκη Ουφίτσι. Στην η αυτοπροσωπογραφία του χρονολογείται το Βιένη (Αυστρία), Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης. Στην ο ζωγράφος είναι πια σε μεγάλη ηλικία. 1664, Φλωρεντία (Ιταλία), Πινακοθήκη Ουφίτσι. Ο 16ος και ο 17ος αιώνας είναι και μια σημαντική εποχή για τα γράμματα. Ανάμεσα στους συγγραφείς ξεχωρίζουν αυτοί που έγραψαν έργα για το θέατρο: ο Γουίλιαμ Σέξπιρ στην Αγγλία, ο Λόπε ντε Βέγκα και ο Καλντερόν στην Ισπανία, ο Μολιέρος και ο Ρακίνας στη Γαλλία. Στην πεζογραφία ξεχωρίζει ο Iσπανός Μιχαήλ Θερβάντες με το μυθιστόρημα Δον Κιχώτης. Τότε εμφανίζεται και ο Μονταίνιος, ο πρώτος που έγραψε αξιόλογα δοκίμια, δηλαδή μικρά κείμενα με θέμα μια συγκεκριμένη ιδέα. Στη φιλοσοφία ξεχωρίζουν ο Γάλλος ορθολογιστής φιλόσοφος και μαθηματικός Ρενέ Ντεκάρτ (Καρτέσιος), ο Τόμας Χομπς, που θεμελίωσε τη νεότερη πολιτική σκέψη, και ο Μπαρούχ Σπινόζα KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 1:49:26 ìì

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη του Μπαρόκ-Ροκοκό

Η τέχνη του Μπαρόκ-Ροκοκό Η τέχνη του Μπαρόκ-Ροκοκό Τμήμα Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Σχολή Καλών Τεχνών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Διδάσκουσα: Δρ Βικτώρια Φερεντίνου 1. Εισαγωγή στην τέχνη του Μπαρόκ και του Ροκοκό Τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

Πέτερ Μπρέγκελ ( ):

Πέτερ Μπρέγκελ ( ): ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ Πέτερ Μπρέγκελ (1525 1569) Πέτερ Μπρέγκελ (1525 1569): Ήταν ένας από τους μεγαλύτερους Ολλανδούς ζωγράφους και χαράκτες της εποχής του, πρωτοπόρος της Βορειοευρωαπαϊκής Αναγέννησης. Ασχολήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής Γνωρίζετε τι είναι οι Η.Π.Α σήμερα; Θα δούμε πώς δημιουργήθηκαν και ποια είναι τα θεμέλια της ισχύος τους. Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555)

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) 4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): Ρώμη, Βυζάντιο, βούλλα, συγχωροχάρτι, επιστήμη, Αναγέννηση, Μεσαίωνας, τυπογραφία. Από τα τέλη του

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ερωτήσεις ανά ενότητα του σχολικού εγχειριδίου Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία 1.1.1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη [σ. 7-9] α] Ποια μέτρα πήρε ο Κωνσταντίνος Α για την ανόρθωση του κράτους;

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ

Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Υπεύθυνοι μαθητές Τζούρι Άρτεμις Σίμος Νίκος Πέτσιος Αναστάσης Σακελλίων Γρηγόρης Υπεύθυνοι καθηγητές: Αδαμάρα Ζούλας

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Η δυτική Ευρώπη και η Ρωσία από το 16ο μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα

Η δυτική Ευρώπη και η Ρωσία από το 16ο μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα 16ος -- αρχές 18oυ αιώνα Κεφάλαιο 10 Η δυτική Ευρώπη και η Ρωσία από το 16ο μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα Κεφάλαιο 11 Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι υπήκοοι του σουλτάνου (17ος αιώνας)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 Η δυτική Ευρώπη και η Ρωσία από το 16ο μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα

Κεφάλαιο 10 Η δυτική Ευρώπη και η Ρωσία από το 16ο μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Κεφάλαιο 10 Η δυτική Ευρώπη και η Ρωσία από το 16ο μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα Α. Ο 16ος αιώνας, αιώνας της μεταρρύθμισης Προτεσταντισμός Π 10.1 Ο προτεσταντισμός δημιουργήθηκε από τη μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρώπη συνοπτικά. Ευρώπη η ήπειρός μας. Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση;

Η Ευρώπη συνοπτικά. Ευρώπη η ήπειρός μας. Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση; Η Ευρώπη συνοπτικά Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση; Είναι Ευρωπαϊκή Είναι μια ένωση = βρίσκεται στην Ευρώπη. = ενώνει τα κράτη και τους ανθρώπους Ας ρίξουμε μια ματιά: Ποιο είναι το κοινό στοιχείο των Ευρωπαίων;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα Αρχαία Ρώμη Ιφιγένεια Λιούπα Η αρχαία Ρώμη ξεκίνησε από την ιταλική χερσόνησο κατά τον 8ο αιώνα π.χ. Με επίκεντρο την πόλη της Ρώμης εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες του αρχαίου κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

Α, ι* 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑ ΣΕΙΣ. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ. Η δημιουργία των εθνικών κρατών 3"\ \ \! -.Χ. Διασυνδέσεις.

Α, ι* 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑ ΣΕΙΣ. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ. Η δημιουργία των εθνικών κρατών 3\ \ \! -.Χ. Διασυνδέσεις. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ Η δημιουργία των εθνικών κρατών Να ένας χάρτης της Ευρώπης στις αρχές του 19ου αιώνα Όπως διαπιστώνεις, τα σύνορα των χωρών ήταν πολύ διαφορετικά από τα σημερινά Οι περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Η Τέχνη της Αναγέννησης-Μανιερισμός

Η Τέχνη της Αναγέννησης-Μανιερισμός Η Τέχνη της Αναγέννησης-Μανιερισμός Τμήμα Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Σχολή Καλών Τεχνών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Διδάσκουσα: Δρ Βικτώρια Φερεντίνου 1. Εισαγωγή στην τέχνη της Αναγέννησης Αναγέννηση

Διαβάστε περισσότερα

Εχοντας εμφανιστεί στη Γη πριν από τέσσερα

Εχοντας εμφανιστεί στη Γη πριν από τέσσερα Στην αυγή της ιστορίας Μισοί άνθρωποι, μισοί ζώα, οι θεοί των Αιγυπτίων είναι χιλιάδες. Ο Θεός του Ήλιου, ο Ρα, είναι επίσης και ο πατέρας του φαραώ που κυβερνάει. Εχοντας εμφανιστεί στη Γη πριν από τέσσερα

Διαβάστε περισσότερα

...Μια αληθινή ιστορία...

...Μια αληθινή ιστορία... ...Μια αληθινή ιστορία... Στην αρχή ήταν μια άδεια σελίδα. Την είχε ο Καλός Ζωγράφος, που ήταν γνωστός για την ικανότητά του να ζωγραφίζει τέλειες εικόνες. Μια μέρα ο Ζωγράφος άρχισε να ζωγραφίζει αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Διάστημα. Βάλε στη σωστή απάντηση (μία κάθε φορά). Για να κάνει η Γη μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον Ήλιο, χρειάζεται:

Διάστημα. Βάλε στη σωστή απάντηση (μία κάθε φορά). Για να κάνει η Γη μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον Ήλιο, χρειάζεται: 3ST TET ASKISEON_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 7:45 μ.μ. Page 1 Διάστημα Βάλε στη σωστή απάντηση (μία κάθε φορά). Για να κάνει η Γη μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον εαυτό της, χρειάζεται: μια μέρα

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους

Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους Σελίδα 1 από 72 Αυτό το κείμενο είναι όλη η συμφωνία. Η συμφωνία είναι νόμος της Ελλάδας από τις 11 Απριλίου 2012. Μπορείς να

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα του Παιχνιδιού

Περιεχόμενα του Παιχνιδιού Ε υρώπη, 1347. Μεγάλη καταστροφή πρόκειται να χτυπήσει. Ο Μαύρος Θάνατος πλησιάζει την Ευρώπη και μέσα στα επόμενα 4-5 χρόνια ο πληθυσμός της θα μείνει μισός. Οι παίκτες αποικούν στις διάφορες περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Χρονολόγιο. Βυζαντινη Αυτοκρατορια 610--641: αυτοκράτορας Ηράκλειος Α. Βουλγαρικα Βασιλεια 681: ιδρύεται το Βουλγαρικό Χανάτο

Χρονολόγιο. Βυζαντινη Αυτοκρατορια 610--641: αυτοκράτορας Ηράκλειος Α. Βουλγαρικα Βασιλεια 681: ιδρύεται το Βουλγαρικό Χανάτο 300 400 500 600 700 Ρωμαϊκη Αυτοκρατορια 313: Διάταγμα του Μεδιολάνου, ο χριστιανισμός νόμιμη θρησκεία 306--337: αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α 330: η Κωνσταντινούπολη πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι 1 Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Οικονομία και κοινωνία στη Βαρβαρική Δύση Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Γ Γυμνασίου. Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο

Ιστορία Γ Γυμνασίου. Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο Ιστορία Γ Γυμνασίου Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο Ενότητα 1 1. Να δώσετε σύντομους ορισμούς για τις παρακάτω έννοιες: αγροτική επανάσταση, βιομηχανική επανάσταση, κίνημα του Διαφωτισμού. Αγροτική Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Το καράβι της Κερύνειας

Το καράβι της Κερύνειας Το καράβι της Κερύνειας Το αρχαίο Καράβι της Κερύνειας Το 300π.Χ. το αρχαίο εμπορικό πλοίο ξεκινούσε από τη Σάμο απ όπου φόρτωσε κρασί. Αφού πέρασε από τα νησιά Κω και Ρόδο και πήρε αμφορείς ταξίδευε προς

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο

Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο Οι βυζαντινοί μοναχοί και η Eλληνική γλώσσα στη μεσαιωνική περίοδο στο Σαλέντο CATERINA MALANDUGNO Φοιτήτρια Το 741 ο Κωνσταντίνος Κοπρώνυμος ακολουθώντας τα βήματα του Λεόντος Γ ξεκίνησε μία σκληρή καταδίωξη

Διαβάστε περισσότερα

Τα δικαιώματα του παιδιού. Αυτά είναι κάποια από τα βασικά δικαιώματά σου.

Τα δικαιώματα του παιδιού. Αυτά είναι κάποια από τα βασικά δικαιώματά σου. Τα δικαιώματα του παιδιού. Στις 20 Νοεμβρίου του 1989 στην Αμερική μαζεύτηκαν οι αρχηγοί από πολλές χώρες και συμφώνησαν ότι τα παιδιά έχουν κάποια δικαιώματα. Αυτά είναι κάποια από τα βασικά δικαιώματά

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναφέρεις να μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε μια σχολική μονάδα πριν, κατά την διάρκεια και μετά από ένα σεισμό.

3. Να αναφέρεις να μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε μια σχολική μονάδα πριν, κατά την διάρκεια και μετά από ένα σεισμό. ΜΑΘΗΜΑ 10 1. Ποιες είναι οι επιπτώσεις των σεισμών και των ηφαιστειακών εκρήξεων. 2. Ποια είναι η κοινή προέλευση και των δύο παραπάνω φαινομένων; 3. Γιατί είναι μικρός ο αριθμός ο αριθμός των ανθρώπινων

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση Ε. ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 Η βιοµηχανική επανάσταση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΕΕ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΕΕ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΕΕ el Πολλές άλλες πληροφορίες σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση διατίθενται στο διαδίκτυο μέσω του εξυπηρετητή Europa (http://europa.eu). Δελτίο καταλογογράφησης υπάρχει στο τέλος του

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Οι δέκα πλουσιότεροι μεγιστάνες όλων των εποχών!

Οι δέκα πλουσιότεροι μεγιστάνες όλων των εποχών! Οι δέκα πλουσιότεροι μεγιστάνες όλων των εποχών! Σε σύγκριση με τους ζάπλουτους του παρελθόντος, οι δισεκατομμυριούχοι του καιρού μας δεν έχουν και τόσα πολλά χρήματα. Στην πραγματικότητα, ο Μπιλ Γκέιτς

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>"ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"</b>

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

A film by 8o dimotiko Agiou dimitriou

A film by 8o dimotiko Agiou dimitriou A film by 8o dimotiko Agiou dimitriou Kostas and Sofia pictures present... TA ΠΑΙΔΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Γεννήθηκε στην Πίζα της Ιταλίας και από νωρίς έδειξε σημεία μιας αξιοσημείωτης ιδιοφυΐας. Ο πατέρας του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ. Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ. Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα Έρευνα-επιλογή: Μαρτίνα Λόος Μετάφραση-επιµέλεια: Βασιλική Καντζάρα ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ Εισαγωγή Το παρόν κείµενο περιλαµβάνει ορισµένα µόνο ονόµατα γνωστών µαθηµατικών από την ιστορία της επιστήµης. Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του κοσμήματος

Η ιστορία του κοσμήματος ΚΟΣΜΗΜΑ Η ιστορία του κοσμήματος Πρώτα κοσμήματα Τα πρώτα κοσμήματα 40.000 χρόνια πριν. Λόγοι σύλληψης της ιδέας του κοσμήματος: Καλλωπισμός Προσέλκυση του άλλου φύλου Φυλαχτά Τα πρώτα υλικά: δόντια ζώων,

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Καβάλα. Θάσος.

1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Καβάλα. Θάσος. ΜΑΘΗΜΑ ΔΥΟ ΠΡΟΦΟΡΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Θεσσαλονίκη Καβάλα Κέρκυρα Θάσος Σαμοθράκη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Α. Η βυζαντινή διπλωματία Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Μέθοδοι της βυζαντινής διπλωματίας: Ευκαιριακές αποστολές πρέσβεων Χορηγίες ( χρήματα ή δώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Δανία είναι μια χώρα που βρίσκεται στη Σκανδιναβία, στη βόρεια Ευρώπη. Συνορεύει από ξηρά μόνο με τη Γερμανία, ενώ από θάλασσα γειτνιάζει με τη

Η Δανία είναι μια χώρα που βρίσκεται στη Σκανδιναβία, στη βόρεια Ευρώπη. Συνορεύει από ξηρά μόνο με τη Γερμανία, ενώ από θάλασσα γειτνιάζει με τη Η Δανία είναι μια χώρα που βρίσκεται στη Σκανδιναβία, στη βόρεια Ευρώπη. Συνορεύει από ξηρά μόνο με τη Γερμανία, ενώ από θάλασσα γειτνιάζει με τη Σουηδία, τη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική. Απλώνεται πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη του Μπαρόκ-Ροκοκό

Η τέχνη του Μπαρόκ-Ροκοκό Η τέχνη του Μπαρόκ-Ροκοκό Τμήμα Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Σχολή Καλών Τεχνών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Διδάσκουσα: Δρ Βικτώρια Φερεντίνου 5. Η τέχνη του Μπαρόκ στην Ολλανδία Η Ολλανδία τον

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις από τα παιδιά των τάξεων Ε και Στ, στα πλαίσια του μαθήματος «Γνωρίζω τον κόσμο μου»

Παρουσιάσεις από τα παιδιά των τάξεων Ε και Στ, στα πλαίσια του μαθήματος «Γνωρίζω τον κόσμο μου» Παρουσιάσεις από τα παιδιά των τάξεων Ε και Στ, στα πλαίσια του μαθήματος «Γνωρίζω τον κόσμο μου» ΣΗΜΑΙΑ ΓΑΛΛΙΑΣ Χριστόδουλος Λουκία ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΓΑΛΛΙΑ ; 65 700 000 632 760 km2 ΤΟ ΠΑΡΙΣΙ ΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

{ Μοναρχία. Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος

{ Μοναρχία. Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος { Μοναρχία Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος ΟΡΙΣΜΟΣ: Η Μοναρχία ή Βασιλεία είναι ο θεσμός διακυβέρνησης, όπου ο αρχηγός του κράτους είναι ο Βασιλιάς. Αυτό που τη χαρακτηρίζει είναι ότι ο τελευταίος κρατά

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ 1. Τα πολύ παλιά χρόνια, όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν οικισμούς, άρχισαν να καλλιεργούν τη γη και να εκτρέφουν ζώα. Επειδή τα μέταλλα δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμα, οι συναλλαγές τους

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Οι Ευρωπαίοι της Αναγέννησης Ερώτηση ανάπτυξης 1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των Γραµµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Από τους μεσαιωνικούς στους νεότερους χρόνους Η δυτική Ευρώπη το 14ο και το 15ο αιώνα

Από τους μεσαιωνικούς στους νεότερους χρόνους Η δυτική Ευρώπη το 14ο και το 15ο αιώνα Κεφάλαιο 9 Από τους μεσαιωνικούς στους νεότερους χρόνους Η δυτική Ευρώπη το 14ο και το 15ο αιώνα Το 14ο αιώνα τα κράτη στη δυτική Ευρώπη πέρασαν μια πολύ μεγάλη κρίση: ο πληθυσμός μειώθηκε, η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Βίκινγκς Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Οι Βίκινγκς ζούσαν στους βόρειους λαούς της Ευρώπης: στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ισλανδία. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, εμφανίστηκαν ως εξερευνητές, πειρατές,

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ Ενότητα 5 - Πάμε για επανάληψη Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ 1. Συμπληρώστε τα κενά με λέξεις από το πλαίσιο: βιβλιοθήκη, φιλοσοφία, εγκυκλοπαίδεια, παιδίατρος, φωτογραφία, αθλητισμό, Ελλάδα, σχολείο, φίλο, κινηματογράφο,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Πίνακας 1:Πλήθος αποκρινόμενων ανά περιφέρεια - Σεπτέμβριος 2013 Περιφέρεια Αποκρινόμενοι Παρατηρήσεις - Θράκη >100 - Κεντρική >100 -

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #3: Βασικές Γνώσεις II Τα βαρβαρικά βασίλεια Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Ο ΒΟΥΛΓΑΡΟΚΤΟΝΟΣ (976-1025) 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του ήταν η Ελένη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. Επαναληπτικές Ασκήσεις 2 ης ενότητας - Αρχαϊκά χρόνια. Αρχαϊκά Χρόνια

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. Επαναληπτικές Ασκήσεις 2 ης ενότητας - Αρχαϊκά χρόνια. Αρχαϊκά Χρόνια Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη Επαναληπτικές Ασκήσεις 2 ης ενότητας - Αρχαϊκά χρόνια Αρχαϊκά Χρόνια Ερωτήσεις: 1. Να βάλεις στις σωστές απαντήσεις: Α. Οι κάτοικοι των αρχαίων ελληνικών πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΟ10 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26 Μαΐου 2009 ΩΡΑ: 07:45-10:15

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26 Μαΐου 2009 ΩΡΑ: 07:45-10:15 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008 2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26 Μαΐου 2009 ΩΡΑ: 07:45-10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από πέντε (5) σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 1 Scriptorium (Ταμπλό Αξίας Κατηγορίας) 5 εξάπλευρα ζάρια 87 κάρτες

Περιεχόμενα 1 Scriptorium (Ταμπλό Αξίας Κατηγορίας) 5 εξάπλευρα ζάρια 87 κάρτες Εισαγωγή Στο Biblios, αναλαμβάνετε το ρόλο ενός ηγούμενου, επικεφαλής ενός μοναστηριού την εποχή του Μεσαίωνα. Προσπαθώντας να δημιουργήσετε την εντυπωσιακότερη βιβλιοθήκη, συναγωνίζεστε με άλλους ηγούμενους

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα