-- ' ' ', -, ', - -,,~'~ - Ι 7. _,,, - η~ ' ' ' ~/ - -,, " ', ' < ΤΟΥΡ/Ο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "-- ' ' ', -, ', - -,,~'~ - Ι 7. _,,, - η~ ' ' ' ~/ - -,, " ', ' < ΤΟΥΡ/Ο"

Transcript

1 -- ' ' ', -, ', - -,,~'~ - Ι 7. _,,, - η~ ' ' ' ~/ - -,, " ', ' < ΤΟΥΡ/Ο

2 Τ. Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Πτυχιακή εργασία που υποβλήθηκε στο Τ.Ε.Ι. Πειραιά για απόκτηση πτυχίου με βάση το Π.Δ. 489/84. Εισηγητής καθηγητής Πόπη Βαρελίδου - Θεοδωρακάκου Σπουδαστές Μάγδα Μπούτση Σουλτάνα Ποτίδου Πειραιάς 1998

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟ Ευχαριστούμε ιδιαίτερο τηv σύμβουλο καθηγήτρια κ. Βaρελίδου Πόπη που χωρίς τις εύστοχες παρατηρήσεις και τηv καθοδήγησή της, η πραγματοποίηση της εργασίας θα ήτav aδύvaτη. Επίσης ευχαριστούμε τηv κ. Αφέvτρa Γ. Μουτζάλη, αρχαιολόγο στηv τρίτη εφορία Βυζavτιvώv Πάτρας, γιο το έvτυπο υλικό που μας παραχώρησε. Tov κ. Κολώva Λάζαρο, αρχαιολόγο στηv έκτη εφορία Βυζavτιvώv Πάτρας. Tov κ. Πaπavaστaσόπουλο Σίμο, aρχιτέκτοva και τοv κ. Κρούπη Νικόλαο γιο τηv παραχώρηση τωv συσκευώv επεξεργασίας και εκτυπώσεως της εργασίας, καθώς και γιο τις πολύτιμες συμβουλές τους. Τέλος ευχαριστούμε όλους όσους μας βοήθησav γιο va τελειοποιήσουμε αυτή τηv εργασία. σελίδα 2

4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ \ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 5 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ... 6 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΚΑΣΤΡΟ ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ ΣΤΟΝ ΕΜΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ ΤΟΥ ΜΟΡΗΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΑΧΜΑ 16 ΡΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΥΠΟ ΤΗΝ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΚΩΣΤΑ ΟΥΡΑΝΗ ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΜΕ το ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΑΝΤΙΡΡΙΟΥ ΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΔΙΑΣΓ ΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΕΙΧΟΥΣ ΔΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΤΕΙΧΟΥΣ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΦΘΟΡΕΣ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΒΜΒΕΣ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Το διοξείδιο του άνθρακα (C02) στην ατμόσφαιρα Το νερό και ο ρόλος του στη διάβρωση της πέτρας ΒΜΒΕΣ ΛΟΓΩ ΔΥΝΑΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ Εκρήξεις και ανατινάξεις Σεισμός Η δράση του παγετού ΒΜΒΕΣ ΛΟΓΩ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΩΝ ΒΜΒΕΣ ΛΟΓΩ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΣ Καθίζηση Διογκ<i>σεις παγετού σελίδα 3

5 Η ΒΙΟΛΟnΚΗ ΦΘΟΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΚΕΥΩΝ ΔΙΑΔΟΧΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΝΜΥΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Εξωτερικός πρώτος καθαρισμός Επιμελής καθαρισμός όλων των επιφανειών που πρόκειται να υποστούν οποιαδή.ποτε κατεργασία συντηρήσεως Στερεώσεις ρωγμών ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΛΙΘΩΝ ΕΔΑΦΟΛΟnΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΧΕΔΙΑ σελίδα 4

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ελλάδα, σημείο αναφοράς στην παγκόσμια ιστορία, η οποία συγκεντρώνει ε κτός την ιστορία, τον πολιτισμό και την φύση που την αγκαλιάζει. Τα κάστρα της γης μας, της ελληνικής, μνημεία του πολέμου, συγκεντρώνουν για τον μελετητή αλλά και τον επισκέπτη τους και τα τρία αυτά στοιχεία. Είναι γεμάτα από ιστορικές μνήμες, ξεχωρίζουν για την αρχιτεκτονική τους σοφία και βρίσκονται συνήθως κτισμένα μέσα σε μια δυσπρόσιτη, γοητευτική και ά σπιλη ακόμα φύση. Τα κάστρα της ελληνικής γης έχουν ιδιαίτερη αξία για την ευρύτερη ευρω παϊκή ιστορία, διότι η ελληνική γη και οι ελληνικές θάλασσες, για αιώνες, υπήρξαν το επίκεντρο των συγκρούσεων δύο κόσμων, δύο πολιτισμών. Του ευρωπαϊκού χριστιανικού πολιτισμού με τον αφροασιατικό μουσουλμανικό πολιτισμό. Είναι λοιπόν εύκολο να αντιληφθεί κανείς την αξία και το μακροχρόνιο βίο αυτών των μνημείων, τα οποία βρίσκονται για αιώνες στην πρώτη γραμμή των αιμα τοβαμμένων συγκρούσεων. σελίδα 5

7 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΚΑΣΤΡΟ Τι περίπου είναι ένα κάστρο, ή αλλιώτικα, τι ο όρος εμπεριέχει και τι υποδηλώνει. Το λατινικό Castrum και το υποκοριστικό του Castellum έχουν περάσει και έ χουν γίνει αποδεκτά στη γλώσσα μας, εδώ και αρκετούς αιώνες, έτσι σήμερα χρησιμοποιούμε τη λέξη κάστρο αλλά και τη λέξη καστέλι, διατηρώντας μάλιστα και τη μεταξύ τους εννοιολογική διαφορά μεγέθους και εννοώντας μ' αυτές τις οχυρωματικές, τις φρουριακές γενικά κατασκευές των παλαιοτέρων εποχών. Κάτι παρόμοιο έχει συμβεί και στις δυτικοευρωπαϊκές γλώσσες. Τα Castrum και Castellum έχουν μεταφερθεί και έχουν μεταβληθεί σε Chateau ή Castello ή Castel, ανάλογα με τη γλώσσα. Στα γερμανικά χρησιμοποιείται κυρίως ο όρος Burg, που διατηρεί ακόμα εμφανή τα στοιχεία της συγγενείας του προς τον ελληνικό Πύργο. Πρέπει ωστόσο να παρατηρηθεί ότι, παρόλη την κοινή τους καταγωγή, οι ό ροι Chasteau, Castello και Castle δεν έχουν το ίδιο εννοιολογικό περιεχόμενο προς το δικό μας κάστρο, και αυτό γιατί στη δυτική Ευρώπη οι όροι αυτοί, από τη μεσαιωνική κυρίως εποχή και πέρα, αναφέρονται όλο και περισσότερο στις οχυρωμένες κατοικίες, πύργους των φεουδαρχών και των ηγεμόνων. Βέβαια εδώ στην Ελλάδα η έννοια της φεουδαρχικής κατοικίας δεν υπάρχει. Έτσι θα είμαστε ίσως πιο δικαιολογημένοι αν δεν χρησιμοποιούσαμε και τόσο συχνά τον όρο κάστρο, δεδομένου ότι τα μόνα πραγματικά με αυτήν την έννοια κάστρα που υπάρχουν στη χώρα μας είναι τα φράγκικα, γιατί αυτά πραγματικά αποτελούσαν ιδιοκτησίες και κατοικίες κληρονομικών αρχόντων, φεουδαρχών. σελίδα 6

8 Τα βενετσιάνικα είναι πολύ περισσότερο φρούρια και πολύ λιγότερο κάστρα. Αλλά είναι γνωστό πως ο λαός που δημιουργεί τη γλώσσα και τους κανόνες της και δίνει στις λέξεις έννοιες, ονόμασε κάστρο το φρούριο του Ρίο. Λέγοντας λοιπόν βενετσιάνικα κάστρα, θα πρέπει να ξέρουμε ότι εννοούμε βενετσιάνικα φρούρια, δηλαδή φορτέτσες κατασκευές οχυρωματικές που χτίστηκαν από την Βενετία για την υπεράσπιση μίας πόλεως ή μίας σημαντικής θέσεως, που α νήκαν στη Βενετία και όχι σε κληρονομικούς βενετσιάνους άρχοντες και που διοικούνται από τους βενετσιάνους πρεβεδούρους, δημοσίους λειτουργούς. ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ XllPO Ένας από τους δείκτες του πολιτισμού της κάθε κοινωνίας, μιας δεδομένης ε ποχής, είναι και η έκφραση της αρχιτεκτονικής της τέχνης. Όσο περισσότερο αναπτυγμένη και εξελιγμένη, είναι αυτή, τόσο περισσότερο αναπτυγμένος πρέπει να θεωρείται ο πολιτισμός της συγκεκριμένης κοινωνίας. Φυσικά η τέχνη της αρχιτεκτονικής δεν θα μπορούσε να λείπει από τις πολεμικές δραστηριότητες των ανθρώπων, ιδιαίτερα σε ότι αφορά την οχύρωση και την άμυνα πόλεων. Η αναζήτηση σχεδίων δομικής και κατασκευαστικής αντοχής, στερεότητας και ανθεκτικότητας για την οχυρωματική αρχιτεκτονική και η υλοποίησή τους σε φρουριακά έργα, ώστε να αντέχουν αυτά στα δεινά του πολέμου, είχαν ως αποτέλεσμα να διασωθούν μέχρι μακρινές χρονικές εποχές. Τα φρούρια, μνημεία της δύναμης και του πολέμου, είναι κτισμένα συνήθως σε επιλεγμένες φυσικά οχυρές τοποθεσίες, στις κορυφές δυσπρόσιτων υψωμάτων ή σε ακτές, γύρω από παράλιες και παραποτάμιες πόλεις τις οποίες προστατεύουν. Ό ταν πλησιάζει ο επισκέπτης τους τα εξωτερικά τους τείχη, πύργους και προμαχώνες σελίδα 7

9

10 Δεν πρέπει όμως να αφήνουμε την αδιαφορία να τα σκεπάσει, αντίθετα, θα πρέπει να τα περιβάλουμε με την ιστορική μνημοσύνη και να τα διατηρήσουμε όρθια και αγέρωχα. ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ ΤΟΥ ΜΟΡΗΑ Στην περιοχή της Ελλάδας που λέγεται ΜΟΡΗΑΣ, αλυσίδα ολόκληρη ξετυλίγεται από κάστρα και ακροπόλεις. Είναι περισσότερο από 150 τα απομεινάρια τους που διαδέχονται το ένα το άλλο, άλλα κατεστραμμένα από πολεμικές αιτίες, και άλλα από τον χρόνο. Μερικά γεννημένα στην κλασσική ή ρωμαϊκή εποχή, χρησιμοποιήθηκαν επισκευασμένα τον μεσαίωνα. Τα υπόλοιπα χτίστηκαν απ' ευθείας από τους Βυζαντινούς, Φράγκους ή Ενετούς και απ' τους Τούρκους. Ιστορικοί, συγγραφείς, περιηγητές, Έλληνες και ξένοι μας δίνουν λίγες ή πολλές λεπτομέρειες πάνω στην ύπαρξή τους, τη σημασία και την ιστορία τους. Ακόμη ίσως περισσότεροι είναι οι θρύλοι και τα παραμύθια που γυρίζουν πολλές φορές ά γραφα, ανάμεσα στο λαό, για αυτά. Σε όλες τις εποχές από την αρχαιότερη μέχρι την επανάσταση του 1821 έ χουν το ρόλο τους. Αυτήν όμως που γεμίζουν και εξουσιάζουν πέρα για πέρα είναι η εποχή «της Φραγκοκρατίας στην Ελλάδα», που μαζί μ' αυτή περίπου συμπίπτει και η δημιουργία και κατάλυση του «Δεσποτάτου του Μορηό» του τελευταίου αυτού βλασταριού της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, που την πτώση του και διάλυσή του ακολούθησε η υποδούλωση μας στους Τούρκους. Για περίεργο λόγο η περίοδος αυτή της ιστορίας μας και ακόμη μακρύτερα και ολόκληρη η Βυζαντινή, είναι λιγότερο γνώστες στους πολλούς 'Ελληνες. Ελληνική φυλή. Και όμως η εποχή αυτή, υπήρξε μια από τις πιο δύσκολες και κρίσιμες για την σελίδα 9

11 Περίεργη εποχή που ενώ έδειχνε πως θα γινόταν το κύκνειο άσμα της, εν τούτοις υπήρξε το βάθρο πάνω στο όποιο συντελέστηκε το χτίσιμο μιας εμηvικής εποχής όπως γράφει και ο Παπαρρηγόπουλος, που διαδέχτηκε την μεσαιωνική ελληνική εποχή, όταν αυτή πέθαινε μαζί με την Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Το Βυζαντινό κλονισμένο από την ακατάσχετη πίεση των εχθρών του της Α νατολής, εξασθενισμένο από της ατυχίες του και την κακοδιοίκηση, χτυπήθηκε ύπουλα από τους υποκριτές και κουτοπόνηρους, θρησκευτικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες της Δύσης, και έπεφτε. Η σημερινή Ελλάδα εγκαταλειμμένη επαρχία της ετοιμοθάνατης Αυτοκρατορίας έπλεε σε πελάγη φτώχιας και αμάθειας. Αφού ξετινάχτηκε από τις φορολογίες, και από της αρπαγές των διαφόρων ε πιδρομέων και κουρσάρων, βρισκόταν στα χέρια ατίθασων αγροίκων και άπληστων τοπικών τυράννων που αλληλοσκοτώνονταν. Η κακοδιοίκηση σε ημερησία διάταξη και η αδιαφορία για τον γενικό κίνδυνο που προετοίμαζαν οι διάφοροι εχθροί ήταν απίστευτη. Γράφει ο Νικήτας Χωνιάτης για τους τότε άρχοντες της Ελλάδας: Λόγια πικρό για τους Έλληνες αλλά δυστυχώς αληθινά. Τα ίδια περίπου επαναλαμβάνει μετά ενάμισι περίπου αιώνα ο αυτοκράτωρ Ιωάννης VI ο Καντακουζηνός για τους απογόνους τους. Είναι η εποχή που παρά τα δικό του σφάλματα, προσπάθησε να στεριώσει στα πόδια του το νεαρό Δεσποτάτα του ΜΟΡΗΑ, στέλνοντας τον γιο του Μανουήλ. Στη προσπάθεια του αυτή βρήκε πόλι διαρκές εμπόδιο και σκοτούρα τους α πόγονους αυτούς των αρχόντων της Ελλάδος του 1204, πόλι με την ίδια περίεργη νοοτροπία και αλληλοφαγωμόρα: << Ούτε. κ.οκοπρογίa, ούrε ευημέρ1a, ούtε χρό'vος ο το πόvτα λύωvι διaλύειv δύvaτάι συτοίς τηv fιρός a<'λήλους έχθροv, αλλά διά βίου. τε πολέμιοι είσιv ολλήλουc J!ΟΝ/ετό τt}.εuτήv, ώdπερ τιvθ πaτf){ijov ΚλήίJοv κaτολείποvτε,ς, τοις πaισί, προς τιvaς διaφ_gωqv». ~ ~~~-----~~ σελίδα 10

12 Με το πέσιμο της Πόλης κατεβαίνουν οι σιδερόφρακτοι Φράγκοι στη σημερινή Ελλάδα και φτάνουν σχεδόν μέχρι την άκρη του ΜΟΡΗΑ. Σποραδικές οι αντιστάσεις των αρχόντων. Ούτε ο Δοξαπατρής στο Αράκλωβο, ο Σγουρός στον Ακροκόρινθο και Ευδαιμογιάννηδες, Σοφιανοί και Μαμωνάδες στην Μονεμβασία και ίσως μερικοί άλλοι, δεν θα μάτωναν στο στρατιωτικό αυτό Περίπατο των Φράγκων. Οι περισσότεροι άρχοντες προσκύνησαν, ο λαός, κατά το πλείστον αδιαφόρησε. Βέβαια στην εύκολη κατάχτηση του Μορηά κύρια αιτία υπήρξε η προηγουμένη τακτική των Αυτοκρατόρων του Βυζαντίου, που άφησαν τον λαό αυτό σχεδόν α νίδεο και ανειδίκευτο στα πολεμικά, προτιμώντας να εισπράπουν χρήματα ή άλλες Παροχές σαν αντισήκωμα για τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις. Σφάλμα μεγάλο που δυστυχώς κατά το πλείστον τα ακολούθησαν και οι μετέπειτα Βυζαντινοί Αυτοκράτορες, που κόστισε πανάκριβα στα Ελληνικά πεπρωμένα. Όλα έδειχναν ότι τα πάντα χαθήκανε για τον Ελληνισμό ανεπιστρεπτί, και ό μως παρά τις δυνατές σπρωξιές της μοίρας και των εχθρών, το έθνος σταμάτησε πεισματικά. Μέσα στη καταστροφή άρχισε να ξαναγεννιέται η φυλή. Στη προκειμένη περίπτωση η θρησκευτική συνείδηση και η αθάνατη Εθνική, η υπερήφανη Ελληνική συνείδηση, έκαναν τη δουλεία τους γερά. Το παράδειγμα των λίγων αρχόντων, από τη μια μεριά στην αρχή, και ολόκληρος ο λαός από την άλλη αργότερα, αντιμετώπισαν σταθερά τις προθέσεις του κατακτητή, ώστε να μπορέσουν σιγά - σιγά να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για κάτι νέο Ελληνικό, εκείνο που ο μεγάλος ιστορικός της σύγχρονης Ελλάδας αποκαλεί vέος ΕΜηvισμός Έτσι ούτε η δύναμη, ούτε η γαλιφιά του εχθρού στάθηκαν ικανές να υποσκάψουν και να εξουθενώσουν, όπως επεδίωξε, τον Ελληνισμό. Στα παραπάνω βέβαια ήρθε απρόσμενος βοηθός εκείνο που δυστυχώς παρέλειψαν να κάνουν οι προηγούμενοι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες, αλλά ήρθαν ευτυχώς οι Φράγκοι να πραγματοποιήσουν, πιεζόμενοι βέβαια και από την αριθμητική τους μειονότητα, αλλά κυρίως λόγω της μεγαλαυχίας τους και της κουτουπερηφανείας τους, γιατί έβλεπαν τους υποταχτικούς τους σαν κατώτερους και ακίνδυνα όντα. σελίδα 11

13 Ο Παπαρρηγόπουλος γράφει πώς η περίοδος αυτή είχε σαν κύριο αποτέλεσμα να διδάξει στα Ελληνικά χέρια την παράταξη και στα δάχτυλα τον πόλεμο. Επιπόλαιοι και μεγάλαυχοι οι Φράγκοι, έμπειροι και ικανοί κατά το πλείστον ευτυχώς οι στρατηγοί του ανεκδιήγητου και ανίκανου Αυτοκράτορα Ανδρονίκου ΙΙ Παλαιολόγου, μεταχειρίσθηκαν άριστα, το έτοιμο αυτό έμψυχο πολεμικό υλικό και ξεπέταξαν το «Δεσποτάτο του Μορηό» που στάθηκε η τελευταία έξαρση της Βυζα ντινής Αυτοκρατορίας στο διάστημα αυτό «της μεταγενέστερης Βυζαντινής Περιόδου» όπως την αποκαλεί ο Ern. Stein, αλλά και η βάση και η κοιτίδα του νεώτερου Ελληνισμού και του τελευταίου κομματιού της ιστορίας μας. Μπορούμε σχεδόν με βεβαιότητα να πούμε πώς αν δεν μεσολαβούσαν ορισμένα γεγονότα, ίσως το νέο αυτό ημιανεξάρτητο Ελληνικό κρατίδιο, να μη γνώριζε την Τουρκική σκλαβιά, και η σημερινή πατρίδα μας να ήταν μια από τις μεγαλύτερες δυνάμεις της Μεσογείου. Η αδικαιολόγητη και ανόητη μνησικακία της Δύσης για την κατάλυση της Λατινικής Αυτοκρατορίας της Ανατολής, από τον ιδρυτή της δυναστείας τον Παλαιολόγο, υπήρξε ο κύριος συντελεστής για την μη επιβίωση του Δεσποτάτου του Μορηά. Ο Μωροφιλόδοξος και υπερφίαλος, πρώτος βασιλιάς της Νεαπόλεως από την δυναστεία των Αντζου ο Κάρολος ο 1 \ με τις ευλογίες του ολέθριου για τον Ελληνισμό πάπας Κλήμη του IV, ξεκίνησε να παλινορθώσει τη Φραγκική αυτοκρατορία της ανατολής, και χωρίς βέβαια να πετύχει τον αντικειμενικό του σκοπό, έγινε με την πολιτική του αυτή αφ' ενός μεν ο νεκροθάφτης της Βυζαντινής Μικράς Ασίας και συγχρόνως ο κύριος αυτουργός για την μη έγκαιρη ανάπτυξη και ισχυροποίηση του Βυζαντινού Μορηά και στη συνεχεία του Δεσποτάτου του Μορηά, το οποίο ο Ιωάννης VI ο Καντακουζηνός πρώτος και ο Κωνσταντίνος ΧΙ ο Παλαιολόγος προόριζαν για α ντικαταστάτη της ψυχορραγούσης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Μετά απ' αυτόν ένας απόγονός του, ο Ιάκωβος ντί Μπώ δούκας του Αδρία και του Μοντεσκαλιόζο, μας κουβάλησε ορδές μισθοφόρων Νοβαρρέζων για να διεκδικήσει και αυτός τα ανύπαρκτα δικαιώματα του στα Ελληνικά εδάφη και να πραγματοποιήσει τα απραγματοποίητο όνειρά του. Τα αποτελέσματα των ενεργειών του, δυσμενή μεν γι' αυτόν, υπήρξαν ανυπολόγιστα επιζήμια για την ανάπτυξη και την ι σχυροποίηση του Νέου Ελληνικού Κράτους που σχηματίζονταν στον Μορηά. ο Θεόδωρος Ι. Παλαιολόγος, Δεσπότης του Μορηά χρόνια και χρόνια ολόκληρα υποχρεώθηκε ν' αγωνιστεί εναντίον των τυχοδιωκτών αυτών εξαντλώντας της Πόλης, αντί να διαθέσει όλα αυτά για την προπαρασκευή και την οργάνωση του Δεσποτάτου εναντίον της αναμενόμενης εισβολής του κυρίου εξωτερικού εχθρού, των Τούρκων. σελίδα 12

14 Έτσι κάθε στρατιωτική και οικονομική δυνατότητα για πολλά έτη ματαίως καταναλώθηκε σε πολέμους με υπερφίαλους και μνησίκακους ομόθρησκους ή με καιροσκόπους και πονηρούς εμπόρους π.χ. Ενετοί. Αργότερα με την εξουδετέρωση όλων σχεδόν αυτών και όταν το Δεσποτάτο κάτω από την εμπνευσμένη και συνετή διοίκηση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου βρήκε το δρόμο του επεκτεινόμενο προς τον Βορρά και στην υπόλοιπη σημερινή Ελλάδα, ήρθε η πανωλεθρία του Ουνιόδη στη Βάρνα το 1444 να φέρει τελείως απερίσπαστη από τα νώτα της, την Κολοσσιαία Οθωμανική Αυτοκρατορία, προ των πυλών του μόλις ανδρουμένου Νέου Ελληνικού Κρότους. Δεν αποκλείεται όμως παρ' όλα αυτό, το Δεσποτάτο να επιζούσε αν δεν στεκόταν άτυχο στους κυβερνήτες του στις κρίσιμες τελευταίες εποχές του. Ίσως ακόμα αν δεν υποχρεώνονταν ο Κων/νος Παλαιολόγος να φύγει από το Μυστρό και να πάει στην Πόλη να πεθάνει ηρωικό, σώζοντας την τιμή και την αξιοπρέπεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και της Ελληνικής φυλής, ίσως άλλη να ήταν η τύχη του Δεσποτάτου. Παρ' όλα αυτό κανείς δεν μπορεί ν' αρνηθεί πως χάρις στο κρατίδιο αυτό ο Ελληνικός πληθυσμός του Μορηό αντιστάθηκε στις Φράγκικες επιδράσεις και κατόρθωσε ν' αφομοιώσει τα ξένα στοιχεία και ακόμα πως αυτό υπήρξε η αιτία που μεταδόθηκαν οι Εθνικές παραδόσεις, τα γράμματα, οι επιστήμες οι τέχνες στον αναγεννώμενο Ελληνισμό του Μορηό. Ακόμη πώς υπήρξε το φυτώριο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε και δημιουργήθηκε η πολεμική παράδοση, που εξέθρεψε αργότερα στην εποχή της Τουρκοκρατίας, τον αδάμαστο Εθνικό στρατό των Αρματολών και Κλεφτών, το κύριο όπλο στο οποίο στηρίχθηκε η Ελληνική Επανάσταση του 1821, που μας έφερε στη συνέχεια την ανάσταση του Γένους. Η ίδια ηθική δύναμη που προστάτεψε τον Ελληνισμό από το να Φρογκέψει τον είχε προστατέψει και μερικούς αιώνες νωρίτερο σε μία άλλη μπόρα που είχε ξεσπάσει στην Ελλάδα και στο Μορηό. Την εποχή των Σλαβικών επιδρομών από τον 60 μέχρι τον 100 αιώνα. Το γεγονός ότι αργότερα, οι αντίπαλοι των Φράγκων είχαν επίθετο Σγουροί, Δοξαποτρήδες, Χάμαρετοι, Ευδαιμογιόννηδες κ.τ.λ. και όχι ονόματα με κατάληξη σε ιτς και ωφ, αποδεικνύει αφ ενός μεν ότι η Ελληνική φυλή πάντα απορροφούσε τους ξένους που επεδίωκαν να κατακτήσουν την περιοχή της και αφ' ετέρου πως θεωρίες σελίδα 13

15 σαν του Φαλμεράγιερ, του Χαζέ και του Άμπερτιν δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα. Η δύναμη αυτή λοιπόν που εξελλήνισε αρχικό τα υπόλοιπα των Σλάβων αργότερα έκανε το ίδιο και για τα κατάλοιπα των αποδιωγμένων Φράγκων, που απέμειναν εδώ, όπως και για τις χιλιάδες των Αλβανών που κουβαλήθηκαν στα χώματό μας Επιγραμματικό, είναι αυτό που έγραψε ο σοφός καθηγητής κ. Στ. Κυριακίδης: «Το Ελληνικό φογοκύπορα κσιέφαγον μέχρι πλήρους αφανισμού τα εισδύσονrα Qλίγ_g ~ο οι ί~~» ~---. Τα κάστρα την εποχή εκείνη φύτρωναν σαν μανιτάρια κάτω από το γαλανό ουρανό σ' όλο το Μορηά. Μικρότερα ίσως, αλλά πιο θεωρητικό και πιο άγρια από εκείνα που άφηνε ο κατακτητής πίσω στην πατρίδα του. Ο τόπος είναι όλος πέτρα και χωρίς στολίδια, γράφει ο Κόντογλου παρουσιάζοντάς τα στα «Ταξίδια του». Καινούρια χτίζονταν και πολλά παλιό και ερειπωμένα παλαιοτέρων εποχών ξαναδιορθώνονταν. Τα έφτιαχναν οι ξένοι Κόμητες και Βαρώνοι για να μπορούν μ' αυτά να διαφεντεύουν τα καινούρια φέουδά τους και να φοβερίζουν τους νέους υποταχτικούς τους. Δεν στάθηκαν όμως, όσο φοβερά και αν ήταν, ικανό μέχρι το τέλος να τους σώσουν. ποτελείς τους. Σιγά - σιγά άρχισαν να περιέρχονται στους αντιπάλους τους που πριν ήταν υ Κι' αυτοί με τη σειρά τους τα χρησιμοποίησαν, για να αμυνθούν στο νέο εισβολέα, τον Τούρκο. Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και της Ενετοκρατίας πολλές φορές άλλαζαν χέρια μέχρι το 1715 για να χαθούν και να εξαφανισθούν από το προσκήνιο τα περισσότερα απ' αυτό, και τα τελευταία και σπουδαιότερα που έμειναν να παίξουν τον Τελευταίο ρόλο τους στη διάρκεια της Επαναστάσεως του σελίοο ι4

16 Όταν τα βλέπεις, στη σκέψη σου έρχεται μία στροφή ενός ποιήματος που παραστατικότατα αναφέρεται σ' αυτά: Ναι μιrιορέσομε πόλι, λευτεριά va τη βρούμε λίθιvο, άγριο θεριά ' ' kaι τη δύγομη τώρα της φυλής μας μeτρ0ύμε ' ' Για εκείνο που δεν υπάρχει καμία αμφιβολία, είναι πως ή στα χέρια του ε χθρού σαν όργανα βίας όπως το κάστρο του Ρίο ή καταπίεσης, ή στα χέρια των δικών μας σαν αμυντικά εργαλεία κατά των διαφόρων εισβολέων, δέθηκαν τόσο πολύ με την ιστορία του τόπου μας ώστε ν' αξίζει ο κόπος να καταπιαστεί κανείς με αυτά και να θελήσει να τα γνωρίσει έστω και από απλή περιέργεια. ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ Η παράδοση μιλάει για το Μυθικό Πέλοπα, γιο του Τάνταλου και εγγονό του Δια που έδωσε το όνομα του στην Πελοπόννησο. Εξίσου γνωστή και η ονομασία Μορηάς, που εμφανίζεται πολύ αργότερα, στις αρχές του 13 υ αιώνα μ. χ. Σε όλη την περιοχή βαραίνει πανάρχαια η ιστορία που στους προϊστορικούς χρόνους είναι άρρηκτα δεμένη με την ομηρική διήγηση για τις πολύχρυσες Μυκήνες και τον ξεσηκωμό των Ελλήνων για την Τροία από τους πανίσχυρους Ατρείδες. Από εδώ, σύμφωνο με τη μυθολογία, ξεκίνησε ο Ηρακλής γιο νο πραγματώσει τους ά θλους του, ενώ ο Θησέας μεγάλωσε στην Τ ροιζήνο. Στους ιστορικούς χρόνους όλη σχεδόν η Πελοπόννησος κατακλύστηκε οπό Δωριείς. Κυρίαρχη υπήρξε η παρουσία της Σπάρτης με το λακωνικό τρόπο ζωής της, της Κορίνθου με την καλλιτεχνική της παράδοση και της Ολυμπίας όπου καλλιεργήθηκε το Ολυμπιακό ιδεώδες. Πολύ αργότερο, ακολούθησαν νέες εισβολές οπό Γότθους, Αβάρους, Σλάβους και μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 οπό Φράγκους ιππότες που διαίρεσε την περιοχή σε δώδεκα βαρονίες. Μόνο λίγο παράλιο μέρη περιήλθαν στους Ενετούς και ακόμη λιγότερες θέσεις στους Βυζαντινούς Πολοιολόγους. σελίδα 15

17 Το 1460 όλη η Πελοπόννησος κυριεύτηκε από τους Τούρκους που, αν εξαιρέσει κανείς τις αντιδικίες και τις αλλεπάλληλες ανακαταλήψεις από τους Ενετούς, ε δραίωσαν οριστικά τις βάσεις τους στην περιοχή από το Αξιοποιήθηκαν συνάμα και οι Αλβανοί που είχαν εισχωρήσει στην Πελοπόννησο από το 14 αιώνα, καθώς οι Τούρκοι τους στρατολόγησαν σε σώματα που επιδίδονταν σε βιαιοπραγίες, λεηλασίες και κατάπνιξη των στάσεων, εις βάρος βέβαια των υποτελών. Η μοίρα επιφύλαξε ωστόσο, στην Πελοπόννησο την τιμή να κηρυχτεί το 1821 στα μέρη της η Επανάσταση που κατέληξε σε μερική τουλάχιστον απελευθέρωση της νεότερης Ελλάδας. AXAiA Η ΑΧΑΪΑ πρωτοκατοικήθηκε την παλαιολιθική εποχή, όπως έδειξαν οι ανασκαφές στο βορειοδυτικό τμήμα της περιοχής κοντά στον Άραξο. Πρώτοι κάτοικοι της θεωρούνται οι Ίωνες. ο ι, ι,ιw σελίδα 16

18

19 Κατά την αρχαιότητα υπήρχε εκεί ναός του Ποσειδώνα, ενώ από το στενό του Ρίο έγινε σύμφωνα με την παράδοση, η κάθοδος των Ηρακλείδων. Πάνω στα ε ρείπια των Ρωμαϊκών οχυρώσεων, έχτισε κάστρο ο σουλτάνος Βογιαζίτ ο Β' το 1499, για να ελέγχει τον Κορινθιακό κόλπο. σελίδα 18

20 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ Το κάστρο του Ρίο χτισμένο στο ομώνυμο ακρωτήριο στη δυτική είσοδο του Κορινθιακού κόλπου, οικοδομήθηκε το 1499 ή κατά την Μονήν των Ιδήρων το 1500 οπό τον σουλτάνο Βαγιαζήτ Β. Ο Βαγιαζήτ ο Β ( ) γιος και διάδοχος του Μωάμεθ του Πορθητή, ενός οπό τους πιο διαπρεπείς σουλτάνους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σουλτάνος και ο ίδιος ανέβηκε στο θρόνο το 1481.Στην εποχή του το γράμματα και οι τέχνες παρουσίαζαν μεγάλη ακμή. Έκανε εκστρατείες εναντίον της Ευρώπης, κατά των Μομελούκωντης Αιγύπτου, κατά των Ενετών και άλλων. Ύστερο οπό συνεχείς εμφυλίους πολέμους καθαιρέθηκε το 1512 και τη θέση του πήρε ο γιος του Σελήμ ο Ά. Ο Βαγιαζήτ δηλητηριάστηκε ενώ πήγαινε στο Διδυμότειχο γιο ξεκούραση. Το κάστρο που ονομάστηκε «Καστέλι του Μορηά» ή «Νεόκοστρο»( οι οποίο λέξη Νεόκοστρο προδίδει ότι σ' αυτή τη θέση δεν προϋπήρχε κάστρο) κατ' αντίθεση στο απέναντι κάστρο, που επίσης έχτισε ο Βαγιαζήτ στο ακρωτήριο του Αντίρριου και λεγόταν «Κάστρο της Ρούμελης». Και το δύο κάστρο ήταν γνωστά επίσης με την ονομασία «Μικρά Δορδονέλιο». Στην αρχαιότητα το δύο ακρωτήριο ονομάζονταν αντίστοιχο Ρίο Μολυκρικό ή Αιτωλικό και Ρίο Αχαϊκό. Στην ίδιο θέση, που χτίστηκε το κάστρο του Μορηά, υπήρχε σελίδα 19

21 σ;ην αρχαιότητα ιερό. του Πο.σειδώνα, από.το οποίο χρησιμοποιήθηκε οικοδομικό υλικ~ για την κατασκευη του καστρου. Η ανεγερση του ολοκληρώθηκε (όπως και του καστρου του Αντιρρίου) μέσα σε τρεις μήνες, και έγινε υπό την επιμέλεια του Σινάν Πασά 1 Είχε στρογγυλό σχήμα ενισχυμένο με πολλούς πύργους συνδεδεμένους με τείχη πάχους δύο μέτρων, στεφανωμένους με ένα αδύνατο στηθαίο και επάλξεις. Εικόvα 1 Κάτοψη και τομή του Κάστρου από το βιβλίο του Kevin Andrews «C3stles of Morea». Ένα έγγραφο του προβλεπτού Ζακύνθου Π. Φωσκόλου τον Μάρτιο του 1504 αναφέρει ότι οι Τούρκοι είχαν κάνει πολύ καλή δουλεία και είχαν εφοδιάσει το κάστρο με πυροβολικό. Το 1532 κατελήφθη από τον Αντρέα Ντόρια κατόπιν ισχυρής αντίστασης των Τούρκων της φρουράς του, ( Ντόρια Αντρέας , σπουδαίο μέλος της οικογένειας των Ντόρια, διακρίθηκε στους αγώνες του εναντίων των Τούρκων και των Πειρατών ). Στις 18 Αυγούστου 1532 ισχυρή ναυτική δύναμη 39 γαλέρων και 60 περίπου άλλων σκαφών (γενουατικών, ισπανικών, παπικών και της Μάλτας) ξεκίνησε από το λιμάνι της Μεσσήνης για τα ελληνικά παράλια. Επικεφαλής βρισκόταν ο Ανδρέας Ντόρια, πλαισιωνόταν από άλλα μέλη της ίδιας γενουατικής οικογένειας, από Ισπανούς και στρατιωτικούς που διακρίθηκαν στην Αφρική και την Λομβαρδία, από τον διοικητή των ναυτικών δυνάμεων του τάγματος του Αγίου Ιωάννη Βερνάδο Salνiati και από μερικούς παλαίμαχους των πολέμων της κεντρικής Ευρώπης. Ύστερα από μικρές στάσεις στην Κεφαλληνία και στην Ζάκυνθο, πραγματώθηκε η κατάκτηση της Κορώνης στις 21 Σεπτεμβρίου και της Πάτρας στις 14 Οκτωβρίου. Η κακή μισθοδοσία και η έλλειψη εφοδίων στο εκστρατευτικό σώμα εξώθησε τους χριστιανούς στρατιώτες, παρά τις αντίθετες διαταγές του Ντόρια, σε παρασπονδίες τις οποίες ακολούθησαν βιαιότητες και άγρια λεηλασία της πόλεως και των περιχώρων. 'Ηταν το πρώτο σύμπτωμα απειθαρχίας, το οποίο θα επαναληφθεί σοβαρότερα τις επόμενες μέρες, με αποτέλεσμα ένα μέρος των Ιταλών πεζών να αρνηθεί να 1 Κ.Ν. Σαθά: Τουρκοκρατούμεvη ΕΜάι; εκδ. 1962, σελ.61, υποσημείωση 1. Στεφ. Ν. Θωμόπουλου : Ιστορία τωv Πατρώv, εκδ. 1950, σελ σελίδα 20

22 λ~βει μέρος στην πολιορκία του Ρίου στις 16 Οκτωβρίου, να αποχωρίσει από το κύριο σωμα των πολιορκητών και να απειλήσει με προσχώρηση στους Οθωμανούς. Τελικά το Ρίο έπεσε στα χέρια του Ντόρια με σχετική ευκολία και την επομένη ξεκίνησε η πολιορκία του Αντιρρίου το οποίο αντέταξε απροσδόκητα ηρωική άμυνα. Εικόva 1. Ο Andrea Doria. Το 1603 το κάστρο καταστράφηκε σχεδόν από τα θεμέλια από τους ιππότες της Μάλτας με αρχηγό τον Μέγα Μάγιστρο Ζαν Παριζό ντε Λα Βαλέτ. Οι νησιώτες δεν ξεπερνούσαν το ένα πέμπτο των Τούρκων, αλλά με τον ηρωισμό τους κατόρθωσαν όχι μόνο να αντιπαραταχθούν στους Τούρκους, αλλά και να τους νικήσουν τελικά. Τότε αιχμαλωτίσθηκαν 320 άτομα της Τουρκικής φρουράς και οι ιππότες έλαβαν λάφυρα περίπου εβδομήντα πυροβόλα 1 Η επισκευή του έπειτα από τους Τούρκους δεν υπήρξε αντάξια της πρώτης κατασκευής. Ο Γάλλος περιηγητής Du Loir επισκέφτηκε το κάστρο το 1641 και αναφέρει ότι τα τείχη του ήταν ανίσχυρα προς άμυνα, φαινόταν σαν εγκαταλελειμμένο και η πύλη του ήταν ανοικτή. Τα ίδια γράφουν και οι Σπόν και Ουίλλερ, περιηγητές της εποχής εκείνης. Από το 1684 όπου ξεκίνησαν οι Βενετοτουρκικές συγκρούσεις, και ενώ το κάστρο ήταν και πάλι στα χέρια των Τούρκων, το κάστρο του Ρίο καθώς και του Α ντιρρίου έπαιξαν σπουδαίο ρόλο, λόγω κυρίως της στρατηγικής τους θέσης. Αρχιστράτηγος του Βενετικού εκστρατευτικού σώματος είχε εκλεγεί ο ένδοξος παλαίμαχος του Χάνδακος Φραγκίσκος Morosini. Ο Morosini ο οποίος ξεκίνησε μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα για το Ιόνιο κατέλαβε τη Λευκάδα, την Πρέβεζα, το Μεσολόγγι και το Αιτωλικό. Οι επιχειρήσεις συμπληρώθηκαν με πυρπολήσεις και λεηλασίες μουσουλμανικών χωριών. Ακολούθησε μια σειρά σύντομων αντιπερισπασμών του Βενετικού στόλου στους οποίους έπαιξαν σημαντικό ρόλο το Ρίο και Αντίρριο στο άνοιγμα του κορινθιακού κόλπου. Το 1687 το κάστρο καταλήφθηκε από τους Βενετούς. Στις 22 Ιουλίου αποβιβάσθηκαν στα δυτικά του φρουραρχείου της Πάτρας ο Βενετικός στόλος. Η σύγκρουση με τις ισάριθμες σχεδόν στρατιωτικές δυνάμεις του σερασκέρη έγινε δύο ημέρες αργότερα. Οι Οθωμανοί πολέμησαν με ορμητικότητα και πείσμα, αλλά λύγισαν μπροστά στην πειθαρχημένη παράταξη των αντιπάλων τους και στο πυκνό πυρ 1 Στεφ. Ν. ΘωμόπουΛου: Ιστορία τωv Πατρώv, εκδ. 1950/ σελ ΒΙΒΛΙΟΘΉΚΗ \ ~~Ι ΠΕΙΡΑοΡ~ 2 j

23 των ευρωπαϊκών πυροβόλων. Τελικά το απόγευμα της ίδιας ημέρας αναγκάσθηκαν να υποχωρήσουν άτακτα, εγκαταλείποντας πίσω τους 2000 περίπου νεκρούς και τραυματίες, 160 πυροβόλα, άφθονα τρόφιμα και πολεμοφόδια, 14 πολεμικά πλοία καθώς και τη σημαία του σερασκέρη. Η καταστροφή αυτή έπεισε και τους άνδρες που υπερασπίζονταν το φρούριο της Πάτρας να αφήσουν τις θέσεις τους εσπευσμένα και να καταφύγουν προς το Ρίο και να κλειστούν στο κάστρο στις 24 Ιουλίου Αλλά και εκεί η είδηση της χριστιανικής νίκης και η παρουσία των Βενετικών πλοίων στον Κορινθιακό έπεισε την επόμενη μέρα τον στρατιωτικό διοικητή της περιοχής Χανσελδερήμ Μεχμέτ να αποφύγει κάθε αντίσταση και να τραπεί με τους στρατιώτες του ανατολικά. Μαζί του ε γκατέλειπαν τα χωριά τους και Έλληνες κάτοικοι, άλλοι από φόβο και άλλοι ακολουθώντας αναγκαστικά τα τούρκικα στρατεύματα. Το γεγονός, βοήθησε τους Βενετούς να γίνουν, χωρίς κόπο και σε διάστημα ενός εικοσιτετράωρου, κύριοι και των δύο σπουδαίων οχυρών, Ρίου και Αντιρρίου. Οι Βενετοί κράτησαν το κάστρο μέχρι το 1715 και το επισκεύασαν δίνοντας του την μορφή που διατηρεί μέχρι σήμερα. Το 1690 αναφορές των Βενετών κυβερνητών περιέγραφαν τις ζωτικής σημασίας θέση του κάστρου. Την ίδια χρονιά ο Giacomo Corner γράφει 2 Το κάστρο του Ρίο που βρίσκεται στηv ακτή του κόλπου εvός βολ τώδες εδάφους, καλά οχυρωμέvο, περιφρογμέvο οπό μεγάλο πάχους τοίχο, και περικυκλωμέvο οπό τάφρο η οποίο γεμίζει με θολοσσιvό vερό, είvοι πάvτο σε θέση va στηρίξει μία εξαίρετη άμυvο. Χωρίς αμφιβολία θο πρέπει va ληφθεί υπόψη μία καλύτερη οχύρωση. Ένα χρόνο μετά, το 1691 και μετά την απογραφή, ο Marino Michiel, μιλάει για μεγάλη ισρριή Ελλήνων από τη Λιβαδειά και τη Θεσσαλονίκη οι οποίοι ήταν υπό την προστασία των Βενετών και απονεμήθηκε γη και σπίτια στο κάστρο 3 Το 1701 ο Francesco Grimani 4 γράφει την συζήτηση των πέντε αρχηγών των θαλάσσιων φρουρίων, για την ανακατασκευή στρατιωτικών αποθηκών και άλλων κτιρίων: Οι πιο καλή γερουσlο είχε λάβει τόσες πολλές προτάσεις οπό ιδικούc οvοφερόpεvες στηv οχύρωση τωv στεvώv., Κάθε μία, οπό αυτές εκlf!ράζει τ'!v οvάγκη va κ~ τοσ~ευaστεί φρούριο και οπό τ!ς δυο π~ειιρες.. Σ,τη nιιευρο τ~υ Λεποv;ο η δου~ε11 θι τav δυσκολότε12θz. α va ειvοι το κaσn ιοο ιο. Av λοιποv aκ. noλ!lj!..a ~ 2 Kevin Andrews. Δε-i τίοv, ΙΙ, ιmi Kevin Andrews. Σπ. Λάμπρος, Ιστορικά με-iετήματα (Αθήvα 1884), lmi Kevin Andrews. Δε-i τίοv V, ιmi σελίδα 22

24 Το 1708 στην αναφορά του Angelo Emo 5 γράφει ότι η Βενετική γερουσία α ν~γνώρισε της αδυναμίες των φρουρίων όταν πρόσφατα διατάχθηκε η οχύρωση του καστρου του Ρίου που είναι σε μία πλεονεκτική θέση, για δύο λόγους, για το Βενετικό εμπόριο και για την ασφάλεια των Ελλήνων οι οποίοι ζούσαν μέχρι τότε ανυπεράσπιστοι στην χαμηλότερη πόλη της Πάτρας., Το 1713 το κάστρο του Ρίο επισκευάστηκε και πήρε την σημερινή του μορφή οταν ενισχύθηκαν και οι οχυρώσεις του. Σήμερα παρουσιάζει σχήμα παράπλευρου τριγώνου. Εικόvα 2. Προοπτικό του κάστρου από τοv Ν. Λιαvό Οι Βενετοί θέλοντας να δώσουν στο κάστρο όλη την δύναμη που απαιτούσε η θέση του, ύψωσαν μπροστά ένα προμαχώνα και τρεις ημικυκλικούς πύργους που συνδέονται με τείχη και δύο ημικυκλικούς, που καλύπτουν το μέτωπο προς τη θάλασσα ενώ, μια μεγάλη τάφρος με νερό υπήρχε μπροστά τους. Σε περιγραφή ενός Γάλλου αξιωματικού επισημαίνεται επίσης, ότι οι οχυρωματικές εργασίες έγιναν στις αρχές του 1s 0 υ αιώνα και παραθέτει μία επιγραφή, που ανέγνωσε στην πύλη της θάλασσας με χρονολογία Εκτός από τις οχυρώσεις, επισκευάσθηκαν από τους Γάλλους του εκστρατευτικού σώματος και τα κτήρια, που υπήρχαν στο εσωτερικό του κάστρου ενώ, μία μεγάλη αποθήκη μετατράπηκε σε φυλακή για 300 άτομα. 5 Kevin Andrews. Ibid, V, σελ, 685 σελίδα 23

25 Το 1715 οι Τούρκοι επέστρεψαν πόλι. Το κόστρο του Ρίο ήταν ένα οπό το πέντε φρούριο οπό το οποίο οι Βενετοί προσπαθούσαν να αμυνθούν γιο όλη την Πελοπόννησο, ολλό επειδή το κόστρο της Κορίνθου και του Ναυπλίου έπεσαν γρήγορο, το κάστρο του Ρίο περικυκλώθηκε και μετό οπό πέντε ημέρες πολιορκίας κατελήφθη οπό τους Τούρκους. Η πτώση του οφείλεται στην λιποψυχία της φρουρός και όχι στην πίεση των πολιορκητών.. Κοτό την διάρκεια της συζήτησης των όρων του πολέμου μια ομάδα οπό Γενιτσορους εισέβαλε στο φρούριο και σφόγιοσον ένα μεγόλο αριθμό οπό στρατιώτες και πολίτες. Το νέο γιο την αγριότητα των Γενίτσορων απλώθηκαν σε όλο το Μορηό με αποτέλεσμα να πέσουν και οι τελευταίες Βενετικές αποικίες6. Το κάστρο του Ρίο παρέμεινε στην κατοχή των Τούρκων μέχρι την Επανάσταση του Οι ξένοι περιηγητtς που επισκέφθηκαν την περιοχή περιγράφουν το κάστρο και τις οχυρώσεις του. Ο William Leake 7 το 1805 γράφει : 6 Keνin Andrews. Qιppelletti, ΧΙ, ΟFΛ. 159, δελπ'ον V, ΟFΛ Κι. eνιπ Andrews. Morea, n, ΟFΛ σελιδσ 24

26 . Ο F. Pouqueνille το 1816 βρήκε το κάστρο σε άσχημη κατάσταση το οποίο μαζι με το. κάστρο το.υ Αντιρρίο~, τα 43 νησιά του Αιγαί?υ, τα λιμάνια της Εύβοιας και 1 της Ναυπακτου καθως και η Μανη ηταν στην κυριαρχια του Capitan Pasha. Το κάστρο του Ρίο χρησιμοποιήθηκε ως αμυντικό οχυρό για τα ξένα πλοία που εισέβαλαν στον Κορινθιακό κόλπο. Ο Pouqueνille επίσης αναφέρει ότι βρίσκονταν μερικό κομμάτια μάρμαρο από το Ιερό ναό του Ποσειδώνα μέσα στο κάστρο. Το 1819 το κάστρο ήταν ακόμα σε προνομιούχα θέση. ΟΕ. Dodwell έγραψε: Το 1825 στην Αχαία η επανάσταση αντιμετώπισε δυσχέρειες και άρχισαν να φτάνουν ισχυρές τουρκικές ενισχύσεις από την ήπειρο. Ο Γιουσούφ Πασάς πληροφορήθηκε την δύσκολη θέση των Τούρκων στην Πάτρα και αλλάζοντας αμέσως πορεία έπεισε να περάσει τον κορινθιακό και να φτάσει στο Ρίο. Βάδισε προς την πόλη χωρίς να συναντήσει αντίσταση από τους επαναστάτες που εγκατέλειψαν άτακτα τις θέσεις τους. Φρικιαστικές σκηνές εξελίχθηκαν τότε και παρ' όλες τις προσπάθειες του Γάλλου πρόξενου Πούκεβιλ, πλήθος αθώων σφάχτηκε και αιχμαλωτίσθηκε εκείνες τις μέρες. Από τον ίδιο δρόμο που ακολούθησε ο Γιουσούφ Πασάς έφτασε στο Ρίο στις 6 Απριλίου και δεύτερη τουρκική δύναμη, 3500 περίπου Αλβανών υπό τον Μουσταφά Κεχαγιαμπέι του Χουρσίτ Πασά. Ισχυρή ναυτική βάση των Τούρκων στον κορινθιακό αποτελούσε η Ναύπακτος η οποία προστατευόταν από τα ισχυρό φρούρια του Ρίο και Αντιρρίου. Έτσι κάθε απόπειρα για επίθεση ήταν καταδικασμένη. Και όμως οι οπλαρχηγοί της επαρχίας, Διαμαντής Χορμόβας, Κωνσταντίνος Σιαδήμας και Γεώργιος Πιλόλας, πριν ακόμη ξεσπάσει η επανάσταση στη δυτική Ελλάδα είχαν αποφασίσει να επιτεθούν κατά του ισχυρού αυτού φρουριακού συγκροτήματος. Πολύ γρήγορα συνειδητοποίησαν τη μειονεκτική τους θέση. Χωρίς κανόνια και χωρίς πλοία η πολιορκία δεν ήταν δυνατό σελiδα 25

27 να έχει κανένα θετικό αποτέλεσμα. Γι' αυτό από την αρχή ζήτησαν ενίσχυση από τα νησιά και πραγματικά, αφού πέρασαν τα στενά του Ρίο - Αντιρρίου, οπού εκεί έσπευσαν να ενωθούν μαζί τους και λίγα πλοία από το Γαλαξίδι, αποφασίστηκε έφοδος κατά του κάστρου του Ρίο και Αντιρρίου. Δεν υπήρχαν επαρκείς δυνάμεις για να αναλάβουν τέτοια δύσκολη επιχείρηση. Άλλωστε κύριος της καταστάσεως εκεί εξακολουθούσε να είναι ο Γιουσούφ πασάς. Παρά τις δυσκολίες άρχισαν να βάλλουν με κανόνια εναντίον των δύο φρουρίων και από ξηρά και από θάλασσα. Οι Τούρκοι της Ναυπάκτου έντρομοι, αφού έκαψαν την πόλη, έσπευσαν να οχυρωθούν στο κάστρο. Το 1828 το κάστρο καταλήφθηκε από τον γάλλο στρατηγό Μαιζόν. Έπειτα α πό την υπογραφή του πρωτοκόλλου του Λονδίνου συγκεντρώθηκε στην Τουλόν Γαλλικό εκστρατευτικό σώμα υπό τον στρατηγό Μαιζόν, με την εντολή να κατευθυνθεί στην Πελοπόννησο και να αναγκάσει τα Αιγυπτιακά στρατεύματα σε άμεση αναχώρηση από εκεί. η δύναμη του γαλλικού στρατού έφτανε τις ή άντρες. Όπως ήταν φυσικό η άφιξη των γαλλικών στρατευμάτων στην Πελοπόννησο προκάλεσε μεγάλη έκπληξη στον Ιμπραήμ. Ωστόσο ο Μαιζόν χειρίστηκε το θέμα με τη γνωστή διπλωματικότητα, διαβεβαιώνοντας τον Ιμπραήμ για τα φιλικά αισθήματα της κυβερνήσεώς του, ενώ ταυτόχρονα καθόριζε με λεπτομέρεια όλα τα σημεία τα σχετικά με την οριστική απαγκίστρωση των Αιγυπτιακών στρατευμάτων από την Πελοπόννησο. Στη συνέχεια όμως ο γάλλος στρατηγός έδειξε ότι δεν είχε σκοπό να παραμείνει πιστός στους Εικόvσ 3. Στρατηγός Μσιζόv όρους της συνθήκης της Αλεξάνδρειας, και απαίτησε από τον Ιμπραήμ να παραδώσει στα γαλλικά στρατεύματα όσα φρούρια της Πελοποννήσου κατείχε. Αμέσως μετά ο Μαιζόν διέταξε έν~ τμήμ~ του στ~ατού τ~υ να. επιτεθεί κα~ά του φρουρίου της Κορώνης. Στ?ν Ιμπραημ. δ~ εμενε πλεοy παρα η αμεσ~ εγκαταλειψη του πελοποννησιακού εδαφους. Αυτ? ειχε σαν απ.οτέλεσμα την παρα.δοση α μαχητί των τουρκικών φρουρίων της ~εθων~ς, του ~εοκαστρου, της Κ?ρωνης και της Πάτρας. Αντίσταση προβλήθηκε μονο απο 800 Τουρκους της φρουρας της, που σελίδα 26

28 έσπευσαν να κλεισθούν στο κάστρο του Ρίο 8 Έπειτα από 11 ημέρες πολιορκίας όμως αναγκάσθηκαν και εκείνοι να παραδοθούν στον Σνάιτερ άνευ όρων, τερματίζοντας με αυτό τον τρόπο την τετράχρονη σχεδόν δοκιμασία της Πελοποννήσου, που από τον Φεβρουάριο του 1825 είχε υποστεί τεράστιες καταστροφές, ερημώσεις, λεηλασίες και αιχμαλωσίες των πληθυσμών της. Τον Οκτώβριο του 1828 ο Μορηάς ήταν και πάλι ελεύθερος. Ο πρώτος Έλληνας φρούραρχος του κάστρου μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, υπήρξε, ο Ν. Τριτάκης. Περιγράφοντας, ένας αξιωματούχος τις επισκευές που έκαναν οι Γάλλοι στο φρούριο όταν το κατέλαβαν γράφει 9 : Το κάστρο του Μορηά, τοποθετημένο στο πιο βόριο σημείο της Πελοποννήσου, πάνω σε μία από τις πλευρές του πορθμού γνωστό με το όνομα Μικρά Δαρδανέλια, δεν αποτελούνταν αρχικά παρά μόνο από μερικούς πύργους σε διάφορους τύπους, ενωμένοι με περιτειχίσματα με πάχος δύο μέτρα που βρίσκονται πάνω από ένα αδύναμο, χτιστό θωράκιο. Οι Βενετοί Θα ήθελαν να δώσουν σ' αυτό το κάστρο όλη τη δύναμη που α παιτούταν από την σημασία της Θέσης του ρίχνοντας από πριν μια έπαλξη και τρεις ημιεπάλξεις που θα ενώνονταν με μικρές αυλίτσες, δυο μισοφέγγαρα θα κάλυπταν τα μέτωπα που είναι αντίθετα με τη θάλασσα, μια μεγάλη τάφρος γεμάτη από νερό προηγείται από αυτά και ένας δρόμος καλυμμένος με κομμένες κλιτύδες προηγείται ο ίδιος από μια τάφρο, που περιστοιχίζει όλα αυτά τα ανοίγματα. Αυτό συνέβη προφανώς στις αρχές του 18 υ αιώνα που αυτές οι κατασκευές άρχισαν να γίνονται όπως φαίνεται η ένδειξη, μια λατινική επιγραφή τοποθετημένη κάτω από την πόρτα της θάλασσας, ανοιχτή στο καινούριο οχυρό. Αυτή η επιγραφή είναι σχέδον τελείως σβησμένη, αλλά με λίγη προσοχή, αναγνωρίζει κανείς τι ήταν γραμμένο. PORTA SALUS CASTRI AUXILIIS INTRANll BUS ΑRΤξ INGRESSUM PANDIT MILΓΠBUS QUE LEO ΑΝΝΟ DOMINI Kevin Andrews. Mangreart, souvenirs de /a Moree, οελ. 76, 4~0, Μ.~. Duheaume, Souvenirs de la Moree (Paris, 1833), οελ , G. Fin/ay, History of the Greek revolutιon (Edιnburgh, 1861), ΙΙ, οελ Kevin Andrews. Quoted in Mangreat, op.cit, οελ σελίδα 27

29 Αυτές οι οχυρώσεις ήταν εντελώς αποτελειωμένες από τους δημιουργούς τους και φθαρμένες μόνο από την ατημελησία των Τούρκων ή μάλλον αυτές ήταν ακόμα ελλιπείς όταν αυτοί έγιναν τα αφεντικά. Αυτό που υπάρχει σίγουρα είναι ότι τα στηθαία στο χτίσιμο των μισοφέγγαρων και των επάλξεων ήταν, στη εποχή του τελευταίου αιώνα, σε αρκετά καλή κατάσταση, αλλά ότι οι σκεπασμένοι δρόμοι ήταν σχεδόν ολοκληρωτικά αφανείς, αυτό που έδινε τη δυνατότητα να βλέπεις από μακριά τις τάφρους, και επέτρεπε να δημιουργήσεις δύο διαβατά ρήγματα μαζί με μια γέφυρα με ~ειρά από τόξα τοποθετημένη στα πενήντα μέτρα από προεξοχές τις πιο προχωρημενες. Αφού έχετε παρατηρήσει αυτά τα ρήγματα, όπως για να φυλάξετε τη θέση μ ένα χεράκι βοήθεια, το πιο σημαντικό πράγμα ήταν το να ψάξεις, να βρεις τα μυστικά περάσματα των τάφρων στα χτυπήματα της υπαίθρου, είναι ο λόγος που οι γάλλοι μηχανολόγοι είναι επιμελής στο να ανοικοδομούν τους σκεπασμένους δρόμους κατά μέτωπο, πάνω στον οποίο έχουμε τελευταία κατευθύνει τις επιθέσεις. Αυτό το έργο είναι τώρα κιόλας τερματισμένο, και μέχρι σήμερα τα ρήγματα μπροστά από τις επάλξεις κατά μέτωπο ήταν αδύνατο να φτιαχτούν, από την τοποθεσία εάν συνετά έχει ανατεθεί στις εργασίες του Charles Χ και του Georges IV, που άνοιξαν το μέρος σε τέσσερις ώρες. Θα έπρεπε σήμερα, για να δημιουργήσουμε αυτά τα ρήγματα να διασχίσουμε το μπροστινό μέρος της τάφρου, να επιστεγάσουμε το σκεπασμένο δρόμο και να κατέβουμε στο ισόπεδο του, για να εγκαταστήσουμε μια έπαλξη, γιατί το στηθαίο αυτού του έργου, που είναι μια γνήσια αμυντική φύλαξη είναι πολύ στενά για να λάβει τα κομμάτια. Όλες αυτές οι πράξεις ήταν τόσο δύσκολες, που καθυστερούσαν πάρα πολύ την άλωση της θέσης εάν όλες τις φορές δεν άδειαζαν ολότελα, με τον πολιορκητή μιας επιχείρησης τόσο μακριάς και τόσο επικίνδυνης. Αν και το άλλο μέτωπο της γης είναι λιγότερο προσβλητό από το προηγούμενο, συνεχίζουμε το σκεπαστό δρόμο μέχρι το πιο ανατολικό της τοποθεσίας, αυτό που δεν εμποδίζει ν' ασχοληθείς με άλλες επισκευές και καλυτερεύσεις πιο επείγων. Έτσι, έχουμε ανασηκώσει τα στηθαία των μισοφέγγαρων και του σώματος του μέρους. Αυτό της μισό- επάλξεις της δύσης, που είχε σχεδόν ολοκληρωτικά καταστραφεί κατά τη διάρκεια της πολιορκίας, είχε κατασκευαστεί σε χώμα. Αυτή η έπαλξη θα μπορούσε από εδώ και πέρα να αμυνθεί με πιο πολλή επιτυχία από ότι προηγουμένως, γιατί οι μπάλες, που καταστρέφουν τα τελειώματα στα στηθαία, και παίρνοντας θραύσματα λάμψεις δυνατές επικίνδυνες για τους υπερασπιστές, χάνονται με έναν τρόπο ακίνδυνο, μέσα στις μάζες χώματος. Αυτή η καλυτέρευση θα μπορούσε στη συνέχεια να γίνει μέσα στα άλλα έργα δυνατά, αν και η λίγη ικανότητα τους θα ~πορούσε να παρο~σιάσει κάποιο εμ.πόδιο. Α>J:ά για τη στιγμή θα έπρεπε να?ρκεστουμε ~Ό να επι~κευασουμ~ τα τωρινα. στηθαια στο χτίσιμο, για να βάλουμε οσ~ το δυνατο γρηyοροτερο. το μερος σε καταστ~ση άμυνας. Είχαμε μόνο την προσοχη ν? αντικ~ταστησ~υμε, ο~ο και να :ο μπορουσαμε, την πέτρα με τούβλα εκ του ο~οιου οι ~αμψεις ειναι λιγοτερο επικινδυνες για τους υπερασπιστές από του συνηθισμενου χτισιματος. σελίδα 28

30 Πέρα από αυτές τις δουλειές που διπλασιάζουν τα μέσα της άμυνας του κάστρου, η μηχανική μεγαλοφυία ασχολείται με την επισκευή κτιρίων που έχουν κριθεί κατάλληλα για χρήση: Έτσι έχει μεταμορφώσει σε στρατόπεδο για 300 άντρες, τον πρώτο όροφο ενός μεγάλου μαγαζιού, εκ του οποίου έχει ξανακάνει εξ' ολοκλήρου την σκεπή. Επισκεύασε τρία μπαρουτάδικα διευθετώντας ένα τέταρτο μέσα σε ένα από τα πολυάριθμα δυνατά οχυρώματα. Το 1846 ήταν ακόμα εφοδιασμένο με 48 πυροβόλα 10 Μέχρι το 1943 διασωζόταν ερειπωμένο. Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο χρησιμοποιήθηκε ως οχυρό ενισχυμένο με τα πρυμναία πυροβόλα του θωρηκτού «Λήμνος». Κατά το διάστημα της κατοχής οι Γερμανοί το χρησιμοποιήσανε επίσης σαν οχυρό. 10 Κουζάvι : Αχοίκά/ Δ. 40 σελίδα 29

31

32 κόλπου, το κάστρο του Ρίο είχε κότι το εφιολ τικό κοι θύμιζε το λοιμοκοθορτήρια το οποίο περvόει μοκριό κοι με φρίκη η ζωή. ' οπό, Το Ρίο ή κάστρο του Μορηό όπως το Jtεγav τότε, στάθηκε ο τελευταίος προμοχωvος τωv Τούρκωv στηv Πελοπόwησο. Το γομικό στροτεύμοτο το είχοv πολιορκήσει, οφού έπεσε το φρούριο τωv Ποτρώv, κοι μίο Αγγλική βομβόρδο, η Αίτνα φουvτaρισμέvη στοv κόλπο του Λεπόvτο, το χτυπούσε οδιόκοπο με το κοvόvιο τηζ. Το Ρίο όμως οvτιστεκότοvε στηv πολιορκία. Τέλος;. μιο μέρο, δύο μεγάλο σκόφιz μ' οvοιχτό όλο τους το ποvιό, φόvηκοv vo μποίvουv στοv όρμο τωv Ποτρώv. Ήτο~ το γομικό πολεμικό Κατακτητής κοι Πόλις της Μασσαλίας, που έφεροv vέο στρaτεύμοτο, κοvόvιο πολιορκίας;. πολεμοφόδια, κοι το στρατηγό Μοιζόv οπό τη Μεθώvιz γιο εκπόρθηση του κάστρου. ' Η διοτογή δόθηκε στις εφτό το πρωί. Οι Τούρκοι, που ως τότε δεv είχοv πάθει μεγάλο κοκό οπό το μπουλέτο της οyyλικής βομβόρδος κοι τωv δύο γομικώv πυροβολορχιώv που ήτοv στημέvες σε κάποιο οπόστοση, δε φοvτόζοvτοv πώς βρίσκοvτav σε ιδιαίτερο κίvδυvο. Βέβαιο, οπεvοvτίος;. γιο τηv οvτοχή του κάστρου τους;. είχav στήσει σ' έvο οπό τους πύργους;. σοv ειρωvική οπόvτηση στηv πρόσκληση va πορaδοθούv, μιο άσπρη σημοίο γεμάτη οκοθορσίες. Ότοv όμως η κρυμμέvη στο τείχη πυροβολορχίο άρχισε va τους χτυπάει, το έχοσοv. Τέσσερις ώρες το μπουλέτο της σφυροκοπούσοv aδιόκοπο το ίδιο πόvτο σημείο του τείχους;. οvοίγοvτος μιο τρύπα που ολοέvο μεγόλωvε. Το θέομό της εvθουσίοσε τους ΓόΜους στρατιώτες κοι τους έκοvε va ζητάv με μεγόλες κραυγές τηv όδειa va επιτεθούv. Στο μεταξύ, οι μεγάλες βάρκες τωv γaμικώv πολεμικώv πλησίοζοv τηv aκτή γεμάτες με σκόλες γιο τηv εκπόρθηση. Οι Τούρκοι είδοv τότε πώς κόθε avτίστaση ήτοv μότοιη κοι, τη στιγμή που οι ΓόΜοι θο εφορμούσοv, κοτέβοσοv βιαστικό τις σημαίες τους οπό τους πύργους;. σήκωσav τη γaμική σημοίο κι όvοιξοv διόπλοτο τις πύλες του κάστρου... Η aτμόκοτος που με πήγaιvε μ' έβγaλε στηv ίδιο έρημη κaι στεvή ομμουδιό, όπου οι Τούρκοι, που είχav πορa,δοθε~ μa~εμέvοι μοιpολa;ρικό κοπόδf με τις γυvο~κες τους κοι τις φτωχές aποσκευες τους;. περaσοv τριο ολοκληρο μεροvυχτο περιμεvοvτaς va τους μπορκόροuv οι ΓόΜοι. σελίδα 31

33 Σ' αυτή τηv αμμουδιά, όπου στάλιαζαv οι vικημέvοι, άvθισε, μεταξύ του ΓάΛ Λου και μιας ΤουρκάΛας, έvα εφήμερο ειδύμιο σαv έvας άγριος κρίvος. Η αφήγησή του αvαδίvει έvα άρωμα σαv του ξερού ΛουΛουδιού αvάμεσα στις σε.αίδες εvός βιβλίου. Η σκέψη μου έπαιζε μ 1 αυτό το ειδύλλιο, όπως θα 'παιζε το χέρι μ 1 ένα κομμένο λουλούδι, ενώ βάδιζα προς το κάστρο που ύψωνε μπροστά μου την πέτρινή του εγκατάλειψη. Δύο γλάροι πετούσαν με στριγκιές κρώξεις πάνω από τις έρημες τάπιες. Οι σκοποί, που τους έβλεπες άλλοτε να πηγαινοέρχονται αργά, με το όπλο στο ώμο, πάνω στις επάλξεις, φρουρώντας τους κατάδικους, δεν υπάρχουν πια. Από χρόνια τώρα το Ρίο είναι άδειο από φυλακισμένους κι ολότελα έρημο. Ο αρμυρός όμως αέ-, ' ' ' '. ρας της θάλασσας, που περνάει με γοερα σφυριyματα μεσ απ~ τις ταπιες, και.τα κυμα;α που το γλείφουν παφλάζοντας στι~ σχισμ?δες τω~ τειχ~ν του, δ~ μπορεσαν ακομα να ξεπλύνουν το ρύπος του. Το καστρο ειναι γεματο απο την ατμοσφαιρα των βαρυποινιτών. Ατμόσφαιρα στυγνή.. Αφού περάσει κανείς μια χαμ~λή και ρημαγμέν~ πέτρινη. γέφυρα, ρ.ιγμένη nανω από την υδάτινη τάφρο που χωριζει το καστρ~ ~πο την. ξηρα, μπαινει ~ε?α σε μια απέραντη αυλή, όπου η εγκατάλειψ~ και η σι~πη εχουν.κατι το εφιαλ;ικο. ~γρια χορτάρια και μοβ γαϊδουράγκαθα την πνιγουν ολοκληρη, ενω οι δαντελωτες επαλξεις σελiδο 32

34 τ~ φράζουν από παντού. Η παρουσία μας δεν ξυπνάει την παραμικρότερη ζωή. οι πορτες των χαμηλών οικημάτων της φρουράς χάσκουν ορθάνοιχτες, οι καμάρες των στρογγυλών άχαρων πύργων κάνουν κενά σκοταδιού και το εντοιχισμένο σ' ένα είδος βωμού εικόνισμα μιας Παναγίας γεμάτη πραότητα είναι δίχως καντήλι. Ο μόνος θόρυβος - αδιάκοπος, μονότονος, άγριος - είναι των κυμάτων που χτυπούν τα μουράγια. Σε μια από τις πλευρές των επάλξεων είναι αραδιασμένα τα κελιά των καταδίκων - όμοια με κλουβιά θηριοτροφείου. Τα παράθυρα με τα χοντρά σιδερένια κάγκελα έχουν μοναδική θέα έναν τοίχο. Οι πόρτες είναι ανοιχτές, αλλά κάτι ακόμα από την παλιά φρίκη απομένει στους τοίχους των κελιών, όπου διάφοροι κατάδικοι έχουν αφήσει γραμμένα τα ονόματά τους και μερικές φράσεις σχετικές με τη φυλάκισή τους. Μια απ' αυτές με συγκίνησε: «Έχω εδώ μέσα δεκαεφτά χρόνια!» έλεγε η φράση. Τίποτ' άλλο. Καμιά υπογραφή. Ποιος να 'ταν ο άνθρωπος αυτός. Τι να 'χε κάνει. Δεκαεφτά χρόνια! Μια ζωή ολόκληρη κάτω από το θόλο του στενού αυτού κελιού, με μόνο θέαμα έναν τοίχο, με μόνο άκουσμα τον υπόκωφο παφλασμό των κυμάτων... Πώς δεν είχε καταλήξει να τρελαθεί μετρώντας τις ατέλειωτες μονότονες μέρες που χρειάσθηκαν για να συμπληρωθούν τα δεκαεφτά αυτά χρόνια. Ο συνοδός μου με πάει σ' έναν από τους πύργους, όπου έκλειναν για τιμωρία τους κατάδικους εκείνους που είχαν κάνει κάτι αντίθετο στους κανονισμούς. Η φυλακή αυτή σηκώνει τις τρίχες του κεφαλιού του ανθρώπου. Είναι ένα στρογγυλό θολωτό υπόγειο γεμάτο υγρασία και σκοτάδι, που θυμίζει τα τρομερά υπόγεια των φυλακών του κάστρου της Φεράρας στην Ιταλία, τα όμοια με τάφους. Αναπνέει κανείς ε κεί μέσα μια θανατερή μούχλα, και η υγρασία τρυπάει τα κόκαλα σαν καυστικό υγρό. Όταν βγήκα έξω, η έρημη και σκυθρωπή αυλή του κάστρου, με τα χορτάρια της και τα γαϊδουράγκαθα της, μου φάνηκε παράδεισος! Πριν αφήσω το ζοφερό κάστρο του Ρίο, ανέβηκα και περιπλανήθηκα στις ε πάλξεις του. Το μάτι μου αγκάλιασε από κει όλο τον ταραγμένο κόλπο, το αντικρινό κάστρο του Αντιρρίου, τα βουνά της Στερεάς. Ήταν η μελαγχολική ώρα του δειλινού. Την ώρα αυτή, που έχει μια τελματώδη στασιμότητα, το τεράστιο κάστρο φαινόταν ακόμα πιο κατσουφιασμένο και πιο πένθιμο. Η ερημιά των επάλξεων, των πύργων και των μουραγιών ήταν απέραντη. Τα άγρ~α χορτάρια αyάδευαν?"τον άνεμο και.τα σάπια νερά των τάφρων ανατρίχιαζαν γεματα κοκκινωπες αποχρωσεις. Ο συνοδος μου, μο.υ έδειξε το εκκλησιδάκι, όπου οι. καταδικασμ~νοι σ~ θάνατο περνούσαν την τελε~ταια τους νύχτα, και το μέρος, αντικρυ στην τα~ρο ο.που τους πηχαιναν ν? τους ~οψουν το κεφάλι. Σύρριζα στο κάστρο, α~ινητουσε πανω. στα νερα της ταφ~ου ενα σαπισμένο προιάρι. 'Ηταν η βάρκα του Χαροντα - που πηγαινε τους ετοιμοθανατους από το εκκλησιδάκι στο δήμιο. Ενώ, σκυμμένος πάνω από το ~είχος, τη~ κοίταζα, από τ? τελματώ~η νερά της τάφρου, τα γεμάτα ματωμένες ανταυγειες, ανεβαιναν θανατερες αναθυμιασεις...» σελίδα 33

35 ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΑΝΤΙΡΡΙΟΥ, Πορθμός του Ρίου - Αντιρρίου ονομάζεται το στενό ανάμεσα στα ακρωτήρια Ριο - Αντίρριο, που συνδέει τον Πατραϊκό με τον Κορινθιακό κόλπο. Έχει πλάτος (στον άξονα του διαύλου) 1850 μέτρα και βάθος 59 μέτρα. Στον πορθμό του Ρίου - Αντίρριου σχηματίζεται παλιρροϊκό ρεύμα με ταχύτητα 1,2-2.0 μιλιών την ώρα. Το κάστρο του Αντίρριου έχει θεμελιωθεί στη πιο κοντινή προς τη Πελοπόννησο άκρη της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας. Εικ. 5 Εικόvα 5. Κάστρο του Αvτιρρίου Το κάστρο αποτελεί το βόρειο άκρο του Στενού. Αρχικά χτίστηκε με διαταγή του Τούρκου Σουλτάνου Βαγιαζήτ του δεύτερου μετά την κατάληψη της Ναυπάκτου από τους Τούρκους ακριβώς στα τέλη του ιs 0 υ αιώνα. 'Οπως και το κάστρο του Ρίου που χτίστηκε την ίδια εποχή από τον ίδιο. Την οχύρωση του Στενού έκανε ο Σινάν Πασάς αρχιστράτηγος της Ανατολής, μέσα σε τρεις μήνες. Στο ίδιο χρονικό διάστημα κατασκευάστηκε και το Ρίο. Για την σελίδα 34

36 α~ρίβεια χτίστηκαν σύμφωνα με το κώδικα του Μοναστηριού των Ιβήρων το Μεχρι τότε το Στενά του Ρίο ήταν ανοχύρωτο.. Τα Στενά αυτά οχυρωμένα ονομοστήκονε Μικρά Δαρδανέλια. Ιδιαίτερο το Α- ντιρριο πήρε την ονομασία Καστέλι της Ρούμελης, ενώ το Ρίο πήρε ονομασία Καστέλι του Μορηά. Το Τουρκικά αυτά κάστρο ενισχύθηκαν με πυροβολικό το Το 1532 ο Ναύαρχος του Αυτοκράτορα της Γερμανίας και του Βασιλιά της Ισπανίας 0 Αντρέας Ντόρια, κατάλαβε τη Πάτρα και το Ρίο και επιτέθηκε στο Αντίρριο. Εκεί β~ήκε μεγάλη αντίσταση. Το στεvό τωv Μικρώv L1aρδavε-iίωv 'Οτον όμως οι ενισχύσεις του οπό τη Ναύπακτο αποκρούστηκαν και το Τούρκικο ιππικό οπισθοχώρησε οι Γιονίτσοροι απογοητευμένοι έβαλον φωτιά στο πυρομαχικά και τινάχτηκαν μαζί με το κάστρο στον αέρα. :το τεράστιο πυροβόλο του γιο την εποχή εκείνη, ο Αντρέα Ντόρια το μετέφερε στη Γενουο 2 Υπάρχει όμως και άλλη ε~δοχή.. Με κανονιές γκρέμισαν κομμάτια ~πότο τείχος όρμησαν 01 Χριστιανοί στροτιωτες μεσο και κοτοσφοξονε τους 300 Γενιτσορους3. 1 Μ. Saunudo Diarii 1881 οc;ι\ Κ. Ν. Σάθα, Η τουρκοκρατούμενη ΕΜάς, εκδ. 1962, οc;ι\ Σ. Θωμόπουλου, Ιστορία της πόλης τωv Πατρώv, εκδ , οc;ι\. 109, σημ. 5, οc;ι\. 412, σημ. 1. σελίδα 35

Κεφάλαιο 5 (σελ ) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου

Κεφάλαιο 5 (σελ ) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821 1830) 1 Κεφάλαιο 5 (σελ. 90 93) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου Η επανάσταση διαδόθηκε γρήγορα στα νησιά του Αιγαίου. Σπουδαίοι ναυτικοί, όπως ο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.)

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) Ενότητα #2: H Δ Σταυροφορία και η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους Σχόλια για τα γεγονότα της προηγούμενης ενότητας Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

«Βυζαντινή Τέχνη και Αρχιτεκτονική, η Θεσσαλονίκη συναντά την Κωνσταντινούπολη» Βυζαντινός Περίπατος

«Βυζαντινή Τέχνη και Αρχιτεκτονική, η Θεσσαλονίκη συναντά την Κωνσταντινούπολη» Βυζαντινός Περίπατος Πολιτιστικό πρόγραμμα: «Βυζαντινή Τέχνη και Αρχιτεκτονική, η Θεσσαλονίκη συναντά την Κωνσταντινούπολη» 14ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης, σχολικό έτος 2013 14, υπεύθυνη καθηγήτρια: Όλγα Ευσταθίου Βυζαντινός Περίπατος

Διαβάστε περισσότερα

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος 1. Η μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας Η τεράστια αυτή πυραμίδα είναι το αρχαιότερο από τα εφτά θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, αλλά είναι το μόνο που διασώζετε 4.000χ.Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Το καράβι της Κερύνειας

Το καράβι της Κερύνειας Το καράβι της Κερύνειας Το αρχαίο Καράβι της Κερύνειας Το 300π.Χ. το αρχαίο εμπορικό πλοίο ξεκινούσε από τη Σάμο απ όπου φόρτωσε κρασί. Αφού πέρασε από τα νησιά Κω και Ρόδο και πήρε αμφορείς ταξίδευε προς

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και

Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και Μάριος Πρέτα Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και το όνομά της. Η αρχαία Αμμόχωστος έφερε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ )

Κεφάλαιο 8. Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης Ενότητα Ε - «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 8 Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ. 208 211) Μετά την αποτυχία των Ιταλών να καταλάβουν την Ελλάδα, έσπευσαν να τους

Διαβάστε περισσότερα

25η Μαρτίου 1821 Η 25η Μαρτίου αποτελεί διπλή εορτή για τους Έλληνες, μαζί με τον Ευαγγελισμός της Θεοτόκου εορτάζεται και ο ξεσηκωμός των Ελλήνων κατά των Τούρκων. Στην πραγματικότητα η επανάσταση είχε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

Το Κάστρο της Ναυπάκτου. Ερευνητική εργασία της Α τάξης 2 ου ΓΕΛ Ναυπάκτου Καθηγητής :κ. Γούλας Γεώργιος

Το Κάστρο της Ναυπάκτου. Ερευνητική εργασία της Α τάξης 2 ου ΓΕΛ Ναυπάκτου Καθηγητής :κ. Γούλας Γεώργιος Το Κάστρο της Ναυπάκτου Ερευνητική εργασία της Α τάξης 2 ου ΓΕΛ Ναυπάκτου Καθηγητής :κ. Γούλας Γεώργιος Το Κάστρο της Ναυπάκτου είναι ένα απ τα πλέον καλοδιατηρημένα παραδείγματα φρουριακής αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 15 Ο Δωδέκατος Αιώνας (β μέρος): Δυναστεία Αγγέλων: Ισαάκιος Β Άγγελος (1185-1195) - Αλέξιος Γ Άγγελος (1195-1203) - Ισαάκιος Β και Αλέξιος Δ Άγγελοι (1203-1204) - Αλέξιος Ε Μούρτζουφλος

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014 Από τα Θρακικά τ. 25 (1956) σσ. 149-158 Άρθρο του Γεώργιου Μαμέλη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ξαμίλι ή Εξαμίλιον, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης / Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Ψηφιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #4: Για αρχάριους Οι Σταυροφορίες Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Εισαγωγικά: ΟΡΙΣΜΟΣ: Με τον όρο μυκηναϊκός πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της ΎστερηςΕποχήςτουΧαλκούαπότο1600-1100 π. Χ. που αναπτύχθηκε κυρίως στην κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Βενετοί Μέρος Κωνσταντινούπολης + νησιά + λιμάνια Αιγαίου, Ιονίου

Βενετοί Μέρος Κωνσταντινούπολης + νησιά + λιμάνια Αιγαίου, Ιονίου Αυτοκρατορία Κωνσταντινούπολης Βαλδουίνος της Φλάνδρας Βασίλειο Θεσσαλονίκης Θρακικά, μακεδονικά εδάφη Βονιφάτιος Μομφερατικός Δουκάτο Αθηνών Καταλανοί (πρωτεύουσα Θήβα) Μαγιόλοι Βενετοί Μέρος Κωνσταντινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Σπάνια έχει κάποιος την ευκαιρία να διαβεί 2400 χρόνια ιστορίας, συγκεντρωµένα σε µια έκταση 58,37 εκταρίων που περικλείεται ανάµεσα στα τείχη της Μεσαιωνικής Πόλης. Έναν

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι Εσωτερική κρίση εξωτερικοί κίνδυνοι 1054-10811081 Στο σημερινό μάθημα θα δούμε: 1. τα εσωτερικά προβλήματα 2. τους εξωτερικούς κινδύνους 3. κυρίως τη μάχη στο Ματζικέρτ και τις συνέπειές της Ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως S-65 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1578 Μια σειρά από επαναστάσεις πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878) οι οποίες είχαν τη δική τους σημασία. Με αυτές τις επαναστάσεις ασχολήθηκε ο Κύπριος ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Ο δρόμος του αλατιού

Ο δρόμος του αλατιού Ο δρόμος του αλατιού Το Μέγα γεφύρι, βρισκόταν πάνω από τον Μέγδοβα, στα όρια Ευρυτανίας και Καρδίτσας, στη περιοχή Κοκκινέϊκα.. Πάνω από την Μαυρομμάτα όπου υπήρχε το γεφύρι της Κότσιτας, ήταν το μοναδικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ. ΤΟ ΠΑΛΑΙΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Χρονολογικό πλαίσιο: 17ος-18ος αι.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ. ΤΟ ΠΑΛΑΙΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Χρονολογικό πλαίσιο: 17ος-18ος αι. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΤΟ ΠΑΛΑΙΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Χρονολογικό πλαίσιο: 17ος-18ος αι. 7.1 Προοίµιο Καθώς ο τροµερός σε εξελίξεις ευρωπαϊκός 16ος αιώνας πλησίαζε προς το τέλος του, το ευρωπαϊκό σύστηµα δυνάµεων είχε διαµορφωθεί

Διαβάστε περισσότερα

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος 14 Φτάνοντας λοιπόν ο Νικήτας σε μια από τις γειτονικές χώρες, εντυπωσιάστηκε από τον πλούτο και την ομορφιά της. Πολλά ποτάμια τη διέσχιζαν και πυκνά δάση κάλυπταν τα βουνά της, ενώ τα χωράφια ήταν εύφορα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Τι είναι το Ρούπελ; Το Ρούπελ είναι οχυρό και πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΑΓΙΑΣ ΝΑΠΑΣ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου.

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου. ιαρκεια 90 λεπτα Παικτεσ 4 Ηλικια 12+ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Το Autokrator είναι ένα μεσαιωνικό στρατιωτικό παιχνίδι, για τις μάχες μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων μεταξύ 7ου και 11ου αιώνα μ.χ.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη των Μυκηνών

Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη των Μυκηνών ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντινούπολη. Βυζάντιο Νέα Ρώμη-Κωνσταντινούπολη Άλωση 1204 Άλωση Συγκέντρωση Υλικού-Επιμέλεια: Αμαλία Κ. Ηλιάδη

Κωνσταντινούπολη. Βυζάντιο Νέα Ρώμη-Κωνσταντινούπολη Άλωση 1204 Άλωση Συγκέντρωση Υλικού-Επιμέλεια: Αμαλία Κ. Ηλιάδη Κωνσταντινούπολη Βυζάντιο Νέα Ρώμη-Κωνσταντινούπολη Άλωση 1204 Άλωση 1453 Συγκέντρωση Υλικού-Επιμέλεια: Αμαλία Κ. Ηλιάδη 1 1 Ο Κωνσταντίνος ΙΑ Παλαιολόγος υπήρξε ο τελευταίος αυτοκράτορας τού Βυζαντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ )

Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821-1830)» 1 Κεφάλαιο 18 Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ. 142 145) Μετά τη Ναυµαχία του Ναυαρίνου, οι διπλωµατικές ενέργειες για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ Η ιδέα των σταυροφοριών (σύμφωνα με επικρατέστερη άποψη) ήταν ξένη τότε στο Βυζάντιο. Η ιδέα των σταυροφοριών γεννιέται στη Δυτική Ευρώπη τον 11 ο αι., Οι αιτίες α. Η αναβίωση της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ Στο θρόνο βρίσκεται ο Αλέξιος Α Κομνηνός 1081 1118 (ιδρυτής δυναστείας Κομνηνών) Ο Αλέξιος Α Κομνηνός μπροστά στο Χριστό Ο Αλέξιος Α διαπραγματεύεται με τους σταυροφόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.)

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) Ενότητα #1: H Δ Σταυροφορία και η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους Γεγονότα Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος ΙΑ Παλαιολόγος ( )

Κωνσταντίνος ΙΑ Παλαιολόγος ( ) Κωνσταντίνος ΙΑ Παλαιολόγος (1449-1453) A.Πολιορκία και άλωση της Πόλης Μετά τη μάχη Άγκυρας(1402): Αναρχία Μουράτ Β (1421-51): Κατάληψη Ιωαννίνων+ Θεσσαλονίκης Νίκη στη Βάρνα (1444) # σταυροφορικού στρατού

Διαβάστε περισσότερα

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις»

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Β. Να αντιστοιχίσετε τα γράµµατα της στήλης Α µε αυτά της στήλης 1.Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 14 η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 1. Λίγα λόγια για το αρχοντικό 2 2. Το παραμύθι της τοιχογραφίας! (Πρόταση) 3 3. Βρες τη λέξη! (Λύση) 9 4. Ζήσε στον 18 ο αιώνα..

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΓΩΝΙΑ Δ ΣΑΞΗ ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΑΣΚΑΛΟΣ: ΦΑΡΜΑΚΗΣ ΗΛΙΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΗΓΟΤΜΕΝΟ ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΑΡΙΝΑΚΗ Ήταν πρόεδρος της Επαναστατικής Επιτροπής Ρεθύμνης με καταγωγή από

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ.

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) ΑΣΚΗΣΗ 1. Αντιστοιχίζω ό,τι ταιριάζει : Μάχη Μαραθώνα Παυσανίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΟΜΗ ΕΝΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

Η ΔΟΜΗ ΕΝΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ Η ΔΟΜΗ ΕΝΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ Η λέξη είναι λατινική (castrum) και σημαίνει φρούριο, κυρίως μεσαιωνικό. Στις γλώσσες των Δυτικών χρησιμοποιείται κυρίως για τις οχυρές κατοικίες των φεουδαρχών του μεσαίωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας.

Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας. Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας. Κατά τον Παυσανία, ήταν γιος και διάδοχος του Νύκτιμου,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία

Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία Πικρίδου-Λούκα. 2014 Μια φορά κι έναν καιρό υπήρχε

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΗΣ

ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΗΣ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΗΣ 28 ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΣΤΑΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΚΥΘΗΡΩΝ 1 ΚΥΘΗΡΑ, 28 η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 Σεβασμιώτατε Κύριε

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ. Οδυσσέας Περαντζάκης

ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ. Οδυσσέας Περαντζάκης ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ Οδυσσέας Περαντζάκης Α 2 Η Σπάρτη ήταν πόλη-κράτος στην Αρχαία Ελλάδα. Ήταν χτισμένη στις όχθες του ποταμού Ευρώτα στη Λακωνία. Η Σπάρτη έχει μείνει γνωστή στην παγκόσμια ιστορία για τη στρατιωτική

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ TETAΡTH 24 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ TETAΡTH 24 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ TETAΡTH 24 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α Α Α.1.1 Πότε, για ποιο λόγο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑ Η Κέρκυρα είναι ένα από τα ωραιότερα νησιά της Ελλάδας, που με τη πολυσήμαντη ιστορία της, την καταπράσινη ύπαιθρο, τις δαντελένιες ακρογιαλιές και κυρίως με

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώστε εδώ την απάντησή σας

Σημειώστε εδώ την απάντησή σας Μάντεψε... Της Θεσσαλονίκης είναι λευκός, της Πίζας γέρνει ελαφρώς. Τι είναι; Σημειώστε εδώ την απάντησή σας 1 Πάμε να δούμε τον παρακάτω πύργο, ο οποίος βρίσκεται στην Παραμυθιά της Θεσπρωτίας. Μαντέψτε

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων 1 ΙΣΤΟΡΙΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Οι Βούλγαροι Οι Ονογούροι Βούλγαροι. Οι πρώτες Βουλγαρικές φυλές πρέπει να έφθασαν στην περιοχή ανάμεσα στον Καύκασο και την Αζοφική Θάλασσα στα

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ 18 Sunday Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΠΑΕΙ ΤΑ ΕΣΜΑ ΤΗΣ Ίσως είναι το πιο αναγνωρίσιμο μνημείο παγκοσμίως, συνυφασμένο με τη δημοκρατία που γεννήθηκε και ζει(;) σε αυτήν τη χώρα. Και

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου Δύο Σε μια σπουδαία αρχαία πόλη που την έλεγαν Ουρούκ, ζούσε ένας νεαρός βασιλιάς, ο Γκιλγκαμές. Πατέρας του Γκιλγκαμές ήταν ο βασιλιάς Λουγκαλμπάντα και μητέρα του η

Διαβάστε περισσότερα

«Η ιστορία του Κάστρου της Πάτρας από το 1400 έως σήμερα»

«Η ιστορία του Κάστρου της Πάτρας από το 1400 έως σήμερα» «Η ιστορία του Κάστρου της Πάτρας από το 1400 έως σήμερα» Ομάδα Δ Τηλέμαχος Ασημακόπουλος (Α 1) Σωτήρης Ελευθερίου (Α 1) Αναστασία Καρλιάυτη (Α 2) Άρτεμις Παπαγιαννοπούλου (Α 3) Θέμα Ερευνητικής Εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης

Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης Ομάδα 3 η Μπέσσας Γιάννης Μπινιάρη Εβελίνα Ντασιώτης Φάνης Μετά την τελική επικράτησή τους στους Περσικούς πολέμους οι Έλληνες έκαναν πολλά και ποικίλα αναθήματα σε διάφορα ιερά. Στους Δελφούς αφιέρωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ αρ. 2. Το αρχαιολογικό μουσείο της Ρόδου. Η πόρτα της παλιάς πόλης της Ρόδου

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ αρ. 2. Το αρχαιολογικό μουσείο της Ρόδου. Η πόρτα της παλιάς πόλης της Ρόδου ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ αρ. 2 ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ (ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ) ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ: ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ, ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζοντας τον Αρχιμήδη. Ερευνετική εργασεία (Α Λυκείου) των μαθητών: Κατερίνα Κουτσόγιωργα Νίκη Μωησόγλου Γιώργος Χατζαντωνάκης Γιάννης Στρατής

Γνωρίζοντας τον Αρχιμήδη. Ερευνετική εργασεία (Α Λυκείου) των μαθητών: Κατερίνα Κουτσόγιωργα Νίκη Μωησόγλου Γιώργος Χατζαντωνάκης Γιάννης Στρατής Γνωρίζοντας τον Αρχιμήδη Ερευνετική εργασεία (Α Λυκείου) των μαθητών: Κατερίνα Κουτσόγιωργα Νίκη Μωησόγλου Γιώργος Χατζαντωνάκης Γιάννης Στρατής Βιογραφικά Στοιχεία Συρακούσες 287-212 π.χ. Γιός του Φειδία

Διαβάστε περισσότερα