Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΠΥΡΓΟΙ ΚΑΙ ΑΡΣΑΝΑΔΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΠΥΡΓΟΙ ΚΑΙ ΑΡΣΑΝΑΔΕΣ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΠΥΡΓΟΙ ΚΑΙ ΑΡΣΑΝΑΔΕΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Από ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΙΤΣΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΟΚΤΩΒΡΗΣ 2008 ΠΑΤΡΑ

2 Περιεχόμενα 1. ΓΕΝΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΦΥΣΗ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ Εισαγωγή Γεωτεκτονική θέση του Αγίου Όρους Χημική και ορυκτολογική σύσταση πετρωμάτων Κατηγορίες πετρωμάτων Περιγραφή των πετρωμάτων Γρανιτικά πετρώματα Κρυσταλλοσχιστώδη πετρώματα ΣΕΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Σεισμικότητα της ευρύτερης περιοχής του Αγίου Όρους Σεισμική επικινδυνότητα στα μοναστήρια του Αγίου Όρους Η ΔΟΜΗΣΗ ΣΤΟ ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ Η ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Ο Αγιορείτικος τρόπος ζωής Η καταγωγή και η εξέλιξη τη αγιορείτικης αρχιτεκτονικής Οι οικονομικοί πόροι Κανονισμοί-Αρχές δόμησης Τα υλικά και οι τρόποι δόμησης και τα χαρακτηριστικά στοιχεία της αγιορίτικης αρχιτεκτονικής ΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ Μονές Γενική Κτιριολογική διάταξη Μονών Πύλες εισόδου Η Αυλή Το Καθολικό Η Τράπεζα Η Φιάλη Πύργοι Κιόσκια Σκήτες Κελλία, Καθίσματα, Καλύβες Κελλία Προβάτας Κελλία Μορφωνούς Κελλία Κερασιάς Κελλία Αγίου Νείλου Κελλία Καρυών Ησυχαστήρια ή Ασκητήρια Κατουνάκια Καρούλια Άγιος Βασίλειος Βουλευτήρια Βίγλα ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΑΓΙΟ ΌΡΟΣ ΓΕΝΙΚΑ ΑΡΧΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΡΟΠΟΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Ξύλινα δομικά στοιχεία

3 Ενίσχυση δοκών Υπολογισμοί ξύλινων κατασκευών Ανακατασκευή στέγης Πατώματα Υποστυλώματα Τοιχοποιίες Ενίσχυση - ανακατασκευή σκελετού ξυλόπηκτης τοιχοποιίας (τσατμαδότοιχου) με αντικατάσταση φθαρμένων στοιχείων Ενίσχυση φέροντος οργανισμού με ελκυστήρες, αγκυρώσεις και διαζώματα Ρωγμές σε τοιχοποιία Απομάκρυνση ξυλοδεσιάς από λιθοδομή Ενέματα Αντιμετώπιση υγρασίας ΠΥΡΓΟΙ ΚΑΙ ΑΡΣΑΝΑΔΕΣ ΠΥΡΓΟΙ Ιστορική εξέλιξη Αρχιτεκτονική Εισαγωγή Μορφολογία Εσωτερική οργάνωση Εξωτερική όψη Κατάταξη Οχυρωματικοί Πύργοι κωδωνοστασίων Κατάλογος πύργων ΑΡΣΑΝΑΔΕΣ ΜΟΝΩΝ Ο αρσανάς διαμέσου των αιώνων Ο αθωνικός αρσανάς ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΥΡΓΩΝ ΚΑΙ ΑΡΣΑΝΑΔΩΝ Ερειπωμένοι Ο ερειπωμένος αρσανάς της Ι.Μ. Κωνσταμονίτου και ο νέος Ο ερειπωμένος αρσανας της Ι.Μ. Αγίου Παύλου και ο νέος Αποκατεστημένοι Ο πύργος του αρσανά της Ι.Μ. Ζωγράφου Το συγκρότημα του αρσανά της Ι.Μ. Δοχειαρίου Ο Πύργος της Μεταμορφώσεως της Ι.Μ. Βατοπεδίου Ο πύργος της Ι.Μ. Σταυρονικήτα Πύργος Ι.Μ. Διονυσίου Το Συγκρότημα του Αρσανά της Ι.Μ. Σιμωνόπετρας ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

4 3 1. ΓΕΝΙΚΑ 1.1 ΙΣΤΟΡΙΚΑ Το Άγιο Όρος είναι μια «Αυτόνομη Μοναστική Πολιτεία» εντός της Ελλάδας, (μοναδική στο κόσμο), στην χερσόνησο του Άθω της Χαλκιδικής στην Μακεδονία που θεωρείται κέντρο του Ορθόδοξου Μοναχισμού. Θεωρείται από τα σημαντικότερα τμήματα όχι μόνο της Βαλκανικής, αλλά της Ευρώπης και της Ανατολικής Εκκλησίας λόγω της μεγάλης εθνικής, ιστορικής, θρησκευτικής, γραμματειακής και πολιτισμικής αξίας αυτού ως ακόμη και κέντρου διατήρησης και συντήρησης πλούσιου υλικού. Aληθώς καταφύγιο και μουσείο μοναδικού θησαυρού ελληνικής τέχνης και γραμμάτων. Αποτελεί ένα μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία : στην ιστορία της θρησκείας, στην ιστορία του Έθνους, στην ιστορία της τέχνης. Είναι ενας τεράστιος εθνικός και θρησκευτικός θησαυρός, όπου φυλάγεται αυτούσια και μεγαλεπήβολη η ζωντανή παρουσία του μεσαιωνικού Ελληνισμού. Oι χώροι λατρείας, τα μνημεία τέχνης (αγιογραφίες, ξυλόγλυπτα, εικόνες κ.λ.π.) τα ιερά σκεύη, τα κειμήλια, τα ιστορικά χειρόγραφα, τα σπάνια βιβλία που φυλάσσονται στις Ι. Μονές καθιστούν το 'Αγιον Όρος ένα ζωντανό μνημείο Πολιτισμού, έναν πόλο έλξης διεθνούς ενδιαφέροντος μέσα σε ένα πρωτόγνωρο Φυσικό Περιβάλλον. Το Άγιο Όρος σύμφωνα με τη μυθολογία έγινε από τον γίγαντα Άθω ο οποίος, όταν γινόταν η γιγαντομαχία (η μάχη μεταξύ γιγάντων και θεών) άρπαξε ένα βουνό της Θράκης και το εκσφενδόνησε προς τον Όλυμπο. Το όρος όμως έπεσε στο Αιγαίο στη θέση της σημερινής χερσονήσου και πήρε το όνομά του από τον γίγαντα που το εκσφενδόνισε. Σύμφωνα με την προφορική αγιορείτικη παράδοση, η ίδια η Παναγία αγιοποίησε τον Άθω. 'Οταν κάποτε ταξίδευε με τον Ευαγγελιστή Ιωάννη προς την Κύπρο βρέθηκε σε θαλασσοταραχή στις ακτές της χερσονήσου όπου και προσορμίστηκε. Εκεί γοητεύτηκε τόσο από τις καλλονές του μέρους, ώστε πριν φύγει παρακάλεσε τον Χριστό να της το χαρίσει. Από τότε το Άγιο Όρος οναμάστηκε "κήπος ή περιβόλι της Παναγιάς" και εκεί άρχισαν να συχνάζουν μοναχοί και ασκητές. Στην πραγματικότητα ο Άθως συνέδεσε την ιστορία και µε δύο καταποντισµούς στόλων. Ο πρώτος συνέβη το 492 π.χ. όταν ο στρατηγός των Περσών Μαρδόνιος εκστρατεύει κατά των Αθηνών και της Ερέτριας. Στους βράχους του Νυµφαίου βυθίζονται

5 4 τα 300 πλοία εκείνου, µαζί µε οπλίτες. Ο δεύτερος συνέβει το 411 π.χ. όπου βυθίζονται 50 Σπαρτιάτικα πλοία, µε ναύαρχο τον Επικλέα. Ο εποικισµός του Άθω είναι αρχαιότατος. Ως πρώτοι έποικοι αναφέρονται Πελασγοί από τη Λήµνο. Μετά την λήξη του Τρωϊκού πολέµου, το 1184 π.χ.,µεγάλες περιοχές κοντά στην Τροία, μέχρι και τη Χαλκιδική, βρίσκονται έρηµες και ακατοίκητες. Τότε δύο δυναµικές πόλεις της Εύβοιας, η Ερέτρια και η Χαλκίδα, αλλά και η Άνδρος, εποικούν τη Χαλκιδική, φυσικά και τον Άθω. Το επίτευγµα που πρέπει να αναφερθεί από την αρχαιότητα είναι το ότι κατά το 481 ολοκληρώθηκε η κατασκευή της διώρυγας του Άθω από τον Ξέρξη που διήρκεσε 3 χρόνια. Στην μετά Χριστού εποχή ο Απόστολος Παύλος και οι λοιποί συνοδοί του εκχριστιανίζουν ταχύτατα τον Άθω. Με τον ισλαµικό επεκτατισµό, οι πόλεις του Άθω, δεχόµενες συχνές επιδροµές ερηµώνονται, επί ένα, ίσως και δύο αιώνες. Ο πρώτος μοναχός αναφέρεται ότι είναι ο Άγιος Πέτρος ο Αθωνίτης (8 ος αι.). Καταφύγιο στον Άθωνα βρίσκουν πολλοί μοναχοί τον 7ο αιώνα. Προέρχονται από περιοχές της Αιγύπτου και της Παλαιστίνης ξεριζωµένοι από τις µοναστικές τους εστίες, λόγω της ισλαµικής προέλασης. Το 883 εκδίδεται και το πρώτο αυτοκρατορικό χρυσόβουλλο, από τον Βασίλειο Ά Μακεδόνα, µε το οποίο και ευνοείται η απρόσκοπτη ανάπτυξη του Αγίου Όρους σε µοναχοπολιτεία, µε το αίτηµα, οι εδώ ασκούµενοι να εύχονται «υπέρ της γαληνότητος και υπέρ παντός του των χριστιανών συστήµατος». Το δεύτερο χρυσόβουλλο εκδίδεται το 908, και το τρίτο το 934, όπου δείχνεται το αυτοκρατορικό ενδιαφέρον υπέρ του Αγίου Όρους. Από αυτό διαπιστώνεται πως το πνευµατικό κέντρο του Αγίου Όρους, µε διοικητικές αρµοδιότητες, µεταφέρθηκε από τον Ζυγό στις Καρυές και πως το Πρωτάτο, ως «καθέδρα των γερόντων», αποτελεί το σύµβολο της πνευµατικής εξουσίας και της παναγιορειτικής ενότητας. Το , µε ειδικό επίσηµο έγγραφο, διευθετείται και η οριοθέτηση µεταξύ των Αθωνιτών και των Ιερισσιωτών, µε φυσικό σύνορο τον Ζυγό, όπως και σήµερα. Τον 10 ο αι. το Άγιο Όρος επιβάλλεται ως πανορθόδοξη και οικουµενική µοναστική πολιτεία, από την παρουσία του Αγίου Αθανασίου, ο οποίος ίδρυσε και τη μονή Μεγίστης Λαύρας, το 997. Το 961 ο Αθανάσιος, καλεσµένος στην Κρήτη, από τον στρατηγό και μετέπειτα αυτοκράτορα (963) Νικηφόρο Φωκά, συντελεί στην ανακατάληψη της Νήσου από τους Σαρακηνούς που την κατείχαν. Η εκστρατεία εκείνη, µεγάλης σηµασίας για τη Μεσόγειο, στέφεται από επιτυχία. Οι πειρατικοί θησαυροί στα σπήλαια της Κρήτης περνούν στην κατοχή των νικητών. Ο Νικηφόρος παραχωρεί µε ευγνωµοσύνη στον δάσκαλό του, που

6 5 συντέλεσε στην κατάληψη, µέρος εκείνου του θησαυρού, για να ιδρυθεί η Λαύρα. Η ανέγερση της Λαύρας εισάγει επαναστατική εποχή για τα αγιορείτικα πράγµατα, επειδή τα συντηρητικά στοιχεία του Άθω την αντιµετωπίζουν ως επικίνδυνη καινοτοµία, που ανέτρεπε τον ήδη διαµορφωµένο θεσµό του ερηµιτισµού στον Άθω. ηµιουργείται κλίµα διχόνοιας και οι φιλονικίες φτάνουν μέχρι τον αυτοκράτορα Ιωάννη τον Τσιµισκή ( ), ο οποίος και στέλνει εδώ τον ηγούµενο της µονής Στουδίου Ευθύµιο. Ο Ευθύµιος επαναφέρει την ευταξία, εκδίδοντας και το Ά Τυπικό (972). Ο 11 ος αι. αρχίζει µε το µεσουράνηµα του Αγίου Όρους, το οποίο αναγνωρίζεται ως η µεγαλύτερη µοναστηριούπολη της οικουµένης. Εδώ συναντούνται όλοι οι τρόποι µοναστικής άσκησης, από τον ακραίο ερηµιτισµό µέχρι και τον ιδιόρρυθµο. Οι µεγάλες Μονές ήδη υπάρχουν : Μ. Λαύρα, Βατοπεδίου, Ιβήρων, Ξηροποτάµου, Ζωγράφου, οχειαρίου, Φιλοθέου, Εσφιγµένου, Ρωσικού, Αµαλφηνών. Λειτουργούν και περί τα 180 µονύδρια, κελλιά και καλύβες, ενώ ο αριθµός των µοναχών ανέρχεται σε και πλέον. Οι µεγάλες Μονές είναι αυτοδιοικούµενες και ανεξάρτητες. Το 1045 συντάσσεται το Β Τυπικό, µε σκοπό την επαναφορά όσων αθετήθηκαν. Τα υπογράφει ο Κων/νος ο Θ, ο Μονοµάχος. Ο Πρώτος αναγνωρίζεται ως ο πρόεδρος, ο «προκαθεζόµενος» των συνάξεων, ενώ παράλληλα µε τη σύναξη των γερόντων λειτουργεί η µικρή σύναξη διάρκειας, η Επιστασία. Μετά την κατάληψη μεγάλου μέρους της βυζαντινής επικράτειας από τους σταυροφόρους της σταυροφορίας (1204) το Άγιο Όρος, µε γράµµα του Πάπα Ιννοκεντίου Γ (27/11/1206), υπάγεται πολιτικά στο «κράτος», της Θεσσαλονίκης υπό τον Βονιφάτιο de Montisterrati και εκκλησιαστικά υπό τον «επίσκοπο» Σαµάρειας- Σεβάστειας, συµβατικής παπικής επισκοπής στη Θράκη. Tο 1222 ο δεσπότης Ηπείρου Θεόδωρος ούκας ανακαταλαµβάνει τη Μακεδονία και το Όρος. Το 1261, µε την ανακατάληψη της Πόλης, το Όρος ανανεώνει τους δεσµούς του µε το Πατριαρχείο. Η κατάσταση όµως θα παραµείνει ρευστή, επιτεινόµενη από τις συχνές εφόδους των Βουλγάρων, Σικελών, Φράγκων, Τούρκων. Το 1270 ο αυτοκράτορας Μιχαήλ ο Η αρχίζει τις προσπάθειες για την ένωση της Ορθοδοξίας µε τον παπισµό. Η ένωση εκείνη συντελείται το Οι Αγιορείτες µηνύουν του αυτοκράτορα. Το Αγίο Όρος κόβει το µνηµόσυνο του αυτοκράτορα κι αυτός στέλνει στρατεύµατα. Μονές πυρπολήθηκαν, καθώς και το Πρωτάτο. Μετά το θάνατο του Μιχαήλ, αυτοκράτορας ανακηρύσσεται ο γιος του Ανδρόνικος Β που έριξε το βάρος στην ανασυγκρότηση και την επούλωση των πληγών, εκδίδοντας, ειδικά για το Άγιο Όρος πάνω

7 6 από 100 χρυσόβουλλα. Κατά το διάστηµα , ένα κύµα καταλάνικων συµµοριών, κατακλύζει τον Άθω, φέρνοντας την καταστροφή. Με την προέλαση των Σέρβων και την επίσκεψη του κράλλη Στέφανου Dusan, το , Σέρβοι αρχιερείς ζητούν να υπαγάγουν τον Άθω. Το 1350 οι Αγιοτείτες μοναχοί, που προέβλεπαν την κατάκτηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τους Οθωμανούς, πήγαν με δώρα και προφήτευσαν στον σουλτάνο Ορχάν την μελλοντική πτώση της Κωνσταντινούπολης. Ενθουσιασμένος εκείνος τους έδωσε έγγραφη αναγνώριση της αυτονομίας και των δικαιωμάτων που είχε το Άγιο Όρος από το 972. Το 1403 Βασιλιάς Μανουήλ Β Παλαιολόγος ανακαταλαµβάνει τη Μακεδονία µέχρι τα Τέµπη, αναγκάζοντας τους Τούρκους, µε ειδικό όρο της 29/09/1404, να µην εισέρχονται στο Όρος ούτε να ενοχλούν τους µοναχούς. Το 1424 το Άγιο Όρος παραδίδεται στο σουλτάνο Μουράτ Β, οποίος σεβάστηκε το φιρμάνι του προγόνου του. Η αυτονομία τηρήθηκε από τους Τούρκους με θρησκευτική προσοχή. Έτσι το Άγιο όρος στα χρόνια της Τουρκοκρατίας γνώρισε μεγάλη ακμή, τόσο υλική όσο και πνευματική. Έφτασε μάλιστα σε ορισμένες περιόδους και τους μοναχούς. Τότε ιδρύθηκε και η Αθωνιάδα Ακαδημία. Μόνο κατά την επανάσταση του 1821, όπου πήραν μέρος πολλοί μοναχοί, καταλύθηκε η αυτονομία του Όρους από 3000 Τούρκους που εγκαταστάθηκαν εκεί το Στις 2/11/1912 καταλαμβάνεται από τους Έλληνες με παρουσία της ναυαρχίδας «Αβέρωφ». Η άνοδος που άρχισε από την αρχή του αιώνα, έφτασε στο αποκορύφωμα το Οι Μοναχοί φτάνουν τις Το 1924 ψηφίζεται ο Καταστατικός Χάρτης, µε τον οποίο καθορίζονται οι σχέσεις Αγίου Όρους και Ελληνικού Κράτους. Το 1963 γιορτάζεται µε βυζαντινή µεγαλοπρέπεια και χάρη η επέτειος της Χιλιετηρίδος του Όρους. Οι µοναχοί σήµερα ειναι περίπου ΔΙΟΙΚΗΣΗ Η διοίκηση του Αγίου Όρους καθ όλη τη µακραίωνη ιστορική του πορεία, από τότε δηλαδή που επίσηµα οργανώθηκε σε αυτό ο µοναχικός βίος µε την έκδοση του Τυπικού του βυζαντινού αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιµισκή το 972 µέχρι και σήµερα ακόµη, εξακολουθεί να διέπεται από ένα ιδιόµορφο πολιτικό και εκκλησιαστικό καθεστώς. Κι αυτό φαίνεται πολύ καθαρά µέσα από τα αυτοκρατορικά χρυσόβουλλα (διατάγµατα) και "Τυπικά", τα Πατριαρχικά σιγίλλια (έγγραφα), τα σουλτανικά φιρµάνια, τους "Γενικούς

8 7 Κανονισµούς" του Οικουµενικού Πατριαρχείου και τη µεταγενέστερη νοµοθεσία. Σήµερα, ύστερα από τη Συνθήκη των Σεβρών της 10ης Αυγούστου 1920, που επικυρώθηκε µε τη συνθήκη της Λωζάνης της 24ης Ιουλίου 1923, το Άγιο Όρος υπάγεται στην κυριαρχία της Ελλάδος. Από τη διάταξη του Συντάγµατος, στο Άγιο Όρος πρέπει να συνυπάρχουν δύο διοικητικές Αρχές. Μία Πολιτική ιοικητική Αρχή και µία Μοναστηριακή ιοικητική Αρχή. "Κυρίαρχες" μονες, ονοµάζονται αυτές οι μονές που αυτοδιοικούνται σύµφωνα µε το δικό τους Εσωτερικό Κανονισµό, και στις οποίες υπάγονται όλα τα Εξαρτήµατα που βρίσκονται στο Άγιο Όρος, δηλαδή οι Σκήτες, τα Κελλιά, οι Καλύβες, τα ησυχαστήρια και τα καθίσµατα. Σήµερα εξακολουθούν όχι µόνον να αυτοδιοικούνται, να διοικούνται δηλαδή σύµφωνα µε τα όσα ορίζει ο Εσωτερικός τους Κανονισµός, ο οποίος ψηφίζεται από τις ίδιες και εγκρίνεται από την Ιερή Κοινότητα που τις εποπτεύει, αλλά και να διαχειρίζονται µόνες τους τις περιουσίες τους. Έτσι σήµερα όλες ανεξαιρέτως οι Μονές του Αγίου Όρους είναι κοινόβιες και στα Εξαρτήµατα των Κυρίαρχων αυτών Μονών, όπως αναφέρθηκε, ανήκουν: Οι "Σκήτες", οι οποίες διέπονται από έναν Εσωτερικό Κανονισµό που εγκρίνεται από την Κυρίαρχη Μονή. Οι Σκήτες είναι δώδεκα. Τέσσερις κοινόβιες και οκτώ ιδιόρρυθµες. Τα "Κελλιά", όπου σε κάθε ένα από αυτά ασκείται ένας µοναχός που καλείται γέροντας και είναι εξοικειωµένος µε τη µοναστική ζωή, γιατί ασκήθηκε ως αδελφός στην Κυρίαρχη Μονή. Αν και τον γέροντα αυτόν συνήθως τον ακολουθούν και δύο ακόµη µοναχοί. Παρά ταύτα τα τρία αυτά πρόσωπα του κάθε Κελλιού µπορούν να προσλάβουν και άλλους ακόµη τρεις δόκιµους µοναχούς ή υποτακτικούς, χωρίς όµως να επιτρέπεται η παραπέρα αύξηση του αριθµού της. Οι "Καλύβες", τα "ησυχαστήρια", τα "καθίσµατα", τα "ερηµητήρια" και οι "εγκλείστρες" είναι τόποι ιεροί των Κυρίαρχων Μονών, στους οποίους ασκείται ένας συνήθως µοναχός, ο οποίος ζει από τα ελέη των Μονών και τους καρπούς της γης. Στα µονοπρόσωπα διοικητικά όργανα των Μονών και των Εξαρτηµάτων τους υπάγονται: Ο Ηγούµενος για τις Μονές. Αυτός είναι αιρετός και ισόβιος. Τον εκλέγουν µε µυστική ψηφοφορία όλοι οι αδελφοί της Μονής που έχουν συµπληρώσει εξαετία από τότε

9 8 που έγιναν µοναχοί. Ο Ηγούµενος, ως πνευµατικός πατέρας, ασκεί µόνος του την πνευµατική εξουσία πάνω στους αδελφούς της Μονής. Κατά την άσκηση της διοικητικής του εξουσίας οφείλει να συνεργάζεται υποχρεωτικώς µε την "Επιτροπή" (βλ. πιο κάτω) Ο ικαίος για τις Σκήτες. Τον εκλέγουν στις αρχές Μαϊου οι Γέροντες των Καλυβών και η θητεία του είναι ετήσια. Στα συλλογικά διοικητικά όργανα των Μονών και των Εξαρτηµάτων τους υπάγονται : Η "Επιτροπή" και η "Γεροντία" για τις Κυρίαρχες Μονές και οι "Σύµβουλοι" και η "Σύναξη των Γερόντων" για τις Σκήτες. Τέλος, στα γενικά διοικητικά όργανα του Αγίου Όρους, όπως αναφερθήκε, υπάγονται η Ιερή Κοινότητα, η Ιερή Επιστασία και η Έκτακτη Εικοσαµελής Σύναξη. Η Ιερή Κοινότητα του Αγίου Όρους, η οποία εδρεύει στις Καρυές, είναι σώµα διαρκές, που αποτελείται από τους είκοσι αντιπροσώπους των ισάριθµων Κυριαρχικών Μονών του Αγίου Όρους. Οι αντιπρόσωποι αυτοί εκλέγονται ο καθένας από τη Μονή που προέρχεται σύµφωνα µε τον Εσωτερικό Κανονισµό της Μονής του, το βραδύτερο µέσα στο πρώτο δεκαπενθήµερο του μηνός Ιανουαρίου κάθε έτους. Η υπηρεσία τους είναι ετήσια. Η Ιερή Κοινότητα συνεδριάζει τακτικώς τρεις φορές την εβδοµάδα και εκτάκτως όσες φορές παραστεί ανάγκη. Γι' αυτό και οι αντιπρόσωποι παραµένουν µονίµως στις Καρυές, για να προσέρχονται ανελλιπώς στις συνεδριάσεις της Ιερής Κοινότητας. Τη συζήτηση των συνεδριάσεων αυτών τη διευθύνει ο Πρωτοεπιστάτης. Και απαρτία σε αυτές υπάρχει όταν παρευρίσκονται τα 2/3 των αντιπροσώπων, δηλαδή 14 αντιπρόσωποι. Επίσης σε αυτές µπορεί να παρευρίσκονται και ο ιοικητής του Αγίου Όρους σε περίπτωση που προσκληθεί. Η Ιερή Επιστασία αντιπροσωπεύει την εκτελεστική εξουσία της Ιερής Κοινότητας και αποτελείται από τέσσερα µέλη. Γι' αυτό και οι είκοσι Ιερές Μονές διαιρούνται σε πέντε τετράδες, κάθε µία από τις οποίες ασκεί την Ιερή Επιστασία για ένα χρόνο ανά πενταετία. Προς τούτο αποστέλλεται κάθε έτος από κάθε Μονή καθεµιάς τετράδας ένας Επιστάτης, που έχει τα ίδια προσόντα µε εκείνα των αντιπροσώπων των Μονών. Ο Επιστάτης της πρώτης στην τάξη Μονής καλείται Πρωτεπιστάτης, είναι ο πρόεδρος της Ιερής Επιστασίας και ως σύµβολο της εξουσίας του κρατάει τη ράβδο του Πρώτου. Η Έκτακτη Εικοσαµελής Σύναξη αποτελείται από τους Ηγουµένους και τους Προϊσταµένους των Είκοσι ιερών Μονών. Αυτή συνέρχεται αυτοδικαίως δύο φορές το χρόνο. Μία φορά 15 ηµέρες µετά το Πάσχα και µία φορά στις 20 Αυγούστου. Η Έκτακτη

10 9 Εικοσαµελής Σύναξη αποτελεί το ανώτατο νοµοθετικό και δικαστικό σώµα στο Άγιο Όρος. Τέλος, στο Οικουµενικό Πατριαρχείο, ως ανώτατο δικαστήριο υπάγονται όλες οι πνευµατικές υποθέσεις. 1.3 ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ Σύμφωνα με το άρθρο 105 περί καθεστώτος του Αγίου Όρους 1. H χερσόνησος του Άθω, από τη Mεγάλη Bίγλα και πέρα, η οποία αποτελεί την περιοχή του Aγίου Όρους, είναι, σύμφωνα με το αρχαίο προνομιακό καθεστώς του, αυτοδιοίκητο τμήμα του Eλληνικού Kράτους, του οποίου η κυριαρχία πάνω σ αυτό παραμένει άθικτη. Aπό πνευματική άποψη το Άγιο Όρος διατελεί υπό την άμεση δικαιοδοσία του Oικουμενικού Πατριαρχείου. Όλοι όσοι μονάζουν σ αυτό αποκτούν την ελληνική ιθαγένεια μόλις προσληφθούν ως δόκιμοι ή μοναχοί, χωρίς άλλη διατύπωση. 2. Tο Άγιο Όρος διοικείται, σύμφωνα με το καθεστώς του, από τις είκοσι Iερές Mονές του, μεταξύ των οποίων είναι κατανεμημένη ολόκληρη η χερσόνησος του Άθω, το έδαφος της οποίας είναι αναπαλλοτρίωτο. H διοίκησή του ασκείται από αντιπροσώπους των Iερών Mονών, οι οποίοι αποτελούν την Iερή Kοινότητα. Δεν επιτρέπεται καμία απολύτως μεταβολή στο διοικητικό σύστημα ή στον αριθμό των Mονών του Aγίου Όρους, ούτε στην ιεραρχική τάξη και τη θέση τους προς τα υποτελή τους εξαρτήματα. Aπαγορεύεται να εγκαταβιώνουν στο Άγιο Όρος ετερόδοξοι ή σχισματικοί. 3. O λεπτομερής καθορισμός των αγιορείτικων καθεστώτων και του τρόπου της λειτουργίας τους γίνεται από τον Kαταστατικό Xάρτη του Aγίου Όρους, τον οποίο, με σύμπραξη του αντιπροσώπου του Kράτους, συντάσσουν και ψηφίζουν οι είκοσι Iερές Mονές και τον επικυρώνουν το Oικουμενικό Πατριαρχείο και η Bουλή των Eλλήνων. 4. H ακριβής τήρηση των αγιορείτικων καθεστώτων τελεί ως προς το πνευματικό μέρος υπό την ανώτατη εποπτεία του Oικουμενικού Πατριαρχείου και ως προς το διοικητικό μέρος υπό την εποπτεία του Kράτους, στο οποίο ανήκει αποκλειστικά και η διαφύλαξη της δημόσιας τάξης και ασφάλειας. 5. Oι πιο πάνω εξουσίες του Kράτους ασκούνται από διοικητή, του οποίου τα δικαιώματα και καθήκοντα καθορίζονται με νόμο. Mε νόμο επίσης καθορίζονται η δικαστική εξουσία που ασκούν οι μοναστηριακές αρχές και η Iερή Kοινότητα, καθώς και τα τελωνειακά και φορολογικά πλεονεκτήματα του Aγίου Όρους.

11 10 2. ΦΥΣΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 2.1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Η Χερσόνησος του Αγίου Όρους (Εικ. 2.1.) είναι ο βοριοανατολικός δάκτυλος της Χαλκιδικής, που εισέρχεται σε βάθος 47750μ. στο Αιγαίο πέλαγος έως το ακρωτήρι Ακράθως. Φυσικό όριο της χερσονήσου προς την υπόλοιπη Χαλκιδική αποτελεί ο Ακάνθιος ισμός όπου το 480π.χ. ο Ξέρξης είχε επιχειρήσει να ανοίξει την ομώνημη διώρυγα. Έχει έκταση 332,5μ 2 και πλάτος που κυμαίνεται από 5380μ.,το ελάχιστο, στο στένωμα Βατοπέδι-αρσανάς Ζωγράφου έως 10800μ, το φαρδύτερο,στην περιοχή απο τον αρσανά Μεγίστης Λαύρας μέχρι τον αρσανά Αγίας Άννας. Εικόνα 2.1 Η χερσονησος του Άθω Η κατάσταση εδαφολογικά χαρακτηρίζεται ανώµαλη: λοφοσειρές που αρχίζουν από τη Μεγάλη Βίγλα, παράλληλα κατευθυνόµενες προς το νότιο άκρο,καταλήγοντας στο βουνο Άθως, ύψους µέτρων. 2.2 ΦΥΣΗ Η πολιτιστική κληρονομιά του Αγίου Όρους δεν περιορίζεται μόνο στα θαυμάσια

12 11 αρχιτεκτονήματα και τα μοναδικά κειμήλια των ιερών μονών, σκητών και κελιών αλλά εκτείνεται και στο απαράμιλλο και επίσης μοναδικό φυσικό περιβάλλον, το τοπίο που περιβάλλει τις ιερές μονές. (Εικ.2.2) Η Αθωνική πολιτεία διαθέτει ένα παρθένο και μοναδικού κάλους φυσικό περιβάλλον με κυριότερο χαρακτηριστικό τα οικοσυστήματα με την μεγάλη ποικιλία φυτών - ένα μωσαϊκό βλάστησης ημιερημικού, ευρομεσογειακού, υποηπειρωτικού, ηπειρωτικού μεσοευρωπαϊκού, υπαλπικού και αλπικού τύπου - και ζώων σε ένα αρχέγονο περιβάλλον όπου ποτέ δεν υπήρξε αδικαιολόγητη ανθρώπινη παρέμβαση. Εικόνα 2.2 Οι φυσικές ομορφιές του Όρους: οι καταρακτες της δυτικής πλευράς Η μεγάλη ποικιλία γεωλoγικών σχηματισμών και πετρωμάτων, το πολυσχιδές της μορφολογίας του εδάφους, το μεγάλο σχετικά υπερθαλάσσιο ύψος του Άθω, ο οποίος ορθώνεται απότομα από την επιφάνεια της θάλασσας στα 2.033μ, σε συνδυασμό με τη μεγάλη ποικιλία κλιματικών τύπων, την απομόνωση της περιοχής και την έλλειψη βόσκησης, δημιουργούν ένα πολυποίκιλο μωσαϊκό τύπων βλάστησης. Οι τύποι βλάστησης που απαντούν στο Άγιο Όρος ξεκινούν από τους καθαρά μεσογειακούς και φθάνουν μέχρι τους υπαλπικούς, με μοναδική πληρότητα, καθώς και μεγάλη ποικιλία ειδών φυτών και ζώων. Χλωρίδα Τα τοπία που δημιουργούνται από τον συνδυασμό της βλάστησης και της μορφολογίας του εδάφους είναι σπάνιας ομορφιάς και ποικιλίας. Συναντώνται από τα πιο

13 12 «ήμερα» της παραθαλάσσιας ζώνης μέχρι τα πιο «άγρια» τοπία των φαραγγιών και των απόκρημνων βράχων. Τα δάση μπορούν να διακριθούν σε τρεις μεγάλες ζώνες: α) την ευμεσογειακή ζώνη των αείφυλλων πλατυφύλλων και των μεσογειακών κωνοφόρων όπου κυριαρχεί η χαλέπιος πεύκη, β) τη ζώνη των φυλλοβόλων πλατυφύλλων (με κυρίαρχο είδος την καστανιά και σημαντική την παρουσία των δρυών) και γ) τη ζώνη των ορεινών μεσογειακών κωνοφόρων. Ιδιαίτερη αξία έχουν επίσης τα μικτά δάση πλατυφύλλων που απαντούν κυρίως στο νότιο τμήμα της χερσονήσου. Οι ζώνες αυτές διαμορφώνονται κυρίως με την επίδραση του υψόμετρου και τροποποιούνται από την έκθεση και την κλίση των πλαγιών και τη φύση των πετρωμάτων Μέχρι τα μέσα του 19 ου αιώνα η χερσόνησος του Αγίου Όρους καλυπτόταν από μεγαλειώδη δάση με μεγάλη ποικιλία ειδών. Γύρω όμως στα τέλη του 19 ου αιώνα και ιδιαίτερα μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 και τη γεωργική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα του 1924, οι Ιερές Μονές στράφηκαν στην εκμετάλλευση των δασών αυτών κυρίως της καστανιάς αλλά και των αειφύλλων πλατυφύλλων για να αντισταθμίσουν τις σημαντικές απώλειες εισοδημάτων από τα μετόχια που έχασαν. Αποτέλεσμα ήταν η μετατροπή της πλειονότητας των δασών του Αγίου Όρους σε πρεμνοφυή. Παρολ αυτά, η βλάστηση διατηρεί τη θαλερότητα της και την πληρότητά της και αποτελεί μία όαση στη φτωχή σε δάση Βαλκανική Χερσόνησο. Σήμερα τα μόνα ψηλά δάση του Αγίου Όρους είναι εκείνα της οξιάς και των ορεινών μεσογειακών κωνοφόρων του μαύρου πεύκου και του έλατου καθώς και τα δάση της χαλεπίου πεύκης και ορισμένα, μικρής έκτασης, λείψανα μικτών δασών. Τα δάση των αειφύλλων πλατυφύλλων, τα οποία περιέβαλλαν τις περισσότερες Ιερές Μονές κάλυπταν ανέκαθεν τις ενεργειακές ανάγκες των μοναχών. Αυτός είναι ο λόγος που τα περισσότερο υποβαθμισμένα δάση (θαμνώνες) αειφύλλων πλατυφύλλων εμφανίζονται γύρω από τις Ιερές Μονές ή κοντά σ αυτές. Σημαντικό στοιχείο του τοπίου του Άγίου Όρους αποτελούν οι αγροί που βρίσκονται κυρίως γύρω από τις Ιερές Μονές και τις Σκήτες. Στους αγρούς αυτούς διατηρούνται πολλές ποικιλίες που έχουν χαθεί από την υπόλοιπη Ελλάδα. Πανίδα Στο Άγιο Όρος έχει καταγραφεί η παρουσία 131 ειδών πτηνών, 37 ειδών θηλαστικών, 14 ειδών ερπετών και 8 ειδών αμφιβίων.

14 ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ Εισαγωγή Η χερσόνησος του Άθω ή Αγίου Όρους είναι η ανατολικότερη των τριών χερσονήσων της Χαλκιδικής. Εκτείνεται μεταξύ των παραλλήλων 40 ο και 40 ο βορείου πλάτους και των μεσημβρινών 23 ο και 24 ο ανατολικού μήκους (από Γκρήνουιτς). Το μήκος της χερσονήσου είναι περίπου 45χλμ., καταλαμβάνει δε επιφάνεια 332,5χλμ 2.Η υψηλότερη κορυφή του Όρους Άθω (Εικ. 2.3.) στο νοτιότερο άκρο της χερσονήσου έχει ύψος 2033μ. Η κορυφή αυτή μπορεί να θεωρηθεί η υψηλότερη στη Βόρειο Ελλάδα, αν λάβουμε υπόψη όχι μόνο το ύψος πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, αλλά την υψομετρική διαφορά μεταξύ της εν λόγω κορυφής και του γειτονικού βάθους της θάλασσας, το οποίο βάθος είναι πάνω από 1000μ. Εικόνα 2.3 Το Όρος Άθως όπως φαίνεται από την Ι.Μ. Αγίου Παύλου Γεωτεκτονική θέση του Αγίου Όρους Η γεωτεκτονική της Ελλάδας αποτελείται από 12 γεωτεκτονικές ζώνες, οι πρώτες

15 14 των οποίων από Ανατολή προς Δύση είναι η μάζα της Ροδόπης, η Σερβομακεδονική μάζα, η Περιροδοπική ζώνη, η ζώνη του Αξιού κτλ. Κάθε γεωτεκτονική ζώνη χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα γεωτεκτονικά και λιθολογικά χαρακτηριστικά. Η χερσόνησος του Αγίου Όρους γεωτεκτονικά ανήκει κατά το μεγαλύτερο μέρος της στη Σερβομακεδονική μάζα, το δε νοτιότερο τμήμα της, που περιλαμβάνει το όρος Άθως, ανήκει στη Περιροδοπική ζώνη. Αποτελείται από τους εξής πετρογραφικούς σχηματισμούς: γνεύσιοι, σχιστόλιθοι, αμφιβολίτες, μάρμαρα, δηλαδή πετρώματα τα οποία είναι μεταμορφωμένα και εντός των οποίων διεισδύουν γρανιτικα σώματα. Υπάρχουν επίσης και ελάχιστα ιζήματα. Πριν συνεχίσουμε τη περιγραφή των πετρωμάτων του Αγίου Όρους, ας πούμε λίγα λόγια για τη χημική τους σύσταση και για τις κατηγορίες τους Χημική και ορυκτολογική σύσταση πετρωμάτων Από αναλύσεις που έχουν γίνει στο στερεό φλοιό της γης, προκύπτει ότι το 98,8% της σύστασης των πετρωμάτων αποτελείται μόνο από 8 στοιχεία. Αυτά είναι το οξυγόνο (Ο) 46%, το πυρίτιο (Si) 28%, το αργίλλιο (Al) 8%, ο σίδηρος (Fe) 6%, το μαγνήσιο (Mg) 4%, το ασβέστιο (Ca) 2,4%, το κάλιο (Κ) 2,3%, και το νάτριο (Na) 2,1%. Από αυτά, το οξυγόνο και το πυρίτιο αποτελούν τα ¾ του στερεού φλοιού της γης. Είναι προφανές, ότι ο συνδυασμός των παραπάνω στοιχείων θα δώσει πολύ λίγα ορυκτά ως συστατικά των πετρωμάτων. Έτσι οι άστριοι αποτελούν το 58% του στερεού φλοιού της γης, οι πυρόξενοι, οι αμφίβολοι και ο ολιβίνης 16%, ο χαλαζίας 13%, ο μαγνητίτης και ο αιματίτης 3,7%, οι μαρμαρυγίες 3,3% και ο ασβεστίτης 1,5%.Όλα τα άλλα ορυκτά μαζί αποτελούν το υπόλοιπο 4,5% Κατηγορίες πετρωμάτων Τα πετρώματα είναι οι δομικές μονάδες, από τις οποίες αποτελείται ο στερεός φλοιός της γης και έχουν ως συστατικό ορισμένα ορυκτά (που αναφέραμε πριν) με σταθερή μεταξύ τους αναλογία. Από άποψη γενέσεως τα πετρώματα διακρίνονται σε τρείς μεγάλες οικογένειες: τα πυριγενή, τα κρυσταλλοσχιστώδη ή μεταμορφωμένα και τα ιζηματογενή πετρώματα.

16 15 Κατά τα πρώτα στάδια δημιουργίας της γης, η προοδευτική πήξη (στερεοποίηση) των ρευστοποιημένων συστατικών της, δηλαδή του μάγματος, είχε ως αποτέλεσμα να σχηματισθεί η πρώτη οικογένεια πετρωμάτων, τα πυριγενή. Το μάγμα είναι το ίδιο υλικό, που όταν βρει διαφυγές εκχύνεται στην επιφάνεια της γης, οπότε ονομάζεται λάβα. Τα πετρώματα που σχηματίζονται από την πήξη της λάβας ονομάζονται ηφαιστίτες, ενώ εκείνα που σχηματίζονται από την πήξη του μάγματος σε μεγάλο βάθος ονομάζονται πλουτωνίτες. Ο γρανίτης είναι ένας πλουτωνίτης. Υπάρχει μια ακόμα κατηγορία πυριγενών πετρωμάτων, οι φλεβίτες, που προήλθαν από τη πήξη του μάγματος υπό μορφή φλεβών. Ο αρχικά στερεός φλοιός της γης διερράγη από ισχυρές δυνάμεις. Τμήματά του βυθίστηκαν στο εσωτερικό της γης, υπέστησαν την επίδραση ισχυρών πιέσεων και θερμοκρασιών και αναδύθηκαν μεταμορφωμένα, σχηματίζοντας τη δεύτερη οικογένεια, τα κρυσταλλοσχιστώδη ή μεταμορφωμένα πετρώματα. Υπό τον όρο μεταμόρφωση περιλαμβάνονται όλες οι μεταβολές τις οποίες υπέστει ένα πέτρωμα, χωρίς να περιλαμβάνονται σε αυτές εκείνες, που οφείλονται σε επιφανειακά αίτια (π.χ. διάβρωση, αποσάθρωση). Τα περισσότερα των κρυσταλλοσχιστωδών πετρωμάτων έχουν σχιστοφυή υφή. Παράδειγμα είναι ο γνεύσιος αλλά και το μάρμαρο. Η συνεχής ψύξη της γης συμπύκνωσε κάποτε τους υδρατμούς της ατμόσφαιρας. Ακολούθησαν κατακλυσμιαίες βροχές, που επέφεραν την έντονη διάβρωση των πετρωμάτων. Τεράστιες ποσότητες γεωμαζών αποσπάστηκαν λόγω της διάβρωσης, μεταφέρθηκαν από τα ρέοντα ύδατα, αποτέθηκαν στους πυθμένες λιμνών και θαλασσών, συμπαγοποιήθηκαν και στη συνέχεια αναδύθηκαν σχηματίζοντας μέρος της χέρσου. Έτσι σχηματίστηκε η τρίτη οικογένεια πετρωμάτων, τα ιζηματογενή. Παραδείγματα ιζηματογενών πετρωμάτων είναι ο ασβεστόλιθος και ο ψαμμίτης Περιγραφή των πετρωμάτων Τα πετρώματα του Αγίου Όρους έχουν λίγο μελετηθεί, κυρίως λόγω του δύσβατου της περιοχής.

17 Γρανιτικά πετρώματα Στη γεωλογία, με τον όρο γρανιτικά πετρώματα, εννοούμε γενικώς μια συγκεκριμένη ομάδα πυριγενών πλουτωνικών πετρωμάτων. Στο Άγιο Όρος υπάρχουν δύο γρανιτικοί όγκοι: ο Γρανίτης Γρηγορίου και ο Γρανοδιορίτης Χιλιανδαρίου, οι οποίοι χαρακτηρίζονται έτσι από τις αντίστοιχες μονές που είναι χτισμένες πάνω τους. Ο Γρανίτης Γρηγορίου καταλαμβάνει έκταση 20χλμ 2. Πάνω στο γρανίτη αυτό, πλην της μονής Γρηγορίου, είναι κτισμένες και άλλες μονές, όπως η μονή Φιλοθέου και η μονή Σίμωνος Πέτρας. Σύμφωνα με τις τελευταίες ραδιοχρονολογήσεις, ο γρανίτης αυτός έχει ηλικία 50 εκατομμύρια χρόνια. Τα κυριότερα ορυκτά συστατικά, από τα οποία αποτελείται ο γρανίτης αυτός, είναι ο χαλαζίας, οι άστριοι, ο βιοτίτης και κάπου κάπου υπάρχει και κεροστίλβη. Ο Γρανοδιορίτης Χιλιανδαρίου, ο οποίος δεν έχει μελετηθεί, αποτελείται κυρίως από χαλαζία και αστρίους Κρυσταλλοσχιστώδη πετρώματα Εδώ ανήκουν οι γνεύσιοι, οι σχιστόλιθοι, οι αμφιβολίτες και τα μάρμαρα. Οι γνεύσιοι είναι κατά πολύ παλαιότεροι του γρανίτη και εμφανίζουν την τυπική εικόνα των κρυσταλλοσχιστωδών πετρωμάτων. Έχουν ορυκτολογική, αλλά και χημική σύσταση, παρόμοια με αυτή του γρανίτη. Οι σχιστόλιθοι μοιάζουν με τους γνεύσιους, διαφέρουν όμως στην ορυκτολογική σύσταση. Οι αμφιβολίτες είναι πετρώματα που αποτελούνται κυρίως από αστρίους και αμφιβόλους (κεροστίλβη) και έχουν σχιστοφυή ιστό. Το μάρμαρο αποτελείται αποκλειστικά από το ορυκτό ασβεστίτη (CaCO 3 ). Μαζί με τους ασβεστόλιθους αποτελούν τα μόνα από τα γνωστά πετρώματα που δεν είναι πυριτικοί σχηματισμοί.

18 ΣΕΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Τα μοναστήρια του Αγίου Όρους βρίσκονται κοντά στο νοτιοανατολικό άκρο της χερσονήσου του Άθω. Στην περιοχή αυτή συναντώνται δυο σεισμικές ζώνες, η ζώνη που ακολουθεί τη Σερβομακεδονική γεωλογική ζώνη και έχει διεύθυνση βορειοδυτική και η σεισμική ζώνη που ακολουθεί την Τάφρο του Βορείου Αιγαίου και έχει διεύθυνση βορειοανατολική νοτιοδυτική. Για το λόγο αυτό, η σεισμικότητα σε αυτή τη περιοχή είναι σημαντική. Η ιδιαιτερότητα της περιοχής του Αγίου Όρους από σεισμολογικής πλευράς, οφείλεται στο γεγονός ότι υπάρχουν ιστορικές πληροφορίες για σεισμούς μεγάλου σχετικά χρονικού διαστήματος, γιατί τέτοιες πληροφορίες είναι γραμμένες σε ιερά βιβλία Σεισμικότητα της ευρύτερης περιοχής του Αγίου Όρους Στην περιοχή αυτή μόνο επιφανειακοί σεισμοί συμβαίνουν, δηλαδή σεισμοί των οποίων τα εστιακά βάθη δεν υπερβαίνουν τα 60χλμ. Ο χάρτης των επικέντρων των επιφανειακών σεισμών δίνει μια ποιοτική αντίληψη για τη σεισμικότητα στη περιοχή του Αγίου Όρους. (Σχ. 2.1.) Για την ποσοτική μελέτη της σεισμικότητας μιας περιοχής εφαρμόζεται συνήθως ο νόμος των Gutenberg και Richter (1944), ο οποίος εκφράζεται με τη σχέση: Log N = a b M όπου Ν είναι ο ετήσιος αριθμός των σεισμών που συμβαίνουν στην περιοχή και έχουν μέγεθος Μ ή μεγαλύτερο, ενώ a,b είναι παράμετροι που πρέπει να υπολογισθούν με βάση τις διαθέσιμες σεισμολογικές παρατηρήσεις (μεγέθη σεισμών, χρόνοι γένεσής τους) για την υπό μελέτη περιοχή.

19 Σεισμική επικινδυνότητα στα μοναστήρια του Αγίου Όρους Για τον καθορισμό της σεισμικής επικινδυνότητας στα μοναστήρια του Αγίου Όρους χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία που λήφθηκαν από το βιβλίο Papazachos and Papazachou 1997 και δίνονται στον παρακάτω πίνακα. Σχήμα 2.1 Χάρτης των γνωστών σεισμών με το MW 3.0 που εμφανίστηκε στην ευρύτερη περιοχή της κεντρικής-βόρειας Ελλάδας από τους ιστορικούς χρόνους (550 π.χ.) μέχρι το Οι μαύροι κύκλοι δείχνουν τα επίκεντρα των σεισμών με το MW 6.5. Μια σημαντική συγκέντρωση των επίκεντρων προσδιορίζεται στον ορεινό όγκο Servomacedonian (σκιασμένη περιοχή) και το βόρειο Αιγαίο.

20 19 3. Η ΔΟΜΗΣΗ ΣΤΟ ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ 3.1 Η ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Ο Αγιορείτικος τρόπος ζωής Είναι εύκολα αντιληπτό ότι ο τρόπος ζωής των κατοίκων μιας περιοχής ασκεί πολύ μεγάλη επίδραση στην αρχιτεκτονική της περιοχής. Αυτή η επίδραση γίνεται ακόμα μεγαλύτερη αν ο τρόπος ζωής των κατοίκων είναι αρκετά ιδιαίτερος σε σχέση με αυτών που συναντούμαι στην υπόλοιπη κοινωνία, όπως ακριβώς συμβαίνει στο Άγιο Όρος. (Εικ. 3.1.) Παρακάτω λοιπόν αναπτύσσονται περιληπτικά οι διαφορετικοί τρόποι μοναστικού βίου που απαντώνται στον Άθω : ο ερημητικός, ο ημιερημητικός και ο ιδιορρυθμικός, και ο κλασικός κοινοβιακός. Ο ερμητικός τύπος ασκείται από μενονομένους μοναχούς οι οποίοι ζουν σε σπήλαια ή σε μικρά οικήματα τα λεγόμενα καθίσματα, ερημητήρια και ησυχαστήρια, που βρίσκονται κυρίως στη νοτιοδυτική πλευρά της χερσονήσου. Ο ημιερημητικός τύπος εφαρμόζεται από μικρές ομάδες τριών έως έξι μοναχών, οι οποίοι ζουν σε μικρότερα ή μεγαλύτερα οικήματα, τα λεγόμενα κελία και καλύβες, που είναι διασκορπισμένα σε ολόκληρη την έκταση του Αγίου Όρους. Ο ιδιορρυθμικός τύπος, μετά την εμφάνισή του κατά τον 14 ο αιώνα, εξαπλώθηκε επί Τουρκοκρατίας σε πολλές μονές και σκήτες της χερσονήσου και δεν απαντάται σε κανένα άλλο μέρος του ορθόδοξου μοναστικού κόσμου. Στον ιδιόρρυθμο τύπο, κάθε μοναχός διαθέτει ιδιαίτερο διαμέρισμα, όχι μόνο για την προσωπική του διαμονή αλλά και για την προετοιμασία του καθημερινού του φαγητού, με ατομική τραπεζαρία και μαγειρείο, ως και δωμάτια διαμονής φιλοξενουμένων. Σήμερα ο τύπος αυτός τείνει να εκλείψει. Εικόνες 3.1 Οι μοναχοί σε διάλειμα από τις εργασίες τους

21 20 Ο κλασικός κοινοβιακός τύπος ακολουθεί τους κανόνες του Οσίου Παχωμίου και του Μεγάλου Βασιλείου,των πατέρων του ορθόδοξου κοινοβιακού μοναστικού συστήματος, από τον τέταρτο αιώνα και εξής. Εφαρμόζεται σήμερα και στις είκοσι μονές του Αγίου Όρους. Σύμφωνα με τον κανόνα του Οσίου Παχωμίου, η ζωή στο κοινόβιο αναπτύσσεται μέσα στα όρια του περιβόλου της μονής. Μέσα στον περίβολο υπάρχει ο ναός, ο χώρος συνελεύσεων, η τράπεζα, η βιβλιοθήκη η αποθήκη ρουχισμού, το μαγειρείο, το αρτοποιείο, το φαρμακείο, το σιδηρουργείο, το ξυλουργείο και το υποδηματοποιείο. Κάθε μονή μπορεί να περιλαμβάνει τριάντα ή σαράντα οικήματα με είκοσι έως σαράντα μοναχούς στο καθένα. Στα οικήματα αυτά κάθε μοναχός διαθέτει δικό του μικρό κελί και υπάρχει ένα μεγάλο δωμάτιο όπου η κοινότητα μπορεί να συνέρχεται ευκαιριακά. Κοντά στην πύλη υπάρχει οίκημα της μονής για τους ξένους και πιο μακριά ένα άλλο για τις γυναίκες. Έξω από τη μονή υπάρχουν επίσης οι κήποι των λαχανικών. Ο Όσιος Αθανάσιος Αθωνίτης και οι μετέπειτα κτήτορες των είκοσι μονών εξειδίκευσαν τους κανόνες του Αγιορείτικου μοναχισμού, μέσα στα πλαίσια του κοινοβιακού τύπου, ενισχύοντας την ανεξαρτησία των μονών από κάθε κρατική ή εκκλησιαστική αρχή. Γίνεται λοιπόν εύκολα αντιληπτό, ότι διαφορετικοί τύποι μοναστικού τρόπου ζωής οδηγούν σε διαφορετικές αρχιτεκτονικές λύσεις. Έτσι στα κοινόβια κυριαρχεί το ομοιόμορφο κελί σε απλές η διπλές σειρές σε κάτοψη και σε επαλληλία σειρών καθ ύψος, ενώ στα ιδιόρρυθμά κυριαρχούν τα διαφόρων ειδών και μορφών ισόγεια ή και πολυώροφα διαμερίσματα. Οι αρχιτεκτονικές αυτές διαφοροποιήσεις επηρεάζουν όχι μόνο τους εσωτερικούς χώρους αλλά και τις όψεις των κτηρίων και των πτερύγων των μονών Η καταγωγή και η εξέλιξη τη αγιορείτικης αρχιτεκτονικής Η καταγωγή τις αγιορείτικης κληρονομιάς ανάγεται χωρίς καμία αμφιβολία στην Κωνσταντινούπολη. Οι αυτοκράτορες και αλλά σημαίνοντα πρόσωπα της αυτοκρατορίας ενίσχυαν με κάθε δυνατό τρόπο το Όρους για να αναπτύξει μια μεγάλη αρχιτεκτονική που απηχούσε στο μεγαλείο το Βυζαντίου. Η οικονομική αυτή ευχέρεια, οι γεωμορφολογικές συνθήκες τις περιοχής και η ανάγκη προστασίας από τις πειρατικές επιδρομές κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους, είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μεγάλων οικοδομικών έργων

22 21 βασισμένα στις αρχές της βυζαντινής φρουριακής αρχιτεκτονικής (Εικ. 3.2). Έτσι την κάθε μονή την περιβάλουν ψηλά τείχη που δεν συμβολίζουν μόνο τα όρια της μοναστικής κοινότητας από τον έξω κόσμο αλλά αποτελούν και ένα πραγματικό φρούριο με πολεμίστρες επάλξεις και αμυντικούς πύργους (μάλιστα από τον 17 ο αιώνα ενισχύονται με ζεματίστρες και κανόνια). Η απουσία κοσμικής ζωής υποχρέωσε την κάθε μονή να καταστεί όσο το δυνατόν περισσότερο αυτάρκης παραγωγική μονάδα. Η αρχική μορφή μιας αγιορείτικης μονή ήταν λοιπόν ένα συνδυασμός βυζαντινού φρουρίου, εξωτερικά, και ενός συνόλου αστικού τύπου κτηρίων με επίκεντρο το Καθολικό εσωτερικά. Εικόνα 3.2 Ο φρουριακός χαρακτήρας των μονών. Παράδειγμα Ι.Μ. Δοχειαρίου και Ι.Μ Σταυρονικήτα Το κυριότερο χαρακτηριστικό της αρχιτεκτονικής του Αγίου Όρους είναι ο αθωνικού τύπου ναός που διαφέρει από τον σύνθετο εγγεγραμμένο σταυροειδή τετρακίονο με τρούλο. (Εικ. 3.3). Διαθέτει δύο μεγάλες πλευρικές κόγχες (χορούς) στον εγκάρσιο άξονα που σχηματίζουν τρίκογχο με την ανατολική κόγχη. Επιπλέον διαθέτει δύο ακόμα διακριτά γνωρίσματα που είναι ο ευρύχωρος νάρθηκας (λιτή) και τα προσαρτημένα πλευρικά παρεκκλήσια. Το αρχικό σχέδιο πολλών από τις σημερινές μονές καταρτίστηκε κατά τη διάρκεια τις εντατικής οικοδομικής δραστηριότητας του 11ου και του12ου αιώνα. Όμως κατά τον 14ο αιώνα οι επιδρομές Φράγκων, Τούρκων και Καταλανών πειρατών δημιούργησε την ανάγκη για νέα μεγαλύτερα οικοδομήματα. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι παρά τις συνεχείς εργασίες επί χίλια και πλέον έτη και το πλήθος των κτιρίων δεν σώζεται κανένα αυθεντικό αρχιτεκτονικό σχέδιο. Οι λόγοι αυτή της έλλειψης, αν αποκλειστεί η περίπτωση της απώλεια τέτοιων τεκμηρίων, θα μπορούσαν να βασίζονται στις αντιλήψεις τις βυζαντινής αυτοκρατορίας, σύμφωνα με τις οποίες το αρχιτεκτονικό έργο θεωρείτο αποτέλεσμα κοινωνικών απαιτήσεων και παρά αποτέλεσμα ατομικής πρωτοβουλίας.

23 22 Εικόνα 3.3 Ο αθωνικού τύπου ναός της Ι.Μ. Διονυσίου Συνεχίζοντας την αναδρομή, παρατηρούμε ότι η περίοδος ύφεσης που περνούσε το όρος ήδη πριν την επιβολή της τουρκικής κυριαρχίας, είχε ως αποτέλεσμα στις αρχές του 16ου αιώνα τα κτίρια να βρίσκονται σε άθλια κατάσταση. Από τότε όμως και πέρα άρχισε μια νέα εποχή ακμής και ανανέωσης των κτιριακών συγκροτημάτων που μαρτυράτε τόσο στις γραπτές πηγές όσο και στα ίδια τα κτίρια όπου βλέπουμε πολλά καθολικά και τράπεζες να ανακατακευάζοναι σε μεγαλύτερο μέγεθος. Τα κτίσματα γίνονται πολυπληθέστερα και καλύτερα διατηρημένα ενώ εκτεταμένη είναι πλέον και η χρήση πλίνθων. Ο φρουριακός χαρακτήρας των μονών μειωνόταν όσο εξέλιπαν σταδιακά οι αμυντικές δαπάνες ενώ τα κτίρια αυξάνονταν καθ ύψος με την προσθήκη νέων ορόφων. Η μεγάλη δραστηριότητα φαίνεται ότι κάλυψε μέχρι και την 7 η δεκαετία του 16 ου αιώνα (συμπίπτοντας με τη λεγόμενη χρυσή εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας). Έτσι το Όρος συνέχισε μια μοναχική πορεία της μεγάλης βυζαντινής κληρονομιάς που ήταν δύσκολο να συνεχιστεί κάπου αλλού. Από τα μέσα του 18 ου αιώνα ως τις αρχές του 20 ου η αγιορείτικη αρχιτεκτονική υιοθετεί μορφές και κατασκευές της λεγόμενης παραδοσιακής αστικής κατοικίας των Βαλκανίων, που γνώρισε μεγάλη διάδοση σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Οι νέες κατασκευές εμφανίζουν σταδιακά τάσεις κανονικότητας αρχιτεκτονικού σχεδιασμού ενώ οι τοιχοποιίες γίνονται από λαξευτούς λίθους αμιγείς ή σε συνδυασμό με πλίνθους. Σε τμήμα αυτής της περιόδου (μέσα 18 ου έως τη επανάσταση του 1821) συντελέστηκε μια πραγματική αναγέννηση (μέσα στα πλαίσια της μεγάλης ακμής του Ελληνισμού) όπου όχι μόνο ξαναχτίστηκαν μεγάλο ποσοστό των

24 23 κτιρίων αλλά πραγματοποιήθηκαν και επεκτάσεις που έως και υπερδιπλασίασαν την έκταση ορισμένων μονών. Μετά το 1830 η οικοδομική δραστηριότητα συνεχίστηκε και εντείνεται στα μέσα του19 ου αιώνα. Πολλά κτήρια ακολούθησαν μορφές και τρόπους κατασκευής που προέρχονταν από αστικά κέντρα της βορειοδυτικής Ελλάδος ενώ απηχούσαν και επιρροές κεντροευρωπαϊκών χωρών. Σημειώνεται ότι η σημερινή αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του Αγίου Όρους σφραγίζεται από τα χαρακτηρίστηκα του 18 ου και του19 ου αιώνα. Από το δεύτερο μισό του 19 ου αιώνα μέχρι και τη δεύτερη δεκαετία του 20 ου (σοβιετική επανάσταση) αναπτύσσεται και η έντονη προσπάθεια των Ρώσων να κυριαρχήσουν φυλετικά σε πολλά μοναστηριακά ιδρύματα της εποχής αλλοιώνοντας την οικουμενική φιλοσοφία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια οικοδομική έκρηξη εντελώς διαφορετική από κάθε προηγούμενη, με ίδρυση πολλών κτιρίων τους σύμφωνα με μια εντελώς διαφορετική οικοδομική αντίληψη την οποία εισήγαγαν. Δημιουργήθηκαν έτσι κάποια εξαιρετικά δείγματα ρωσικής αρχιτεκτονικής (μεγαλόπρεπη και ογκώδη κτίρια) που αλλοίωσαν όμως το παραδοσιακό περιβάλλον και παρέμειναν ξένα προς τον περίγυρό τους. Στην πρώτη δεκαετία του 20 ου αιώνα η οικοδομική δραστηριότητα καταλαγιάζει και διακόπτεται με τον Ά παγκόσμιο πόλεμο, οπότε και το όρος αρχίζει να παρακμάζει σταδιακά. Σημείο σταθμός υπήρξε το 1960 όπου η χρήση σύγχρονων υλικών (οπλισμένου σκυροδέματος) με ανάρμοστο τρόπο κατέληξε σε ένα πολύ άστοχο αποτέλεσμα ξένο προς τον παραδοσιακό χαρακτήρα της χερσονήσου. Αυτό όμως είχε ως αποτέλεσμα την κήρυξη όλων των κτιρίων και του φυσικού περιβάλλοντος του Αγίου Όρους ως διατηρητέων μνημείων οπότε και οι μονές υπάγονται σε προληπτικό οικοδομικό έλεγχο εκ μέρους των αρχαιολογικών υπηρεσιών του κράτους Οι οικονομικοί πόροι Η ίδρυση του Αγίου Όρους στάθηκε δυνατή με τη βοήθεια πολύ μεγάλων δωρεών που προσφέρθηκαν είτε από τους αυτοκράτορες είτε από πολιτικούς και εκκλησιαστικούς αξιωματούχους. Πέραν αυτού οι ετήσιες χορηγίες από το θησαυροφυλάκιο της αυτοκρατορίας εξασφάλιζαν την διατήρηση και την επέκταση των μόνων. Ο λόγος για τον οποίων δαπανήθηκε τόσος αυτοκρατορικός πλούτος γίνεται πλέον κατανοητός

25 24 καθώς πάρα πολλά στοιχεία μαρτυρούν ότι η ίδρυση του Αγίου Όρους ήταν μέρος ενός γενικότερου σχεδίου μιας πολιτικής ανάπτυξης της επιρροής της αυτοκρατορίας, από την κεντρική Ελλάδα στις περιοχές βόρεια της Μακεδονίας και περαιτέρω στις περιοχές της Βουλγαρίας και της Ρωσίας. Εκτός από τα παραπάνω, τα έσοδα από τα μεγάλα κτήματα (μετόχια) των μονών, οι γενναίες συνδρομές ιδιωτών καθώς και τα ειδικά προνομία των μονών συνέβαλαν στο μέγεθος και στην ποιότητα της αρχιτεκτονικής των κτηρίων. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας τα έσοδα για την συντήρηση των παλιών κτιρίων καθώς και για την ανοικοδόμηση νέων προέρχονταν από : α) τις μικρότερες αλλά πολυάριθμες και συχνές προσφορές των ορθόδοξων λαών της οθωμανικής αυτοκρατορίας β) τις πρόσφορες των ορθόδοξων ηγεμόνων των παραδουνάβιων περιοχών γ) τους εράνους (ζητείες) που πραγματοποιούσαν οι μοναχοί ταξιδεύοντας και μεταφέροντας συχνά ιερά λείψανα εκτός του Αγίου Όρους. Πολύ σημαντική ήταν επίσης και η ελεύθερη προσφορά προσωπικής εργασίας στο Άγιο Όρος κάτι που αποτελούσε παράδοση μεταξύ των ορθόδοξων λαών και ιδιαίτερα των Ελλήνων Κανονισμοί-Αρχές δόμησης Όπώς προαναφέρθηκε, οι μονές του Αγίου Όρους ήταν εντελώς ανεξάρτητες από κάθε πολιτική και εκκλησιαστική αρχή, με εξαίρεση των αυτοκράτορα και τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Είναι λοιπόν εύκολα αντιληπτό ότι οι μονές δεν ήταν υποχρεωμένες να ακολουθούν οποιουδήποτε είδους οικοδομικούς κανονισμούς και νομοθεσίες που θεσπίζονταν από αρχές εκτός του Αγίου Όρους. Αλλά και εντός των ορίων της χερσονήσου η αγιορείτικη αρχιτεκτονική έχει σπάνια να επιδείξει παραδείγματα «κλειστών» μορφών, δηλαδή κτιρίων σχεδιασμένων από αρχιτέκτονα κάποιας «σχολής». Κατά κανόνα αποτελείται από συγκροτήματα κτιρίων που δημιουργήθηκαν κατά την διάρκεια των αιώνων, με τη συνεχή και διαδοχική προσθήκη και αφαίρεση κτισμάτων. Η σημερινή μορφή τους δηλαδή είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς σειράς εργασιών κατασκευής, ανακατασκευής, αποκατάστασης, επισκευής και συντήρησης των μοναστηριακών κτιρίων κατά τους δέκα τελευταίους αιώνες από τους ίδιους τους μοναχούς. Αυτή η συνεχής και ατελείωτη εξέλιξη διατηρεί τα σημερινά μοναστηριακά σύνολα στη ζωή και θα τελειώσει μόνο εφ όσον η μοναστική κοινωνία

26 25 παρακμάσει και χαθεί. Αυτή η δομική εξέλιξη του Αγίου Όρους πέρασε από διάφορες φάσεις και επηρεαζόταν πάντα από τις εξελίξεις στο Ελλαδικό χώρο. Έτσι τα πρώτα χρόνια της τουρκοκρατίας φαίνεται πως οι απαγορεύτηκε οποιαδήποτε ανοικοδόμηση ή ανακαίνιση των μονών του Αγίου Όρους. Αργότερα κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού του 16 ου αιώνα και μέχρι τα μέσα του 18 ου, επετράπει μόνο η ανακαίνιση ή η ανακατασκευή και όχι η ανέγερση νέων οικοδομών. Κατά το έτος 1719 επετράπει η ανοικοδόμηση κτιρίων που είχαν καταρρεύσει η υποστεί καταστροφές στις αρχικές τους διαστάσεις, με παράλληλη απλούστευση των μέχρι τότε διαδικασιών. Από το δεύτερο μισό του18 ου αιώνα και μετά την ίδρυση του Ελληνικού κράτους οι Τούρκικες αρχές δεν επέβαλαν κανένα είδος οικοδομικού ελέγχου στο Άγιο Όρος. Το τέλος αυτής της περιόδου ήρθε το 1965 μετά την κήρυξη όλων των κτιρίων της χερσονήσου ως διατηρητέων μνημείων οπότε και οι μονές υπάγονται σε προληπτικό οικοδομικό έλεγχο. Επιχειρώντας τώρα να εξάγουμε κάποιες βασικές αρχές που διέπουν την αρχιτεκτονική του Αγίου Όρους μπορούμε να ξεχωρίσουμε τα εξής: Η θέση του κτίσματος επιλέγεται με κριτήρια την εξυπηρέτηση της ανάγκης με το λιγότερο δυνατό κόπο, και την εκμετάλλευση της καλύτερης προσφερόμενης θέας, που συχνά συμπίπτει με την προτίμηση νότιων προσανατολισμών, ίσως λόγω ισχυρών εδαφικών δεσμεύσεων. Το κτίριο νοείται, με την έννοια της γεωμετρικής προσομοίωσης, σαν όγκος ενιαίος, στον οποίο διανοίγεται χαγιάτι ή προστίθεται εξώστης σε όλο το μήκος της πρόσοψής του. Μικροί εξώστες είναι συχνά μεταγενέστερες τροποποιήσεις ή προσθήκες. Είναι χαρακτηριστικό της ίδιας αντιλήψης επίσης, ότι οι κλειστοί εξώστες (σαχνισιά) εμφανίζονται ελάχιστοι, και αυτοί μετά τα μέσα του 19 ου αι, όπως η παρατήρηση της τάξης κατασκευών δείχνει Η έννοια της «τάξης» και της «οικονομίας» διακρίνονται στη βάση της γενικότερης αντίληψης των αγιορειτών, όχι μόνο για την αρχιτεκτονική αλλά και για τις ανθρώπινες σχέσεις. Με αυτήν την έννοια είναι θέμα «τάξης» ο διαχωρισμός των λειτουργιών και η τοποθέτηση των πιο «κοσμικών» από αυτές έξω από τον περίβολο της μονής όπου ιδρύονται τα αναγκαία κτίσματα «κατ οικονομίαν», αξιοποιώντας δηλαδή με τον καλύτερο τρόπο τις συγκεκριμένες συνθήκες. Η διαφορετική χρήση κάθε κτιρίου σηματοδοτεί και τη διαφορετική σπουδαιότητα του, που αντανακλάται (αλλά και προβάλλεται) όσο στο μέγεθος όσο και στον διάκοσμο των οικοδομών. Έτσι προκύπτουν

27 26 κτίρια που από μόνα τους έχουν αρχιτεκτονική παρουσία και αξία και άλλα που είναι μέρη ενός συνόλου. Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι η αξία των παραδοσιακών αρχιτεκτονικών συνόλων του Αγίου Όρους έγκειται στο ότι οι κανόνες αυτοί βάσει των όποιων δομούνται, είναι τόσο πολύ διαφανείς σε κάθε επιμέρους ενότητα, όπως και στην ολότητα, ώστε το σύνολο αποκτά τελικά ένα συμβολικό χαρακτήρα Τα υλικά και οι τρόποι δόμησης και τα χαρακτηριστικά στοιχεία της αγιορίτικης αρχιτεκτονικής Τόσο τα υλικά όσο και οι τρόποι δόμησης είναι ουσιαστικά κοινά με αυτά που χρησιμοποιούνται στην κοσμική παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Τα κύρια δομικά υλικά της αρχιτεκτονικής του Αγίου Όρους είναι η πέτρα και η ξυλεία αρχικά τα οποία αποτελούν τα δύο βασικότερα δομικά υλικά. Ανάλογα με τις συνθήκες κατά την κατασκευή υπερισχύει άλλοτε το ένα και άλλοτε το άλλο. Οι λιθόπλακες, τα κονιάματα τύπου κουρασάνι, οι πλίνθοι και τα φύλλα μολύβδου αποτελούν τα υπόλοιπα δομικά υλικά. Η πέτρα για την κατασκευή των τοιχοποιιών και οι λιθόπλακες ή οι σχιστόπλακες για την επικάλυψη των στεγών και των δαπέδων προέρχονται από τα πετρώματα της χερσονήσου που είναι κυρίως γρανιτικά, ασβεστολιθικά, σχιστολιθικά καθώς και ορισμένα μάρμαρα (παλαιά λατομεία έχουν εντοπιστεί σε διάφορες θέσεις ). Η ποικιλία αυτή που συναντάται στο υπέδαφος του Αγίου Όρους έδωσαν στους μάστορες τη δυνατότητα να εφαρμόσουν ανάλογα με το υλικό, διάφορες μορφές και τεχνικές στη δομή της τοιχοποιίας. Τα παραδοσιακά βυζαντινά κονιάματα τύπου κουρασάνι περιείχαν άμμο ασβέστη θηραϊκή γη, κεραμιδόσκονη και νερό. Χρησιμοποιούταν επίσης και καθαρό ασβεστοκονίαμα (χωρίς πρόσμιξη θηραϊκής γης) καθώς και κονιάματα επιχρίσεις από πηλό εμπλουτισμένα με άχυρο ή αιγότριχα ή φλοιούς δημητριακών για μεγαλύτερη συνοχή. Σύμφωνα με υπάρχοντα στοιχεία ο ασβέστης παρασκευαζόταν σε ειδικά καμίνια επιτόπου ενώ η θηραϊκή γη εισαγόταν από τη νήσο Θήρα. Αν και τα φυσικά και μηχανικά χαρακτηριστικά των κονιαμάτων αυτών και η συμβατότητα τους με τους λίθους και τους πλίνθους των τοιχοποιιών είναι πολύ καλύτερα από αυτά των σύγχρονων τσιμεντοκονιαμάτων, δεν χρησιμοποιούνται σήμερα καθώς η ακριβή σύνθεση τους

28 27 παραμένει ακόμα άγνωστη. Η ξυλεία που χρησιμοποιήθηκε στις στέγες στα πατώματα στους εξώστες, στα κουφώματα και σε άλλες κατασκευές προερχόταν από τα δάση του Αγίου Όρους και είναι συνήθως από άγρια καστανιά κυπαρίσσι και έλατο. Οι πλίνθοι, καθώς δεν έχει εντοπιστεί ακόμα εγκατάσταση τέτοιας παραγωγής, και τα μολυβδόφυλλα για την επικάλυψη των στεγών, που προϋποθέτουν ειδική τεχνολογία, φαίνεται πως εισάγονταν πιθανότατα από τη Θεσσαλονίκη. Οι μέθοδοι δόμησης που εφαρμόστηκαν στις μονές του Αγίου Όρους, κατά τη διάρκεια των πρώτων αιώνων ήταν ίδιες με αυτές που εφαρμόζονταν στην Κωνσταντινούπολη και στα άλλα μεγάλα κέντρα της αυτοκρατορίας (Θεσσαλονίκη κ.λ.π.). Κατά τη διάρκεια του 18ου και του19ου αιώνα, οι μέθοδοι ακολούθησαν τα ισχύοντα τα μεγάλα αστικά κέντρα των Βαλκανίων και περαιτέρω της βορειοδυτικής Ελλάδος. Οι πέτρινοι τοίχοι, που κατά αποστάσεις διακόπτονται με ξυλόδεσμους, «χατίλια», αποτελούν τον φέρον οργανισμό (Εικ. 3.4). Οι τοιχοποιίες είναι συνήθως από αργολιθοδομή και πολύ σπάνια φέρουν επένδυση. Οι μεγαλύτερου πλάτους τοιχοποιίες κτίζονται στις εξωτερικές παρειές είναι ο πυρήνας τους συμπληρώνεται με μικρούς λίθους και κονίαμα ή και απλό χώμα. Εικόνα 3.4 Ο φέρον οργανισμός. Οι τοιχοποιίες τους πρώτους ορόφους τις Σίμωνος Πέτρας φτανουν σε πλάτος τα τρία μέτρα Οι εξωτερικοί τοίχοι των μεταγενέστερων ανώτερων ορόφων και οι εσωτερικοί διαχωριστικοί τοίχοι ήταν κατασκευασμένοι από ξύλινο σκελετό, πληρούμενο με πλίνθους

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S.

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 22η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Ιστορικό Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς.

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς. Μια γυναίκα γράφει «συνταγές από το Περιβόλι της Παναγιάς» Δημοσιεύτηκε στις 21/02/2012 στις 11:41 μμ στις κατηγορίες: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο PSEMA, ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ, ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η συγγραφέας Μαριάνθη Μυλωνά

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ Η 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων είναι η αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού για την προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων του νομού Χαλκιδικής και του Αγίου Όρους.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ: ΣΤΡΑΤΩΝΙ ΕΞΑΜΗΝΟ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΕΙΚΤΑ ΘΕΙΟΥΧΑ ΟΡΥΚΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Αναχώρηση με λεωφορείο

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες και διδάγματα από τους σεισμούς της Κεφαλονιάς 2014. Συμπεριφορά Ιστορικών Κτιρίων και Μνημείων

Εμπειρίες και διδάγματα από τους σεισμούς της Κεφαλονιάς 2014. Συμπεριφορά Ιστορικών Κτιρίων και Μνημείων ΗΜΕΡΙΔΑ, Θεσσαλονίκη 2/7/2014 Εμπειρίες και διδάγματα από τους σεισμούς της Κεφαλονιάς 2014 Συμπεριφορά Ιστορικών Κτιρίων και Μνημείων Σαλονικιός Θωμάς, Κύριος Ερευνητής, Μονάδα Έρευνας ΙΤΣΑΚ, ΟΑΣΠ Λεκίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 17/01/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Οκτώβριος 2013 Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2012) XXX σχέδιο ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κράτος μέλος: Ελλάδα που συνοδεύει το έγγραφο ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ; Είναι μία γεωγραφική περιοχή με εξαιρετική φυσική ομορφιά, που συγκεντρώνει σπάνια και υπό εξαφάνιση είδη

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Προστασίας και Καταγραφής της Γεωλογικής κληρονομίας κατά την εκπόνηση ΜΓΚ. Δυνατότητες

Προστασίας και Καταγραφής της Γεωλογικής κληρονομίας κατά την εκπόνηση ΜΓΚ. Δυνατότητες Δυνατότητες Προστασίας και Καταγραφής της Γεωλογικής κληρονομίας κατά την εκπόνηση ΜΓΚ Χαράλαμπος Φασουλάς Υπεύθ. Τμ. Γεωποικιλότητας, ΜΦΙΚ Υπεύθ. Γεωπάρκου Ψηλορείτη Συντονιστής Ελληνικού Φόρουμ Γεωπάρκων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Αναφέρεται σε ένα διευρυµένο γεωγραφικό πλαίσιο που περιλαµβάνει τον ενιαίο πολιτισµικό χώρο των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα

Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ : Εξοχικές κατοικίες στο Σκροπονέρι Ευβοίας Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα και από την ακανόνιστη

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας.

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας. ii. Μορφές Διάβρωσης 1. Μορφές Κυψελοειδούς Αποσάθρωσης-Tafoni Ο όρος Tafoni θεσπίστηκε ως γεωμορφολογικός από τον A. Penck (1894), εξαιτίας των γεωμορφών σε περιοχή της Κορσικής, που φέρει το όνομα αυτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Δεκέμβριος 2013. Πειραιάς, 12/03/2014

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Δεκέμβριος 2013. Πειραιάς, 12/03/2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 12/03/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Δεκέμβριος 2013 Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ9ΙΓ-Κ95 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΛ9ΙΓ-Κ95 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Αθήνα Ταχ.Κώδικας : 10681 Πληροφορίες : Παναγιώτα Μπρατσιάκου Τηλέφωνο : 2103307621

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΣ ΤΟΙΧΟΠΟΙΙΑΣ Τεκμηρίωση Βλαβών περιλαμβάνει : Αποτύπωση φερόντων στοιχείων κατασκευής. Πιθανές επεμβάσεις λόγω της μεγάλης διάρκειας ζωής κτιρίων από τοιχοποιία την καθιστούν δύσκολη. Αναζήτηση αρχικών

Διαβάστε περισσότερα

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, 2011 Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Καλιούχος Άστριος ή Πλαγιόκλαστο Χαλαζίας Βιοτίτης ή Κεροστίλβη + Μοσχοβίτης (όχι με Κεροστλίβη) + Μαγνητίτης

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ 32ης MARMINSTONE Θεσσαλονίκη 24 Φεβρουαρίου 2008

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ 32ης MARMINSTONE Θεσσαλονίκη 24 Φεβρουαρίου 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ 32ης MARMINSTONE Θεσσαλονίκη 24 Φεβρουαρίου 2008 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΓΟΥ Γ ΚΠΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΙΓΜΕ 2003 2008: «Ολοκληρωμένη διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4ΙΙΒΕΜ-Β8 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΑΔΑ: 4ΙΙΒΕΜ-Β8 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Ταχ. Δ/νση : 1ο χλμ Μυτιλήνης - Λουτρών Μυτιλήνη Ταχ.Κώδικας : 81100 Πληροφορίες : ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΑΛΑΚΟΣ Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Ιούνιος 2015. Πειραιάς, 11/09/2015

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Ιούνιος 2015. Πειραιάς, 11/09/2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11/09/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Ιούνιος 2015 Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ),

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ PRESS RELEASE

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ PRESS RELEASE ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ PRESS RELEASE Πειραιάς, 12/03/2015 ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Δεκέμβριος 2014 Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 13. ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ Αθήνα 12/2/2004. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ο.Κ.Κ./β. Αρ. Πρωτ.: οικ.

Σελίδα 1 από 5 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 13. ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ Αθήνα 12/2/2004. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ο.Κ.Κ./β. Αρ. Πρωτ.: οικ. Σελίδα 1 από 5 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 13 ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ Αθήνα 12/2/2004 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ο.Κ.Κ./β Αρ. Πρωτ.: οικ. 7646 ΘΕΜΑ: Εργασίες δόμησης μικρής κλίμακας για τις οποίες αντί της έκδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2005 Μετά από πρόσκληση του Δημάρχου κ. Τοτονίδη Νίκο προς το Τοπικό Τμήμα Βόρειας Ελλάδας (ΤΟ.Τ.Β.Ε.) της Ελληνικής Σπηλαιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Νοέμβριος 2014. Πειραιάς, 12/02/2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Νοέμβριος 2014. Πειραιάς, 12/02/2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 12/02/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Νοέμβριος 2014 Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ MΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝ. ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9, 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΑΘΗΝΑ NATIONAL TECHNICAL

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Μελέτη Κώστας Αντωνίου, Εδουάρδος Κάστρο, Πάνος Τζώνος, Στέργιος Γαλίκας, Θέμης Χατζηγιαννόπουλος

Αρχιτεκτονική Μελέτη Κώστας Αντωνίου, Εδουάρδος Κάστρο, Πάνος Τζώνος, Στέργιος Γαλίκας, Θέμης Χατζηγιαννόπουλος Δημοτική Βιβλιοθήκη και Μουσείο Βιβλιοθήκης Κοζάνης, Κοζάνη Μελέτη Δημοτική Επιχείρηση Μελετών Κοζάνης (ΔΕΜΚΟ) Αρχιτεκτονική Μελέτη Κώστας Αντωνίου, Εδουάρδος Κάστρο, Πάνος Τζώνος, Στέργιος Γαλίκας, Θέμης

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014 Το παρόν κείμενο εργασίας παρουσιάζει τα αποτελέσματα επεξεργασίας δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ για την εξέλιξη της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας στις Περιφέρειες διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το γεωγραφικό πλάτος 2) την αναλογία ξηράς/θάλασσας 3) το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

πανεπιστημιούπολη Καισαριανή Βύρωνας ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΗΠΟΥ Τοποθεσία Έτος ίδρυσης Έκταση Γεωγρ. Μήκος Γεωγρ. Πλάτος Υψόμετρο Προσανατολισμός Πέτρωμα Κατώτερη θερμοκρασία Ανώτερη θερμοκρασία Βροχόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ της υπ αριθ. 4/2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ της υπ αριθ. 4/2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Αθήνα: 15-07-2014 Αρ.πρωτ: ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΒΜΑ/

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH S0 ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο (25.1.2013) ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Ηπείρου

Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Ηπείρου Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Ηπείρου Η λαϊκή αρχιτεκτονική της Ηπείρου, παρά τις επιμέρους τοπικές μορφολογικές ιδιαιτερότητες, εμφανίζει κοινά χαρακτηριστικά σε όλες τις ορεινές περιοχές. Οι μορφές των

Διαβάστε περισσότερα