Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα"

Transcript

1 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα Β. Λέτσιος, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Περίληψη Η ανακοίνωση αυτή εστιάζει σε µια διάσταση λιγότερο γνωστή µιας διάσηµης για το πολιτικό της έργο προσωπικότητας, του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα: το λογοτεχνικό έργο του. Θα προσπαθήσουµε να αναδείξουµε, µε κάποια συντοµία, τα είδη γραφής, αφηγηµατικές τεχνικές, επιδράσεις, θεµατικές, ιδεολογικές κατευθύνσεις στο λογοτεχνικό έργο του Αβέρωφ-Τοσίτσα. Ειδική αναφορά θα γίνει στο µυθιστορηµατικό έργο του συγγραφέα και ειδικότερα στον τρόπο µε τον οποίο προσλαµβάνεται η έννοια του τόπου, της «γης», όπως χαρακτηριστικά παραπέµπουν οι τίτλοι των τριών πρώτων µυθιστορηµάτων του, Η Φωνή της γης (1964), Γη της οδύνης (1966) και Γη δελφύς (1968). Η λογοτεχνική «γη» του Αβέρωφ-Τοσίτσα, θα διαπιστώσουµε, περιµένει τη δική της σύγχρονη κριτική αξιολόγηση, εφόσον το λογοτεχνικό έργο µπορεί, και πρέπει, να φωτίσει κάποιες λιγότερο γνωστές διαστάσεις της πολιτικής δράσης και ιδεολογίας του συγκεκριµένου άντρα και καίρια ζητήµατα περί ταυτότητας του εαυτού και του «άλλου». Η ανακοίνωση αυτή εστιάζει στο πεζογραφικό έργο του Ευάγγελου Αβέρωφ- Τοσίτσα ( ) και ειδικότερα τις αναπαραστάσεις της γης στην τριλογία που περιλαµβάνει τα µυθιστορήµατα Η Φωνή της γης (1964), Γη της οδύνης (1966) και Γη δελφύς (1968), που γράφτηκαν κατά την τετραετία Ο Αβέρωφ έγραψε επιπλέον τρεις συλλογές διηγηµάτων, δύο µυθιστορήµατα και τρία θεατρικά έργα. Από τη δεκαετία του 30 σώζονται και τα πρώτα ανέκδοτα ποιήµατά του, οι Πεζές στροφές (1935), µια συλλογή µε 31 πεζά ποιήµατα, και ένας έµµετρος ερωτικός διάλογος γραµµένος το Έχουν προηγηθεί βιβλία επιστηµονικά (Βαλκανική τελωνειακή ένωσις, 1933, Συµβολή εις την έρευναν του πληθυσµιακού προβλήµατος της Ελλάδος, 1939, Η πολιτική πλευρά του Κουτσοβλαχικού ζητήµατος, 1948). Από το 1949 έως το 1964 είναι σχεδόν χωρίς διακοπή υπουργός (Εφοδιασµού, Εθνικής Οικονοµίας, Γεωργίας και από το 1956 Εξωτερικών). Ακολούθησαν δύο έργα ιστορικού-πολιτικού περιεχοµένου (Φωτιά και τσεκούρι: Ελλάς , Ιστορία χαµένων ευκαιριών: Κυπριακό ). Θα λέγαµε ότι χρονολογικά ο Αβέρωφ ανήκει περισσότερο στους συγγραφείς που άρχισαν να δηµοσιεύουν κατά τη δεκαετία του 30. Αν και εµφανίστηκε µετά το 1960, δεν αναζήτησε την ανανέωση σε αφηγηµατικές τεχνικές (δηµοσιεύει το πρώτο του µυθιστόρηµα σε ηλικία 56 ετών). Ωστόσο, αντίθετα από την πεζογραφία της γενιάς του 30, βασικό χαρακτηριστικό της πεζογραφίας του Αβέρωφ (ως µεταπολεµικής) είναι η έντονη πολιτικοποίηση (Αργυρίου, Ζήρας, Κοτζιάς, Κουλουφάκος ). Στη µεταπολεµική εποχή η µαρτυρία και η λογοτεχνία γενικότερα συχνά συνδέονται µε τον ιδεολογικό διχασµό της ελληνικής κοινωνίας ως αποτέλεσµα του Εµφυλίου Πολέµου (Αργυρίου 1988). Αµέσως µετά την απελευθέρωση και τα εκεµβριανά δηµοσιεύθηκαν διάφορα έργα που αναφέρονταν στον ελληνοϊταλικό πόλεµο και την Αντίσταση, όπως Το Μνήµα της γριάς (1945) του Άγγελου Βλάχου, Το Πλατύ ποτάµι και Το Οδοιπορικό του 43 (1946) του Γιάννη Μπεράτη, Η Φωτιά (1946) του ηµήτρη Χατζή και τα διηγήµατα Ματωµένα χρόνια (1946) του Σωτήρη Πατατζή. Τα µυθιστορήµατα του Γιάννη Μπεράτη, όπως και αυτά των Ηλία Βενέζη (Έξοδος: το βιβλίο της Κατοχής, 1950) και Γιώργου Θεοτοκά (Ιερά οδός, 1950) είχαν

2 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» καλή υποδοχή από τους ανθρώπους αυτής της γενιάς όχι όµως και από τη µεταπολεµική γενιά (Αποστολίδης 1962 Αργυρίου, Ζήρας, Κοτζιάς, Κουλουφάκος : 66). Μετά τον Εµφύλιο Πόλεµο, που τελείωσε µε την ήττα του ηµοκρατικού στρατού και την υποχώρησή του στην Αλβανία το 1949, διαµορφώνεται το πολιτικό και ιδεολογικό κλίµα στη µεταπολεµική Ελλάδα. Ο αντι-κοµµουνισµός γίνεται κρατική ιδεολογία. Αναφορές στην Αντίσταση, εφόσον αυτή συνδέεται µε τις κοµµουνιστικές ιδέες, γίνονται µε επιφυλάξεις. Σε αυτό το κλίµα οι συγγραφείς σπάνια αναφέρονται στον Εµφύλιο Πόλεµο ή αναφέρονται σε αυτόν στα πλαίσια της Κατοχής, όπως στην Πολιορκία του Αλέξανδρου Κοτζιά (1953), τη Ρίζα του µύθου (1954) του Ρόδη Ρούφου (µέρος της τριλογίας Χρονικό µιας σταυροφορίας), την Τειχοµαχία του. Φ. Φραγκόπουλου (1954) και το Στα δόντια της µυλόπετρας (1955) του Νίκου Κάσδαγλη. Εξαίρεση αποτελεί η Πυραµίδα 67 (1950) του Ρένου (Αποστολίδη), µια µαρτυρία για τον Εµφύλιο Πόλεµο από έναν επίστρατο του κυβερνητικού στρατού. Κατά τα τέλη της δεκαετίας του 50 η πεζογραφία αποστασιοποιείται κατά κάποιο τρόπο από το τραύµα της δεκαετίας του 40 και την αναπαράσταση του παρελθόντος γενικότερα. Αυτή η µεταστροφή σε θεµατική και τεχνικές µπορεί να σχετίζεται µε την αλλαγή του πολιτικού και κοινωνικού κλίµατος εκείνης της περιόδου. Η απόρριψη του σταλινισµού από τον Χρούστσεφ το 1956 και οι επιπτώσεις της στο ΚΚΕ, η σχετική πολιτική σταθερότητα που επέτρεψε στην Ε Α να γίνει πρώτο αντιπολιτευτικό κόµµα στις εκλογές του 1958 είναι ενδεικτικά µιας περιόδου µεγάλων εντάσεων ανάµεσα στην τάση προς µια δηµοκρατική και δυτικότροπη κοινωνία και τις δυνάµεις που φοβούνταν ότι αυτή η πολιτική ελευθερία θα διέγειρε τον κοµµουνιστικό «κίνδυνο». Ο Αβέρωφ γίνεται ένας από τους συγγραφείς που θέλησε να διηγηθεί σε µυθιστόρηµα γεγονότα της Κατοχής και του Εµφυλίου Πολέµου 25 περίπου χρόνια µετά την εποχή που θα αρχίσει να περιγράφει στο πρώτο του µυθιστόρηµα (από το 1939). Χρειάστηκε φαίνεται κάποια χρονική απόσταση και κάποια ψυχική διεργασία για να µετουσιώσει τα γεγονότα της δραµατικής αυτής δεκαετίας του σε δηµιουργήµατα λογοτεχνικά. Η αρχή της µυθιστορηµατικής καριέρας του Αβέρωφ το 1963 συµπίπτει µε την παραίτηση της κυβέρνησης της ΕΡΕ (στην οποία ο Αβέρωφ είχε την ιδιότητα του Υπουργού Εξωτερικών, που συνεπαγόταν µακρές απουσίες στο εξωτερικό) τον Ιούνιο του 1963 µετά τη διαφωνία του Καραµανλή µε τον βασιλέα Παύλο σε ένα ζήτηµα εξωτερικής πολιτικής. Μετά τον Ιούνιο του 1963 ο Αβέρωφ δεν ήταν µέλος της τριµελούς διοικούσας επιτροπής της ΕΡΕ που όρισε, πριν από την αναχώρησή του στο εξωτερικό, ο πρώην αρχηγός της (Χατζηβασιλείου 2000: 77). Η τριλογία έχει ως θέµα την επιστροφή στην Ελλάδα ενός φτασµένου Έλληνα του εξωτερικού, του γαλλόφωνου ποιητή Νικήτα Κωλέτη, και τη σχέση που αναπτύσσει µε την ελληνική πραγµατικότητα κατά τα χρόνια 1939 έως τα µέσα της δεκαετίας του 60. Ενώ ο Νικήτας επιστρέφει µε έντονα ανθελληνικά συναισθήµατα και µε σκοπό να ξαναφύγει, η επαφή του µε το θεσσαλικό κάµπο και ο πόλεµος του δίνουν µια νέα προοπτική ζωής και παραµένει. Η τριλογία είναι αναπόσπαστα συνδεδεµένη µε τον πόλεµο και τις ασφυκτικές καταστάσεις που αυτός δηµιουργεί. Αυτό ισχύει κυρίως στα δύο πρώτα από τα τρία µυθιστορήµατα. Το τρίτο δείχνει να εισπράττει περισσότερο τα διδάγµατα του πολέµου έχοντας να αντιµετωπίσει τις προκλήσεις της νέας εποχής: «διαπιστώνουµε ξαφνικά πως ο τόπος µας γίνεται Ευρώπη πιο γρήγορα απ ό,τι ξέραµε ή και περιµέναµε» (1980: 18). Όπως χαρακτηριστικά λέει µια νέα ηρωίδα στην αρχή του βιβλίου: «Ως πότε θα ζούµε στη

3 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» βαριά ατµόσφαιρα µιας ξεπερασµένης Ελλάδας; Πάνε αυτά, Αλέξη. Πέρασαν» (1980: 16). Ο ίδιος ο συγγραφέας αναγνωρίζει το δεύτερο µυθιστόρηµα ως ιστορικό σε υποσηµείωσή του, όπου όπως αναφέρει «παίζουν ρόλο και ιστορικά πρόσωπα» (1984β, Α: 122). Πιο εκτεταµένα περί της σχέσης µε την ιστορία ο συγγραφέας διευκρινίζει σε προµετωπίδες και σε επίλογους στα δύο πρώτα µυθιστορήµατα. Η τριλογία του Αβέρωφ συνδυάζει το φανταστικό (και σε κάποιο βαθµό αυτοβιογραφικό, όπως θα δούµε) µύθο και τα ιστορικά γεγονότα που «αποδίδονται µε κάθε δυνατή ακρίβεια και αντικειµενικότητα», όπως αναφέρεται στο προλογικό σηµείωµα του δεύτερου µυθιστορήµατος. Το προλογικό σηµείωµα του πρώτου µυθιστορήµατος έχει ενδιαφέρον πρώτον για τη σχέση του µυθιστορήµατος µε την ιστορία και δεύτερον επειδή αναφέρεται σε ένα ειδικά ιστορικό γεγονός, τη δηµόσια δράση της «Ρωµαϊκής Λεγεώνας» και τις ενέργειες της Ιταλικής Μεραρχίας Φορλί, όπως επίσης και την αντίδραση εναντίον τους. Ως προς τη σχέση µε την ιστορία ο συγγραφέας διευκρινίζει ότι ως προς τα παραπάνω η αφήγηση «ανταποκρίνεται αυστηρά στα πραγµατικά γεγονότα». Μετά το τέλος της κυρίως αφήγησης αναφέρονται ως φανταστικά όλα τα πρόσωπα εκτός αυτών που αναφέρονται ως πραγµατικά καθώς και «όσα γεγονότα δεν έχουν άµεση σχέση µε τη φανερή δράση της Ρωµαϊκής Λεγεώνας και των Ιταλών, ή µε την αντίδραση εναντίον τους». Η έµφαση του Αβέρωφ στο συγκεκριµένο γεγονός συνδέεται µε την προ 15αετίας δηµοσίευση του επιστηµονικού έργου Η πολιτική πλευρά του κουτσοβλαχικού ζητήµατος (1948). Το θέµα επανέρχεται στη λογοτεχνική του εκδοχή για να εκφράσει µε πιστότητα ό,τι δε συµπεριέλαβε το επιστηµονικό έργο, διαστάσεις περί του θέµατος που ο συγγραφέας θέλησε να «φωτίσει» περισσότερο και προπαντός συναισθήµατα και υποκειµενικές κρίσεις που δεν µπόρεσαν να αποδοθούν σε δοκιµιακό λόγο. Όµως στο κουτσοβλαχικό ζήτηµα θα επανέλθουµε παρακάτω. Παραπάνω αναφέρθηκε ότι η τριλογία περιλαµβάνει αυτοβιογραφικά στοιχεία σε σηµείο που θα µπορούσε να χαρακτηριστεί και µυθιστόρηµα αυτοβιογραφικό (ή µε έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία). Ο πατέρας του Ευάγγελου Αναστάσης σπούδασε στη Γαλλία, όπως ο Νικήτας, και µάλιστα γεωπόνος, όπως το ηρωικό πρότυπο του Νικήτα, ο Αλέξης. Από αυτή την άποψη ο πατέρας συνδυάζει σε κάποιο βαθµό τις δύο πρωταγωνιστικές µορφές της τριλογίας, που αρχικά αντιπαρατίθενται, αλλά τελικά γίνονται αδελφικοί φίλοι. Το κτήµα του Νικήτα, ο Φτελιώνας, ανταποκρίνεται στην έκταση γης που αγόρασε ο Αναστάσης (κάπου δέκα χιλιάδες στρέµµατα) στη Λάρισα, τα οποία και βάλθηκε να καλλιεργεί µε τρόπο πρωτοποριακό για την εποχή. Ως προς τα ιστορικά γεγονότα, ο συγγραφέας στο προλογικό σηµείωµα του δεύτερου µυθιστορήµατος αναφέρει ότι «πολλές λεπτοµέρειες των γεγονότων αυτών, όπως του εκέµβρη του 1944 ή άλλες, τις έζησαν, ακριβώς όπως περιγράφονται, γνωστοί Έλληνες». Εποµένως, το µυθιστόρηµα εµπεριέχει αυτοβιογραφικά στοιχεία του τύπου του πατέρα του συγγραφέα και της περιουσιακής γης στη Θεσσαλία καθώς επίσης και εµπειρίες όχι ακριβώς αυτοβιογραφικές ωστόσο πραγµατικές, που έζησαν «γνωστοί Έλληνες», όπως χαρακτηριστικά προαναφέρθηκε. Η δοµή της τριλογίας, των µερών, των κεφαλαίων, των ενοτήτων της, αναδεικνύει ως κεντρικό θέµα τη γη. Ο συγγραφέας «φανερώνει» κάθε φορά το µέγεθος και το µεγαλείο της γης, την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η φύση και αναλόγως σταδιακά εστιάζει περισσότερο για να αναδείξει ό,τι αφορά τις εκάστοτε δραστηριότητες των ανθρώπων που δείχνουν άλλες φορές να συµφωνούν και άλλες όχι (πάντως σίγουρα να συνδέονται) µε την κατάσταση ηρεµίας ή ταραχής, φωτός ή σκότους που προαναφέρθηκε. Στο δεύτερο κεφάλαιο από το δεύτερο µυθιστόρηµα,

4 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» π.χ, υπάρχει µια εκτενέστατη αναφορά στο Περτούλι, στην καρδιά της Πίνδου, ως «πίνακας κυβιστικός, τεράστιος, επιβλητικός, σχεδόν υπερκόσµιος» µε µεγάλες µονοκόντυλες γραµµές να χωρίζουν απέραντες µονόχρωµες επιφάνειες» (1984β, Α: 42). Κάπου λοιπόν λέει ότι «σου πιανόταν η ανάσα απ την εξώκοσµη λιτότητα του τοπίου» και πράγµατι, όταν ο φακός του συγγραφέα «κατεβαίνει» περισσότερο, στο σπίτι όπου έχει το στρατηγείο του ο ΕΛΑΣ (όπου προπάντων γίνονταν οι συναντήσεις µε τους Άγγλους και τους αντιπροσώπους του Ε ΕΣ), εντοπίζουµε µια ηχητική εικόνα ασυµφωνίας, όπου «µόνο στο κάστρο του ΕΛΑΣ ήταν ησυχία» καθώς «το µικρό χωριό [ ] βούιζε από κάθε λογής αξιωµατικούς κι αντάρτες, όπως δεν είχε βουίξει ποτέ άλλοτε» (1984β, Α: 43). Η φωνή της γης (που δίνει και τον τίτλο στο πρώτο µυθιστόρηµα) είναι η «πρωταγωνίστρια» της τριλογίας. Η γη είναι η κινητήριος δύναµη, µια σταθερή αξία που καθοδηγεί τον πρωταγωνιστή: «χωρίς να το καταλάβει, αγαπούσε, λάτρευε, τούτη την τυραννισµένη µα και ευλογηµένη γη» (1984α: 181). Ο Νικήτας σα νέος αλαφροΐσκιωτος, γίνεται αποδέκτης και ερµηνευτής των διαφόρων στοιχείων της φύσης. Το ένα σηµάδι είναι η παρουσία του ζευγαριού που χάνεται στο δάσος. Ο γεροδεµένος άντρας (όπως και ο κεντρικός ήρωας) «από δυνατός και αρρενωπός είχε γίνει αδύνατος κ είχε λυγίσει µπρος στη γυναίκα») (1984α: 34). Το άλλο σηµάδι είναι η παρουσία των πουλιών σε σχήµα βέλους που έρχονταν καταπάνω του και µε τις ίδιες σκληρές νικητήριες ιαχές φώναζαν: «Ας πεθάνουν!» (1984α: 37). Όµως, η σκηνή της επικοινωνίας µε τη γη είναι η πλέον χαρακτηριστική: έχωσε το κεφάλι του στην ανοιγµένη γη, έφερε δώθε κείθε το πρόσωπό του, το τριψε σχεδόν, στο βυθό της αυλακιάς κι ανάσανε ανάσανε ανάσανε δυνατά, γρήγορα, για να πάρει µέσα του όσο πιο πολλή µπορούσε απ αυτή την άγνωστη ζωή. (1984α: 39). Τη σκηνή παρακολουθεί ο Μουραγιάς: «εν ήταν ζαλάδα, αφέντη, είπε. Σου µίλησε. Ποιος µου µίλησε; Ρώτησε εκείνος έκπληκτος. Η γης! Μιλάει η γης, αφέντη. Μα όχι σ όλους. Μιλάει, και χαρά στον που µπορεί να την ακούσει». (1984α: 39). Το θέµα της φωνής της γης επανέρχεται συχνά κυρίως στο πρώτο µυθιστόρηµα. Το φαινόµενο επιδέχεται ερµηνείες, δεν µπορεί να προσδιοριστεί µε ακρίβεια: «εν είναι η φωνή της σαν τη φωνή του ανθρώπου» (1984α: 215). Αλλού δείχνει να ταυτίζεται µε τον Αλέξη: «ο ίδιος ο Αλέξης ήταν µια φωνή της γης» (1984α: 285). Σε άλλο σηµείο συνδέεται µε τον ερωτικό πόθο στην ερωτική σκηνή µε τη Φρόσω: «Τι ηδονή!» [ ] «Ή µήπως ήταν απλά και µόνο η φωνή της γης» (1984α: 365). Η φωνή ταυτίζεται επίσης µε την αγάπη για την ίδια γυναίκα σύµφωνα µε το Νικήτα: «Η Φροσούλα µου είναι κι αυτή µια φωνή της γης, και δίχως να το καταλάβω την αγάπησα σιγά-σιγά» (1984α: 385). Αυτού του τύπου η πολυσηµία σε σχέση µε τον ήχο της φύσης θυµίζει τον «ηχό, γλυκύτατο ηχό» που γίνεται αντιληπτός µετά την εµφάνιση της Φεγγαροντυµένης στον Κρητικό (1833) του Σολωµού: εν είναι κορασιάς φωνή στα δάση που φουντώνουν, Και βγαίνει τ άστρο του βραδιού και τα νερά θολώνουν, Και τον κρυφό της έρωτα της φύσης τραγουδάει, Του δέντρου και του λουλουδιού που ανοίγει και λυγάει εν είν αηδόνι κρητικό που παίρνει τη λαλιά του Σε ψηλούς βράχους κι άγριους οπ έχει τη φωλιά του,

5 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» Κι αντιβουίζει ολονυχτίς από πολλή γλυκάδα Η θάλασσα πολύ µακριά, πολύ µακριά η πεδιάδα, Ώστε που πρόβαλε η αυγή και έλιωσαν τ αστέρια, Κι ακούει κι αυτή και πέφτουν της τα ρόδα από τα χέρια εν είν φιαµπόλι το γλυκό οπού τ αγρίκαα µόνος Στον Ψηλορίτη όπου συχνά µ ετραβουνεν ο πόνος Κι έβλεπα τ άστρο τ ουρανού µεσουρανίς να λάµπη Και του γελούσαν τα βουνά, τα πέλαγα κι οι κάµποι Κι ετάραζε τα σπλάχνα µου ελευθεριάς ελπίδα Κι εφώναζα: ω θεϊκιά κι όλη αίµατα Πατρίδα! Κι άπλωνα κλαίοντας κατ αυτή τα χέρια µε καµάρι Καλή ν η µαύρη πέτρα της και το ξερό χορτάρι. (1986: ) Το τριαδικό σχήµα του «εν είναι» δείχνει να εµπνέει και τον Αβέρωφ, εφόσον ο «γλυκύτατος ηχός» της γης του Φτελιώνα, όπως είδαµε, αδυνατεί να προσδιοριστεί µε ακρίβεια. Ωστόσο, τα δύο κείµενα δε µοιάζουν ως προς αυτό µόνο ως προς τον εκφραστικό τρόπο. Προπαντός ως προς την ουσία καθώς και η τριλογία αναπαράγει µετά από την επικοινωνία µε τη φύση τους στίχους: «Κι ετάραζε τα σπλάχνα µου ελευθεριάς ελπίδα/ Κι εφώναζα: ω θεϊκιά κι όλη αίµατα Πατρίδα!». Η «θεικιά κι όλη αίµατα Πατρίδα» είναι αυτό µε το οποίο κυρίως συνδέεται η φωνή της γης στην µία περίπτωση και ο «γλυκύτατος ηχός» στην άλλη µετά από την εµπειρία, και στις δύο περιπτώσεις, του πολέµου και της καταστροφής. Το τάραγµα των σπλάχνων και του Νικήτα, όπως και του Κρητικού, προέρχεται από «ελευθεριάς ελπίδα» και αυτή είναι που τον υποκινεί να συµµετάσχει στον πόλεµο. Ωστόσο, οι διακειµενικές αναγνώσεις ως προς τη φωνή της γης δε σταµατούν εδώ. Η σχέση του Νικήτα µε τα σηµάδια της φύσης και το άκουσµα της φωνής της γης θυµίζει σε κάποιο βαθµό τον Αλαφροΐσκιωτο (γρ. 1907) του Σικελιανού, το πρώτο πραγµατικό ποιητικό φανέρωµα του ποιητή, του οποίου ο τίτλος ως γνωστόν είναι παρµένος από το γνωστό στίχο του Σολωµού στους Ελεύθερους πολιορκηµένους, και σηµαίνει τον εµπνευσµένο, τον άνθρωπο που βλέπει οράµατα: [ ] και λάτρεψα, και στη λαχτάρα µου είπα: «Βάλε το αυτί στα χώµατα». Και φάνη µου πως η καρδιά της γης βαριά αντιχτοίπα. (1965: 95) Όµως και αναφορές από τον Αλαφροΐσκιωτο στον ασφοδελώνα θυµίζουν ειδικότερα τον Φτελιώνα. Η ηχητική οµοιότητα µάλιστα του Φτελιώνα µε τον ασφοδελώνα ενισχύει αυτή την άποψη. Η σκηνή που ο Νικήτας έχει χώσει το κεφάλι του στην ανοιγµένη γη και ανασαίνει στο βυθό της αυλακιάς είναι παρόµοια µε τη διαδικασία που συναντούµε στον Αλαφροΐσκιωτο: Ασφοδελώνα ακούµπησα το αυτί στη γη σου. [ ] Ω ασφοδελώνα ανάλαφρος ύπνος κι εµένα ερίζωσε στη γη σου ως ασφοδίλι κ υψώθηκε η γαλήνη µου, σαν το λευκό σου λούλουδο,

6 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» κάποιον αιθέριο δείλι. (1965: 152) Και στις δύο περιπτώσεις η επαφή µε τη Φύση είναι µία µορφή άσκησης της ψυχής, που σχετίζεται µε τη διάπλαση της προσωπικότητας του εκάστοτε «αλαφροΐσκιωτου». Όπως αναφέρει στον Πρόλογό του ο Σικελιανός, «η επαφή αυτή µου µε τη Φύση είχε από την αρχή τον χαρακτήρα κάποιας άσκησης βαθιάς κ ευλαβικής αυτής της ίδιας, άλλωστε, άσκησης των καθαυτό πρωταρχικών µας ψυχικών λειτουργιών, που αποτελεί µια δυνατότητα βιολογική αναντίρρητη για τη ζωή του κάθε ανθρώπου στην ανάπτυξη των σχέσεών του µε τον κόσµο, αλλά που µέσα στον Ποιητή σα να ενεργεί κι από τα σπλάχνα της µητέρας του και ν αναπτύσσεται αδιάπτωτα βαθιά του από τα πρώτα του τα χρόνια εκδηλώνεται µ ενδόµυχα σκιρτήµατα ως απόκριση στ ατέλειωτα µηνύµατα του Κόσµου, µε σκιρτήµατα που γίνονται ολοένα πιο δραστήρια, ρυθµικά και νοερά» (1965: 20). Ανάλογη είναι και η «άσκηση των καθαυτό ψυχικών λειτουργιών» για το Νικήτα στην τριλογία. Η φωνή της γης είναι η ιερή εκείνη στιγµή της αυτογνωσίας του υποκειµένου που οδηγεί στο να αντιληφθεί την προέλευση και την αποστολή του «αποκρινόµενος», για να χρησιµοποιήσω τα λόγια του Σικελιανού, «στ ατέλειωτα µηνύµατα του Κόσµου». Πιστεύω ότι ακριβώς αυτή η ιδιότητα του πρωταγωνιστή της τριλογίας να βλέπει οράµατα και η χαρακτηριστική επικοινωνία του µε τη γη συµφωνούν µε την ποιητική ιδιότητα που του αποδίδει ο συγγραφέας Αβέρωφ. Πράγµατι, ο ποιητής, που γίνεται µέγας υπερασπιστής και εκφραστής της γης εκφράζει, µέσα από τη νέα ιστορική πραγµατικότητα και ατοµική συµπεριφορά, ένα σύστηµα αξιών που είναι στην ουσία του «ποιητικό» καθώς συνδέεται µε κάποιες από τις υπέρτατες ανθρώπινες αξίες, όπως την ελευθερία, την τιµή, την αξιοπρέπεια. Η αξία της γης βρίσκεται µέσα στην ταπεινότητά της: «οι πετρότοποί της συµβόλιζαν σταθερά υγεία και λιτότητα, δύναµη και ελευθερία, πριν απ όλα ελευθερία!» (1984α: 222). Είναι αξιοπρόσεκτη η µεταµόρφωση του Νικήτα στην τριλογία. Αρχικά υιοθετεί µία άκρως ανθελληνική συµπεριφορά. Τα Βαλκάνια αναφέρονται ως «Εγγύς Ανατολή» και ως «βρώµικα και απολίτιστα», ενώ η ύση, και οι συνήθειές της, παρουσιάζονται ως «πολιτισµένος κόσµος» (1984α: 13). Η επιστροφή του Νικήτα συνδυάζεται µε «µια άρνηση, µια αποστροφή», «όσα είχε ακούσει από τον παππού του και τους έλληνες δασκάλους του για τη δύναµη και για το µεγαλείο της Ελλάδας ήταν ένα κωµικό παραµύθι» (1984α: 15). Ωστόσο, ο Νικήτας θα οδηγηθεί προς µια συµβολική ανάσταση, όπως διατυπώνεται ήδη στο πρώτο µυθιστόρηµα: «εν είναι ολοκληρωµένη η ανάστασή µου, συλλογίστηκε. ε σε αναγκάζουν οι άλλοι, δε σε καλούν οι άλλοι να κάµεις το καθήκον σου. Πας µοναχός σου. Κι αν ακόµα δεν είµαι καθόλου Κουτσόβλαχος, πρέπει να γίνω τώρα» (1984α: 230). Η αντιπαλότητα του ελληνικού µε το ξενικό στοιχείο είναι εµφανής όχι µόνο στο πολιτικό πλαίσιο, αλλά και σε προσωπικό. Χαρακτηριστική είναι η σκηνή της φιλονικίας του Νικήτα µε τον ιταλό ευγενή που διεκδικεί την Καίτη. Η σκηνή εµπεριέχει δραµατικότητα («Θα χτυπηθούµε για θάνατο») (1984α: 377), ενώ το πολιτικό και το προσωπικό µένος παρουσιάζονται ως αλληλένδετα: «το µίσος της σκλαβιάς συγκεντρωµένο στο πρόσωπό του» (1984α: 377). Η Ελλάδα παριστάνεται ως θύµα των πολιτικών περιστάσεων, «πατηµένη» και «ρηµαγµένη» από τους ξένους, όπως δηλώνει µια διαπίστωση που επανέρχεται συχνά στην αφήγηση: «ύσµοιρη χώρα, συλλογίστηκε, πόσες φορές οι ξένοι σε πάτησαν και σε ρήµαξαν» (1984α: 371). Άνθρωποι όπως ο Νικήτας έδειξαν (όχι απαραίτητα από την αρχή) την απαραίτητη αφοσίωση και ανταποκρίθηκαν στην περίσταση του πολέµου. Ο

7 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» συγκεκριµένος πόλεµος, όπως αναφέρει κάπου ο παπα-μόδεστος, µοιάζει µε «φάρο στην πορεία των Ελλήνων. Μοιάζει µε το Εικοσιένα» (1984α: 313). Η αφοσίωση αυτή δείχνει να πηγάζει από τα διδάγµατα και τις αρχές του παρελθόντος. Ωστόσο, η χώρα είναι σε κατάσταση άµυνας και στοχεύει να διασώσει ό,τι µπορεί από την καταστροφή. Ο παπα-μόδεστος, που εκπροσωπεί τις αρχές και το µέτρο στο µυθιστόρηµα, αναγνωρίζει κάπου ότι η Μεγάλη Ιδέα που ήξεραν δεν υπάρχει πια και για το λόγο αυτό, όπως χαρακτηριστικά λέει, «πρέπει να τη βγάλουµε πέρα για ν αρχίσουµε µια καινούργια Μεγάλη Ιδέα [ ] Θα κοιτάξουµε να φτιάξουµε τη Μεγάλη Ιδέα της ψυχής και του νου» (1984α: 314, 315). Η ανθελληνική στάση δεν επανέρχεται. Ωστόσο, και στο σηµείο αυτό ασκεί την κριτική του ο συγγραφέας, αµφισβητείται έντονα και µε πικρία η παρούσα κατάσταση του Εµφυλίου Πολέµου: «Αυτοί ήταν οι Έλληνες; Αυτός ήταν ο λαός που είχε θαυµάσει, ο λαός που τον είχε συνεπάρει, τον είχε αναστήσει και τον είχε κάµει άντρα; Γι αυτό το λαό που αλληλοσκοτωνόταν µε µίσος και µε µπαµπεσιά, την ώρα που τον πατούσαν και τον σκότωναν οι ξένοι, γι αυτό το λόγο είχε απαρνηθεί την άνετη ύση και το φωτεινό Παρίσι;» (1984β, Α: 86). Ωριµότερες τοποθετήσεις περί ελληνικής ταυτότητας εντοπίζουµε καθώς η αφήγηση εξελίσσεται και προπαντός µετά την εµπειρία του εµφυλίου πολέµου, όπως, π.χ., αυτή του Αυγέρου Στουρνάρη: «Είµαστε την ίδια ώρα παρθενώνας και κουµάσι, την ίδια ώρα ήλιος χρυσός και µαύρη λάσπη» (1984 β, Α: 174). Η µεταµόρφωση αυτή σχετίζεται και µε την παρουσία της ποίησης στην τριλογία, που γνωρίζει κι αυτή, όπως και ο πρωταγωνιστής της, µία ανάλογη «µεταµόρφωση». Η προµετωπίδα της ποιητικής συλλογής του Νικήτα, «Είµαι η Αυτοκρατορία στο τέλος της παρακµής», ο στίχος του Βερλαίν, αποδίδει µια «εκλεπτυσµένη αρχοντιά στο τελευταίο σκαλοπάτι της παρακµής» (1984α: 16), όπως αναφέρεται, που δικαιολογεί το χαρακτηρισµό του ποιητή ως «του δηλητηρίου και του ξεπεσµού» (1984α: 21). Ωστόσο, θα δούµε ότι καθώς η αφήγηση προχωράει οι ποιητικές αναφορές δεν είναι πλέον του ίδιους ύφους, της ίδιας ιδεολογίας. Ποιητές που συνδέθηκαν µε τη Μεγάλη Ιδέα του εθνικού επεκτατισµού, όπως ο Βαλαωρίτης και ο Παλαµάς, ή ποιητές που, όπως κι ο Νικήτας, εξύµνησαν την οµορφιά και την ελευθερία της ηπειρωτικής γης, όπως ο Κρυστάλλης (1984β, Α: ), είναι δείγµατα της ποιητικής «µεταµόρφωσης» του Νικήτα. Για παράδειγµα, οι στίχοι «Χτυπάτε, πολεµάρχοι! / Απ άκρη σ άκρη χαλασµός. Κρεµούν τον Πατριάρχη!» (1984α: 367) είναι από το ποίηµα «Ο ανδριάς του αοιδίµου Γρηγορίου του Ε Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως» (1872) του Βαλαωρίτη. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα µεταγενέστερο ποίηµα του Νικήτα, που σε καµία περίπτωση δε θυµίζει το Βερλαίν αλλά όντας στα ελληνικά και σε ιαµβικό δεκαπεντασύλλαβο αναβιώνει την άλωση της Κωνσταντινούπολης στο ύφος θα λέγαµε της Φλογέρας του βασιλιά του Παλαµά: [ ] Έτσι κι εψές επρόσµενα να γίνει πια το θαύµα, να µη βρεθεί Κερκόπορτα, ή κι αν βρεθεί να κλείσει. Μ αλί και τρισαλίµονο, πάλι ανοιχτή τη βρήκα! θάναι παντού Κερκόπορτες, σε ολονών τα τείχη, αφού ήταν σ όσα έχτισες µ ασβέστη την ψυχή σου, Αυθέντα µου Αυτοκράτορα, ίσκιωµα του Βοσπόρου! (1984β, Α: 21) Η Κερκόπορτα, η µικρή πόρτα στο παλάτι του Κωνσταντίνου Ζ' Πορφυρογέννητου, που η µισή ήταν κάτω από το επίπεδο του εδάφους και κατά την

8 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» παράδοση, από αυτήν εισήλθαν (πιθανόν από εσωτερική προδοσία) στην Πόλη λίγοι γενίτσαροι κατά την µεγάλη έφοδο στις 29 Μαΐου 1453, διασπώντας έτσι την άµυνα των πολιορκούµενων και προκαλώντας την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, γίνεται στο ποίηµα του Νικήτα σύµβολο εθνικής προδοσίας. Μάλιστα το ίδιο ποίηµα σχολιάζεται στο τρίτο µυθιστόρηµα από τον γιο του Νικήτα, τον Αλέξη, και γνωρίζει την αµφισβήτηση και την κριτική (1980: ), στοιχείο που αποστασιοποιεί ιδεολογικά τη νεότερη γενιά από την παλιά: «Άδικος γινόταν τώρα ο Αλέξης. Πολύ άδικος. Εξοργιστικά άδικος. Ο πατέρας του είχε πολεµήσει και µατώσει µπροστά σε ανοιγµένες Κερκόπορτες. Και το χε κάµει για να ζήσει ο Αλέξης κι η γενιά του, για να επιζήσουν µερικές ωραίες ιδέες!» (1980: 134). Το µυθιστόρηµα, σε ύφος πατριωτικό, µάχεται την εθνοτική διχόνοια είτε αυτή προκαλείται από τους ξένους κατακτητές (όπως στην περίπτωση της «Ρωµαϊκής Λεγεώνας», που θα δούµε αµέσως) είτε από τους ίδιους τους Έλληνες (µε ειδική αναφορά στην αριστερή ιδεολογία). Ως προς την πρώτη περίπτωση γνωρίζουµε ότι ο Αβέρωφ υπήρξε επικεφαλής αντιστασιακής οργάνωσης (της Φιλικής Εταιρείας, από κοινού µε τον Ν. Ράπτη) στις αποσχιστικές απόπειρες δηµιουργίας «Βλαχικού κράτους» στην Ήπειρο και τη Θεσσαλία. Ως προς τη δεύτερη περίπτωση ξέρουµε ότι ο Αβέρωφ ξεκίνησε την πολιτική σταδιοδροµία του στο φιλελεύθερο χώρο (στο πλευρό του Σοφοκλή Βενιζέλου) και υπήρξε σηµαντικό στέλεχος του Κόµµατος των Φιλελευθέρων µέχρι την ένταξή του το 1956 στην ΕΡΕ και την ανάδειξή του σε έναν από τους βασικούς συνεργάτες του Κωνσταντίνου Καραµανλή. Ως προς τη σχέση του µε την Αριστερά ο Αβέρωφ έχει µία µόνιµη δυσπιστία ανήκοντας πάντοτε στη συντηρητική πτέρυγα των Φιλελευθέρων. Στη σχετική δήλωσή του µε την οποία ανακοίνωνε τη συµµετοχή του στην ΕΡΕ ανέφερε ακριβώς ότι το νέο κόµµα θα εξέφραζε τις αρχές του «εθνικόφρονος Κέντρου» και, σχετικά µε το θέµα µας, διαφωνούσε µε τη διαφαινόµενη εκλογική συνεργασία των κοµµάτων του Κέντρου µε την Ε Α (Χατζηβασιλείου 2000: 48). Στην πρώτη περίπτωση η ιταλική προπαγάνδα µιλούσε για την παρουσία του κουτσοβλάχικου πληθυσµού και ζητούσε τη δηµιουργία αυτόνοµου κράτους (Παπαγιάννης 2004). Η προπαγάνδα αυτή πήρε µεγαλύτερες διαστάσεις χάρη στη δράση του περιβόητου Αλκιβιάδη ιαµάντη, δικηγόρου από τη Σαµαρίνα, φιλοϊταλού, που συσπείρωσε γύρω του ηγετικά στελέχη και ίδρυσε σε συνεργασία µε τους Ιταλούς τη «Ρωµαϊκή Λεγεώνα», γνωστή ως Πέµπτη Φάλαγγα. Στόχος του ήταν η δηµιουργία του Πριγκιπάτου της Πίνδου. Οι διακηρύξεις του ιαµάντη αλλά κυρίως η προσµονή άµεσων υλικών οφεληµάτων ξεσήκωσαν µία µικρή µερίδα βλαχόφωνων των Γρεβενών, οι οποίοι έσπευσαν να τον ακολουθήσουν δηλώνοντας νοµιµοφροσύνη στους Ιταλούς κατακτητές. Η στάση όµως που τήρησε το σύνολο σχεδόν των Βλάχων παραµένοντας πιστό στην Ελλάδα, παρά τις πιέσεις που δέχονταν από τους λεγεωνάριους, δεν επέτρεψε να πάρει µεγάλες διαστάσεις το θέµα στη Μακεδονία (Mazower 2004: 56). Ωστόσο, οι Βλάχοι ήταν σε µεγάλο βαθµό εξελληνισµένοι και όπως αναφέρει ο Mazower, «οι Έλληνες της Ηπείρου ήταν αφοσιωµένοι εθνικιστές και η περιοχή αποτελούσε προπύργιο του Ε ΕΣ, µιας αντιστασιακής οργάνωσης µε αλυτρωτικές και µοναρχικές τάσεις. Τα γεγονότα του , τα οποία ακόµη και σήµερα αποσιωπούνται στην Ελλάδα, έδειξαν πως ο Ε ΕΣ εφάρµοσε τις ιδέες του (οι οποίες σίγουρα αντανακλούσαν αρκετά πιστά τις ιδέες του ντόπιου ελληνικού αγροτικού πληθυσµού) περί συλλογικής εθνοτικής δικαιοσύνης» (2004: 34). Σε αυτά τα πλαίσια το µυθιστόρηµα κατακρίνει τους βλαχόφωνους που συσπειρώθηκαν γύρω από τον ιαµάντη. Ωστόσο, η αφήγηση εξηγεί τους λόγους που η κίνηση αυτή δεν µπορούσε παρά να µην έχει επιτυχία και ο κύριος λόγος ήταν ότι

9 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» οι Βλάχοι ήταν εξελληνισµένοι. Ο τρόπος παρουσίασης των Βλάχων ως προς το θέµα αυτό είναι ως προς τη στάση αυτή πολύ επιφυλακτικός. Η σκηνή του γλεντιού των Βλάχων υποστηρικτών της Ρωµαϊκής Λεγεώνας είναι σχεδόν αποκρουστική, µοιάζει µε ρωµαϊκό όργιο (1984α: ). ιαφαίνεται µάλιστα και το στοιχείο της προδοσίας: «Μεταξύ µας, µωρέ Νίκο. εν είµαστε [Έλληνες]; Ε, ας πούµε για χατίρι της µάνας Ρώµης πως είµαστε και λιγάκι µπασταρδοέλληνες» λέει ο Ροποτίκας (1984α:293). Έντονο επίσης είναι και το στοιχείο της αλαζονείας και της εξουσιοµανίας: «Νίκο Μανούση, αυριανέ πρωθυπουργέ, αυριανέ πανίσχυρε δικτάτορα, κυβέρνα άφοβος και τράβα µπρος!» (1984α: 306). Ωστόσο, δεν παρουσιάζεται µόνο αυτή η εικόνα για τους Βλάχους. Το µυθιστόρηµα αναδεικνύει και την πίεση που δέχτηκε µεγάλη µερίδα ανθρώπων στο να αναγνωρίσουν τη «Ρωµαϊκή Λεγεώνα» όπως και γιατί οι περισσότεροι αντιστάθηκαν. Η συζήτηση των αδελφών Μανούση είναι χαρακτηριστική ως προς αυτή την άρνηση. Ο Νίκος αναφέρει ότι οι Βλάχοι δεν έχουν µεταξύ τους αίσθηµα αλληλεγγύης κι ότι οι περισσότεροι δε µιλούν καν βλάχικα στα σπίτια τους (1984α: 41). Επίσης, ότι δεν υπήρξε ποτέ συνείδηση βλαχισµού κι αν υπήρξε, δηµιουργήθηκε χάρη στη ρουµανική προπαγάνδα. Η γλώσσα χαρακτηρίζεται ως «φτωχή διάλεκτος» που δε θα µπορούσε να παίξει κανένα ρόλο. Τέλος, η ιντελιγκέντσια των Κουτσοβλάχων ήταν ανέκαθεν και είναι πάντα ελληνική και στη γλώσσα και στο αίσθηµα (1984α: 42). Επίσης, όπως προαναφέρθηκε, το κοµµουνιστικό στοιχείο παρουσιάζεται µε κάποια προκατάληψη. Χαρακτηριστικό στοιχείο, π.χ., είναι η µορφή του Νότη, ο οποίος εγκατέλειψε τη Φρόσω: «Άνθρωπος λοιπόν που δέχεται πως η διαταγή του Κόµµατος πρέπει να νικάει κι αγάπη και φίλτρο πατρικό και όλα δεν είναι άνθρωπος µε τον οποίο θα µπορούσα εγώ να ξανασµίξω ποτέ» (1984α: 64). Γενικότερα οι κοµµουνιστές παριστάνονται ως σκληροί και αδίσταχτοι άνθρωποι (1984α: 344) και συµβιβάζονται χάρη στην ιδεολογία και τους στόχους: «όλα υπάρχουν µόνο αν συµβιβάζονται µε το σκοπό» (1984α: 348). Χαρακτηριστική είναι η τοποθέτηση του Νικήτα ως προς τη συµµετοχή των κοµµουνιστών στον πόλεµο: «θα φτιάνατε µαζί µας µέτωπο αν η Ρωσία δεν πολεµούσε σήµερα µε τον Άξονα;» (1984α: 351). Περί του ΕΑΜ δηλωτική είναι η ακόλουθη τοποθέτηση: «Όσοι ήταν απ τη φτιασιά τους φθονεροί µπήκαν όλοι στο ΕΑΜ, κι όσο πιο φθονεροί κι ανίκανοι ήταν, τόσο πιο δραστήριοι και σκληροί έγιναν» (1984β, Α: 150). Μάλιστα συµπεράσµατα περί της αριστερής ιδεολογίας κάνουν συχνότερα την εµφάνισή τους στο τρίτο µυθιστόρηµα: «εν υπήρχε πια γι αυτόν κοµµουνισµός. Υπήρχε στα βιβλία, στις ωραίες φυλλάδες. Στην πράξη, υπήρχαν συµφέροντα κρατών, υπήρχε µια καινούργια τάξη που καταπίεζε κι απολάµβανε εκείνη, και υπήρχαν δίπλα της είτε οι ξεγελασµένοι που περίµεναν το θαύµα της επιστήµης και της ισότητας, είτε οι άνθρωποι που απ τη φτιασιά τους δεν πίστευαν, µα µισούσαν» (1980: 79). Το τρίτο µυθιστόρηµα παρουσιάζει την ιδεολογική απόκλιση της νέας γενιάς σε σχέση µε την προηγούµενη. Στο έκτο κεφάλαιο σχολιάζεται ο πολιτικός φόνος του βουλευτή Λαµπράκη στη Θεσσαλονίκη που συνεπάγεται µια ιδεολογική σύγχυση. Ο Αντώνης, προσπαθώντας να ταρακουνήσει ιδεολογικά τον 26χρονο Αλέξη, αναφέρει: «Σκότωσαν τη µητέρα σου, είπε στο τέλος, σκότωσαν δεκάδες χιλιάδες άλλους αθώους, τους σκότωσαν τις πιο πολλές φορές προγραµµατισµένα, κι εµείς είπαµε να ξεχάσουµε. Τώρα σκοτώθηκε ένας δικός τους. Εγώ λέω κατά τύχη, άλλοι λένε προγραµµατισµένα, αλλά, µία φορά, µόνο ένας δικός τους σκοτώθηκε. Ε λοιπόν, να µε θυµάσαι! Έτσι που την ξεκινούν τη δουλειά, σε λίγο αυτόν τον ένα, το βουλευτή Λαµπράκη, θα τον σηκώσουν ψηλά χιλιάδες οργανωµένα χέρια, και το φέρετρό του θα σκιάσει βαριά όλη την Ελλάδα, θα κάµει να µη φαίνονται πια χιλιάδες τάφοι αθώων, θα κάµει» (1980: 231).

10 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» Ο Νικήτας είναι ο κύριος εκφραστής µιας πιο έγκυρης πολιτικής άποψης και συχνά τα συµπεράσµατά του συνδέονται µε ζητήµατα εξωτερικής πολιτικής. Όταν, για παράδειγµα, η Μάρα εκφράζει µια συναισθηµατική περισσότερο εξήγηση της µετά τον πόλεµο απογοήτευσης («Μπορεί να ναι αυτή η αφόρητη σκλαβιά, µπορεί να ναι πως ύστερα από µια στρωµένη και πεζή ζωή ζήσαµε το τρελό µεθύσι της Αλβανίας και µετά ξεµεθύσαµε απότοµα και άσχηµα, µπορεί να µας επηρεάζει το αβέβαιο αύριο») (1984β, Α: 151), ο Νικήτας αναπτύσσει µια τοποθέτηση που εξηγεί ότι άσκησε τη δική της επίδραση η αδυναµία της Ευρώπης, η γρήγορη υποδούλωσή της, µε αναφορές στην πολιτική της Ρωσίας («όπου έλεγαν πως βασίλευε η ισότητα [ ] στάθηκε µόνο και µόνο επειδή ήρθαν ποτάµια βοήθειας από την Αµερική, της χώρα της κεφαλαιοκρατίας και της ανισότητας») (1984β, Α: 151). Αναφορές γίνονται στη Γαλλία («χάµω µέσα σε λίγες µέρες»), στο Βέλγιο και την Ολλανδία («χάνονται σε λίγες ώρες»). Συµπερασµατικά, η λογοτεχνική «γη» του Αβέρωφ είναι πολιτικοποιηµένη, σύµφωνη µε την ιδεολογία του πολιτικού. Η τριλογία, µε χαρακτήρα ιστορικό και µε έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία, συµπληρώνει τον επιστηµονικό, δοκιµιακό και πολιτικό λόγο του συγγραφέα. Η επικοινωνία µε τη γη, «η φωνή της γης», παρουσιάζει οµοιότητες µε το Σολωµό και το Σικελιανό, στοιχείο που διαµορφώνει το σύστηµα αξιών του µυθιστορήµατος που, όπως αποδείχθηκε, συνδυάζει την ταπεινότητα και την ανάγκη για ελευθερία. Το µυθιστόρηµα «µάχεται» ό,τι δεν υπερασπίζεται τη γη και τα µεγάλα ιδανικά της και προπαντός την ξενική προπαγάνδα και αυτούς που ο συγγραφέας θεωρεί ότι συµβιβάζονται χάρη στην ιδεολογία και τους στόχους. Από τις πιο όµορφες στιγµές της τριλογίας είναι οι περιγραφές των φυσικών τοπίων και η ανάδειξη του µεγαλείου της γης και η ανάδειξη του προσωπικού στοιχείου µέσα από το ιστορικό γεγονός. Η µυθιστορηµατική κατάθεση του Αβέρωφ αναδεικνύει ισόρροπα τον άνθρωπο και το γεγονός και διδάσκει ότι η µέγιστη και πιο σταθερή αξία είναι το άκουσµα της «φωνής της γης». Βιβλιογραφία Mazower, M., επ., Μετά τον πόλεµο. Η ανασυγκρότηση της οικογένειας, του έθνους και του κράτους στην Ελλάδα, , Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2004, α δηµ Αβέρωφ-Τοσίτσας, Ε., Γη δελφύς, Εστία, Αθήνα, 1980, α δηµ Αβέρωφ-Τοσίτσας, Ε, Γη της οδύνης, 2 τόµοι, Εστία, Αθήνα, 1984β, Α & Β, α δηµ Αβέρωφ-Τοσίτσας, Ε., Η Φωνή της γης, Εστία, Αθήνα, 1984α, α δηµ Αβέρωφ-Τοσίτσας, Ε., Φωτιά και τσεκούρι: Ελλάς, και τα προηγηθέντα, Εστία, Αθήνα, 1996, α δηµ Αποστολίδης, Ρ., Κριτική του Μεσοπολέµου, Αθήνα, 1962, σ Αργυρίου, Α., «Εισαγωγή», στο: Καρβέλης, Τ., Κοτζιάς, Α., Μηλιώνης, Χ., Στεργιόπουλος, Κ., Τσακνιάς, Σ. επ., Η µεταπολεµική πεζογραφία: Από τον πόλεµο του 40 ως τη δικτατορία του 67, τ. 1 (8 τόµοι), Σοκόλης, Αθήνα, Αργυρίου, Α., Ζήρας, Α., Κοτζιάς, Α. και Κουλουφάκος, Κ., «Μεταπολεµική πεζογραφία», ιαβάζω, τ. 5-6, , σ Παπαγιάννης, Σ., Τα παιδιά της λύκαινας. Οι επίγονοι της 5 ης Ρωµαϊκής Λεγεώνας κατά τη διάρκεια της Κατοχής , Σοκόλης-Κουλεδάκης, Αθήνα, Σικελιανός, Α., Λυρικός βίος Α, επ. Γ. Π. Σαββίδης, Ίκαρος, Αθήνα, 1965, α δηµ

11 Β. Λέτσιος, «Η λογοτεχνική «γη» του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα» Σολωµός,., Άπαντα. Τόµος πρώτος. Ποιήµατα, επ. Λ. Πολίτης, Ίκαρος, Αθήνα, 1986, α δηµ Χατζηβασιλείου, Ε., εκδ., Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας ( ), Ίδρυµα Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα, Αθήνα, Evaghelos Averoff-Tosizza s literary land V. Letsios, Greek Open University Abstract This paper focuses on a famous political personality s less known dimension, Evaghelos Averoff-Tosizza s literary work. Here I will try to show, with some brevity, literary genres, narrative techniques, influences, plot and ideology paths in Averoff-Tosizza s literary work. I will focus on the author s novels with particular reference to the ways in which the author perceives the sense of land (topos), as the titles of his first three novels suggest, Η Φωνή της γης (1964), Γη της οδύνης (1966) και Γη δελφύς (1968). Averoff-Tosizza s literary land, it will be argued, expects its own contemporary criticism since literary work both can and needs to reveal some of the least known dimensions of his political action and ideology plus main issues with regards to identity and the other.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στην Νεοελληνική Λογοτεχνία

Απαντήσεις στην Νεοελληνική Λογοτεχνία Απαντήσεις στην Νεοελληνική Λογοτεχνία Α1. Ένα από τα βασικά λογοτεχνικά ρεύματα της Επτανησιακής σχολής είναι ο ρομαντισμός. Ο ρομαντισμός εμφανίστηκε στη Γερμανία στα τέλη του 18 ου αιώνα και στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Τρία χαρακτηριστικά του Ευρωπαϊκού Ροµαντισµού από τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ A. 1. Τρία χαρακτηριστικά του Ευρωπαϊκού Ροµαντισµού στο απόσπασµα 1. Μεταφυσικό στοιχείο: στ. 44-46. Ἴσως δέ σώζεται στή γῆ ἦχος πού νά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Το Ελληνόπουλο - L' enfant Μετάφραση: Κωστής Παλαμάς Τούρκοι διαβήκαν. Χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα. Η Χίο, τ` όμορφο νησί, μαύρη απομένει ξέρα, με τα κρασιά, με τα δεντρά

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο Κατά παραγγελία γράψιμο και κατά παραγγελία ψυχές... γίνεται; Κι όμως γίνεται... Οι πιο πολλοί είναι τους είδους, αλλά της ψυχής, δεν είναι κανείς... Εγώ με της πένας μου

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249)

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ο ποιητής, αξιοποιώντας την ιστορική του µνήµη, κινείται

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΕΝ ΤΑΦΩ Στρατής Μυριβήλης

Η ΖΩΗ ΕΝ ΤΑΦΩ Στρατής Μυριβήλης Η ΖΩΗ ΕΝ ΤΑΦΩ Στρατής Μυριβήλης http://www.edutv.gr/deyterobathmia/stratis-myrivilis Στρατής Μυριβήλης είναι το φιλολογικό ψευδώνυμο του Σ. Σταματόπουλου. Γεννήθηκε το 1892 στη Συκαμιά της Λέσβου. Άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ ΡΟ ΧΟΥΑΝ ΓΚΟΥΤΙΕΡΕΣ

ΠΕ ΡΟ ΧΟΥΑΝ ΓΚΟΥΤΙΕΡΕΣ Ηµερολόγιο 2016 28 ΔΕΥΤΕΡΑ iανουaριος 29 ΤΡΙΤΗ 30 ΤΕΤΑΡΤΗ 31 ΠΕΜΠΤΗ 51 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 62 Πρωτοχρονιά (αργία) ΣΑΒΒΑΤΟ ρεϊμοντ καρβερ dfsfsdfsdfsdfdsfsd Απέκτησες τελικά, έστω κι έτσι, αυτό που ήθελες από τούτη

Διαβάστε περισσότερα

Ορόσημο. Νεοελληνική Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης 22-5-2013

Ορόσημο. Νεοελληνική Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης 22-5-2013 Νεοελληνική Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης 22-5-2013 Θέμα Α Α1. Ο Κρητικός του Διονυσίου Σολωμού είναι ένα αφηγηματικό ποίημα που μεταξύ άλλων χαρακτηριστικών παρουσιάζει έντονη επίδραση από τον Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Κρόκος (1916-1997)

Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Ο αείµνηστος Γιώργης Κρόκος υπήρξε µια πολύπλευρη και πολυτάλαντη προσωπικότητα. Στο επάγγελµα δάσκαλος, αγάπησε τα παιδιά µε πάθος, απόφοιτος της Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Η ποιητική έκφραση των ποιητών της Επτανησιακής

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

μνημειακή τέχνη 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ

μνημειακή τέχνη 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ μνημειακή τέχνη 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ Τα πουλιά των Κοκκινοχωριών! To έργο μας «Παράλληλα Πουλιά» έχει ως αφετηρία την ποίηση ως τρόπο ελεύθερης και κριτικής σκέψης. Συγκεκριμένα είναι εμπνευσμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς)

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) 1 Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) ΠΑΙΖΟΥΝ ΛΟΧΑΓΟΣ ΛΟΧΙΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΣ (στρατιώτες) Σήµερα θα πάµε µαζί να κάνουµε ασκήσεις και θεωρία. Για κάντε γραµµή. Αρχίζω. Προσέξτε. Πρώτα πρώτα ν ακούτε

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΗΕΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ. www.periexomena.gr. εκδήλωση

ΕΣΗΕΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ. www.periexomena.gr. εκδήλωση www.periexomena.gr ΕΣΗΕΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΟΙΗΣΗΣ Την Παρασκευή 18 Σεπτεµβρίου στις 7µµ, στην Αίθουσα Ε.Σ.Η.Ε.Α. Ακαδηµίας 20, στην Αθήνα, ξεκίνησε το 5ο «Φεστιβάλ Ποίησης». Διοργανωτής η Μη Κυβερνητική Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ 1 Κύπρος Χρυσάνθης 17 του Νοέµβρη 1973 (Χαράµατα) Το ποίηµα δηµοσιεύτηκε στον τόµο Αντιφασιστικά 67-74 (1984) και αναφέρεται στην εξέγερση των φοιτητών στο Πολυτεχνείο, στις

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270)

Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ Τουρανάκου Κατερίνα Ψαλλίδα Δήμητρα Καλαμπαλίκης Παντελής Γεννάτος Άκης Χαλίδας Γιάννης ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ Η ΖΩΗ ΤΟΥ Ο Νίκος Εγγονόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949 ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου 180 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Τρύπες. PDF Created with deskpdf PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

Τρύπες. PDF Created with deskpdf PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com Τρύπες Γιάννης Αγγελάκας: φωνή Γιώργος Καρράς: µπάσσο - φωνητικά Μπάµπης Παπαδόπουλος: κιθάρες- φωνητικά Ασκληπιός Ζαµπέτας: κιθάρες Γιώργος Τόλιος: τύµπανα ηµιουργήθηκαν το 1983 όταν ο Γιώργος Καρράς

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός πως να πιάνεις σωστά το μπουζούκι για να μαθεις να παιζεις γρηγορα σε μικρότερο διαστημα βήμα-βήμα και να έχεις σωστο και ωραιο ηχο!!!

Οδηγός πως να πιάνεις σωστά το μπουζούκι για να μαθεις να παιζεις γρηγορα σε μικρότερο διαστημα βήμα-βήμα και να έχεις σωστο και ωραιο ηχο!!! Οδηγός πως να πιάνεις σωστά το μπουζούκι για να μαθεις να παιζεις γρηγορα σε μικρότερο διαστημα βήμα-βήμα και να έχεις σωστο και ωραιο ηχο!!! Με αυτή τη μικρή αναφορά θα μάθεις πώς να παίζεις γρήγορα σε

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση)

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5.1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 1. Μετά τον πρόλογο ακολουθεί η είσοδος του χορού, η πάροδος. α) Με ποια διάταξη και από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα