Το κρασί otous οθωμανικοί^ xpóvous

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το κρασί otous οθωμανικοί^ xpóvous"

Transcript

1

2 Ευαγγελία Μπαλιά Διευθύντρια Ερευνών, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών, EIE Το κρασί otous οθωμανικοί^ xpóvous Το κρασί orous οθωμανικού5 xpóvous αποτελεί ένα προκλητικό αντικείμενο έρευνα$ και OKpœs ενδιαφέρον, Ka0ci)s ελάχιστα έχει μελετηθεί, θα oas παρουσιάσω τον πολιτισμό του κρασιού στην οθωμανική αυτοκρατορία, την πρόσληψη του από δυο κόσμοι: τον κόσμο των κατακτητών, τον μουσουλμανικό, και τον κόσμο των κατακτημένων, από raus onoious θα μα$ απασχολήσει μόνον ο xpioiiavikós. Εκ προοιμίου υπογραμμίζω ότι δεν υπάρχει στο Κοράνι, óncos συνήθα«ακούμε να επαναλαμβάνεται, κάποια ρητή απαγόρευση του κρασιού. Υπάρχουν χωρία όπου ο npocpnms Μωάμεθ υπόσχεται orous niotous του μαζί με άλλε5 απολαύσει και ποταμού5 εκλεκτού κρασιού, σε άλλα εδάφια όμω5 raus προτρέπει να μην προσέρχονται στην προσευχή σε κατάσταση μέθηε- και αλλού πάλι οι πιστοί παρακινούνται να αποφεύγουν το κρασί cos έργο του Σατανά. Γενικά^ διίστανται οι γνώμε$ κατά πόσον το Κοράνι απαγορεύει ή όχι το κρασί και τα λοιπά οινοπνευματώδη ποτά. θεωρείται ότι η απαγόρευση uis oivonooias συνδέεται κατά κύριο λόγο με την κατοπινή ισλαμική θεολογική παράδοση και Tis διάφορε$ ιερατικέ^ σχολέ5 ερμηνεία5 του Κορανίου. Ta hadis (παραδόσε^ που σχετίζονται με λόγου$ του Προφήτη) υπαγόρευαν την αποχή από το κρασί, καθώ$ Hamr (=κρασί) είναι Haram (=απαγορευμένο). Αναφέρω ένα τέτοιο hadis óncos διαμορφώθηκε στα τουρκικά: "Sarhosluk veren her sey hamr ve sarhosluk veren her sey haram": To κρασί είναι από τα πράγματα που φέρνουν μέθη και καθετί που φέρει μέθη απαγορεύεται από τη θρησκεία. AuTés Tis υποδείξει ακολούθησε ο μουσουλμανικό5 κόσμο5 ms οθωμανική$ aurakparapias, όχι βέβαια όλθ5. Μόνο οι oouvfes, διότι σιίτε5, σουφί, αλεβίδε5 και noinés ισλαμικέ5 σέκτε$, από raus Κιζιλμπάσηδε5 ms Poóónns còs raus μπεκτασήδε$ FIS Ανατολία5 και raus εκλεπτυσμένου5 Πέρσε5 σουφί, όχι μόνο δεν απέκλεισαν ποτέ την οινοποσία αλλά ύμνησαν το κρασί στην ποίηση raus και το συμπεριέλαβαν στο τυπικό των ιεροτελεστιών raus. Οι oouvtes υπήκοοι uis οθωμανική5 aurakparapias, δηλαδή η πλειονόms, ήσαν αναγκασμένοι να ζήσουν σε έναν χώρο όπου υπήρχε η οικονομία και ο πολιτισμό5 του αμπε- 85

3 Ο Ι Ν Ο Σ : Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ Κ Α Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α λιού. Ζούσαν σε μια αυτοκρατορία που ξεκίνησε από την Ανατολή, τη γενέτειρα του αμπελιού, και εξαπλώθηκε npos ΔυσμάΞ, στον χώρο ms Μεσογείου όπου, από την αρχαιότητα, κυριαρχούσε το σχήμα σιτάρι, αμπέλι, ελιά. Καλλιεργούσαν λοιπόν κι αυτοί αναγκαστικά αμπέλια για να ζήσουν, κατανάλωναν σταφύλια, πεκμέζ (πρόκειται για βρασμένο μούστο, το γνωστό πετιμέζι) σταφίδε5, και ορισμένοι, και κρασί παρά τΐ5 npoorayés του Ισλάμ. Την οινοποσία μουσουλμάνων μαρτυρούν περιηγητέ5 αλλά και οθωμαvikés nnyés, óncos για παράδειγμα κώδικε$ καδήδων, όταν σ' auraustous τελευταίοι, κατέφευγαν οι μουσουλμάνε5 με το συχνότατο αίτημα διαζυγίου για την κατ' εξακολούθηση οινοποσία και μέθη του συζύγου TOUS. Ta καπηλειά πάντα μακριά από τα τζαμιά, και ποτέ, óncos είναι λογικό, στον χώρο των μουσουλμανικών συνοικιών, βρίσκονταν oris napucpés των πόλεων, κοντά σε χάνια και δρόμου5. Ο νόμο5 απαγόρευε τη λειτουργία TOUS μέσα στον τειχισμένο χώρο ms πόλη$, το κάστρο. TónosTOUSKupicos το λιμάνι, όταν υπήρχε, οι σκάλε5, αφού η ouvn0ns πελατεία των ταβερνών ήταν ναυτικοί, αχθοφόροι και άνθρωποι που μετείχαν στο εμπόριο, στη διακίνηση αγαθών. Ο Εβλιά Τσελεμπή περιγράφοντα5 τα καπηλειά ms Πρωτεύουσα5 ms αυτοκρατορία$ αναφέρει: "Αυτά τα κακόφημα μέρη, που τα κρατούσαν οι άπιστοι, ανέρχονταν σε και βρίσκονταν στα Σαμαθιά, στο Κούμ Καπί, Ούν Καπανί, Τζιμπαλί, στο Φανάρι oris όχθε$ του Κερατίου, στο Χάσκιοϊ και αλλού. Τέλθ5 όταν λέ5 Γαλατά5, είναι σαν να λε5 ταβέρνε5... us τα στενά ms Maupns Θάλασσα5, σε κάθε χωριό υπάρχει κι ένα καπηλειό". Μια έρευνα βασισμένη σε οθωμανικό αρχειακό υλικό έδειξε ότι και το 1829 λειτουργούσαν oris αναφερόμενε$ παραπάνω περιοχέ5 ms Πόλη5 πάνω από 500 ταβέρνε$ και ιδιοκιήτε5 TOUS ήσαν Ρωμιοί, Αρμένιοι, Εβραίοι. Βασικοί πελάτε5 των ταβερνείων των οθωμανικών πόλεων ήσαν και οι γενίτσαροι που περιφερόμενοι μεθυσμένοι στην πόλη, παρά την όποια επαγρύπνιση, πρωταγωνιστούσαν σε σκάνδαλα και βιαιότητεξ. Να είναι άραγε συμπτωματική η υπαγωγή του ταϊφέ των οινοποτων δερβίσηδων στα γενιτσαρικά τάγματα; Μεγάλο$ ο api9pós των εγγράφων που καταγράφουν xis διαμαρlupies κατοίκων αστικών κέντρων για τη βίαιη και πολλέ5 cpopés εγκληματική συμπεριφορά μεθυσμένων, óncos πολλά είναι και τα έγγραφα που μαρτυρούν Tis σκληρέ5, σκληρότατε5, noivés πουtousεπιβάλλονταν, όταν συλλαμβάνονταν. Τα καπηλειά θεωρήθηκαν κέντρα ακολασία5 αλλά και χώροι από όπου ξεκινούσαν οι μεγάλε$ nupkayiés που κατέστρεφαν Tis nórìeis, αφού το ποτό συνοδευόταν από ναργιλέδε5 και καπνό ninas. Με την αιτιολογία αυτή 86

4 Τ Ο Κ Ρ Α Σ Ι Σ Τ Ο Υ Σ Ο Θ Ω Μ Α Ν Ι Κ Ο Υ Σ Χ Ρ Ο Ν Ο Υ Σ 87

5 Ο Ι Ν Ο Σ : Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ Κ Α Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α Φ^' * em$* 0gm^0k ΕορτασμόΒ νίκης στο στρατόπεδο του Τιμούρ. Ο ίδιοε κάθεται σε πρόχειρα φτιαγμένο θρόνο και παρίστανται ευγενε/s, σωματοφύβακεε, χορεύτριε5 και μουσικοί. Μικρογραφία από το χφ. Zafernâme του Serefeddin Ali Yezdî Siraz, Iran, Turk ve Islam Eserlerì Müzesi, Istanbul.

6 ΤΟ Κ Ρ Α Σ Ι Σ Τ Ο Υ Σ Ο Θ Ω Μ Α Ν Ι Κ Ο Υ Σ Χ Ρ Ο Ν Ο Υ Σ κατά καιροί^ εκδόθηκαν φιρμάνια που απαγόρευαν τη λειτουργία raus. Ο Μουράτ ο Δ' έμεινε YVCOOTÓS στην ιστορία cos Γαζή (Eunaßns θα λέγαμε) επειδή απαγόρευσε, oris npdres δεκαετίε5 του 17ου αιώνα, την οινοποσία αλλά και τη χρήση καφέ, οπίου και καπνού. Ο Μπεκρή ayas είναι ο θρυλικόξ μέθυσο5 ms εποχή5 του Μουράτ του Δ' ( ) ο Μπεκρή Μουσταφά αγά, που το όνομα του έγινε στα τουρκικά, αλλά και στα ελληνικά, συνώνυμο των αντίστοιχων sarhos και μέθυσο5 μέχρι που και μερικά«τα αντικατέστησε. Υπάρχει μια ωραία παράδοση που τον συνδέει με τον σουλτάνο Μουράτ, η οποία αναφέρει ότι ο ΜπεκρήΞ συνελήφθη μεθυσμένο$ να φωνάζει ότι είναι ισχυρότεροβ του Μεγαλέξανδρου και πλουσιότερο5 κι αυτού του σουλτάνου. Όταν κλήθηκε να το αποδείξει ενώπιον του Μουράτ έβγαλε το γεμάτο παγούρι του λέγοντα5 ότι εκεί υπάρχει κάτι πιο πολύτιμο από όλου$ raus 0noaupous του κόσμου, ικανό να κάνει τον φτωχό ζάπλουτο και τον κακομοίρη ισχυρό σαν κατακτητή. Η παράδοση θέλει τον σουλτάνο να αρπάζει και να αδειάζει με μια ρουφηξιά το παγούρι και να κάνει τον Μουσταφά Μπεκρή σύμβουλο του. Και για να επιστρέψουμε στην πραγματικότητα (αλήθεια, ποια;) αναφέρω ότι orous ιεροδικαστικού5 κώδικε5 ms θεσσαλονίκη5 είναι καταγεγραμμένο το φιρμάνι με το οποίο ο Μουράτ διατάσσει την κατεδάφιση των ταβερνών ms πόλη$, κίνηση που δηλώνει ουσιαστικά την αντίδραση του Kparaus απέναντι στη λειτουργία ενό5 δημόσιου χώρου, όπω5 είναι auras των ταβερνών και των καφενείων, που δεν μπορούν να ελέγξουν. Πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι "ποταπαγορεύσεκ" αυτού του τύπου έληγαν πάντα με την αγόρευση στον θρόνο του νέου σουλτάνου. Και οι λόγοι ήσαν Kupicos οικονομικοί και κοινωνικοί ónous θα διαπιστώσουμε στη συνέχεια, όταν θα αναφερθούμε στον ρόλο που διεδραμάτιζε το κρασί στην οικονομία ms εποχή5. Αξίζει όμα«να αναφερθεί και η περίπτωση ενό$ προγενέστερου σουλτάνου του Σελίμ ο Β', γιου του σουλτάνου Σουλεϋμάν του Μεγαλοπρεπή, που έμεινε στην ιστορία GÛS Mé0uoos (Zapxós), για την αγάπη του για το κρασί. Λέγεται μάλιστα ότι, akpißoas επειδή εκτιμούσε το καλό κρασί ms Κύπρου, επεδίωξε να την πάρει από raus Βενε- TOUs το Και στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι η εύνοια του npos τον πλούσιο Εβραίο έμπορο και τραπεζίτη Ιωσήφ Νάζη, τον κατοπινό δούκα ms Νάξου, συνδέεται με τα εκλεκτά κρασιά των αιγαιοπελαγίτικων νησιών που ο τελευταίθ5 του προμήθευε. 89

7 Ο Ι Ν Ο Ι : Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Ι Κ Α Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α "Επίγεια και υπέρ κόσμια μέθη " από το Ντιβάν του ποιητή Χαφίζ. Στην κορυφή ms μικρογραφίαε γραμμένα τα ήόγια του ποιητή: "Ο άγγεήοβ του εήέουε ήαμβάνει την κούπα ms αποκάήυψηβ". Πάνω από τα μεγάήα πιθάρια του κρασιού, στο παράθυρο ο iôios ο Χαφίζ σε θρησκευτική έμπνευση. Περσικό χφ. περίπου 1527, φ. 135α, Fogg Museum of Art, Harvard University. 90

8 Σ Τ Ο Υ Σ Ω Μ Α Ν Ι Κ Ο Υ Σ Χ Ρ Ο Ν Ο Υ Σ "Η γιορτή του Ιντ αρχίζει " από το Ντιβάν του ποιητή Χαφίζ. Στο δεξί pépos ms ενεπίγραφηβ zaivns που διατρέχει την κορυφή του κτιρίου είναι γραμμένοι οι στίχοι: "Ρόδα και φίήοι ανυπόμονα προσμένουν, γιατί είναι η ώρα του Ιντ. Οινοχόε! Κοίτα στου βασιήιά τη ήαμπερή την όψη του φεγγαριού την ήάμψη και φέρε το κρασί! ". Περσικό χφ. περίπου 1527, φ. 86α, Fogg Museum of An, Harvard University. 91

9 Ο Ι Ν Ο Σ : Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ Κ Α Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α \. / Ί-s : ;; Ι * f i l ' amê ft fr Ι 1 ÉÊ}AL \ \ΛΝ Jsic-. Si? '*.!?Ιί ** ρ* 92

10 ΤΟ Κ Ρ Α Σ Ι Σ Τ Ο Υ Σ Ο Θ Ω Μ Α Ν Ι Κ Ο Υ Σ Χ Ρ Ο Ν Ο Υ Σ As μεταφερθούμε όμω$ και στον κόσμο ίων απίστων, ιων γκιαούρηδων, αυιών που συνέχισαν και otous οθωμανικού5 xpóvous tn βυζαντινή οινική παράδοση αυτού του χώρου, όπου μετά από αιώνε5, θα ιδρυθεί το ελληνικό Kparas. Στην έκταση που περιλαμβάνεται από τη Μακεδονία και τη Θράκη cbs τον Μοριά και την Κρήτη, τα νησιά και τα παράλια του Αιγαίου, παραγόταν εκλεκτό κρασί κατά γενική εκτίμηση και στα χρόνια ms raupkokparias. Η μαρτυρία προέρχεται από raus ξένου$ περιηγητέ5, γερού5 πότε$ και γνώcres των κρασιών, οι οποίοι σημειώνουν αν το κρασί που raus πρόσφεραν κάπου ήταν καλό ή όχι και καταχωρίζουν ανάμεσα eras εντυπώσει raus και τον θαυμασμό raus για Tis κατάφυτε5 με κλήματα πλαγιέ5 του τόπου που επισκέφθηκαν. Πρέπει όμω$ να σημειωθεί ότι οι περιηγητέ5 από τον φόβο ασθενειών απέφευγαν γενικοί το νερό και όταν το έπιναν, υποχρεωτικά έπρεπε να περιέχει κρασί. Παραλλήλου με την περιηγητική μαρτυρία οι προξενιά εκθέσει έδιναν στοιχεία για το εμπόριο του κρασιού ή ms oracpiôas ορισμένων περιοχών, onces η βορειοδυτική Πελοnóvvnoos, η Κρήτη, τα αιγαιοπελαγίτικα νησιά, τα Επτάνησα κ.λπ. Qs πριν δυο δεκαετίε$ αποκλειστώ nnyés πληροφοριών για την ιστορία του κρασιού ήταν οι ÔUXIKÉS. Για πρώτη φορά σε αμπελοοινικό συνέδριο, σε συνέδριο που οργάνωσε το Πολιτιστικό Ίδρυμα ms ΕΤΒΑ το 1993 στη Νάουσα, ο Βασίλη5 Δημητριάδα υποστήριξε την αξία των φορολογικών οθωμανικών κατάστιχων για την ιστορία ms αμπελοκαλλιέργεια$ στον μακεδόνικο χώρο. Είχε προηγηθεί στο μεταξύ η δημοσίευση σημαντικών συμβολών στον τομέα αυτόν από Έλληνε$ lorapikous. OVTGÛS χάρη στην εκμετάλλευση των οθωμανικών φορολογικών πηγών, που εν μέρει η έρευνα raus υποστηρίχθηκε ορισμένε$ epopés οικονομικά από φιλίστωρε5 οινοπαραγωγού5, σήμερα διαθέτουμε ένα σώμα πληροφοριών για την αμπελοκαλλιέργεια και την οινοπαραγωγή στην Εύβοια, τη Λοκρίδα και τα Μέγαρα του 15ου και 16ου αιώνα, στη Σαντορίνη και την Κρήτη στα τέλη του 17ου, στο Άγιον Opos τον 18ο αιώνα, στην Επανομή και την περιοχή ms Χαλκιδική5 στα τέλη του 19ου και TIS apxés του 20ού, κ.λπ. Τον Δεκέμβριο συμπληρώνεται με την έρευνα ms Μαντίνεια5 και του οροπεδίου ms Τριπολιτσά5, έρευνα που με τη βοήθεια συναδέλφων φιλοδοξεί να καλύψει την πρώτη τουρκοκρατία, το ιντερμέτζο ms βενετική$ Kupiapxias και τη δεύτερη τουρκοκρατία ebs Tis napaμονέ$ ms επανάσταση5. Τα αμπέλια oris φορολογικέ5 anoypacpés των πρώτων αιώνων ms οθωμανική5 Kupiapxias καταγράφονται με δυο Tpónous: GÛS εδαφική έκταση όταν πρόκειται για αμπέλια που ανήκουν σε μουσουλμάνοι και cos δεκάτη, όταν ανήκουν σε xpiotiavous. Στου5 επόμενου5 αιώνε5, από τα τέλη του 17ου αιώνα για τα νησιά και την Κρήτη, και από τον 18ο για τον Μοριά, καταγράφονται οι εκτάσεΐ5 των αμπελοφυτειών και ο cpópos γίνεται στρεμματι- KÓS. Μην φανταστείτε ότι σ' autés TIS nnyés ανιχνεύονται πληροφορίε5 για καλλιεργητικέ5 npaktikés ή ποι- 93

11 Ο Ι Ν Ο Σ : Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ Κ Α Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α Kiffcs. Οι Γΐίγε5 μέχρι τώρα μελέτε5 που έγιναν και θα ευχόμουν να συνεχιστούν από νεότεροι ημών ιστοpikous, συγκλίνουν σε κάποια κοινά συμπεράσματα cos npos τη διάδοση ms αμπελοκαλλιέργεια5, Tis αποδόσε^, την ανυπαρξία εξειδίκευση5 κ.απ. As συγκρατήσουμε όμω5 τα δυο βασικά τα οποία κατέδειξε η μέχρι τώρα έρευνα: ότι το αμπέλι είχε μεγάλη γεωγραφική διάδοση στον ελλαδικό χώρο και αποτελούσε βασικό παράγοντα στο εισόδημα του καλλιεργητή. Σ'αυτό συνέτεινε το γεγονό5 ότι το κρασί αποτελούσε βασικό συμπλήρωμα διατροφή$ και ότι η εμπορευματοποίηση του, η πώληση του στην αγορά ms γειτονιά πόλη5 ή στον έμπορο που κατέφτανε στο λιμάνι για να φορτώσει, άφηνε στον παραγωγό το χρήμα που κάλυπτε Tis άλλε5 του υποχρεώσει. Πολύ επιγραμματικά θα αναφερθώ πρώτα στον διατροφικό ρόλο του κρασιού. Το κρασί που φυλασσόταν στο κατώγι κάθε αγροτικού σπιτιού δίπλα στα πιθάρια με το λάδι και TIS E(\\ÉS, αλλά και τα σεντούκια με τα γεννήματα συντρόφευε καθημερινά το αγροτικό και αστικό τραπέζι, καταξιωμένο από τη θρησκεία και τη λαϊκή ιατρική ms εποχή5. Δεύτερο βασικό προϊόν μετά το ψωμί, το κρασί αποτελούσε από άποψη ποσότητα5 το Θεμελιώδε5 στοιχείο ms καθημερινή5 ôiamas των αγροτικών πληθυσμών, óncus και των εργατών και των φτωχών τη5 πόλη$ και συμπλήρωνε σημαντικό μέρο$ του συνόλου των ημερησίων θερμίδων. Δεν έλειπε από τα μοναστηριακά Τυπικά και συνιστούσε μέρο5 του ημερομισθίου που δίνονταν oraus εργάτε$ yns και raus κτιστάδε5, óncjs δείχνουν ελληνικά κατάστιχα που κρατούσαν κοτζαμπάσηδε5 ms περιοχή$ Τριπολιτσά5 στα τέλη του 18ου και Tis apxés του 19ου αιώνα. Τα κατάστιχα του εύπορου εμπόρου Χριστόδουλου Ευθυμίου, ο οποίos έζησε στα μέσα του 19ου αιώνα στην Αθήνα, δείχνουν ότι η ημερήσια κατανάλωση ms οικογένειά5 του ήταν 2,5 οκάδε$ ψωμί, και λίγο παραπάνω από 1,5 οκά κρασί ενώ σε εξαιρετικά μικρότερε$ ποσότητε$ ακολουθούσε το Kpéas και το τυρί. Καθημερινά«εκάστην εσπέραν απολάμβανε και ο au0évms Σούraos "ολίγον οίνον μετά τυρού και άρτου", óncos σημειώνει στα απομνημονεύματα του, ενδεχομένου εκλεκτόν, μη παρεκλίνων κι auras από το διαιτητικό πρότυπο ms εποχή$. Κρασί έπιναν και οι γυναίκε$. Ορισμένε$ μάλιστα óncus οι Αρβανίτισσε5 ms ηπειρωiikns Ελλάδα$ και ms Πελοποννήσου έδιναν και στα παιδιά raus να πιουν από πολύ vcopis. H οινοποσία ελέγχεται ποικιλοτρόπου. Καταρχήν από τον πνευματικό που δεν επιτρέπει Τετάρτη και Παρασκευή το κρασί στο φαγητό. Από την άλλη συνταγολόγια ms εποχή5 καθορίζουν τη σχέση φαγητού και ποτού: "να ήναι το φαγί από το ποτόν διπλάσιον" και συμβουλεύουν raus "γέροντε$" να νερώνουν τα κρασιά που έχουν "αψάδα", δηλαδή τα κρασιά ms Kpnms, Κύπρου και Χίου. 94

12 Τ Ο Κ Ρ Α Σ Ι Σ Τ Ο Υ Σ Ο Θ Ω Μ Α Ν Ι Κ Ο Υ Σ Χ Ρ Ο Ν Ο Υ Σ "flrlouoios Knnpovóyos γβεντά σε καπηήειό ". Από το χφ. Hûbannânne του Fâzil bin Tahir Enderûnî ( ), Istanbul Universités/ Kütüphanesi, Istanbul. 95

13 Ο Ι Ν Ο Σ : Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ Κ Α Ι Κ Ο Ι Ν Ω Δεύτερον θα σχοήίάσω πολύ σύντομα και πάλι τον ρόλο του κρασιού στην οικονομία των αγροτικών νοικοκυριών, χριστιανικών και μουσουλμανικών, που αποτελούν και το μεγαλύτερο ποσοστό πληθυ σμού OTOUS xpóvous autous. 0 ρόλο$ του συνοψί ζεται νομίζω με τον καλύτερο τρόπο στη ρήση του κοινοτικού άρχοντα του 17ου αιώνα που διασώζει ο nanaouvaóivós στο Χρονικό των Σερρών: Το ένα στρέμμα να πουήπσεΐί τα σταφύήια δια τα δοσίματα σου- το άήήο δια το χάρτζιν και να εντύσε/s τα παι διά σου- το άήήο να κρατήσε/s δια το ασπίτι σου να πίνεΐξ εσύ και τα παιδιά σου. Το ένα τρίτο λοιπόν Tns κατ'εξοχήν εμπορευματοποιήσιμη$ aypotikns παραyoûyns, που είναι το κρασί, θα πάει στην αγορά, και το υπόλοιπο θα μοιραστεί ανάμεσα στη φορολογική υποχρέωση και στην αυτοκατανάλωση. Ήδη από τα μέσα του 15ου αιώνα η αμπελοκαλλιέργεια αποτε λεί μετά τα δημητριακά, τον σημαντικότερο τομέα Tns aypotikns οικονομίαξ, Η προτίμηση για την αμπελοκαλλιέργεια ήταν σε άμεση συνάρτηση με την εμπορευματοποίηση του κρασιού, η πώληση του οποίου εξασφάλιζε τα απαραίτητα έσοδα στον καλλιεργητή για να συμπληρώσει το εισόδημα του από την Kupicos καλλιέργεια, τα σιτηρά. Η τιμή του κρασιού ήταν εξαιρετικά υψηλή συγκρινόμενη με αυτή των δημητιακών. Οι διατιμήσει Tns ΑδριανούποληΞ του 1502 το δείχνουν καθαρά: 11 άσπρα τιμάται ένα κοιλό αλεύρι, δηλαδή οι 20 οκάδε$, ενώ 5,5 άσπρα κοστίζει η οκά το κρασί. Ένα άλλο παρά96

14 ΤΟ Κ Ρ Α Σ Ι Σ Τ Ο Υ Σ Ο Θ Ω Μ Α Ν Ι Κ Ο Υ! Χ Ρ Ο Ν Ο Υ Σ "Φίλοι τοϋ Βάκχου του θεού τον μαστραπαν γεματον Καθείς ας πιούμε από εν να βρή ή κορφή τον πάτον ". Επιγραφή σε τριφυήήόσχημο μαστραπά. Ιταίίία (Πέζαρο), óijjipos 18os αι. Μουσείο Μπενάκη. 97

15 Ο Ι Ν Ο Σ Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α δείγμα, από την Κρήτη του 17ου αιώνα αυτήν τη φορά, δείχνει επίση5 πόσο σημαντικ05 ήταν ο pórìos Tns αμπελοκαλλιέργεια5 στην οικονομία Tns εποχή$. Μετρήσει OTOUS cpópous που επέβαλαν οι Οθωμα νοί στα σταροχώραφα και TOUS αμπεήώνε5 Tns ΑναTorìiKns KpnTns, pórlis έπεσε ο XÓVOOKOS TO 1669, έδειξαν ότι οι αμπεή'ώνε$, ενώ αντιστοιχούσαν στο 10% περίπου Tns επιφανεία5 των χωραφιών, έδιναν εισόδημα σχεδόν πενταπλάσιο Tns αξία5 των σιτη ρών. Τα δυο ενδεικτικά παραδείγματα που αναφέρ θηκαν αποδεικνύουν TOUS flóyous για TOUS onoious το αμπέπί αποτελούσε το απαραίτητο συμπλήρωμα στην οικονομία του αγροτικού νοικοκυριού autns Tns εποχή5, όπω5 εξάίίπόυ δηλώνεται και στο ποίη μα "Ο χωρικός και τα παιδιά του" του Ιωάννη Birlaρά ( ): 'Evas yépos xœpikos, μετρημένοβ, γνωστικόβ, ό,τι αρχίνησε να νιώσει nus το τέτίοξ του είχε σώσει, και ηοθώνταε μοναχή τα παιδιά του παντοχή στη δουλειά ms yns να έχουν και σ'εκείνη να προσέχουν, με φιλόστοργη βουλή μιαν αυγή τα προσκαλεί στου θανάτου του την κλίνητέτοια διάτα wus αφήνει Το αμπέλι είν'αρκετό, επειδή5 κι εμε/s μ'αυτό επορέψαμεν a;s τώρα. οι καλύτεροι στη χώρα. 93

16 ΤΟ Κ Ρ Α Σ Σ Τ Ο Υ Σ Ο Θ Ω Μ Α Ν Ι Κ Ο Υ Σ Χ Ρ Ο Ν Ο Υ Σ Αντίστοιχο, του pórìou ms αμπελοκαλίίιέργεια5 στην οικονομία υπήρξε και το ενδιαφέρον του κυριάρχου για την επιβολή και είσπραξη του αναλογούντο5 φόρου από τα προϊόντα τη5 αμπελοκαλλιέργεια5, κρασί και σταφίδα. Η Υψηλή Πύλη επιβάλλει δεκάτη στην παραγωγή, φόρο για την οινοποίηση, φόρο για το κρασί που κανονικά θα πουλούσε npcbros ο τιμαpicbms, αν συγκέντρωνε σε φυσική αξία τον μούστο, (autós ήταν ο περίφημο5 cpópos μονοπωλίου), φόρο για τη σταφίδα, δασμό για το κρασί που εισάγεται npos πώληση στην πόλη, δασμό στον έμπορο που το εξάγει, φόρο στα καπηλειά, φόρο ακόμη και για τα άδεια βαρέλια που θα γεμίσουν κρασί, φόρο και για Tis κανάτε5 των κάπηλων που έπρεπε να έχουν σφραγιστεί από τον αγορανόμο για να μην κλέβουν τη πελατεία στο ζύγι κ.λπ. Πρέπει να σημειώσω ότι οι εξαγωγέ5 του κρασιού ποτέ δεν απαγορεύτηκαν σε αντίθεση με τα άλλα δύο βασικά είδη ôiatpocpns στάρι ή λάδι, που κατά τον νόμο εξάγονταν μόνο όταν είχαν καλυφθεί οι καταναλωτή ανάγκε5 των Οθωμανών υπηκόων. Δεν υπήρχε δηλαδή κάποια προστατευτική πολιτική για το καταναλωτικό κοινό εν05 npoì'óvtos, το οποίο η θρησκεία του κυριάρχου καταδίκαζε. Εξάλλου autós είναι και ο λόγο$ που το κρασί σπανία^, (JUS ποτέ, δεν περιλαμβάνεται σε καταλό- Yous διατίμηση5 για τα βασικά είδη διατροφή5 TOUS onoious κάθε τόσο εκδίδει ο Kaôns με τη συνεργασία ms λόντζα$ ms πόλη5. Αντίθετα διαπιστώνει κανεί5 να υπάρχουν σε νομοθετικά κείμενα, που ρυθμίζουν φορολογικά θέματα, άρθρα όπου εμμέσου δηλώνεται η φροντίδα cbs και η ενθαρρυντική πολιτική του οθωμανικού Kparaus για τη διάδοση ms προσοδοφόρου αμπελοκαλλιέργεια5. Ένα τέτοιο άρθρο περιλαμβάνει η φορολογική νομοθεσία ms Onßas και ΛειβαδιάΞ στον 16ο αιώνα: "Αν Kanoios φυτέψει ένα αμπέλι, πληρώνει τον πρώτο χρόνο πέντε άσπρα στρεμματικό φόρο. Αργότερα, εφόσον το αμπέλι δεν δώσει καρπό, δεν πληρώνει τίποτε". Ιδιαίτερα αναλυτική είναι η νομοθεσία του σουλτάνου Αχμέτ του Γ' το 1715 για την αμπελοκαλλιέργεια του Μοριά, όταν κατακτάται για δεύτερη φορά από TOUS Οθωμανού5 σε ένα μακροσκελέ$ άρθρο δίνονται οι αντιστοιχίε5 των μέτρων επιφανεία5 που χρησιμοποιούνται ans διάφορε$ περιοχέ$ προκειμένου να υπάρχει μια κοινή φορολογική πολιτική. Enions, καταγράφονται πληροφορίε5 για τη φορολογία ms oracpiôas, ενό5 προϊό- VTOS που das τα τέλη του 19ου αιώνα θα κάνει το λιμάνι ms Πάτρα5 να σφύζει από δεκάδε$ ιστιοφόρα και ατμόπλοια, αγγλικά τα περισσότερα. Παραμένει desideratum η συστηματική συγκέντρωση πληροφοριών περί αμπελοκαλλιέργεια5 και oivikns παραγωγή5 oi\s ελλαδικέ5 περιοχέ5 κατά την οθωμανική περίοδο. Για παράδειγμα: Η αμπελοκαλλιέργεια στην Κρήτη θεωρείται ότι με την έλευση των Οθωμανών πέρασε σε ύφεση. Πρόξενοι και περιηγητέ5, ßaoiKes πηγέ5, μέχρι τώρα, για Tis εξαγωγέ5 στον πρώτο αιώ- 99

17 Ο Ι Ν Ο Σ : Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ Κ Α Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α να ms οθωμανική5 Kupiapxias στο νησί, ενώ συχνά αναφέρονται στην παραγωγή του λαδιού και του σαπουνιού, των σημαντικότερων προϊόντων ms Κρήms την εποχή αυτή, σπάνια κάνουν λόγο για τα κρητικά αμπελουργικά προϊόντα περιορίζονται να σημειώσουν Tis περιοχέ5 που ξεχώριζαν για το κρασί raus και óivovtas διάσπαρτε$ πληροφορίε5 για την ποσότητα παραγωγή5, Tis εξαγωγέ$ κρασιού και τον τρόπο καλλιεργεί των αμπελώνων. Έρευνα σε οθωμανι- Kés nnyés παρόμοια μ'αυτήν που έγινε για την περιφέρεια ms Ανατολική5 Kpnms θα έδινε μια ιδέα για τη διάδοση ms αμπελοκαλλιέργεια5 στο νησί Tis παραμονέ$ ms οθωμανική5 κατάληψη$. Κλείνω με μερικέξ διαπιστώσει για την έρευνα: Ελάχιστε5 είναι οι μελέτε$ στη διεθνή βιβλιογραφία για το κρασί στην οθωμανική αυτοκρατορία. Δεν αναφέρομαι o'autés που το εξετάζουν υπό τό πρίσμα ms ισλαμική5 θεολογία$ και φιλολογία5. Δεν υπήρξε ενδιαφέρον για τη μελέτη ms αμπελοκαλλιέργεια5 ούτε ms εμπορία5 των προϊόντων ms και φυσικά δεν έχει μελετηθεί η ιστορία των λοιπών οινοπνευματωδών ποτών, του μποζά, του ρακιού, αποκαλούμενου και αρσλάν σουτού (=γάλα λιονταριού) και όλων των αποσταγμάτων. Πολύ περισσότερο δεν μελετήθηκε η παρουσία, η δεξίωση του κρασιού από την κοινωνία ms εποχή$. Πολύ τελευταία παρουσιάστηκαν ορισμένε5 μελέτε$ cos npos αυτόν τον εξαιρετικά ενδιαφέροντα τομέα. Και δεν εννοώ βεβαία^ ορισμένε$ εκλαϊκευτικέ5 εκδόσεκ που επαναλαμβάνουν διηγήσε^ περιηγητών και avacpopés Οθωμανών χρονογράφων σχετικά με το κρασί. Αναμφίβολα η συμβολή των ελληνικών οθωμανικών σπουδών στην ιστορία ms αμπελοκαλλιέργεια5 στην ελληνική γη και του ρόλου ms στην οικονομία ms εποχή5 είναι καθοριστική. Είμαι ευγνώμων OTOUS ανθρώπου του κρασιού,otousέλληνε5 οινοπαρα- Ycoyous, διότι με την ενίσχυση ms έρευνα$ του κρασιού ουσιαστικά στήριξαν και στηρίζουν την έρευνα για την ιστορία ελληνικών περιοχών κατά m δεδομένη περίοδο, την περίοδο που αρεσκόμαστε να αποκαλούμε ακόμα "σκοτεινού5 xpóvous". 100

18 ΤΟ Κ Ρ Α Σ Ι Σ Τ Ο Υ Σ Ο θ υ Μ Α Ν Ι Κ Ο Υ Σ Χ Ρ Ο Ν Ο Υ Σ Islamic Culture", International Journal of Middle East Studies 36 (2004), Για τη δεξίωση του κρασιού * Η ανακοίνωση δημοσιεύεται όπα«akpißos εκφωνήθηκε OTIS στην αυλή των οθωμανών σουλτάνων, βλ. Α. Navarian, Les 16 Μαΐου 2006 στον κύκλο των ειδικών μορφωτικών εκδηλώσε sultans poètes ( ), Paris, Librairie Orientaliste Paul Geuthner, 1936, όπου περιλαμβάνονται στίχοι για το κρασί ων "Olvos: Πολιτισμ05 και κοινωνία. Το χθέ$ και σήμερα" που διοργάνωσε το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (9 Μαΐου-31 Μαίου 2006). διαφόρων σουλτάνων, óncos του Μεχμέτ του Πορθητή, Σου Προσετέθησαν μόνο ορισμένε5 Βιβλιογραφία αναφορέβ καταλεϊμάν Μεγαλοπρεπή και λοιπών, αλλά και προστατευομέ νενημένεβ OTIS θεματικέβ που σχολιάστηκαν ή εθίγησαν στο κείμε νων TOUS ποιητών, οι οποίοι έγραψαν ποίηση για το κρασί. νο ms ομιλΐαΐ. Η παράθεση μια$ ενδεικτικήί Βιβλιογραφία$ σκοπό Δεν υπάρχει, όσο γνωρίζω, κάποια συλλογή οθωμανικήε έχει να καθοδηγήσει τον αναγνώστη που θέλει να ενημερωθεί noinons αφιερωμένα ειδικά στο κρασί, ωστόσο περιλαμβά περαιτέρω. νονται στίχοι σχετικοί περιλαμβάνονται σε πλείστα συλλογέ5, óncos για παράδειγμα του W. G. Andrews, Poetry's Voice, Society's Song. Ottoman Lyric Poetry, University of Το κρασί στο Ισήάμ και η δεξίωση του από την ισλα Washington Press, Seattle and London 1984 (ειδικότερα τα μική και χριστιανική οθωμανική κοινωνία κεφ. "The Voice of Emotion" και "Ecology of the Song"), Οι μελέτε5 για το κρασί στην ισλαμική παράδοση, σουνιτική όπου παρατίθενται συμποτικοί στίχοι των ποιητών Bakî, και σιιτική, είναι nofirlés. Γενικά στοιχεία περί του θέματο5 και Hayalî, Nabî ( ), Ubeydi, Nedim κ. ά. Βλ. επίσηε, μια βασική βιβλιογραφία παρατίθενται στο λήμμα ins ΕγκυW. G. Andrews και Μ. Kalpakli, The Age of the Beloveds: κλοπαίδεια5 του Ισλάμ, βλ. J. Sadan, "Khamr", Encyclo Love and the Beloved in the Early-Modern Ottoman and paedia of Islam, (δεύτερη έκδοση), vol. 4, 994. Enions του European Culture and Society, Chapel Hill, Duke University ιδίου, "Vin - Fait de civilisation", Studies in Memory of Press, Η επιρροή TOUS από την περσική ποίηση και Gaston Wiet, (ed). Myriam Rosen-Ayalon, Jerusalem 1977, ειδικά από "Τα Ρουμπαγιάτ" (= τετράστιχα) του Ομάρ Καγιάμ Βλ. επίση5 τη διδακτορική διατριβή ms Kathryn είναι npocpavns. Για "Τα Ρουμπαγιάτ" του Πέρση Ομάρ Kueny, The Phetoric of Sobriety: Wine in Early Islam, Albany: Καγιάμ (12os αι.), βλ. Α. Saeidi, T. Unwin, "Persian Wine State University of New York Press, 2001 και ποικίλα άρθρα Tradition and Symbolism: Evidence from the Medieval onœs των CI. Lo Jacono, "On the Prohibition of Fermented Poetry of Hafiz", Journal of Wine Research 1 5 / 2 (August Drinks in Islam", Studi Magrebini XXVI ( ), ), "Τα Ρουμπαγιάτ" μεταφράστηκαν και στα 146. To κρασί ωστόσο έχει υμνηθεί από TOUS Άραβε5, βλ. για ελληνικά από τον Παύλο Γνευτό (Αλεξάνδρεια, 1918) και παράδειγμα L' éloge du vin (al Khamriya). Poème mystique Κωνσταντίνο Κατσίμπαλη (Αθήνα, 1919). Ο τελευταίθ5 d'ibn al Fâridh, traduit de l'arabe avec l'introduction et σημειώνει στο επίμετρο που συνοδεύει τη μετάφραση του: notes d'emile Dermenghem, éditions Véga, 2002 και "Δεν πρέπει να μα5 ξαφνιάζει το σπουδαίο μέρο5 που παίζει Yaseen Noorami, "Heterotopia and the Wine Poem in Early ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 101

19 Ο Ι Ν Ο Σ : Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ Κ Α! Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α το κρασί στην περσική ποίηση. Ο oocpós ΓάλλοΞ ανατολιστήε Darmesteter, τα τραγούδια αυτά τα ονομάζει upvous στο κρασί, όχι ópcos και βακχικά, óntos Tns Eupconns- αυτά -λέγει- είναι τραγούδια μεθυστάδων, ενώ τα περσικά είναι μια διαμαρτυρία για το Κοράνι, για TOUS θρησκομανήδεε, για την πίεση που κάνει ο θρησκευτικόε vópos στη φύση και στη λογική. Ο av9pconos που πίνει είναι για τον ποιητή ο άνθρωnos ο χειραφετημένο5, ο ξεσκλαβωμένοε, και το κρασί σύμβολο Tns θεϊκήε μέθη5. Όσο όμω5 και νάναι θεϊκή, δεν εμποδίζει νάναι και πραγματική...". Πρέπει να σημειωθεί ότι ελάχιστο χώρο αφιερώνουν στο κρασί μελέτεε που εξετάζουν την καθημερινή ζωή OTOUS οθωμανικούε xpóvous, βλ. για παράδειγμα το βιβλίο Tns Suraiya Faroqui, Κουλτούρα και καθημερινή ζωή στην οθωμανική αυτοκρατορία. Από τον Μεσαίωνα us r/s apxés του 20ού αι., μτφ. Κατερίνα Παπακωνσταντίνου, Αθήνα, Εξάντα5 2000, , όπου το θέμα Tns oivonooias στριμώχνεται μαζί με την ιστορία του καφέ και του καπνού. Υπάρχουν ωστόσο ορισμένεε πολύ ενδιαφέρουσεε μελέτε5, ónoos του Μ. And, "Wine, Other Drinks and Drugs", Istanbul in the 16th Century: The City, the Palace and Daily Life, Istanbul 1994, , όπου συγκεντρώνονται οι πληροφορίεε για το κρασί στον 16ο αιώνα Tns Ayse Saraçgil, "Generi voluttuari e ragion di Stato: Politiche repressive del consumo di vino, caffé e tabacco nel!' Impero ottomano nei secc. XVI e XVII", Turcica 28 (1996), που αφορά oris απαγορεύσει που επιβλήθηκαν από το οθωμανικό Kpóras στην κατανάλωση κρασιού, καπνού, καφέ η μελέτη πρέπει να αναγνωστεί παραλλήήΐωε με την παλιότερη εργασία του Α. Matkovski, "Auftreten und Ausbreitung des Tabaks auf der Balkanhabinsel", Südost- Forshungen 28 (1969), François Georgeon βασίστηκε Kupioos στη μαρτυρία των D'Ohsson και Lady Mary Worthey Montague και σε δημοσιευμένεε πηγέε για την κατανάλωση του αλκοόλ στην Ισταμπούλ, βλ. Fr. Georgeon, "Ottoman and Drinkers: The Consumption Alcohol in Istanbul in the Nineteenth Century", Outside in. On the Margins of the Modern Middle East, (ed.) Eugene Rogan, I. B. Tauris Publishers, London - New York, 2002, Για Tis ταβέρνεε και τα καπηλειά ms Ισταμπούλ εξαιρετική παραμένει η μελέτη του Resad Ekrem Koçu, Eski Istanbul'da Meyhaneler ve Meyhane Koçekleri, [Οι παλιέε ταβέρνε$ Tns Ισταμπούλ και οι χορευτέε TOUS], Istanbul 1947 ( ). Βλ. επίσηε Ι. Ortayli, "Istanbul'un Meyhaneleri" [Οι ταβέρνε$ Tns Ισταμπούλ], Istanbul'dan Sayfalar, Istanbul 1987, Από Tis πολύ ενδιαφέρουσεε μελέτεε σημειώνω αυτήν του F. Yilmaz, "Bos Vaktiniz var mi? Veya 16. Yüzyilda Anadolu'da Sarap, Eglence ve Suç" [Εχετε ελεύθερο χρόνο; Η το κρασί, το γλέντι και η απαγόρευση στην Ανατολή τον 16ο αιώνα], Tarih ve ΤορΙυιη2Αλ (2005), Παραπάνω παρατέθησαν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι μέροε των μουσουλμάνων Οθωμανών ύμνησε το κρασί, ónoos ακριβών εξάλλου και έκανε και η ρωμέικη ορθόδοξη κοινότητα Tns αυτοκρατορίαε. Στοιχεία πολύτιμα για την ποίηση συτή crrous xpóvous που \ÌQS ενδιαφέρουν συγκέντρωσε η Αθηνά Γεωργαντά σε έναν τόμο ms ανθολογίαε "Ο oivos στην ποίηση" που εξέδωσε το 1995 το Ίδρυμα "Φανή Μπουτάρη". Η ίδια ασχολήθηκε και με τη συμποτική ποίηση πριν από την Επανάσταση του 1821, βλ. Αθηνά Γεωργαντά, "Βιβλιοθήκη ή βαρελοθήκη; Μείζων προεπανασταστικόε διάλογοε περί ποιήσεωε", Αμπεήοοινική ιστορία στο χώρο rns Μακεδονία5 και ms QpóKns, E' Τριήμερο EpYaoias, Νάουσα, Σεπτεμβρίου 1993, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1998,

20 ΤΟ Κ Ρ Α Σ Ι Σ Τ Ο Υ Σ Ο Θ Ω Μ Α Ν Ι Κ Ο Υ! Χ Ρ Ο Ν Ο Υ Σ Η συμμετοχή του κρασιού στην οικονομία των οθωμανικών χρόνων Μέχρι πολύ πρόσφατα μελέτε5 για την αμπελοκαλλιέργεια και την κατανάλωση κρασιού στα χρόνια Tns τουρκοκρατίαξ κατέφευγαν στη μαρτυρία περιηγητικών κειμένων, καθώε αποτελούσαν εύκολε στην πρόσβαση TOUS nnyés. Μια πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη που βασίστηκε σε συστηματική έρευνα των περιηγητικών κειμένων για την περιοχή Tns Μεγαpiôas είναι Tns lórìns Βιγγοπούίίου, "Οδοιπορώντα5 στη Μεγαρίδα: Όψεΐ5 και απόψεκ των περιηγητών", Οίνονιστορώ II (2002), , πιν Από ÓUTIKÉS nnyés εξαιρετική πηγή πληροφοριών τουλάχιστον για TOUS τελευταίοι χρόvous ms οθωμανική5 autokparapias αποτελούν οι προξενι- Kés εκθέσει, οι οποίε5 παραμένουν σχεδόν ανεκμετάλλευτε5. Παραδειγματικά αναφέρω τη μελέτη του Α. Χοτζίδη, "Παραγωγή και εμπορία οίνου στη Μακεδονία Στοιχεία από οικονομία εκθέσει των προξένων Tns Αυστροουγγαpias", Τέχνη και τεχνική στα αμπέήια και rous οινεώνεε ms B. Enddôos, θ' Τριήμερο EpYaaias, Αδριανή Δράμα5, Ιουνίου 1999, Αθήνα, Πολιτιστικό Τεχνολογικό'Ιδρυμα ΕΤΒΑ, Σε προξενιά εκθέσει βασίστηκε η μελέτη του καθηγητή στην Ανωτάτη Εμπορική Σχολή Tns Βενετία5 Truffi Ferruccio, / vini della Grecia e della Turcia e quelli importanti in Italia per la dogana di Venezia, Βενετία 1902, η οποία δίνει πολύχιμεε πληροφορίε5 για ποικιλίεε κλημάτων και κρασιών σε Ελλάδα και οθωμανική αυτοκρατορία. Από TOUS πρώτοι που ασχολήθηκε με τη φορολογία του κρασιού στην οθωμανική αυτοκρατορία εντριφώνταξ σε nnyés που παρήγε το δημοσιονομικό και διοικητικό Tns σύστημα είναι ο J. Kabrda, "Contribution à l'étude de la rente féodale dans l'empire ottoman", Sbornik Praci Filosofiske Fakulty Brneské University 10 (Burno 1963), Ο Σπ. Aoôpaxas εξετάζοντα5 TOUS μηχανισμού5 λει- TOupYias Tns aypotikas οικονομία5 crraus πρώτοι αιώνε5 Tns οθωμανική5 Kupiapxias αφιέρωσε ένα κεφάλαιο στον ρόλο Tns παραπληρωματικότητα$ ms αμπελοκαλλιέργεια$ στο εισόδημα του καλλιεργητή, βλ. Σπ. Aoôpaxas, Μηχανισμοί ms αγροτική5 οικονομ/as στην τουρκοκρατία (ιε'-ιστ' aicòvas), θεμέλιο Εργασίε$ με αντικείμενο την ιστορία γνωστών οινοφόρων ελλαδικών περιοχών (πρβλ. Κρήτη, Εύβοια, Σαντορίνη κ.λπ.) αφιερώνουν σελίδε5 TOUS στην αμπελοκαλλιέργεια και οινοπαραγωγή των χρόνων αυτών. Ενδεικτικά: Γιολάντα Τριανταφυλλίδου-Baladié, Το εμπόριο και η οικονομία ms Kpmns (1669-1'795), Ηράκλειο, Βικελαία Βιβλιοθήκη, Βλ. επίση5 τη μελέτη του Μ. Πεπονάκη, "Η αμπελοκαλλιέργεια και η παραγωγή κρασιού, oracpióas και pakns στην Κρήτη (τέλη του 18ου - μέσα 19ου αι.)", Κρητοίΐογικά Γράμματα 13 (1997), Για την αμπελοκαλλιέργεια ms νεοκατακτημένη5 από TOUS Οθωμαvous Eußoias, βλ. Evangelia Balta, L'Eubée à la fin du XVe siècle. Economie et Population. Les registres de Tannée 1474, Athènes 1989, Για την αμπελοκαλλιέργεια ms Σαντορίνη5 ενδεικτικά σημειώνω Tis μελέτε$ του Α. Τσελίκα, "Το αμπέλι στα δικαιοπρακτικά έγγραφα Tns Σαντορίνη του 16ου και 17ου αιώνα", Ιστορία του εήήηνικού κρασιού, Β' Τριήμερο Εργασίαε, Σαντορίνη, 7-9 Σεπτεμβρίου 1990, Αθήνα, Πολιτιστικό Τεχνολογικό'Ιδρυμα ΕΤΒΑ, 1992, Τη συμμετοχή του αμπελιού στη σύνθεση των περιουσιών και 103

21 Ο Ι Ν Ο Σ : Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ Κ Α Ι Κ Ο Ι Ν Ω τον pórìo στην προικοδότηση εξέτασε στη διδακτορική ms MouôouvÎToas OTOUS npcóipous οθωμανικοί^ xpóvous διατριβή η Μαρία Σηηλιωτοπούλου, Η Σαντορίνη στην (15os-16os αι.)", στον τόμο Λοκρίδα. Ιστορία Tlonniopós, τουρκοκρατία. Κοινωνικέε και oikovopikés πρακτικέε στο χχ.,"κτήμα Χατζημιχάλη", Tns lôias, "Ta υπόσκα πήαίσιο ms oikoyéveias, Ρέθυμνο Térios τα συνέδρια ψα λαξευτά πατητήρια Tns KannaöOKias", Οίνον ιστορώ IV του Πολιτιστικού Ιδρύματοε ms ETBA και ms εταφεία5 θήιπτήρια και πιεστήρια (2005), , πίν Βλ. ΟΙΝΟΝ ΙΣΤΟΡΩ συνέβαλαν στον τομέα αυτό με εργασίε5 επίση$ Αγγελική Γεωργίου, Ελένη Καραναστάση και Ευαγγε ToniKns κάθε φορά εμβέίίεια5' βή\ Β. Δημητριάδη5, "Η λία Μπαλτά, "Αμπελώνεε και κρασιά στην Επανομή. Η αμπελοκαλλιέργεια και η οινοποιία στη Μακεδονία", Αμπε- οθωμανική απογραφή του 1907", Οίνον ιστορώ III Τ αμπε- ήοοινική ιστορία στο χώρο ms Μακεδονία5 και ms Θράκη5, ήανθίσματα (2004), Σε οθωμανικέ$ φορολογία Ε'Τριήμερο Εργασία5, Νάουσα, Σεπτεμβρίου 1993, anoypacpés στηρίζεται και η εργασία Tns Filiz Yasar, Αθήνα, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, 1998, 262- "Viticulture and Wine Production in Ottoman Monemvasia 27. Στη μαρτυρία των οθωμανικών φορολογικών καταστι- in the Sixteenth Century" (υπό έκδοση, στα Πρακτικά του χώσεων στηρίχτηκαν μελέτε$ ms Ευαγγελία5 Μπαλτά, "Η Συνεδρίου "Μονεμβάσιθ5 oivos" που διοργάνωσε το Ινστι μαρτυρία των οθωμανικών κατάστιχων για την αμπελοκαλ τούτο Βυζαντινών Ερευνών σε συνεργασία με την εταιρεία λιέργεια και την οινοπαραγωγή (15os-17os αι.)". Τέχνη και ΟΙΝΟΝ ΙΣΤΟΡΩ, Μαΐου 2006). Enions σε οθωμανικά τεχνική στα αμπέήια και wus οινεώνεβ ms Β. Erlnaôos, θ' κατάστιχα ms Kpipaias βασίζεται η σχετικά πρόσφατη μελέ Τριήμερο Epyaoias, Αδριανή Apapas, Ιουνίου 1999, τη του Ο. Halenko, "Wine Production, Marketing and Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 2002, 187- Consumprion in the Ottoman Crimea, ", Journal 197 [αγγλική μετάφραση: "Evidence for Viticulture from of Economic and Social History of Orient 47/4 (2004), 507- the Ottoman Tax Registers: 15th to 17th Century", Turk 547. Μια άλλη έρευνα που βασίστηκε σε οθωμανικό αρχει Kültürü incelemeleri Dergisi 5 (Istanbul 2001), 1-12]. Tns ακό υλικό είναι του Α. Hezarfen, "Η 'te (1829) lôias, "H μαρτυρία των οθωμανικών καταστιχώσεων απα Basmuhasebeye Gedik Olarak Kayitli Istanbul Meyhaneleri" ραίτητη προϋπόθεση για τη μελέτη ms αμπελοκαλλιέργεια5 και οινοπαραγωγή5 στην Πελοπόννησο, 15os-180s αι.", Οίνον ιστορώ Ι Αμπεήοοινική ιστορία και αρχαιοήογία ws ΒΔ Πεήοποννήσου (2001), Tns lôias, "H Μεγαρίδα στα οθωμανικά αρχεία και η αμπελοοινική ms ιστορία", Οίνον ιστορώ II Μεγαρί5. Η αμπεήοοινική ιστορία (2002), , πιν Tns lofas, "H περιοχή Αταλάντη και 104 [Οι ταβέρνε5 ms Ισταμπούλ το 1829 βάσει του καταλόγου αδειών λειτουργία5]. Tariti ve Toplum 129 (1994), Κατέγραψε 554 ταβέρνε5 η πλειονότη$ των οποίων βρσκόταν στα χέρια Ρωμιών, Αρμενίων και Εβραίων και οι οποίε5 βρίσκονταν στον Γαλατά, το Πέραν, τα Ταταύλα, oris aktés του Βόσπορου, στα Σαμαθειά κ.λπ.

22 ΤΟ Κ Ρ Α Σ Ι Σ Τ Ο Υ Σ Ο θ υ Μ Α Ν Ι Κ Ο Υ Σ Χ Ρ Ο Ν Ο Υ Σ Το κρασί οτη διατροφή και ήαϊκή ιατρική ms enoxns Τα Γεωπονικά του Αγάπιου Λάνδου (Βιβήίον καήούμενον Γεωπονικόν, sis το οποίον περιέχονται ερμηνεία^ θαυμασιώταταΐ5 nœs va κεντρώνωνται, και να φυτεύονται, τα δένδρη και έτερα όμοια και εξόχω5 nœs va κυβερνάται nas évas δια να φυήάγεται uyins. Έτι δε και ιατρικά διάφορα αληθέστατα συναγμένα από latpous σοφωτάτου5, ε/s πάσαν ασθένειαν- και μηνοήόγιον δι ónais ro/s εορταί5 του χρόνου, Βενετία 1643), το Πηδάήιοχοϋ Νικόδημου Αγιορείτη (Πηδάήιον ms vonms vnós, ms Mias, Ayias, KaQoßiKns, και AnocnoniKns των ορθοδόξων EKKnnoias, Λειψία 1800) και τα Τυπικά διαφόρων μονών αποτέλεσαν πηγή πληροφοριών για τη χρήση του κρασιού και τον ρόλο του στη διατροφή του παρελθόντος. Βλ. Άννα Ματθαίου, "Το κρασί ως βασικό είδος διατροφής στην Τουρκοκρατία", Ιστορία του εήήηνικου κρασιού, Β' Τριήμερο Εργασίας, Σαντορίνη, 7-9 Σεπτεμβρίου 1990, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1992, Ένα κεφάλαιο επίσης της διδακτορικής της διατριβής αφιερώνεται και σε θέματα που αφορούν την κατανάλωση του κρασιού, βλ. Anna Matthaiou, Aspects de l'alimentation en Grèce sous la domination ottomane. Des règlements au discours normatif, Peterlang, Band 14, 1997, Με τη συγκέντρωση ποικίλων πληροφοριών που αναφέρονται σε αντιλήψεις διαιτητικής και θεραπευτικής ιατρικής αλλά και με τη μελέτη των κατευναστικών ιδιοτήτων φυτών που συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται στη λαϊκή ιαματική για την αντιμετώπιση της μέθης ασχολήθηκε η Ευαγγελία Βαρέλλα. Βλ. Ευαγγελία Βαρέλλα, "Η χρήση του οίνου στη μεταβυζαντινή θεραπευτική και διαιτητική επί τη βάσει αγιορείτικων χειρογράφων", Αμπεήοοινική ιστορία στο χώρο ms Μακεδονία5 και ms GpóKns, Ε'Τριήμερο Εργασίας, Νάουσα, Σεπτεμβρίου 1993, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1998, Της ιδίας, "Η αντιμετώπιση της μέθης στον ελληνικό χώρο. Από τις ιπποκρατικές συγγραφές στα αθωνικά ιατροσόφια", Τέχνη και τεχνική στα αμηέήια και TOUS OIVSCÒVSS ms Β. Erinaôos, θ'τριήμερο Εργασίας, Αδριανή Δράμας, Ιουνίου 1999, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 2002, Η μελέτη ιατρικών εγχειριδίων του Διαφωτισμού που συνέγραψαν ή μετέφρασαν Έλληνες γιατροί ανέδειξαν την αξία της μαρτυρίας τους για τα ελληνικά κρασιά στην τελευταία περίοδο της τουρκοκρατίας και τις διαιτητικές αντιλήψεις της εποχής, βλ. Αθηνά Γεωργαντά, "Μελετώντας τα ιατρικά εγχειρίδια του νεοελληνικού Διαφωτισμού", Τέχνη και τεχνική στα αμπέήια και tous οινεώνε5 ms Β. Ennaôos, θ'τριήμερο Εργασίας, Αδριανή Δράμας, Ιουνίου 1999, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 2002,

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Α ΤΑΞΗ ΓΕΛ ΣΕΡΒΙΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015

ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Α ΤΑΞΗ ΓΕΛ ΣΕΡΒΙΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Α ΤΑΞΗ ΓΕΛ ΣΕΡΒΙΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η καταγραφή και ανάδειξη των τοπικών προϊόντων Η μελέτη παραγωγής, συντήρησης, μεταποίησης, τυποποίησης, διακίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η Κρήτη έχει μια από τις αρχαιότερες και πιο εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, μια παράδοση γεύσεων, αρωμάτων, υλικών και τεχνοτροπιών που ξεκινά

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της 11 Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ΗΟθωμανική Αυτοκρατορία ήταν μια ισλαμική αυτοκρατορία των πρώιμων νεότερων και των νεότερων χρόνων (14ος-αρχές 20ού αιώνα),

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Σ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΕΟΣΟΕ ΕΔΡΕΣ ΤΟΥΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 49. Θέμα: «ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΕΡΝΑΜΕ ΕΛΛΑΔΑ» Κύριε Πρόεδρε, Κύριε Διευθυντά,

Π Ρ Ο Σ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΕΟΣΟΕ ΕΔΡΕΣ ΤΟΥΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 49. Θέμα: «ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΕΡΝΑΜΕ ΕΛΛΑΔΑ» Κύριε Πρόεδρε, Κύριε Διευθυντά, ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Λ. ΡΙΑΝΚΟΥΡ 73, 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: (210) 6923102 6923291 6928224 FAX: (210) 6981182 e-mail : keosoe@otenet.gr Αριθμ. πρωτ. 186/694 Αθήνα, 17 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Αποθήκευση & Διάθεση Τσικουδιάς & Ρακόμελου

Παραγωγή Αποθήκευση & Διάθεση Τσικουδιάς & Ρακόμελου Ένωση Ελλήνων Χημικών Περιφερειακό Τμήμα Κρήτης Παραγωγή Αποθήκευση & Διάθεση Τσικουδιάς & Ρακόμελου Ιωάννης Μ. Γαλανάκης Χημικός Μηχανικός Απόσταγμα Στεμφύλων Σταφυλιού Τσικουδιά Τσίπουρο Raki (Ρακί)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 5.3.2014 COM(2014) 117 final 2014/0064 (CNS) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία επιτρέπεται στην Πορτογαλία η εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ειδικού φόρου κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα

Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα Αθήνα, 22/7/2013 To Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και ΣΕΛ.210 οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και τρεις εκπαιδευτικοί από το Γυμνάσιο Ξηροκαμπίου Λακωνίας. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. (Χειροκροτήματα απ όλες τις πτέρυγες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Άμπελοι και oivos: Η έρευνα σιην Ελλάδα (1990-2006) Πεπραγμένα του ΟΙΝΟΝ ΙΣΤΟΡΩ

Άμπελοι και oivos: Η έρευνα σιην Ελλάδα (1990-2006) Πεπραγμένα του ΟΙΝΟΝ ΙΣΤΟΡΩ nówns A. nikourias Av. KaBnymns Apxaias EfìflnviKns lowpias, Πανεπιστήμιο Qsooafìias (IAKA) EKOÓWS περιοδικού ΗΟΡΟΣ Άμπελοι και oivos: Η έρευνα σιην Ελλάδα (1990-2006) Πεπραγμένα του ΟΙΝΟΝ ΙΣΤΟΡΩ Στο ακόλουθο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς 21.11.2005 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2004/2005

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα.

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Δεν είναι πάντα εφικτό να το προγραμματίζουμε κατά προτεραιότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

File Number: PDO-GR-A1617 Malvasia Χάνδακας-Candia. File Number: PGI-GR-A0861 Άβδηρα. File Number: PGI-GR-A0873 Άγιο Όρος

File Number: PDO-GR-A1617 Malvasia Χάνδακας-Candia. File Number: PGI-GR-A0861 Άβδηρα. File Number: PGI-GR-A0873 Άγιο Όρος Greece File Number: PGI-GR-A0981 Kως File Number: PDO-GR-A1607 Malvasia Πάρος File Number: PDO-GR-A1608 Malvasia Σητείας File Number: PDO-GR-A1617 Malvasia Χάνδακας-Candia File Number: PGI-GR-A0861 Άβδηρα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117)

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιους απευθύνεται ο συγγραφέας της διδαχής περί φθόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη

Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη την εχθρεύεται. Η γραφειοκρατία, η πολυνομία, η διαφθορά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κορυφή Ολύμπου «Στεφάνι» ΟΛΥΜΠΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ. Παραλία Γρίτσας Λιτοχώρου Όλυμπος

Κορυφή Ολύμπου «Στεφάνι» ΟΛΥΜΠΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ. Παραλία Γρίτσας Λιτοχώρου Όλυμπος Κορυφή Ολύμπου «Στεφάνι» Λιτόχωρο ΟΛΥΜΠΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Παραλία Γρίτσας Λιτοχώρου Όλυμπος Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Το αμπέλι στο χρόνο» Υπεύθυνη Προγράμματος: Μακρή Κωνσταντινιά 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006

Διαβάστε περισσότερα

Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες

Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες Ιστορικό Η Οινοποιία Δαρεμά αποτελεί τη φυσική συνέχεια μιας οικογενειακής παράδοσης γενεών στο Μαρκόπουλο Μεσογαίας Αττικής που ξεκινά πριν από πολλές δεκαετίες.

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 Αμμόχωστος 2011 Στα 1573, δυο χρόνια μετά την κατάληψη της Αμμοχώστου από τους Οθωμανούς, κτίστηκε το Βαρώσι. Η ανέγερση του Βαρωσιού είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ 4/ΘΕΣΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΙΑΣ

ΛΕΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ 4/ΘΕΣΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΙΑΣ ΛΕΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ 4/ΘΕΣΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΙΑΣ ΒΗΜΑΤΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Αποφασίζεται το θέμα σε συνεργασία με τους μαθητές. Ενημερώνεται ο διευθυντής του σχολείου, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Α) Αρχαιολογικές Υπηρεσίες 1. Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και πολιτιστικής κληρονομιάς ΥΠΟΤ 2. Α Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Αθήνα 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΡΤΕΜΙΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

«ΑΡΤΕΜΙΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΩΜΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΑΡΤΕΜΙΣ» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΑΔΗΛΩΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΟΔΟΣ: 15

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Ελένη Καπουράνη Ευαγγελία Καπουράνη ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το θέμα της εργασίας μας είναι η θέση της γυναίκας στο Ισλάμ. Η θέση αυτή είναι κατώτερη από το χριστιανισμό και αυτό φαίνεται μέσα από τη μελέτη που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Η απάντηση στην ΚΡΙΣΗ

Η απάντηση στην ΚΡΙΣΗ Η απάντηση στην ΚΡΙΣΗ 14 Ιανουαρίου 2015 Διοργανωτής: Β Τεχνική Σχολή Λ/σού «Γρηγόρης Αυξεντίου» Σώτος Βοσκαρίδης Αν. Λέκτορας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Πρόεδρος Συνδέσμου Κυπρίων Γελοιογράφων («ΓΕΛ.Α.»)

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής

Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Τελειώσαμε με τις εισηγήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα ακολουθεί το κλείσιμο των εργασιών του Συνεδρίου από τον Πρόεδρο της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Αμπέλου και Οίνου, τον κύριο Μπουτάρη. Παρακαλώ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΛΕ ΤΖΑΜΙ

3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΛΕ ΤΖΑΜΙ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ Εργασία του μαθητή: ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ Το Μπλε τζαμί ή Τζαμί του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΤΜΗΜΑ : B3 B ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012 2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΠΑΡΑ ΟΣΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ.

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΤΜΗΜΑ : B3 B ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012 2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΠΑΡΑ ΟΣΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΤΜΗΜΑ : B3 B ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012 2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ. ΠΑΡΑ ΟΣΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΑΝΑ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ Στην Ελλάδα άρχισε η

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Παύλεια. digitalarchive

Παύλεια. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Γιορτή που διεξάγεται στη Βέροια προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου. Τα γιορτάζονται κάθε Ιούνιο, στο Βήμα του Αποστόλου Παύλου, στο σημείο, δηλαδή, από όπου εκείνος μίλησε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Μιχάλης Ρηγίνος 1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1977 αποφοίτησε από το Οικονομικό Τμήμα της ΑΣΟΕΕ και στη συνέχεια σπούδασε Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς

12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς Υπό την αιγίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και τροφίμων Φεστιβάλ Ελαιολάδου & Ελιάς Συνέδριο Ελαιοκομίας Το μεγάλο ετήσιο ραντεβού της ελαιοκομίας 12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΟΣ ΟΙΝΟΣ - ΜΟΝΟΒΑΣ(ΐ)Α - MALVASIA

ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΟΣ ΟΙΝΟΣ - ΜΟΝΟΒΑΣ(ΐ)Α - MALVASIA ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΟΣ ΟΙΝΟΣ - ΜΟΝΟΒΑΣ(ΐ)Α - MALVASIA NATIONAL HELLENIC RESEARCH FOUNDATION INSTITUTE FOR BYZANTINE RESEARCH INTERNATIONAL SYMPOSIUM 17 MONEMVASIAN WINE - MONOVAS(l)A - MALVASIA Edited by Ilias Anagnostakis

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 2: Πολιτικές αντιλήψεις καταγόμενες από το Κοράνι Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ ΚΑΙ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΤΥΧΕΣ

ΙΣΛΑΜ ΚΑΙ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΙΣΛΑΜ ΚΑΙ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΤΥΧΕΣ Ισλάμ σήμαινει ,και ειναι μια απο της μεγαλύτερες θρησκειες.το μουσουλμανικό δίκαιο ειναι τελείως διαφορετικό απο το δίκαιο που υπάρχει στη

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Δεκέμβριος 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΔΑΠΑΝΕΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ

Δεκέμβριος 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΔΑΠΑΝΕΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ Δεκέμβριος 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΠΑΝΕΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την marc A.E. - Αριθμός Μητρώου Ε.Σ.Ρ.: 1 (ΕΝΑ), στο πλαίσιο του υποέργου 3 «Επαναλαμβανόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Οι Έλληνες και το Ισλάμ

Οι Έλληνες και το Ισλάμ Οι Έλληνες και το Ισλάμ Τι γνωρίζει και τι πιστεύει η κοινή γνώμη Νοέμβριος 2010 PI0967/ Διάγραμμα 1 PI0967/ Διάγραμμα 2 ΕΝΤΥΠΩΣΗ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΕ ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ Σας προκαλεί μάλλον θετική εντύπωση, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμ. πρωτ: 71/276 Αθήνα, 8 Μαρτίου 2010 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΟΙΝΟΡΑΜΑ

Αριθμ. πρωτ: 71/276 Αθήνα, 8 Μαρτίου 2010 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΟΙΝΟΡΑΜΑ K E O Σ Ο Ε ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Λ. ΡΙΑΝΚΟΥΡ 73, 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: (210) 6923102 6923291 6928224 FAX: (210) 6981182 e-mail : keosoe@otenet.gr Αριθμ. πρωτ: 71/276 Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ «ΑΝΤΑΜΩΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΓΕΥΣΕΩΝ» 4,5 και 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ 2009 ΠΑΡΑΛΙΑ ΒΟΛΟΥ (Τράπεζα Ελλάδος) Το Γραφείο Υποστήριξης Προϊόντων της Νομαρχιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Νικόλαος Βαφέας Ημερομηνία και τόπος γεννήσεως: 29 Ιουλίου 1970, Αθήνα Τηλέφωνο γραφείου: 28310-77206 E-mail: vafeas@fks.uoc.gr Ξένες γλώσσες: Αγγλικά

Διαβάστε περισσότερα

Γεωμετρική Εποχή Πώς περνούμε τη μέρα μας;

Γεωμετρική Εποχή Πώς περνούμε τη μέρα μας; Γεωμετρική Εποχή Πώς περνούμε τη μέρα μας; ΕΙΚΟΝΕΣ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ 0 Γνωρίζουμε από τα αγγεία σε τάφους ότι κατά την Γεωμετρική Εποχή, οι άνθρωποι στην Κύπρο έπιναν κρασί, χρησιμοποιούσαν ελαιόλαδο, έτρωγαν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Ζώντας υγιεινά!» Σχολικό έτος 2012-2013. 39 ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Ζώντας υγιεινά!» Σχολικό έτος 2012-2013. 39 ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Ζώντας υγιεινά!» Σχολικό έτος 2012-2013 39 ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Αμπλά Μαρία Συνεργαζόμενοι: Δανέλλη Όλγα, Παπαγεωργίου Αλέξης, Παύλου Μαριάνθη Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Κρήτη. κρίση: Η ανάπτυξη των κρητικών προϊόντων εν µέσω κρίσης

Κρήτη. κρίση: Η ανάπτυξη των κρητικών προϊόντων εν µέσω κρίσης Κρήτη κρίση: VS Η ανάπτυξη των κρητικών προϊόντων εν µέσω κρίσης Εικόνα της Κρήτης σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα O Χαμηλότερα υπότιτλος ποσοστά ανεργίας στο νησί με της 2,5 μονάδες σελίδας κάτω από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚ ΗΛΩΣΕΩΝ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΩΝ 100 ΧΡΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 30 Οκτωβρίου 2013 στις 10:00-17:00

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚ ΗΛΩΣΕΩΝ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΩΝ 100 ΧΡΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 30 Οκτωβρίου 2013 στις 10:00-17:00 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚ ΗΛΩΣΕΩΝ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΩΝ 100 ΧΡΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 30 Οκτωβρίου 2013 στις 10:00-17:00 Έναρξη της έκθεσης ζωγραφικής που πλαισιώνει τις εκδηλώσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ «ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ «ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ «ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Όροι και Ορισμοί Β. Σκοπός Σήματος Ποιότητας Κρητικής Κουζίνας της Περιφέρειας Κρήτης Γ. Προδιαγραφές Γ.1. Υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΙΦΝΟ ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ - ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2011

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΙΦΝΟ ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ - ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2011 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΙΦΝΟ ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ - ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2011 Κυριακή 29 Μαΐου Εξόρμηση εθελοντικών καθαρισμών των ακτών της Σίφνου Τόπος Συγκέντρωσης: πλατεία Αρτεμώνα Ώρα: 11:00 Οργάνωση: ΔΗ.Κ.Ε.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 4: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα