ΝΕΜΕΑ ΔΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΧΩΡΑ ΕΡΑΤΕΙΝΗ. Επιμέλεια. Αθήνα 2011 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΦOINIKA

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΕΜΕΑ ΔΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΧΩΡΑ ΕΡΑΤΕΙΝΗ. Επιμέλεια. Αθήνα 2011 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΦOINIKA"

Transcript

1 ΝΕΜΕΑ ΔΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΧΩΡΑ ΕΡΑΤΕΙΝΗ Επιμέλεια Αθήνα 2011 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΦOINIKA

2 Ιόλη Βιγγοπούλου ΣΤΗ ΝΕΜΕΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΣΕΙΣ, ΑΝΑΠΟΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΩΝ ΑΜΠΕΛΙΩΝ Για τους Δυτικοευρωπαίους ταξιδιώτες, το ελληνικό ταξίδι, πραγματικό ή της φαντασίας, στάθηκε, από τις πρωιμότερές τους περιηγήσεις, ένα μακρύ ταξίδι της μνήμης. Mνήμη που στάθμευε κάθε φορά ανάλογα με τις συγκυρίες, τα κίνητρα και τα ενδιαφέροντα. H πρόσληψη ενός χώρου και των ανθρώπων μιας περιοχής ακολούθησε πιστά το παλιρροϊκό κύμα όλων των πνευματικών, πολιτικών και πολιτιστικών ρευμάτων που στη διάρκεια των τελευταίων αιώνων παρέσυραν τους Ευρωπαίους στο μεγάλο παιχνίδι της Ιστορίας. Οι μαρτυρίες από τις προσωπικές ή φανταστικές επισκέψεις Eυρωπαίων ταξιδιωτών τους προηγούμενους αιώνες, αλλά και οι θεωρητικές τους γνώσεις, τα οράματα ή οι ιδεολογίες της εποχής τους που συγκρούονταν με τις εμπειρίες τους, καθώς και οι απεικονίσεις με τις οποίες αναπαράστησαν το χώρο, συνθέτουν τα στερεότυπα με τα οποία τροφοδοτήθηκε η περιηγητική γραμματεία στην καμπύλη αυτών των αιώνων. 1 Έτσι, τα ταξιδιωτικά κείμενα του 18ου αιώνα συνοψίζουν ολόκληρη αυτή την εποχή, όπου η αρχαιότητα κυριαρχεί κάθε άλλου ερεθίσματος από τον περιβάλλοντα χώρο. Οι Δυτικοευρωπαίοι περιηγητές είχαν αρχίσει, τον προχωρημένο πια 18ο αιώνα, να εισχωρούν όλο και περισσότερο στην ενδοχώρα της Πελοποννήσου, αφενός αναζητώντας να βιώσουν το όραμά τους για την αρχαιότητα, η οποία είχε πια εγκατασταθεί στη συνείδησή τους ως πρότυπο ζωής, μόρφωσης, ήθους, ενώ η αναζήτησή της ήταν εύλογη στα αρχαία ερείπια, και αφετέρου επιθυμώντας να εκτονώσουν τις αρχαιοδιφικές τους ορέξεις, οι οποίες από αρχαιολατρία κατέληγαν σε αρχαιομανία και αρχαιοθηρία. Οι αρχαιολογικές αποστολές που εγκαινιάστηκαν ήδη από τον 18ο αιώνα υπέκρυπταν και την παθιασμένη επιθυμία διαρπαγής αρχαιοτήτων, για τον εμπλουτισμό των συλλογών ιδιωτών και ηγεμόνων στη Δύση, που κατέληγε ώς και τη σύληση και καταστροφή αρχαίων μνημείων. Ήταν άνοιξη, στα 1766, και η πλούσια φύση έκρυβε τις αγριάδες της. «Τα ερείπια, οι Κολόνες, όπως µας τα είπαν, θα πρέπει να είναι στον ευθύ δρόµο προς την Κόρινθο και µάλλον θα πρόκειται για το Ναό του Δία στη Νεµέα... Οδεύαµε από το Άργος βόρεια και το πέρασµα του Τρητού είναι στενό, οι πλαγιές κατέβαιναν απότοµα και η ρεµατιά ήταν γεµάτη ροδοδάφνες και µυρτιές, το νερό έρρεε άφθονο σε κάποιους Τούρκους που έστεκαν σαν φρουροί δώσαµε λίγους παράδες στρίψαµε αριστερά, παντού άγριοι θάµνοι και ψηλά σπηλιές όπου οι βοσκοί προστάτευαν το χειµώνα τα κοπάδια τους. Σε κάποια από αυτές θα φώλιαζε το λιοντάρι της 135

3 Νεµέας, όπως τις έδειχναν ακόµα στον 2ο µ.χ. αιώνα από ψηλά φαίνονται η Ναυπλία, το Άργος και ο Ακροκόρινθος καθώς κατεβαίναµε προς την πεδιάδα φάνηκαν οι Κολόνες». Ο Richard Chandler, μόλις είκοσι οκτώ χρονών, μέλος της αρχαιόφιλης Εταιρείας των Dilettanti και επιφορτισμένος μαζί με τον αρχιτέκτονα Nicholas Revett και το ζωγράφο William Pars με την καταγραφή αρχαιοτήτων, συνέχιζε τις περιηγήσεις του και στην Κορινθία, όπως είχε ήδη κάνει τα δύο τελευταία χρόνια στη Μικρά Ασία, στην Αθήνα και την ευρύτερη περιοχή της Αττικής, και όπως θα συνέχιζε και σε άλλες τοποθεσίες, όπου οι αρχαίες πηγές, και ιδίως το κείμενο του Παυσανία, του υπαγόρευαν. Καρπός των διετών τους εξερευνήσεων υπήρξε η μνημειώδης έκδοση Ionian Antiquities όπου και η πρώτη απεικόνιση των ερειπίων της Νεμέας, ενώ στις ταξιδιωτικές αφηγήσεις του Chandler, βασισμένες στα ημερολόγιά του, αναδεικνύεται και ο σύγχρονος κόσμος των Ελλήνων, που αποτελούσαν τα ζωντανά μνημεία του πολιτισμού που έλαμψε στις ίδιες περιοχές. Σταχυολογούμε: «... Ο Ναός, δωρικού ρυθµού µε έξι κίονες στην πρόσοψη, έχει σήµερα µόνο δύο κίονες όρθιους που στηρίζουν το επιστύλιό τους και µερικά θραύσµατα. Το ερείπια στέκουν γυµνά και το χώµα γύρω µόλις είχε οργωθεί. Στήσαµε τη σκηνή µας στο χώρο του Ναού... µια αγριαπιδιά φυτρώνει ανάµεσα στις πέτρες, ενώ θάµνους σχίνου προτίµησε ο µάγειράς µας για να προστατεύσει τη φωτιά. Προµήθειες σε γάλα και αρνί είχαµε από µια στάνη στην κοιλάδα και νερό από την πηγή που στα αρχαία χρόνια ονοµαζόταν Αδράστεια. Στο βάθος η εντυπωσιακή κορυφή του Απέσα, και ανάµεσα στον αρχαίο Ναό και τη µικρή εκκλησία που στέκει στα ερείπια περνάει ο δρόµος για το χωριό Άγιος Γεώργιος, απ όπου προµηθευτήκαµε κρασί αλλά και εργαλεία για να σκάψουµε... Περάσαµε πάλι µπροστά από την πηγή και πήραµε το δρόµο για τις αρχαίες Κλεωνές...».2 136

4 Ο Chandler, το βιβλίο του Παυσανία Ελλάδος Περιήγησης, που το συμβουλευόταν συνέχεια μην τυχόν και προσπεράσουν κάποια τοποθεσία άξια προς εξερεύνηση, το έχωσε στο σάκο που κρεμόταν από τη σέλα του αλόγου του. Αναλογίστηκε ότι περίπου εκατόν τριάντα χρόνια πριν, γύρω στο 1633, μια παρέα Γάλλων ευγενών που πραγματοποίησε το δελεαστικό και τόσο ριψοκίνδυνο ταξίδι στην Ανατολική Μεσόγειο συγκέντρωσε και κατέθεσε μετά σ ένα ταξιδιωτικό χρονικό όλη τη θεωρητική γνώση που είχαν για τους χώρους που αντίκρισαν, παρά τις προσωπικές τους εμπειρίες. Συνηθίζετο άλλωστε εκείνα τα χρόνια το ταξιδιωτικό αφήγημα να μετεωρίζεται στις παρυφές της γεωγραφίας, της ιστορίας αλλά και του αυτοβιογραφικού χρονικού. Έτσι, και το ταξιδιωτικό χρονικό με τον πληθωρικό γραπτό λόγο που υπέγραψαν οι Fermanel, Fauvel, Badouin de Launay και Stochove και το οποίο αγωνιά να μεταδώσει γνώσεις, είναι από τα πρώτα έργα που παραπέμπουν στον Παυσανία, κι ενώ περιγράφει τους χώρους ωσάν οι περιηγητές να βρέθηκαν εκεί, εντούτοις τα γραφόμενα είναι μόνον επανάληψη των αρχαίων κειμένων.3 Όπως έγινε και με το απόσπασμα που περιγράφει τα της περιοχής της Νεμέας. Αλλά, θα σκέφτηκε ο Chandler, είναι η πρώτη φορά που το κείμενο του Παυσανία επιδιώχθηκε να ταυτιστεί στους ίδιους τους χώρους, έστω χωρίς προσωπική εμπειρία, και είναι κρίμα που ο δρόμος δεν έφερε τους Spon και Wheler κατά δω, μιας και αυτοί είναι οι πρώτοι που εγκαινίασαν την επιτόπια παρατήρηση με την κριτική ανάγνωση των αρχαίων κειμένων.4 Ο ίδιος δεν αντιλήφθηκε πως ήταν ο πρώτος που ταύτισε εξ αυτοψίας τις αρχαίες μαρτυρίες για τη Νεμέα, ενώ ό,τι έγραψε στάθηκε πολύτιμη πηγή για τους μεταγενέστερους ταξιδιώτες.5 Ο πρώτος από τους επόμενους που συμβουλεύτηκαν το κείμενο του Chandler, έστω κατά τη διάρκεια της συγγραφής του δικού τους χρονικού, ήταν ο πολυταξιδεμένος ορυκτολόγος Edward Ερείπια του Φλιούντα. (Από το βιβλίο του Philippe Le Bas, Voyage archéologique en Grèce et en Asie Mineure, Παρίσι ) 137

5 Daniel Clarke, που έφτασε στη Νεμέα πενήντα περίπου χρόνια μετά τον πρώτο αρχαιόφιλο της περιοχής. Είχε ταξιδέψει πολύ, από τη Σκανδιναβία ώς την Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και τη Μικρά Ασία. Στην περιοχή έφτασε στις αρχές Νοεμβρίου του 1801, όμως το ταξιδιωτικό του χρονικό δημοσιεύτηκε αρκετά χρόνια αργότερα, οπότε συμπεριέλαβε και παρατηρήσεις μεταγενέστερων περιηγητών. Προσπαθεί να εντοπίσει τη σπηλιά του λέοντα της Νεμέας οι ντόπιοι δεν γνωρίζουν τίποτα σχετικό, αναζητεί διεξοδικά όλα όσα μνημονεύονται στο κείμενο του Παυσανία, οι ντόπιοι από το μικρό (με τρεις καλύβες) χωριουδάκι με το όνομα Κολόνες τον φιλοξενούν στο φτωχικό τους: «προσέξαµε την αγριαπιδιά που αναφέρει ο Chandler... από το µεγαλοπρεπές αρχαίο οικοδόµηµα έχουν αποµείνει µόνο τρεις κίονες, οι δύο να στηρίζουν ένα επιστύλιο... οι ντόπιοι µάς είπαν ότι άλλοτε υπήρχαν ενενήντα όρθιες κολόνες...». Η ερημία του χώρου, η εγκατάλειψη καθώς και το γυμνό από ανθρώπινες μορφές σχέδιό του των ερειπίων εναρμονίστηκαν με τη δυστυχία των κατοίκων, ενώ το κείμενο του Παυσανία, όπου οι λεπτομέρειες για τις πανελλήνιες αρχαίες εορτές και τα μνημεία που τιμούσαν τους ήρωες της περιοχής, αντηχούσε μόνο σιωπή. 6 Ποτέ άλλοτε όμως δεν βρέθηκαν συγχρόνως τόσο σημαντικοί και δραστήριοι ταξιδιώτες στον ελλαδικό χώρο όσο το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα, οι οποίοι και αντικατοπτρίζουν τα πολλαπλά πρόσωπα του ταξιδιωτισμού. Μερικοί από αυτούς καθόρισαν τις επισκέψεις, τα ενδιαφέροντα και τα γραπτά πολλών μεταγενεστέρων τους. Ένας από αυτούς είναι ο φιλοπερίεργος, με κριτικό πνεύμα αλλά και καλλιτεχνικό αισθητήριο, Άγγλος αρχαιολόγος Edward Dodwell, και με τη δημοσίευση του ταξιδιωτικού του χρονικού αναγνωρίζουμε έκτοτε την πραγματική ανακάλυψη ενός «τόπου»: η οδοιπορία γίνεται τρόπος αναγνώρισης και ανάγνωσης του τοπίου, και εκεί εντάσσονται τα μνημεία, η ιστορία, οι σύγχρονοι άνθρωποι, οι τεκμηριωμένες πληροφορίες. H περιδιάβαση ή ο περίπλους επιτρέπουν την αναπόληση, καλλιεργούν την περιέργεια, ανασύρουν τις γνώσεις, ενώ το αποκομιζόμενο συναίσθημα επισφραγίζει την εμπειρία. Ο Dodwell, το Δεκέμβριο του 1805, έφτασε μετά από τέσσερις ώρες και δέκα λεπτά από την Κόρινθο στην περιοχή της Νεμέας, περνώντας πρώτα από τις Κλεωνές. Η αφήγηση περιπλέκει τις περιγραφές των αρχαίων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων για το χώρο με τις προσωπικές του εμπειρίες: 7 «κατεβήκαµε στη βαθιά πεδιάδα της Νεµέας δεν υπήρχε µέρος εκεί κοντά να βρούµε καταφύγιο... προχωρήσαµε ώς το χωριό Κουτσουκµάδι [Κουτσοµάδι], στο οποίο φτάσαµε αφού διασχίσαµε µερικά αµπέλια και ελαιώνες Το άλλο πρωί γυρίσαµε πίσω στο Ναό της Νεµέας». Η περιγραφή του Ναού και των ερειπίων αποδεικνύει το έμπειρο μάτι του αρχαιοδίφη, το τοπίο όμως επιβάλλεται: «άγονοι οι λόφοι, µε σκοτεινό και µελαγχολικό χρώµα η Νεµέα χαρακτηρίζεται από κατάθλιψη πιο πολύ απ όλα τα µέρη που έχω δει. Η λαµπρότητα του θρησκευτικού µεγαλείου και οι γεµάτες ζωντάνια γυµναστικές και ιππικές ασκήσεις έδωσαν τη θέση τους στο καταθλιπτικό κενό µιας νεκρικής µοναξιάς δεν είδαµε κανένα ζωντανό πλάσµα, µόνον ένα ζευγά και τα βόδια του ούτε ένα δέντρο... µόνο λίγοι θάµνοι γύρω από το Ναό». Και φεύγοντας πια προς το Άργος: «περάσαµε από ένα χωριό, τον Άγιο Γεώργιο, µε αρκετό πληθυσµό, µόνον Έλληνες, και κατεβήκαµε στην εύφορη κοιλάδα του Φλιούντα µε τα απλωµένα αµπέλια, τις καλλιέργειες σταφίδας και τα πολλά δηµητριακά και το όνοµα της περιοχής από το γιο του Βάκχου έτσι ερµηνεύεται και η υπερχειλίζουσα ευφορία από τα αµπέλια της που ήταν πάντα όπως και τώρα µε τα καλύτερα κρασιά όλης της χερσο- 138

6 νήσου η κορινθιακή σταφίδα παράγεται σ αυτή την εύφορη πεδιάδα αλλά ονοµάστηκε έτσι επειδή εξαγόταν από το λιµάνι της Κορίνθου». Ο συνοδοιπόρος σε κάποια από τα ταξίδια του Dodwell, ακούραστος και ευφυής William Gell, αρχαιοδίφης και εξαιρετικός τοπογράφος, μέλος και αυτός των Dilettanti, περιορίστηκε στην περιγραφή και τη βιαστική σχεδίαση του Ναού του Δία, ενώ σε ένα άλλο έργο του για την Πελοπόννησο σημειώνει τον Άγιο Γεώργιο ως μεγάλο χωριό που παράγει «εξαιρετικό κόκκινο κρασί». 8 Στη Νεμέα είχαν ήδη όλα χαθεί αιώνες νωρίτερα και ο Ναός είχε ήδη χάσει τη σκεπή του από τα χρόνια του Παυσανία. Δεκαπέντε μήνες μετά τους δύο Άγγλους που προαναφέραμε, ένας άλλος Άγγλος, ο William Martin Leake, αντισυνταγματάρχης και τοπογράφος, σε αποστολή από τη βρετανική κυβέρνηση, επιδόθηκε επί σειρά ετών σε συστηματικές ανιχνεύσεις κυρίως σε αρχαίες τοποθεσίες. Με συγκροτημένο και λεπτομερειακό ύφος, όπως σε όλο του το έργο, καταγράφει και τα άξια θέασης στην περιοχή της Νεμέας. 9 Συνεπής στο ρόλο του, οι περιγραφές του για τις αρχαιότητες είναι εμπεριστατωμένες και τεκμηριωμένες, ελάχιστα αναφέρεται στις προσωπικές του εμπειρίες, και από τον στυγνό αυτό παρατηρητή του χώρου ανασύρουμε μια τρυφερή μνήμη και μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση: «η απιδιά που αναφέρεται από τον Chandler µεγαλώνει ακόµα µέσα στα ερείπια του Ναού... φύγαµε από το Ναό στις 2:15 και έχοντας διασχίσει την πεδιάδα µε τα αµπέλια του Kutsomàdhi [Κουτσοµάδι] φτάσαµε στο κεφαλοχώρι Ai Ghiorghi [Αϊ-Γιώργη] µε τους δύο µαχαλάδες και τα 200 σπίτια ο κάµπος γύρω του παράγει δηµητριακά και κρασί... εδώ το κλίµα είναι πιο υγιεινό και δροσερό από τις γύρω περιοχές τόσο προς τον Κορινθιακό Κόλπο όσο και προς την Αργολική πεδιάδα». O εξίσου σημαντικότατος ταξιδιώτης François Charles Hugues Laurent Pouqueville, συγγραφέας με στοχαστικό και επιμελή τρόπο, γνώρισε, όχι εφήμερα, τις δύο πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, τον ελλαδικό χώρο και τον ανέδειξε με το πυκνό του έργο. Μετά τη δεύτερη μακρόχρονη παραμονή του στην ηπειρωτική χώρα κατέθεσε ένα πολυτιμότατο έργο, οδηγό για τους μετέπειτα ταξιδιώτες αλλά και τους μελετητές του σήμερα. Στο χρονικό του πεντάτομο ( ) και εξάτομο ( ) αφιερώνει στο δέκατο τέταρτο βιβλίο του δύο κεφάλαια στην περιοχή της Φλιασίας. Με ζωντανό ύφος αφηγείται τις αρχαιοδιφικές εξερευνήσεις του, στιγμιότυπα με τους κατοίκους, τη γεωμορφολογία του τόπου αλλά και μια καθαρή εικόνα του οικονομικού του μεγέθους. Διαβάζουμε μεταξύ άλλων: «... στο Κουτσοµάδι, κατοικηµένο από είκοσι οικογένειες Αλβανών χριστιανών, η περιουσία των οποίων συνίσταται σε αµπελώνες και κοπάδια... στον Άγιο Γεώργιο, µε τους δύο µαχαλάδες, ο αµιγώς ελληνικός πληθυσµός από εκατόν πενήντα οικογένειες... τόσο η διάλεκτος των σύγχρονων χωρικών όσο και τα υπέροχα κρασιά από τις λοφοπλαγιές µαρτυρούν... την ιδιαίτερη µέριµνα του γιου της Σεµέλης για τους αµπελώνες τους στο χάνι του Μπότσικα µας περίµεναν οι άντρες της συνοδείας µας και είχαν απολαύσει µε το παραπάνω το χυµό της αµπέλου, θέλοντας µε αυτό τον τρόπο να αποχαιρετήσουν τα κρασιά της Φλιασίας...». 10 Όλοι οι μετά τους προαναφερθέντες ταξιδιώτες επηρεάστηκαν βαθύτατα από το περιεχόμενο και τις πληροφορίες που εκείνοι παρέθεσαν και μιμήθηκαν τις περιοδείες τους και το γραπτό τους ύφος μέχρι τα τέλη σχεδόν του 19ου αιώνα. Έτσι και ο αιδεσιμότατος Thomas Smart Hughes, το 1812, συνοδεύοντας ως παιδαγωγός τον R. T. Parker, έφτασε στην Πελοπόννησο κι επι- 139

7 σκέφτηκε αρχαιολογικές τοποθεσίες και αστικά κέντρα. Ο μετέπειτα ένθερμος φιλέλληνας και υποστηρικτής του Αγώνα έφυγε από τις Μυκήνες και γράφει στο χρονικό του δανείστηκε ως εικονογράφηση το δημοσιευμένο σχέδιο του W. Gell με το Ναό του Δία ότι, όπως μνημονεύει ο Παυσανίας, μετά από δύο ώρες διακρίνουμε τη σπηλιά του λέοντα της Νεμέας που ο μυθικός ήρωας συμπεριέλαβε στους άθλους του και τον αμαξιτό δρόμο απ όπου έφταναν οι πιστοί για τους αγώνες, ενώ «η άλλοτε γεµάτη εκδηλώσεις και πάθη πεδιάδα τώρα µοναχική όπως η έρηµος και σιωπηλή όπως ο τάφος την ώρα που οι υψηλοί κίονες εκφράζουν µια χαριτωµένη µελαγχολική µοναξιά και υπενθυµίζουν πως η µεγαλοπρέπεια δεν είναι παρά µαταιότης». 11 Αυτή τη δεκαετία, γύρω στα , ποτισμένος με αρχαιόφιλο πνεύμα και τη ρομαντική ιδέα ενότητας φύσης, ζωής και τέχνης, βρέθηκε στην Πελοπόννησο και ο σπουδαίος Εσθονός ζωγράφος Otto Magnus von Stackelberg. Σε αυτόν οφείλουμε, στα 1813, το πρώτο συνολικό τοπίο της Νεμέας και μια πιο τρυφερή απεικόνιση του Ναού, καθόσον η τέχνη της λιθογραφίας επέτρεπε πια πιο μαλακές απεικονίσεις σε σύγκριση με τις προγενέστερες χαλκογραφίες. 12 Εκείνη πάντα την προεπαναστατική δεκαετία, ο Σκοτσέζος τοπιογράφος H. William Williams γνωστός ως «ο Έλλην Williams» για το προσωπικό του ύφος στα ελληνικά τοπία συμπεριλαμβάνει στα έργα του και τη στερεότυπη πλέον άποψη του Ναού του Νεμείου Διός. 13 Μέσα σ ένα τοπίο χωρίς καθαρά περιγράμματα, συνενώνει τη δύναμη του δωρικού μνημείου, με την απέριττη μεγαλοπρέπεια, με το διάχυτο, καθαρό ελληνικό φως, γεμίζοντας το θεατή νοσταλγικές σκέψεις και αναπολήσεις που ενισχύονται από τα συνοδευτικά κείμενα, τα περισσότερα λογοκλοπές από τα έργα του Dodwell και άλλων περιηγητών της εποχής του. Ο Ναός του Νεµείου Διός από νοτιοανατολικά, (Από το βιβλίο του Abel Blouet, Expédition scientifique de Morée III, πίν. 71, Παρίσι 1838.) 140

8 Δίδασκε στην Οξφόρδη ο Γάλλος κλασικός φιλόλογος Pierre Edmond Laurent, όταν τον Ιούλιο του 1818, μαζί με συναδέλφους, αποφασίζει το ταξίδι στην Ανατολή. Το προσκύνημα στους αρχαίους τόπους ήταν σχεδόν επιβεβλημένο και ο δρόμος του από τις Μυκήνες τον έφερε, όπως και πολλούς άλλους ομόδρομους ταξιδιώτες, στο χάνι της Κουρτέσας 14 και από κει στην Κόρινθο, απ όπου με άλογα ξανακατέβηκαν προς το Άργος αφού στάθηκαν να εξετάσουν τις αρχαιότητες στις «Τρεις Κολόνες», όπως έλεγαν την τοποθεσία, δηλαδή τη Νεμέα. 15 «Βαδίζαµε πάνω στ αχνάρια του αρχαίου δρόµου οι περισσότεροι αγρότες της περιοχής είναι Αρβανίτες», και περιγράφει τα σπίτια τους χωρίς καμινάδες, δίνει σε έγχρωμο χαρακτικό τις ενδυμασίες αντρών και γυναικών, ενώ ο ίδιος δεν ενθουσιάζεται από τη συμπεριφορά τους προς τους ξένους. «Στη µέση της πεδιάδας, περιτριγυρισµένης από βουνά, στέκονται τρεις δωρικοί κίονες και γύρω σπαράγµατα από το αρχιτεκτόνηµα µία ώρα περίπου µακριά βρίσκεται το χωριό Άγιος Γεώργιος, εδώ παράγεται το καλύτερο κρασί του Μοριά και µεγάλες ποσότητες απ αυτό φορτώθηκαν στα υποζύγιά µας όσο παρατηρούσαµε τα ερείπια και οι υπηρέτες γέµισαν πρόθυµα µ αυτό τα ξύλινα φλασκιά που κουβαλούν στους ώµους τους», και μη έχοντας συστατική επιστολή προς κάποιον κάτοικο της περιοχής, διανυκτέρευσαν σ ένα πολύ δυσάρεστο χάνι. Αντίθετα, ο πρώτος μισιονάριος που ήρθε στην επαναστατημένη Ελλάδα για συστηματική κατήχηση των κατοίκων, ο Samuel Sheridan Wilson, περιέγραψε τη χώρα όπως την «κατάλαβε». Όταν βρέθηκε στη Νεμέα, φιλοξενήθηκε στον Άγιο Γεώργιο σε μια φτωχική αγροτική οικογένεια, όπου το παιδί κατατρόμαξε από την παρουσία του. Ξάπλωσαν, ως συνήθως, στο πάτωμα, ενώ όλη τη νύχτα, που έβρεχε, το νερό περνούσε από τη στέγη. Φεύγοντας άφησε, όπως σημειώνει στο χρονικό του, κατηχητικά φυλλάδια για τους ντόπιους και για τον ιερέα του χωριού. 16 H ανατροπή του πλαισίου εξουσίας που συντελείται με τα γεγονότα της Eπανάστασης ( ) και το νεοσύστατο ελληνικό κράτος φέρνουν ένα νέο κύμα ταξιδιωτών στον ελλαδικό χώρο. Eίμαστε αντιμέτωποι με κείμενα όπου συναγωνίζονται η λογοτεχνική παρουσίαση με την πολυεδρικότητα από τα πολιτικά και πνευματικά ρεύματα της εποχής όπου συναγωνίζονται οι γνώσεις των ταξιδιωτών με τις εμπειρίες τους, εμπλουτισμένες με γραφικά στιγμιότυπα του καθημερινού βίου των εγχώριων πληθυσμών, ενώ οι αντιδράσεις τους στα ποικίλα ερεθίσματα που δέχονται δεν υποκρύπτονται στα γραπτά τους. Oι αρχαιολογικοί χώροι, της Πελοποννήσου κυρίως, συναγωνίζονται στην προσέλκυση επισκεπτών, τα ψυχογραφήματα συμπεριφορών αναμειγνύουν πολιτική και εθνογραφία, ενώ το φυσικό περιβάλλον υπερισχύει και μεγαλουργεί στους εντυπωσιασμούς τους. 17 «... Ήταν δύο η ώρα το απόγευµα όταν φτάσαµε στα ερείπια του Ναού της Νεµέας. Τρεις κίονες είναι ακόµα όρθιοι... οι υπόλοιποι θα λέγαµε έγειραν γλυκά και ξάπλωσαν στη γη... θα αποκαταστήσουν κάποτε το Ναό µέσα από τα λείψανά του... το δάσος της Νεµέας έχει εξαφανιστεί µαζί µε τον Ηρακλή και το λιοντάρι του... µια πεδιάδα µόνο µε γύρω γύρω βουνά ελάχιστα χωριά και λίγα κοπάδια να βόσκουν... κάναµε µια στάση στον Άγιο Γιώργη, µικρός οικισµός στο χώρο της αρχαίας Νεµέας, ίδια όψη, σκοτεινή και επίπεδη, χωρίς νερό, χωρίς βλάστηση, χωρίς εντυπωσιασµούς... ο αγωγιάτης επέµενε να µείνουµε εδώ... θα βρίσκαµε ό,τι χρειαζόµασταν: άχυρο, ψωµί, κρασί...», και συνεχίζει, ο Henri Cornille, στα χρόνια του Καποδίστρια, με μια ζωηρή περιγραφή και συζητήσεις με τους ντόπιους για το πώς και πού τελικά κατέληξαν να διανυκτερεύσουν

9 Πολλοί διάλογοι, ζωντανοί στα ταξιδιωτικά αυτά κείμενα, στα μέσα του 19ου αιώνα, φωτογραφίζουν με αμεσότητα στιγμιότυπα της εμπειρίας τους και τις περισσότερες φορές υπάρχει σύγχυση αν είναι δικά τους σχόλια ή απόψεις των ντόπιων. Είναι κείμενα απλά, ευχάριστα, με πολλές εκπλήξεις στο περιεχόμενό τους. Όπως αυτό του Άγγλου εφημέριου Richard Burgess, που βαδίζει στις 6 Ιουνίου του 1834, με ομάδα νέων από τη Ρώμη, από την Κόρινθο προς τη Ναυπλία, και για τη Νεμέα μας παραδίδει μια απλοϊκή αλλά όχι λανθασμένη κάτοψη του Ναού, θαυμασμό για τις ηρωικές μάχες του Αγώνα των Ελλήνων που διαδραματίστηκαν στην περιοχή, ενώ δεν παραλείπει να στοχαστεί και πάνω στην ταύτιση επιγραφών, ερειπίων και μυθολογικών τοποθεσιών. 19 Όπως και του Άγγλου Christopher Wordsworth, με την εξαιρετική κλασική παιδεία, που ταξίδεψε το και στο αξιομνημόνευτο έργο του ενσωματώνει, με ασάφεια, μυθολογία, σύγχρονες γεωγραφικές παραμέτρους και φιλολογικές ιστορήσεις και παρατηρήσεις από επιτόπιες περιηγήσεις. Για τη Νεμέα δεν διακρίνουμε καμιά πρωτοτυπία, μόνο μία, χαρακτηριστική της εποχής, ξυλογραφία με το Ναό του Δία και πλούσια βλάστηση στον περιβάλλοντα χώρο. 20 Εκείνα τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Όθωνα, αρμόδιος «διά την διατήρησιν αλλά και την ανεύρεσιν και συλλογήν των αρχαιολογικών θησαυρών του Bασιλείου», ειδικά στην Πελοπόννησο, διορίστηκε ο Γερμανός αρχαιολόγος Ludwig Ross, o οποίος διερεύνησε συστηματικά και την περιοχή της Νεμέας. Συστηματικός στις μελέτες του, λεπτομερής στις περιγραφές, με τις αντίστοιχες τεκμηριώσεις από τα αρχαία κείμενα, ανοίγει τον αρχαιολογικό διάλογο για την περιοχή και σε τριάντα σελίδες αναφέρεται εξονυχιστικά, με ολοκληρωμένη την τοπογραφία του χώρου, σε ό,τι εντόπισαν οι αναζητήσεις του: επιγραφές, ερείπια, ταύτιση τοπωνυμίων, ανάγλυφα, ξωκλήσια, οχυρά κτλ., ενώ παραδίδει και ένα μικρό σχεδιάγραμμα της περιοχής. Ανάμεσα στην πολύτιμη πληροφόρηση, σταχυολογούμε: «... το απόγευµα στις 6 Σεπτεµβρίου [1839] έφυγα από τον Άγιο Γεώργιο, διέσχισα το οροπέδιο και σε µισή ώρα έφτασα στον Φλιούντα. Στο δρόµο ανάµεσα στα αµπέλια, σε πολλά σηµεία, πολλές αρχαίες πέτρες, και εκεί σε µια πλαγιά του Τρικάρανου, ένα ξωκλήσι...». 21 Ο Ross αντίκρισε τα πλουτοφόρα αμπέλια, σαν μικρές προσευχές στο θεό του οίνου, στην ιδανικότερή τους εποχή. Ακόμα και οι εικονογραφήσεις αρχίζουν την εποχή αυτή να ζωντανεύουν. Η απεικόνιση των ερειπίων του Ναού δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από το σημαντικό έργο της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής του Μοριά. Το τμήμα Αρχιτεκτονικής και Γλυπτικής δημοσίευσε τα πορίσματα των ερευνών τους (Μάρτιος-Δεκέμβριος 1829) για τον εντοπισμό, τη μελέτη και τη σχεδίαση αρχαίων τοποθεσιών σε εντυπωσιακά εικονογραφημένους τόμους μεγάλου σχήματος. Εκεί, και η όψη του Ναού σε μια αρμονική εικόνα με το δεντράκι και μια μορφή Έλληνα καβαλάρη. 22 Απόλυτα επηρεασμένος από τις λιθογραφίες που κόσμησαν τον Άτλαντα της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής ο Τhéodore Du Moncel, στο έργο του που αφηγείται το ταξίδι του από την Αθήνα προς το Ναύπλιο στα 1843 απεικονίζει, ανάμεσα στα γνωστά ερείπια με τους σκόρπιους σπονδύλους και τους όρθιους κίονες της Νεμέας, ανθρώπινες μορφές. Πρόκειται πιθανότατα για τον ίδιο το ζωγράφο-ταξιδιώτη και τη συντροφιά του, καθώς και τους Έλληνες συνοδούς τους. 23 «... µετά από πορεία τριών ωρών φτάσαµε στο χάνι της Κουρτέσας. Επειδή η ώρα ήταν προχωρηµένη, ο οδηγός µου µε υποχρέωσε να κοιµηθώ εκεί... Αλλά γνωρίζοντας τους χίλιους λόγους που χρησιµοποιούν οι Έλληνες είτε για να σε εξαπατήσουν είτε για να κρύψουν την τεµπελιά τους, θέλησα να συνεχίσω για να επισκεφτώ τους κίονες της Νεµέας... αν τα 142

10 ερείπια αυτά βρίσκονταν στη µέση µιας πόλης, δεν θα παρουσίαζαν τίποτε το αξιόλογο, αλλά στη µέση ενός άγριου τοπίου και σχηµατίζοντας, λόγω της λευκότητάς τους, έντονη αντίθεση µε το σκοτεινό χρώµα των βουνών, προκαλούν εκπληκτική εντύπωση και προσλαµβάνουν έναν επιβλητικό και µεγαλοπρεπή χαρακτήρα... όταν τελείωσα τη µελέτη των ερειπίων αυτών, είχε πέσει η νύχτα». Συνεχίζει, αφού έχει αναζητήσει στον περιβάλλοντα χώρο όλα όσα ο Παυσανίας μνημονεύει, με τις περιπέτειές του στο δρόμο προς το χάνι στο Κουτσομάδι, όπου προτίμησε να κοιμηθεί στην ύπαιθρο για να γλιτώσει κυρίως από τους ψύλλους και τα ξεφαντώματα των Ελλήνων με «τα παράφωνα και άρρυθµα άσµατα». Είναι η εποχή που οι αρχαιολογικές αναζητήσεις συμπορεύονται με το ενδιαφέρον για το κοινωνικό και το ανθρώπινο τοπίο, την πολιτική κατάσταση και τις διακυμάνσεις της. Στα κείμενα των περιηγητών διαγράφεται μια αστείρευτη φλυαρία, που αγωνίζεται να διαφοροποιη θεί κάθε φορά σε προσωπικό λογοτεχνικό ύφος, ενώ προσπαθούν να φέρουν στην επιφάνεια εικόνες του περίγυρου αλλά και του συναισθηματικού τους κόσμου. 24 «... έψαξα να συµβουλευτώ το δροµολόγιο του Gell που πάντα κουβαλώ µαζί µου, όταν κάποιοι ταξιδιώτες µε τους οποίους διασταυρωθήκαµε, καθώς είχα προσπεράσει το σωστό δρόµο, µου υπέδειξαν ποια κατεύθυνση ν ακολουθήσω... ποτέ µου δεν συνάντησα πιο άγριο και µοναχικό τοπίο...», διαβάζουμε στο χρονικό του κλασικού φιλόλογου William Mure, που ταξιδεύει κι αυτός από την Κόρινθο προς το Άργος στα τέλη Μαρτίου του Με αφορμή την παρ ολίγο επίθεση από ληστές, που ο συνοδός του ο Νικόλας κατάφερε να διευθετήσει με τον καλύτερο τρόπο, ο William Mure παραθέτει πολλές κατατοπιστικές πληροφορίες για τους ληστές στα ελληνικά εδάφη, και, όπως τονίζει, «... οι Γάλλοι ταξιδιώτες κινδυνεύουν λιγότερο γιατί έχουν πάντα µαζί τους συστατικές επιστολές για να φιλοξενούνται και δεν κουβαλούν πολύτιµα πράγµατα για τους κλέφτες...». Ο Πίνδαρος, ο Παυσανίας αλλά και ο Leake συντροφεύουν τις παρατηρήσεις του τόσο για το δωρικό Ναό όσο, κυρίως, και για την εντύπωση που του προξενεί το τοπίο. 26 Όπως και η κόμισσα Valérie de Gasparin, η οποία λίγα χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 1847, διασχίζοντας την κοιλάδα με προορισμό το Ναύπλιο, αν και σφάλλει για τον αρχιτεκτονικό ρυθμό του Ναού, παρομοιάζει τους πεσμένους σπονδύλους με πέρλες περιδέραιου χωρίς το συνδετικό τους σκοινάκι, όμως τα φθινοπωρινά αρώματα των φυτών και η ησυχία του χώρου την κατακλύζουν. 27 Κυρίως Άγγλοι οι ταξιδιώτες που διασχίζουν το χώρο, συνήθως το ίδιο δρομολόγιο, αλλά ο Richard Barrighton οδεύει το 1846 από την κεντρική Πελοπόννησο προς την Κόρινθο και σχεδιάζει ο ίδιος τα ερείπια του Ναού του Δία, τα οποία συγκρίνει με τους ναούς στη Σικελία. 28 Ήταν χειμώνας του , όταν ο λόρδος Albert Denison αναζητούσε στο εύκρατο κλίμα της Πελοποννήσου καλυτέρευση της υγείας του και οι εκδρομές του στην Κορινθιακή χώρα του φέρνουν τις στερεότυπες μνήμες και περιγραφές και για το χώρο της Νεμέας: οι μοναχικοί κίονες, η αγριαπιδιά να θυμίζει την αλλοτινή πλούσια βλάστηση, η σπηλιά του λέοντα του Ηρακλή Έβρεχε ασυνήθιστα για την εποχή εκείνο τον Απρίλιο του 1852, όταν ο Αμερικανός Henry Martyr Baird διέσχιζε τα στενά στα Δερβενάκια από τις Μυκήνες προς την κοιλάδα της Νεμέας: «... ο οδηγός µου ο Σιδερής σκεπάστηκε µε την κάπα του από δέρµα καµήλας και προφυλάχτηκε καλύτερα από µένα... αναζητήσαµε καταφύγιο σε µια καλύβα εκεί στο πέρασµα αλλά την είχαν καταλάβει οι βοσκοί που διασκέδαζαν τραγουδώντας µε τον ιδιόµορφο µουσικό 143

11 τους ήχο στιχάκια αγάπης ήµουν αποφασισµένος να επισκεφτώ τα ερείπια... η καταιγίδα επέµενε... µπήκαµε στην κοιλάδα του Αγίου Γεωργίου... κάπου στα δεξιά διέκρινα σπηλιές... σε κάποια από αυτές θα φαντάστηκαν οι ποιητές το λέοντα κατηφορίσαµε προς το Ναό... έβρεχε καταρρακτωδώς... τρεις κίονες από τον πρόναο έστεκαν ακόµα όρθιοι... γκρίζος πωρόλιθος και η σχετική απόσταση του χώρου από τις πόλεις επέτρεψαν να µη συληθεί ο Ναός... υπάρχουν αρκετά θραύσµατα γύρω που επιτρέπουν την ανοικοδόµησή του... σε αντίθεση µε τη πολύβουη εποχή όπου ο χώρος θ αντιλαλούσε από τις φωνές των χαρούµενων Ελλήνων που συνωστίζονταν για τις γιορτές και τους αγώνες... σήµερα δεν υπάρχει ίχνος κατοίκησης... σιτάρι στα χωράφια και λίγοι βοσκοί στους γύρω λόφους... κάθισα στις βρεγµένες πέτρες µε µια οµπρέλα και κατάφερα να µεταφέρω στο χαρτί ένα σχέδιο των ερειπίων».30 Στο ταξιδιωτικό χρονικό του Baird, ο οποίος αφιερώνει και τρία κεφάλαια στην ελληνική γλώσσα και μετέπειτα δίδαξε ελληνικά στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, το σχέδιο με τα ερείπια του Ναού κοσμεί τις σελίδες με την αντίστοιχη περιγραφή. Ο Ναός του Νεµείου Διός τη δεκαετία του (Από το βιβλίο του βαρόνου Otto Magnus von Stackelberg, La Grèce, vues pittoresques et topographiques, Παρίσι 1834.) 144

12 Ενώ αντίθετα από το εντυπωσιακό έργο του Henry Cook, με σπάνιες σε θέματα λιθογραφίες, έχουμε δυστυχώς μόνο το περιγραφικό του κείμενο για τα ερείπια της Νεμέας, ερείπια που τον εντυπωσιάζουν και γεννούν ένα μονόλογο για τη μοίρα και την κατάσταση των ερειπίων γενικότερα. Η άποψη όμως του Ναού που ο ίδιος αναφέρει ότι σχεδίασε δεν συμπεριλήφθηκε τελικά στο μεγάλου σχήματος έργο του που αφιέρωσε στον Ύπατο Αρμοστή των Ιονίων Νήσων, Sir Henry George Ward, με τον οποίο πραγματοποίησε το 1852 έναν ευχάριστο γύρο στα νησιά και τη νότια Ελλάδα.31 Το τοπίο γύρω από το Ναό άλλαξε ίσως γύρω στις αρχές της δεκαετίας του 1850, και πάντως πριν από το H τρυφερή αγριαπιδιά που φούντωνε δίπλα στους κίονες του 145

13 Ναού του Δία, σύμφωνα με τις απεικονίσεις που έχουμε από τους ζωγράφους περιηγητές, δεν υφίσταται πλέον στο χώρο. Έτσι στα σχέδια και τις ακουαρέλες του υπερπαραγωγικού σπουδαίου τοπιογράφου Edward Lear δεν διακρίνεται πια η πρασινάδα του δέντρου το 1846, ενώ με το χαρακτικό στο έργο του Henry Baird, στα 1856, επιβεβαιώνεται η άποψη αυτή του χώρου με την ερημία μόνο των κιόνων και των πεσμένων σπονδύλων. 32 O μετέπειτα πρόξενος της Ελλάδας στη Λυών, Eugène Yemeniz, με πολλά άρθρα για την Ελλάδα του πρώτου Βασιλείου, ξεδιπλώνει με γλαφυρό αλλά και αντιπροσωπευτικό της εποχής του λόγο τα συναισθήματα που αποκόμιζαν οι επισκέπτες στην κλειστή αγκαλιά της Νεμέας: «... µια πλατιά κι εντυπωσιακή µοναξιά, όπου εισέρχεται κανείς από κρυφά µονοπάτια. Μερικές χιονισµένες κορυφές διακρίνονται στο βάθος, πέρα από τα πρώτα βουνά, οι πλαγιές των οποίων είναι καλυµµένες µε χαµηλά και απλά ρείκια. Καθώς περνάει ο άνεµος, βγαίνει ήχος και κίνηση σαν από κύµατα. Υπήρχαν εδώ άλλοτε απέραντα δάση, µοναχικά, στοιχειωµένα µόνον από θεότητες και άγρια ζώα, κυπαρίσσια γέµιζαν τις κοιλάδες, µπέρδευαν τις θρηνώδεις φωνές τους µε τις φωνές στα άλλα µεγάλα τριγύρω δάση. Κάποιες από τις πρώτες ιέρειες του Βάκχου, κυνηγηµένες από το Άργος, εµπιστεύτηκαν στη διακριτική ηχώ του τόπου τα µυστήρια της λατρείας τους, απολαµβάνοντας το παραλήρηµά τους στο αδιαπέραστο άσυλο του δάσους... το όρος Απέσας σε σχήµα βωµού... πιο πέρα η σπηλιά του θεριού... και ο Ναός του Δία... τρεις κίονες διατηρούνται ακόµα, λυγεροί, υψηλοί, ενδεδυµένοι από τον ήλιο µε µια στρώση από Άποψη των ερειπίων του Ναού του Νεµείου Διός. William Jenkins, περίπου το

14 χρυσάφι και καλλωπισµένοι µε ένα σκούρο κισσό που µπλέκεται σαν στολίδι στα κιονόκρανα... πανέµορφοι στη µέση αυτής της καυτής ερήµου µε τα µονότονα γυµνά βουνά Θραύσµατα πολλά κείτονται παντού... Τις ξαναείδα µια άλλη φορά, τη νύχτα: έτσι κοντά η µια µε την άλλη, φωτισµένες από τη σελήνη, στέκονταν σαν άσπρα φαντάσµατα στο γύρω σκοτάδι. Ένα εντυπωσιακό σύνολο... µελαγχολία και χάρις... έµοιαζαν να κινούνται στη σκιερή λάµψη της φωτεινής νύχτας... θα λεγες τρεις νύµφες ξαφνιασµένες, τροµαγµένες που έχασαν το µονοπάτι που θα τις οδηγούσε στα δάση και τις κοιλάδες που τραγουδούσε ο Πίνδαρος...». 33 Αποσπάσματα του Πινδάρου, του Στράβωνα και του Παυσανία μπλέκονται και στο χρονικό του William George Clark με τις παρατηρήσεις του για τις άστοχες ταυτίσεις του Leake και τις προσωπικές του εντυπώσεις όταν οδοιπόρησε στο χώρο την άνοιξη του 1856: «... σ αυτή τη βαθιά κοιλάδα την καλοποτισµένη... η κατάσταση των ερειπίων οφείλεται στη φύση, που, όπως αλλού, έκανε τόσα και εδώ...». 34 Λίγα χρόνια μετά, το οδοιπορικό του Hubert Edward Henry Jerningham είναι ένα γλαφυρό και γεμάτο στιγμιότυπα αφήγημα όπου αναμειγνύονται εικόνες του χώρου και συναισθήματα του ταξιδιώτη. Την πρώιμη αυτή άνοιξη, γύρω στα 1869, καθώς περνούσαν από τον Άγιο Σώστη στα Δερβενάκια, μνημονεύονται οι μνήμες από τις νικηφόρες μάχες των Ελλήνων στα στενά, κι ύστερα «... έβρεχε καθώς φτάναµε στον Άγιο Γεώργιο, αλλά τα µαύρα σύννεφα στεφάνωναν τα βουνά και µεγέθυναν την υποβλητικότητα του τοπίου... σκιές και φώτα έπλεκαν σκηνές που, αν και πολυταξιδεµένοι, ποτέ δεν αντικρίσαµε τόσο εντυπωσιακό θέαµα... µόλις περάσαµε τον Άγιο Γεώργιο, µπήκαµε στο αδελφό χωριό της Νεµέας, για το δήµαρχο του οποίου είχαµε συστατικές επιστολές... µας δέχτηκε µε τον πιο ευγενικό τρόπο... η γυναίκα χαµογελαστή, µε γλυκιά φωνή, µας περιποιήθηκε πρόθυµα... και όσο εκείνη ετοίµαζε το δείπνο και τα δέοντα για τη διανυκτέρευσή µας... ο δήµαρχος µας έδειξε τους καλλιεργηµένους αγρούς µε σιτηρά και τα αµπέλια του, τα οποία παράγουν το καλύτερο κρασί στη χώρα... το πρωί πήγαµε προς το Ναό... µας συνόδευσε ώς τα όρια της περιοχής του... καθώς αποµακρυνόµασταν, ρίξαµε µια πιστολιά προς τιµήν του, ευχαριστώντας τον που µας καλοδέχτηκε µε τόση γνησιότητα κι ας µη µας είχε δει ή ακούσει ποτέ πριν... ο Ναός µε τους τρεις κίονες και τα πεσµένα θραύσµατά του...» σώθηκε, όπως γράφει, χάρη στο ευτελές υλικό του. 35 Τα στενά περάσματα του δρόμου προς τη Νεμέα είτε από τις Μυκήνες προς τα Δερβενάκια ή τις Κλεωνές, είτε κυρίως μετά το χάνι της Κουρτέσας προς την κοιλάδα, αν δεν ήταν εστίες όπου καιροφυλακτούσαν ληστές, μπορεί να συνέβαινε «... να επιτεθούν τα τσοµπανόσκυλα των βοσκών της περιοχής που µόνο µε το λιοντάρι της Νεµέας µπορούν να συγκριθούν...», όπως σημειώνει ο Moritz Busch, στο χρονικό του οποίου η μοναχικότητα των κιόνων του Ναού υπερτονίζεται με τη διακριτική μορφή ενός όρθιου σκεπτόμενου Έλληνα της περιοχής. 36 Ο Ναός και οι κίονές του, η τοποθεσία και η περιβάλλουσα κοιλάδα, η αντίθεση της ησυχίας του τοπίου με τη βουή του χώρου στα αρχαία χρόνια, ή το στάδιο, σε σύγκριση με τους ορεινούς απότομους γκρεμούς στους Δελφούς, επιβάλλονται σε όλα τα έργα, παράγωγα ταξιδιών προς την περιοχή, και δεν παραλείπονται και σε ένα από τα τελευταία του 19ου αιώνα ταξιδιωτικά κείμενα, αυτό του Richard Ridley Farrer, και, όπως τονίζει ο ίδιος, «... εδώ όλα είναι ήρεµα, όπως σ ένα αγγλικό τοπίο, περιορισµένη θέα χαµηλών λόφων, που περιβάλλουν µια εύφορη πεδιάδα καλυµµένη µε χορτάρι, σιτηρά και αρωµατικούς θάµνους...»

15 Άνοιξη ήταν και πάλι, Απρίλης στα 1886, όταν ο C.G. Saunders-Forster αντίκρισε την κοιλάδα της Νεμέας και «... το σύγχρονο χωριό Ηράκλειον, µε τις κόκκινες στέγες, τις σκιασµένες ταράτσες από κυπαρίσσια, λεύκες και συκιές. Τι ευχάριστη εικόνα να βλέπεις τους κατοίκους, άντρες και γυναίκες, ν ασχολούνται αυτή την εποχή µε τις αµπελουργικές εργασίες σ αυτό το πλούσιο κόκκινο έδαφος της πεδιάδας της Νεµέας, η οποία παράγει µια ποικιλία σταφυλιών που υπόσχεται να ωφεληθούν πολλά οι αγρότες του χωριού». 38 Η περιγραφή του αρχαίου Ναού, των ερειπίων, δεν υπολείπεται μιας «ανοιξιάτικης διάθεσης» που εκπέμπει ο λόγος του, και κλείνει με το πώς «... αναπαύτηκα στη σκιά της όµορφης πηγής Αδράστειας, σταµατώντας τα άλογά µου, κι έριξα µια τελευταία µατιά στην κοιλάδα της Νεµέας... πριν χωθώ στα στενά για τη χώρα του Αγαµέµνονα...». Όταν ο Άγγλος ελληνιστής John Edwin Sandys περιηγήθηκε, την άνοιξη του 1886, την πεδιάδα και τα αρχαία ίχνη στη Νεμέα, αναλογίζεται πως οι σεισμοί αλλοίωσαν όλα τα κτίσματα και μέσα στις ανεμώνες που κατακλύζουν τα ερείπια «συναντά», στα ανθισμένα λιβάδια, τους στίχους του Πινδάρου και μια παρέα Ελληνόπουλα τα οποία απορημένα παρατηρούν την πυξίδα του, ενώ εκείνος τα ρωτάει για τα τοπωνύμια των γύρω λόφων. 39 Είναι αξιομνημόνευτο ότι έχουμε μία μόνο έντονα περιγραφική αναφορά για τα κρασιά της περιοχής από Δυτικοευρωπαίο ταξιδιώτη, αν και ήταν γνωστό κι εμφανές σε όλους τους οδοιπόρους προς την περιοχή ότι «εδώ τιµούσαν τη Δήµητρα και τον Διόνυσο», καθόσον οι κοιλάδες ήταν πολύ γόνιμες για σιτηρά και αμπέλια. Την άνοιξη λοιπόν του 1853, ο Wilhelm Vischer, στην περιοδεία του από την Κόρινθο προς τη Σικυώνα και από εκεί στο Φλιάσιο πεδίο, τη Νεμέα και τις Κλεωνές, γράφει: «Tην αρχαία λατρεία του Διονύσου τη θυµίζει ζωντανά το κρασί που δίνουν τ αµπέλια της πεδιάδας και των γύρω λόφων. Είναι από τα καλύτερα, αν όχι το καλύτερο κόκκινο κρασί της Ελλάδας, ασυνήθιστα δυνατό, γνωστό µε το όνοµα Κρασί του Αγίου Γεωργίου. Έτσι λέγεται τώρα η πρωτεύουσα της αρχαίας Φλιασίας, που βρίσκεται κάπου τρία τέταρτα δρόµο από τα ερείπια της αρχαίας πόλης, στη νοτιοανατολική γωνιά της πεδιάδας. Είναι ένα από τα µεγαλύτερα και ωραιότερα χωριά της Πελοποννήσου και µαζί µε την τακτικά δουλεµένη και περιποιηµένη ύπαιθρο γύρω του δίνει την εικόνα της εύπορης και άνετης επαρχιακής ζωής. Κι όταν τα προϊόντα της περιοχής βρουν το δρόµο και για άλλους τόπους, τότε ο Άγιος Γεώργιος έχει σίγουρα εµπρός του ένα ακόµα πιο ανθηρό µέλλον. Το ελληνικό κρασί του Αγίου Γεωργίου αξίζει σίγουρα να γίνει γνωστό σ όλο τον κόσµο». 40 Τελικά, «ουδεµία χώρα εµελετήθη πλειότερον παρά των ξένων και ολιγώτερον υπό των Ελλήνων, όσον η Ελλάς», όπως γράφει ένας από τους τελευταίους χρονολογικά περιηγητές μας του 19ου αιώνα, του οποίου παρακολουθούμε την οδοιπορία στις κοιλάδες της Νεμέας, ο Έλληνας Σπυρίδων Παγανέλης. Στα 1885 θα μας παραδώσει αφενός τις εντυπώσεις και τις αναμνήσεις του από τα ερείπια και αφετέρου το πιο εύχυμο απόσπασμα για τις αμπελοκαλλιέργειες και το γλυκόπιοτο παράγωγό τους: «Αφήκα εν τη ερηµία τα έρηµα ερείπια του Ναού. Αφού παρήλθον οι θεοί, υπέρ ων ανηγέρθησαν τα ιερά, διά τι να λυπώνται οι ναοί εάν παρήλθον και αυτοί, παρέρχονται δε και αυτά τα ερείπιά των; Εάν ζη τι σήµερον εν µέσω του θανάτου, ον ευφραίνουσι τα λείψανα εκείνα, ζη θαλερά η µνήµη τηλικαύτης δόξης και η θλίψις διά τι να παρέλθη! Ο αγαθός µου αγωγέας, Μπάρµπα Αναστάσης όταν εφθάσαµε εις το πρώτο χάνι τού επαρήγγειλα ποτήριον οίνου. Ηρώτησε τον υπηρέτην περί της καταγωγής και της 148

16 ποιότητος του οίνου, ότε δε ήκουσεν ότι το κρασί ήτο Αγιωργίτικο, εµόρφασε πάνυ ευαρέστως. Ωσφράνθη περιπαθώς το ερυθρό µέλαν νέκταρ, έκλεισε τους οφθαλµούς, οιονεί µεθυσθείς εκ του αρώµατος, και παρεδόθη προς στιγµήν εις θελκτικώτατους ρεµβασµούς. Τέλος έπιε τον οίνον στενάζων ηδέως κατεύνεσε δε ότι ο οίνος ήτο καλός ο Άγιος Γεώργιος είναι η πρωτεύουα του δήµου Νεµέας, εκ της Νεµέας θυγατρός του ποταµού Ασωπού του αρδεύοντος την ωραίαν και αµπελοσκεπή πεδιάδα της κώµης µετ εκπλήξεως έµαθον ότι οι Νεµεάται σπανίως θειούσι τας αµπέλους αίτινες, αλύµαντοι όλως από της λυµαινοµένης το κλήµα νόσου, παράγουσι οίνον αντάξιον της αρίστης φήµης του. Πλέον του δραχµών εισπράττει ενιαυσίως το χωρίον εκ της πωλήσεως του γλεύκους, µικρά δε τις εγχώριος βιοµηχανία παράγει εκ των στεµφύλων ετησίως περί τας οκάδας οινοπνεύµατος Ο θεός Διόνυσος ηυνόησεν εξαιρέτως την νεµεατικήν γην». 41 Τι ήταν λοιπόν η Νεμέα από τα μέσα του 18ου ώς τα τέλη του 19ου αιώνα για τους Δυτικοευρωπαίους ταξιδιώτες; Ένας μονότονος απόηχος του παρελθόντος στους αργούς βηματισμούς των αλόγων που έφερναν ώς εδώ αυτούς τους αναζητητές του. Ο τόπος ανέδιδε μια βαθιά μελαγχολία, και από τα ήρεμα στοιχεία του και από την αντίθεση ανάμεσα στο σύγχρονο θέαμα και την εικόνα που παρουσίαζε άλλοτε αυτή η τόσο φημισμένη περιοχή. Ούτε ένα χωριό κοντά στο αρχαίο ιερό, ούτε ζωντανές υπάρξεις, σχεδόν ούτε δέντρα ή θάμνοι. Μόνον οι ρωμαλέοι αλλά συνάμα κι ευγενικοί κίονες έστεκαν σαν θαυμαστικά της αρχαίας τους δυναμικής. Καμιά τοποθεσία δεν τους προκαλούσε τόσο έντονα το συναίσθημα της εγκατάλειψης. Οι άνθρωποι, επισκέπτες και ντόπιοι, δειλά αλλά και γνήσια συναναστρέφονται μεταξύ τους και ανταλλάσσουν ανάγκες, ακόμα και εκπλήξεις της αναπάντεχης συνεύρεσής τους. Σπανιότατα αναφέρονται στο κρασί της περιοχής, κι όσες φορές συνέβη αυτό, ήταν λόγω κάποιας προσωπικής τους εμπειρίας (προμήθεια, κέρασμα, κτλ.). Τα μικρά αλλά δραστήρια χωριά της κοιλάδας, τριγυρισμένα από το μόχθο των κατοίκων, τρυγούσαν πάντα τους ηδύγευστους χυμούς της γης τους. Όσο ο καθημερινός βίος αποδίδεται σιγά σιγά σχεδόν ανάγλυφος στα ταξιδιωτικά κείμενα, η ιστορική μνήμη και το τοπίο της Νεμέας, που εμπλουτίζει και την εικαστική αναπαράσταση, δεν έπαψε να συγκλονίζει τους περιηγητές. 149

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΟΙΤΗΣ & ΣΤΑ ΓΥΡΩ ΒΟΥΝΑ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΟΙΤΗΣ & ΣΤΑ ΓΥΡΩ ΒΟΥΝΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΟΙΤΗΣ & ΣΤΑ ΓΥΡΩ ΒΟΥΝΑ Οι δραστηριότητες πραγματοποιούνται από πιστοποιημένους συνοδούς και με όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας. Οι καιρικές συνθήκες λαμβάνονται πάντα υπόψη

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια Με την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας Κουκλοθέατρο ΑΝΕΜΗ παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια H πολύχρονη εμπειρία και η αγάπη μας για τα παιδιά, σας υπόσχονται μια μοναδική παράσταση κουκλοθεάτρου με

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι Περιηγητές στην Κορινθία. Ταξίδια και Εικόνες

Οι Ευρωπαίοι Περιηγητές στην Κορινθία. Ταξίδια και Εικόνες Οι Ευρωπαίοι Περιηγητές στην Κορινθία. Ταξίδια και Εικόνες Μια πόλη, όπως η Κόρινθος, είναι ο τόπος που την περικλείει ανάγυρα. Είναι η θάλασσα που αντικρίζει, τα όρη και οι λόφοι που την αγκαλιάζουν,

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου,

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, την ξαδέρφη μου και τον μπαμπά μου στον ποταμό. Ο ποταμός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ 3 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ (ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945) ΣΥΛΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας Ε τάξη Σχολικό έτος: 2012-13

Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας Ε τάξη Σχολικό έτος: 2012-13 Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας Ε τάξη Σχολικό έτος: 2012-13 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα που επιμελήθηκε η δασκάλα της τάξης Κυριακή Αμαραντίδου Οκτώβριος 2012 1 Με αφορμή τα 100 χρόνια από την

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές μουσειοσκευές

Εκπαιδευτικές μουσειοσκευές Μουσείο Σχολείο Εκπαιδευτικές μουσειοσκευές Με τον όρο εκπαιδευτική μουσειοσκευή ονομάζουμε μια «βαλίτσα» που περιέχει ένα σύνολο από ποικίλα υλικά, τα οποία έχουν επιλεχθεί, σχεδιαστεί και κατασκευαστεί

Διαβάστε περισσότερα

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου!

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! ήµος ΘΗΒΑΙΩΝ 2 ΘΗΒΑ «Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! Έδρα του ήµου είναι η επτάπυλη και επτάλοφη Θήβα, πόλη πανάρχαια και σεβαστή στην ιστορία και την παράδοση.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗΕΠΙΣΤΗΜΩΝΤΗΣΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΤΜΗΜΑΔΗΜΟΤΙΚΗΣΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV :. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΙΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Α.Μ.: 4918 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ: Z Μάθημα:Φυσική Τάξη:Ε'Μαθητές:19

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Τι έχουν πάθει όλοι με τα κρασιά της Σαντορίνης;

Τι έχουν πάθει όλοι με τα κρασιά της Σαντορίνης; Τι έχουν πάθει όλοι με τα κρασιά της Σαντορίνης; Θεοδωρος (Ted) Λελεκας Sip with me Έχεις ένα κομμάτι πέτρα, στη μέση του Αιγαίου. Καυτό, άγονο, ξερό και ανεμοδαρμένο. Και φαντάζεσαι ότι δεν υπάρχει καμία

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η κάθε του Θεού αυγή είναι γι αυτόν και μια καινούργια έκπληξη είναι τα δάκρυα της γης που κάνουνε τα γέλια της ν ανθούνε, Ποια γλώσσα είναι η δική σου θάλασσα; Η γλώσσα της

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη συνέλευση περιοχής στη Ρομανί!

Πρώτη συνέλευση περιοχής στη Ρομανί! Πρώτη συνέλευση περιοχής στη Ρομανί! Μέρος Πρώτο Σελίδα 1 "Να Επιζητείτε Ειρήνη και να την Επιδιώκετε" --1. Πέτρου 3:11 Είχαμε τη χαρά να ζήσουμε από κοντά ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΠΕΡΙΟΧΗΣ στη ρομανί, στην

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά.

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. Τάξη/εις στις οποίες απευθύνεται: Το

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΈντυπαγιατατραίνακαιτιςδιαδρομέςαπότηνΤΡΑΙΝΟΣΕ

ΈντυπαγιατατραίνακαιτιςδιαδρομέςαπότηνΤΡΑΙΝΟΣΕ MEDIA KIT ΈντυπαγιατατραίνακαιτιςδιαδρομέςαπότηνΤΡΑΙΝΟΣΕ Η ΤΡΑΙΝΟΣΕ προβάλλει την ταξιδιωτική εμπειρία που προτείνει το τραίνο, την οικονομία του μέσου, την ασφάλεια και τη σταθερότητα του πλέον φιλικού

Διαβάστε περισσότερα

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ

ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ 2ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός «Λέμε ΟΧΙ στο σχολικό εκφοβισμό» (Μια διασκευή παραμυθιού από τους μαθητές) Ομάδα : Αστυπάλαια ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ Σεπτέμβριος- Νοέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012 ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΔΡΟΜΗΣ ΜΕ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Η Λίμνη Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Κείμενο Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση Ελίζα Βαβούρη Γραφιστική επιμέλεια Χριστιάνα Χαραλάμπους Επιμέλεια κειμένου και εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ιστοσελίδα: www.enallaktiki-drasi.grτηλ-φαξ: (0030)2108958016

Ιστοσελίδα: www.enallaktiki-drasi.grτηλ-φαξ: (0030)2108958016 Ιστοσελίδα: www.enallaktiki-drasi.grτηλ-φαξ: (0030)2108958016 Ε-mail ena.drasi@gmail.com Facebook: enallaktiki drasi 10-13 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ-Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΣΧΑ- ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΣΧΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό!

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, όπως σήμερα. Όμως οι άνθρωποι της εποχής ήθελαν να φωτίσουν τα σπίτια τους και τους ναούς τους! Χρησιμοποιούσαν, λοιπόν, τα., μικρά πήλινα,

Διαβάστε περισσότερα

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του Ο προσανατολισμός της κατοικίας συνιστά το ιδιαίτερο πλεονέκτημά της, αφού το κτίριο έχει στηθεί ακριβώς πάνω στον άξονα της κοιλάδας των Δελφών και επωφελείται από μια συγκλονιστική θέα. Ο χώρος της αυλής,

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, που πλαισιώνουν τις Μόνιμες Συλλογές του, για τη σχολική χρονιά 2014-2015 (διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων ΕΔΩ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων Για μια εβδομάδα τα παιδιά θα μεταφερθούν

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΙΤΛΟΣ: «ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ» «Στερνή μου γνώμη, να σε είχα πρώτα», λέει ο σοφός λαός μας. Και πόσο δίκιο έχει, μονολογεί ο Κωνσταντής,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Χαλίκι. Ασπροποτάμου Τρικάλων. Ημερολόγιο 2011

Χαλίκι. Ασπροποτάμου Τρικάλων. Ημερολόγιο 2011 Χαλίκι Ασπροποτάμου Τρικάλων Ημερολόγιο 2011 Βορειοδυτικά του νομού, χτισμένο αμφιθεατρικά στην σκιά των 2.295 μ. της κορυφής του όρους Περιστέρι, αυτό το μικροσκοπικό και πανέμορφο χωριό με τα πέτρινα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου τίο υ αρ ια σμ ΘΕΑ ΤΟ 2 ήμ 1-2 ερ 4 Ρ α κ Mα ου ρτ Υ κλο ίου θέ ατ ρ ου ΚΛΟ ΚΟΥ γκό πα ΣΤΙ Β 21 ΑΛ M ΦΕ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Είναι τεράστια η χαρά, η τιμή και η συγκίνηση που μου δίνεται η ευκαιρία,

Διαβάστε περισσότερα

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας.

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας. Η Κασσιόπη είναι μια από τις πιο δημοφιλείς περιοχές της βορειοανατολικής ακτής της Κέρκυρας. Αυτό το μικρό γραφικό ψαράδικο χωριό έχει πληθυσμό περίπου 1200 κατοίκους. Η Κασσιόπη είναι το μεγαλύτερο χωριό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΜΑΣ. Προσφέρεται ΜΟΝΟ στο μπουκάλι των 700ml και συσκευάζεται σε κιβώτια των 6 τεμχ.

ΤΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΜΑΣ. Προσφέρεται ΜΟΝΟ στο μπουκάλι των 700ml και συσκευάζεται σε κιβώτια των 6 τεμχ. ΤΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΜΑΣ H Colombiana Negra είναι ένα ποτό που σίγουρα θα συνεπάρει Μαύρο ρούμι στους 27% αλκοόλ σε συνδιασμό με πινελιές από μέλι και αρωματικά μπαχαρικά. Πίνεται ιδανικά σε ποτήρι με πάγο με ένα

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟΝ ΣΠΟΡΟ, ΤΟ ΝΕΡΟ, ΤΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΣΠΟΡΑΣ (ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΑ) ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕ ΥΦΑΛΜΥΡΟ Η ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4

Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Ταυτότητα της Έρευνας... σελ. 4 ΜΕΡΟΣ Α : Στοιχεία για τους επισκέπτες της Ελλάδας 1. Αριθμός ημερών παραμονής στην Ελλάδα... 7 2. Αριθμός επισκέψεων στην Ελλάδα για διακοπές...

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ 1 η μέρα: ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ Συγκέντρωση στο αεροδρόμιο Ν. Καζαντάκης. Επιβίβαση στο αεροσκάφος και με απευθείας πτήση αναχώρηση για την Θεσσαλονίκη. Άφιξη και αναχώρηση για μια πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ALEXANDRA HOTEL. Το ξενοδοχείο διαθέτει 54 δωμάτια, όλα με ιδιωτικό μπάνιο, μπαλκόνι ή βεράντα και τηλέφωνο. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ & ΠΑΡΟΧΕΣ

ALEXANDRA HOTEL. Το ξενοδοχείο διαθέτει 54 δωμάτια, όλα με ιδιωτικό μπάνιο, μπαλκόνι ή βεράντα και τηλέφωνο. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ & ΠΑΡΟΧΕΣ ALEXANDRA HOTEL Κτισμένο σε παραδοσιακό στυλ, ακριβώς πάνω από την παραλία της μαύρης άμμου στο Καμάρι, το Hotel Alexandra, βρίσκεται στα προάστια του Καμαρίου. Οι επισκέπτες του μπορούν να απολαύσουν

Διαβάστε περισσότερα

1 η μέρα 4/3/12: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Συγκέντρωση στο λιμάνι του Ηρακλείου, επιβίβαση στο πλοίο και αναχώρηση για Πειραιά. Διανυκτέρευση εν πλω.

1 η μέρα 4/3/12: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Συγκέντρωση στο λιμάνι του Ηρακλείου, επιβίβαση στο πλοίο και αναχώρηση για Πειραιά. Διανυκτέρευση εν πλω. 1 η μέρα 4/3/12: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Συγκέντρωση στο λιμάνι του Ηρακλείου, επιβίβαση στο πλοίο και αναχώρηση για Πειραιά. Διανυκτέρευση εν πλω. 2 η μέρα 5/3/12: ΠΕΙΡΑΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Άφιξη το πρωί στο λιμάνι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα