-- ' ' ', -, ', - -,,~'~ - Ι 7. _,,, - η~ ' ' ' ~/ - -,, " ', ' < ΤΟΥΡ/Ο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "-- ' ' ', -, ', - -,,~'~ - Ι 7. _,,, - η~ ' ' ' ~/ - -,, " ', ' < ΤΟΥΡ/Ο"

Transcript

1 -- ' ' ', -, ', - -,,~'~ - Ι 7. _,,, - η~ ' ' ' ~/ - -,, " ', ' < ΤΟΥΡ/Ο

2 Τ. Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Πτυχιακή εργασία που υποβλήθηκε στο Τ.Ε.Ι. Πειραιά για απόκτηση πτυχίου με βάση το Π.Δ. 489/84. Εισηγητής καθηγητής Πόπη Βαρελίδου - Θεοδωρακάκου Σπουδαστές Μάγδα Μπούτση Σουλτάνα Ποτίδου Πειραιάς 1998

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟ Ευχαριστούμε ιδιαίτερο τηv σύμβουλο καθηγήτρια κ. Βaρελίδου Πόπη που χωρίς τις εύστοχες παρατηρήσεις και τηv καθοδήγησή της, η πραγματοποίηση της εργασίας θα ήτav aδύvaτη. Επίσης ευχαριστούμε τηv κ. Αφέvτρa Γ. Μουτζάλη, αρχαιολόγο στηv τρίτη εφορία Βυζavτιvώv Πάτρας, γιο το έvτυπο υλικό που μας παραχώρησε. Tov κ. Κολώva Λάζαρο, αρχαιολόγο στηv έκτη εφορία Βυζavτιvώv Πάτρας. Tov κ. Πaπavaστaσόπουλο Σίμο, aρχιτέκτοva και τοv κ. Κρούπη Νικόλαο γιο τηv παραχώρηση τωv συσκευώv επεξεργασίας και εκτυπώσεως της εργασίας, καθώς και γιο τις πολύτιμες συμβουλές τους. Τέλος ευχαριστούμε όλους όσους μας βοήθησav γιο va τελειοποιήσουμε αυτή τηv εργασία. σελίδα 2

4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ \ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 5 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ... 6 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΚΑΣΤΡΟ ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ ΣΤΟΝ ΕΜΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ ΤΟΥ ΜΟΡΗΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΑΧΜΑ 16 ΡΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΥΠΟ ΤΗΝ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΚΩΣΤΑ ΟΥΡΑΝΗ ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΜΕ το ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΑΝΤΙΡΡΙΟΥ ΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΔΙΑΣΓ ΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΕΙΧΟΥΣ ΔΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΤΕΙΧΟΥΣ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΦΘΟΡΕΣ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΒΜΒΕΣ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Το διοξείδιο του άνθρακα (C02) στην ατμόσφαιρα Το νερό και ο ρόλος του στη διάβρωση της πέτρας ΒΜΒΕΣ ΛΟΓΩ ΔΥΝΑΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ Εκρήξεις και ανατινάξεις Σεισμός Η δράση του παγετού ΒΜΒΕΣ ΛΟΓΩ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΩΝ ΒΜΒΕΣ ΛΟΓΩ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΣ Καθίζηση Διογκ<i>σεις παγετού σελίδα 3

5 Η ΒΙΟΛΟnΚΗ ΦΘΟΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΚΕΥΩΝ ΔΙΑΔΟΧΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΝΜΥΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Εξωτερικός πρώτος καθαρισμός Επιμελής καθαρισμός όλων των επιφανειών που πρόκειται να υποστούν οποιαδή.ποτε κατεργασία συντηρήσεως Στερεώσεις ρωγμών ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΛΙΘΩΝ ΕΔΑΦΟΛΟnΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΧΕΔΙΑ σελίδα 4

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ελλάδα, σημείο αναφοράς στην παγκόσμια ιστορία, η οποία συγκεντρώνει ε κτός την ιστορία, τον πολιτισμό και την φύση που την αγκαλιάζει. Τα κάστρα της γης μας, της ελληνικής, μνημεία του πολέμου, συγκεντρώνουν για τον μελετητή αλλά και τον επισκέπτη τους και τα τρία αυτά στοιχεία. Είναι γεμάτα από ιστορικές μνήμες, ξεχωρίζουν για την αρχιτεκτονική τους σοφία και βρίσκονται συνήθως κτισμένα μέσα σε μια δυσπρόσιτη, γοητευτική και ά σπιλη ακόμα φύση. Τα κάστρα της ελληνικής γης έχουν ιδιαίτερη αξία για την ευρύτερη ευρω παϊκή ιστορία, διότι η ελληνική γη και οι ελληνικές θάλασσες, για αιώνες, υπήρξαν το επίκεντρο των συγκρούσεων δύο κόσμων, δύο πολιτισμών. Του ευρωπαϊκού χριστιανικού πολιτισμού με τον αφροασιατικό μουσουλμανικό πολιτισμό. Είναι λοιπόν εύκολο να αντιληφθεί κανείς την αξία και το μακροχρόνιο βίο αυτών των μνημείων, τα οποία βρίσκονται για αιώνες στην πρώτη γραμμή των αιμα τοβαμμένων συγκρούσεων. σελίδα 5

7 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΚΑΣΤΡΟ Τι περίπου είναι ένα κάστρο, ή αλλιώτικα, τι ο όρος εμπεριέχει και τι υποδηλώνει. Το λατινικό Castrum και το υποκοριστικό του Castellum έχουν περάσει και έ χουν γίνει αποδεκτά στη γλώσσα μας, εδώ και αρκετούς αιώνες, έτσι σήμερα χρησιμοποιούμε τη λέξη κάστρο αλλά και τη λέξη καστέλι, διατηρώντας μάλιστα και τη μεταξύ τους εννοιολογική διαφορά μεγέθους και εννοώντας μ' αυτές τις οχυρωματικές, τις φρουριακές γενικά κατασκευές των παλαιοτέρων εποχών. Κάτι παρόμοιο έχει συμβεί και στις δυτικοευρωπαϊκές γλώσσες. Τα Castrum και Castellum έχουν μεταφερθεί και έχουν μεταβληθεί σε Chateau ή Castello ή Castel, ανάλογα με τη γλώσσα. Στα γερμανικά χρησιμοποιείται κυρίως ο όρος Burg, που διατηρεί ακόμα εμφανή τα στοιχεία της συγγενείας του προς τον ελληνικό Πύργο. Πρέπει ωστόσο να παρατηρηθεί ότι, παρόλη την κοινή τους καταγωγή, οι ό ροι Chasteau, Castello και Castle δεν έχουν το ίδιο εννοιολογικό περιεχόμενο προς το δικό μας κάστρο, και αυτό γιατί στη δυτική Ευρώπη οι όροι αυτοί, από τη μεσαιωνική κυρίως εποχή και πέρα, αναφέρονται όλο και περισσότερο στις οχυρωμένες κατοικίες, πύργους των φεουδαρχών και των ηγεμόνων. Βέβαια εδώ στην Ελλάδα η έννοια της φεουδαρχικής κατοικίας δεν υπάρχει. Έτσι θα είμαστε ίσως πιο δικαιολογημένοι αν δεν χρησιμοποιούσαμε και τόσο συχνά τον όρο κάστρο, δεδομένου ότι τα μόνα πραγματικά με αυτήν την έννοια κάστρα που υπάρχουν στη χώρα μας είναι τα φράγκικα, γιατί αυτά πραγματικά αποτελούσαν ιδιοκτησίες και κατοικίες κληρονομικών αρχόντων, φεουδαρχών. σελίδα 6

8 Τα βενετσιάνικα είναι πολύ περισσότερο φρούρια και πολύ λιγότερο κάστρα. Αλλά είναι γνωστό πως ο λαός που δημιουργεί τη γλώσσα και τους κανόνες της και δίνει στις λέξεις έννοιες, ονόμασε κάστρο το φρούριο του Ρίο. Λέγοντας λοιπόν βενετσιάνικα κάστρα, θα πρέπει να ξέρουμε ότι εννοούμε βενετσιάνικα φρούρια, δηλαδή φορτέτσες κατασκευές οχυρωματικές που χτίστηκαν από την Βενετία για την υπεράσπιση μίας πόλεως ή μίας σημαντικής θέσεως, που α νήκαν στη Βενετία και όχι σε κληρονομικούς βενετσιάνους άρχοντες και που διοικούνται από τους βενετσιάνους πρεβεδούρους, δημοσίους λειτουργούς. ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ XllPO Ένας από τους δείκτες του πολιτισμού της κάθε κοινωνίας, μιας δεδομένης ε ποχής, είναι και η έκφραση της αρχιτεκτονικής της τέχνης. Όσο περισσότερο αναπτυγμένη και εξελιγμένη, είναι αυτή, τόσο περισσότερο αναπτυγμένος πρέπει να θεωρείται ο πολιτισμός της συγκεκριμένης κοινωνίας. Φυσικά η τέχνη της αρχιτεκτονικής δεν θα μπορούσε να λείπει από τις πολεμικές δραστηριότητες των ανθρώπων, ιδιαίτερα σε ότι αφορά την οχύρωση και την άμυνα πόλεων. Η αναζήτηση σχεδίων δομικής και κατασκευαστικής αντοχής, στερεότητας και ανθεκτικότητας για την οχυρωματική αρχιτεκτονική και η υλοποίησή τους σε φρουριακά έργα, ώστε να αντέχουν αυτά στα δεινά του πολέμου, είχαν ως αποτέλεσμα να διασωθούν μέχρι μακρινές χρονικές εποχές. Τα φρούρια, μνημεία της δύναμης και του πολέμου, είναι κτισμένα συνήθως σε επιλεγμένες φυσικά οχυρές τοποθεσίες, στις κορυφές δυσπρόσιτων υψωμάτων ή σε ακτές, γύρω από παράλιες και παραποτάμιες πόλεις τις οποίες προστατεύουν. Ό ταν πλησιάζει ο επισκέπτης τους τα εξωτερικά τους τείχη, πύργους και προμαχώνες σελίδα 7

9

10 Δεν πρέπει όμως να αφήνουμε την αδιαφορία να τα σκεπάσει, αντίθετα, θα πρέπει να τα περιβάλουμε με την ιστορική μνημοσύνη και να τα διατηρήσουμε όρθια και αγέρωχα. ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ ΤΟΥ ΜΟΡΗΑ Στην περιοχή της Ελλάδας που λέγεται ΜΟΡΗΑΣ, αλυσίδα ολόκληρη ξετυλίγεται από κάστρα και ακροπόλεις. Είναι περισσότερο από 150 τα απομεινάρια τους που διαδέχονται το ένα το άλλο, άλλα κατεστραμμένα από πολεμικές αιτίες, και άλλα από τον χρόνο. Μερικά γεννημένα στην κλασσική ή ρωμαϊκή εποχή, χρησιμοποιήθηκαν επισκευασμένα τον μεσαίωνα. Τα υπόλοιπα χτίστηκαν απ' ευθείας από τους Βυζαντινούς, Φράγκους ή Ενετούς και απ' τους Τούρκους. Ιστορικοί, συγγραφείς, περιηγητές, Έλληνες και ξένοι μας δίνουν λίγες ή πολλές λεπτομέρειες πάνω στην ύπαρξή τους, τη σημασία και την ιστορία τους. Ακόμη ίσως περισσότεροι είναι οι θρύλοι και τα παραμύθια που γυρίζουν πολλές φορές ά γραφα, ανάμεσα στο λαό, για αυτά. Σε όλες τις εποχές από την αρχαιότερη μέχρι την επανάσταση του 1821 έ χουν το ρόλο τους. Αυτήν όμως που γεμίζουν και εξουσιάζουν πέρα για πέρα είναι η εποχή «της Φραγκοκρατίας στην Ελλάδα», που μαζί μ' αυτή περίπου συμπίπτει και η δημιουργία και κατάλυση του «Δεσποτάτου του Μορηό» του τελευταίου αυτού βλασταριού της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, που την πτώση του και διάλυσή του ακολούθησε η υποδούλωση μας στους Τούρκους. Για περίεργο λόγο η περίοδος αυτή της ιστορίας μας και ακόμη μακρύτερα και ολόκληρη η Βυζαντινή, είναι λιγότερο γνώστες στους πολλούς 'Ελληνες. Ελληνική φυλή. Και όμως η εποχή αυτή, υπήρξε μια από τις πιο δύσκολες και κρίσιμες για την σελίδα 9

11 Περίεργη εποχή που ενώ έδειχνε πως θα γινόταν το κύκνειο άσμα της, εν τούτοις υπήρξε το βάθρο πάνω στο όποιο συντελέστηκε το χτίσιμο μιας εμηvικής εποχής όπως γράφει και ο Παπαρρηγόπουλος, που διαδέχτηκε την μεσαιωνική ελληνική εποχή, όταν αυτή πέθαινε μαζί με την Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Το Βυζαντινό κλονισμένο από την ακατάσχετη πίεση των εχθρών του της Α νατολής, εξασθενισμένο από της ατυχίες του και την κακοδιοίκηση, χτυπήθηκε ύπουλα από τους υποκριτές και κουτοπόνηρους, θρησκευτικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες της Δύσης, και έπεφτε. Η σημερινή Ελλάδα εγκαταλειμμένη επαρχία της ετοιμοθάνατης Αυτοκρατορίας έπλεε σε πελάγη φτώχιας και αμάθειας. Αφού ξετινάχτηκε από τις φορολογίες, και από της αρπαγές των διαφόρων ε πιδρομέων και κουρσάρων, βρισκόταν στα χέρια ατίθασων αγροίκων και άπληστων τοπικών τυράννων που αλληλοσκοτώνονταν. Η κακοδιοίκηση σε ημερησία διάταξη και η αδιαφορία για τον γενικό κίνδυνο που προετοίμαζαν οι διάφοροι εχθροί ήταν απίστευτη. Γράφει ο Νικήτας Χωνιάτης για τους τότε άρχοντες της Ελλάδας: Λόγια πικρό για τους Έλληνες αλλά δυστυχώς αληθινά. Τα ίδια περίπου επαναλαμβάνει μετά ενάμισι περίπου αιώνα ο αυτοκράτωρ Ιωάννης VI ο Καντακουζηνός για τους απογόνους τους. Είναι η εποχή που παρά τα δικό του σφάλματα, προσπάθησε να στεριώσει στα πόδια του το νεαρό Δεσποτάτα του ΜΟΡΗΑ, στέλνοντας τον γιο του Μανουήλ. Στη προσπάθεια του αυτή βρήκε πόλι διαρκές εμπόδιο και σκοτούρα τους α πόγονους αυτούς των αρχόντων της Ελλάδος του 1204, πόλι με την ίδια περίεργη νοοτροπία και αλληλοφαγωμόρα: << Ούτε. κ.οκοπρογίa, ούrε ευημέρ1a, ούtε χρό'vος ο το πόvτα λύωvι διaλύειv δύvaτάι συτοίς τηv fιρός a<'λήλους έχθροv, αλλά διά βίου. τε πολέμιοι είσιv ολλήλουc J!ΟΝ/ετό τt}.εuτήv, ώdπερ τιvθ πaτf){ijov ΚλήίJοv κaτολείποvτε,ς, τοις πaισί, προς τιvaς διaφ_gωqv». ~ ~~~-----~~ σελίδα 10

12 Με το πέσιμο της Πόλης κατεβαίνουν οι σιδερόφρακτοι Φράγκοι στη σημερινή Ελλάδα και φτάνουν σχεδόν μέχρι την άκρη του ΜΟΡΗΑ. Σποραδικές οι αντιστάσεις των αρχόντων. Ούτε ο Δοξαπατρής στο Αράκλωβο, ο Σγουρός στον Ακροκόρινθο και Ευδαιμογιάννηδες, Σοφιανοί και Μαμωνάδες στην Μονεμβασία και ίσως μερικοί άλλοι, δεν θα μάτωναν στο στρατιωτικό αυτό Περίπατο των Φράγκων. Οι περισσότεροι άρχοντες προσκύνησαν, ο λαός, κατά το πλείστον αδιαφόρησε. Βέβαια στην εύκολη κατάχτηση του Μορηά κύρια αιτία υπήρξε η προηγουμένη τακτική των Αυτοκρατόρων του Βυζαντίου, που άφησαν τον λαό αυτό σχεδόν α νίδεο και ανειδίκευτο στα πολεμικά, προτιμώντας να εισπράπουν χρήματα ή άλλες Παροχές σαν αντισήκωμα για τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις. Σφάλμα μεγάλο που δυστυχώς κατά το πλείστον τα ακολούθησαν και οι μετέπειτα Βυζαντινοί Αυτοκράτορες, που κόστισε πανάκριβα στα Ελληνικά πεπρωμένα. Όλα έδειχναν ότι τα πάντα χαθήκανε για τον Ελληνισμό ανεπιστρεπτί, και ό μως παρά τις δυνατές σπρωξιές της μοίρας και των εχθρών, το έθνος σταμάτησε πεισματικά. Μέσα στη καταστροφή άρχισε να ξαναγεννιέται η φυλή. Στη προκειμένη περίπτωση η θρησκευτική συνείδηση και η αθάνατη Εθνική, η υπερήφανη Ελληνική συνείδηση, έκαναν τη δουλεία τους γερά. Το παράδειγμα των λίγων αρχόντων, από τη μια μεριά στην αρχή, και ολόκληρος ο λαός από την άλλη αργότερα, αντιμετώπισαν σταθερά τις προθέσεις του κατακτητή, ώστε να μπορέσουν σιγά - σιγά να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για κάτι νέο Ελληνικό, εκείνο που ο μεγάλος ιστορικός της σύγχρονης Ελλάδας αποκαλεί vέος ΕΜηvισμός Έτσι ούτε η δύναμη, ούτε η γαλιφιά του εχθρού στάθηκαν ικανές να υποσκάψουν και να εξουθενώσουν, όπως επεδίωξε, τον Ελληνισμό. Στα παραπάνω βέβαια ήρθε απρόσμενος βοηθός εκείνο που δυστυχώς παρέλειψαν να κάνουν οι προηγούμενοι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες, αλλά ήρθαν ευτυχώς οι Φράγκοι να πραγματοποιήσουν, πιεζόμενοι βέβαια και από την αριθμητική τους μειονότητα, αλλά κυρίως λόγω της μεγαλαυχίας τους και της κουτουπερηφανείας τους, γιατί έβλεπαν τους υποταχτικούς τους σαν κατώτερους και ακίνδυνα όντα. σελίδα 11

13 Ο Παπαρρηγόπουλος γράφει πώς η περίοδος αυτή είχε σαν κύριο αποτέλεσμα να διδάξει στα Ελληνικά χέρια την παράταξη και στα δάχτυλα τον πόλεμο. Επιπόλαιοι και μεγάλαυχοι οι Φράγκοι, έμπειροι και ικανοί κατά το πλείστον ευτυχώς οι στρατηγοί του ανεκδιήγητου και ανίκανου Αυτοκράτορα Ανδρονίκου ΙΙ Παλαιολόγου, μεταχειρίσθηκαν άριστα, το έτοιμο αυτό έμψυχο πολεμικό υλικό και ξεπέταξαν το «Δεσποτάτο του Μορηό» που στάθηκε η τελευταία έξαρση της Βυζα ντινής Αυτοκρατορίας στο διάστημα αυτό «της μεταγενέστερης Βυζαντινής Περιόδου» όπως την αποκαλεί ο Ern. Stein, αλλά και η βάση και η κοιτίδα του νεώτερου Ελληνισμού και του τελευταίου κομματιού της ιστορίας μας. Μπορούμε σχεδόν με βεβαιότητα να πούμε πώς αν δεν μεσολαβούσαν ορισμένα γεγονότα, ίσως το νέο αυτό ημιανεξάρτητο Ελληνικό κρατίδιο, να μη γνώριζε την Τουρκική σκλαβιά, και η σημερινή πατρίδα μας να ήταν μια από τις μεγαλύτερες δυνάμεις της Μεσογείου. Η αδικαιολόγητη και ανόητη μνησικακία της Δύσης για την κατάλυση της Λατινικής Αυτοκρατορίας της Ανατολής, από τον ιδρυτή της δυναστείας τον Παλαιολόγο, υπήρξε ο κύριος συντελεστής για την μη επιβίωση του Δεσποτάτου του Μορηά. Ο Μωροφιλόδοξος και υπερφίαλος, πρώτος βασιλιάς της Νεαπόλεως από την δυναστεία των Αντζου ο Κάρολος ο 1 \ με τις ευλογίες του ολέθριου για τον Ελληνισμό πάπας Κλήμη του IV, ξεκίνησε να παλινορθώσει τη Φραγκική αυτοκρατορία της ανατολής, και χωρίς βέβαια να πετύχει τον αντικειμενικό του σκοπό, έγινε με την πολιτική του αυτή αφ' ενός μεν ο νεκροθάφτης της Βυζαντινής Μικράς Ασίας και συγχρόνως ο κύριος αυτουργός για την μη έγκαιρη ανάπτυξη και ισχυροποίηση του Βυζαντινού Μορηά και στη συνεχεία του Δεσποτάτου του Μορηά, το οποίο ο Ιωάννης VI ο Καντακουζηνός πρώτος και ο Κωνσταντίνος ΧΙ ο Παλαιολόγος προόριζαν για α ντικαταστάτη της ψυχορραγούσης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Μετά απ' αυτόν ένας απόγονός του, ο Ιάκωβος ντί Μπώ δούκας του Αδρία και του Μοντεσκαλιόζο, μας κουβάλησε ορδές μισθοφόρων Νοβαρρέζων για να διεκδικήσει και αυτός τα ανύπαρκτα δικαιώματα του στα Ελληνικά εδάφη και να πραγματοποιήσει τα απραγματοποίητο όνειρά του. Τα αποτελέσματα των ενεργειών του, δυσμενή μεν γι' αυτόν, υπήρξαν ανυπολόγιστα επιζήμια για την ανάπτυξη και την ι σχυροποίηση του Νέου Ελληνικού Κράτους που σχηματίζονταν στον Μορηά. ο Θεόδωρος Ι. Παλαιολόγος, Δεσπότης του Μορηά χρόνια και χρόνια ολόκληρα υποχρεώθηκε ν' αγωνιστεί εναντίον των τυχοδιωκτών αυτών εξαντλώντας της Πόλης, αντί να διαθέσει όλα αυτά για την προπαρασκευή και την οργάνωση του Δεσποτάτου εναντίον της αναμενόμενης εισβολής του κυρίου εξωτερικού εχθρού, των Τούρκων. σελίδα 12

14 Έτσι κάθε στρατιωτική και οικονομική δυνατότητα για πολλά έτη ματαίως καταναλώθηκε σε πολέμους με υπερφίαλους και μνησίκακους ομόθρησκους ή με καιροσκόπους και πονηρούς εμπόρους π.χ. Ενετοί. Αργότερα με την εξουδετέρωση όλων σχεδόν αυτών και όταν το Δεσποτάτο κάτω από την εμπνευσμένη και συνετή διοίκηση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου βρήκε το δρόμο του επεκτεινόμενο προς τον Βορρά και στην υπόλοιπη σημερινή Ελλάδα, ήρθε η πανωλεθρία του Ουνιόδη στη Βάρνα το 1444 να φέρει τελείως απερίσπαστη από τα νώτα της, την Κολοσσιαία Οθωμανική Αυτοκρατορία, προ των πυλών του μόλις ανδρουμένου Νέου Ελληνικού Κρότους. Δεν αποκλείεται όμως παρ' όλα αυτό, το Δεσποτάτο να επιζούσε αν δεν στεκόταν άτυχο στους κυβερνήτες του στις κρίσιμες τελευταίες εποχές του. Ίσως ακόμα αν δεν υποχρεώνονταν ο Κων/νος Παλαιολόγος να φύγει από το Μυστρό και να πάει στην Πόλη να πεθάνει ηρωικό, σώζοντας την τιμή και την αξιοπρέπεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και της Ελληνικής φυλής, ίσως άλλη να ήταν η τύχη του Δεσποτάτου. Παρ' όλα αυτό κανείς δεν μπορεί ν' αρνηθεί πως χάρις στο κρατίδιο αυτό ο Ελληνικός πληθυσμός του Μορηό αντιστάθηκε στις Φράγκικες επιδράσεις και κατόρθωσε ν' αφομοιώσει τα ξένα στοιχεία και ακόμα πως αυτό υπήρξε η αιτία που μεταδόθηκαν οι Εθνικές παραδόσεις, τα γράμματα, οι επιστήμες οι τέχνες στον αναγεννώμενο Ελληνισμό του Μορηό. Ακόμη πώς υπήρξε το φυτώριο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε και δημιουργήθηκε η πολεμική παράδοση, που εξέθρεψε αργότερα στην εποχή της Τουρκοκρατίας, τον αδάμαστο Εθνικό στρατό των Αρματολών και Κλεφτών, το κύριο όπλο στο οποίο στηρίχθηκε η Ελληνική Επανάσταση του 1821, που μας έφερε στη συνέχεια την ανάσταση του Γένους. Η ίδια ηθική δύναμη που προστάτεψε τον Ελληνισμό από το να Φρογκέψει τον είχε προστατέψει και μερικούς αιώνες νωρίτερο σε μία άλλη μπόρα που είχε ξεσπάσει στην Ελλάδα και στο Μορηό. Την εποχή των Σλαβικών επιδρομών από τον 60 μέχρι τον 100 αιώνα. Το γεγονός ότι αργότερα, οι αντίπαλοι των Φράγκων είχαν επίθετο Σγουροί, Δοξαποτρήδες, Χάμαρετοι, Ευδαιμογιόννηδες κ.τ.λ. και όχι ονόματα με κατάληξη σε ιτς και ωφ, αποδεικνύει αφ ενός μεν ότι η Ελληνική φυλή πάντα απορροφούσε τους ξένους που επεδίωκαν να κατακτήσουν την περιοχή της και αφ' ετέρου πως θεωρίες σελίδα 13

15 σαν του Φαλμεράγιερ, του Χαζέ και του Άμπερτιν δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα. Η δύναμη αυτή λοιπόν που εξελλήνισε αρχικό τα υπόλοιπα των Σλάβων αργότερα έκανε το ίδιο και για τα κατάλοιπα των αποδιωγμένων Φράγκων, που απέμειναν εδώ, όπως και για τις χιλιάδες των Αλβανών που κουβαλήθηκαν στα χώματό μας Επιγραμματικό, είναι αυτό που έγραψε ο σοφός καθηγητής κ. Στ. Κυριακίδης: «Το Ελληνικό φογοκύπορα κσιέφαγον μέχρι πλήρους αφανισμού τα εισδύσονrα Qλίγ_g ~ο οι ί~~» ~---. Τα κάστρα την εποχή εκείνη φύτρωναν σαν μανιτάρια κάτω από το γαλανό ουρανό σ' όλο το Μορηά. Μικρότερα ίσως, αλλά πιο θεωρητικό και πιο άγρια από εκείνα που άφηνε ο κατακτητής πίσω στην πατρίδα του. Ο τόπος είναι όλος πέτρα και χωρίς στολίδια, γράφει ο Κόντογλου παρουσιάζοντάς τα στα «Ταξίδια του». Καινούρια χτίζονταν και πολλά παλιό και ερειπωμένα παλαιοτέρων εποχών ξαναδιορθώνονταν. Τα έφτιαχναν οι ξένοι Κόμητες και Βαρώνοι για να μπορούν μ' αυτά να διαφεντεύουν τα καινούρια φέουδά τους και να φοβερίζουν τους νέους υποταχτικούς τους. Δεν στάθηκαν όμως, όσο φοβερά και αν ήταν, ικανό μέχρι το τέλος να τους σώσουν. ποτελείς τους. Σιγά - σιγά άρχισαν να περιέρχονται στους αντιπάλους τους που πριν ήταν υ Κι' αυτοί με τη σειρά τους τα χρησιμοποίησαν, για να αμυνθούν στο νέο εισβολέα, τον Τούρκο. Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και της Ενετοκρατίας πολλές φορές άλλαζαν χέρια μέχρι το 1715 για να χαθούν και να εξαφανισθούν από το προσκήνιο τα περισσότερα απ' αυτό, και τα τελευταία και σπουδαιότερα που έμειναν να παίξουν τον Τελευταίο ρόλο τους στη διάρκεια της Επαναστάσεως του σελίοο ι4

16 Όταν τα βλέπεις, στη σκέψη σου έρχεται μία στροφή ενός ποιήματος που παραστατικότατα αναφέρεται σ' αυτά: Ναι μιrιορέσομε πόλι, λευτεριά va τη βρούμε λίθιvο, άγριο θεριά ' ' kaι τη δύγομη τώρα της φυλής μας μeτρ0ύμε ' ' Για εκείνο που δεν υπάρχει καμία αμφιβολία, είναι πως ή στα χέρια του ε χθρού σαν όργανα βίας όπως το κάστρο του Ρίο ή καταπίεσης, ή στα χέρια των δικών μας σαν αμυντικά εργαλεία κατά των διαφόρων εισβολέων, δέθηκαν τόσο πολύ με την ιστορία του τόπου μας ώστε ν' αξίζει ο κόπος να καταπιαστεί κανείς με αυτά και να θελήσει να τα γνωρίσει έστω και από απλή περιέργεια. ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ Η παράδοση μιλάει για το Μυθικό Πέλοπα, γιο του Τάνταλου και εγγονό του Δια που έδωσε το όνομα του στην Πελοπόννησο. Εξίσου γνωστή και η ονομασία Μορηάς, που εμφανίζεται πολύ αργότερα, στις αρχές του 13 υ αιώνα μ. χ. Σε όλη την περιοχή βαραίνει πανάρχαια η ιστορία που στους προϊστορικούς χρόνους είναι άρρηκτα δεμένη με την ομηρική διήγηση για τις πολύχρυσες Μυκήνες και τον ξεσηκωμό των Ελλήνων για την Τροία από τους πανίσχυρους Ατρείδες. Από εδώ, σύμφωνο με τη μυθολογία, ξεκίνησε ο Ηρακλής γιο νο πραγματώσει τους ά θλους του, ενώ ο Θησέας μεγάλωσε στην Τ ροιζήνο. Στους ιστορικούς χρόνους όλη σχεδόν η Πελοπόννησος κατακλύστηκε οπό Δωριείς. Κυρίαρχη υπήρξε η παρουσία της Σπάρτης με το λακωνικό τρόπο ζωής της, της Κορίνθου με την καλλιτεχνική της παράδοση και της Ολυμπίας όπου καλλιεργήθηκε το Ολυμπιακό ιδεώδες. Πολύ αργότερο, ακολούθησαν νέες εισβολές οπό Γότθους, Αβάρους, Σλάβους και μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 οπό Φράγκους ιππότες που διαίρεσε την περιοχή σε δώδεκα βαρονίες. Μόνο λίγο παράλιο μέρη περιήλθαν στους Ενετούς και ακόμη λιγότερες θέσεις στους Βυζαντινούς Πολοιολόγους. σελίδα 15

17 Το 1460 όλη η Πελοπόννησος κυριεύτηκε από τους Τούρκους που, αν εξαιρέσει κανείς τις αντιδικίες και τις αλλεπάλληλες ανακαταλήψεις από τους Ενετούς, ε δραίωσαν οριστικά τις βάσεις τους στην περιοχή από το Αξιοποιήθηκαν συνάμα και οι Αλβανοί που είχαν εισχωρήσει στην Πελοπόννησο από το 14 αιώνα, καθώς οι Τούρκοι τους στρατολόγησαν σε σώματα που επιδίδονταν σε βιαιοπραγίες, λεηλασίες και κατάπνιξη των στάσεων, εις βάρος βέβαια των υποτελών. Η μοίρα επιφύλαξε ωστόσο, στην Πελοπόννησο την τιμή να κηρυχτεί το 1821 στα μέρη της η Επανάσταση που κατέληξε σε μερική τουλάχιστον απελευθέρωση της νεότερης Ελλάδας. AXAiA Η ΑΧΑΪΑ πρωτοκατοικήθηκε την παλαιολιθική εποχή, όπως έδειξαν οι ανασκαφές στο βορειοδυτικό τμήμα της περιοχής κοντά στον Άραξο. Πρώτοι κάτοικοι της θεωρούνται οι Ίωνες. ο ι, ι,ιw σελίδα 16

18

19 Κατά την αρχαιότητα υπήρχε εκεί ναός του Ποσειδώνα, ενώ από το στενό του Ρίο έγινε σύμφωνα με την παράδοση, η κάθοδος των Ηρακλείδων. Πάνω στα ε ρείπια των Ρωμαϊκών οχυρώσεων, έχτισε κάστρο ο σουλτάνος Βογιαζίτ ο Β' το 1499, για να ελέγχει τον Κορινθιακό κόλπο. σελίδα 18

20 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ Το κάστρο του Ρίο χτισμένο στο ομώνυμο ακρωτήριο στη δυτική είσοδο του Κορινθιακού κόλπου, οικοδομήθηκε το 1499 ή κατά την Μονήν των Ιδήρων το 1500 οπό τον σουλτάνο Βαγιαζήτ Β. Ο Βαγιαζήτ ο Β ( ) γιος και διάδοχος του Μωάμεθ του Πορθητή, ενός οπό τους πιο διαπρεπείς σουλτάνους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σουλτάνος και ο ίδιος ανέβηκε στο θρόνο το 1481.Στην εποχή του το γράμματα και οι τέχνες παρουσίαζαν μεγάλη ακμή. Έκανε εκστρατείες εναντίον της Ευρώπης, κατά των Μομελούκωντης Αιγύπτου, κατά των Ενετών και άλλων. Ύστερο οπό συνεχείς εμφυλίους πολέμους καθαιρέθηκε το 1512 και τη θέση του πήρε ο γιος του Σελήμ ο Ά. Ο Βαγιαζήτ δηλητηριάστηκε ενώ πήγαινε στο Διδυμότειχο γιο ξεκούραση. Το κάστρο που ονομάστηκε «Καστέλι του Μορηά» ή «Νεόκοστρο»( οι οποίο λέξη Νεόκοστρο προδίδει ότι σ' αυτή τη θέση δεν προϋπήρχε κάστρο) κατ' αντίθεση στο απέναντι κάστρο, που επίσης έχτισε ο Βαγιαζήτ στο ακρωτήριο του Αντίρριου και λεγόταν «Κάστρο της Ρούμελης». Και το δύο κάστρο ήταν γνωστά επίσης με την ονομασία «Μικρά Δορδονέλιο». Στην αρχαιότητα το δύο ακρωτήριο ονομάζονταν αντίστοιχο Ρίο Μολυκρικό ή Αιτωλικό και Ρίο Αχαϊκό. Στην ίδιο θέση, που χτίστηκε το κάστρο του Μορηά, υπήρχε σελίδα 19

21 σ;ην αρχαιότητα ιερό. του Πο.σειδώνα, από.το οποίο χρησιμοποιήθηκε οικοδομικό υλικ~ για την κατασκευη του καστρου. Η ανεγερση του ολοκληρώθηκε (όπως και του καστρου του Αντιρρίου) μέσα σε τρεις μήνες, και έγινε υπό την επιμέλεια του Σινάν Πασά 1 Είχε στρογγυλό σχήμα ενισχυμένο με πολλούς πύργους συνδεδεμένους με τείχη πάχους δύο μέτρων, στεφανωμένους με ένα αδύνατο στηθαίο και επάλξεις. Εικόvα 1 Κάτοψη και τομή του Κάστρου από το βιβλίο του Kevin Andrews «C3stles of Morea». Ένα έγγραφο του προβλεπτού Ζακύνθου Π. Φωσκόλου τον Μάρτιο του 1504 αναφέρει ότι οι Τούρκοι είχαν κάνει πολύ καλή δουλεία και είχαν εφοδιάσει το κάστρο με πυροβολικό. Το 1532 κατελήφθη από τον Αντρέα Ντόρια κατόπιν ισχυρής αντίστασης των Τούρκων της φρουράς του, ( Ντόρια Αντρέας , σπουδαίο μέλος της οικογένειας των Ντόρια, διακρίθηκε στους αγώνες του εναντίων των Τούρκων και των Πειρατών ). Στις 18 Αυγούστου 1532 ισχυρή ναυτική δύναμη 39 γαλέρων και 60 περίπου άλλων σκαφών (γενουατικών, ισπανικών, παπικών και της Μάλτας) ξεκίνησε από το λιμάνι της Μεσσήνης για τα ελληνικά παράλια. Επικεφαλής βρισκόταν ο Ανδρέας Ντόρια, πλαισιωνόταν από άλλα μέλη της ίδιας γενουατικής οικογένειας, από Ισπανούς και στρατιωτικούς που διακρίθηκαν στην Αφρική και την Λομβαρδία, από τον διοικητή των ναυτικών δυνάμεων του τάγματος του Αγίου Ιωάννη Βερνάδο Salνiati και από μερικούς παλαίμαχους των πολέμων της κεντρικής Ευρώπης. Ύστερα από μικρές στάσεις στην Κεφαλληνία και στην Ζάκυνθο, πραγματώθηκε η κατάκτηση της Κορώνης στις 21 Σεπτεμβρίου και της Πάτρας στις 14 Οκτωβρίου. Η κακή μισθοδοσία και η έλλειψη εφοδίων στο εκστρατευτικό σώμα εξώθησε τους χριστιανούς στρατιώτες, παρά τις αντίθετες διαταγές του Ντόρια, σε παρασπονδίες τις οποίες ακολούθησαν βιαιότητες και άγρια λεηλασία της πόλεως και των περιχώρων. 'Ηταν το πρώτο σύμπτωμα απειθαρχίας, το οποίο θα επαναληφθεί σοβαρότερα τις επόμενες μέρες, με αποτέλεσμα ένα μέρος των Ιταλών πεζών να αρνηθεί να 1 Κ.Ν. Σαθά: Τουρκοκρατούμεvη ΕΜάι; εκδ. 1962, σελ.61, υποσημείωση 1. Στεφ. Ν. Θωμόπουλου : Ιστορία τωv Πατρώv, εκδ. 1950, σελ σελίδα 20

22 λ~βει μέρος στην πολιορκία του Ρίου στις 16 Οκτωβρίου, να αποχωρίσει από το κύριο σωμα των πολιορκητών και να απειλήσει με προσχώρηση στους Οθωμανούς. Τελικά το Ρίο έπεσε στα χέρια του Ντόρια με σχετική ευκολία και την επομένη ξεκίνησε η πολιορκία του Αντιρρίου το οποίο αντέταξε απροσδόκητα ηρωική άμυνα. Εικόva 1. Ο Andrea Doria. Το 1603 το κάστρο καταστράφηκε σχεδόν από τα θεμέλια από τους ιππότες της Μάλτας με αρχηγό τον Μέγα Μάγιστρο Ζαν Παριζό ντε Λα Βαλέτ. Οι νησιώτες δεν ξεπερνούσαν το ένα πέμπτο των Τούρκων, αλλά με τον ηρωισμό τους κατόρθωσαν όχι μόνο να αντιπαραταχθούν στους Τούρκους, αλλά και να τους νικήσουν τελικά. Τότε αιχμαλωτίσθηκαν 320 άτομα της Τουρκικής φρουράς και οι ιππότες έλαβαν λάφυρα περίπου εβδομήντα πυροβόλα 1 Η επισκευή του έπειτα από τους Τούρκους δεν υπήρξε αντάξια της πρώτης κατασκευής. Ο Γάλλος περιηγητής Du Loir επισκέφτηκε το κάστρο το 1641 και αναφέρει ότι τα τείχη του ήταν ανίσχυρα προς άμυνα, φαινόταν σαν εγκαταλελειμμένο και η πύλη του ήταν ανοικτή. Τα ίδια γράφουν και οι Σπόν και Ουίλλερ, περιηγητές της εποχής εκείνης. Από το 1684 όπου ξεκίνησαν οι Βενετοτουρκικές συγκρούσεις, και ενώ το κάστρο ήταν και πάλι στα χέρια των Τούρκων, το κάστρο του Ρίο καθώς και του Α ντιρρίου έπαιξαν σπουδαίο ρόλο, λόγω κυρίως της στρατηγικής τους θέσης. Αρχιστράτηγος του Βενετικού εκστρατευτικού σώματος είχε εκλεγεί ο ένδοξος παλαίμαχος του Χάνδακος Φραγκίσκος Morosini. Ο Morosini ο οποίος ξεκίνησε μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα για το Ιόνιο κατέλαβε τη Λευκάδα, την Πρέβεζα, το Μεσολόγγι και το Αιτωλικό. Οι επιχειρήσεις συμπληρώθηκαν με πυρπολήσεις και λεηλασίες μουσουλμανικών χωριών. Ακολούθησε μια σειρά σύντομων αντιπερισπασμών του Βενετικού στόλου στους οποίους έπαιξαν σημαντικό ρόλο το Ρίο και Αντίρριο στο άνοιγμα του κορινθιακού κόλπου. Το 1687 το κάστρο καταλήφθηκε από τους Βενετούς. Στις 22 Ιουλίου αποβιβάσθηκαν στα δυτικά του φρουραρχείου της Πάτρας ο Βενετικός στόλος. Η σύγκρουση με τις ισάριθμες σχεδόν στρατιωτικές δυνάμεις του σερασκέρη έγινε δύο ημέρες αργότερα. Οι Οθωμανοί πολέμησαν με ορμητικότητα και πείσμα, αλλά λύγισαν μπροστά στην πειθαρχημένη παράταξη των αντιπάλων τους και στο πυκνό πυρ 1 Στεφ. Ν. ΘωμόπουΛου: Ιστορία τωv Πατρώv, εκδ. 1950/ σελ ΒΙΒΛΙΟΘΉΚΗ \ ~~Ι ΠΕΙΡΑοΡ~ 2 j

23 των ευρωπαϊκών πυροβόλων. Τελικά το απόγευμα της ίδιας ημέρας αναγκάσθηκαν να υποχωρήσουν άτακτα, εγκαταλείποντας πίσω τους 2000 περίπου νεκρούς και τραυματίες, 160 πυροβόλα, άφθονα τρόφιμα και πολεμοφόδια, 14 πολεμικά πλοία καθώς και τη σημαία του σερασκέρη. Η καταστροφή αυτή έπεισε και τους άνδρες που υπερασπίζονταν το φρούριο της Πάτρας να αφήσουν τις θέσεις τους εσπευσμένα και να καταφύγουν προς το Ρίο και να κλειστούν στο κάστρο στις 24 Ιουλίου Αλλά και εκεί η είδηση της χριστιανικής νίκης και η παρουσία των Βενετικών πλοίων στον Κορινθιακό έπεισε την επόμενη μέρα τον στρατιωτικό διοικητή της περιοχής Χανσελδερήμ Μεχμέτ να αποφύγει κάθε αντίσταση και να τραπεί με τους στρατιώτες του ανατολικά. Μαζί του ε γκατέλειπαν τα χωριά τους και Έλληνες κάτοικοι, άλλοι από φόβο και άλλοι ακολουθώντας αναγκαστικά τα τούρκικα στρατεύματα. Το γεγονός, βοήθησε τους Βενετούς να γίνουν, χωρίς κόπο και σε διάστημα ενός εικοσιτετράωρου, κύριοι και των δύο σπουδαίων οχυρών, Ρίου και Αντιρρίου. Οι Βενετοί κράτησαν το κάστρο μέχρι το 1715 και το επισκεύασαν δίνοντας του την μορφή που διατηρεί μέχρι σήμερα. Το 1690 αναφορές των Βενετών κυβερνητών περιέγραφαν τις ζωτικής σημασίας θέση του κάστρου. Την ίδια χρονιά ο Giacomo Corner γράφει 2 Το κάστρο του Ρίο που βρίσκεται στηv ακτή του κόλπου εvός βολ τώδες εδάφους, καλά οχυρωμέvο, περιφρογμέvο οπό μεγάλο πάχους τοίχο, και περικυκλωμέvο οπό τάφρο η οποίο γεμίζει με θολοσσιvό vερό, είvοι πάvτο σε θέση va στηρίξει μία εξαίρετη άμυvο. Χωρίς αμφιβολία θο πρέπει va ληφθεί υπόψη μία καλύτερη οχύρωση. Ένα χρόνο μετά, το 1691 και μετά την απογραφή, ο Marino Michiel, μιλάει για μεγάλη ισρριή Ελλήνων από τη Λιβαδειά και τη Θεσσαλονίκη οι οποίοι ήταν υπό την προστασία των Βενετών και απονεμήθηκε γη και σπίτια στο κάστρο 3 Το 1701 ο Francesco Grimani 4 γράφει την συζήτηση των πέντε αρχηγών των θαλάσσιων φρουρίων, για την ανακατασκευή στρατιωτικών αποθηκών και άλλων κτιρίων: Οι πιο καλή γερουσlο είχε λάβει τόσες πολλές προτάσεις οπό ιδικούc οvοφερόpεvες στηv οχύρωση τωv στεvώv., Κάθε μία, οπό αυτές εκlf!ράζει τ'!v οvάγκη va κ~ τοσ~ευaστεί φρούριο και οπό τ!ς δυο π~ειιρες.. Σ,τη nιιευρο τ~υ Λεποv;ο η δου~ε11 θι τav δυσκολότε12θz. α va ειvοι το κaσn ιοο ιο. Av λοιποv aκ. noλ!lj!..a ~ 2 Kevin Andrews. Δε-i τίοv, ΙΙ, ιmi Kevin Andrews. Σπ. Λάμπρος, Ιστορικά με-iετήματα (Αθήvα 1884), lmi Kevin Andrews. Δε-i τίοv V, ιmi σελίδα 22

24 Το 1708 στην αναφορά του Angelo Emo 5 γράφει ότι η Βενετική γερουσία α ν~γνώρισε της αδυναμίες των φρουρίων όταν πρόσφατα διατάχθηκε η οχύρωση του καστρου του Ρίου που είναι σε μία πλεονεκτική θέση, για δύο λόγους, για το Βενετικό εμπόριο και για την ασφάλεια των Ελλήνων οι οποίοι ζούσαν μέχρι τότε ανυπεράσπιστοι στην χαμηλότερη πόλη της Πάτρας., Το 1713 το κάστρο του Ρίο επισκευάστηκε και πήρε την σημερινή του μορφή οταν ενισχύθηκαν και οι οχυρώσεις του. Σήμερα παρουσιάζει σχήμα παράπλευρου τριγώνου. Εικόvα 2. Προοπτικό του κάστρου από τοv Ν. Λιαvό Οι Βενετοί θέλοντας να δώσουν στο κάστρο όλη την δύναμη που απαιτούσε η θέση του, ύψωσαν μπροστά ένα προμαχώνα και τρεις ημικυκλικούς πύργους που συνδέονται με τείχη και δύο ημικυκλικούς, που καλύπτουν το μέτωπο προς τη θάλασσα ενώ, μια μεγάλη τάφρος με νερό υπήρχε μπροστά τους. Σε περιγραφή ενός Γάλλου αξιωματικού επισημαίνεται επίσης, ότι οι οχυρωματικές εργασίες έγιναν στις αρχές του 1s 0 υ αιώνα και παραθέτει μία επιγραφή, που ανέγνωσε στην πύλη της θάλασσας με χρονολογία Εκτός από τις οχυρώσεις, επισκευάσθηκαν από τους Γάλλους του εκστρατευτικού σώματος και τα κτήρια, που υπήρχαν στο εσωτερικό του κάστρου ενώ, μία μεγάλη αποθήκη μετατράπηκε σε φυλακή για 300 άτομα. 5 Kevin Andrews. Ibid, V, σελ, 685 σελίδα 23

25 Το 1715 οι Τούρκοι επέστρεψαν πόλι. Το κόστρο του Ρίο ήταν ένα οπό το πέντε φρούριο οπό το οποίο οι Βενετοί προσπαθούσαν να αμυνθούν γιο όλη την Πελοπόννησο, ολλό επειδή το κόστρο της Κορίνθου και του Ναυπλίου έπεσαν γρήγορο, το κάστρο του Ρίο περικυκλώθηκε και μετό οπό πέντε ημέρες πολιορκίας κατελήφθη οπό τους Τούρκους. Η πτώση του οφείλεται στην λιποψυχία της φρουρός και όχι στην πίεση των πολιορκητών.. Κοτό την διάρκεια της συζήτησης των όρων του πολέμου μια ομάδα οπό Γενιτσορους εισέβαλε στο φρούριο και σφόγιοσον ένα μεγόλο αριθμό οπό στρατιώτες και πολίτες. Το νέο γιο την αγριότητα των Γενίτσορων απλώθηκαν σε όλο το Μορηό με αποτέλεσμα να πέσουν και οι τελευταίες Βενετικές αποικίες6. Το κάστρο του Ρίο παρέμεινε στην κατοχή των Τούρκων μέχρι την Επανάσταση του Οι ξένοι περιηγητtς που επισκέφθηκαν την περιοχή περιγράφουν το κάστρο και τις οχυρώσεις του. Ο William Leake 7 το 1805 γράφει : 6 Keνin Andrews. Qιppelletti, ΧΙ, ΟFΛ. 159, δελπ'ον V, ΟFΛ Κι. eνιπ Andrews. Morea, n, ΟFΛ σελιδσ 24

26 . Ο F. Pouqueνille το 1816 βρήκε το κάστρο σε άσχημη κατάσταση το οποίο μαζι με το. κάστρο το.υ Αντιρρίο~, τα 43 νησιά του Αιγαί?υ, τα λιμάνια της Εύβοιας και 1 της Ναυπακτου καθως και η Μανη ηταν στην κυριαρχια του Capitan Pasha. Το κάστρο του Ρίο χρησιμοποιήθηκε ως αμυντικό οχυρό για τα ξένα πλοία που εισέβαλαν στον Κορινθιακό κόλπο. Ο Pouqueνille επίσης αναφέρει ότι βρίσκονταν μερικό κομμάτια μάρμαρο από το Ιερό ναό του Ποσειδώνα μέσα στο κάστρο. Το 1819 το κάστρο ήταν ακόμα σε προνομιούχα θέση. ΟΕ. Dodwell έγραψε: Το 1825 στην Αχαία η επανάσταση αντιμετώπισε δυσχέρειες και άρχισαν να φτάνουν ισχυρές τουρκικές ενισχύσεις από την ήπειρο. Ο Γιουσούφ Πασάς πληροφορήθηκε την δύσκολη θέση των Τούρκων στην Πάτρα και αλλάζοντας αμέσως πορεία έπεισε να περάσει τον κορινθιακό και να φτάσει στο Ρίο. Βάδισε προς την πόλη χωρίς να συναντήσει αντίσταση από τους επαναστάτες που εγκατέλειψαν άτακτα τις θέσεις τους. Φρικιαστικές σκηνές εξελίχθηκαν τότε και παρ' όλες τις προσπάθειες του Γάλλου πρόξενου Πούκεβιλ, πλήθος αθώων σφάχτηκε και αιχμαλωτίσθηκε εκείνες τις μέρες. Από τον ίδιο δρόμο που ακολούθησε ο Γιουσούφ Πασάς έφτασε στο Ρίο στις 6 Απριλίου και δεύτερη τουρκική δύναμη, 3500 περίπου Αλβανών υπό τον Μουσταφά Κεχαγιαμπέι του Χουρσίτ Πασά. Ισχυρή ναυτική βάση των Τούρκων στον κορινθιακό αποτελούσε η Ναύπακτος η οποία προστατευόταν από τα ισχυρό φρούρια του Ρίο και Αντιρρίου. Έτσι κάθε απόπειρα για επίθεση ήταν καταδικασμένη. Και όμως οι οπλαρχηγοί της επαρχίας, Διαμαντής Χορμόβας, Κωνσταντίνος Σιαδήμας και Γεώργιος Πιλόλας, πριν ακόμη ξεσπάσει η επανάσταση στη δυτική Ελλάδα είχαν αποφασίσει να επιτεθούν κατά του ισχυρού αυτού φρουριακού συγκροτήματος. Πολύ γρήγορα συνειδητοποίησαν τη μειονεκτική τους θέση. Χωρίς κανόνια και χωρίς πλοία η πολιορκία δεν ήταν δυνατό σελiδα 25

27 να έχει κανένα θετικό αποτέλεσμα. Γι' αυτό από την αρχή ζήτησαν ενίσχυση από τα νησιά και πραγματικά, αφού πέρασαν τα στενά του Ρίο - Αντιρρίου, οπού εκεί έσπευσαν να ενωθούν μαζί τους και λίγα πλοία από το Γαλαξίδι, αποφασίστηκε έφοδος κατά του κάστρου του Ρίο και Αντιρρίου. Δεν υπήρχαν επαρκείς δυνάμεις για να αναλάβουν τέτοια δύσκολη επιχείρηση. Άλλωστε κύριος της καταστάσεως εκεί εξακολουθούσε να είναι ο Γιουσούφ πασάς. Παρά τις δυσκολίες άρχισαν να βάλλουν με κανόνια εναντίον των δύο φρουρίων και από ξηρά και από θάλασσα. Οι Τούρκοι της Ναυπάκτου έντρομοι, αφού έκαψαν την πόλη, έσπευσαν να οχυρωθούν στο κάστρο. Το 1828 το κάστρο καταλήφθηκε από τον γάλλο στρατηγό Μαιζόν. Έπειτα α πό την υπογραφή του πρωτοκόλλου του Λονδίνου συγκεντρώθηκε στην Τουλόν Γαλλικό εκστρατευτικό σώμα υπό τον στρατηγό Μαιζόν, με την εντολή να κατευθυνθεί στην Πελοπόννησο και να αναγκάσει τα Αιγυπτιακά στρατεύματα σε άμεση αναχώρηση από εκεί. η δύναμη του γαλλικού στρατού έφτανε τις ή άντρες. Όπως ήταν φυσικό η άφιξη των γαλλικών στρατευμάτων στην Πελοπόννησο προκάλεσε μεγάλη έκπληξη στον Ιμπραήμ. Ωστόσο ο Μαιζόν χειρίστηκε το θέμα με τη γνωστή διπλωματικότητα, διαβεβαιώνοντας τον Ιμπραήμ για τα φιλικά αισθήματα της κυβερνήσεώς του, ενώ ταυτόχρονα καθόριζε με λεπτομέρεια όλα τα σημεία τα σχετικά με την οριστική απαγκίστρωση των Αιγυπτιακών στρατευμάτων από την Πελοπόννησο. Στη συνέχεια όμως ο γάλλος στρατηγός έδειξε ότι δεν είχε σκοπό να παραμείνει πιστός στους Εικόvσ 3. Στρατηγός Μσιζόv όρους της συνθήκης της Αλεξάνδρειας, και απαίτησε από τον Ιμπραήμ να παραδώσει στα γαλλικά στρατεύματα όσα φρούρια της Πελοποννήσου κατείχε. Αμέσως μετά ο Μαιζόν διέταξε έν~ τμήμ~ του στ~ατού τ~υ να. επιτεθεί κα~ά του φρουρίου της Κορώνης. Στ?ν Ιμπραημ. δ~ εμενε πλεοy παρα η αμεσ~ εγκαταλειψη του πελοποννησιακού εδαφους. Αυτ? ειχε σαν απ.οτέλεσμα την παρα.δοση α μαχητί των τουρκικών φρουρίων της ~εθων~ς, του ~εοκαστρου, της Κ?ρωνης και της Πάτρας. Αντίσταση προβλήθηκε μονο απο 800 Τουρκους της φρουρας της, που σελίδα 26

28 έσπευσαν να κλεισθούν στο κάστρο του Ρίο 8 Έπειτα από 11 ημέρες πολιορκίας όμως αναγκάσθηκαν και εκείνοι να παραδοθούν στον Σνάιτερ άνευ όρων, τερματίζοντας με αυτό τον τρόπο την τετράχρονη σχεδόν δοκιμασία της Πελοποννήσου, που από τον Φεβρουάριο του 1825 είχε υποστεί τεράστιες καταστροφές, ερημώσεις, λεηλασίες και αιχμαλωσίες των πληθυσμών της. Τον Οκτώβριο του 1828 ο Μορηάς ήταν και πάλι ελεύθερος. Ο πρώτος Έλληνας φρούραρχος του κάστρου μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, υπήρξε, ο Ν. Τριτάκης. Περιγράφοντας, ένας αξιωματούχος τις επισκευές που έκαναν οι Γάλλοι στο φρούριο όταν το κατέλαβαν γράφει 9 : Το κάστρο του Μορηά, τοποθετημένο στο πιο βόριο σημείο της Πελοποννήσου, πάνω σε μία από τις πλευρές του πορθμού γνωστό με το όνομα Μικρά Δαρδανέλια, δεν αποτελούνταν αρχικά παρά μόνο από μερικούς πύργους σε διάφορους τύπους, ενωμένοι με περιτειχίσματα με πάχος δύο μέτρα που βρίσκονται πάνω από ένα αδύναμο, χτιστό θωράκιο. Οι Βενετοί Θα ήθελαν να δώσουν σ' αυτό το κάστρο όλη τη δύναμη που α παιτούταν από την σημασία της Θέσης του ρίχνοντας από πριν μια έπαλξη και τρεις ημιεπάλξεις που θα ενώνονταν με μικρές αυλίτσες, δυο μισοφέγγαρα θα κάλυπταν τα μέτωπα που είναι αντίθετα με τη θάλασσα, μια μεγάλη τάφρος γεμάτη από νερό προηγείται από αυτά και ένας δρόμος καλυμμένος με κομμένες κλιτύδες προηγείται ο ίδιος από μια τάφρο, που περιστοιχίζει όλα αυτά τα ανοίγματα. Αυτό συνέβη προφανώς στις αρχές του 18 υ αιώνα που αυτές οι κατασκευές άρχισαν να γίνονται όπως φαίνεται η ένδειξη, μια λατινική επιγραφή τοποθετημένη κάτω από την πόρτα της θάλασσας, ανοιχτή στο καινούριο οχυρό. Αυτή η επιγραφή είναι σχέδον τελείως σβησμένη, αλλά με λίγη προσοχή, αναγνωρίζει κανείς τι ήταν γραμμένο. PORTA SALUS CASTRI AUXILIIS INTRANll BUS ΑRΤξ INGRESSUM PANDIT MILΓΠBUS QUE LEO ΑΝΝΟ DOMINI Kevin Andrews. Mangreart, souvenirs de /a Moree, οελ. 76, 4~0, Μ.~. Duheaume, Souvenirs de la Moree (Paris, 1833), οελ , G. Fin/ay, History of the Greek revolutιon (Edιnburgh, 1861), ΙΙ, οελ Kevin Andrews. Quoted in Mangreat, op.cit, οελ σελίδα 27

29 Αυτές οι οχυρώσεις ήταν εντελώς αποτελειωμένες από τους δημιουργούς τους και φθαρμένες μόνο από την ατημελησία των Τούρκων ή μάλλον αυτές ήταν ακόμα ελλιπείς όταν αυτοί έγιναν τα αφεντικά. Αυτό που υπάρχει σίγουρα είναι ότι τα στηθαία στο χτίσιμο των μισοφέγγαρων και των επάλξεων ήταν, στη εποχή του τελευταίου αιώνα, σε αρκετά καλή κατάσταση, αλλά ότι οι σκεπασμένοι δρόμοι ήταν σχεδόν ολοκληρωτικά αφανείς, αυτό που έδινε τη δυνατότητα να βλέπεις από μακριά τις τάφρους, και επέτρεπε να δημιουργήσεις δύο διαβατά ρήγματα μαζί με μια γέφυρα με ~ειρά από τόξα τοποθετημένη στα πενήντα μέτρα από προεξοχές τις πιο προχωρημενες. Αφού έχετε παρατηρήσει αυτά τα ρήγματα, όπως για να φυλάξετε τη θέση μ ένα χεράκι βοήθεια, το πιο σημαντικό πράγμα ήταν το να ψάξεις, να βρεις τα μυστικά περάσματα των τάφρων στα χτυπήματα της υπαίθρου, είναι ο λόγος που οι γάλλοι μηχανολόγοι είναι επιμελής στο να ανοικοδομούν τους σκεπασμένους δρόμους κατά μέτωπο, πάνω στον οποίο έχουμε τελευταία κατευθύνει τις επιθέσεις. Αυτό το έργο είναι τώρα κιόλας τερματισμένο, και μέχρι σήμερα τα ρήγματα μπροστά από τις επάλξεις κατά μέτωπο ήταν αδύνατο να φτιαχτούν, από την τοποθεσία εάν συνετά έχει ανατεθεί στις εργασίες του Charles Χ και του Georges IV, που άνοιξαν το μέρος σε τέσσερις ώρες. Θα έπρεπε σήμερα, για να δημιουργήσουμε αυτά τα ρήγματα να διασχίσουμε το μπροστινό μέρος της τάφρου, να επιστεγάσουμε το σκεπασμένο δρόμο και να κατέβουμε στο ισόπεδο του, για να εγκαταστήσουμε μια έπαλξη, γιατί το στηθαίο αυτού του έργου, που είναι μια γνήσια αμυντική φύλαξη είναι πολύ στενά για να λάβει τα κομμάτια. Όλες αυτές οι πράξεις ήταν τόσο δύσκολες, που καθυστερούσαν πάρα πολύ την άλωση της θέσης εάν όλες τις φορές δεν άδειαζαν ολότελα, με τον πολιορκητή μιας επιχείρησης τόσο μακριάς και τόσο επικίνδυνης. Αν και το άλλο μέτωπο της γης είναι λιγότερο προσβλητό από το προηγούμενο, συνεχίζουμε το σκεπαστό δρόμο μέχρι το πιο ανατολικό της τοποθεσίας, αυτό που δεν εμποδίζει ν' ασχοληθείς με άλλες επισκευές και καλυτερεύσεις πιο επείγων. Έτσι, έχουμε ανασηκώσει τα στηθαία των μισοφέγγαρων και του σώματος του μέρους. Αυτό της μισό- επάλξεις της δύσης, που είχε σχεδόν ολοκληρωτικά καταστραφεί κατά τη διάρκεια της πολιορκίας, είχε κατασκευαστεί σε χώμα. Αυτή η έπαλξη θα μπορούσε από εδώ και πέρα να αμυνθεί με πιο πολλή επιτυχία από ότι προηγουμένως, γιατί οι μπάλες, που καταστρέφουν τα τελειώματα στα στηθαία, και παίρνοντας θραύσματα λάμψεις δυνατές επικίνδυνες για τους υπερασπιστές, χάνονται με έναν τρόπο ακίνδυνο, μέσα στις μάζες χώματος. Αυτή η καλυτέρευση θα μπορούσε στη συνέχεια να γίνει μέσα στα άλλα έργα δυνατά, αν και η λίγη ικανότητα τους θα ~πορούσε να παρο~σιάσει κάποιο εμ.πόδιο. Α>J:ά για τη στιγμή θα έπρεπε να?ρκεστουμε ~Ό να επι~κευασουμ~ τα τωρινα. στηθαια στο χτίσιμο, για να βάλουμε οσ~ το δυνατο γρηyοροτερο. το μερος σε καταστ~ση άμυνας. Είχαμε μόνο την προσοχη ν? αντικ~ταστησ~υμε, ο~ο και να :ο μπορουσαμε, την πέτρα με τούβλα εκ του ο~οιου οι ~αμψεις ειναι λιγοτερο επικινδυνες για τους υπερασπιστές από του συνηθισμενου χτισιματος. σελίδα 28

30 Πέρα από αυτές τις δουλειές που διπλασιάζουν τα μέσα της άμυνας του κάστρου, η μηχανική μεγαλοφυία ασχολείται με την επισκευή κτιρίων που έχουν κριθεί κατάλληλα για χρήση: Έτσι έχει μεταμορφώσει σε στρατόπεδο για 300 άντρες, τον πρώτο όροφο ενός μεγάλου μαγαζιού, εκ του οποίου έχει ξανακάνει εξ' ολοκλήρου την σκεπή. Επισκεύασε τρία μπαρουτάδικα διευθετώντας ένα τέταρτο μέσα σε ένα από τα πολυάριθμα δυνατά οχυρώματα. Το 1846 ήταν ακόμα εφοδιασμένο με 48 πυροβόλα 10 Μέχρι το 1943 διασωζόταν ερειπωμένο. Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο χρησιμοποιήθηκε ως οχυρό ενισχυμένο με τα πρυμναία πυροβόλα του θωρηκτού «Λήμνος». Κατά το διάστημα της κατοχής οι Γερμανοί το χρησιμοποιήσανε επίσης σαν οχυρό. 10 Κουζάvι : Αχοίκά/ Δ. 40 σελίδα 29

31

32 κόλπου, το κάστρο του Ρίο είχε κότι το εφιολ τικό κοι θύμιζε το λοιμοκοθορτήρια το οποίο περvόει μοκριό κοι με φρίκη η ζωή. ' οπό, Το Ρίο ή κάστρο του Μορηό όπως το Jtεγav τότε, στάθηκε ο τελευταίος προμοχωvος τωv Τούρκωv στηv Πελοπόwησο. Το γομικό στροτεύμοτο το είχοv πολιορκήσει, οφού έπεσε το φρούριο τωv Ποτρώv, κοι μίο Αγγλική βομβόρδο, η Αίτνα φουvτaρισμέvη στοv κόλπο του Λεπόvτο, το χτυπούσε οδιόκοπο με το κοvόvιο τηζ. Το Ρίο όμως οvτιστεκότοvε στηv πολιορκία. Τέλος;. μιο μέρο, δύο μεγάλο σκόφιz μ' οvοιχτό όλο τους το ποvιό, φόvηκοv vo μποίvουv στοv όρμο τωv Ποτρώv. Ήτο~ το γομικό πολεμικό Κατακτητής κοι Πόλις της Μασσαλίας, που έφεροv vέο στρaτεύμοτο, κοvόvιο πολιορκίας;. πολεμοφόδια, κοι το στρατηγό Μοιζόv οπό τη Μεθώvιz γιο εκπόρθηση του κάστρου. ' Η διοτογή δόθηκε στις εφτό το πρωί. Οι Τούρκοι, που ως τότε δεv είχοv πάθει μεγάλο κοκό οπό το μπουλέτο της οyyλικής βομβόρδος κοι τωv δύο γομικώv πυροβολορχιώv που ήτοv στημέvες σε κάποιο οπόστοση, δε φοvτόζοvτοv πώς βρίσκοvτav σε ιδιαίτερο κίvδυvο. Βέβαιο, οπεvοvτίος;. γιο τηv οvτοχή του κάστρου τους;. είχav στήσει σ' έvο οπό τους πύργους;. σοv ειρωvική οπόvτηση στηv πρόσκληση va πορaδοθούv, μιο άσπρη σημοίο γεμάτη οκοθορσίες. Ότοv όμως η κρυμμέvη στο τείχη πυροβολορχίο άρχισε va τους χτυπάει, το έχοσοv. Τέσσερις ώρες το μπουλέτο της σφυροκοπούσοv aδιόκοπο το ίδιο πόvτο σημείο του τείχους;. οvοίγοvτος μιο τρύπα που ολοέvο μεγόλωvε. Το θέομό της εvθουσίοσε τους ΓόΜους στρατιώτες κοι τους έκοvε va ζητάv με μεγόλες κραυγές τηv όδειa va επιτεθούv. Στο μεταξύ, οι μεγάλες βάρκες τωv γaμικώv πολεμικώv πλησίοζοv τηv aκτή γεμάτες με σκόλες γιο τηv εκπόρθηση. Οι Τούρκοι είδοv τότε πώς κόθε avτίστaση ήτοv μότοιη κοι, τη στιγμή που οι ΓόΜοι θο εφορμούσοv, κοτέβοσοv βιαστικό τις σημαίες τους οπό τους πύργους;. σήκωσav τη γaμική σημοίο κι όvοιξοv διόπλοτο τις πύλες του κάστρου... Η aτμόκοτος που με πήγaιvε μ' έβγaλε στηv ίδιο έρημη κaι στεvή ομμουδιό, όπου οι Τούρκοι, που είχav πορa,δοθε~ μa~εμέvοι μοιpολa;ρικό κοπόδf με τις γυvο~κες τους κοι τις φτωχές aποσκευες τους;. περaσοv τριο ολοκληρο μεροvυχτο περιμεvοvτaς va τους μπορκόροuv οι ΓόΜοι. σελίδα 31

33 Σ' αυτή τηv αμμουδιά, όπου στάλιαζαv οι vικημέvοι, άvθισε, μεταξύ του ΓάΛ Λου και μιας ΤουρκάΛας, έvα εφήμερο ειδύμιο σαv έvας άγριος κρίvος. Η αφήγησή του αvαδίvει έvα άρωμα σαv του ξερού ΛουΛουδιού αvάμεσα στις σε.αίδες εvός βιβλίου. Η σκέψη μου έπαιζε μ 1 αυτό το ειδύλλιο, όπως θα 'παιζε το χέρι μ 1 ένα κομμένο λουλούδι, ενώ βάδιζα προς το κάστρο που ύψωνε μπροστά μου την πέτρινή του εγκατάλειψη. Δύο γλάροι πετούσαν με στριγκιές κρώξεις πάνω από τις έρημες τάπιες. Οι σκοποί, που τους έβλεπες άλλοτε να πηγαινοέρχονται αργά, με το όπλο στο ώμο, πάνω στις επάλξεις, φρουρώντας τους κατάδικους, δεν υπάρχουν πια. Από χρόνια τώρα το Ρίο είναι άδειο από φυλακισμένους κι ολότελα έρημο. Ο αρμυρός όμως αέ-, ' ' ' '. ρας της θάλασσας, που περνάει με γοερα σφυριyματα μεσ απ~ τις ταπιες, και.τα κυμα;α που το γλείφουν παφλάζοντας στι~ σχισμ?δες τω~ τειχ~ν του, δ~ μπορεσαν ακομα να ξεπλύνουν το ρύπος του. Το καστρο ειναι γεματο απο την ατμοσφαιρα των βαρυποινιτών. Ατμόσφαιρα στυγνή.. Αφού περάσει κανείς μια χαμ~λή και ρημαγμέν~ πέτρινη. γέφυρα, ρ.ιγμένη nανω από την υδάτινη τάφρο που χωριζει το καστρ~ ~πο την. ξηρα, μπαινει ~ε?α σε μια απέραντη αυλή, όπου η εγκατάλειψ~ και η σι~πη εχουν.κατι το εφιαλ;ικο. ~γρια χορτάρια και μοβ γαϊδουράγκαθα την πνιγουν ολοκληρη, ενω οι δαντελωτες επαλξεις σελiδο 32

34 τ~ φράζουν από παντού. Η παρουσία μας δεν ξυπνάει την παραμικρότερη ζωή. οι πορτες των χαμηλών οικημάτων της φρουράς χάσκουν ορθάνοιχτες, οι καμάρες των στρογγυλών άχαρων πύργων κάνουν κενά σκοταδιού και το εντοιχισμένο σ' ένα είδος βωμού εικόνισμα μιας Παναγίας γεμάτη πραότητα είναι δίχως καντήλι. Ο μόνος θόρυβος - αδιάκοπος, μονότονος, άγριος - είναι των κυμάτων που χτυπούν τα μουράγια. Σε μια από τις πλευρές των επάλξεων είναι αραδιασμένα τα κελιά των καταδίκων - όμοια με κλουβιά θηριοτροφείου. Τα παράθυρα με τα χοντρά σιδερένια κάγκελα έχουν μοναδική θέα έναν τοίχο. Οι πόρτες είναι ανοιχτές, αλλά κάτι ακόμα από την παλιά φρίκη απομένει στους τοίχους των κελιών, όπου διάφοροι κατάδικοι έχουν αφήσει γραμμένα τα ονόματά τους και μερικές φράσεις σχετικές με τη φυλάκισή τους. Μια απ' αυτές με συγκίνησε: «Έχω εδώ μέσα δεκαεφτά χρόνια!» έλεγε η φράση. Τίποτ' άλλο. Καμιά υπογραφή. Ποιος να 'ταν ο άνθρωπος αυτός. Τι να 'χε κάνει. Δεκαεφτά χρόνια! Μια ζωή ολόκληρη κάτω από το θόλο του στενού αυτού κελιού, με μόνο θέαμα έναν τοίχο, με μόνο άκουσμα τον υπόκωφο παφλασμό των κυμάτων... Πώς δεν είχε καταλήξει να τρελαθεί μετρώντας τις ατέλειωτες μονότονες μέρες που χρειάσθηκαν για να συμπληρωθούν τα δεκαεφτά αυτά χρόνια. Ο συνοδός μου με πάει σ' έναν από τους πύργους, όπου έκλειναν για τιμωρία τους κατάδικους εκείνους που είχαν κάνει κάτι αντίθετο στους κανονισμούς. Η φυλακή αυτή σηκώνει τις τρίχες του κεφαλιού του ανθρώπου. Είναι ένα στρογγυλό θολωτό υπόγειο γεμάτο υγρασία και σκοτάδι, που θυμίζει τα τρομερά υπόγεια των φυλακών του κάστρου της Φεράρας στην Ιταλία, τα όμοια με τάφους. Αναπνέει κανείς ε κεί μέσα μια θανατερή μούχλα, και η υγρασία τρυπάει τα κόκαλα σαν καυστικό υγρό. Όταν βγήκα έξω, η έρημη και σκυθρωπή αυλή του κάστρου, με τα χορτάρια της και τα γαϊδουράγκαθα της, μου φάνηκε παράδεισος! Πριν αφήσω το ζοφερό κάστρο του Ρίο, ανέβηκα και περιπλανήθηκα στις ε πάλξεις του. Το μάτι μου αγκάλιασε από κει όλο τον ταραγμένο κόλπο, το αντικρινό κάστρο του Αντιρρίου, τα βουνά της Στερεάς. Ήταν η μελαγχολική ώρα του δειλινού. Την ώρα αυτή, που έχει μια τελματώδη στασιμότητα, το τεράστιο κάστρο φαινόταν ακόμα πιο κατσουφιασμένο και πιο πένθιμο. Η ερημιά των επάλξεων, των πύργων και των μουραγιών ήταν απέραντη. Τα άγρ~α χορτάρια αyάδευαν?"τον άνεμο και.τα σάπια νερά των τάφρων ανατρίχιαζαν γεματα κοκκινωπες αποχρωσεις. Ο συνοδος μου, μο.υ έδειξε το εκκλησιδάκι, όπου οι. καταδικασμ~νοι σ~ θάνατο περνούσαν την τελε~ταια τους νύχτα, και το μέρος, αντικρυ στην τα~ρο ο.που τους πηχαιναν ν? τους ~οψουν το κεφάλι. Σύρριζα στο κάστρο, α~ινητουσε πανω. στα νερα της ταφ~ου ενα σαπισμένο προιάρι. 'Ηταν η βάρκα του Χαροντα - που πηγαινε τους ετοιμοθανατους από το εκκλησιδάκι στο δήμιο. Ενώ, σκυμμένος πάνω από το ~είχος, τη~ κοίταζα, από τ? τελματώ~η νερά της τάφρου, τα γεμάτα ματωμένες ανταυγειες, ανεβαιναν θανατερες αναθυμιασεις...» σελίδα 33

35 ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΑΝΤΙΡΡΙΟΥ, Πορθμός του Ρίου - Αντιρρίου ονομάζεται το στενό ανάμεσα στα ακρωτήρια Ριο - Αντίρριο, που συνδέει τον Πατραϊκό με τον Κορινθιακό κόλπο. Έχει πλάτος (στον άξονα του διαύλου) 1850 μέτρα και βάθος 59 μέτρα. Στον πορθμό του Ρίου - Αντίρριου σχηματίζεται παλιρροϊκό ρεύμα με ταχύτητα 1,2-2.0 μιλιών την ώρα. Το κάστρο του Αντίρριου έχει θεμελιωθεί στη πιο κοντινή προς τη Πελοπόννησο άκρη της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας. Εικ. 5 Εικόvα 5. Κάστρο του Αvτιρρίου Το κάστρο αποτελεί το βόρειο άκρο του Στενού. Αρχικά χτίστηκε με διαταγή του Τούρκου Σουλτάνου Βαγιαζήτ του δεύτερου μετά την κατάληψη της Ναυπάκτου από τους Τούρκους ακριβώς στα τέλη του ιs 0 υ αιώνα. 'Οπως και το κάστρο του Ρίου που χτίστηκε την ίδια εποχή από τον ίδιο. Την οχύρωση του Στενού έκανε ο Σινάν Πασάς αρχιστράτηγος της Ανατολής, μέσα σε τρεις μήνες. Στο ίδιο χρονικό διάστημα κατασκευάστηκε και το Ρίο. Για την σελίδα 34

36 α~ρίβεια χτίστηκαν σύμφωνα με το κώδικα του Μοναστηριού των Ιβήρων το Μεχρι τότε το Στενά του Ρίο ήταν ανοχύρωτο.. Τα Στενά αυτά οχυρωμένα ονομοστήκονε Μικρά Δαρδανέλια. Ιδιαίτερο το Α- ντιρριο πήρε την ονομασία Καστέλι της Ρούμελης, ενώ το Ρίο πήρε ονομασία Καστέλι του Μορηά. Το Τουρκικά αυτά κάστρο ενισχύθηκαν με πυροβολικό το Το 1532 ο Ναύαρχος του Αυτοκράτορα της Γερμανίας και του Βασιλιά της Ισπανίας 0 Αντρέας Ντόρια, κατάλαβε τη Πάτρα και το Ρίο και επιτέθηκε στο Αντίρριο. Εκεί β~ήκε μεγάλη αντίσταση. Το στεvό τωv Μικρώv L1aρδavε-iίωv 'Οτον όμως οι ενισχύσεις του οπό τη Ναύπακτο αποκρούστηκαν και το Τούρκικο ιππικό οπισθοχώρησε οι Γιονίτσοροι απογοητευμένοι έβαλον φωτιά στο πυρομαχικά και τινάχτηκαν μαζί με το κάστρο στον αέρα. :το τεράστιο πυροβόλο του γιο την εποχή εκείνη, ο Αντρέα Ντόρια το μετέφερε στη Γενουο 2 Υπάρχει όμως και άλλη ε~δοχή.. Με κανονιές γκρέμισαν κομμάτια ~πότο τείχος όρμησαν 01 Χριστιανοί στροτιωτες μεσο και κοτοσφοξονε τους 300 Γενιτσορους3. 1 Μ. Saunudo Diarii 1881 οc;ι\ Κ. Ν. Σάθα, Η τουρκοκρατούμενη ΕΜάς, εκδ. 1962, οc;ι\ Σ. Θωμόπουλου, Ιστορία της πόλης τωv Πατρώv, εκδ , οc;ι\. 109, σημ. 5, οc;ι\. 412, σημ. 1. σελίδα 35

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 15 Ο Δωδέκατος Αιώνας (β μέρος): Δυναστεία Αγγέλων: Ισαάκιος Β Άγγελος (1185-1195) - Αλέξιος Γ Άγγελος (1195-1203) - Ισαάκιος Β και Αλέξιος Δ Άγγελοι (1203-1204) - Αλέξιος Ε Μούρτζουφλος

Διαβάστε περισσότερα

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως S-65 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1578 Μια σειρά από επαναστάσεις πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878) οι οποίες είχαν τη δική τους σημασία. Με αυτές τις επαναστάσεις ασχολήθηκε ο Κύπριος ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Τι είναι το Ρούπελ; Το Ρούπελ είναι οχυρό και πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ Η ιδέα των σταυροφοριών (σύμφωνα με επικρατέστερη άποψη) ήταν ξένη τότε στο Βυζάντιο. Η ιδέα των σταυροφοριών γεννιέται στη Δυτική Ευρώπη τον 11 ο αι., Οι αιτίες α. Η αναβίωση της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας.

Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας. Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας. Κατά τον Παυσανία, ήταν γιος και διάδοχος του Νύκτιμου,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑ Η Κέρκυρα είναι ένα από τα ωραιότερα νησιά της Ελλάδας, που με τη πολυσήμαντη ιστορία της, την καταπράσινη ύπαιθρο, τις δαντελένιες ακρογιαλιές και κυρίως με

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΓΩΝΙΑ Δ ΣΑΞΗ ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΑΣΚΑΛΟΣ: ΦΑΡΜΑΚΗΣ ΗΛΙΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΗΓΟΤΜΕΝΟ ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΑΡΙΝΑΚΗ Ήταν πρόεδρος της Επαναστατικής Επιτροπής Ρεθύμνης με καταγωγή από

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ 18 Sunday Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΠΑΕΙ ΤΑ ΕΣΜΑ ΤΗΣ Ίσως είναι το πιο αναγνωρίσιμο μνημείο παγκοσμίως, συνυφασμένο με τη δημοκρατία που γεννήθηκε και ζει(;) σε αυτήν τη χώρα. Και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ. Οδυσσέας Περαντζάκης

ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ. Οδυσσέας Περαντζάκης ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ Οδυσσέας Περαντζάκης Α 2 Η Σπάρτη ήταν πόλη-κράτος στην Αρχαία Ελλάδα. Ήταν χτισμένη στις όχθες του ποταμού Ευρώτα στη Λακωνία. Η Σπάρτη έχει μείνει γνωστή στην παγκόσμια ιστορία για τη στρατιωτική

Διαβάστε περισσότερα

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 Αμμόχωστος 2011 Στα 1573, δυο χρόνια μετά την κατάληψη της Αμμοχώστου από τους Οθωμανούς, κτίστηκε το Βαρώσι. Η ανέγερση του Βαρωσιού είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου.

Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου. Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου. Ερευνητική εργασία της ομάδας των ρεπόρτερ της Α τάξης του 1 ου ΕΠΑΛ Χίου 2011-2012 (Βιργινία Καλλούδη, Κυριακή Αρβανίτη, Ραφαήλ Καραμανής, Μαρία Λιτσάκη) Περιεχόμενα Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας

ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας Η ΕΠΤΑΝΗΣΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ Το πρώτο ελεύθερο Ελληνικό κράτος (1800) με συμφωνία

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Άσπρης Άμμου Αφήνοντας την πόλη της Καβάλας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Ποδόσφαιρο, τι είναι?

Ποδόσφαιρο, τι είναι? ΟΜΑΔΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ Ποδόσφαιρο, τι είναι? επίθεση Κύκλος τεσσάρων φάσεων σκοράρισμα εναλλαγή + - παρεμπόδιση ανάπτυξης άμυνα ανάπτυξη + - εναλλαγή αποσόβηση σκοραρίσματος Στόχος του παιχνιδιού: Νίκη Ομαδικές

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 6 Ιουστινιανός Α (β μέρος: 548-565) Διάδοχοι Ιουστινιανού: Ιουστίνος Β (565-578) Τιβέριος (578-582) Μαυρίκιος (582-602) - Φωκάς (602-610) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΣΕΡΒΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα καλό σέρβις είναι ένα από τα πιο σημαντικά χτυπήματα επειδή μπορεί να δώσει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην αρχή του πόντου. Το σέρβις είναι το πιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Ìéá áëçèéíþ éóôïñßá áðü ôï ÉñÜê

Ìéá áëçèéíþ éóôïñßá áðü ôï ÉñÜê Ìéá áëçèéíþ éóôïñßá áðü ôï ÉñÜê Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΑΡΙΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΟΡΑΣ Τίτλος πρωτοτύπου: The Librarian of Basra Κείμενο - Εικονογράφηση: Jeanette Winter Μετάφραση: Γιάννης Παπαδόπουλος Διόρθωση: Γιάννης Τσατσαρός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος

Γενικά. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος Γενικά α. Τα Λατινικά κράτη Στη θέση της βυζαντινής αυτοκρατορίας που καταλύθηκε εγκαθίστανται οι Φράγκοι: ένα μωσαικό κρατιδίων και ηγεμονιών. Αυτό σημαίνει ότι η εξουσία τους είναι δύναμη λόγω των πολλών

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Η γιαγιά μου, η μητέρα του πατέρα μου, λεγόταν Αλεξάνδρα Καλπάκα και ήταν γεννημένη στο Αϊβαλί. Οι γονείς της ήταν Αϊβαλιώτες, γέννημα θρέμμα. Ζούσαν στο Αϊβαλί πάρα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Β Λυκείου) Συνοπτική παρουσίαση της Βενετοκρατίας (1489 1571)

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Β Λυκείου) Συνοπτική παρουσίαση της Βενετοκρατίας (1489 1571) ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Β Λυκείου) Συνοπτική παρουσίαση της Βενετοκρατίας (1489 1571) ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΙΑ (1489 1571) Εισαγωγή Η βενετική κατοχή αρχίζει επίσημα στις 13 Μαρτίου 1489, όταν υψώνεται

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου. 1ο ΕΚ Ευόσμου. Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ

2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου. 1ο ΕΚ Ευόσμου. Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ 2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου 1ο ΕΚ Ευόσμου Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ Μάρτιος 2015 Η Ελλάς ευγνωμονούσα Θ. Βρυζάκης (1858) Το γραφείο του Πρωθυπουργού Το πρώτο μισό του 19ου αιώνα η Ευρωπη γνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα