Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1

2 Το «Υπαρξισμός και Ανθρωπισμός» είναι μάλλον το πιο πολυδιαβασμένο από όλα τα φιλοσοφικά κείμενα του Σαρτρ και είναι σίγουρα ένα από τα πιο προσβάσιμα γραπτά του αν και, παραδόξως, λίγα έχουν γραφτεί για το συγκεκριμένο. Μία εξήγηση για αυτό, μπορεί να είναι, ότι ο ίδιος ο Σαρτρ είχε μετανιώσει για την έκδοση του βιβλίου και αργότερα αποκήρυξε κάποια κομμάτια του. Παρόλα αυτά, ο «Υπαρξισμός και Ανθρωπισμός» αποτελεί μια καλή εισαγωγή σε μια σειρά από βασικά θέματα στο σημαντικό έργο του της ίδιας περιόδου, «Το είναι και το Μηδέν», καθώς και σε μερικά από τα πιο θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με την ανθρώπινη ύπαρξη, που είναι το σημείο εκκίνησης ενδιαφέροντος των περισσοτέρων ανθρώπων για τη φιλοσοφία γενικότερα. Είναι κοινή πρακτική για τους καθηγητές, στην αγγλο-αμερικανική φιλοσοφική παράδοση, να είναι καυστικοί με την φιλοσοφία του Σαρτρ, απορρίπτοντάς την ως ασαφή, ακαταλαβίστικη, μη πρωτότυπη, λανθασμένη και ούτω κάθ εξής. Για παράδειγμα, στις πρόσφατες τηλεοπτικές σειρές του Bryan Magee, «Οι μεγάλοι φιλόσοφοι», η φιλοσοφία του Σαρτρ θεωρήθηκε πως είναι η μόνη πεπερασμένου ενδιαφέροντος. Αλλά ακόμη και εκεί όπου η φιλοσοφία του Σαρτρ έχει ψεγάδια, όπως σίγουρα συμβαίνει με το «Υπαρξισμός και Ανθρωπισμός», μπορεί να πυροδοτήσει τη φαντασία και να προσφέρει μία γνήσια εικόνα της ανθρώπινης κατάστασης. Ο σκοπός μου σε αυτό το άρθρο είναι να κάνω μία ξεκάθαρη εισαγωγή στα κύρια θέματα του «Υπαρξισμός και Ανθρωπισμός», επισημαίνοντας τα πιο προφανή πλεονεκτήματα και μειονεκτήματά του. Παρίσι, 1945 Το «Υπαρξισμός και Ανθρωπισμός», παρουσιάστηκε πρώτη φορά ως μία δημόσια διάλεξη στο Club Maintenant στο Παρίσι, τον Οκτώβρη του Ήταν μία εποχή

3 μεγάλης πνευματικής ζύμωσης και συγκρατημένης αισιοδοξίας. Το Παρίσι είχε απελευθερωθεί από τη Ναζιστική Κατοχή και επιβάλλονταν αντίποινα ενάντια στους προδότες. Υπήρχε η αίσθηση ανάγκης για μία επανεξέταση των προηγούμενων αδιαμφισβήτητων θεμελίων της κοινωνίας και της ηθικής. Άνθρωποι που σε άλλη περίπτωση θα είχαν σχετικά ήσυχες ζωές, είχαν αναγκαστεί εκ των συνθηκών να αναρωτηθούν για ζητήματα ακεραιότητας και προδοσίας, σχετικά με την Κατοχή, την Αντίσταση αλλά και την κυβέρνηση του Vichy. Η αλήθεια για τη φρίκη του Auschwitz και του Dachau ερχόταν στο φως για πρώτη φορά είχε πέσει η ατομική βόμβα και τεκμήρια της ανθρώπινης ικανότητας για κακό και καταστροφή βρίσκονταν παντού. Τα φιλοσοφικά και κυρίως τα ηθικά ερωτήματα, δεν είχαν πλέον μόνο ακαδημαϊκό ενδιαφέρον. Ο Τίτλος Με έναν ανεξήγητο τρόπο, ο δηλωμένος πρωτότυπος γαλλικός τίτλος της δημοσιευμένης διάλεξης του Σαρτρ, L Existentialisme est un Humanisme (Ο Υπαρξισμός είναι ένας Ανθρωπισμός), άλλαξε στη μετάφραση (ενν. στην αγγλική μετάφραση) στο πιο απλό, Existentialism and Humanism (Υπαρξισμός και Ανθρωπισμός), ένας τίτλος που αποκρύπτει την αντιπαραθετική φύση της διάλεξης και εξαλείφει τη σκόπιμη πρόθεση ασυμβατότητας στο γαλλικό τίτλο: Κριτικοί είχαν επιτεθεί στο σκοτεινό μυθιστόρημα του Σαρτρ «Ναυτία», για τα δήθεν αντίανθρωπιστικά του χαρακτηριστικά, οπότε το να διακήρυττε ότι ο υπαρξισμός είναι ένας ανθρωπισμός, θα θεωρούνταν σκόπιμα προκλητικό. Στην πραγματικότητα, για να γίνουν ακόμα πιο περίπλοκα τα πράγματα, η Σιμόν ντε Μπωβουάρ, ανέφερε ότι ο πρωτότυπος τίτλος της διάλεξης του Σαρτρ ήταν: «Είναι ο Υπαρξισμός ένας Ανθρωπισμός;» - όμως κάθε εμφανής αμφιβολία για τον τίτλο εγκαταλείφθηκε, όταν η διάλεξη δημοσιεύτηκε ως L Existentialisme est un Humanisme (Ο Υπαρξισμός είναι ένας Ανθρωπισμός).

4 Υπαρξισμός Αυτή η διάλεξη συνέδεσε ξεκάθαρα το όνομα του Σαρτρ με το φιλοσοφικό κίνημα, γνωστό ως υπαρξισμός. Μόλις μερικούς μήνες πριν, είχε αρνηθεί να δεχθεί την ταμπέλα: «Η φιλοσοφία μου είναι μια φιλοσοφία της ύπαρξης δε γνωρίζω καν τι είναι Υπαρξισμός», διαμαρτυρήθηκε. Όπως καταγράφει η Σιμόν ντε Μπωβουάρ, δια βίου σύντροφος του Σαρτρ, στο ημερολόγιό της, η Δύναμη των Πραγμάτων 1, ούτε αυτή αλλά ούτε ο Σαρτρ ενθουσιάστηκαν τον όρο (ο οποίος, πιθανότατα, επινοήθηκε αρχικά από τον Gabriel Marcel το 1943, όταν αυτός τον χρησιμοποίησε μιλώντας για το Σαρτρ), αλλά αποφάσισαν να τον δεχτούν: «Στο τέλος, πήραμε το χαρακτηρισμό που όλοι χρησιμοποιούσαν για εμάς και τον χρησιμοποιήσαμε για τους δικούς μας σκοπούς». Όμως, τι ακριβώς είναι υπαρξισμός ; Ο Σαρτρ συζήτησε αναλυτικά το ζήτημα αυτό στη διάλεξή του, περιγράφοντας τον υπαρξισμό ως «τον λιγότερο σκανδαλώδη και τον πιο αυστηρό» (σελ.26) 2 από όλες τις διδασκαλίες, και ως τον μοναδικό που πραγματικά προορίζεται και για τους τεχνικούς και για τους φιλοσόφους. Δήλωσε ότι ο κοινός παρονομαστής για τους λεγόμενους υπαρξιστές ήταν η πεποίθησή τους ότι για τον άνθρωπο «η ύπαρξη έρχεται πριν από την ουσία» (σελ.26). Με αυτό εννοούσε ότι, σε αντίθεση με ένα σχεδιασμένο αντικείμενο, όπως ένας σουγιάς - το σχέδιο και σκοπός του οποίου προϋπάρχουν της πραγματικής φύσης του - τα ανθρώπινα όντα δεν έχουν προκαθορισμένο σκοπό ή φύση, ούτε τίποτα που πρέπει ή θα οφείλουν να είναι. 1 ΣτΜ: «Η Δύναμη των Πραγμάτων», είναι η μετάφραση στα ελληνικά του πρωτότυπου γαλλικού τίτλου La Force des Choses, ενώ ο αγγλικός τίτλος είναι The Force of Circumstance, που θα μεταφραζόταν ως: Η Δύναμη των Περιστάσεων. Το La Force des Choses, είναι ο τρίτος κατά σειρά αυτοβιογραφικός τόμος που συνέγραψε η Simon de Beauvoir, μετά το «Οι αναμνήσεις μιας καθωσπρέπει κόρης» (Mémoires d'une jeune fille rangée) και το «Η δύναμη της ζωής» (La Force de l'âge ). Στον τρίτο αυτό τόμο αναφέρεται εκτενώς στη ζωή της με τον Jean- Paul Sartre. 2 ΣτΜ: O Nigel Warburton παραπέμπει σε σελίδες από το βιβλίο του Jean- Paul Sartre Existentialism and Humanism. Ωστόσο επειδή δεν αναφέρει ρητά από ποια έκδοση του βιβλίου είναι τα αποσπάσματα που χρησιμοποιεί, υποθέτουμε πως πρόκειται για την έκδοση του εκδοτικού οίκου Methuen του Λονδίνου, το 1973, καθώς η έκδοση αυτή είναι μεταξύ των προτάσεων για περαιτέρω αναγνώσεις, που κάνει στο τέλος του κειμένου.

5 Ο Σαρτρ ήταν ένθερμος αθεϊστής και γι' αυτό πίστευε ότι δεν μπορούσε να υπάρχει ένας Αρχιτέκτονας Θεός, στο μυαλό του οποίου να είχαν συλληφθεί ουσιαστικά οι ιδιότητές μας. Ούτε και πίστευε ότι υπάρχει οποιαδήποτε άλλη εξωτερική πηγή αξιών: σε αντίθεση, για παράδειγμα, με τον Αριστοτέλη, ο Σαρτρ δεν πίστευε σε μια κοινή ανθρώπινη φύση η οποία θα μπορούσε να είναι η πηγή της ηθικής. Το βασικό δεδομένο της ανθρώπινης μοίρας είναι ότι είμαστε αναγκασμένοι να επιλέξουμε τι θα γίνουμε, να προσδιορίσουμε τους εαυτούς μας με την επιλογή της δράσης μας: το μόνο δεδομένο είναι ότι είμαστε, όχι το τι είμαστε. Ενώ η ουσία ενός σουγιά είναι προκαθορισμένη (δεν είναι πραγματικά σουγιάς, αν δεν έχει μια λεπίδα και δεν κόβει) τα ανθρώπινα όντα, καταρχάς, δεν έχουν καν ουσία: «... Ο άνθρωπος πρώτα απ 'όλα υπάρχει, συναντά τον εαυτό του, αναδύεται δυναμικά στον κόσμο - και έπειτα ορίζει τον εαυτό του. Αν ο άνθρωπος, όπως τον βλέπει ο υπαρξιστής, δεν είναι προσδιορίσιμος, είναι γιατί αρχικά δεν είναι τίποτα. Δεν θα είναι τίποτα μέχρι αργότερα, και τότε θα είναι ό, τι καταφέρει με τον εαυτό του.» (σελ.28 ). Έτσι, για το σουγιά, η ουσία προηγείται της ύπαρξης ενώ για τα ανθρώπινα όντα η αλήθεια είναι αντίστροφη Ο Σάρτρ δεν έχει να σχολιάσει κάτι σχετικά με την περίπτωση των μη-ανθρώπινων ζώων σε αυτό το σύστημα πραγμάτων. Αυτή η έμφαση στην ελευθερία του να επιλέξουμε τι είμαστε είναι χαρακτηριστικό όλων των στοχαστών του υπαρξισμού. Αν και ο Σαρτρ ήταν ο ίδιος άθεος, μερικοί υπαρξιστές, συμπεριλαμβανομένου του Gabriel Marcel, ήταν χριστιανοί: αυτοί, ακολουθώντας το έργο του Δανού φιλοσόφου και θεολόγου του 19ου αιώνα Søren Kierkegaard, επισημαίνουν την ανάγκη του να εκπορεύεται η θεωρία από την ανθρώπινη εμπειρία και απορρίπτουν κάθε έφεση προς την αιώνια ουσία αυτοί, όπως και οι άθεοι υπαρξιστές, πιστεύουν ότι τα ανθρώπινα όντα είναι υποχρεωμένα να δημιουργήσουν τους εαυτούς τους.

6 Ανθρωπισμός Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε τι εννοούσε ο Σαρτρ με τον όρο ανθρωπισμός. Ο ανθρωπισμός είναι ένας πολύ γενικός όρος που χρησιμοποιείται συνήθως για να αναφερθούμε σε όποια θεωρία θέτει τον άνθρωπο στο επίκεντρο των πραγμάτων: έτσι, για παράδειγμα, ο ανθρωπισμός της Αναγέννησης χαρακτηρίζεται από ένα κίνημα, μακριά από μεταφυσικές εικασίες για τη φύση του Θεού, που έχει να κάνει με ό,τι αφορά τα έργα της ανθρωπότητας, κυρίως στην τέχνη και στη λογοτεχνία. Ο ανθρωπισμός έχει τη θετική υποδήλωση της φιλανθρωπίας και είναι συνήθως συνδεδεμένος με μια αισιόδοξη προοπτική. Μια εκδοχή του ανθρωπισμού που ο Σαρτρ απορρίπτει ως παράλογη, είναι η αυτοεπαινετική απόλαυση για τα επιτεύγματα της ανθρώπινης φυλής (σελ.54-55). Ο ανθρωπισμός που ο ίδιος υποστηρίζει τονίζει την αξιοπρέπεια των ανθρώπων υπογραμμίζει επίσης την κεντρικότητα της ανθρώπινης επιλογής όσον αφορά τη δημιουργία όλων των αξιών. Ο υπαρξισμός του Σαρτρ αποτυπώνει επίσης την αισιοδοξία που συνήθως συνδέεται με τον ανθρωπισμό: παρά την απουσία προκαθορισμένων αντικειμενικών αξιών, είμαστε απολύτως υπεύθυνοι για ό,τι γινόμαστε, και αυτό βάζει το μέλλον της ανθρωπότητας στα δικά μας χέρια. Ο Σαρτρ επικαλείται μάλιστα το Francis Ponge «Ο άνθρωπος είναι το μέλλον του ανθρώπου» (σελ. 34). Απαντώντας στους επικριτές του Ο στόχος του Σαρτρ, όπως τον είχε εκφράσει, ήταν να υπερασπιστεί τον υπαρξισμό απέναντι σε μια πληθώρα κατηγοριών που είχαν γίνει εναντίον του. Οι επικριτές του έβλεπαν τον υπαρξισμό ως μια θεωρία που θα μπορούσε να οδηγήσει μόνο σε έναν «εφησυχασμό απόγνωσης», με άλλα λόγια θεωρούσαν ότι ήταν μια φιλοσοφία της αδράνειας, απλώς στοχαστική, μια θεωρία που θα αποθάρρυνε τους ανθρώπους από το να αναλάβουν ένα οποιοδήποτε είδος δράσης. Άλλοι επέπληταν τους υπαρξιστές για την υπερβολική απαισιοδοξία τους και για την επικέντρωσή τους σε όλα τα αισχρά της ανθρώπινης κατάστασης - ο Σαρτρ αναφέρεται σε μία Καθολική κριτικό, τη

7 Δεσποινίδα Mercier, η οποία τον κατηγόρησε ότι ξεχνούσε πώς χαμογελάει ένα βρέφος (σελ.23). Η κριτική αυτή αποκτά κάποια σημασία από το γεγονός ότι στο «Το Είναι και το Μηδέν», ο Σαρτρ είχε δηλώσει πως ο άνθρωπος ήταν ένα άχρηστο πάθος και πως όλες οι μορφές της σεξουαλικής αγάπης ήταν καταδικασμένες να είναι μορφές μαζοχισμού ή σαδισμού. Από μία άλλη πλευρά, έγινε η κριτική ότι, επειδή ο υπαρξισμός επικεντρώνεται τόσο πολύ στις επιλογές του ατόμου, αγνοεί την αλληλεγγύη της ανθρωπότητας, μία κριτική που ασκήθηκε τόσο από τους Μαρξιστές όσο και από τους Χριστιανούς. Ακόμη μία σειρά κριτικών έγινε και από αυτούς που είδαν τον υπαρξισμό ως αδειοδότηση για τα πιο ειδεχθή εγκλήματα, στο όνομα της ελεύθερης υπαρξιακής επιλογής. Από τη στιγμή που οι υπαρξιστές απέρριψαν την ιδέα των ηθικών νόμων που δόθηκαν από το Θεό, φαίνεται να ακολουθούν την ιδέα ότι «Ο καθένας μπορεί να κάνει ό,τι του αρέσει, και δε θα είναι σε θέση, από μία τέτοια άποψη, να καταδικάσει είτε την άποψη είτε τη δράση οποιουδήποτε άλλου». (σελ.24) Η απάντηση του Σαρτρ σε αυτές τις επικρίσεις επικεντρώνεται στην ανάλυσή του για τις έννοιες της εγκατάλειψης, της αγωνίας και της απόγνωσης. Αυτές οι λέξεις έχουν συγκεκριμένο νόημα γι αυτόν - τις χρησιμοποιεί σαν τεχνικούς όρους και οι υποδηλώσεις τους διαφέρουν σημαντικά από αυτές που έχουν στη συνήθη τους χρήση. Και οι τρεις όροι στην καθημερινή τους χρήση υποδηλώνουν συνήθως ανικανότητα και ταλαιπωρία διαφόρων ειδών Για τον Σαρτρ, παρόλο που διατηρούν κάποια από αυτά τα αρνητικά κατάλοιπα, έχουν επίσης μία θετική και αισιόδοξη πλευρά, μια πλευρά που δεν μπορεί να αποκαλυφθεί από μία επιφανειακή ανάγνωση του κειμένου.

8 Εγκατάλειψη Για το Σαρτρ, εγκατάλειψη σημαίνει, συγκεκριμένα, εγκατάλειψη από το Θεό. Αυτό βέβαια δεν υπονοεί ότι ο Θεός ως μεταφυσική οντότητα στην ουσία υπήρξε κάποια στιγμή στο παρελθόν και εξαφανίστηκε. Ο Σαρτρ αναπαράγει τη διάσημη διακήρυξη του Νίτσε: «Ο Θεός είναι νεκρός». Ο Νίτσε δεν εννοούσε ότι ο Θεός ήταν κάποτε ζωντανός αλλά, αντιθέτως, πως η πίστη στο Θεό δεν ήταν πλέον μία διατηρήσιμη θέση στα τέλη του 19ου αιώνα. Χρησιμοποιώντας τη λέξη εγκατάλειψη μεταφορικά, ο Σαρτρ δίνει έμφαση στην αίσθηση της απώλειας, που προκαλείται από τη συνειδητοποίηση ότι δεν υπάρχει Θεός για να εγγυάται τις ηθικές επιλογές μας, δεν υπάρχει θεότητα για να μας δώσει οδηγίες για το πώς να επιτύχουμε τη σωτηρία. Η επιλογή της λέξης υπογραμμίζει τη μοναχική θέση στην οποία βρίσκονται οι άνθρωποι, μόνοι στο σύμπαν χωρίς καμία εξωτερική πηγή αντικειμενικής εκτίμησης. Η βασική συνέπεια της εγκατάλειψης είναι, όπως έχουμε δει, η απουσία κάθε αντικειμενικής πηγής ηθικού νόμου. Ο Σαρτρ διαφώνησε με την προσέγγιση ορισμένων αθεϊστών ηθικολόγων, οι οποίοι αν και αναγνώριζαν ότι ο Θεός δεν υπήρχε, έμεναν απλά προσκολλημένοι σε μία κοσμικιστική εκδοχή της χριστιανικής ηθικής, χωρίς τον Εγγυητή της. Για να απαντήσει στις κριτικές που υποστήριζαν ότι, χωρίς Θεό δεν είναι δυνατό να υπάρξει ηθική, ο Σαρτρ ανέπτυξε τη θεωρία του για τους υπαινιγμούς της ελευθερίας και της σχετικής με αυτή κατάστασης της αγωνίας. Αγωνία Ο Σαρτρ πιστεύει βαθιά στην ελευθερία της θέλησης. Είναι έντονα αντί-ντετερμινιστής, όσον αφορά την ανθρώπινη επιλογή, βλέποντας τον ισχυρισμό ότι οι επιλογές κάποιου είναι προκαθορισμένες, ως μια μορφή αυταπάτης στην οποία αυτός ο κάποιος βάζει την ετικέτα «κακή μοίρα», μια αντίληψη που παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στο βιβλίο του «Το Είναι και το Μηδέν». Παρόλο που απορρίπτει την ιδέα ότι τα ανθρώπινα όντα

9 έχουν οποιαδήποτε ουσία, εκλαμβάνει ως ουσία των ανθρώπων το γεγονός ότι είναι ελεύθεροι, όταν διακηρύττει πως «ο άνθρωπος είναι ελεύθερος, ο άνθρωπος είναι ελευθερία» (σελ. 24). Η λέξη ελευθερία θα πρέπει να είχε μια ιδιαίτερα έντονη απήχηση για ανθρώπους που πρόσφατα είχαν απελευθερωθεί από τη Ναζιστική Κατοχή. Η ελευθερία είναι μία λέξη με τρομερά θετικούς συνειρμούς- εξού και η συχνή οικειοποίησή της από πολιτικούς, οι οποίοι την επαναπροσδιορίζουν για να ταιριάζει με τους δικούς τους σκοπούς. Ακόμα, ο Σαρτρ δηλώνει πως είμαστε «καταδικασμένοι να είμαστε ελεύθεροι» (σελ.34), ένα επιτηδευμένο οξύμωρο που φέρνει στην επιφάνεια αυτό που πιστεύει πως είναι το μεγάλο βάρος της ευθύνης που συνοδεύει την ανθρώπινη ελευθερία. Η αναγνώριση των διαθέσιμων επιλογών για τον καθένα από εμάς, συνεπάγεται την αναγνώριση της ευθύνης για το τι κάνουμε και τι είμαστε: «Έχουμε μείνει μόνοι μας χωρίς δικαιολογία» (σελ.34). Ο Σαρτρ πιστεύει ότι είμαστε υπεύθυνοι για όλα όσα είμαστε πραγματικά. Προφανώς, δε μπορούσαμε να διαλέξουμε ποιοι θα ήταν οι γονείς μας, πού γεννηθήκαμε, αν θα πεθάνουμε, και τα λοιπά αλλά ο Σαρτρ φτάνει μέχρι το σημείο να πει ότι είμαστε υπεύθυνοι για το πώς νιώθουμε, ότι επιλέγουμε τα αισθήματά μας, και ότι το να το αρνηθούμε αυτό είναι «κακή μοίρα». Στην πραγματικότητα, ο Σαρτρ πηγαίνει πιο πέρα και από αυτό. Όχι μόνο είμαι υπεύθυνος για για όλα όσα είμαι, αλλά, επιπλέον, όταν επιλέγω μια συγκεκριμένη ενέργεια, όχι μόνο δεσμεύω τον εαυτό μου σε αυτήν, αλλά τη διαλέγω όπως «ένας νομοθέτης αποφασίζει για όλη την ανθρωπότητα» (σελ.30). Δηλαδή, παίρνοντας ένα παράδειγμα που χρησιμοποιεί ο Σαρτρ, αν επιλέξω να παντρευτώ και να κάνω παιδιά, δεσμεύω με αυτόν τον τρόπο όχι μόνο εμένα τον ίδιο, αλλά και ολόκληρη την ανθρωπότητα στην πρακτική αυτής της μορφής της μονογαμίας. Αυτό θυμίζει σε πολλά τη θεωρία της καθολικότητας του Ιμμάνουελ Καντ: την οπτική ότι αν κάτι είναι ηθικά σωστό για ένα άτομο, θα πρέπει να είναι, επίσης, ηθικά σωστό για τον

10 οποιονδήποτε βρίσκεται σε σχετικά παρόμοιες περιστάσεις. Ο Σαρτρ κατονομάζει την εμπειρία αυτής της διαρκούς ευθύνης (την οποία θεωρεί αναπόφευκτο κομμάτι της ανθρώπινης ύπαρξης) ως «αγωνία», και τη συγκρίνει με την αίσθηση της ευθύνης ενός στρατηγού, του οποίου οι αποφάσεις μπορούν να έχουν θανατηφόρες συνέπειες για τους στρατιώτες που είναι υπό τη διοίκησή του. Όπως ο Αβραάμ, τον οποίο διέταξε ο Θεός να θυσιάσει το γιο του, είμαστε σε μία κατάσταση αγωνίας όπου προβαίνουμε σε πράξεις, την έκβαση των οποίων δεν μπορούμε να εξακριβώσουμε, με ένα μεγάλο βάρος ευθύνης. «Καθετί συμβαίνει στον καθένα σαν όλη η ανθρωπότητα να έχει στυλώσει τα μάτια της επάνω σε αυτό που εκείνος κάνει και να προσαρμόζει τη συμπεριφορά της αντιστοίχως». (σελ.32) Η απόγνωση, όπως η εγκατάλειψη και η αγωνία, είναι όρος που προκαλεί έντονα συναισθήματα. Ο Σαρτρ με αυτό, εννοεί απλώς τη στάση του υπαρξιστή στην απειθαρχία και το πείσμα των πτυχών του κόσμου που είναι πέρα από τον έλεγχό μας (και συγκεκριμένα τους άλλους ανθρώπους: στο έργο του No Exit, ένας από τους χαρακτήρες δηλώνει ότι «Η κόλαση είναι οι άλλοι»). Ό,τι επιθυμώ να κάνω, μπορεί να το ανατρέψουν οι άλλοι άνθρωποι ή κάποια εξωτερικά γεγονότα. Η στάση της απόγνωσης είναι μία στωική αδιαφορία για τον τρόπο που εξελίσσονται τα πράγματα: «Όταν ο Ντεκάρτ είπε Κατάκτησε τον εαυτό σου αντί για τον κόσμο, αυτό που εννοούσε ήταν, σε τελική ανάλυση, το ίδιο πράγμα ότι πρέπει να δρούμε χωρίς ελπίδα». Δεν μπορούμε να βασιστούμε σε τίποτα που είναι εκτός του ελέγχου μας, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τους εαυτούς μας στην απραξία: αντιθέτως, ο Σαρτ υποστηρίζει ότι θα πρέπει η κατάσταση αυτή να μας οδηγήσει στο να δεσμευτούμε σε μια διαδικασία δράσης, αφού η μόνη πραγματικότητα βρίσκεται στη δράση. Όπως, το θέτει ο Σαρτρ: «Η ιδιοφυΐα του Προύστ είναι το σύνολο των έργων του Προύστ» (σελ.41-42) - ο καθένας καθορίζεται ολοκληρωτικά από αυτό που

11 πραγματικά κάνει και όχι από όσα θα μπορούσε να είχε κάνει αν οι συνθήκες ήταν διαφορετικές. Για το Σαρτρ δεν υπάρχουν σιωπηλοί και άδοξοι ήρωες. Ο μαθητής του Σαρτρ Ο Σαρτρ δίνει ένα συγκεκριμένο παράδειγμα για να εξηγήσει τις πρακτικές συνέπειες τέτοιων θεωρητικών εννοιών, όπως η εγκατάλειψη. Αφηγείται την ιστορία ενός μαθητή του, ο οποίος βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα πραγματικό ηθικό δίλημμα: να μείνει στη Γαλλία για να φροντίσει τη μητέρα του που τον μεγάλωσε ή να φύγει για να ενταχθεί στους «Free French» στην Αγγλία, για να πολεμήσει για την απελευθέρωση της χώρας του; Ήξερε ότι η μητέρα του ζούσε μόνο γι αυτόν και ότι κάθε ενέργεια που έκανε για χάρη της θα ήταν σίγουρο ότι θα τη βοηθούσε να ζήσει από την άλλη, η προσπάθειά του να ενταχθεί στους «Free French» δε θα ήταν απαραίτητα επιτυχημένη και η δράση του ίσως «εξαφανιζόταν σαν το νερό στην άμμο» (σελ.35). Αναγκάστηκε να επιλέξει ανάμεσα στην αφοσίωση προς τη μητέρα του και στη διαφύλαξη της χώρας του. Ο Σαρτρ, πρώτα απ όλα, δείχνει τη φτώχεια των παραδοσιακών χριστιανικών και καντιανών 3 ηθικών δογμάτων, στο πώς αντιμετωπίζουν ένα τέτοιο δίλημμα. Το χριστιανικό δόγμα θα έλεγε στο νέο να φερθεί με φιλανθρωπία, να αγαπά τον πλησίον του και να είναι έτοιμος να θυσιάσει τον εαυτό του για χάρη των άλλων. Εντούτοις, αυτό βοηθά ελάχιστα, καθώς ακόμα θα έπρεπε να αποφασίσει αν χρωστά περισσότερη αγάπη στη μητέρα του ή στη χώρα του. Η καντιανή ηθική συμβουλεύει ποτέ να μη φερόμαστε στους άλλους σαν μέσα για κάποιο σκοπό. Αλλά αυτό δε δίνει κάποια ικανοποιητική λύση: 3 ΣτΜ: Καντιανή ηθική είναι το ηθικό σύστημα που προτείνει ο φιλόσοφος Ιμμάνουελ Καντ, σύμφωνα με το οποίο η λογική μάς δόθηκε για να έχουμε καλή βούληση καθ'εαυτήν, χωρίς όμως να επιδιώκουμε κάποιον απώτερο σκοπό. Η καλή βούληση είναι το ύψιστο αγαθό και η προϋπόθεση για όλα τα υπόλοιπα αγαθά, συμπεριλαμβανομένης της ευδαιμονίας. Η βούληση γίνεται καλή όταν πράττουμε από καθήκον. Για να πράττουμε από καθήκον, πρέπει να υπακούμε στην ηθική, πράγμα που σημαίνει ότι οι πράξεις που κάνουμε είναι σύμφωνες με τον ηθικό νόμο και όχι απαραίτητα με την επιθυμία μας.

12 «...Αν παραμείνω με τη μητέρα μου, πρέπει να τη θεωρήσω ως το σκοπό μου και όχι ως το μέσο μου: αλλά με την ίδια λογική, κινδυνεύω να αντιμετωπίζω ως μέσα αυτούς που μάχονται για μένα και το αντίστροφο είναι επίσης αλήθεια, ότι αν πάω να βοηθήσω τους μαχητές, θα πρέπει να τους αντιμετωπίζω ως σκοπό με κίνδυνο να συμπεριφέρομαι στη μητέρα μου ως μέσο.» (σελ.36) Η αναγνώριση της έλλειψης εξωτερικής βοήθειας σημαίνει εκτίμηση της έννοιας της «εγκατάλειψης»: Όπως όλοι μας, ο μαθητής του Σαρτρ είναι μόνος του, αναγκασμένος να αποφασίσει για τον εαυτό του. Ο Σαρτρ υποστηρίζει ότι ακόμη κι αν ζητούσε συμβουλή, η επιλογή του συμβούλου 4 θα ήταν και η ίδια πολύ σημαντική, δεδομένου ότι θα γνώριζε εκ των προτέρων το είδος συμβουλών που θα έδιναν πιθανόν διαφορετικοί άνθρωποι. Η εμπειρία της ευθύνης του μαθητή για τη δική του επιλογή (και επομένως, για την επιλογή του για μια εικόνα της ανθρωπότητας) είναι υπαρξιακή «αγωνία». Το να ενεργεί χωρίς ελπίδα, βασιζόμενος μόνο πάνω σε ό,τι μπορεί να ελέγξει και έχοντας αποδεχτεί ότι τα σχέδιά του ίσως δεν αποδώσουν καρπούς, σημαίνει πως βρίσκεται σε κατάσταση υπαρξιακής «απόγνωσης». Η συμβουλή του Σαρτρ στο μαθητή του ήταν κατά κάποιο τρόπο, το ίδιο χρήσιμη με τα παραδοσιακά ηθικά δόγματα: «Είσαι ελεύθερος, συνεπώς επίλεξε - δηλαδή, επινόησε. Κανένας κανόνας γενικής ηθικής δεν μπορεί να σου δείξει τι πρέπει να κάνεις: Δεν υπάρχουν σημάδια εγγύησης σε αυτό τον κόσμο». (σελ. 38) Ακόμη, υποθέτοντας ότι ο μαθητής δεχόταν τη συμβουλή, θα τον έκανε να συνειδητοποιήσει ότι ήταν πλήρως υπεύθυνος για ό,τι έκανε στη ζωή του, χωρίς να 4 ΣτΜ: Εδώ εννοείται η επιλογή από τον μαθητή για το ποιον σύμβουλο θα διάλεγε.

13 έχει ρητές και σταθερές οδηγίες που να του λένε ποιο θα ήταν το σωστό πράγμα για να κάνει οι αφηρημένες ηθικές θεωρίες έχουν τελικά λίγη χρησιμότητα όταν πρόκειται για την επίλυση πραγματικών ηθικών προβλημάτων στη ζωή ενός ανθρώπου. Κριτικές για το Υπαρξισμός και Ανθρωπισμός Στο Υπαρξισμός και Ανθρωπισμός, ο Σαρτρ δεν παρέχει πάντοτε επιχειρήματα για τους ισχυρισμούς του. Μεγάλο μέρος της διάλεξης παραδίδεται με ρητορικούς και υπερβολικούς όρους. Για παράδειγμα δεν υπερασπίζεται, αλλά δηλώνει απλώς την πίστη του στην έκταση της ανθρώπινης ελευθερίας. Όμως, ίσως κάτι πιο επιζήμιο, είναι αμφισβητίσιμο αν ουσιαστικά πετυχαίνει τον πιο σημαντικό δηλωμένο στόχο του, δηλαδή να αντικρούσει την κριτική ότι αν δεν υπάρχει Θεός τότε όλα επιτρέπονται - ή για να το πούμε με άλλα λόγια, ποτέ δεν αποδεικνύει ότι η φιλοσοφία του είναι ειλικρινά ένας ανθρωπισμός κι ότι δεν ενθαρρύνει την ηθική αναρχία, που μερικοί από τους σύγχρονούς του πίστευαν ότι έκανε. Ο Σαρτρ θα υποστήριζε ότι το γεγονός πως οι υπαρξιστές αυξάνουν στην ουσία τo εύρος της ευθύνης πέρα από το σύνηθες πεδίο του, κάνοντας έτσι τον καθένα από εμάς υπεύθυνο για μια συνολική εικόνα της ανθρωπότητας, το θέτει (ενν. το γεγονός) υπεράνω κριτικής υπό αυτή την άποψη. Ωστόσο, η μετακίνησή του από την ατομική ηθική, στην ευθύνη για το σύνολο του είδους, είναι τουλάχιστον προκλητική. Ο ίδιος, το θέτει ως εξής: «Η επιλογή ανάμεσα σε αυτό ή σε εκείνο, είναι ταυτόχρονα η επιβεβαίωση της αξίας αυτού που έχει επιλεχθεί γιατί δεν είμαστε ποτέ ικανοί να επιλέξουμε το χειρότερο. Αυτό που επιλέγουμε είναι πάντα το καλύτερο.» (σελ.29)

14 Αυτό που εννοεί εδώ είναι ότι το γεγονός ότι επιλέγουμε οποιαδήποτε πορεία, είναι απόδειξη ότι νομίζουμε πως είναι η καλύτερη πορεία δράσης, ότι αυτός είναι ο τρόπος που δείχνουμε τι πραγματικά εκτιμάμε στη ζωή. Συνεχίζει: «και τίποτα δεν μπορεί να είναι καλύτερο για εμάς, αν δεν είναι καλύτερο για όλους» (σελ.29) Αυτό είναι ασαφές. Γιατί, επειδή κάτι είναι καλύτερο για εμάς θα πρέπει να είναι καλύτερο για όλους; Αυτό φαίνεται να πηγαίνει ενάντια στην εμπειρία των περισσότερων ανθρώπων και στην ποικιλομορφία του ανθρώπινου γούστου. Είναι επίσης αυτοαντιφατικό, επειδή εικάζει ότι η ανθρώπινη φύση, για την οποία αλλού κάνει τόση προσπάθεια να μιλήσει, δεν υπάρχει. Με βάση αυτή την ημιτελή συμφωνία συνεχίζει: «Εάν, επιπλέον, η ύπαρξη προηγείται της ουσίας και εμείς επιθυμούμε να υπάρχουμε την ίδια στιγμή που φτιάχνουμε την εικόνα μας, αυτή την εικόνα είναι έγκυρη για όλους και για ολόκληρη την εποχή στην οποία βρισκόμαστε. Η δική μας ευθύνη είναι, έτσι, πολύ μεγαλύτερη από ό,τι είχαμε υποθέσει, γιατί αφορά την ανθρωπότητα στο σύνολό της.» (σελ.29) Αυτό είναι σίγουρα μια ταχυδακτυλουργία. Με μία γρήγορη κίνηση ο Σαρτρ μετακινήθηκε από το άτομο που επιλέγει για τον εαυτό τού ή τον εαυτό τής, σε ολόκληρη την ανθρωπότητα για μια ολόκληρη εποχή. Αυτό χρειάζεται τουλάχιστον κάποιου είδους επιχείρημα για να το υποστηρίξει. Ιδιαίτερα λόγω του κεντρικού ρόλου που διαδραματίζει στη διάλεξή του. Αλλά ακόμα και αν θέλουμε να δώσουμε στο Σαρτρ το πλεονέκτημα της αμφιβολίας για το θέμα αυτό, μπορεί ο ελιγμός καθολικότητάς τού να τον προστατέψει πραγματικά από την κατηγορία ότι η φιλοσοφία του θα

15 δικαιολογούσε την οποιαδήποτε συμπεριφορά ακόμα και την πιο ειδεχθή; Ας πάρουμε το παράδειγμα του Αδόλφου Χίτλερ. Εδώ είχαμε έναν άνθρωπο που πίστευε ολόψυχα ότι αυτό που έκανε δεν ήταν μόνο σωστό γι' αυτόν, αλλά και για την ανθρωπότητα: το πρόγραμμα ευγονικής του και όλη η φιλοσοφία του περί φυλετικής ανωτερότητας, όσο ειδεχθής κι αν ήταν, έγινε αναμφίβολα με καλό σκοπό. Αν ο Χίτλερ ήταν ένας υπαρξιστής, θα μπορούσε να δηλώσει ότι οι επιλογές του είχαν γίνει σε έναν κόσμο χωρίς προϋπάρχουσες αξίες και ότι δεν ήταν απλώς δεσμευτικές για αυτόν, αλλά για ολόκληρη την ανθρωπότητα, για ολόκληρη την εποχή. Τι θα μπορούσε να σταματήσει τον υπαρξισμό από το να δικαιολογήσει τις πράξεις του Χίτλερ σαν παραδείγματα σκόπιμης αυτοδημιουργίας του είδους που υποστηρίζει ο Σαρτρ; Στο Υπαρξισμός και Ανθρωπισμός, ο Σαρτρ υποστηρίζει ότι κάποιος που επιλέγει πραγματικά να είναι ελεύθερος (δηλαδή ένας υπαρξιστής) «δεν μπορεί, να μην επιθυμεί την ελευθερία των άλλων». Είναι αρκετά σαφές ότι ο Χίτλερ δε σεβόταν την ελευθερία των ανθρώπων που διαφωνούσαν μαζί του ή τύχαινε να ανήκουν στη λάθος φυλή, οπότε ίσως ο Σαρτρ θα μπορούσε να απαντήσει στην ένσταση που έλεγε ότι η υπαρξιακή ηθική του θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα. Αλλά το επιχείρημα του Σαρτρ για την αρχή του σεβασμού της ελευθερίας των άλλων είναι ατελές. Αν δεχτούμε αυτή την αρχή, τότε η υπαρξιακή ηθική ξεφεύγει από την κριτική. Ωστόσο, δεν υπάρχει προφανής λόγος, για τον οποίο κάποιος, που πιστεύει ότι δεν υπάρχουν προκαθορισμένες αξίες ή οδηγίες, θα έπρεπε να είναι έτοιμος να δεχθεί μία τέτοια αρχή: φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με το βασικό ισχυρισμό του υπαρξισμού ότι για τον άνθρωπο η ύπαρξη προηγείται της ουσίας. Παρ 'όλα αυτά, παρά τα ψεγάδια και τις ασάφειες του, το Υπαρξισμός και

16 Ανθρωπισμός έχει τεράστια επιτυχία ως παθιασμένη ρητορική. Θέτει τα είδη ερωτήσεων που οι περισσότεροι από εμάς ήλπιζαν ότι η φιλοσοφία θα απαντούσε και τα οποία η σύγχρονη αναλυτική φιλοσοφία αγνοεί σε μεγάλο βαθμό. Ίσως το μεγαλύτερο ατού του είναι η επικέντρωσή του στην ελευθερία: οι περισσότεροι από εμάς εξαπατούμε τους εαυτούς μας τον περισσότερο καιρό όσον αφορά το βαθμό στον οποίο οι πράξεις μας περιορίζονται από παράγοντες πέρα από τον έλεγχό μας. Ακόμα κι αν ακραία θέση του Σαρτρ σχετικά με την ελευθερία και την ευθύνη είναι τελικά ανυπόστατη, χρησιμεύει για να μας θυμίζει ότι μπορούμε να ασκήσουμε πολύ μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στις ζωές μας από ό,τι γενικά παραδεχόμαστε, και ότι οι περισσότερες από τις δικαιολογίες μας είναι απλώς εκλογικεύσεις. Nigel Warburton 1996 Περαιτέρω Αναγνώσεις 1. Jean-Paul Sartre: Existentialism and Humanism (Λονδίνο: Methuen 1973). 2. Annie Cohen-Solal Sartre: A life (Λονδίνο: Heinemann 1988) είναι μια συναρπαστική βιογραφία. 3. Jean- Paul Sartre: Being and Nothingness (Λονδίνο: Routledge 1969) είναι το κλασσικό κείμενο υπαρξισμού. Δυστυχώς, είναι εξαιρετικά ασαφές σε ορισμένα σημεία. Ο καλύτερος τρόπος για να βγει νόημα από αυτό, είναι να χρησιμοποιήσετε το εξαιρετικό έργο του Joseph S. Catalono A Commentary on Jean-Paul Sartre s Being and Nothingness (Ένα σχόλιο για το Το Είναι και το Μηδέν του Ζαν-Πωλ Σαρτρ) (University of Chicago Press, 1974), ως οδηγό για τα κύρια θέματα.

17 Ο Nigel Warburton δίνει διαλέξεις στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο και έχει γράψει το Philosophy: the Basics (Φιλοσοφία: Τα Βασικά) και τo Thinking from A to Z (Η Σκέψη από το Α έως το Ω). Έχει παίξει ράγκμπι με την πλευρά των φοιτητών της Μεγάλης Βρετανίας. Μετάφραση στα ελληνικά από τη μεταφραστική ομάδα: blackuroi.gr

18

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου. Δικαιώματα. Συμμετοχή. Ελευθερία έκφρασης. Ασφαλές περιβάλλον. Σεβασμός.

1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου. Δικαιώματα. Συμμετοχή. Ελευθερία έκφρασης. Ασφαλές περιβάλλον. Σεβασμός. 1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου «Δεν υπάρχουν δικαιώματα, όποια κι αν είναι αυτά, χωρίς αντίστοιχες υποχρεώσεις.» Samuel Taylor Coleridge Δικαιώματα Το δικαίωμα προστατεύει τα άτομα ή τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το 5/2 1 Παράδειγμα 2: Γράψε ένα κλάσμα που χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία

4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία 1 4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία «Αν κρίνεις ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώνει στα βουνά, θα περάσεις μια ζωή πιστεύοντας πως το ψάρι είναι ηλίθιο» έλεγε Αϊνστάιν και μ έκανε να σκεφτώ, πόσοι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Millénium 3 & 4 Dupuis 2014, by Man, Homs and Runberg Millenium 2014 Stieg Larsson and Moggliden AB www.dupuis.com All rights reserved. EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΟΧΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ

ΥΠΕΡΟΧΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΥΠΕΡΟΧΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΠΟΛΎ ΣΥΧΝΆ Η ΖΩΉ ΜΑΣ ΞΑΦΝΙΆΖΕΙ Εμείς στην Stamper για περισσότερα από 45 χρόνια είμαστε στο πλευρό σας για όλες αυτές τις εκπλήξεις. Ο στόχος μας πάντοτε ίδιος. Να στηρίξουμε,

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild"

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: Winterbild Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild" Καλλιτεχνική ζωγραφική με τις νερομπογιές Κ12 Με την Pelikan η ζωγραφική γίνεται μια μοναδική εμπειρία: Αυτός είναι και ο λόγος για

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 - Η επίσημη ιστοσελίδα Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία www.andreaskastanas.com Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 Όταν αποκαλώ ένα έργο μου «μυθιστόρημα», με την χρήση της λέξης δηλώνω το είδος της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της Επιπεδίας

Το παραμύθι της Επιπεδίας Το παραμύθι της Επιπεδίας Ιστορία του J.Weeks, βασισμένη σε ιδέες του μυθιστορήματος Flatland: a romance in many dimensions, του E.A.Abbott, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1884, και στο οποίο βασίστηκε το κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Hug4Dogs.com. Μωρά και Σκυλιά

Hug4Dogs.com. Μωρά και Σκυλιά Μωρά και Σκυλιά Ο ερχομός ενός μωρού στην οικογένεια είναι μία συναρπαστική αλλά συγχρόνως και πολυάσχολη εποχή. Υπάρχουν μεγάλες αλλαγές για τον καθένα και αυτό περιλαμβάνει και τα κατοικίδια ζώα μας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger Ενότητα 2 Σχέδιο Μάρκετινγκ Κεφάλαιο 4 Τιμολόγηση Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεφάλαιο 4: Τιμολόγηση Συγγραφείς: Δρ.Andrea Grimm, Δρ.Astin Malschinger

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η κωμωδία του Μολιέρου Ο Αρχοντοχωριάτης

Η κωμωδία του Μολιέρου Ο Αρχοντοχωριάτης Η κωμωδία του Μολιέρου Ο Αρχοντοχωριάτης Μια μικρή περίληψη της εργασίας μας Εμείς οι μαθητές της Α Λυκείου μετά από συντονισμένη προσπάθεια θα σας παρουσιάσουμε το έργο του Μολιέρου ο «Αρχοντοχωριάτης».

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Μάλλον αγαπάς το ποδόσφαιρο, νομίζεις ότι είναι η ζωή σου και ότι σε ολοκληρώνει συναισθηματικά και σωματικά σαν άνθρωπο.

Μάλλον αγαπάς το ποδόσφαιρο, νομίζεις ότι είναι η ζωή σου και ότι σε ολοκληρώνει συναισθηματικά και σωματικά σαν άνθρωπο. Του George Kakourides* Μπορεί να ονειρεύεσαι ότι κάποτε θα παίζεις σε ένα γήπεδο γεμάτο με φιλάθλους, ένταση και γκολ. Μπορεί να ονειρεύεσαι ολόκληρο γήπεδο να φωνάζει ρυθμικά το όνομα σου. Θέλεις να γίνεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Για τη δραστηριότητα χρησιμοποιούνται τέσσερεις χάρακες του 1 m. Στο σχήμα φαίνεται το πρώτο δέκατο κάθε χάρακα.

Για τη δραστηριότητα χρησιμοποιούνται τέσσερεις χάρακες του 1 m. Στο σχήμα φαίνεται το πρώτο δέκατο κάθε χάρακα. Σημαντικά ψηφία Η ταχύτητα διάδοσης του φωτός είναι 2.99792458 x 10 8 m/s. Η τιμή αυτή είναι δοσμένη σε 9 σημαντικά ψηφία. Τα 9 σημαντικά ψηφία είναι 299792458. Η τιμή αυτή μπορεί να δοθεί και με 5 σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

«ΓΙΑΤΙ ΑΠΕΝΤΑΧΘΗΚΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ...»

«ΓΙΑΤΙ ΑΠΕΝΤΑΧΘΗΚΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ...» Αθήνα, 25/5/2015 Α.Π. 753 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΛΣΕΚΕΚ «ΓΙΑΤΙ ΑΠΕΝΤΑΧΘΗΚΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ...» Το ΔΣ του ΕΛΣΕΚΕΚ εκφράζει την αντίθεσή του στην απόφαση της αναπληρώτριας Υπουργού Εργασίας κ. Ράνιας Αντωνοπούλου να απεντάξει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας

Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας 1 IQ επιτυχημένοι EQ 2 Επιτυχία = ΕΠΙ-ΤΗΣ-ΤΥΧΗΣ Είναι η ικανότητα να πραγματοποιεί κανείς τους στόχους του εν προκύπτει κατά τύχη αλλά μόνο αν κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Εννέα χρόνια έχουν περάσει από τότε που δημιουργήθηκαν τα τμήματα υποδομής του ΟΦΗ, με τη σημερινή τους μορφή, το καλοκαίρι του 2005.

Εννέα χρόνια έχουν περάσει από τότε που δημιουργήθηκαν τα τμήματα υποδομής του ΟΦΗ, με τη σημερινή τους μορφή, το καλοκαίρι του 2005. Εννέα χρόνια έχουν περάσει από τότε που δημιουργήθηκαν τα τμήματα υποδομής του ΟΦΗ, με τη σημερινή τους μορφή, το καλοκαίρι του 2005. Ένας από τους ανθρώπους που ξεκίνησαν τότε τη νέα αυτή προσπάθεια,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

DVD Παραπόνων Καταναλωτών Φροντίδας Ηλικιωμένων ΣΕΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΒΙΝΤΕΟ

DVD Παραπόνων Καταναλωτών Φροντίδας Ηλικιωμένων ΣΕΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΒΙΝΤΕΟ DVD Παραπόνων Καταναλωτών Φροντίδας Ηλικιωμένων ΣΕΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΒΙΝΤΕΟ «Έχω μια ανησυχία - Ένα βίντεο για τους ηλικιωμένους που λαμβάνουν φροντίδα, τις οικογένειες και φίλους τους» Noeline Brown

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Καλησπέρα σε όλους και συγχαρητήρια για την άδεια που έχουμε να βρισκόμαστε εδώ, μαζί με τους προγόνους μας, για να συμμετέχουμε στην πιο φωτεινή

Καλησπέρα σε όλους και συγχαρητήρια για την άδεια που έχουμε να βρισκόμαστε εδώ, μαζί με τους προγόνους μας, για να συμμετέχουμε στην πιο φωτεινή Καλησπέρα σε όλους και συγχαρητήρια για την άδεια που έχουμε να βρισκόμαστε εδώ, μαζί με τους προγόνους μας, για να συμμετέχουμε στην πιο φωτεινή μέρα του μήνα, στη Μηνιαία Δέηση ευχαριστίας. Σήμερα θα

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21 Μαΐου 2009 ΩΡΑ: 7:45-10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 5

Διαβάστε περισσότερα