Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ Φ. ΠΕΤΣΑ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ Φ. ΠΕΤΣΑ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ"

Transcript

1 Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ Φ. ΠΕΤΣΑ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ Είναι γνωστό ότι η αρχαιολογική έρευνα συστηματοποιήθηκε κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1980 στον Νομό Κοζάνης και συνεχίζεται διαρκώς βελτιούμενη ώς σήμερα, αλλά τούτο δεν σημαίνει ότι προγενέστερα δεν υπήρξαν σημαντικοί ερευνητές σε όλη την Άνω Μακεδονία, των οποίων το έργο κατέστη καθοριστικό για τη μετέπειτα έρευνα. Ένας από αυτούς ήταν και το Φώτιος Πέτσας με δράση από το 1953 ώς το Επιχειρώντας, μάλιστα, επισκόπηση της παλαιότερης έρευνας, διαπιστώνουμε ότι δεν έλειψαν, ήδη από το 19ο αι., οι ειδήσεις και οι πληροφορίες, που αφορούσαν στην ιστορία και στον αρχαιολογικό πλούτο, οι περισυλλογές αρχαίων, οι σωστικές ανασκαφές, οι διερευνητικές και δοκιμαστικές τομές, οι οποίες διενεργήθηκαν κυρίως προπολεμικά2. Ειδήσεις αρχαιολογικού και ιστορικού περιεχομένου καταγράφηκαν από τους περιηγητές του 19ου αι. και ιδιαίτερα από τον Άγγλο συνταγματάρχη και διπλωμάτη W. Μ. Leake (1805) και τον Γάλλο L. Heuzey, καθηγητή της Ιστορίας και Αρχαιολογίας στη Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού. Ο L. Heuzey περιοδέυσε πατά το 1855, και ιδίως το 1861, βάσει προγράμματος, σταλμένος από τον Ναπολέοντα Γ', για να εξερευνήσει τα πεδία των μαχών του Καίσαρα και του Πομπηίου στις αρχαίες περιοχές της Ελίμειας-Αιανής (αρχαιότητες της οποίας γνώριζε από τον W A. Leake), των Στόβων και της Λυχνιδού, με συνέπεια να επισημάνει, περισυλλέξει και να καταγράψει σημαντικές αρχαιότητες. Η Αρχαία Γεωγραφία της Μακεδονίας του Μ. Δήμιτσα το 1874 και η συλλογή επιγραφών με τον τίτλο Ή Μακεδονία έν λίθοις φθεγγομένοις καί μνημείοις σωζομένοις το 1896 αποτέλεσαν μνημειώδη έργα, χρήσιμα ως τις μέρες μας. Το 1898 και 1899 με την κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης-Μοναστηρίου εντοπίστηκε νεκροταφείο προϊστορικών χρόνων (Εποχής Σιδήρου) στον Άγιο Παντελεήμονα-Πάτελι και διενεργήθηκε ανασκαφή 376 τάφων από το Ρωσικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο με έδρα την Κωνσταντινούπολη. 1. Βλ. και αντίστοιχες δημοσιεύσεις στο τέλος του κειμένου. 2. Αναλυτικά για την επισκόπηση της παλαιότερης έρευνας σε όλη την Άνω Μακεδονία βλ. Θ. Ριζάκης - Γ. Τουράτσογλου, Επιγραφές Άνω Μακεδονίας, I. Κατάλογος των Επιγραφών, 1985, σσ. 3-10' X. Κουκούλη-Χρυσανθάκη, «Η Δυτική Μακεδονία στην προϊστορία: Νεολιθική εποχή», Γ Συνέδριο Βοϊακής Εστίας (1982) (ειδικά για την προϊστορική έρευνα στη Δυτική Μακεδονία), καθώς και Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, Βόιον-Νότια Ορεστίς Αρχαιολογική Έρευνα και Ιστορική Τοπογραφία, 1999, σσ

2 202 Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη Από τις αρχές του 20ου αι. οι δημοσιεύσεις επιγραφών, συνοδευόμενες από αξιόλογες τοπογραφικές παρατηρήσεις, και οι εντοπισμοί προϊστορικών θέσεων, από τους A. J. Β. Wace, A. Μ. Woodward και Μ. S. Tompson, οι οποίοι είχαν αρχίσει συστηματική έρευνα στη Θεσσαλία, και η καταγραφή αρχαιοτήτων από τους Ν. Παπαδάκι και Α. Αρβανιτόπουλο κατά τη διάρκεια των Βαλκανικού απελευθερωτικού αγώνα, συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας νέας αρχαιολογικής-ιστορικής εικόνας, την οποία θα κρίναμε ικανή να προκαλέσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων και των κρατικών αρμοδίων, μετά μάλιστα και την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Σημαντικές, βεβαίως, υπήρξαν για την προϊστορική έρευνα οι ολιγοήμερες ανασκαφές του W. A. Heurtley σε τρεις θέσεις, στην Πλατανιά-Μπουμπούστι (1927), στα Σέρβια (1930) και στο Αρμενοχώρι Φλώρινας (1931), η έρευνα στις οποίες επαναλήφθηκε μετά από 60 ώς 70 χρόνια από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Το έργο του Α. Κεραμόπουλλου, πρωτοπόρου ερευνητή και Δυτικομακεδόνα, καταγόμενου από τη Βλάστη, άρχισε με περιοδεία το 1920 στον Νομό Κοζάνης και συνέχισε από το 1929 έως την αρχή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Α. Κεραμόλουλλος επανερχόταν συχνά, γεγονός όχι τόσο εύκολο αν αναλογιστούμε το οδικό δίκτυο και τα μεταφορικά μέσα της εποχής. Σταδιακά ανέπτυσσε πολλαπλή δραστηριότητα με ανασκαφές, ιδιαίτερα στην Επαρχία Βοΐου, και δημοσιεύσεις, αρχαιολογικού, ιστορικού και εθνολογικού περιεχομένου, οι οποίες συνεχίστηκαν και μεταπολεμικά3. Προπολεμικά αλλά και μεταπολεμικά ασχολήθηκε με τη Δυτική Μακεδονία ο X. Μακαρόνας, χάρη στο ενδιαφέρον του οποίου διασώθηκαν πολλές αρχαιολογικές πληροφορίες και δημοσιεύτηκαν επιγραφές με υποδειγματικό τρόπο. Παράλληλα ο Ch. Edson, εκπροσωπώντας την Academia Borussica του Βερολίνου, άρχισε από το 1936 την καταγραφή επιγραφικού υλικού και από την Άνω Μακεδονία για να το συμπεριλάβει στις μετέπειτα μελέτες'του, ιστορικού και τοπογραφικού περιεχομένου. Το 1948 εντοπίστηκε κατά τις εργασίες κατασκευής της οδού Φιλίππου εντός της πόλης Κοζάνης νεκρόπολη αρχαϊκών, κλασικών και ελληνιστικών χρόνων και άρχισε σωστική ανασκαφή από τον Β. Καλλιπολίτη, η οποία ολοκληρώθηκε σε επόμενες ανασκαφικές περιόδους (1950, 1958 και 1960, 1963), στις τελευταίες με ανασκαφέα τον Φ. Πέτσα, για τον οποίο αναλυτικά θα αναφερθούμε παρακάτω. Ο ιστορικός Δ. Κανατσούλης με τις μελέτες για την Άνω Μακεδονία φώτισε πολλές πλευρές της ιστορικής πορείας των κατοίκων της. Τέλος, χάρη στις σωστικές παρεμβάσεις και περιοδείες αρχαιολόγων της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας μετά το 1965 και το ένθερμο ενδια 3. Για το έργο του βλ. Εισαγωγή στον τιμητικό τόμο, Γέρας Α. Κεραμοπουλλου, 1953, με κατάλογο των δημοσιευμάτων στις σσ

3 Η ερευνά του Φ. Πέτσα στον Νομό Κοζάνης 203 φέρον και την ενασχόληση λογιών και δασκάλων επιτελέστηκε σημαντικότατο έργο με διάσωση αρχαιοτήτων και καταγραφή πολυτίμων πληροφοριών. Επιβάλλεται στο σημείο αυτό να μνημονευθοΰν οι Φ. Παπάζογλου και N. G. L. Hammond, των οποίων τα μνημειώδη έργα για την ιστορία και την ιστορική γεωγραφία όλης της Μακεδονίας αποτελούν πολύτιμες πηγές γνώσης. Η Φ. Παπάζογλου έχοντας βαθιά γνώση της ιστορίας και της τοπογραφίας ευρύτερα και της νότιας βαλκανικής, ασχολήθηκε μεθοδικά με τη συγγραφή μελετών, τις οποίες χαρακτηρίζει αυστηρή επιστημονική μέθοδος με λεπτομερειακή εξέταση και αξιολόγηση των πηγών. Από τα έργα της η μονογραφία του 1957 για τις πόλεις της Μακεδονίας έδωσε ώθηση στην ιστορική έρευνα και αποτελεί ώς σήμερα βασικό βοήθημα για κάθε μελετητή4. Ο N. G. L. Hammond συνδυάζοντας την τολμηρή επιστημονική σκέψη με τη γνώση των πηγών και των δεδομένων της αρχαιολογικής-ανασκαφικής έρευνας συνέγραψε πλήθος άρθρων και μονογραφιών για την ιστορία και την τοπογραφία της Ηπείρου και της Μακεδονίας. Οι τρεις τόμοι για τη Μακεδονία (ο δεύτερος και ο τρίτος σε συνεργασία με τους G. Τ. Griffith και F. W. Walbank, αντίστοιχα) διαμόρφωσαν τη νέα ιστορική φυσιογνωμία της Μακεδονίας και αποτέλεσαν βασικό βοήθημα για τη συνέχιση της έρευνας. Η νεότερη συστηματική έρευνα για όλη την Άνω Μακεδονία άρχισε στη δεκαετία του 1980 και πέραν της ανασκαφικής έρευνας σηματοδοτείται με την έκδοση του συντάγματος των επιγραφών από τους Θ. Ριζάκη - Γ. Τουράτσογλου, στα πλαίσια ειδικού προγράμματος του Κέντρου Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Η έκδοση αυτή (1985), την οποία διακρίνει μεθοδικότητα, ακρίβεια στην ανάγνωση, εγκυρότητα στην τεκμηρίωση και τον σχολιασμό, και παράλληλα η έναρξη της εφαρμογής ημών, των αρχαιολόγων της ΙΖ' Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, προγράμματος συστηματικής ανασκαφικής έρευνας, σηματοδότησαν μια νέα εποχή, κατά την οποία άνοιξαν νέοι δρόμοι στην έρευνα και καταργήθηκαν η περιθωριοποίηση και η επιστημονική απομόνωση. Τέλος, από τη νεότερη έρευνα θεωρούμε αξιομνημόνευτη τη συμβολή του Μ. Χατζόπουλου, ιδιαίτερα με τη μονογραφία του για τους θεσμούς των Μακεδόνων, η οποία αποτελεί βασικότατο πλέον εγχειρίδιο για τους ερευνητές5. 4. F Papazoglou, Les cités macédoniennes à l époque Romaine, Skopje 1957 (στα Σέρβικά με περίληψη στα Γαλλικά) και εμπλουτισμένη επανέκδοση το 1988: «Les Villes de Macédoine à l époque Romaine», BCH Suppl. XIV Athènes Για την εργογραφία της F. Papazoglou βλ. M. Circovié, ZA 47 (1997) M. Hatzopoulos, Macedonian Institutions under the Kings [Μελετήματα 22], τ. I-II, 1996, σσ , με επισκόπηση της προγενέστερης ιστορικής έρευνας.

4 204 Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη Επανερχόμενοι στον Φώτιο Πέτσα, τον οποίο συναντούμε ως Έφορο Αρχαιοτήτων και της Δυτικής Μακεδονίας από το 1953, διαπιστώνουμε ότι αναζωογονείται το ενδιαφέρον για την αρχαιολογία της περιοχής και μάλιστα ο ίδιος πέραν των σωστικών ανασκαφών στη νεκρόπολη της Κοζάνης και στον λόφο του Αγίου Ελευθερίου Δρεπάνου, ασχολήθηκε συστηματικότερα και μεθοδικότερα εντοπίζοντας νέους αρχαιολογικούς χώρους και περισυλλέγοντας διάσπαρτες αρχαιότητες6. Επιπλέον συνεχίζει την καταγραφή πληροφοριών αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στα Αρχαιολογικά Χρονικά του περιοδικού των Μακεδονικών από εκεί που τα άφησε ο X. Μακαρόνας, δηλαδή από το 1950 και εξής. Ο Φ. Πέτσας για την πόλη ττις Κοζάνης Το 1948 κατά τη διάνοιξη της οδού Φιλίππου στο βορειοανατολικό άκρο της Κοζάνης με τα οικοδομικά τετράγωνα 139Ζ, 139ΣΤ, 431 και 431Δ, νοτίως του σημερινού νεκροταφείου, εντοπίστηκε αρχαία νεκρόπολη με τάφους που χρονολογούνται στην Πρώιμη Εποχή Σιδήρου, στα αρχαϊκά, κλασικά και πρώιμα ελληνιστικά χρόνια (Εικ. 1). Το μηχάνημα αρχικά κατέστρεψε άγνωστο αριθμό τάφων και τα κτερίσματα περισυλλέχτηκαν από τον Ν. Δελιαλή, Έφορο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, ο οποίος διαπίστωσε με βεβαιότητα την προέλευση ορισμένων από τέσσερις τάφους και διαφύλαξε μερικώς το περιεχόμενο ενός στη θέση του. Με τη συστηματική έρευνα από τους Β. Καλλιπολίτη, D. Feytmans ( ), τον Β. Καλλιπολίτη (1950, 1958) και Φ. Πέτσα (1960, 1963) αποκαλύφθηκαν συνολικά 21 λακκοειδείς και δύο κιβωτιόσχημοι τάφοι7. Τα πλούσια κτερίσματα που συνόδευαν τους νεκρούς, σύμφωνα με τα πανελλήνια ταφικά έθιμα και την πίστη στη μετά θάνατο ζωή, όπως πήλινα και μεταλλικά αγγεία, όπλα και κοσμήματα (Εικ. 2, 3), προϋποθέτουν υψηλό βιοτικό και πολιτιστικό επίπεδο και τεκμηριώ 6. Βλ. Ριζάκης -Τουράτσογλου, ό.π. (σημ. 2), σ. 8' Φ. Πέτσας, «Αναμνήσεις. Αδημοσίευτες Παρατηρήσεις και Ευρήματα», Πρακτικά Α' Συνεδρίου, Η Κοζάνη και η περιοχή της, Ιστορία και Πολιτισμός, Σεπτέμβριος 1993, Κοζάνη 1997, σ Το χρονικό της ανασκαφής των 23 τάφων και οι αντίστοιχες δημοσιεύσεις έχουν ως εξής: Β. Καλλιπολίτης - D. Feytmans, ΑΕ ( ) (τάφοι Ι-V) Β. Καλλιπολίτης, 77Α (1950), (τάφοι VI-XVI) ο ίδιος, ΠΑΕ(1958) (τάφοι XVII- XX) και ο ίδιος, Το Έργον 1958, σσ ' ο ίδιος, ΠΑΕ (1960) (τάφοι XXI- XXII) (στο εξής: Πέτσας 19581). Βλ. επίσης για την ίδια νεκρόπολη, Β. Καλλιπολίτης, Α (1973) ο ίδιος, Αρχαία Μακεδονία II, 1973 (1977) ' ο ίδιος, Αρχαία Μακεδονία III, 1977 (1983) ' Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, Κοζάνη, Πόλη Ελιμιώτιδος, Αρχαιολογικός Οδηγός, 1993, σσ ' Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη - Ε. Κεφαλίδου, Αρχαία Μακεδονία VI, τ. 1, 1996 (1999) σσ , 549' Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, Ζ' Συνάντηση για την Ελληνιστική Κεραμική, Αίγιο 4-9 Απριλίου 2005, τυπώνεται.

5 Η ερευνά του Φ. Πέτσα στον Νομό Κοζάνης 205 νουν συνάμα την ενότητα του ελληνικού πολιτισμού. Οι πλούσιοι αυτοί τάφοι οδήγησαν τον πρώτο ανασκαφέα στην υπόθεση ότι η πόλη, στην οποία ανήκει το νεκροταφείο, είναι η Ελίμεια, πρωτεύουσα της Ελιμιώτιδας. Η ιστορική τους σημασία, ωστόσο, δεν εκτιμήθηκε όσο και όπως θα έπρεπε από την έρευνα, μάλιστα τα κτερίσματά τους θεωρήθηκαν μεμονωμένα αγαθά, ενώ από την ανασκαφική έρευνα των καιρών μας αποδείχτηκε ότι δεν υπήρξαν μοναδικά στο χώρο της Άνω Μακεδονίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αργυρή φιάλη με την εγχάρακτη αναθηματική επιγραφή στην Αθηνά των Μεγάρων: Άθαναίας: ίαρά: τας ΜΗεγαροί (Εικ. 4). Η φιάλη, που χρονολογείται στις αρχές του 5ου αι. π.χ., αλλά βρέθηκε σε τάφο του τέλους του 4ου αι. π.χ., ερμηνεύθηκε από τον ανασκαφέα ως λάφυρο- οικογενειακό κειμήλιο, αποκτημένο από τυχόν λεηλασία του ιερού της Αθηνάς στα Μέγαρα της Αττικής. Άλλοι όμως μελετητές ταυτίζουν τα Μέγαρα της επιγραφής με ομώνυμη Μακεδονική πόλη, γνωστή από τον Πλούταρχο, καθώς και από ενεπίγραφη βάση αγάλματος του α' μισού του 2ου αι. μ.χ. αι., που προέρχεται από αγροτική περιοχή μεταξύ των χωριών Τετραλόφου και Καπνοχωρίου8. Την άποψη αυτή θεωρούμε ενδιαφέρουσα και ελκυστική και επισημαίνουμε ότι δείγματα γραφής αρχαϊκών χρόνων, που μοιάζουν με μεγαρικό-κορινθιακό αλφάβητο, αλλά είναι πιθανό να ανήκουν σε βορειοδυτικό αλφάβητο, αποκαλύψαμε μεταγενέστερα και στην Αιανή. Υπόλειμμα ελλειψοειδούς κτίσματος από ακανόνιστες πέτρες που εμφανίσθηκε στο επίπεδο των τάφων της ίδιας νεκρόπολης, αποτελεί σαφή ένδειξη κατοίκησης του χώρου στα προϊστορικά χρόνια και μπορεί να ερμηνευθεί ως λίθινη βάση καλύβας. Γύρω της, αλλά και από την επίχωση των τάφων, περισυλλέχθηκαν κομμάτια αγγείων και διάτρητος λίθινος πέλεκυς της Νεότερης Νεολιθικής και της Εποχής Χαλκού. Ανάμεσά τους κομμάτια που ανήκουν σε 22 διαφορετικά μυκηναϊκά αγγεία ( π.χ.) (Εικ. 5). Τα όστρακα αυτά μελέτησε ο Φ. Πέτσας και η δημοσίευσή τους χρονολογείται από το 1953 στην Αρχαιολογική Εφημερίδα. Το άρθρο του αυτό υπήρξε σημαντικό για μένα και την έρευνα σχετικά με τη μυκηναϊκή παρουσία στον μέσο ρου του Αλιάκμονα, στον Νομό Κοζάνης και στην Άνω Μακεδονία9. 8. Βλ. σχετικά Ριζάκης - Τουράτσογλου, ό.π. (σημ. 2), σ. 134, αρ N. G. L Hammond - G. T. Griffith, A History of Macedonia II, B.C., 1979, σ. 96, και για την εύρεση και μεταφορά της στήλης στην Κοζάνη βλ. Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ΑΔ 37, (1982), Χρον. Β2, 305, εικ. 207δ. 9. Βλ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 2), σσ ' η ίδια, Η Περιφέρεια του Μυκηναϊκού Κόσμου, Η Διεθνές Διεπιστημονικό Συμπόσιο, Λαμία 1999, 2003, σσ και η ίδια, «Η Αιανή στην Εποχή Σιδήρου», Διεθνές Συμπόσιο στη Μνήμη του William D.E. Coulson, «Η Αναθεώρηση των «Σκοτεινών Αιώνων», Βόλος, , τυπώνεται.

6 206 Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη Έκτοτε τα μυκηναϊκά ευρήματα έχουν βέβαια αυξηθεί και οι θέσεις προέλευσης έχουν ανέλθει στις 28 σε όλο τον Νομό συγκροτώντας την εικόνα μιας πολύμορφης μυκηναϊκής παρουσίας στο χώρο της Άνω Μακεδονίας, η οποία απηχεί, πέραν των εμπορικών και πολιτισμικών ανταλλαγών, κάποιας μορφής εγκαταστάσεις κατοίκων, φορέων του μυκηναϊκού πολιτισμού. Πιστεύουμε ότι τούτο ισχύει τουλάχιστον για την Αιανή και τον μέσο ρου του Αλιάκμονα, περιοχή που γειτνιάζει με τη Θεσσαλία και είναι φυσική η ανάπτυξη ενός δικτύου αλληλοεπαφών και επιδράσεων. Μπορούμε συνοπτικά να αναφέρουμε το μυκηναϊκό ειδώλιο της Άνω Κώμης, που ως αντικείμενο ιδεολογίας δύσκολα ερμηνεύεται ως προϊόν εμπορίου, το στόμιο πιθαριού με γραμμική γραφή από την Αιανή, που αποτελεί και το πρωιμότερο δείγμα γραφής στο βορειοελλαδικό χώρο, τα νεκροταφεία με μυκηναϊκό χαρακτήρα στην Αιανή, στα Σέρβια, στην Άνω Κώμη, στους τύμβους του Ρυμνίου, και να καταλήξουμε ότι νεκροταφεία με μυκηναϊκά ευρήματα έχουν εντοπιστεί με βεβαιότητα σε 14 θέσεις, ενώ σε 11 περιπτώσεις η μυκηναϊκή κεραμεική προήλθε, επίσης με βεβαιότητα, από οικιστικά στρώματα. Ειδικότερα για την πόλη της Κοζάνης εντοπίσαμε και από μια άλλη θέση (Πλατεία 25ης Μαρτίου, ο.τ. 364) ένα μυκηναϊκό όστρακο, καθώς και όστρακα της μακεδονικής-δωρικής χειροποίητης κεραμεικής με αμαυρόχρωμη διακόσμηση Ο ίδιος ο Φ. Πέτσας έγραφε «πιστεύω ότι μελλοντικοί έρευναι θα πυκνώσουν πολύ τα μυκηναϊκά ευρήματα της Μακεδονίας» και διαμαρτύρεται για το γεγονός της μη αναφοράς τους στο βιβλίο του V Desborough. Παράλληλα δεν έπαυε να αναζητά τις οικιστικές εγκαταστάσεις, τους συνοικισμούς, στους οποίους ανήκαν η διάσπαρτη κεραμεική και οι ταφές από την οδό Φιλίππου στην Κοζάνη, που καλύπτουν μάλιστα διαχρονικά πολλές ιστορικές περιόδους, και γράφει «το αποτέλεσμα της ερεύνης περί την πόλιν της Κοζάνης υπήρξεν αρνητικόν, αλλ επιβάλλεται επανάληψις της προσπάθειας»12. Κατά το 1963 ερεύνησε με ολιγοήμερη ανασκαφή το χώρο της νεκρόπολης (ήδη είχαν αρχίσει «οι περισσότερον αποδοτικοί ανασκαφαί» της Νέας Νικομήδειας και των Λευκαδίων Νάουσας) και επανέλαβε την έρευνα των θέσεων εντός της πόλης της Κοζάνης, από τις οποίες είχαν προέλθει κατά καιρούς τυχαία ευρήματα, και τις τοποθέτησε στο πολεοδομικό σχέδιο στο πλαίσιο της προσπάθειας σύνταξης του αρχαιολογικού χάρτη. Η συστηματοποίηση αυτή της έρευνας έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ολοκλήρωση της σύνταξης του αρχαιολογικού χάρτη της Κοζάνης και στην έκδοση του 10. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 2), σσ. 122, 138' η ίδια, ό.π. (σημ. 7), σ Βλ. Φ. Πέτσας, ΑΕ ( ), 120 και ο ίδιος, ό.π. (σημ. 7), σημ Πέτσας 1960, ό.π. (σημ. 7), 111.

7 Η ερευνά του Φ. Πε'τσα στον Νομό Κοζάνης 207 Αρχαιολογικού Οδηγού το 1993 μετά και τη λειτουργία της έκθεσης των αρχαιοτήτων της Συλλογής στο οίκημα επί της οδού Δημοκρατίας 8 το Ο Φ. Πέτσας για την ανασκαφή στον Άγιο Ελευθέριο Κοζάνης- Δρεπάνου Αναφερθήκαμε στην αναζήτηση από τον ερευνητή του οικισμού, από τον οποίο θα μπορούσαν να εξαρτώνται οι διάσπαρτες αρχαιότητες της πόλης της Κοζάνης, οι περισσότερες ευρήματα τάφων. Έτσι «η ανασταλείσα κατά το 1964 ανασκαφή Κοζάνης επαναλήφθη κατά το 1965, δια να ερευνηθοΰν ερείπια αρχαίας ακροπόλεως βορειοανατολικώς της Κοζάνης επί του υψώματος του Αγίου Ελευθερίου, τα οποία είχαν αναμοχλευθεί υπό μηχανικών εκσκαφέων δια την διεΰρυνσιν οδού και ισοπέδωσιν της κορυφής», όπως γράφει ο ίδιος13. Ο χώρος, στον οποίο υπάρχει ομώνυμη εκκλησία και διάφορες άλλες εγκαταστάσεις διαχρονικά επεκτεινόμενες, ήταν γνωστός από τα μέσα του 20ού αιώνα και νωρίτερα ως χώρος προέλευσης τριών αναθηματικών ενεπίγραφων στηλών14. Η αρ. ΒΕΚ 179 (2ου - 1ου αι. π.χ.) αποτελεί ανάθημα του Διομήδη, γιου του Διονυσίου, στον Δία Κρονίδη, ο οποίος παριστάνεται με τον αετό (Εικ. 6), η αρ. ΒΕΚ. 183 (περί τα μέσα του 2ου αι. π.χ.) σώζει το κάτω μέρος με πόδια μορφής και την επιγραφή με τα «ευχαριστήρια» του Πολύστρατου, γιου του Αττάλου (Ερδάρριος το εθνικό του), προς τον Ηρακλή Προπυλαίο15 (Εικ. 7). Πιστεύουμε ότι και η αρ. ΒΕΚ 7 ανάγλυφη στήλη, που περισυλλέχτηκε το 1914 από γειτονική θέση, την παλιά συνοικία Τερπάν Μαχαλέ του Δρεπάνου (εικ. 8), προερχόταν από τα ιερά στο λόφο του Αγίου Ελευθερίου. Παριστάνει τη θεά Κυβέλη σε θρόνο, το λιοντάρι και τον συνοδό της Άττι. Η θεά κρατά με το δεξί της χέρι φιάλη πάνω σε καίοντα βωμό, με το αριστερό τύμπανο. Ο Άττις κρατά τα δικά του σύμβολα, το κύμβαλο και τον καλαύροπα (ραβδί). Τη στήλη ανέθεσε ο Λυσίστρατος, γιος του Λιμναίου, στη Μητέρα των Θεών16. Δυστυχώς με τον ίδιο τρόπο της λαθρανασκαφής και μάλιστα με εκσκαφέα ήρθαν στο φως τον Οκτώβριο του 13. Φ. Πέτσας, ΠΑΕ (1965), 24, βλ. για την ίδια ανασκαφή Πέτσας 19581, ό.π. (σημ. 7), σσ Για τον ίδιο χώρο βλ. X. Μακαρόνας, «Εκ της Ελιμείας και Εορδαίας. Αρχαιολογική Συλλογή Κοζάνης», Α (1936), 2-14 Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 7), σ. 32' η ίδια, «Κοζάνη, μία αρχαία πόλη», Πρακτικά Α' Συνέδριου, Η Κοζάνη και η Περιοχή της, Σεπτέμβριος 1993, Κοζάνη 1997, σσ Ρ η ίδια, ό.π. (σημ. 2), σσ. 255, Ριζάκης - Τουράτσογλου, ό.π. (σημ. 2), αρ. 5 (ΔιΙ Κρονίδη / Διομήδης / Διονυσίου / Ευχήν) και αρ. 4 (Πολνστρατος / Άτάλλου / Έρδάριος / ΉρακλεΙ Προπυλαίω / ευχαριστήρια). 16. Ριζάκης - Τουράτσογλου, ό.π. (σημ. 2), αρ. 95 (Λυσίστρατος Λι[μναίου] / Μητρί Θεών).

8 208 Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη 1964 άλλες δύο επιγραφές αναθήματα στον Δία Ύή)ιστό του Ορέστη Λιμναίου και του Αμύντα (αρ. ΒΕΚ 181, 2ου αι. π.χ. και αρ. ΒΕΚ 180, 2ου - 3ου αι. μ.χ.), καθώς και μαρμάρινο τμήμα δεξιού χεριού σε μέγεθος λίγο μεγαλύτερο από το φυσικό17. Η σωστική ανασκαφή που διενεργήθηκε από τον Φ. Πέτσα μετά τον Σεπτέμβριο του 1965 ήταν υποδειγματική. Μετά από επιφανειακή έρευνα, από τα κινητά ευρήματα της οποίας διαπίστωσε τη χρήση του λόφου διαχρονικά από τα νεολιθικά ως τα υστεροελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια, επέλεξε τρία διαφορετικά σημεία και την ανάπτυξη της ανασκαφής σε τρεις τομείς με αντίστοιχες τομές, στους οποίους αποκαλύφθηκαν λείψανα οχύρωσης και ελληνιστικών κατοικιών, με πολύ ενδιαφέροντα κινητά ευρήματα, όπως ένας πήλινος λουτήρας και πολλά όστρακα ανάγλυφων αγγείων, ορισμένα ενεπίγραφα. Υποδειγματική είναι και η συνοπτική παρουσίαση των ευρημάτων στη δημοσίευση, στην οποία καταλήγει ότι «Ο συνοικισμός και η ακρόπολη του Αγίου Ελευθερίου είναι ο σπουδαιότερος εκ των ερευνηθέντων κάπως αρχαιολογικών τόπων της Άνω Μακεδονίας, είναι δε ευχής έργον η συνέχισις της ανασκαφής προς διαφώτισιν της σκοτεινής ιστορίας και της αρχαιολογίας της περιοχής»18. Πρέπει να αναφέρουμε ότι ο Φ. Πέτσας προσγράφει στην αρχαία πόλη της Κοζάνης, ανάμεσα στα τυχαία ευρήματα της οποίας είναι και η αποσπασματική επιγραφή του 2ου αι. μ. X. που βρέθηκε το 1931 και αναφέρει αυτόνομη πόλη'με Βουλή και Δήμο, τον οικισμό στο λόφο του Αγίου Ελευθερίου της Κοινότητας Δρεπάνου, που ερεύνησε ανασκαφικά με τόσο σύντομη ανασκαφή, όπως είδαμε. Κατά την άποψή μας ο οικισμός αυτός, που απέχει περίπου οκτώ χιλιόμετρα από την Κοζάνη, δεν είναι δυνατόν να συσχετισθεί με τις αρχαιότητες της πόλης αυτής, της οποίας η θέση πιστεύουμε ότι πρέπει να αναζητηθεί σε πιο κοντινή απόσταση. Δεν θεωρούμε απίθανο τη θέση της να κατέχει η σημερινή πόλη, η οποία διαχρονικά εξαφάνισε πιθανότατα τα παλαιότερα ίχνη. Υπέρ της άποψης αυτής συνηγορούν και η αποκάλυψη το 1960 τοίχου ιστορικών χρόνων κοντά στη Νεκρόπολη της Οδού Φιλίππου19, καθώς επίσης και η παρακάτω μαρτυρία από το χειρόγραφο ανωνύμου του (αρ.124 της Δημοτικής Βιβλιοθήκης): «Εις την περιοχήν αύτη της πολιτείας (της Κοζάνης) φαίνονται πολλαχού ερείπια αρχαίων κτιρίων πλην όχι αξιόλογων». Τούτο βέβαια θα ήταν δυνατόν να επιβεβαι 17. Πέτσας, ό.π. (σημ. 13), 25-27' ο ίδιος, ΑΔ 20 (1965), Χρονικά Β2, 438' ο ίδιος, «Χρονικά Αρχαιολογικά », Μακεδονικά 9, (1969) ' Ριζάκης -Τουράτσογλου, ό.π. (σημ. 2), αρ. 3 (Δά Ύψίστω / Όρέστης / Λιμναίου) και αρ. (Δΰ Ύψίστω / Άμν~/ντα-ς). 18. Πέτσας, ό.π. (σημ. 13), Πε'τσας, ό.π. (σημ. 7),

9 Η έρευνα του Φ. Πέτσα στον Νομό Κοζάνης 209 ωθεί ή να αναιρεθεί με επισταμένη έρευνα που προϋπόθετε δοκιμαστικές τομές, όπου τού-το ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί πριν την πυκνή κατοίκηση με ανύψωση πολυκατοικιών, στις παρυφές ίσως της πόλης ή και λίγο μακρϋτερα. Ο Φ. Πέτσας τον Σεπτέμβριο του 1993 ήρθε στην Κοζάνη (μας επισκέφτηκε και άλλες φορές) για να συμμετάσχει στο Συνέδριο για την ιστορία και τον πολιτισμό της Κοζάνης και λίγο πριν είχε ανέβει στον Άγιο Ελευθέριο20. Εκφράζει και γραπτώς το παράπονό του για το κατάντημα του χώρου, ο οποίος δεν προστατεύτηκε από την κτήση-κατάκτηση και το σφιχταγκάλιασμα της εκκλησίας και των ευσεβών, καθώς και την αγορά ή την οικειοποίηση των αγρών στην πλαγιά, που μας προέκυψε τελευταία. Ελπίζουμε η προσπάθεια που καταβάλλουμε να φέρει ως αποτέλεσμα την παύση κάθε καταστροφής με την απομάκρυνση χρήσεων για λόγους θρησκευτικούς και κοινωνικούς. Ο Φ. Πέτσας για την έρευνα, την προϊστορία και την ιστορία του Νομού Κοζάνης Η συστηματική ενασχόληση του Φ. Πέτσα με την περιοχή μας αποτυπώνεται στις ειδήσεις αρχαιολογικού και ιστορικού ενδιαφέροντος που δημοσιεύει σε ελληνικά και ξένα αρχαιολογικά περιοδικά. Στα Χρονικά του Αρχαιολογικού Δελτίου 1961/2, πέραν της μικρής αναφοράς για την ανασκαφή στη νεκρόπολη της Κοζάνης, μας μεταφέρει ειδήσεις για αρχαιότητες από πολλούς χώρους και για τη συλλογή που δημιουργούσε ο αείμνηστος Δάσκαλος της Λιανής, Κ. Σιαμπανόπουλος, στο Δημοτικό Σχολείο, επισημαίνει ότι οι αρχαιότητες χρονολογούνται από τα προϊστορικά χρόνια έως την τουρκοκρατία και παραθέτει εικόνες με τα σημαντικότερα. Ρωτώντας, δεκαετίες μετά, τον Κ. Σιαμπανόπουλο, ο οποίος το 1974 εξέδωσε το βιβλίο του για την ιστορία και τις αρχαιότητες της Λιανής, πώς γνώριζε τόσο καλά τα αρχαιολογικά αντικείμενα, μου εξήγησε ότι έθετε το καθένα από αυτά στη βάσανο της εξέτασης από αρχαιολόγους, αρχίζοντας από#τον Φ. Πέτσα. Για λόγους ασφαλείας μεταφέρει στην Κοζάνη τη Συλλογή που είχε δημιουργηθεί στη Σιάτιστα με αρχαία από διάφορα χωριά, καθώς και περιεχόμενο τάφου εντός της Σιάτιστας, με ένταξη στην Ύστερη Εποχή Χαλκού, όπως διαπιστώσαμε από τα μυκηναϊκά αγγεία21. Το ίδιο έπραξε και για ορισμένα ευρήματα της Συλλογής του Τσοτυλίου και οφείλουμε να επισημάνουμε ότι άριστα έπραξε, διότι από τη δε 20. Πέτσας, ό.π. (σημ. 6), σσ Βλ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 2), σσ , και 155, , εικ. 124.

10 210 Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη καετία του 1980 και μετέπειτα στην αναζήτησή μας για μεταφορά και ασφαλή φύλαξη διαφόρων συλλογών, που είχαν στο μεταξύ δημιουργηθεί, πολλά δεν αναβρέθηκαν Στα ίδια Χρονικά γίνεται λόγος για εντοπισμό αναγλύφου στη θέση Γράτσανη Βελβεντού, καθώς και για αρχαιότητες που εισήχθηκαν στο Μουσείο της Κοζάνης και είχαν περισυλλέγει από το Αξιόκαστρο, την Απιδέα, τη Μεταμόρφωση, την Ποντοκώμη22. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα «χαλκά μακεδονικά» από το Αξιόκαστρο και μάλιστα οι χάλκινες τριγωνικές πόρπες, που επιχωριάζουν στην Άνω Μακεδονία και των οποίων η χρήση και ο συμβολισμός παραμένουν ακόμα ζητούμενα στην έρευνα24. Η προσπάθεια διάσωσης και προστασίας συνεχίστηκε με περισυλλογή μαρμάρινου ανδριάντα από τον Άγιο Χαράλαμπο, επιγραφές και άλλα αντικείμενα από το ιερό της Εννοδίας στην Εξοχή25, ενώ από τους Πύργους, όπου εντοπίστηκε κτήριο ελληνιστικών χρόνων, του παραδόθηκε αργυρό τετράδραχμο Μ. Αλεξάνδρου που βρίσκεται στο Μουσείο Θεσσαλονίκης26. Σημαντικές πληροφορίες για εντοπισμούς αρχαιοτήτων και δημοσιεύσεις αποδελτιώνονται στα «Χρονικά Αρχαιολογικά» των Μακεδονικών 7 και 927 και αφορούν σε πολλούς χώρους, για τους οποίους, επίσης, υπάρχουν επιπλέον στοιχεία στα Χρονικά του ΑΔ, όπως της Καισάρειας, των Σερβίων, της Λάβας, του Βελβεντού, της Αγίας Παρασκευής, της Ακρινής, και γενικώς επιχειρεί επισκόπηση της έρευνας με την αντίστοιχη βιβλιογραφία από το 1950 ως και το Στα Χρονικά του Αρχαιολογικού Δελτίου 1964 αναφέρει συνοπτικά αλλά και περιεκτικά στοιχεία για τη σύνταξη του αρχαιολογικού χάρτη της πόλης της Κοζάνης και κάνει λόγο για λαξευτό θαλαμωτό τάφο στην Κα- 22. Για τη μεταφορά αυτή και τις αρχαιότητες του Τσοτυλίου βλ. Καραμήτρου- Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 2), σσ Για το Αξιόκαστρο, την Απιδε'α και τη Μεταμόρφωση βλ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 7), σσ , 50 και 68 αντίστοιχα και η ίδια, ό.π. (σημ. 2), σσ. 145, 150, (Αξιόκαστρο), , (Απιδε'α), , (Μεταμόρφωση). 24. Βλ. Φ. Πέτσας, «Χρον. Αρχ », Μακεδονικά 14 (1974) 239' Καλλιπολίτης, ό.π. (σημ. 7), σσ ' Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 2), σ. 145' η ίδια, ό.π. (σημ. 9). 25. Για τις δοκιμαστικές τομές στο χώρο πριν καλυφθεί από τις αποθέσεις των λιγνιτωρυχείων της ΔΕΗ βλ. Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ΑΔ 38, (1983), Χρον. Β2, 307, 309 και για τις επιγραφές Ριζάκης -Τουράτσογλου, ό.π. (σημ. 2), αρ. 98, 99, 100α, 102, 105, 116, 117α-β' Π. Νίγδελης - Γ. Σουρής, «Απελευθερωτική επιγραφή από ιερό της Ενοδίας (Εξοχή Κοζάνης)», Τεκμήρια 2, (1996) (=Bull. epigr. (1998) 239). 26. Για το τελευταίο βλ. Πέτσας, ό.π. (σημ. 17), 201 και την πρόσφατη έρευνα στους Πυργους βλ. Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ΑΕΜΘ, (1995) Φ. Πέτσας, «Χρονικά Αρχαιολογικά », Μακεδονικά 7, (1967) και ο ίδιος ό.π. (σημ. 17),

11 Η ερευνά του Φ. Πέτσα στον Νομό Κοζάνης 211 ρυδίτσα, 7 χλμ. νοτίως της Κοζάνης, για τον εμπλουτισμό της Συλλογής Λικνάδων Βοΐου με τυχαία ευρήματα και εντοπισμό αρχαιολογικού χώρου στη θέση Κόπατσος ή Αμπέλια Νεάπολης Βοίου28. Για τις Λικνάδες, όπου παλαιότερα (1935) είχε αποκαλυφθεί μαρμάρινη θύρα όμοια με των μακεδονικών τάφων, επανέρχεται και στα Μακεδονικά 7 (1967) 350, και στα Χρονικά του Αρχαιολογικού Δελτίου 1965 με την αναφορά εύρεσης κορμού γυναικείου αγάλματος, ύφους 0,30 μ., ρωμαϊκών χρόνων29. Στα ίδια Χρονικά αναφέρεται συνοπτικά στην έρευνα του Αγίου Ελευθερίου Κοζάνης και καταγράφει ειδήσεις από την έρευνα του Ε. Higgs στο Παλαιόκαστρο, όπου βρέθηκε ο λίθινος χειροπέλεκυς που θεωρείται το αρχαιότερο παλαιολιθικό εργαλείο της Ελλάδας30, τον εντοπισμό κτηρίου με ψηφιδωτά στον Κόμανο, την παράδοση μαρμάρινου κιονοκράνου από την Ασβεστόπετρα και άλλες πολλές ειδήσεις για τους Νομούς Γρεβενών και Καστοριάς. Στα Χρονικά του Αρχαιολογικού Δελτίου 1966 μας παρέχει την είδηση ότι στο Μουσείο Κοζάνης (επισημαίνουμε ότι αναφέρει Μουσείο και όχι Συλλογή, θα επανέλθουμε παρακάτω) εισήχθηκαν διάφορα ευρήματα και δύο ανάγλυφα, το ένα με παράσταση ιππέα από ενεπίγραφη επιτύμβια στήλη των μέσων του 2ου αι. μ.χ. (αρ. BEK 156)31. Ο Φ. Πέτσας συνέβαλε και στον εντοπισμό προϊστορικών οικισμών στο οροπέδιο της Κίτρινης Λίμνης, νότια από την Πτολεμα'ίδα, από τον D. French στη δεκαετία του I Στον ίδιο χώρο εντοπίσαμε και άλλους οικισμούς από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, συνολικά 14, διασώσαμε επτά με εξαίρεση από την επέκταση των λιγνιτωρυχείων της ΔΕΗ και θέσαμε τις βάσεις ενός συστηματικού προγράμματος έρευνας, την εφαρμογή του οποίου συνεχίζουμε έκτοτε και με μεγάλες σωστικές ανασκαφές33. Πρόκειται για το 28. Για τις Λικνάδες και τη Νεάπολη βλ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 2), οσ και , αντίστοιχα. 29. Βλ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 2), σ. 201, εικ Βλ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 7), σ. 58, εικ. 31 η ίδια, ό.π. (σημ. 2), σ. 103, εικ Καραμήτρου-Μεντεσίδη, ό.π. (σημ. 7), σ. 24, εικ. 8' Ριζάκης - Τουράτσογλου, ό.π. (σημ. 2), αρ. 50 (----- ΚΟΝ. Λ. Κάνειος ] Εϋπορ ος). 32. Βλ. σχετικά Πέτσας, ό.π. (σημ. 24), και D. French, BS 7, (1966) Βλ. Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, «Προϊστορικοί οικισμοί Κίτρινης Λίμνης Κοζάνης», Αμητός: Τιμητικός τόμος για τον Μ. Ανδρόνικο, Θεσσαλονίκη 1987, σσ και πλήρη βιβλιογραφία της ίδιας, ό.π. (σημ. 2), σσ ' X. Ζιώτα - Α. Καλογήρου - Μ. Φωτιάδης - Α. Χονδρογιάννη, «Κίτρινη Λίμνη, τέσσερα χρόνια έρευνας», ΑΕΜΘ 4, (1990) 'Ά. Kalogirou, Production and Consumption of Pottery in Kitrini Limni, West Macedonia, B.C B.C., Diss. Indiana Univ. 1994' S. Andreou - M. Fotiadis - K. Kotsakis, «The Neolithic and Bronze Age of Northern Greece», A]A 100, (1996) ' X. Ζιώτα, «Προϊστορικό νεκροταφείο στην Κοιλάδα Κοζάνης. Μια πρώτη αναλυτική παρουσίαση της ανασκαφικής έρευνας ( )», Μνείας Χάριν. Τόμος στη Μνήμη Μαίρης Σιγανίδου, Θεσσαλονίκη 1998, σσ ' Α. Χονδρογιάννη-Μετόκη, «Εγνατία Οδός,

12 212 Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη πυκνό οικιστικό σύμπλεγμα 35 πλέον προϊστορικών θέσεων, που εντοπίσαμε σταδιακά με την πρόοδο της έρευνας τόσο εντός όσο και στις παρυφές του οροπεδίου της Κίτρινης Λίμνης, οι οποίοι έχουν τη μορφή εκτεταμένης χαμηλής τούμπας, χωρίς να λείπουν και οι επίπεδοι οικισμοί, πολλοί από τους οποίους βρίσκονται, όπως αναφέραμε, μέσα στα όρια της επέκτασης των λιγνιτωρυχείων της ΔΕΗ. Οι προσπάθειες μας είχαν ως αποτέλεσμα τη διάσωση με κήρυξη και απαγόρευση της βαθιάς άροσης ορισμένων, τη διενέργεια επιφανειακής έρευνας, δοκιμαστικών τομών, συστηματικών και σωστικών ανασκαφών σε οικιστικά κατάλοιπα, σε νεκροταφεία και συστάδες τάφων. Εκτός από την εξαιρετική πυκνότητα των οικισμών, διαπιστώθηκαν η μακρόχρονη διαβίωση στις ίδιες θέσεις, η πολιτιστική ενότητα, τόσο μεταξύ τους όσο και με τους κοντινούς οικισμούς των Σερβίων και τη Θεσσαλία, και η επικοινωνία και οι επιδράσεις με τον βόρειο βαλκανικό χώρο, την κεντρική και ανατολική Μακεδονία. Η Κίτρινη Λίμνη παρέχει τη δυνατότητα να επιλυθούν προβλήματα που σχετίζονται με τους προϊστορικούς κοινωνικούς σχηματισμούς, αφού στο έδαφος της επιτεύχθηκε μια μακρόχρονη οικολογική προσαρμογή με γεωργικές εγκαταστάσεις επί πέντε τουλάχιστον χιλιετίες (7η-2η χιλιετία π.χ.). Η θέση της, επίσης, ανάμεσα σε δύο ισχυρούς πολιτισμικούς σχηματισμούς, της Θεσσαλίας και της λεκάνης του Μοναστηριού, προσφέρει την ευκαιρία να μελετήσουμε τις σχέσεις και την επικοινωνία μεταξύ των περιοχών αυτών. Αναφέραμε παραπάνω ότι ο Φ. Πέτσας επιμένει στην ονομασία Μουσείο της Κοζάνης και όχι Αρχαιολογική Συλλογή, που δυστυχώς ως σήμερα παραμένει. Στα γραπτά του αποτυπώνονται η προσπάθειά του για ίδρυση Αρχαιολογικού Μουσείου πολύ νωρίς και παράλληλα η απογοήτευσή του για την μη υλοποίηση αυτού του στόχου. Εμείς (η ίδια και οι συνεργάτες μου) ζήσαμε την ίδια αγωνία για χρόνια και τη ζούμε ακόμα, μολονότι ιδρύθηκε και λειτουργεί, στο μεταξύ, στην Αιανή ένα από τα μεγαλύτερα και τα πλέον εξοπλισμένα Μουσεία. Ο Φ. Πέτσας αναφέρει στα ΠΑΕ (1960) , και το ίδιο αναφέρεται και στο Έργον 1960, σελ. 102, «την περισυλλογήν εκατοντάδων αντικειμένων εκ διαφόρων τόπων του Νομού εις το Μουσείον της Κοζάνης, του οποίου η Συλλογή κατέστη ήδη μία των σπουδαιοτέρων της Βορείου Ελλάδος». Στα «Χρονικά Αρχαιολογικά » (Μακεδονικά 7, (1967) 346) καταθέτει ότι «Η Κοζάνη έχασε την ευκαιρία ν αποκτήσει μουσειακό κτήριο το 1961» διότι κατά την απουσία του στην Αμερική μετάνοιωσε το Δημοτικό Συμβούλιο, αντέδρασαν τοπικοί παράγοντες και ματαιώθηκε η παράδοση οικοπέδου. Στα «Χρονικά Αρχαιολογικά » Ανασκαφή στην προϊστορική θέση Τούμπα Κρεμαστής Κοιλάδας Νομούς Κοζάνης», ΑΕΜΘ 13, (1999) και για την πιο πρόσφατη έρευνα Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, «Μαυροπηγή. Λιγνιτωρυχεία και αρχαιότητες», ΑΕΜΘ 19 (2005)

13 Η ερευνά του Φ. Πέτσα στον Νομό Κοζάνης 213 (.Μακεδονικά 9, (1969) 200, αρ. 78) επαναλαμβάνει ότι «η Κοζάνη ακόμα δεν απόκτησε Μουσείο». Στα «Χρονικά Αρχαιολογικά » (Μακεδονικά 15 (1975) αναφέρει το λήμμα Kozani στην Ιταλική Εγκυκλοπαίδεια που έγραψε34, λόγω των σημαντικών ευρημάτων και συμπληρώνει ότι «πράγματι στη Συλλογή της Κοζάνης, που δεν απέκτησε ακόμα Μουσειακό κτήριο, συγκεντρώνονται ποικίλα ευρήματα, κατά το πλείστον τυχαία, από τους Νομούς Κοζάνης και Γρεβενών». Όπως αναφέραμε, το Μουσείο της Αιανής είναι μεν μεγάλο και προοριζόταν για τις αρχαιότητες της Αιανής και μόνο, αλλά σήμερα στεγάζει τις αρχαιότητες από τις ανασκαφές δύο Νομών, που είναι πολυπληθείς λόγω των μεγάλων σωστικών ανασκαφών που επιβάλλουν τα δημόσια έργα (οδικές αρτηρίες, λιγνιτωρυχεία, φράγματα κτλ.). Στην Κοζάνη είχαμε μεν τη μικρή ευτυχία να δημιουργήσουμε κάποτε έκθεση, μικρές αποθήκες και εργαστήριο, σε κτήριο του οποίου παραχωρήθηκε η δωρεάν χρήση από κληροδότημα, αλλά με τον μεγάλο σεισμό του 1995 το οίκημα έπαθε ζημίες και η επισκευή του ολοκληρώνεται επιτέλους φέτος. Σχετικά με τη μη λειτουργία και την κατάργηση της Εφορείας Κλασικών Αρχαιοτήτων με έδρα την Κοζάνη που είχε ιδρύθηκε το 1941 από τον Α. Κεραμόπουλλο, ο Φ. Πέτσας στο άρθρο του στο Συνέδριο της Κοζάνης το σαφώς στηλιτεύει τη στάση όσων δεν στήριξαν την επιβίωση της ιδρυθείσας τότε Εφορείας36. Είναι γνωστό ότι ο Α. Κεραμόπουλλος ήταν άνθρωπος με ανήσυχο πνεύμα, διέθετε πολυμάθεια και αρετές, όπως αγάπη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, που τον οδήγησαν από τη νότια Ελλάδα, όπου κατείχε υπεύθυνες θέσεις (Αρχαιολογική Υπηρεσία, Πανεπιστήμιο, Αρχαιολογική Εταιρεία κτλ.) στη Δυτική Μακεδονία, για την οποία θέλησε να καταδείξει την ιστορική αλήθεια μέσα από τα αρχαιολογικά ευρήματα37. Έτσι 34. Enciclopedia dell Arte Antica, Suppl τ (1973), Kozani (L. Beschi). Από την Ιταλική Εγκυκλοπαίδεια μας ζητήθηκε για το ίδιο λήμμα να συμπληρώσουμε ιδιαίτερα για την Αιανή, βλ. στην ΕΑΑ, Suppl., Suppl.2, ( ) Πέτσας, ό.π. (σημ. 6), σσ Όταν πρωτόρθα, αρχές της δεκαετίας του 1980, στο Μουσείο της Κοζάνης, που στεγαζόταν εδώ και εκεί (κάποτε και σε ισόγειο χώρο προορισμένο για γκαράζ), ο αείμνηστος φύλακας Φώτης Κάβουρας μου έδειξε, με καμάρι και λύπη ταυτόχρονα, τη σφραγίδα της ΙΒ' Εφορείας, καθώς και έντυπα με το σχετικό λογότυπο. 37. Είναι ενδεικτικό το έντονο ενδιαφέρον που του προκάλεσε το περιεχόμενο των αρχαϊκών και κλασικών τάφων που αποκαλύφθηκαν στο Τρεμπένιστε, 3,5 χλμ. βόρεια της Αχρίδας. Αρχικά, το 1918, οι τάφοι ήταν επτά, το εντοπίστηκαν άλλοι πέντε και πολλαπλασιάστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες τόσο εκεί όσο και στην ευρύτερη περιοχή. Σε δύο, κυρίως, κριτικές μελέτες (Α ( )' Μακεδονικά 2, (1953)) προσπάθησε να αποδείξει την ελληνική ταυτότητα των νεκρών, οι οποίοι ήταν κτερισμένοι με πολύτιμα ελληνικά σκεύη και κοσμήματα, πανομοιότυπα με αυτά που αποκαλύφθηκαν στη Σίνδο, την Αιανή, τη Βεργίνα και σε πολλούς άλλους χώρους σε όλη την Μακεδονία που αποκαλύπτονται συνεχώς με την έρευνα των τελευταίων τριών δεκαετιών.

14 214 Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη πέτυχε το 1941 την ίδρυση της ΙΒ' Αρχαιολογικής Περιφέρειας με έδρα την Κοζάνη, η οποία δυστυχώς πολύ γρήγορα μεταφέρθηκε στη Βέροια3. Είναι τραγικό διότι περιμέναμε έκτοτε 63 χρόνια ώς το 2004, οπότε και ιδρύθηκε η Λ' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων με αρμοδιότητα στους Νομούς Κοζάνης και Γρεβενών και έδρα την Αιανή, για ιστορικούς λόγους, πλέον μετά την αποκάλυψή της, και πρακτικούς, αφού το κτήριο του Αρχαιολογικού Μουσείου, έκτασης τ.μ., που θεμελιώθηκε το 1992 ολοκληρώθηκε το Θα ήταν παράλειψη, κλείνοντας την επισκόπηση για την έρευνα του Φ. Πέτσα στον Νομό Κοζάνης, να μην αναφέρω ότι η ανάδειξη του τόπου αυτού και το πέρασμά του στη διεθνή βιβλιογραφία οφείλεται εν πολλοίς στον Φ. Πέτσα και επιπλέον ότι εμείς που ασχοληθήκαμε μεταγενέστερα με την ίδια περιοχή ωφεληθήκαμε πάρα πολύ από τη δουλειά του, τις δημοσιεύσεις, καθώς και τις βιβλιοκρισίες, που έκανε για πολλά έργα με την κριτική ματιά που τον διέκρινε, κάνοντας στα συνθετικά αυτά άρθρα πολύτιμες αναφορές για την ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της Άνω Μακεδονίας. Αιανή, Λ' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΡΑΜΗΤΡΟΥ-ΜΕΝΤΕΣΙΔΗ Δρ Αρχαιολόγος 38. Βλ. X. Μακαρόνας, Μακεδονικά 2 ( ) 592.

15 Η έρευνα του Φ. Πέτσα στον Νομό Κοζάνης 215 ΕΡΓΟΡΓΑΦΙΑ ΤΟΥ Φ. ΠΕΤΣΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ: 1. «Μυκηναϊκά όστρακα εκ Κοζάνης και Παιονίας», ΑΕ 1953, σσ «Ανασκαφή αρχαίου νεκροταφείου Κοζάνης», ΠΑΕ 1960, σσ , πίν «Κοζάνη», Το Έργον 1960, σσ «Κοζάνη, νεκροταφείον», Το Έργον 1963, σσ «Ανασκαφαί Κοζάνης», ΠΑΕ 1963, σσ , πίν A4 17, , Χρον. Β2, σσ A4 19, 1964, Χρον. Β3, σ A4 20, 1965, Χρον. Β3, σσ «Ανασκαφή Κοζάνης», ΠΑΕ 1965, σσ , πίν «Κοζάνη», Το Έργον 1965, σσ A4 21, 1966, Χρον. Β2, σ. 354, πίν. 378γ. 12. «Χρονικά Αρχαιολογικά », Μακεδονικά 7, 1967, σσ (Νομός Κοζάνης σσ ). 13. «Χρονικά Αρχαιολογικά », Μακεδονικά 9, 1969, σσ (Νομός Κοζάνης σσ ). 14. «Χρονικά Αρχαιολογικά », Μακεδονικά 14, 1974, σσ «Βιβλιοκρισίαι», Μακεδονικά 14, 1974, σσ «Χρονικά Αρχαιολογικά », Μακεδονικά 15, 1975, σσ «Βοϊακές αρχαιότητες», στο Β Συμπόσιο Ιστορίας, Λαογραφίας-Γλωσσολογίας, Παραδοσιακής Αρχιτεκτονικής, της Βοϊακής Εστίας, 1979, σσ «Αναμνήσεις, Αδημοσίευτες Παρατηρήσεις και Ευρήματα», Πρακτικά Α Συνεδρίου, Η Κοζάντι και η περιοχή της, Ιστορία και Πολιτισμός, 1993 (1997)

16 216 Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη Εικ. 1. Κοζάνη, νεκρόπολη της οδού Φιλίππου Β'. Εικ. 2. Κοζάνη, νεκρόπολη της οδού Φιλίππου Β'. Μελανόμορφη πρόχους τάφου XVII. Εικ. 4. Κοζάνη, αργυρή ενεπίγραφη φιάλη, αρχές 5ου αι. π.χ.

17 Η έρευνα του Φ. Πέτσα στον Νομό Κοζάνης 217 Εικ. 6. Άγιος Ελευθέριος Δρεπάνου. Στήλη, αρ. BEK 179. Εικ. 7. Άγιος Ελευθέριος Δρεπάνου. Στήλη, αρ. ΒΕΚ.

18 218 Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη Εικ. 8. Άγιος Ελευθέριος Δρέπανου. Στήλη, αρ. ΒΕΚ 7. Εικ. 9. Άγιος Ελευθέριος Δρέπανου. Εικ. 10. Άγιος Ελευθέριος Δρέπανου. Στήλη, αρ. ΒΕΚ 181. Στήλη, αρ. ΒΕΚ 180.

Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ Φ. ΠΕΤΣΑ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ

Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ Φ. ΠΕΤΣΑ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 201 Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ Φ. ΠΕΤΣΑ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ Είναι γνωστό ότι η αρχαιολογική έρευνα συστηματοποιήθηκε κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1980 στον Νομό Κοζάνης και συνεχίζεται διαρκώς βελτιούμενη ώς σήμερα,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΘΕΣΣΑΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΒΟΛΟΣ 2011 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Το αρχαίο θέατρο Φθιωτίδων Θηβών

Διαβάστε περισσότερα

Ησυστηματική ανασκαφική έρευνα στους αρχαιολογικούς

Ησυστηματική ανασκαφική έρευνα στους αρχαιολογικούς AIANH Η έκθεση στο Aρχαιολογικό Mουσείο Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη Δρ Αρχαιολόγος, Διευθύντρια Λ Eφορείας Προϊστορικών και Kλασικών Aρχαιοτήτων Η Αιανή, «πόλις Μακεδονίας», σύμφωνα με τον ιδρυτικό μύθο

Διαβάστε περισσότερα

Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού. Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008)

Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού. Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Με την αρχή της ΕΧ παρατηρείται μια αλλαγή στη συμβολική έκφραση των προϊστορικών κοινοτήτων στο βόρειο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Κ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από το 2000 έως το 2009 στην περιοχή αρμοδιότητας της Κ ΕΠΚΑ που περιλαμβάνει τα νησιά Λέσβο, Λήμνο, Χίο, Οινούσσες, Ψαρά και Άγιο Ευστράτιο, πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Τα αρχαία της Κατοχής

Τα αρχαία της Κατοχής Τα αρχαία της Κατοχής Σπερχειάδα 7 Απριλίου 2016 Σαράντος Θεοδωρόπουλος ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΚΑΗΣ Ο ΠΟΘΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΩΣ ΤΟΥΣ 1939 Ο Δρ. Γκαίμπελς επισκέπτεται την Αρχαιότητες στην Αθήνα 1940 ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

7o Ταξίδι στην Θράκη. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

7o Ταξίδι στην Θράκη. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. 7o Ταξίδι στην Θράκη Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. 7o Ταξίδι στην Θράκη Δευτέρα, 17 Αύγουστος 2015 Παραλία Μακρύαμμου Παραδεισένια και πλήρως εξοπλισμένη

Διαβάστε περισσότερα

μέσοσ ρουσ του Αλιάκμονα (II) Η ζωη στην κοιλαδα Τοπογραφία: Από την προϊστορία στο σήμερα

μέσοσ ρουσ του Αλιάκμονα (II) Η ζωη στην κοιλαδα Τοπογραφία: Από την προϊστορία στο σήμερα ΑΘΑ ανασκαφη 01 Η θέση Κασιάνη Λάβας από ανατολικά. Στο λόφο οικιστικά κατάλοιπα της Αρχαιότερης Νεολιθικής, της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού και της Ελληνιστικής εποχής. Δυτικά του λόφου το φυσικό πέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΑΡΧΑΙΑΣ ΜΙΕΖΑΣ

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΑΡΧΑΙΑΣ ΜΙΕΖΑΣ 2ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΑΟΥΣΑ 28-30 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΑΡΧΑΙΑΣ ΜΙΕΖΑΣ Νοέµβριος 2014 Δίκτυο αρχαιολογικών χώρων στην περιοχή της Μακεδονίας Μια φορά κι έναν καιρό Μια φορά κι έναν καιρό

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης

Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Χαρακτηριστικό Παράδειγµα της Πολιτιστικής Πολιτικής της Ελλάδας Γενικές Αρχές: Α. Η πολιτιστική πολιτική της χώρας µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ιερό Αφροδίτης Π α ν α γ ι ώ τ η ς Ν ε ο φ ύ τ ο υ Β 2 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενική Εισαγωγή..σελ.3 Ιστορική αναδρομή..σελ.3 Περιγραφή του χώρου.σελ.4

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Η ανασκαφική δραστηριότητα της ΙΖ ΕΠΚΑ, την περίοδο 2000-2010 επικεντρώθηκε κυρίως σε σωστικές και δοκιμαστικές ανασκαφές, στο πλαίσιο των εργασιών συντήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΣ: 2011-2012 Υπεύθυνοι/ες καθηγητές/τριες Τζιούφας Βασίλειος ΠΕ11 Φλόκας Αθανάσιος ΠΕ03 Κρομμύδα Δέσποινα ΠΕ09 Σωτήρη Χρυσούλα ΠΕ15 Νασιόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2008

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2008 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2008 ΝΟΜΟΣ ΕΒΡΟΥ ΣΥΝΟΛΟ 20.000 ΝΟΜΟΣ ΡΟΔΟΠΗΣ ΙΘ' Εφορεία Πρ. Κομοτηνής Έργου 4916 ΙΘ' Εφορεία Πρ. Κομοτηνής Π.Τσατσοπούλου Τηλ:2531022411 FAX:2531021517

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή

Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή Στη στήλη αυτή σας παρουσιάζουμε μνημεία και χώρους, ευρισκόμενα στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή, τα οποία η Πολιτεία επισήμως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΥΣΙΜΟ ΕΝΟΣ ΓΡΙΦΟΥ (ή πως χώρεσαν 3000 χρόνια ιστορίας στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαλαμίνας)

ΤΟ ΛΥΣΙΜΟ ΕΝΟΣ ΓΡΙΦΟΥ (ή πως χώρεσαν 3000 χρόνια ιστορίας στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαλαμίνας) ΤΟ ΛΥΣΙΜΟ ΕΝΟΣ ΓΡΙΦΟΥ (ή πως χώρεσαν 3000 χρόνια ιστορίας στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαλαμίνας) 1. Η Ανάγκη Εικόνα 1 Η Βόρεια πτζρυγα τησ κεντρικήσ αίθουςασ (Β) του Μουςείου Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ.

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Λ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗ Αρχικά στο Νομό Κοζάνης και από το 2004 και στο Νομό Γρεβενών μεγάλα δημόσια έργα επέβαλαν τη διενέργεια δεκάδων σωστικών ανασκαφών σε έκταση που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΕΡΕΥΝΑΣ &ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΚΟΖΑΝΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ Οκτώβριος 2014 IV. ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΚΑΤΟΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών

Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών Αθηνά Παπαδάκη Αρχαιολόγος Εφορείας Αρχαιοτήτων Βοιωτίας Επιμορφωτικό Σεμινάριο Θήβα 8 Σεπτεμβρίου 2016 Διαχρονικά ο πολιτισμός της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΝΟΜΟΣ: 3028/2002 ΦΕΚ: Α 153/28.06.2002 ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΘΡΟ 1: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ 1. Στην προστασία που παρέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας

Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακρωτήρι Το Ακρωτήρι της Θήρας είναι ο σημαντικότερος προϊστορικός οικισμός των Κυκλάδων. Διατηρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα.

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Εισηγήτριες: Κανελλοπούλου Μπότη Μαρία, Δικηγόρος, Επίκουρη Καθηγήτρια του Ιονίου Πανεπιστημίου Βουλιγέα Ελένη, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών

Διαβάστε περισσότερα

Προκηρυσσόμενος προϋπολογισμός, μέτρα, υπομέτρα και δράσεις

Προκηρυσσόμενος προϋπολογισμός, μέτρα, υπομέτρα και δράσεις ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ 4 ης ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΤΟΠΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ LEADER ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013»

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ Όνομα συντάκτη: Δρ. Αντώνιος Κώστας Στοιχεία επικοινωνίας: (τηλέφωνο, e-mail)

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Βεργίνα. digitalarchive

Βεργίνα. digitalarchive digitalarchive Βεργίνα publishing by tag Πόλη του Νομού Ημαθίας στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Η Βεργίνα απέκτησε ιστορική σημασία μετά την ανακάλυψη του τάφου του Φιλίππου Β, πατέρα του Μεγάλου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦωτιΟς Πετςας και το αρχαιολογικο εργο ςτη ΜακεδΟνια

Ο ΦωτιΟς Πετςας και το αρχαιολογικο εργο ςτη ΜακεδΟνια 125 Ο ΦωτιΟς Πετςας και το αρχαιολογικο εργο ςτη ΜακεδΟνια τον ςεπτέμβριο του 2006 οργανώθηκε από τον πολιτιστικό σύλλογο αριστοτέλης στη νάουσα ένα συμπόσιο στη μνήμη του Φώτιου Πέτσα, στο οποίο παρουσιάσθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΙΟΣ ΠΕΤΣΑΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ. Οι δεκαετίες του 50 και 60 υπήρξαν για τη Μακεδονία η περίοδος οργάνωσης

Ο ΦΩΤΙΟΣ ΠΕΤΣΑΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ. Οι δεκαετίες του 50 και 60 υπήρξαν για τη Μακεδονία η περίοδος οργάνωσης Ο ΦΩΤΙΟΣ ΠΕΤΣΑΣ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Οι δεκαετίες του 50 και 60 υπήρξαν για τη Μακεδονία η περίοδος οργάνωσης της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, υπεΰθυνης για την αρχαιολογική έρευνα και όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΟΙΝΙΑΔΩΝ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη των Μυκηνών

Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη των Μυκηνών ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ:

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ 2009 11-13 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΧΩΡΟΣ ΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Γεωργία Στρατούλη, Σέβη Τριανταφύλλου,

Διαβάστε περισσότερα

Φωτογραφία: Πρόσοψη του τάφου του ΦΙλίππου Β στην Βεργίνα (φωτ.: Sarah Murray)

Φωτογραφία: Πρόσοψη του τάφου του ΦΙλίππου Β στην Βεργίνα (φωτ.: Sarah Murray) Ε Λ Λ Η Ν Ι ΚΟ Ι Ρ Υ Μ Α Π ΟΛ Ι Τ Ι Σ Μ ΟΥ Ε Σ Τ Ι Α Ε Λ Λ Α Ο Σ Κ Υ Π Ρ Ο Υ Από τις Αιγές στην Αµφίπολη Παρασκευή, 20 Μαρτίου 2015, 5-8:30 µ.µ. Πανεπιστήµιο Κύπρου Αίθουσα Τελετών Καλλιπόλεως 75 Οµιλητές

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Σάββατο, 21 Μάρτιος :16 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 21 Μάρτιος :38

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Σάββατο, 21 Μάρτιος :16 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 21 Μάρτιος :38 Η διασωθείσα μέχρι τους ιστορικούς χρόνους παράδοση, αλλά και τα πρώτα γραπτά κείμενα, οι πήλινες πινακίδες των αρχείων των μυκηναϊκών ανακτόρων, μας πληροφορούν για την ύπαρξη μικρών κρατών με αυστηρή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Το ανάκτορο της Ζάκρου Ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου Το ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου βρίσκεται στο ΝΑ άκρο της Κρήτης στον ομώνυμο ευρύχωρο όρμο. Η θέση ήταν γνωστή από τον 19 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Όνομα: Χολέβα Βασιλική Εξάμηνο: Η Μάθημα: Το Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.χ Διδάσκων: Βλαχόπουλος Ανδρέας ΠΑΛΑΜΑΡΙ I ΠΧ II ΠΑΛΑΜΑΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Εισαγωγή Οι εργασίες πεδίου στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά, στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι, Ιεράπετρα), διήρκεσαν 6 εβδομάδες, ενώ ακολούθησε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;»

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η έρευνα «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» πραγματοποιήθηκε τους μήνες Φεβρουάριο-Μάρτιο 2014 σε πέντε σχολεία της Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΜΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΠΟΤΑΜΟ Ιστορική επισκόπηση

ΔΑΜΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΠΟΤΑΜΟ Ιστορική επισκόπηση ανασκαφη μέσοσ ρουσ του Αλιάκμονα (I) ΔΑΜΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΠΟΤΑΜΟ Ιστορική επισκόπηση Η λειτουργία του Υδροηλεκτρικού Σταθμού Πολυφύτου της ΔΕΗ, από το 1974 και μετά, είχε ως αποτέλεσμα τα νερά της τεχνητής

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσία Οργανικής Θέσης: ΚΖ ΕΠΚΑ Υπηρεσία όπου υπηρετώ: ΚΖ ΕΠΚΑ Τηλέφωνο: 23510 47883 23510 47884, kzepka@culture.gr

Υπηρεσία Οργανικής Θέσης: ΚΖ ΕΠΚΑ Υπηρεσία όπου υπηρετώ: ΚΖ ΕΠΚΑ Τηλέφωνο: 23510 47883 23510 47884, kzepka@culture.gr Ονοματεπώνυμο: Ε υ τ υ χ ί α Π ο υ λ ά κ η - Π α ν τ ε ρ μ α λ ή Βαθμός: Αρχαιολόγος Α Υπηρεσία Οργανικής Θέσης: ΚΖ ΕΠΚΑ Υπηρεσία όπου υπηρετώ: ΚΖ ΕΠΚΑ Τηλέφωνο: 23510 47883 FAX/ Email: 23510 47884, kzepka@culture.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Εισαγωγικά: ΟΡΙΣΜΟΣ: Με τον όρο μυκηναϊκός πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της ΎστερηςΕποχήςτουΧαλκούαπότο1600-1100 π. Χ. που αναπτύχθηκε κυρίως στην κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης

Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Παρή Καλαμαρά Διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Εύβοιας Εμπορικό Επιμελητήριο - Χαλκίδα, 7-6-2015 Τα κάστρα στα χρόνια του Βυζαντίου

Διαβάστε περισσότερα

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ.

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ. Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/1600 1100/1050 π.χ. Υστεροκυπριακή Ι: 1650/1600-1450 π.χ. (ΥΚ ΙΑ:1650/1600-1500 π.χ. και ΥΚΙΒ: 1500-1450 π.χ.) Υστεροκυπριακή ΙΙ: 1450-1200 π.χ. (ΥΚΙΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΗ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1-2. Αρχαίος Φάγρης. Ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας και πήλινη γυναικεία προτομή από το νεκροταφείο (4ος αι. π.χ.). ΚΑΒΑΛΑ Πέρνη Στη θέση «Τούμπα»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ (ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ) Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων Εθνικού Αρχείου, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ O ΒΡΕΤΑΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΟ ΚΕΜΠΡΙΤΖ, ΑΦΟΥ ΤΑΡΑΞΕ ΤΑ ΝΕΡΑ ΔΙΑΤΥΠΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΩΣ ΟΙ ΈΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΛΛΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ..!!! Κομμάτια έκαναν οι

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Οι δυνατότητες επιστημονικής έρευνας σ εκείνες τις αρχαίες πόλεις που Βρίσκονται κάτω από σύγχρονες

Οι δυνατότητες επιστημονικής έρευνας σ εκείνες τις αρχαίες πόλεις που Βρίσκονται κάτω από σύγχρονες ΣΤΕΛΛΑ Π. ΡΑΥΤΟΠΟΥΛΟΥ Οι δυνατότητες επιστημονικής έρευνας σ εκείνες τις αρχαίες πόλεις που Βρίσκονται κάτω από σύγχρονες Η ανακοίνωση τούτη θα δώσει μερικά στοιχεία για το επιστημονικό έργο που συντελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΕΛΔΕΜΙΡΗ. 2/5/1973 Αθ. Διάκου 7-9, Άγιος Παύλος, Θεσσαλονίκη

ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΕΛΔΕΜΙΡΗ. 2/5/1973 Αθ. Διάκου 7-9, Άγιος Παύλος, Θεσσαλονίκη ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΕΛΔΕΜΙΡΗ 2/5/1973 Αθ. Διάκου 7-9, Άγιος Παύλος, Θεσσαλονίκη 2310247570-6978 315324 info@stefanieveldemiri.com Η επαγγελματική εξειδίκευση της Στεφανίας Βελδεμίρη που αφορά τη συντήρηση αρχαιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώης Τριαντάφυλλος

Παπαζώης Τριαντάφυλλος digitalarchive publishing by tag Παπαζώης Τριαντάφυλλος Πρόκειται για τον ιστορικό ερευνητή που ανέτρεψε τα δεδομένα στη Βεργίνα! Έπειτα από πολυετή έρευνα αποκάλυψε ότι στον τάφο της Βεργίνας δεν βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΜΦΙΛΟΧΙΚΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Με ιδιαίτερη χαρά ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΥΡΙΑΝΩΝ παρουσιάζει το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Με ιδιαίτερη χαρά ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΥΡΙΑΝΩΝ παρουσιάζει το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ Ημερολόγιο 2017 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Με ιδιαίτερη χαρά ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΥΡΙΑΝΩΝ παρουσιάζει το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ του, για το έτος 2017. Η φετινή έκδοση με τοπία, όλα επιλεγμένα από την ΠΡΩΤΟΠΟΡΟ ΕΡΜΟΥΠΟ- ΛΗ, δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Β 5 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Των μαθητριών: Στέλλα Κουρκουρίδου Μαρίνα Κουσικιάν ΑΝΔΡΙΑΝΑ ΓΙΑΝΤΟΥΡΗ ΧΡΥΣΑ ΑΝΤΕΜΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΟΥΖΟΥΝΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ Υπεύθυνη Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

Κύπρος Ένα νησί ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση

Κύπρος Ένα νησί ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση Κύπρος Ένα νησί ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση Ο Πολιτισμός της Φιλιάς (2400/2350-2300 π.χ.) Πρωτοκυπριακή Περίοδος (2300-1900 π.χ.) Μεσοκυπριακή Περίοδος (1900-1650/1600 π.χ) Ο Πολιτισμός της Φιλιάς Μετάβαση

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΡΙΛΟΦΟΥ ΣΤΕΝΗΜΑΧΟΥ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ.

ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΡΙΛΟΦΟΥ ΣΤΕΝΗΜΑΧΟΥ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ. 175 ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΡΙΛΟΦΟΥ ΣΤΕΝΗΜΑΧΟΥ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ. Ο Νομός Ημαθίας, με το πλούσιο αρχαιολογικό παρελθόν του, υπήρξε για πολλά χρόνια ένα ανεξάντλητο πεδίο έρευνας και μελέτης

Διαβάστε περισσότερα