ΜΙΑ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΜΕ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΙΑ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΜΕ"

Transcript

1 ΤΕΥΧΟ Σ 4 ΑΠΡΙΛ ΙΟ Σ 2012 Ελληνική Φύση ΜΙΑ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΜΕ Τα μανιτάρια της άνοιξης ΦΥΣΗ & ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο τζίτζικας, ο Αίσωπος και η αλήθεια Τα τεράστια καλαμάρια του Αιγαίου Νάρθηκας: Το φυτό που έφερε τη φωτιά στους ανθρώπους

2 φωτογραφία Νίκος Νικητίδης Centaurea spruneri ssp. lineariloba (Halácsy & Dörfl.) Dostál 1976 Κέα 30 / 04 / 2011

3 ΤΕΥΧΟΣ 4 Ε λ λη ν ικ ή Φύ σ η Α ΠΡΙ ΛΙΟ Σ 2012 ΜΙΑ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΜΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΗ. Νάρθηκας: Το φυτό που έφ ερε τη φωτιά στους ανθρώ πους σελ. 4 ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ. Γεραν ός και θαμνοφ υλλοσκόπος σελ. 10 ΘΑΛΑ ΣΣΑ. Τα τεράστ ια καλαμάρια του Αιγ αίου σελ. 16 ΕΝΔΗΜΙΚΑ. Η Φ ριτιλάρια του Έρχαρτ και η Τουλίπα του Γουλιμή σελ. 18 ΦΥΣΗ & ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ: Ο τζίτζικας και ο Α ίσω πος σελ. 20 ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ: Η Φ ριτιλάρια του Σίμπθορπ στη Σύμη και η αν οιξιάτικο Κρόκος ο λείος στην Άνδρο σελ. 22 ΚΕΙΜΕΝΑ : Επαφ ή με τη φ ύση: αν τίδοτο στην κατάθλιψη σελ. 24 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΞΩ ΦΥΛΛΟΥ Τα μανιτάρια της άνοιξης σελ. 12 Campanula reiseri Halacsy 1897 Κέα 30 / 04 / 2011 φωτογραφία Νίκος Νικητίδης ΨΗΦΙΑΚΗ ΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Υπεύθυνος: Νίκος Νικητίδης Σ αυτό το τεύχος γράφουν και φωτογραφίζουν: Ζήσης Αντωνόπ ουλος, Ρένα Καρακατσάνη, Γιάννης Κοφινάς, Χρήστος Λαζάρου, Νίκος Νικητίδης Κείμενα και φωτογραφίες προστατεύονται από τη νομοθεσία για τα πνευματικά δικαιώματα. Για την αντιγραφή ή την αναπαραγωγή τους, απαιτείται η άδεια των συγγραφέων και των φωτογράφων.

4 4 ΙΣΤΟΡΙΕΣ Α Π Ο ΤΗ Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΣΗ Νάρθηκας: το φυτό που έφερε τη φωτιά στους ανθρώπους Λ ίγο μετά την Ανάβυσσο, στον παραλιακό δρόμο προς το Σούνιο, την άνοιξη όλες οι απότομες πλαγιές μέχρι τη θάλασσα είναι γεμάτες με υψηλόκορμα φυτά που έχουν μεγάλα κίτρινα άνθη σε σχήμα ομπρέλας. Στα Λεγραινά σχηματίζουν πυκνές συστάδες που μοιάζουν με δάσος. Πρόκειται για τους νάρθηκες, που τα άνθη τους έχουν την μορφή σκιαδίου (ομπρέλας), όπως συμβαίνει και με το καρότο, το σέλινο, τον άνηθο, τον μαϊντανό, το μάραθο. Η τάξη των ΣΚΙΑΔΑΝ- ΘΩΝ (UMPELLIFLORAE) περιλαμβάνει 300 γένη με είδη, που εξαπλώνονται κυρίως στις εύκρατες περιοχές και αρκετά από αυτά καλλιεργούνται ως λαχανικά, αρτυματικά ή φαρμακευτικά. Από όλα τα σκιαδανθή ξεχωρίζει ο νάρθηκας, λόγω του ιδιαίτερου ιστορικού βάρους που έχει. Και ιδού γιατί: Σύμφωνα με τις αρχαίες ελληνικές παραδόσεις, ο Προμηθέας έκλεψε την φωτιά από τους θεούς και την παρέδωσε στους ανθρώπους μέσα σε έναν αποξηραμένο βλαστό νάρθηκα. Ο βλαστός του νάρθηκα όταν ξεραίνεται έχει εξωτερική ξυλώδη επιφάνεια αλλά στο εσωτερικό του διατηρεί μια πολύ ελαφριά και σπογγώδη ύλη, η οποία καίγεται με πολύ αργό ρυθμό και διατηρεί την φωτιά για μεγάλο χρόνο. Έτσι, χάρη σ αυτή την ιδιότητα του νάρθηκα, μπόρεσε ο Προμηθέας να μεταφέρει την φωτιά και να την δώσει στους ανθρώπους, αφού την έκλεψε από το εργαστήρι του ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ Φ ΥΣΗ 4

5 ΙΣΤΟΡΙΕΣ Α Π Ο ΤΗ Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΣΗ 5 Ήφαιστου στη Λήμνο. Γράφει πριν χρόνια ο Ησίοδος (7ος - 8ος αιώνας π.χ.) σχετικά: Ο Ζευς σαν θόλωσε ο νους του από την οργή έκρυψε (τα καλά) αλλά τον εξαπάτησε ο Προμηθέας με το πονηρό μυαλό του. Γι αυτό και (ο Ζευς) σχεδίασε για τους ανθρώπους πάθη θλιβερά. Τους έκρυψε τη φωτιά. Μα αυτός ο άξιος γιός του Ιαπετού (ο Προμηθέας) την έκλεψε για τους ανθρώπους από τον πάνσοφο Δία μέσα στον κοίλο νάρθηκα, χωρίς να το καταλάβει ο Δίας ο κεραυνοβολητής. Η αρχαία παράδοση αναφέρει ως τόπο παράδοσης της φωτιάς την Σικυώνα της Πελοποννήσου. Ο Δίας βεβαίως δεν άφησε ατιμώρητο τον Προμηθέα, για τα καλά που πρόσφερε στους ανθρώπους. Τον αλυσόδεσε στον Καύκασο κι ένας αετός του έτρωγε κάθε μέρα το συκώτι, που ξαναγινόταν τη νύχτα, αφού ο Προμηθέας ανήκε στους Τιτάνες και ήταν αθάνατος. Όταν ο Προμηθέας ελευθερώθηκε από τον Ηρακλή διάλεξε ένα άλλο δημοφιλές φυτό της ελληνικής χλωρίδας, την λυγαριά, και με τα κλαριά της που είναι πολύ ανθεκτικά, έπλεξε ένα στεφάνι για να θυμάται τα δεσμά του. Ο νάρθηκας είχε συνδεθεί από τους αρχαίους Έλληνες και με τις λατρευτικές τελετές. Οι «θύρσοι» ήταν ένα είδος μπαστουνιού από νάρθηκα που στην κορφή του είχαν σφηνώσει ένα κουκουνάρι. Τους θύρσους βαστούσαν στις τελετές οι συνοδοί του Διονύσου. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Διόνυσος είχε ορίσει σε όσους πίνουν κρασί και γενικά συμμετείχαν στην λατρεία του, να χρησιμοποιούν μόνο μπαστούνια από νάρθηκα, που ήταν πολύ ανθεκτικά και σχεδόν αδύνατο να σπάσουν αλλά ταυτόχρονα και πανάλαφρα, ώστε να μη προκαλούν τραυματισμούς στους ανθρώπους. Η λέξη «θύρσος» είναι αβέβαιης ετυμολογίας και θεωρείται ότι ίσως να είναι θρακικής προέλευσης. Αντίθετα η λέξη «νάρθηξ» (νάρθηκος) είναι ελληνική και ετυμολογικά φαίνεται να συνδέεται με την σανσκριτική nada-h, που σημαίνει καλάμι. Όμως ο νάρθηξ θα μπορούσε ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

6 6 ΙΣΤΟΡΙΕΣ Α Π Ο ΤΗ Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΣΗ πολύ γενικά να χαρακτηριστεί καλαμώδες φυτό και οπωσδήποτε δεν είναι και δεν μοιάζει με καλάμι, που άλλωστε έχει το δικό του όνομα από την αρχαιότητα. Λόγω των ιδιοτήτων του άσπαστου και πανάλαφρου ξερού βλαστού του, το φυτό «νάρθηξ» έδωσε το όνομά του στην αρχαιότητα και στις εξής περιπτώσεις. Σε μια μικρών διαστάσεων θήκη για τη φύλαξη μύρων (Λουκιανός) και φαρμάκων. Σε μια τέτοια θήκη ο Μέγας Αλέξανδρος είχε μαζί του τα ομηρικά κείμενα, όπως αναφέρουν ο Στράβων και ο Πλούταρχος. Στις ιατρικές κατασκευές για την θεραπεία καταγμάτων, με την χρήση ξύλων νάρθηκα και περιζωμάτων ώστε να παραμένουν ακίνητα τα σπασμένα οστά. (Λεγόταν και «ναρθήκιον»). Τον ίδιο όρο (νάρθηκας) χρησιμοποιούμε και σήμερα στην ορθοπεδική. (Νάρθηκας ονομάζεται και ο πρόναος στους ορθόδοξους ναούς, ίσως από το σχήμα του που μπορεί να μοιάζει με την ξύλινη θήκη για μύρα και φάρμακα). Άλλες αρχαιοελληνικές λέξεις που προήλθαν από τον νάρθηκα είναι: ναρθηκιάω (Ησύχιος), χτυπάω με νάρθηκα (δηλαδή χτυπάω χωρίς να τραυματίζω). ναρθηκίζω, δένω τραυματισμένο οστό με ξύλα νάρθηκα. ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ Φ ΥΣΗ 4

7 Νάρθηκας: Το φυτό που έφερε τη φωτιά 7 ναρθήκινος, κατασκευασμένος από νάρθηκα (Αριστοφάνης). ναρθήκισμα, καλυμμένο αντικείμενο από ξύλα νάρθηκα (Απολλόδωρος). ναρθηκισμός, το δέσιμο σπασμένων οστών με ελαφρά ξύλα νάρθηκα (Γαληνός). ναρθηκοειδής, όμοιος με νάρθηκα (Διοσκουρίδης). ναρθηκοφόρος, αυτός που έχει ραβδί από νάρθηκα όπως οι βακχευτές (Πλούταρχος). ναρθηκώδης, όμ οιος με νάρθηκα (Θεόφραστος). Ο νάρθηκας είναι κοινό φυτό στην Ελλάδα, κυρίως στις παραλιακές περιοχές και στα νησιά. Ο πατέρας της Βοτανικής, ο Θεόφραστος, στο έργο του «περί φυτών ιστορίας» κάνει μια πλήρη περιγραφή του και, ανάμεσα στα άλλα, γράφει: «Τα ναρθηκώδη, που ανήκουν κι αυτά στα φρύγανα, περιλαμβάνουν πολλά είδη. Ο νάρθηκας γίνεται πολύ μεγάλος. Έχει μονό βλαστό με γόνατα, από τα οποία βγαίνουν τα φύλλα και λίγους μικρούς βλαστούς. Τα φύλλα δεν βγαίνουν από το ίδιο μέρος των γονάτων αλλά εναλλάξ. Για αρκετή απόσταση αγκαλιάζουν τον βλαστό, όπως τα φύλλα του καλαμιού, αλλά είναι μαλακά, πολυσχιδή και σχεδόν τριχοειδή. Το άνθος του νάρθηκα έχει χρώμα σκούρο κίτρινο και ο καρπός του είναι παρόμοιος με αυτόν του άνηθου, αλλά είναι μεγαλύτερος. Στην κορυφή του το φυτό σχίζεται σε όχι μεγάλους βλαστούς, που έχουν άνθος και καρπούς. Είναι μονοετές φυτό και βλασταίνει την άνοιξη. Η ρίζα του είναι βαθιά και μονή». Ίσως γιατί δεν ήξερε σε βάθος αρχαία ελληνικά και τις αρχαιοελληνικές παραδόσεις για τον νάρθηκα, αλλά σίγουρα υποκύπτοντας στον λατινισμό του ο Κάρολος Ληναίος ονόμασε τον νάρθηκα «φερούλα» από το λατινικό όνομα του φυτού (ferula). Σε πείσμα βέβαια της δυτικοευρωπαϊκής επιστημοσύνης του 18ου αιώνα, ο ελληνικός λαός συνεχίζει επί τουλάχιστον χρόνια να ονομάζει το φυτό νάρθηκα, με τις τοπικές παραλλαγές «νάρθηκος», «άρθηκος», «ανάρθηκας», «άρτηκας». Από την αρχαιότητα μέχρι πριν λίγα χρόνια, σε πολλά ελληνικά νησιά και χωριά χρησιμοποιούσαν τον αποξηραμένο βλαστό του νάρθηκα για να διατηρούν και να μεταφέρουν την φωτιά. Οι ναυτικοί στην εποχή των ιστιοφόρων χρησιμοποιούσαν βλαστούς άρτηκα για να διατηρούν την σπίθα της φωτιάς στα καΐκια τους και για να ανάβουν τα τσιμπούκια τους. Στα κυκλαδονήσια χρησιμοποιούσαν μέχρι πρόσφατα βλαστούς άρτηκα για λαμπάδες το Πάσχα. Μέχρι και σήμερα από τους ανθεκτικούς και πανάλαφρους αποξηραμένους βλαστούς του νάρθηκα κατασκευάζουν σε νησιά, όπως στην Αμοργό, μικρά έπιπλα (σκαμνιά, κιβωτίδια, κ. α) συνδέοντας τους βλαστούς με ξυλόκαρφα. Στην Κρήτη συνεχίζουν μερικοί παλιοί Κρητικοί να ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

8 8 ΙΣΤΟΡΙΕΣ Α Π Ο ΤΗ Ν ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΣΗ Αρτηκίτες» (Pleurotus eryngii var. ferulae) κατασκευάζουν από βλαστούς νάρθηκα μπαστούνια, που ονομάζονται «κατσούνες». Οι πολύ νεαροί βλαστοί και τα μπουμπούκια του νάρθηκα έμπαιναν σε άλμη για αρτυματική χρήση, όπως αναφέρουν για την αρχαιότητα ο Διοσκουρίδης και ο Πλίνιος. Γενικά όμως τόσο τα φύλλα όσο και οι νωποί βλαστοί του άρτηκα είναι τοξικά, ιδιαίτερα για τα κατσίκια και τα πρόβατα. Παρ όλ αυτά ο άρτηκας, όπως ονομάζεται το φυτό στις Κυκλάδες, φιλοξενεί και μία πολύ εκλεκτή και πλούσια πηγή τροφής. Πρόκειται για ένα είδος μανιταριών, που βγαίνουν μόνο στην βάση των ξερών βλαστών άρτηκα της προηγούμενης χρονιάς και γι αυτό ονομάζονται στα νησιά «αρτηκίτες» (επιστημονικό όνομα: Pleurotus eryngii var. ferulae). Τα μικρότερα μανιτάρια που βγαίνουν στην βάση των ξεραμένων αγκαθιών της προηγούμενης χρονιάς στις Μικρές Κυκλάδες ονομάζονται «αγκαθίτες». Αξιοποιώντας όλες τις δυνατότητες ε- νός άγριου και μη βρώσιμου φυτού ο ελληνικός λαός, μετέτρεψε τον νάρθηκα σε ένα μυθικό και χρήσιμο φυτό. Κατόπιν αυτών, σιγά να μην τον λέμε «φερούλα» Νίκος Νικητίδης ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ Φ ΥΣΗ 4

9 Νάρθηκας: Το φυτό που έφερε τη φωτιά 9 Ένας Κρητικός με «κατσούνες» φωτογραφία από το περιοδικό ΚΡΗΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

10 10 ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ Grus grus γερανός Ωρωπός 07 / 02 /2011 φωτογραφία Νίκος Νικητίδης ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ ΦΥΣΗ 4

11 ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ 11 Phylloscopus trochilus θαμνοφυλλοσκόπος Αμοργός 29 / 09 / 2007 φωτογραφία Νίκος Νικητίδης ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

12 12 ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ Τα μανιτάρια της άνοιξης Την άνοιξη δεν καρποφορούν συνήθως πολλά είδη μανιταριών, αλλά μερικά από αυτά που καρποφορούν είναι ανάμεσα στα πιο όμορφα και περιζήτητα. Είναι κυρίως η εποχή των ασκομυκήτων (σπόρια μέσα σε ασκούς), ομάδας μανιταριών με ιδιόμορφο σχήμα (σφαίρα, δίσκος, ρόπαλο, κύπελλο, κλπ.) με γένη όπως Helvella, Verpa, Mitrophora, Gyromitra, Discina. Αλλά τα πιο χαρακτηριστικά και περιζήτητα μανιτάρια των δασών αυτή την εποχή είναι οι μορχέλες (γένος Morchella), με όλα τα είδη και τις ποικιλίες τους. Από τους βασιδιομύκητες (σπόρια πάνω σε βασίδια) που οι περισσότεροι έχουν τη γνωστή εμφάνιση «μανιταριού» με καπέλο και πόδι, τα πιο κοινά γνωστά είδη είναι τα μαρτούλια (Hygrophorus marzuolus) και τα αγιωργίτικα (Calocybe gambosa) ενώ εμφανίζονται και αρκετά είδη των γενών Entoloma και Melanoleuca. Hygrophorus marzuolus (Fr.) Bres τα βουνά, αμέσως μόλις λιώσει το χιόνι, Σ μπορούμε να βρούμε ένα από τα πιο περιζήτητα φαγώσιμα μανιτάρια: Hygrophorus marzuolus, Υγροφόρος ο μαρτιάτικος, με λαϊκό όνομα «μαρτούλι». Τα καρποσώματα αναπτύσσονται υπόγεια και εμφανίζονται συνήθως ομαδικά ξεπροβάλλοντας λίγο από το έδαφος όταν βρίσκονται ήδη σε στάδιο ωρίμανσης. Με μια πρώτη ματιά μοιάζουν με είδη του γένους Tricholoma, αλλά αρκεί να τα αναποδογυρίσουμε για να δούμε τα παχιά ελάσματα με κηρώδη υφή που χαρακτηρίζουν το γένος Hygrophorus, καθώς και τον διαφορετικό τρόπο πρόσφυσης στο πόδι. Πρόκειται για μυκόρριζο είδος Παρνασσός, 3 Απριλίου 2011 (έχει συμβιωτική σχέση με τις ρίζες του δέντρου) που συνυπάρχει με διάφορα είδη κωνοφόρων και πλατύφυλλων. Κείμενο φωτογραφίες: Χρήστος Λαζάρου ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ ΦΥΣΗ 4

13 ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ 13 Μορχέλες, οι βασίλισσες της άνοιξης ρόκειται για τα πιο Π περιζήτητα ανοιξιάτικα μανιτάρια και είναι γνωστά με πολλά λαϊκά ονόματα: μουρτσέκια, κουκουμέλες, καλογεράκια, κλπ. Το καπέλο τους μοιάζει με σφουγγάρι ή κουκουνάρι και βρίσκεται πάνω σε κοντόχοντρο, λευκό, κούφιο πόδι. Πρόκειται για φαγώσιμα, πολύ νόστιμα είδη που πρέπει όμως να μαγειρευτούν πρώτα, επειδή περιέχουν θερμοδιαλυτές τοξίνες (τοξίνες που καταστρέφονται με τη θερμότητα). Οι ξανθές μορχέλες - Morchella esculenta (L.) Pers. (Μορχέλα η εδώδιμη) - εμφανίζονται κυρίως σε υγρά εδάφη, σε παραποτάμιες περιοχές, κοντά σε φράξους, λεύκες, φτελιές και άλλα πλατύφυλλα. Οι μαύρες μορχέλες - Morchella deliciosa Fr. (=M. conica) (Μορχέλα η νόστιμη) - βρίσκονται κυρίως κάτω από κωνοφόρα. Morchella deliciosa Παρνασσός, 21 Απριλίου 2009 ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

14 14 ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ Gyromitra (Pers.) Fr. Η esculenta κακιά μάγισσα του παραμυθιού, αφθονεί επίσης την άνοιξη. Έχει πτυχωτό κεφάλι με καφέ ή καφεκόκκινο χρώμα, που θυμίζει κάπως ανθρώπινο εγκέφαλο, και λευκό, κούφιο πόδι. Είναι σαπροφυτικό είδος και καρποφορεί σε δάση κωνοφόρων. Παλιότερα την θεωρούσαν φαγώσιμη, (γι αυτό και το όνομα Γυρομίτρα η εδώδιμη) αλλά πρόκειται για ένα πολύ τοξικό μανιτάρι που προκαλεί το γυρομιτρικό σύνδρομο και δεν πρέπει να συγχέεται με τα είδη Morchella και Verpa. Ελικώνας, 4 Μαΐου 2011 Caloscypha fulgens (Pers.) Boud. νας από τους πιο Ε όμορφους μικρούς ασκομύκητες χάρη στο ζωηρό κίτρινο, κιτρινοπορτοκαλί χρώμα του που με την πάροδο του χρόνου αποκτά πράσινους και μπλε τόνους. Καρποφορεί σε δάση κωνοφόρων, με προτίμηση στα έλατα. Ελικώνας, 7 Απριλίου 2007 ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ ΦΥΣΗ 4

15 ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ 15 Geopora sumneriana (Cooke) M. Torre να όμορφο και αρκετά Ε συνηθισμένο είδος που σχετίζεται με τα κέδρα (Juniperus sp.). Στην αρχή έχει σφαιρικό σχήμα και είναι θαμμένο στο έδαφος, σιγά-σιγά αναδύεται και ανοίγει εκθέτοντας στο φως το υμένιο (γόνιμη επιφάνεια που παράγει σπόρια) με ανοιχτό ωχρό χρώμα. Η εξωτερική επιφάνεια καλύπτεται ολόκληρη από καφέ κοκκινωπά τριχίδια. Sarco sphaera coronaria (Jacq.) J. Schröt. (Sarcosphaera crassa) νας αρκετά κοινός ασκομήκυτας αυτή την Ε εποχή, αρχικά σφαιρικός, κλειστός, κενός εσωτερικά και θαμμένος στο έδαφος. Με την ανάπτυξη σχίζεται στην κορυφή και ανοίγει με τη μορφή κυπέλλου με σχετικά τριγωνικά άκρα ελευθερώνοντας την εσωτερική επιφάνεια (γόνιμη) με εντυπωσιακές μοβ α- ποχρώσεις. Η σάρκα έχει κηρώδη αλλά αρκετά πυκνή σύσταση, με σπερματική οσμή και ουδέτερη γεύση. Αναπτύσσεται κάτω από φυλλοβόλα και κωνοφόρα, και μπορεί να εμφανίσει μεγάλο αριθμό καρποσωμάτων. Αυτό το είδος θεωρούταν παλαιότερα εδώδιμο μετά από μαγείρεμα, αλλά σήμερα έχει Ελικώνας, 7 Απριλίου 2007 Ελικώνας, 10 Μαρτίου 2012 επιβεβαιωθεί η τοξικότητά του, υπεύθυνη για το γαστρεντερικό σύνδρομο. ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

16 16 ΘΑ ΛΑ ΣΣΑ Τα τεράστια καλαμάρια του Αιγαίου ύο καλαμάρια του σπάνιου είδους Ommastrephes bartramii («κόκκινο ιπτάμε- Δ νο καλαμάρι») εντοπίστηκαν με διαφορά μιας μέρας στη Σάμο και τους Λειψούς, στο Ανατολικό Αιγαίο. Το συγκεκριμένο είδος συναντάται συνήθως στον Ειρηνικό Ωκεανό. Σπάνια εμφανίζεται στη Μεσόγειο και κυρίως στο Αιγαίο. Στις 8 Μαρτίου 2012 ένα καλαμάρι μήκους 1,63μ και βάρους 9 κιλών εντοπίστηκε νεκρό κοντά στην παραλία «Κοκκάρι» της Σάμου από μέλη της ομάδας Αυτοδυτών Σάμου. Το τεράστιο καλαμάρι ήταν ένα από τα μεγαλύτερα θηλυκά του είδους που έχει καταγραφεί. Οι αυτοδύτες της Σάμου ειδοποίησαν την ομάδα Άμεσης Ανταπόκρισης του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος Αιγαίου» (www.archipelago.gr), που έσπευσε και παρέλαβε το καλαμάρι, προκειμένου να πραγματοποιήσουν τη σχετική αυτοψία. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις τα αίτια θανάτου του καλαμαριού, που ήταν γεμάτο αυγά, είναι φυσικά. Καλαμάρι του ίδιου είδους πιάστηκε την προηγούμενο μέρα σε δίχτυα στους Λειψούς. Ντόπιος ψαράς και μέλος του δικτύου παρατήρησης του Αρχιπελάγους στα Δωδεκάνησα ειδοποίησε το ινστιτούτο για το σπάνιο συμβάν. Η αυτοψία δεν ήταν δυνατή, καθώς το καλαμάρι έχει ήδη φαγωθεί στο μεγαλύτερο μέρος του από σμέρνα. Η πρώτη αναφορά για το είδος αυτό στη Μεσόγειο έγινε το 1976, ενώ συχνότερες αναφορές του είδους αυτού γίνονται από το 2007 και μετά. Η επιστημονική κοινότητα πιστεύει ότι υπάρχει πιθανή εξάπλωση του είδους στο Αιγαίο. Το καλαμάρι Ommastrephes bartramii ζει σε πολύ βαθιά νερά ( μέτρα βάθος), με αποτέλεσμα να είναι πολύ δύσκολη η μελέτη γύρω από τη φυσιολογία του. Το μοναδικό φαινόμενο που έλαβε χώρα μέσα σε δύο μέρες σε Σάμο και Λειψούς αποδεικνύει για ακόμα μία φορά ότι το Αιγαίο αποτελεί ένα σπάνιο οικοσύστημα μοναδικής περιβαλλοντικής σημασίας, το οποίο γνωρίζουμε ελάχιστα. Αυτή η ανακάλυψη δίνει τη δυνατότητα στην επιστημονική κοινότητα να αντλήσει περισσότερες πληροφορίες για το μοναδικό αυτό ζώο και προσφέρει μία ακόμα σημαντική ευκαιρία για να κατανοήσουμε τον πραγματικό και ανυπολόγιστο φυσικό πλούτο των ελληνικών θαλασσών. Λίγες μέρες αργότερα, στις 26 Μαρτίου 2012, ο Βασίλη Οικονόμου ψάρεψε στο Ρέθυμνο της Κρήτης ένα άλλο τεράστιο καλαμάρι Ommastrephes bartramii. Το τέταρ- ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ ΦΥΣΗ 4

17 ΘΑ ΛΑ ΣΣΑ 17 το φετινό περιστατικό συνέβη στην Λέσβο στις 29 Μαρτίου. Στα ανοιχτά του Πλωμαρίου ψαρεύτηκε ένα ακόμα τεράστιο καλαμάρι, βάρους 9 κιλών και μήκους 1,63 μέτρων. Πρόκειται για ένα καλαμάρι που ζει κυρίως σε βάθη μεγαλύτερα από μέτρα και το οποίο ανεβαίνει σε ρηχότερα νερά τη νύχτα για να τραφεί, ενώ στη διάρκεια της ημέρας παραμένει σε μεγαλύτερα βάθη. Τρέφεται με κεφαλόποδα μαλάκια, γαρίδες, κλπ. Με τη σειρά του αποτελεί τροφή για ανώτερους θηρευτές όπως είναι οι ξιφίες, οι τόνοι, ορισμένα είδη καρχαριών, μεγάλα θαλασσοπούλια - άλμπατρος, δελφίνια, φάλαινες και φώκιες. Στην Ασία και ιδιαίτερα στον βόρειο Ειρηνικό Ωκεανό ψαρεύεται συστηματικά αλλά τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σημαντική μείωση των αποθεμάτων του λόγω υπεραλίευσης. ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

18 18 ΧΛΩΡΙΔΑ ΕΝΔΗΜ ΙΚΑ ΚΥΚΛΑΔΕΣ ΕΥΒΟΙΑ LILIACEAE ΛΙΛΙΙΔΕΣ Fritillaria ehrhartii, nboiss. & Orph Η Φριτιλάρια του Έρχαρτ (Fritillaria ehrhartii) είναι ενδημική της Εύβοιας, των Βόρειων Κυκλάδων (Άνδρος, Τήνος, Σύρος) και της Σκύρου. Τα φύλλα της βάσης είναι πλατιά και του βλαστού (ύψους έως 20 εκατοστά) γραμμοειδή. Τα άνθη είναι συνήθως 1 έως 2 (σπάνια μέχρι 5), έχουν χρώμα κόκκινοκαφέ και σκουραίνουν καθώς ωριμάζουν. Στο εσωτερικό τους έχουν χρώμα κιτρινοπράσινο. Η άκρη κάθε τεπάλου καταλήγει σε κίτρινη μύτη. Ανθίζει Φεβρουάριο - Απρίλιο σε φρύγανα και ασβεστολιθικά πετρώματα μέχρι τα 800 μέτρα. Στην Τήνο ευδοκιμεί μια ποικιλία με πρασινοκίτρινα άνθη, που περιγράφτηκε από την Γ. Καμάρη (Fritillaria ehrhartii var. prasinantha, Kamari 1991). Άνδρος 24/03/2012 φωτογραφία Νίκος Νικητίδης ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ ΦΥΣΗ 4

19 ΧΛΩΡΙ ΔΑ ΕΝ ΔΗ ΜΙΚΑ ΠΕΛΟΠ ΟΝΝ Η ΣΟΣ ΚΡΗΤ Η 19 LILIACEAE ΛΙΛΙΙΔΕΣ Tulipa goulimyi, Sealy &Turril 1955 Η «Τουλίπα του Γουλιμή» είναι ενδημική της νότιας Πεοποννήσου (Μάνη, Μαλέας). Κυθήρων και Δυτικής Κρήτης (Φαλάσαρνα). Ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του συλλέκτη Κων. Γουλιμή ( ). Φύεται σε πετρώδεις εκτάσεις και φρυγανότοπους, επό το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 900 μέτρα. Ανθίζει από τα μέσα Μαρτίου. Χερσόνησος Μαλέα 21 / 03 / 2010 φωτογραφία Γιάννης Κοφινάς ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

20 20 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο τζίτζικας, ο Αίσωπος και η αλήθεια Ι σως να μην υπάρχει πλευρά της ελληνικής φύσης που ο ελληνικός λαός να μην την ενέταξε στις παραδόσεις του από την αρχαιότητα μέχρι πριν λίγες δεκαετίες, όταν η συνέχεια της παράδοσης ήταν ακόμα πολύ δυνατή στην περιφέρεια. Στην αρχαιότητα οι παραδόσεις του ελληνικού λαού συγκρότησαν αυτό που ονομάζουμε ελληνική μυθολογία και η οποία διαδόθηκε προφορικά για εκατοντάδες χρόνια μέχρις ότου καταγράφτηκε από πολλούς συγγραφείς μετά τον 6ο-7ο αιώνα π.χ. Έτσι και το τζιτζίκι έχει την θέση του στην ελληνική μυθολογία, μάλλον λόγω της καλοκαιρινής φλυαρίας του. Ο Τιθωνός ήταν ένας υπέροχος άνδρας που τον αγάπησε η Ηώς, θεά και προσωποποίηση της αυγής. Η Ηώς τον απήγαγε και τον πήγε στα ανάκτορα της που ήταν στην άκρη του Ωκεανού, δηλαδή στην άκρη του κόσμου. Ζήτησε από τον Δία να κάνει αθάνατο τον Τιθωνό αλλά ξέχασε να του ζητήσει να τον διατηρήσει και πάντοτε νέο. Έτσι ο Τιθωνός δεν πέθαινε αλλά γερνούσε συνεχώς και ζάρωνε, ενώ η Ηώς παρέμενε νέα και αθάνατη. Οι θεοί λυπήθηκαν τον Τιθωνό και τον μεταμόρφωσαν στο ζαρωμένο τζιτζίκι. Στην μυθολογία ήρθε να προστεθεί στην κλασική εποχή ο Αίσωπος, που έγραψε ένα διδακτικό παραμύθι το οποίο όμως αδικεί κατάφωρα τον τζίτζικα. Η ιστορία του Αισώπου «Τέττιξ και μύρμηκες» διηγείται ότι ζούσαν σ' ένα δέντρο τζίτζικες και μυρμήγκια. Οι τζίτζικες τραγουδούσαν όλο το καλοκαίρι και τα μυρμήγκια μάζευαν με περισσή εργατικότητα σπόρους και τροφή. Όταν ήρθε ο χειμώνας τα μυρμήγκια απολάμβαναν να ακούνε την βροχή τρώγοντας τα τρόφιμα που είχαν μαζέψει. Οι τζίτζικες δεν είχαν να φάνε και τα μυρμήγκια όταν τους ζήτησαν βοήθεια τους απάντησαν ψυχρά ότι όλο το καλοκαίρι τραγουδούσαν, ε τώρα τον χειμώνα ήρθε ο καιρός να... χορέψουν. Συμπέρασμα; Αυτό που λέει και η νεότερη παράδοση: «ο καλός ο νοικοκύρης πριν πεινάσει μαγειρεύει». Η ιστορία του Αισώπου αδικεί τον τζίτζικα. Στην πραγματικότητα σ' όλη του την ζωή βρίσκεται μέσα στο έδαφος, με την μορφή προνύμφης (ας πούμε σκουληκιού) και τρέφεται από τις ρίζες. Ύστερα από πολλά χρόνια και ανάλογα με την τροφή που παίρνουν, οι προνύμφες ξεπετιούνται από το έδαφος την άνοιξη, αναρριχώνται στα δέντρα και μεταμορφώνονται σε τέλεια έντομα. Η φωτογραφία επάνω από τον Υμηττό δείχνει τι έμεινε από ένα τζιτζίκι, όταν μεταμορφώθηκε σε έντομο και μετά βγήκε από το περίβλημά του για να μεγαλώσει και να βγάλει φτερά. Μοναδικός σκοπός των τζιτζικιών στην υ- πέργεια ζωή τους είναι να ζευγαρώσουν, δηλαδή το σεξ. Τα αρσενικά τραγουδούν όλη την μέρα για να προσελκύσουν τα θηλυκά, βγάζοντας τον γνωστό ήχο που μας συνοδεύει όλο το καλοκαίρι στην Ελλάδα. Και βέβαια δεν τραγουδούν μόνο, όπως θέλει ο Αίσωπος, αλλά τρέφονται από τους χυμούς των βλαστών των δέντρων. Τρυπάνε με το ρύγχος τους τον τρυφερό βλαστό και ρουφάνε τον χυμό. Σταγόνες χυμού τρέχουν κάτω από τα κλαδιά που είναι ο τζίτζικας και άλλα έντομα πάνε εκεί που έπεσαν οι σταγόνες για να τραφούν. Όταν ζευγαρώσει το θηλυκό (που δεν έχει ηχητικά όργανα) γεννά τα αυγά του σε σχισμές των δέντρων. Ύστερα από μερικές ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ Φ ΥΣΗ 4

21 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ 21 εβδομάδες, οι προνύμφες βγαίνουν και πέφτουν στο έδαφος. Με τα μπροστινά, δυνατά και πλατιά πόδια τους σκάβουν το έδαφος και μπαίνουν μέσα για να τραφούν. Θα παραμείνουν εκεί για πολλά χρόνια. Στην Ελλάδα συνήθως παραμένουν για 3-4 χρόνια, ανάλογα με την διαθέσιμη τροφή. Σε άλλες χώρες μένουν μέχρι και 17 χρόνια, μέχρι να αισθανθούν δυνατές και έτοιμες να βγουν στην επιφάνεια, να ζευγαρώσουν, να γεννήσουν και αμέσως μετά να πεθάνουν. Σε πολλά είδη (έντομα, ψάρια, κ.α.) το σεξ αποτελεί τον προθάλαμο του θανάτου. Στον πλανήτη μας υπάρχουν περίπου είδη τζιτζικιών. Στην Ελλάδα το πιο γνωστό είδος είναι ο Τέττιξ ο κοινός (Cicada cicada). To αρχαίο «τέττιξ» και το νεότερο «τζίτζικας-τζιτζίκι» είναι ονοματοποιημένες λέξεις από τον ήχο που βγάζουν τα αρσενικά τζιτζίκια. Καλός ο Αίσωπος αλλά η διδακτική ιστορία του βασίστηκε σε λάθος δεδομένα. Τα τζιτζίκια ζουν μονήρη, χωρίς βασιλιάδες βίο και στο τέλος τραγουδάνε, ερωτεύονται και κάνουν σεξ και απογόνους. Τα μυρμήγκια κάνουν ομαδική ζωή, έχουν λίγες βασίλισσες και μερικούς αρσενικούς επιβήτορες και σχεδόν όλα παραμένουν ανέραστα. Νίκος Νικητίδης ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

22 22 ΧΛΩ ΡΙΔΑ ΑΝΑΚ ΑΛ Υ ΨΕ ΙΣ Σύμη 25 / 03 / 2011 φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος Fritillaria sibthorpiana (Sm.) Baker, 1874 Η Φριτιλάρια του Σίμπθορπ είναι στενοενδημική της Σύμης και της απέναντι μικρασιατικής ακτής. Την ανακάλυψε ο δημιουργός της μνημειώδους Flora graeca, Άγγλος βοτανικός Τ. Σίμπθορπ, προς τιμήν του οποίου και ονομάστηκε. Εικόνα της (ένθετη δεξιά) περιλαμβάνεται στη Flora graeca με το αρχικό της όνομα Tulipa sibthorpiana. Πολύ σπάνιο φυτό, που το βρήκαν στη Σύμη ο Ζήαης Αντωνόπουλος και ο Γιώργος Παστρικός ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ ΦΥΣΗ 4

23 ΧΛΩ ΡΙΔΑ ΑΝΑΚ ΑΛ Υ ΨΕ ΙΣ 23 Άνδρος 24 / 03 / 2012 φωτογραφία Νίκος Νικητίδης Ο Crocus laevigatus, Bory & Chaub (Κρόκος ο λείος) είναι ενδημικός της νότιας Ελλάδας με πλατιά εξάπλωση στην Κρήτη και τις Κυκλάδες. Έχει κυρίως φθινοπωρινή άνθηση, από τον Οκτώβριο, σε υψόμετρα από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα μέτρα. Σε διάφορες περιοχές και ανάλογα με το υψόμετρο, ανθίζει μέχρι τα μέσα του χειμώνα. Η ανοιξιάτικη ανθοφορία του ήταν γνωστή μέχρι τώρα από τα ορεινά της Νάξου. Σ' ένα ταξίδι μας στην Άνδρο, στα τέλη Μαρτίου 2012, με τους Ζήση Αντωνόπουλο και Αντώνη Ταγλίδη, τον βρήκαμε σε πλήρη ανθοφορία και στα ορεινά της νότιας Άνδρου και σε υψόμετρο 600 μέτρων. Crocus laevigatus ανοιξιάτικη άνθηση ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

24 24 ΚΕΙΜΕΝΑ Επαφή με τη φύση: Αντίδοτο στην κατάθλιψη της Ρένας Καρακατσάνη Μ ε κίνδυνο να θεωρηθώ αιθεροβάμων, ίσως και ε- λαφρώς... χαζοχαρούμενη, θα ήθελα η επαφή μας αυτή τη φορά να είναι πιο αισιόδοξη, πιο ανοιξιάτικη και πασχαλινή. Έτσι, δε θα καταπιαστώ με κλιματικές αλλαγές, με επικείμενες καταστροφές, με κινδύνους που απειλούν τον πλανήτη και άλλα καταθλιπτικά θέματα αρκετούς λόγους για κατάθλιψη έχουμε άλλωστε... Μέσα σε όλα τα δεινά που αντιμετωπίζει η πατρίδα μας, έχουμε τουλάχιστον την ευλογία αυτή η τάλαινα χώρα να έχει μια υπέροχη φύση, που μπορεί να μας προσφέρει μιαν ανάσα, μια δωρεάν απόλαυση, μια όαση μέσα στην ασχήμια που βιώνουμε καθημερινά σε όλα τα επίπεδα. Ακόμη και η Αθήνα μας, που κάποτε ήταν «διαμαντόπετρα στης γης το δαχτυλίδι» και τώρα έχει καταντήσει τσιμεντένιο τέρας, θέατρο βανδαλισμών και συγκρούσεων, ενίοτε δε και σκουπιδότοπος, περιβάλλεται από πανέμορφα βουνά που, παρά την κακοποίηση που έχουν υποστεί, διατηρούν ακόμη μια πλούσια χλωρίδα και Ο Γιάννης Κοφινάς στον Ταΰγετο πανίδα, δυο βήματα από το κέντρο. Αυτή την εποχή, παρά το γεγονός ότι μας ήρθε λίγο όψιμα, η άνοιξη είναι στο ζενίθ της. Τα λουλούδια ξεπετάγονται ακόμα και από ραγισματιές της ασφάλτου, από τις νησίδες των λεωφόρων, τις άκρες των δρόμων. Λίγο πιο έξω από τις πόλεις, ανθίζουν άγριες ορχιδέες, καμπανούλες, μαργαρίτες, ανεμώνες, αρωματικοί θάμνοι, μικροσκοπικά γαλάζια μη-με-λησμόνει, αστεράκια της Βηθλεέμ, φριτιλλάριες, τουλίπες κι ένα σωρό άλλα, που το καθένα έχει το μύθο του, τις ιδιότητές του, την ιστορία του, τη δική του ο- μορφιά. Γύρω τους, στους ήχους των πουλιών, χορεύει ένας άλλος μικρός κόσμος, πολύχρωμες πεταλούδες και ζουζούνια κάθε λογής. Ένα από τα μεγαλύτερα κακά που επισώρευσε η αστικοποίηση στη ζωή μας, είναι η απώλεια της επαφής μας με τη φύση. Χάσαμε τη «γείωσή» μας, τη βιωματική εμπειρία της εναλλαγής των φάσεων της ζωής, τους φυ- ΕΛΛΗΝ ΙΚΗ ΦΥΣΗ 4

25 ΚΕΙΜΕΝΑ 25 Ο Ζήσης Αντωνόπουλος στην Άνδρο σικούς ήχους, τις φυσικές μυρωδιές, τα χρώματα, τα πολυποίκιλα μαθήματα που μπορεί να μας διδάξει. Τα αντικαταστήσαμε με ένα τεχνητό, ελεγχόμενο περιβάλλον, με CD, με αρωματικά χώρου, με πολύχρωμα αντικείμενα αμφίβολης αισθητικής, με κλιματισμό, με ημερολόγια που μας πληροφορούν για τις αλλαγές των εποχών, ηλεκτρονικούς υπολογιστές και ηλεκτρονικά παιχνίδια, με τον εικονικό κόσμο της τηλεόρασης και φυλακιστήκαμε στην ασφάλεια (;) των οχυρωμένων σπιτιών μας, κλείνοντας έξω τα παντοειδή «στοιχεία της φύσης». Ασφαλείς, περιχαρακωμένοι και καταθλιπτικοί. Τι κρίμα... Κόντρα σ' αυτή την τάση, εγώ παίρνω τα βουνά. Κυριολεκτικά! Όποτε με κατακλύζουν μαύρες σκέψεις πως αυτός ο «χειμώνας» που ζούμε δε θα έχει τελειωμό, αρκεί να αφουγκραστώ τον παλμό της ζωής που κρύβεται κάτω από το παγωμένο χώμα και περιμένει υπομονετικά την άνοιξη που πάντα έρχεται, για να ξαναθυμηθώ πως όλα είναι παροδικά και κάνουν συνεχώς κύκλους. Όποτε νιώθω πως με πνίγει η ασχήμια που μας περιβάλλει, αρκεί μια βόλτα στη φύση για να θυμηθώ πως η ο- μορφιά υπάρχει, πολύ κοντά μας, αρκεί να θελήσουμε να την αναζητήσουμε και να έχουμε μάτια και καρδιά α- νοιχτά. Όποτε φοβάμαι ότι η Ελλ άδα μου είναι πι α «καμένη γη», μια επίσκεψη στα καμένα της Πάρνηθας όπου τα βλέπω να ξαναπρασινίζουν δειλά-δειλά, με πείθει ότι η ζωή «αναγεννάται από τις στάχτες της» και ίσως πιο σοφή, θρεμμένη από το «λίπασμα» της στάχτης. Σίγουρα, όταν επιστρέφω, τα προβλήματα, προσωπικά και συλλογικά, δεν έχουν κάνει φτερά. Όμως, με γεμάτες «μπαταρίες», νιώθω λίγο πιο δυνατή να αντιμετωπίσω... Συγχωρέστε μου αυτό το τόσο προσωπικό κείμενο. Θέλησα απλώς να μοιραστώ μαζί σας το δικό μου αντίδοτο στην κατάθλιψη και, συμβιβαζόμενη με τον εικονικό τρόπο επικοινωνίας που μας είναι διαθέσιμος, να σας δωρίσω για το Πάσχα λίγη από την ομορφιά που έχω αποτυπώσει με τη φωτογραφική μου μηχανή και να σας προτρέψω: Πάρτε τα βουνά (με την καλή έννοια, που θα έλεγε και γνωστός μάνατζερ)! ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

26 Άνοιξη στην Οίτη με νάρκισσους των ποιητών

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ Ο Ιπποκράτης υποστηρίζει πως η τροφή μπορεί να γίνει και φάρμακο. Τα βότανα χρησιμοποιήθηκαν σε θεραπευτικές πρακτικές ως φαρμακευτικά είδη αλλά και ως φορείς της θεϊκής ευλογίας. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ Δ1 7 ου Δ.Σ. ΛΑΜΙΑΣ

ΜΑΘΗΤΕΣ Δ1 7 ου Δ.Σ. ΛΑΜΙΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ Δ1 7 ου Δ.Σ. ΛΑΜΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΑΡΑΝΑΣΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΤΣΙΦΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΟΣΜΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΚΥΡΙΤΣΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΛΑΜΠΡΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΛΑΝΚΑ ΧΕΚΕΡΙΜ ΜΠΑΡΜΠΑΤΣΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ του ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΑΡΕΑ, Γεωπόνου-Εντομολόγου Όλοι μας έχουμε δει μέλισσες να πετούν από λουλούδι σε λουλούδι. Όλοι μας έχουμε απολαύσει το μέλι,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό

Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό 1ο Δημοτικό σχολείο Παλλήνης Οι μαθητές και οι μαθήτριες της Γ τάξης Το φυτολόγιό μας Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΙΛΕΞΑΜΕ: Η χλωρίδα και η πανίδα στην χώρα μας είναι ένα πολύ σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΕΤΕ: ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ -> ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΥΣΑΝΘΕΜΟ

ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΕΤΕ: ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ -> ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΥΣΑΝΘΕΜΟ ΧΡΥΣΑΕΤΟΙ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Είμαστε μέλη της ερευνητικής ομάδας που ασχολείται με το περιβάλλον και με το τι μας κάνει να χαμογελάμε στη φύση. Επιλέξαμε αυτό το θέμα επειδή πιστεύουμε πως ακόμα υπάρχουν πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Οι πολικές περιοχές, όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται βορειότερα από το Βόρειο Πολικό Κύκλο και νοτιότερα από το Νότιο Πολικό Κύκλο. Συγκεκριμένα ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας

Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας Γ1, 3 ο Δημοτικό σχολείο Αρτέμιδας Η φραουλιά Η φράουλα ένα φυτό της άνοιξης. Είναι πολυετές, έρπον κυρίως αλλά και αναρριχώμενο ποώδες φυτό με τριχωτά σύνθετα φύλλα που αποτελούνται από 3 φυλλάρια που

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου!

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Ψάξαμε και βρήκαμε. Ομαδικές εργασίες στα πλαίσια της ενότητας «Οι ακροβάτες της θάλασσας». Οι μαθητές έφτιαξαν δελτία ταυτότητας για κάθε προστατευόμενο ζώο. Έψαξαν και

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΟΝΤΑΡΙ. Η οικογένεια των λιονταριών. Λιοντάρια

ΛΙΟΝΤΑΡΙ. Η οικογένεια των λιονταριών. Λιοντάρια Μέγεθος Βάρος Τροφή Περιοχή Λιοντάρια ως 1,90 µέτρα µήκος ως 1,10 µέτρα ύψος µέχρι 250 κιλά τρώνε ζώα µεγάλα, όπως καµηλοπαρδάλεις, αντιλόπες, ζέβρες Αφρική και Ινδία ΛΙΟΝΤΑΡΙ Τα λιοντάρια είναι τα µεγαλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά.

Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά. Καλλιεργώντας τη νατουραλιστική νοημοσύνη των παιδιών. Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά. Φάλαινες, φυσητήρες, σταχτοδέλφινα, ρινοδέλφινα, φώκιες και ζιφιοί Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Φθινόπωρο μύρισε το σχολειό ξεκίνησε. Αχ! Πέφτει χιόνι και το σπουργίτι το μικρό αχ πώς κρυώνει. Όλα ανθισμένα και ο ήλιος γελά.

Φθινόπωρο μύρισε το σχολειό ξεκίνησε. Αχ! Πέφτει χιόνι και το σπουργίτι το μικρό αχ πώς κρυώνει. Όλα ανθισμένα και ο ήλιος γελά. Φθινόπωρο μύρισε το σχολειό ξεκίνησε. Αχ! Πέφτει χιόνι και το σπουργίτι το μικρό αχ πώς κρυώνει. Όλα ανθισμένα και ο ήλιος γελά. Ήλιος, θάλασσα. Καλώς ήρθες ξεγνοιασιά. Βρεγμένες ομπρέλες κρατούν τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

Φέραμε στην τάξη τα αγαπημένα μας παιχνίδια και τα παρουσιάσαμε στους συμμαθητές μας

Φέραμε στην τάξη τα αγαπημένα μας παιχνίδια και τα παρουσιάσαμε στους συμμαθητές μας Φέραμε στην τάξη τα αγαπημένα μας παιχνίδια και τα παρουσιάσαμε στους συμμαθητές μας Το ωραιότερο μου παιχνίδι είναι ένα σκυλάκι. Το απέκτησα όταν ήταν βάφτισή μου και από τότε το έχω σαν φίλο. Είναι φτιαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία

Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία Πικρίδου-Λούκα. 2014 Μια φορά κι έναν καιρό υπήρχε

Διαβάστε περισσότερα

«Μικρή μικρή νοικοκυρά - Μεγάλη πίτα κάνει.» ΙΩΑΝΝΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ - ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΑΓΝΩΠΟΥΛΟΣ - Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΓΕΛ ΒΟΥΝΑΡΓΟΥ

«Μικρή μικρή νοικοκυρά - Μεγάλη πίτα κάνει.» ΙΩΑΝΝΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ - ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΑΓΝΩΠΟΥΛΟΣ - Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΓΕΛ ΒΟΥΝΑΡΓΟΥ «Μικρή μικρή νοικοκυρά - Μεγάλη πίτα κάνει.» Η ερευνητική ομάδα Οι μαθητές Ιωάννα Αποστολοπούλου Γιώργος Αναγνώπουλος Ο καθηγητής Χαράλαμπος Ανδρουτσόπουλος Η εξέλιξη της μελισσοκομίας Η μέλισσα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη»

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης που αφορούν στην επεξεργασία κειµένου Ο ΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΣ Ο σκαντζόχοιρος είναι πολύ συνηθισµένο είδος στη χώρα µας.

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Μια ιστορία αγάπης και ελπίδας

Μια ιστορία αγάπης και ελπίδας 1 σ ε λ ί δ α Μια ιστορία αγάπης και ελπίδας Αλήθεια πόσο υπέροχος είναι ο ήλιος και το αγεράκι το ανοιξιάτικο. Το ξέρω πως η ζωή μου είναι σύντομη. Σύντομη για τους ανθρώπους φυσικά. Κάποιος άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ. Ε και Στ τάξη

ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ. Ε και Στ τάξη ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ Ε και Στ τάξη Μελέτη πεδίου Πεύκο Επιστημονική ονομασία: Pinus Περιγραφή: Αειθαλή δεντρα με χοντρό και φολιδωτό κορμό και ύψος από 15μ. 80μ. Μπορούν να ζήσουν για πολλά χρόνια. Πού

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας : Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας : Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Ακτής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος και

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ & ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Υπ. Καθηγήτριες: Ουρανία Φραγκουλίδου & Έλενα Κελεσίδου

«Ο ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ & ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Υπ. Καθηγήτριες: Ουρανία Φραγκουλίδου & Έλενα Κελεσίδου «Ο ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ & ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Υπ. Καθηγήτριες: Ουρανία Φραγκουλίδου & Έλενα Κελεσίδου Ένα μικρό κομμάτι της δουλειάς των μαθητών-τριών που συμμετέχουν Δώσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Ο Ευκάλυπτος ο torquata όπως όλοι σχεδόν οι ευκάλυπτοι κατάγεται και αυτός από την μακρινή Αυστραλία, και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο βασιλιάς Φωτιάς, η Συννεφένια και η κόρη τους η Χιονένια

«Ο βασιλιάς Φωτιάς, η Συννεφένια και η κόρη τους η Χιονένια Το παράξενο ταξίδι της Συννεφένιας «Ο βασιλιάς Φωτιάς, η Συννεφένια και η κόρη τους η Χιονένια ζούσαν σε ένα παλάτι. Ο Φωτιάς δεν τις άφηνε να βγουν έξω ποτέ. Στερέωνε την πόρτα με ένα βαρύ ξύλο. Μια μέρα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Σέσσι, Γραμματικό. κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς

Σέσσι, Γραμματικό. κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς Σέσσι, Γραμματικό κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς Το καλοκαίρι του 2009 το Γραμματικό έγινε η περισσότερο συζητημένη περιοχή, αφού δυστυχώς για μια εβδομάδα σχεδόν το όνομα του φιγουράριζε σε όλα τα δελτία

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο: «Οι τέσσερις εποχές μέσα από γνωστά έργα τέχνης»

Παρουσίαση πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο: «Οι τέσσερις εποχές μέσα από γνωστά έργα τέχνης» Παρουσίαση πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο: «Οι τέσσερις εποχές μέσα από γνωστά έργα τέχνης» 2 ο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Νέων Επιβατών Ολοήμερο τμήμα - Σχολικό έτος 2015-16 Οι Νηπιαγωγοί Φωτεινή Τσίρλη

Διαβάστε περισσότερα

Οι μόνιμοι κάτοικοι των ελληνικών θαλασσών

Οι μόνιμοι κάτοικοι των ελληνικών θαλασσών Οι μόνιμοι κάτοικοι των ελληνικών θαλασσών Στις ελληνικές θάλασσες ζουν μόνιμα 9 είδη θηλαστικών, ενώ άλλα 5 έχουν μόνο περιστασιακή παρουσία: Μόνιμοι κάτοικοι είναι η πτεροφάλαινα, ο φυσητήρας, ο ζιφιός,

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ

ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Πανεπιστημίου Πατρών Τάξη Β Σχ. Έτος 2012-2013 1 Περιεχόμενα TΟ ΕΛΑΤΟ... 2 ΔΑΦΝΗ... 4 ΤΟ ΔΕΝΤΡΟΛΙΒΑΝΟ... 5 ΤΟ ΕΛΑΤΟ... 6 ΤΟ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ...

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Οι φίλοι μας, τα ζώα Σχ. έτος

Οι φίλοι μας, τα ζώα Σχ. έτος Ο ΣΚΥΛΟΣ Το τρίχωμά του έχει χρώμα μαύρο. Έχει τέσσερα πόδια, μεγάλα μάτια, μακριά αυτιά και μαύρη μύτη. Η ουρά του είναι κοντή. Είναι θηλαστικό ζώο. Γεννάει κουταβάκια. Τα κουταβάκια είναι παιχνιδιάρικα.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:Bob Davies; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Βοτανικό τμήμα Εκπαιδευτικό τμήμα ΜΦΙΚ Η ενότητα «Φύση είναι το σπίτι μας» του βιβλίου της ΜτΠ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Ζούσε στην άκρη ενός χωριού που το έλεγαν Κεφαλοχώρι. Το Κεφαλοχώρι βρισκόταν στην κορυφή ενός βουνού και είχε λογής λογής κατοίκους.

Ζούσε στην άκρη ενός χωριού που το έλεγαν Κεφαλοχώρι. Το Κεφαλοχώρι βρισκόταν στην κορυφή ενός βουνού και είχε λογής λογής κατοίκους. Μέρος Α: Μια φορά και ένα καιρό ζούσε στην εξοχή, ένας κύριος κοντός, με μικρά χέρια και πόδια, ο κύριος Λαιμός. Είμαι ο Κύριος Λαιμός Ζούσε στην άκρη ενός χωριού που το έλεγαν Κεφαλοχώρι. Το Κεφαλοχώρι

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε.

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Βλέπουμε συχνά μέλισσες στα λουλούδια Τι ξέρουμε γι αυτές; Ημέλισσα είναι έντομο Υπάρχει στη Γη εδώ και 30 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Α ΤΑΞΗ ΓΕΛ ΣΕΡΒΙΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015

ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Α ΤΑΞΗ ΓΕΛ ΣΕΡΒΙΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Α ΤΑΞΗ ΓΕΛ ΣΕΡΒΙΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η καταγραφή και ανάδειξη των τοπικών προϊόντων Η μελέτη παραγωγής, συντήρησης, μεταποίησης, τυποποίησης, διακίνησης

Διαβάστε περισσότερα

Οι «πουλάκηδες», το FaceBook, ο Αριστοτέλης, και το BBC.

Οι «πουλάκηδες», το FaceBook, ο Αριστοτέλης, και το BBC. Αγαπητοί Φίλοι, Σας ευχαριστούμε ιδιαίτερα για την τιμή που κάνετε στην εκδήλωσή μας, για την τιμή που κάνετε στον τόπο μας, στη Μυτιλήνη. Σε μια κοινή εκδήλωση, μαζί με το Σύλλογο Καλλονιατών Λέσβου,

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

Το ημερολόγιο με τις δράσεις μας, λίγα λόγια,πολλές εικόνες

Το ημερολόγιο με τις δράσεις μας, λίγα λόγια,πολλές εικόνες Το ημερολόγιο με τις δράσεις μας, λίγα λόγια,πολλές εικόνες Θέμα Φυτά και δένδρα με ρίζες στο μακρινό παρελθόν μας. Σχολική χρονιά 2012 2013 ΝΟΕΜΒΡΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 2012 Αναδάσωση στην Πεντέλη Συμμετείχαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ

21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ 1 ο Νηπιαγωγείο Κυπαρισσίας Διαβάσαμε το παραμύθι: «ΧΑΡΟΥΜΕΝΟ ΛΙΒΑΔΙ» Ερώτηση: ΠΟΙΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΧΟΝΤΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ; - Αυτοί

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:Bob Davies; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Από τις «Άγριες θάλασσες» στην αθανασία, χάρη στο νέο βιβλίο της Τέσυ Μπάιλα

Από τις «Άγριες θάλασσες» στην αθανασία, χάρη στο νέο βιβλίο της Τέσυ Μπάιλα Από τις «Άγριες θάλασσες» στην αθανασία, χάρη στο νέο βιβλίο της Τέσυ Μπάιλα Απόψεις &Σχόλια Γράφει η Κώστια Κοντολέων 08/05/2017 11:06 Ελλάδα, μια χώρα που διεκδικεί την πρώτη θέση στο Πάνθεον των ηρώων

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ 3 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ (ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945) ΣΥΛΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ Εκεί που φύτρωνε φλησκούνι και άγρια μέντα κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο. Εκεί

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. Φως και χρώματα

Φύλλο εργασίας. Φως και χρώματα Φως και χρώματα 26 1. Ο Χρήστος μια ηλιόλουστη μέρα συζητά με τον αδελφό του για τα χρώματα. Τότε ο μικρός λέει στον Χρήστο ότι το φως του Ηλίου είναι το πιο βασικό χρώμα, και αυτό συμβαίνει γιατί δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ

ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ ΑΝΟΙΞΗ οθξξ ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΓΛΥΚΟ ΑΡΧΙΖΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΠΕΦΤΟΥΝ ΤΑ ΦΥΛΛΑΡΑΚΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΜΟΡΦΑ ΚΛΑΔΙΑΚΙΑ ΠΑΜΕ ΘΑΛΑΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3

Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3 Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3 ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ο φαλαινοκαρχαρίας (Rhincodon typus - Ρυγχόδων ο τύπος) είναι ένας αργά κινούμενος καρχαρίας που τρέφεται φιλτράροντας την τροφή του και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:Bob Davies; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible

Διαβάστε περισσότερα

Το σπίτι μου. Ένα σπίτι θα χτίσω. στο βουνό στην μοναξιά και στη σιωπή. στα δέντρα και την πρασινάδα με μεγάλη αυλή. Μάλλον δε θα το χτίσω εκεί.

Το σπίτι μου. Ένα σπίτι θα χτίσω. στο βουνό στην μοναξιά και στη σιωπή. στα δέντρα και την πρασινάδα με μεγάλη αυλή. Μάλλον δε θα το χτίσω εκεί. Το σπίτι μου Ένα σπίτι θα χτίσω στο βουνό στην μοναξιά και στη σιωπή στα δέντρα και την πρασινάδα με μεγάλη αυλή Μάλλον δε θα το χτίσω εκεί. Ένα σπίτι θα χτίσω μακριά στην θάλασσα να σου το κύμα που θα

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ Μεθοδολογία: Συνεργατική Βιωματική προσέγγιση. Στόχοι: Ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικού χειρισμού εννοιών σε κλίμα καλής επικοινωνίας και συνεργασίας. Απόπειρα δημιουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν.

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. 1 Που συμβαίνουν οι περισσότερες βροχοπτώσεις; Κυρίως στη θάλασσα. Και μάλιστα στο Ισημερινό. Είδαμε γιατί στο προηγούμενο μάθημα. Ρίξε μία ματιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Νηπιαγωγείο Σβορώνου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: «Ο φίλος μου το δάσος» Σχολική χρονιά: 2008-09 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΑ ΝΗΠΙΩΝ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Αναστασιάδης Χρήστος Βούλγαρης Νίκος Δημοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα σε διασκευή από το βιβλίο Micrographia του Robert Hooke (1665)

Κείμενα σε διασκευή από το βιβλίο Micrographia του Robert Hooke (1665) Σχετικά με τη μύτη μιας λεπτής βελόνας «Θα ξεκινήσουμε πρώτα τις διερευνήσεις μας με τις παρατηρήσεις σωμάτων που είναι απλά στη φύση τους και σιγά-σιγά θα προχωρήσουμε σε πιο σύνθετα. Με αυτή τη μέθοδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗΕΠΙΣΤΗΜΩΝΤΗΣΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΤΜΗΜΑΔΗΜΟΤΙΚΗΣΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV :. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΙΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Α.Μ.: 4918 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ: Z Μάθημα:Φυσική Τάξη:Ε'Μαθητές:19

Διαβάστε περισσότερα

Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα

Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα Πατάτες Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων πέραν των επιτρεπτών ορίων, σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα,

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, GREEK RED SAFFRON Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, τις φαρμακευτικές και αφροδισιακές

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΊΝΑΚΕς ΖΩΓΡΑΦΙΚΉς ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΊΕς

ΠΊΝΑΚΕς ΖΩΓΡΑΦΙΚΉς ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΊΕς ΦΘΙΝΌΠΩΡΟ ΠΊΝΑΚΕς ΖΩΓΡΑΦΙΚΉς ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΊΕς Του Γενάρη το φεγγάρι λάμπει σαν μαργαριτάρι. Του Γενάρη το φεγγάρι παρά λίγο μέρας μοιάζει. Του Γενάρη το φεγγάρι παρά ώρα να 'ναι μέρα. Του Γενάρη το φεγγάρι

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού)

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Ερωτήσεις 3 πόντων: 1) Η γάτα θέλει να πάει στο γάλα και το ποντίκι στο τυρί, ακολουθώντας τους δρόµους του κήπου. Οι διαδροµές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Το εκπαιδευτικό υλικό αυτό στην αρχική του μορφή δημιουργήθηκε και

Διαβάστε περισσότερα