παρουσιάσω. Το ξέρω, είναι βαρύ φορτίο. Με την άδειά σου, λοιπόν, θα το αποτολμήσω. Με αίσθημα ευθύνης και με το χέρι στην καρδιά.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "παρουσιάσω. Το ξέρω, είναι βαρύ φορτίο. Με την άδειά σου, λοιπόν, θα το αποτολμήσω. Με αίσθημα ευθύνης και με το χέρι στην καρδιά."

Transcript

1 Χαίρε, ω Δημόσθενες! Θυμάσαι, Δημοσθένη; Έτσι με χαιρέταγες κάθε φορά που ανταμώναμε, με τη ζεστή φωνή σου, πληθωρικός, κεφάτος και πάντα γελαστός. Δεν ήταν αυθαίρετη αυτή η προσφώνησή σου, είχε την απίθανη δικαιολογία της. Να, λοιπόν, γιατί: Θυμάσαι; Βγάζαμε μαζί στα Γιάννινα για ένα διάστημα, τότε, στα 1958, μια εβδομαδιαία εφημερίδα, τη «ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ» για τα προβλήματα των ο- ρεινών μας περιοχών και στείλαμε το πρώτο φύλλο στις δημόσιες αρχές της πόλης. Μετά από λίγες μέρες λάβαμε ένα συγχαρητήριο τηλεγράφημα απ τον τότε δήμαρχο Ιωαννιτών, που απευθύνονταν προς τους «κ.κ. ΔΗ- ΜΟΣΘΕΝΗΝ ΚΟΚΚΙΝΟΝ ΡΗΓΑΝ ΣΚΟΥΤΕΛΑΕ- ΤΟΝ Α»! Ο τυπογράφος παραπλάνησε άθελά του το δήμαρχο, γιατί δεν άφησε κενό ανάμεσα στο όνομά μου και στη λέξη «ΕΤΟΣ». Είχε γράψει, δηλαδή, στην προμετωπίδα της εφημερίδας: «Συντάσσεται υπό ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΡΗΓΑ ΣΚΟΥΤΕΛΑΕΤΟΣ Α» Κι εσύ, χαριτολογώντας τότε, με έχρισες αρχηγό δυναστείας: «Χαιρετίζω τη δυναστεία του Ρήγα Σκουτελαέτου του Α!». Χαίρε, ω Δημόσθενες! Όπου κι αν βρίσκεσαι τώρα, «εν νεφέλαις επί πτερύγων ανέμων», εκεί όπου φτερούγισαν τα οράματά σου. Ή θα γυρνάς στους δρόμους της πατρίδας σου, αντάμα με τους προγόνους σου, καθώς έγραψες: «Καβαλάρης πάνω στα βουνά της πατρίδας 7

2 γυρίζω καλπάζοντας στον ψίθυρο της πρωινής δρόσου των ανθέων, κρατώντας στη χούφτα μου τη φωνή των προγόνων». Περάσαμε όμορφα τότε, εκεί στα Γιάννινα. Χρόνια πνευματικής δημιουργίας. Και καταγινόμαστε σε συζητήσεις ατέλειωτες πάνω σε πνευματικά και άλλα θέματα, χανόμαστε ψάχνοντας στους δαιδαλώδεις δρόμους της αισθητικής της λογοτεχνίας. Χωρίς εσένα, μου φαίνεται πως άδειασαν. Έφυγες νωρίς, τι κρίμα! Κι είχες ακόμα πολλά να προσφέρεις. Είχες ένα ανεξάντλητο απόθεμα πνευματικής ενέργειας μέσα σου. Έπραξες, όμως, με το παραπάνω το καθήκον σου στη γη. Μεγάλωσες το όνομα αυτής της αγλαϊσμένης ηπειρώτικης πόλης, που όπως ταπεινόφρονα έγραψες: «Κι εγώ, με το φως της πυγολαμπίδας ψάχνω για τα τρόπαια των χρόνων της». Και με το πνευματικό έργο που μας κληροδότησες, μεγάλωσες και τη σοφία των αιώνων. Ναι, κρατάω στα χέρια μου το τεράστιο αυτό έργο σου. Και θα χρησιμοποιήσω δικούς σου στίχους: «Νεκρέ μου φίλε, ξέρω πως θάθελες να μιλήσεις για κείνες τις μνήμες των ώρα ετούτη που έχω στα χέρια μου κάτι που έμεινε απ την γήινη ύπαρξή σου». Ναι, κρατάω στα χέρια μου το μεγάλο πνευματικό σου έργο. Κι αυτό το έργο σου θα επιχειρήσω εδώ να 8

3 παρουσιάσω. Το ξέρω, είναι βαρύ φορτίο. Με την άδειά σου, λοιπόν, θα το αποτολμήσω. Με αίσθημα ευθύνης και με το χέρι στην καρδιά. Γιατί πιστεύω πως έτσι ξεπληρώνω ένα χρέος απέναντί σου, απέναντι σ ένα φίλο και συνεργάτη, σ ένα συντοπίτη, και, κυρίως, σ έναν άνθρωπο της δικής σου πνευματικής υπόστασης και προσφοράς. 9

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο Δημοσθένης Κόκκινος κατέχει επάξια μια ξεχωριστή θέση στα ελληνικά γράμματα. Είναι μια πολυσύνθετη πνευματική προσωπικότητα, που μας κληροδότησε ένα πολύπλευρο και πολυσήμαντο πνευματικό έργο. Όλη του τη ζωή την ανάλωσε στην πνευματική δημιουργία: στην ποίηση, στην πεζογραφία, στο θεατρικό λόγο, στη δημοσιογραφία, στη δοκιμιογραφία, στην κριτική βιβλίου, στην τεχνοκριτική, στη ζωγραφική. Μια πορεία γεμάτη πνευματικό έργο, φως κι ελπίδα. Στοχαστής, μ ανήσυχο πνεύμα κι άγρυπνη συνείδηση, έχει ένα ήρεμο ποτάμι έμπνευσης μέσα του, που ξεχύνεται στα γραφτά του με λυρική έκφραση και χριστιανικό υπόστρωμα και γίνεται πύρινος λόγος, γίνεται πίστη και διαμαρτυρία και φως που καταυγάζει το έρεβος της ασθμαίνουσας εποχής μας με την υλιστική επικυριαρχία και την πνευματική πτώχευση. Αγωνίζεται με πάθος ασίγαστο και με θρησκευτική ευλάβεια για τον Άνθρωπο και τη μοίρα του, αγωνιά για την πνευματική απαξίωσή του και πασχίζει να τον στήσει στο βάθρο του. Πάσχει μαζί του και υψώνει φωνή διαμαρτυρίας με λυγμό και παράπονο για τα χαμένα οράματα της δικής του αδικαίωτης γενιάς. Ψάχνει, με έρεισμα τη χριστιανική θρησκεία, να βρει τρόπο, άλλοτε με τ όνειρο κι άλλοτε πατώντας στέρεα στη γη, για να λυτρωθεί απ την υλιστική καταδυνάστευση της εποχής του. Ψάχνει στα ερείπια μιας γκρεμισμένης κοινωνίας για να βρει το χαμένο φως του κόσμου. Κι απλώνει το χέρι του με απέραντη αγάπη και με φιλοσοφική ενόραση στους απλούς ανθρώπους, στους αδικημένους και τους κατατρεγμένους και τους ανυψώνει με το άρμα του 10

5 λόγου στο φως «του ήλιου της δικαιοσύνης». Δεμένος γερά με τις προγονικές αξίες και τον τόπο του, γίνεται ταπεινός προσκυνητής του, συνομιλεί με τους ανθρώπους του χτες με μελαγχολική νοσταλγία, αναπνέει και ζει μαζί τους με τους ίδιους καημούς, αναδεύει τις μυρωδιές της φύσης κι αναγαλλιάζει η ψυχή του. Ο ΔΚ έζησε σε μια ταραχώδη εποχή που διαμόρφωσε νέες ιδέες και κοινωνικές τάσεις. Υφίσταται τις οδύνες των καιρών του που τον συγκλονίζουν. Ζει τη φρίκη του πολέμου, τη φτώχεια και την πείνα κι είναι στην εφηβική ηλικία που ρουφάει σα σφουγγάρι τα γεγονότα, που γίνονται βιώματα κι επηρεάζουν έντονα τον ευάλωτο νεανικό ψυχισμό του. Όνειρα, προσδοκίες και οράματα μιας ολόκληρης γενιάς, της δικής του γενιάς, γκρεμίζονται. Στενεύουν οι ορίζοντες κι ο ουρανός χαμηλώνει. Κι αυτά τα νεανικά βιώματα αποτυπώνονται έντονα μέσα του και καθορίζουν τον πυρήνα του πνευματικού προσανατολισμού του. Όταν ανακοίνωσα στο γιο του Κώστα τη σκέψη μου για μια παρουσίαση του έργου του πατέρα του, μου έ- φερε κάμποσες τσάντες με βιβλία, χειρόγραφα, δημοσιεύματα και μερικούς τόμους του περιοδικού Ηπειρωτική Εστία. Κι όταν πήγα στα Γιάννινα κι αντίκρισα ένα δωμάτιο γεμάτο με φακέλους και κιβώτια με χαρτομάνι, ένιωσα κάποιο δέος για το μέγεθος του εγχειρήματος που αποτολμούσα. Γιατί, ο ΔΚ ήταν πολυγραφότατος. Αλλά, δεν είναι μόνο το εύρος του πνευματικού του έργου, είναι και η υψηλή ποιότητά του, που δεν είναι για τους πολλούς. Είναι μια πολύεδρη και συνθετική πνευματική οντότητα που κινείται σ έναν ευρύ χώρο. Η γραφή του συμπυκνώνεται σε μεγάλο νοηματικό βάθος 11

6 και εν πολλοίς είναι αλληγορική και υπερβατή, γι αυτό και είναι δύσκολη η αποτίμηση και ανάλυση του έργου του. Κι εγώ δεν είμαι ειδικός για τέτοιες αναλύσεις. Έ- νας ταπεινός εργάτης των γραμμάτων είμαι, που με γοητεύει η ποιότητα, η έκταση και η συνθετικότητα του έργου του, αλλά κι ο ίδιος σαν άνθρωπος με τον ακέραιο και ειλικρινή χαρακτήρα του. Είχα την τύχη να συνδεθώ με φιλία διαρκείας και να συνεργαστώ μαζί του κι έτσι να τον γνωρίσω καλύτερα. Από καιρό σιγόκαιγε μέσα μου μια σπίθα να γράψω κάτι γι αυτόν τον έξοχο πνευματικό άνθρωπο με την ήρεμη σοφία και την πείρα ενός οδοιπόρου αιώνων και που το πνευματικό του έργο καταξιώνει την ανθρώπινη μοίρα. Ήταν συνείδηση χρέους για μένα να τιμήσω τη μνήμη και το έργο ενός φίλου, συνεργάτη και συντοπίτη, ενός ανθρώπου που λάμπρυνε τα ελληνικά γράμματα και που η πνευματική ακτινοβολία του ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας μας. Το έργο του πρέπει να μένει ζωντανό για να φωτίζει το πνευματικό έρεβος της υλιστικής εποχής μας, δεν πρέπει να καταχωνιάζεται στα σκονισμένα ράφια των βιβλιοθηκών. Πρέπει να διαβάζεται και να διακινούνται οι ιδέες του για ν αφυπνίζουν συνειδήσεις. Να γίνουμε κοινωνοί του έργου του για να γίνουμε περισσότερο άνθρωποι, με αξίες και ιδανικά. Να γίνουμε μια έπαλξη αντίστασης στην αλλοτρίωση της ανθρώπινης υπόστασης κάτω απ το βάρος της μηχανής. Να δώσουμε ένα ουσιαστικότερο μήνυμα για την ανθρώπινη ύπαρξη 12

7 Επί τα ίχνη των βημάτων του Τα χωριά μας είναι κοντά-κοντά. Το δικό μου, τα Θεοδώριανα, στην ορεινή άκρη του νομού Άρτας, κατά το βορά. Το άλλο, η Νεράιδα, του Δημοσθένη, στη δυτική άκρη του νομού Τρικάλων. Μια μακρόστενη ράχη, απόληξη των Τζουμέρκων, ανατολικά, που ξεκινάει από ύψος δυο χιλιάδες εκατόν πενήντα μέτρα στην κορφή του Κριάκουρα και καταλαγιάζει χαμηλά στον Αχελώο, χωρίζει τα χωριά μας κι οριοθετεί την Ήπειρο απ τη Θεσσαλία. Ένας αμαξιτός χωματόδρομος με μπαλώματα ασφαλτοτσιμέντου και με κακή βατότητα, αγκαλιάζει τη ράχη χαμηλά, στα αντερείσματα, ανάμεσα σε γκρεμούς και βράχια κι ενώνει τα δυο χωριά. Μια μικρή παράκαμψη τα συνδέει με τον εθνικό δρόμο Άρτα- Τρίκαλα. Παλιά, πριν το 1950, δεν υπήρχαν αυτοκινητόδρομοι στην ορεινή περιοχή μας. Μονάχα κακοτράχαλα και δύσβατα μονοπάτια και γιδόστρατα. Ένα τέτοιο μονοπάτι περνούσε πάνω απ τη ράχη του Άη-Λιά κι ένωνε τα χωριά μας, πάνω από μια ώρα ποδαρόδρομος. Εδώ περπάτησε κι ο Δημοσθένης σαν έρχονταν απ την Άρτα να επισκεφτεί το χωριό του. Εδώ, «στη στράτα ετούτη» μαζεύει «τα χρόνια και τους ίσκιους των καιρών» όταν έρχεται «πάνω στην γαλάζια αχλύ των Τζουμέρκων», ταπεινός προσκυνητής στη γενέθλια γη. Και περπατάει πάλι, για μιαν ακόμα φορά, γύρω στα 1970, τον παλιό δρόμο με τα χάνια και τα στέκια απ την Άρτα ως το χωριό του, ογδονταπέντε χιλιόμετρα, για να θυμηθεί τα παλιά και να γράψει κατόπι με νοσταλγία στο περιο- 13

8 δικό Ηπειρωτική Εστία, ένα οδοιπορικό για τον τόπο του, που «δεν αγρίεψεν ακόμα απ την εγκατάλειψη»: «Όπως κάθε χρόνο, γίναμε κι εφέτος οδοιπόροι, στρατοκόποι με τον ιδρώτα και τα χρόνια, για να τον περπατήσουμε, μαζώνοντας τον ίσκιο και τις μνήμες απ τα παιδικά μας χρόνια Απ τη στιγμή που θα σταθεί κανείς στη ράχη του Σταυρού, καταμεσής στον ορίζοντα που τον χαρακώνουν τα γυμνά βράχια των βουνών και θ αγναντέψει πάνω απ τα Θεοδώριανα τον καγκελωτό δρόμο ν ανεβαίνει όπως το φίδι, κατακόρυφα, για τον Άη-Λιά της Νεράιδας, χάνει την αίσθηση της γήινης αιχμαλωσίας Για όσους δεν έχουν μείνει κάτω απ τον ί- σκιο των αστεριών, η πατρίδα τούτη είναι μια συνομιλία, μια συνάντηση με το ήθος και την παράδοση ενός λαού, που δεν μπορεί να μείνει, όπως παλιότερα, μαζί του. Θα έρθει ή για να προσκυνήσει ή για να πεθάνει, μονάχα αυτός που ξεκίνησε από κει». Αυτό το μονοπάτι, απ τα Θεοδώριανα στη Νεράιδα, θέλησα κι εγώ να περπατήσω πάνω στα δικά του βήματα. Να συμπορευτώ μαζί του και ν αγγίξω την ψυχή του. Να λαχανιάσω στην ανηφοριά και να σκουπίσω τον ιδρώτα, όπως εκείνος. Ν αναπνεύσω τον λαγαρό αέρα, να μυρίσω την ευωδιά του κέδρου και της ρίγανης, ν αφουγκραστώ τη φύση και να συνομιλήσω μαζί της, να νιώσω στην κορφή την ανάσα του Θεού όπως εκείνος. Μετά το μονότοξο πέτρινο γεφύρι στο χειμαρροπόταμο Γκούρα, κάπου ένα χιλιόμετρο ανατολικά των Θεοδωριάνων, το μονοπάτι αγκαλιάζει τα διασέλια κι αρχίζει να σκαρφαλώνει στην απότομη πλαγιά σαν ελισσόμενο φίδι. Κάποτε, το μονοπάτι αυτό είχε κίνηση τα- 14

9 ξιδιωτών, γιατί από παλιά ήταν πέρασμα απ την Ήπειρο για τη Θεσσαλία κι αντίστροφα. Τώρα, μόλις διακρίνεται ανάμεσα στην πυκνή βλάστηση από ασφάκες και κέδρα, ενώ αλλού χάνεται ολότελα, ξέκοψε το χώμα απ τις σάρες και τις νεροσυρμές. Άγονος ο τόπος, σφιχτός, σπαρμένος με στουρναρόπετρες και χαμόδεντρα. Και, γκρεμοί και βράχια αιχμηρά, σα να ναι έτοιμα να ξεκολλήσουν και να κατακρημνιστούν στη βαθιά λαγκαδιά, που χάσκει κάτω, χαμηλά, σκοτεινή κι αχόρταγη. Όσο ανεβαίνω, οι κλειστές στροφές πυκνώνουν κι η ανάσα κονταίνει. Στην κορφή έρχεται η λύτρωση απ την κουραστική ανηφορική οδοιπορία. Ο ουρανός εδώ χαμηλώνει κι ο Θεός είναι πιο κοντά. Ένα κερί στο ξωκλήσι του Άη-Λιά, που υψώνεται στον καταγάλανο ουρανό και μια προσευχή σύντομη απ τον κουρασμένο οδοιπόρο. Εδώ προσευχήθηκε κάμποσες φορές, σα διάβαινε απ τη ράχη τούτη κι ο Δημοσθένης κι ίσως καμιά φορά να χρησιμοποίησε και τους δικούς του στίχους: «Κύριε, ο ποιητής είμαι, που απίθωσε το όπλο και το κράνος και θέλω να προσευχηθώ Και δεν έχω, Κύριε, παρά μονάχα αυτήν τη γη και το νερό». Και να, εκεί αντίκρια, σ ένα κατηφορικό πλάτωμα σε σχήμα τετράπλευρου που ξανοίγει κατά τα νοτιοανατολικά, μπροστά μας, η Νεράιδα, σε χίλια μέτρα υψόμετρο, λουσμένη στο πρωινό φως του ήλιου. Τα σπίτια, μαζεμένα στην πλαγιά, τα πιο πολλά λιθόχτιστα, βαριά και με κόκκινες στέγες, αγναντεύουν κατά τα νοτιοανατολικά, κατά κει που χαμηλώνει ο ορίζοντας. Παλιότε- 15

10 ρα, είχε τ όνομα Γρεβενοσέλι, σύνθετη σλάβικη λέξη απ το greben (ράχη, κορφή) και το selo (κώμη, χωριό). Στα νεότερα χρόνια ήταν γνωστή σαν Γρεβενό κι ως το 1912 ανήκε στο Δήμο Κοθωνίων. Μετά μετονομάστηκε σε Νεράιδα και σήμερα, με άλλα τέσσερα χωριά, αποτελεί την έδρα της Διευρυμένης Κοινότητας Νεράιδας. Η Νεράιδα Από δω και πέρα, απ τη ράχη τούτη του Άη-Λιά, είναι η Θεσσαλία, ο νομός Τρικάλων. Ράχες τραχιές μονάχα, η μια μετά την άλλη, που χάνονται στην αχλύ της απόστασης. Κι ανάμεσά τους, βαθιές λαγκαδιές και γκρεμοί και πλαγιές με δάση από έλατα και οξυές, ως τον γόνιμο θεσσαλικό κάμπο. Εδώ, σαν έφτανε ο Δημοσθένης, κατάκοπος απ την απότομη ανηφοριά και α- ντικρίζοντας το χωριό του, ύψωνε το χέρι σε χαιρετισμό κι αναφωνούσε πανευτυχής: «Χαίρε, Νεράιδα των βουνών!». 16

11 Αυτή η ράχη έχει την ιστορία της απ την Κατοχή και συνδέεται και με τη ζωή του Δημοσθένη. Αυτό εδώ το μικρό πλάτωμα, μια σταλιά γη με αιχμηρά βράχια ολόγυρα, ήταν τόπος διαφιλονικούμενος ανάμεσα στις δυο αντιστασιακές οργανώσεις, τον ΕΛΑΣ και τον Ε- ΔΕΣ. Τη μια μέρα ούρλιαζαν καταραχής τροπαιούχοι οι Ελασίτες, την άλλη οι Εδεσίτες. Εδώ έμεινε κι ο Δημοσθένης, αρματωμένος Ελασίτης αντάρτης, καναδυό νύχτες κι εδώ φύλαξε σκοπιά, ανάμεσα στα αιχμηρά βράχια, ανατολικά. Κι όταν αργότερα διάβαινε απ τη ράχη ετούτη, κοίταζε αυτά τα βράχια και μελαγχολούσε:: «Σ αυτά τα βράχια ταμπουρώθηκα κάποτε και φύλαξα σκοπιά για κάποια ιδανικά. Ε, πάνε στράφι κείνες οι θυσίες!», έλεγε μ ένα δάκρυ. Και μια φορά, τελευταία, σκαρφάλωσε σ ένα βράχο, μετέωρος ανάμεσα σε γη και ουρανό κι απήγγειλε δικούς του στίχους απ τον «Παλαιό των Ημερών»: «Ξεκίνησα με την άνοιξη κι ένα όπλο να κάμω τον κόσμο καλύτερο πίνοντας το νέκταρ των ανθέων με τα τραγούδια της λευτεριάς και τους ανέμους να κάθονται στην ξανθή μου κόμη» Απ τη ράχη του Άη-Λιά ως τη Νεράιδα, κάπου χίλια μέτρα, το μονοπάτι, ίσια σχεδόν, πατιέται καλύτερα, ανάμεσα στα έλατα, που θροΐζουν στο σιγανό αεράκι. Ο Δημοσθένης, συνεπαρμένος απ τη φύση, συχνά τραγουδούσε εδώ «Καβάλα παν στην εκκλησιά» κι άλλοτε «Σγουρέ βασιλικέ μου». Ο Γλαβάς, είναι μια μεγάλη βρυσομάνα, λίγο έξω απ το χωριό, δυτικά, τόπος αναψυχής για τους Νεραϊ- 17

12 διώτες. Τα νερά αναβλύζουν απ τη γη, λαγαρά και κρουσταλλένια, γκούρα ορμητική, κάτω από βαθύσκια πλατάνια κι άλλα αιωνόβια δέντρα. Εδώ έρχονταν κι ο Δημοσθένης, παιδί τότε, κάτω απ τον ίσκιο τους και λημέριαζε μ ένα βιβλίο στο χέρι. Διάβαζε και στοχάζονταν στην ερημιά. Αυτός μονάχα. Κι η φύση. Κι η ανάσα του Θεού ανάμεσα στις φυλλωσιές των δέντρων και στα βράχια. Φτάνουμε στα πρώτα σπίτια. Στρωτά, λιθόχτιστα. Σφαλισμένα τα πιο πολλά, δίχως ζωή μέσα τους κι ας είναι Ιούνιος. Λίγα είναι Ο. Κόκκινος ξεδιψάει στις πηγές του Γλαβά σε μια επίσκεψη στο χωριό του ανοιχτά. Στα παραθύρια, που χουν κρεμασμένα κεντητά κουρτινάκια, ευωδιάζουν ο βασιλικός κι η μαντζουράνα, ό- πως παλιά που το χωριό έσφυζε από ζωή. Δρομάκια με χώμα και λακκούβες κι αλλού με καλντερίμι και τσιμέντο. Και λίγα κήπια, βολεμένα με πεζούλες σε λουρίδες, σπαρμένα με καλαμποκιές και φασουλιές Το χωριό ζει ακόμα, δεν ερήμωσε. Στη μικρή πλατεία είναι μαζεμένα, σαν όλα τα χωριά, η εκκλησιά με το καμπαναριό, το Ηρώο στην άκρη και δυο-τρία μαγαζιά με ψάθινες καρέκλες και τσίγκινα τραπεζάκια, που σερβίρουν κυρίως καφέ, ούζο και τσίπουρο. Λίγα γερόντια με γελαστά πρόσωπα απλώνουν 18

13 το ροζιασμένο χέρι τους για μια ζεστή χειραψία. Οι νέοι ξέκοψαν από δω, όπως κι από τ άλλα ορεινά χωριά, για να φτιάξουν τη ζωή τους στην πόλη. Ο τόπος ερημώνει, αυτή είναι η μοίρα της ορεινής πατρίδας. «Σαν άνοιξαν οι δρόμοι», γράφει ο Δημοσθένης το 1971, «οι νέοι φεύγουν απ τα χωριά για να φτιάξουν αλλού μια δεύτερη ζωή, έστω δίχως τα παιδικά τους χρόνια, για να ρίξουν από πάνω τους το βάρος της φτώχιας και για να δώσουν στα παιδιά τους ένα σκαλοπάτι παραπάνω από κείνο που βρήκαν οι ίδιοι απ τον δικό τους πατέρα». Στην άκρη της πλατείας, εκεί κοντά στο Ηρώο με τα μισοσβησμένα ονόματα απ την πολυκαιρία, θυμάμαι, σαν είχα έρθει για πρώτη φορά στη Νεράιδα, πριν από πολλά χρόνια, ήταν μαζεμένα κάμποσα παιδιά, ντυμένα φτωχικά και ξυπόλητα κι άκουγαν με προσοχή ένα μεγαλύτερο που τους μιλούσε με άνετες και χαρακτηριστικές χειρονομίες, σα δάσκαλος. Πιο ψηλό από τ άλλα, με σπαστά ξανθοκόκκινα μαλλιά, φαρδιές πλάτες κι αδρά χαρακτηριστικά, έμοιαζε σα να χε έρθει απ την αρχαία Ελλάδα. Ρώτησα. Ήταν ο Δημοσθένης Ύστερα, ήρθεν ο πόλεμος. Κατοχή, Εμφύλιος. Τον συνάντησα κάμποσες φορές σα διάβαινε απ τα Θεοδώριανα, μετά τον πόλεμο. Και στα Γιάννινα, όπου έμεινα κι εγώ αργότερα για λίγα χρόνια, συνδεθήκαμε με βαθιά φιλία κι αλληλοεκτίμηση και συνεργαστήκαμε, βγάζοντας μαζί την εφημερίδα «Η Φωνή των Ορεινών» για τα προβλήματα των ορεινών περιοχών. Κάτω ακριβώς απ την πλατεία, ανατολικά, ήταν το πατρικό του σπίτι. Κατεβαίνω ως εκεί. Δεν υπάρχει πια. Μονάχα λίγα λιθάρια σωριασμένα, θλιβερά απομεινάρια απ τους τοίχους, δυο-τρία χαμόδεντρα και πυκνά 19

14 αγριόχορτα κι ολόγυρα, κλείνει την ερημιά, μια πρόχειρη συρμάτινη περίφραξη. Μέλισσες κι άλλα έντομα πετάνε από άνθος σε άνθος και τρυγάνε τη γύρη. Ο βόμβος τους είναι μια μελαγχολική μουσική για ό,τι παλιό χάθηκεν εκεί. Κι από μακριά, ανατολικότερα, φτάνει το μονότονο βουητό του χειμαρροπόταμου Γρεβενίτη. Ε- δώ, στην πατρική γη, ταξίδευε συχνά η σκέψη του Δημοσθένη και θα γράψει με νοσταλγία και θλίψη για την ερημιά του τόπου: «Σκέφτομαι τη μοναξιά και το θάμπωμα στις χλωρές φτέρες με τα τριζόνια και στην ασταμάτητη βοή της ρεματιάς γιομάτη απ την πέτρινη σκέψη που ρίχνουν τα σύγνεφα όταν τυλίγονται μέσα στον ήλιο». Ψάχνω να βρω κάτι που να δείχνει ότι ο Δημοσθένης έζησε εδώ, σ αυτό τον τόπο, έστω τουλάχιστο μια τιμητική πινακίδα. Εκτός απ τα λίγα λιθάρια κοντά στα θεμέλια, δεν υπάρχει τίποτ άλλο. Τα χρόνια σκέπασαν με σιωπή το Κοκκιναίικο εδώ. Η οικογένεια του Γιώργου Κόκκινου, του πατέρα του, ξέκοψε απ το χωριό σαν τις περισσότερες οικογένειες των ορεινών χωριών μας που σκορπίστηκαν στην ξενιτιά. Ο Δημοσθένης έ- ζησε στα Γιάννινα. Εκεί μένουν τώρα η γυναίκα του Ιωάννα και η κόρη του Αμαλία. Ο ένας γιος του, ο Γιώργος, ζει στη Γαλλία, καθηγητής Πανεπιστημίου κι ο άλλος, ο Κώστας, στην Αθήνα, δικηγόρος. 20

15 Η ζωή του Ο Δημοσθένης Κόκκινος γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1926 στη Νεράιδα, ένα μικρό ορεινό χωριό στη δυτική άκρη του νομού Τρικάλων, απάνω στα ηπειροθεσσαλικά σύνορα. Τη μέρα που γεννήθηκε, ο πατέρας του ήταν στο χωράφι του, στην Παλιόστανη, έξω απ το χωριό και του ανήγγειλε το χαρμόσυνο γεγονός ένας συγχωριανός του, ο μικρός Θύμιος Ντίνος και του δωσε για τα «σχαρίκια» ένα τάληρο. Γονείς του είναι ο Γιώργος Κόκκινος και η Αμαλία, το γένος Τσιρογιάννη, απ το χωριό Μυρόφυλλο Τρικάλων, αγρότες στην κύρια ασχολία τους. Έχει μόνο μια αδελφή, τη Σοφία. Το Κοκκιναίικο προέρχεται απ το σόι των Μαντελλαίων. Δυο αδέλφια, ο Κώστας κι ο Θανάσης Μαντέλλος, διωγμένοι απ τους Τούρκους, φεύγουν απ το Αιτωλικό πριν απ την έξοδο του Μεσολογγίου κι εγκαθίστανται στο ορεινό χωριό Θεοδώριανα Άρτας. Απ εκεί, ο Θανάσης φεύγει για τη γειτονική Νεράιδα, όπου παντρεύεται, γίνεται παπάς κι αφήνει πολλούς απογόνους. Ένας απ αυτούς, επειδή είναι ξανθοκόκκινος, φέρει την προσωνυμία Κόκκινος, που τελικά μένει σαν κύριο ε- πώνυμο. Ο παππούς του Δημοσθένη, ο Κωσταντής Κόκκινος, που είχε παντρευτεί τη Σοφία Φαλαγγάρα απ το χωριό Τετράκωμο Άρτας, θα πέσει από να δέντρο όπου έκοβε ξύλα κοντά στη ράχη του Άι-Λιά και θα σκοτωθεί. Τα παιδικά του χρόνια ο Δημοσθένης τα ζει στη Νεράιδα και μονάχα μερικούς χειμώνες κατεβαίνει με τους γονείς του στα χειμαδιά, στην Άρτα, στο Κομπότι, στο 21

16 Πλατανόρεμα και στην Κατούνα Ξηρομέρου. Φοιτάει στο δημοτικό σχολειό της Νεράιδας με πολύ καλή επίδοση, αλλ είναι ζωηρός και άτακτος κι ο δάσκαλος (κάποιος Λευτέρης Ντάκος, που θα σκοτωθεί στον ελληνοϊταλικό πόλεμο), αν κι εκτιμάει την εξυπνάδα του, τον τιμωρεί συχνά για τις αταξίες του. Τον δέρνει με κρανόβεργα στην ανοιχτή παλάμη κι άλλοτε τον στήνει στο να πόδι κοντά στον μαυροπίνακα ή τον υποχρεώνει ν αντιγράψει πολλές φορές κάποιο κείμενο απ το Α- ναγνωστικό. Κάμποσες φορές η τιμωρία είναι πιο σκληρή, μέσα πάντοτε στο παιδαγωγικό σύστημα της εποχής «μάθησις δια της ράβδου». Ο Δημοσθένης τον χλευάζει με γραμμικά σκίτσα που χαράσσει με το κοντύλι στην πλάκα. Μια μέρα, όμως, που ο δάσκαλος τον χαστουκίζει, ο Δημοσθένης νιώθει ταπεινωμένος και κάνει τη δική του επανάσταση. Υψώνει το παιδικό του ανάστημα, τα μάτια του πετάνε φωτιές. «Σταμάτα, δάσκαλε!», ουρλιάζει αγριεμένος. Ο δάσκαλος υποχωρεί. Ο Δημοσθένης πετυχαίνει την πρώτη του νίκη. Κι έξω απ το σχολειό είναι το ίδιο ζωηρός, ατίθασος κι επιθετικός. Τ άλλα παιδιά τον φοβούνται. Το ί- διο κι οι μεγάλοι, που, αν βρεθούν στο δρόμο του, προσπερνάνε γρήγορα. Είναι εύρωστος, πιο ψηλός για την ηλικία του, δυνατός, ξανθοκόκκινος. Είναι παράτολμος κι έχει ηγετικές ικανότητες. Είναι ο αδιαφιλονίκητος αρχηγός στις παιδικές παρέες. Στον πετροπόλεμο που κάνουν τα παιδιά του χωριού κατά μαχαλάδες, είναι αρχηγός της ομάδας του κάτω μαχαλά. Κάθε παιδί επιδιώκει να εξασφαλίσει την εύνοιά του. Τρέχει ξυπόλητος στους δρόμους, κυνηγάει με τη σφεντόνα σπουργίτια, 22

17 αρπάζει φρούτα απ τα ξένα χωράφια, ανεβαίνει σαν αίλουρος στα δέντρα, παίζει με πάθος, σαν τ άλλα παιδιά. Αντιδρά, όμως, βίαια και στην παραμικρή ενόχληση. Είναι ένας μικρός τρομοκράτης. Ένας μικρός επαναστάτης. Το μέλλον του δεν προοιωνίζεται ειρηνικό. Τα χρόνια διαβαίνουν εν ειρήνη στο μεσοδιάστημα των δυο παγκόσμιων πολέμων. Η Ελλάδα δεν έχει πολέμους μ εξωτερικούς εχθρούς, μονάχα κάποιες εσωτερικές ανώμαλες εξελίξεις. Το 1936, που επιβάλλεται η Μεταξική δικτατορία, ο Δημοσθένης, όπως και τ άλλα παιδιά, συμμετέχει αναγκαστικά στη «Νεολαία Μεταξά». Τραγουδάει κι αυτός «Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελά, πατέρα;» και τρίζει τα δόντια. Κάθε πίεση τον κάνει περισσότερο αντιδραστικό. Μεγαλώνει. Μεστώνει και καταλαγιάζει κάπως μέσα του ο ατίθασος και βίαιος χαρακτήρας του. Κλείνεται πιο πολύ στον εαυτό του και κάνει περιπάτους έξω απ το χωριό μ ένα βιβλίο στο χέρι. Το 1940, που ξεκινάει ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, ο Δημοσθένης είναι δεκατεσσάρων χρονών. Είναι κοντά στην εφηβεία κι αρχίζει να κάνει όνειρα για τη ζωή. Όλο και ξεκόβει απ τον παλιό βίαιο εαυτό του. Τα χρόνια τον ωριμάζουν. Έχει φιλοδοξίες κι οι πνευματικές ανησυχίες ξυπνάνε μέσα του. Παίρνει ένα βιβλίο και συχνά βγαίνει έξω απ το χωριό, στο δάσος, στα χωράφια. Ξαπλώνει στον ίσκιο κάτω απ τους φτελιάδες κι απ τα πλατάνια και ρεμβάζει. Αναπολεί και διαβάζει.. Ολομόναχος με τις σκέψεις του, αυτός κι η φύση. Συνομιλεί με τα πουλιά και τα δέντρα. Με τ αγριολούλουδα και τον άνεμο. Ανέμελος, ελεύθερος. Αργότερα 23

18 θα χρωματίσει με νοσταλγία αυτή την φθινοπωριάτικη φύση στην πατρίδα: «Οι λεύκες μοιάζουν κίτρινα σύγνεφα που ταξιδεύουν πάνω απ τους δρόμους με τα τηλεγραφόξυλα και τη θλίψη, οι κερασιές έχουν κόκκινα και μαβιά φύλλα, τα πλατάνια είναι σταχτοκίτρινα μ έναν γαλάζιο και γκρι ουρανό πίσω τους κι οι αγριαπιδιές στέκουν σιωπηλές νύφες, ντυμένες πράσινα και μενεξεδιά χρώματα. Ξέρω πως αυτή είν η πατρίδα μας με τις λίγες γαλάζιες πεταλούδες, που περιμένουν να ρθουν με τα κεράσια και την ευωδιά των κέδρων» Εκεί, στη μοναξιά του, η σκέψη του καταλαγιάζει σε βαθύ στοχασμό κι η νιότη θερμαίνει τα όνειρά του. Θέλει να πετάξει πάνω απ τις βραχώδεις ακρώρειες των βουνών, πάνω απ τον χαμηλό ορίζοντα για να βρει ικανοποίηση στις πνευματικές ανησυχίες του. Πολλά μεσημέρια δε γυρνάει στο χωριό. Οι δικοί του, του πάνε εκεί φαγητό. Είναι ένας κυοφορούμενος φιλόσοφος. Δεν είναι πια το άτακτο και ατίθασο παιδί. Μαλακώνει. Η παιδική του αστάθεια κι επιθετικότητα καταλαγιάζουν σιγά-σιγά μέσα του. Αρχίζει να δείχνει τον καλό εαυτό του. Αγαπά το συνάνθρωπό του κι είναι πρόθυμος να βοηθήσει χωρίς υστεροβουλία. Δείχνει τα αλτρουιστικά του αισθήματα. Δεκαπέντε χρονών πηγαίνει με τα πόδια στα Θεοδώριανα, πάνω απ τη ράχη του Αη-Λιά, χειμώνα με άσχημες καιρικές συνθήκες, για να φέρει γιατρό στη Νεράιδα για μια συγχωριανή του που αιμορραγούσε. 24

19 Μετά το Δημοτικό συνεχίζει σπουδές στο γυμνάσιο, στον Αστακό Αιτωλοακαρνανίας και στην Άρτα. Είναι μελετηρός με εξαιρετική επίδοση στα μαθήματα. Διαβάζει πολύ, όχι μόνο σχολικά βιβλία, αλλά κι εξωσχολικά. Ακόμα μαθαίνει μόνος του ξένες γλώσσες, κυρίως γερμανικά. Όταν είναι στο γυμνάσιο Άρτας, μένει με τους γονείς του που παραχειμάζουν, σ ένα κοντινό συνοικισμό, το Πλατανόρεμα σε μια αχυροκαλύβα ή στο χωριό Κομπότι. Μελετάει κι εδώ, έξω απ το χωριό, στη μοναξιά, κάτω απ τα δέντρα. Και στοχάζεται. Εκεί, έ- νας συγχωριανός του, ο Κώστας Μαντέλλος, κατόπι δικηγόρος, τον μυεί στο αριστερό κίνημα. Δέχεται σαν ιλαρό φως τις αριστερές ιδέες που του ανοίγουν κάποια διέξοδο στον ιδεολογικό προσανατολισμό του. Όταν αρχίζει η γερμανοϊταλική κατοχή στην Ελλάδα, είναι δεκαπέντε χρονών κι η Αντίσταση του ελληνικού λαού, που αρχίζει σε λίγο, τον συγκλονίζει. Ενεργοποιεί το επαναστατικό του πνεύμα κι οι κυοφορούμενες μέσα του ιδέες για ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη βρίσκουν έρεισμα στο αριστερό αντιστασιακό κίνημα. Έχει ζήσει στο χωριό του μια ταπεινή και φτωχική ζωή, σαν όλους τους συντοπίτες του, και ξέρει πως αυτός ο τόπος δεν έχει προκοπή, πρέπει ν αλλάξει τη μοίρα του. Γι αυτό πρέπει να παλέψει. Εντάσσεται στην ΕΠΟΝ, έφηβος πια κι οργανώνει και διαπαιδαγωγεί τα Αετόπουλα της Νεράιδας. Τους μοιράζει ξυλοντούφεκα κάτι σαν σφεντόνες με ξύλινα βόλια- και τα εκπαιδεύει «καθ ομοίωσιν» των ανταρτών. Δεν σταματάει, όμως, εκεί. Φλέγεται από αντιστασιακό οίστρο. Θέλει να πάει στο αντάρτικο. Είναι το μόνο αρσενικό αγόρι της οικογένειας κι όταν οι άλλοι του συνιστούν να μην αφήσει 25

20 την οικογένειά του, τη μάνα του, αυτός κραυγάζει: «Δεν έχω μάνα, εγώ! Μάνα είναι η Ελλάδα!». Δεκαεφτά χρονών εντάσσεται στον ΕΛΑΣ κι ακολουθεί τα ένοπλα τμήματά του μ ένα όπλο στον ώμο. Παίρνει μέρος σε μάχες κατά των Γερμανοϊταλών, αλλά και σε εμφύλιες συγκρούσεις ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και στον ΕΔΕΣ. Γυρνάει σε ράχες και χωριά, κατεβαίνει στο θεσσαλικό κάμπο, μεταφέρει μηνύματα σε αντάρτικες μονάδες, φυλάει σκοπιά στο φυλάκιο του Άη-Λιά μ ένα αυτόματο στα χέρια και με τα μάτια ορθάνοιχτα προς το ανηφορικό μονοπάτι απ τα Θεοδώριανα, μπας κι ανέβουν οι Εδεσίτες. Ο πατέρας του είναι καπετάνιος στο αντίπαλο στρατόπεδο, στον ΕΔΕΣ. Σαν ανταμώνουν καμιά φορά, καταλήγουν σε ιδεοπολιτικούς καβγάδες. Ο καθένας τους υπεραμύνεται με φανατισμό των κοινωνικοπολιτικών ιδεών του. «Κομμούνι» ο ένας, «φασίστας» ο άλλος. Είναι μέσα στο γενικότερο κλίμα της εμφύλιας φαγωμάρας. Κι ύστερα από μια τέτοια συνάντηση, ο καθένας τους με τ όπλο στο χέρι, παίρνει το δικό του δρόμο κι ίσως, κατόπι, σε κάποια μάχη να βρεθούν αντιμέτωποι, πατέρας και γιος. Είναι ο επονείδιστος εμφύλιος πόλεμος στην Κατοχή που αμαυρώνει το έπος της Αντίστασης. Σε μια μάχη Ελασιτών-Εδεσιτών στους λόφους κοντά στο γειτονικό χωριό Λαφίνα (παλιά Σκλίβενο), ο Δημοσθένης μένει μόνος, οι συμπολεμιστές του έχουν φύγει και μ ένα αυτόματο προσπαθεί ν αναχαιτίσει τους Εδεσίτες. Τον πιάνουν και μερικοί λένε να τον ξεκάνουν. Άλλοι, έχουν την περιέργεια να μάθουν «ποιος είναι αυτός ο παλαβός» που μάχεται μόνος του κι αψηφά τη ζωή του. Τον καταδικάζουν σε θάνατο και τον 26

21 κλείνουν στο κτίριο του δημοτικού σχολειού της Νεράιδας ώσπου να εκτελεστεί η απόφαση. Εκεί τον επισκέπτεται ο πατέρας του και του κάνει ιδεολογική κατήχηση. Ο Δημοσθένης, όμως, μένει ανένδοτος στα «πιστεύω» του. Ο πατέρας του τον χαστουκίζει μπροστά στους δεσμοφύλακες και φεύγει αγανακτισμένος. Πριν την εκτέλεση, τον ρωτάνε για την τελευταία του επιθυμία. «Θέλω να με πάτε να πιω νερό απ το Γλαβά», απαντάει σαν υπνωτισμένος. Οδηγείται εκεί, λίγο έξω απ το χωριό, δυτικά, υπό ένοπλη συνοδεία. Προχωράει ανέκφραστος κι αγέρωχος. Φοράει στρατιωτικό χιτώνιο κι είναι αξύριστος. Το βλέμμα του είναι θολό. Αγναντεύει την περιοχή ως χαμηλά στον Αχελώο, τη γη των πατέρων του. Κάτι ψιθυρίζει, αλλά δεν ακούγεται. Το βήμα του είναι σταθερό. Φαίνεται σα να μην έχει συναίσθηση των περιστάσεων ή, ίσως, να τον ντοπάρει η σκέψη ότι αποτελεί ηρωικό σύμβολο. Οι ιδέες είναι πάνω απ τη ζωή, όπως ήταν τότε για πολλούς α- ριστερούς. Ίσως, πάλι, να ελπίζει στη μεσολάβηση του εδεσίτη πατέρα του, που τελικά επεμβαίνει και του χαρίζουν τη ζωή. Τον αφήνουν ελεύθερο υπό επιτήρηση. Λίγο αργότερα έχει κι ο Δημοσθένης την ευκαιρία να γλιτώσει τον πατέρα του, όταν τον αιχμαλωτίζουν οι Ελασίτες στη Νεράιδα. Τώρα είναι πάτσι. Κι ο μεν γερο-κόκκινος οδηγείται, μαζί με άλλους, όμηρος στο Μυρόφυλλο, ένα ορεινό χωριό των Τρικάλων, ο δε Δημοσθένης καταλαγιάζει κάπως στον τόπο του. Οι Γερμανοί φεύγουν απ την Ελλάδα κι η Κατοχή τερματίζεται (Οκτώβρης 1944), αλλ η εμφύλια φαγωμάρα συνεχίζεται. Σε μια συγκέντρωση ανταρτών του ΕΛΑΣ σ ένα κινηματογράφο της Λάρισας, που παίζεται κάποια ξένη προπαγανδιστική ταινία για ισότητα 27

22 κλπ., κατά το τέλος του 1944, τυχαίνει να παραβρίσκεται κι ο Δημοσθένης. Ξυπνάει μέσα του ο επαναστάτης και ζητάει απ τους αξιωματικούς την άδεια κι ανεβαίνει στη σκηνή. Μιλάει με πάθος. Οι ιδέες βγαίνουν από μέσα του, πύρινος λόγος. Σείεται η αίθουσα απ τα χειροκροτήματα. Σε δυο μήνες κατόπι το κίνημα εγκλωβίζεται στα λάθη των ηγετών του κι υπογράφεται η συμφωνία της Βάρκιζας. Ένας κόσμος γκρεμίζεται μέσα του. Ο αδικαίωτος, ο χαμένος αγώνας έχει ανοίξει βαθιά πληγή στο νεανικό ψυχισμό του. Γράφει στίχους, σβήνει, σχίζει τα γραφτά του, ξεθυμαίνει. Ξέρει ποιος είναι και τι θέλει, όπως θα γράψει αργότερα: «Ο αιτών και ο κρούων είμαι ο ποιητής που αναζητεί τον ιδρώτα και τα όνειρα των αδελφών». Προσπαθεί με τ όνειρο ν απαλύνει τον πόνο του, τον πόνο μιας ολόκληρης αδικαίωτης γενιάς. Διάγει πλέον εν ειρήνη κι εξορκίζει τον πόλεμο. Ο πόλεμος είναι το έσχατο μέσον για μια ανθρώπινη δικαίωση. Αλλ είναι πάντα αποτρόπαιος. Κι αν είναι χαμένος, γίνεται διπλά αποτρόπαιος. Κι όμως, κάθε τόσο, ακόμα και στον ύπνο του ξεπετάγεται και τραγουδάει: «Παιδιά, σηκωθείτε να βγούμε στους δρόμους!». Αυτός ο πόλεμος, η Αντίσταση, είναι το κεντρικό ερέθισμα για την μετέπειτα πνευματική του δημιουργία. Βγάζει το γυμνάσιο στην Άρτα, δίχως κανονική φοίτηση. Είναι δύσκολοι οι καιροί κι οι κρατικές υπηρεσίες, όπως και η παιδεία, υπολειτουργούν. Φτάνει στην Αθήνα και γράφεται στην Πάντειο, ενώ παράλληλα παίρνει και μαθήματα λογιστικής. Φτώχια και πείνα. 28

23 Προσπαθεί να σταθεί στα πόδια του, να επιβιώσει. Ψάχνει, μα δεν βρίσκει δουλειά. Αρρωσταίνει από αδενοπάθεια (προφυματίωση), αλλά συνέρχεται κάπως γρήγορα. Δεν παύει να διαβάζει και να γράφει. Πάνω στην τέφρα της Κατοχής προσπαθεί να οικοδομήσει τις σκέψεις του και τα όνειρά του. Είναι νωρίς ακόμα για να ξεδιπλώσει το ταλέντο του. Είναι κι οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης που δεν του αφήνουν περιθώρια ψυχικής ανάτασης. Στο μεταξύ αρχίζει ο δεύτερος εμφύλιος πόλεμος ( ). Στρατεύεται και υπηρετεί στο «αναμορφωτήριο» της Μακρονήσου για «εθνικό συνετισμό». Όταν απολύεται, είναι ξεκρέμαστος, δεν έχει ν ακουμπήσει κάπου. Προσπαθεί να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση πραγμάτων. Κι εξακολουθεί να γράφει. Τώρα γράφει πιο πυκνά κι αρχίζει να συνεργάζεται με διάφορες εφημερίδες και περιοδικά. Το 1947 μπορεί να θεωρηθεί σαν η χρονιά που εμφανίζεται επίσημα στα ελληνικά γράμματα. Αλλά, «εν αρχή ην η επιβίωσις». Με τη μεσολάβηση του κοντοσυντοπίτη του απ το Τετράκωμο Άρτας στρατηγού και υπουργού Λωνίδα Σπαή, προσλαμβάνεται στα λογιστικά γραφεία του Έρανου της Βασιλικής Πρόνοιας. Ο ιδεολογικός προσανατολισμός του, όμως, δεν αλλάζει. Παραμένει πάντοτε ένας ρομαντικός ιδεολόγος. Υπηρετεί στο Αγρίνιο, κατόπι στην Έδεσσα κι απ το 1954 στη Θεσσαλονίκη. Σε μια υπηρεσιακή αποστολή του στο χωριό Κτίσματα Πωγωνίου γνωρίζει την Ιωάννα Καλαβρυζιώτη απ την Κάτω Μακρινού Μεσολογγίου. Έχει τελειώσει τη Σχολή Κοινωνικών Λειτουργών και κάνει εκεί, στο Σπίτι του Παιδιού, πρακτική άσκηση. 29

24 Η Ιωάννα γίνεται η πηγή του λυρισμού του, η μούσα του. Και, κατόπι, η τρυφερή και αφοσιωμένη σύζυγος κι η στοργική μάνα των παιδιών του. Αργότερα, το 1972, θα της αφιερώσει ένα ποίημα-αριστούργημα που αποτελεί ύμνο για τη γυναίκα-σύζυγο, με τον τίτλο «Ωδή (συζυγικόν άσμα), που θα το συμπεριλάβει στην ποιητική συλλογή του «Η γη και το νερό». Ο έρωτάς του κι ο θαυμασμός του για την Ιωάννα επιδρούν ευνοϊκά στην πνευματική του δημιουργία. Είναι το φως της ζωής που φτάνει στα κατάβαθα της ψυχής του. Κάθε φορά που ανταμώνουν, εκστασιάζεται. Υψώνει το χέρι σε χαιρετισμό κι αναφωνεί: «Χαιρετίζω τον ήλιο! Ιωάννα είσαι Θεός!». Αλληλογραφούν. Σε κάθε γράμμα του, της εκφράζει τον έρωτά του. Κάποτε της προτείνει να παντρευτούν. Η Ιωάννα, όμως, έχει τους δισταγμούς της, σίγουρα είναι πιο προσγειωμένη από ναν ερωτευμένο ποιητή. Οι καιροί είναι δύσκολοι κι ένας γάμος χρειάζεται γερά θεμέλια, προπαντός οικονομικά. Του προτείνει να μείνουν φίλοι, να περιμένουν, αλλ αυτός επιμένει. «Θα πιαστούμε χέρι-χέρι», της γράφει. Τελικά η Ιωάννα δέχεται. Αρραβωνιάζονται και πάνε μαζί στα γραφεία του περιοδικού Ηπειρωτική Εστία στα Γιάννινα, με το οποίο συνεργάζεται ο Δημοσθένης, για να γραφεί η Ιωάννα συνδρομήτρια. Τότε γράφει γι αυτήν μια νουβέλα: «Τα κρούσταλλα της Βεατρίκης». Η σχέση του με την Ιωάννα τον απογειώνει ψυχολογικά. Νιώθει την ευτυχία να τον αγγίζει. Η Ιωάννα κάπου-κάπου εκδηλώνει τη γυναικεία κοκεταρία της κι ο Δημοσθένης ευγενικά «την ανακαλεί στην τάξη» των δικών του ηθικών αρχών που κάπου αγγίζουν τα όρια του πουριτανισμού. Σε μια θεατρική παράσταση στα 30

25 Γιάννινα, που πήγαν να παρακολουθήσουν, την παρατηρεί διακριτικά: «Γιατί έβαλες ρουζ στα χείλη σου, Ιωάννα;». Ο γάμος τους γίνεται στα Γιάννινα στις 21 Αυγούστου Το προσκλητήριο είναι πρωτοποριακό για την εποχή τους. Γράφουν: «Παντρευόμαστε στις 21 Αυγούστου στου Μπέη τα σαράγια». Την ίδια χρονιά μετατίθεται και η Ιωάννα στη Θεσσαλονίκη ως κοινωνική λειτουργός στη Βασιλική Πρόνοια, ενώ ο Δημοσθένης προάγεται σε προϊστάμενο λογιστηρίου. Μένουν εκεί κάπου ενάμιση χρόνο, όπου γεννιέται το πρώτο τους παιδί, ο Γιώργος. Η δουλειά του στη Βασιλική Πρόνοια δεν τον γεμίζει, είναι έξω απ τα ενδιαφέροντά του. Οι πνευματικές ανησυχίες του δεν τον αφήνουν να ησυχάσει, η δουλειά του είναι σαν μια θηλιά που τις πνίγει. Θέλει ν ασχοληθεί αποκλειστικά με πνευματική δημιουργία. Θέλει ν απογειωθεί πνευματικά. Νιώθει και κάποιες ενοχές, που αυτός, ένας αριστερός, δουλεύει έστω και υπό το βάρος της αδήριτης ανάγκης για επιβίωση, σε μια υπηρεσία, δημιούργημα των Βασιλικών Ανακτόρων. Γι αυτό και καυγαδίζει συχνά με τις Κυρίες της Βασιλικής Πρόνοιας. Του φταίνε όλα. Η δουλειά του, οι συνάδελφοί του, το υπηρεσιακό γενικά περιβάλλον και προπαντός αυτές οι βαρύγδουπες Κυρίες, που δεν τις συμπαθεί και λόγω ονόματος, ακούς εκεί Κυρίες της Βασιλικής Πρόνοιας! Πνίγεται. Θέλει να φύγει από κει και να ξανοιχτεί απερίσπαστος στα πνευματικά του οράματα, δεν είναι αυτός για μια τέτοια τυποποιημένη ζωή. Στο μεταξύ, διαβάζει πολύ, κυρίως λογοτεχνικά βιβλία. Και γράφει. Στέλνει τη συνεργασία του σε διάφορες εφημερίδες και 31

26 περιοδικά της Αθήνας και της επαρχίας και μόλις το 1958 εκδίδει τα πρώτα του βιβλία: μια συλλογή διηγημάτων, μια ποιητική συλλογή κι ένα θεατρικό. Την άνοιξη του 1955 κι ενώ ακόμα εργάζεται στη Βασιλική Πρόνοια στη Θεσσαλονίκη, πληροφορείται ότι πουλιέται το περιοδικό Ηπειρωτική Εστία στα Γιάννινα. Ο ιδιοκτήτης και εκδότης του, ο Μιχάλης Μάνος, φεύγει για την Αμερική. Το περιοδικό δεν του εξασφαλίζει τα έσοδα για μια αξιοπρεπή διαβίωση. Φεύγει για καλύτερη τύχη. Ο Δημοσθένης ενθουσιάζεται. Είναι η ευκαιρία που θέλει για να ικανοποιήσει τα πνευματικά του οράματα. «Άμα πάρω την Ηπειρωτική Εστία, θα μου λυθούν τα χέρια», λέει χαρούμενος στην Ιωάννα. Αυτή έχει τους δισταγμούς της, αλλά τελικά πείθεται. Ο. Κόκκινος στα γραφεία της Ηπειρωτικής Εστίας κατά τα πρώτα χρόνια της δημοσιογραφικής του καριέρας Το Νοέμβρη του 1956, με τις οικονομίες τους, αγοράζει το περιοδικό και παραιτείται απ τη δουλειά του στη Βασιλική Πρόνοια. Μετακομίζει στα Γιάννινα, ό- που σε λίγους μήνες μετατίθεται και η Ιωάννα ως προϊ- 32

27 στάμενη του ψυχαγωγικού προγράμματος της ΧΕΝ. Και θα κρατήσει για 35 ολόκληρα χρόνια, ώς το θάνατό του, το περιοδικό, «με χέρια και με δόντια», κάτω από τρομερά αντίξοες οικονομικά συνθήκες κι άλλες υποχρεώσεις. Οι προσπάθειές του για να κρατήσει το περιοδικό «αγγίζουν τα όρια του ηρωισμού», γράφει ο ί- διος. Η βοήθεια της Ιωάννας είναι πολύ σημαντική κι η συμπαράστασή της αμέριστη. Τώρα βρίσκεται στο στοιχείο του. Βρίσκεται μέσα στους πνευματικούς στόχους του και συμπυκνώνει την πνευματική του δημιουργία. Τα Γιάννινα, που είναι η πόλη «με το πυκνό φως, με το αρρενωπό τοπίο και την ιστορική της οντότητα και ακτινοβολία, που κράτησε α- ναμμένη την εστία της γνώσης και των γραμμάτων» προσφέρεται για πνευματική δημιουργία. Ξεδιπλώνει το ταλέντο του. Γράφει ασταμάτητα και εκδίδει τα έργα του. Ποίηση, διήγημα, θέατρο. Αρθρογραφεί, δημοσιογραφεί, κάνει βιβλιοκριτική και τεχνοκριτική, ζωγραφίζει. Η Ηπειρωτική Εστία γίνεται ο πνευματικός πυρήνας στα Γιάννινα, το εντευκτήριο των πιο αξιόλογων πνευματικών ανθρώπων της εποχής. Είναι ένα απ τα καλύτερα επαρχιακά έντυπα με διεθνή ακτινοβολία, βραβευμένο απ την Ακαδημία Αθηνών. Τα περισσότερα χειρόγραφα, πριν τη δημοσίευση, τα διαβάζει στην Ιωάννα, που λειτουργεί σαν αναγνωστικό κοινό. Στο μεταξύ έρχονται στη ζωή και τ άλλα δυο παιδιά του, ο Κώστας και η Αμαλία κι έτσι ολοκληρώνεται η οικογενειακή ευτυχία. Είναι συνετός οικογενειάρχης. Στοργικός πατέρας και τρυφερός σύζυγος. Εκτιμά και σέβεται τη γυναίκα του, πλέκοντάς της το εγκώμιο με το ανεπανάληπτο ποίημα «Ωδή (συζυγικόν άσμα)» (1972): 33

28 «Όρθια με την υδρία στον ώμο ήρθες, γυναίκα σύντροφε, Ιωάννα, στην αυχμηρήν έρημο, σείουσα τη γύρη των ανθέων στα πεύκα και στα ρείκια ως οινοχόος των ορθρινών ιμέρων» Οικογενειακή συγκέντρωση σε κοπή πρωτοχρονιάτικης πίτας με τον οικογενειακό φίλο Αποστ. Νάκη απ τα Θεοδώριανα Διαπαιδαγωγεί τα παιδιά του με ηθικές αρχές και πνευματικές αξίες και προσπαθεί να τους δώσει την καλύτερη μόρφωση. Όταν φοιτούν στο Δημοτικό, δίνει μεγάλη σημασία στην καλλιγραφία, στην ορθογραφία και στην έκφραση. Τα καθοδηγεί με ήρεμο τρόπο, δε φτάνει ποτέ στα άκρα. Κουβεντιάζει συχνά μαζί τους για πνευματικά ενδιαφέροντα και άλλα θέματα και επιδιώκει πάντοτε η συζήτηση να βρίσκεται σε κάποιο ποιοτικό επίπεδο. Φροντίζει, ακόμα, να μάθουν ξένες γλώσσες και μουσική. Τα στέλνει στο εξωτερικό να σπουδάσουν, σε πανεπιστήμια της Γαλλίας, κάτω από 34

29 δυσβάσταχτες οικονομικές θυσίες κι έχει κυριαρχικό λόγο για την εκπαιδευτική κατεύθυνσή τους. Στον Κώστα, που βρίσκεται στη Γαλλία για σπουδές κι έχει αποκλείσει τη Νομική Σχολή απ τα ενδιαφέροντά του, στέλνει τελεσίγραφο: «Μόνο Νομική». Ο Κώστας, τώρα, είναι δικηγόρος στην Αθήνα, ο Γιώργος καθηγητής στης συγκριτικής φιλολογίας στη Λιμόζ της Γαλλίας και η Αμαλία έχει κάνει σπουδές στη μουσική με διδακτορική διατριβή στη Μουσικολογία. Αφού ξεπέρασε τον ατίθασο κι επιθετικό χαρακτήρα των παιδικών του χρόνων κι ύστερα την επαναστατικότητά του στην εφηβεία, καταλαγιάζει σ έναν ήρεμο και στοχαστικό άνθρωπο, που αντιμετωπίζει τα οποιαδήποτε προβλήματα με μεγάλη εγκαρτέρηση. Είναι πράος, ευθύς, ειλικρινής κι έχει έντονο το αίσθημα περί δικαίου. Συχνά λέει: «Μην κάνεις αυτό που δεν θέλεις να κάνουν οι άλλοι σε σένα». Είναι εργατικός και τίμιος κι ο λόγος του έχει μπέσα. Πιστεύει στο Θεό και στις ηθικές αξίες κι απεχθάνεται τον πόλεμο, παρόλο που και ο ίδιος στην εφηβεία του πολέμησε για κάποια ιδανικά που έγιναν στάχτη. Κάπου γράφει: «Ο πόλεμος είναι κάτι φοβερό και γίνεται για μια ιδέα». Είναι άδολος και ε- νάρετος με ειρηνικό βλέμμα και πραότητα ψυχής. Είναι καλός συζητητής με εκφραστική πληρότητα και χιούμορ. Σέβεται τη γνώμη των άλλων και ποτέ δεν υψώνει τον τόνο της φωνής του. Ξέρει ν ακούει και προσπαθεί να πείσει το συνομιλητή του με επιχειρήματα. Έχει ξεκαθαρισμένες θέσεις και απόψεις και τις υπερασπίζεται με μεγάλη εμμονή. Σε ό,τι πιστεύει, είναι ανυποχώρητος. Είναι ανήσυχος, μαχητικός κι ευαίσθητος, με οξυδέρκεια και διευρυμένη αντίληψη. Η άγρυπνη συνείδη- 35

30 σή του συνθλίβεται μέσα σ έναν κόσμο που έχει χάσει τον πνευματικό προσανατολισμό του και παραπαίει. Ψάχνει και προσδοκά με θρησκευτική ενόραση τη σωστή αποκατάσταση των πραγμάτων, έστω και με τ ό- νειρο. Στο παραδοσιακό καγκέλι στο πανηγύρι του χωριού του Είναι φανατικός πατριδολάτρης, παθιάζεται για τον τόπο του. Σαν του επιτρέπουν οι υποχρεώσεις του, μερικά καλοκαίρια επισκέπτεται, μαζί με την Ιωάννα, το χωριό του, τη Νεράιδα, κοντά συνήθως στις μέρες του πανηγυριού της Αγίας Παρασκευής, στις 26 Ιουλίου. Παίρνει μαζί και τα παιδιά του για ν αποκτήσουν βιωματικές αναμνήσεις και ν αγαπήσουν τον τόπο τους. Κρατάει στη χούφτα του το σφιχτό χώμα των προγόνων του και νοσταλγεί τ ανέμελα παιδικά του χρόνια που ευωδιάζουν απ τα άνθη της νιότης του. Νιώθει να ξαναγεννιέται. Γράφει: 36

31 «Γυρίζοντας ξανά στη γενέθλια γη, φορτωμένοι τη στάχτη και την αλμύρα απ τον κάματο μιας δύσκολης ζωής, βρίσκουμε τον κόσμο να γίνεται απ την αρχή, να ξεκινάει απ τα παιδικά μας χρόνια. Η πατρίδα είναι ένα περπάτημα στα χρόνια που ζήσαμε πριν φύγουμε απ αυτήν, που τώρα το μαζώνουμε κομμάτι-κομμάτι». Πιστεύει στην Παράδοση και με την Ιωάννα ντύνονται με παραδοσιακές φορεσιές και χορεύουν στο καγκέλι (χορός στα δυο της περιοχής Τζουμέρκων). Συγκλονίζεται από συγκίνηση: «Αυτή την συγκλονιστική πραγματικότητα δοκίμασα κι εφέτος όταν ξαναμπήκα στο χορό, ανάμεσα απ τους σεβάσμιους γέροντες, απ αυτούς που δεν έχουν διακρίσεις και χώρο ξεχωριστό στην ιστορία, απ τους ανώνυμους». Νιώθει άνετα ανάμεσα στους απλούς ανθρώπους του τόπου του και συνομιλεί μαζί τους. Μπαινοβγαίνει στο μαγαζί του Μήτσου Ούζου και θα γράψει, στη μνήμη του, ένα έξοχο ποίημα: «Σκέφτομαι πως η πόρτα απ το ξύλινο μαγαζί σου θάναι πάντα μισάνοιχτη, μπάρμπα Μήτσο-Ούζο. Θα περιμένεις κι αυτή την άνοιξη με τη σκιά σου πίσω απ τη μισάνοιχτη πόρτα, πέρ απ το φτωχικό μας άγγιγμα, τα χρόνια, τα σύνορα και τον πικρόν ιδρώτα που μαζέψαμε εμείς οι ζώντες στον κάμπο, στη σιωπή και στις ξένες πολιτείες για να μας δώσεις με το ψημένο σου χέρι μια κούπα κρασί γιομάτο γνώση και νόστο». 37

32 Περιδιαβαίνει τα σοκάκια του χωριού, σ αυτά που περπάταγε ξυπόλητος σαν ήταν παιδί. Βγαίνει έξω απ το χωριό, στα χωράφια, στο δάσος. Ξαπλώνει κάτω απ τα έλατα και τις οξιές, πίνει νερό απ τις πηγές του Γλαβά και μεθάει με τις ευωδιές της ρίγανης και της μέντας. Αφήνει τη φύση να κυλήσει μέσα του και τη γαλήνη και τη δροσιά της νύχτας να σταλάξουν στην ψυχή του και να νεκρώσουν τις αισθήσεις του. Ξαναζεί, γιομάτος νοσταλγία, τα παιδικά του όνειρα. Και τρέμει μήπως γίνει στο μέλλον η πατρίδα του μια κενή λέξη απ την ερήμωση. Να, πως περιγράφει στην Ηπειρωτική Εστία μια επίσκεψη στον τόπο του κατά τις μέρες του πανηγυριού: «Η πατρίδα δεν είναι μονάχα στην πολιτεία και στην χαμηλόφωτη πεδιάδα. Τούτη την αλήθεια την ξέρουμε πολύ εμείς οι ορεινοί, που μείναμε πάντα με την αναμονή και με τον φόβο για την τύχη της, που την ποτίσαμε με το αίμα και τον πικρόν ιδρώτα μας και που, στις μέρες των πανηγυριών της, ξαναρχόμαστε μαζί με τα παιδιά μας για να την γεμίσουμε με την παρουσία μας Ήταν μια αφομοίωση με τους συγχωριανούς μου, μια γεύση που δεν τη δίνει η καθημερινότητα της πόλης και που την αναζητάει ο εξουθενωμένος άνθρωπος του εκπληκτικού αιώνα μας Στα μαγαζιά της Νεράιδας, πάντα, πίσω απ την μισάνοιχτη πόρτα, μένει η θύμηση του Μήτσου-Ούζου να μας καρτερεί. Και τ απόσκια πέφτουν στο μεγάλο πλάτανο, στη βρύση του Γλαβά Εδώ, μακραίνει ο χρόνος, μεγαλώνει, για να μην κομπιάσει, μαζί με τον λάρυγγά μας κι η πορεία της ζωής. Οι διπλές ζυγιές με τα βιολιά φέρουν κάτι απ τον πόνο, απ τα χρόνια με τον έρωτα στα κοντοέλατα και τα «εκατό μαντρόσκυλα» γύρω απ την «τσιούπρα» γεμίζουν με μέθη που κάθεται πάνω στα σοκάκια και στις πατημένες στρά- 38

33 τες του χωριού Την ώρα που οι απαλές φτέρες κάτω απ τις απότομες ραϊδιές, αρχίζουν να σείονται με το τραγούδι του γρύλου, την ώρα που τα γυμνά χαλίκια κι οι λευκοί βράχοι των βουνών ψηλώνουν με το φως, όλο το χωριό στήνει έναν ιερόπρεπο χορό, με τους χορευτές και τους ιερείς και τους γέροντες μπροστά Φόρεσα, τότε, τη λευκή φουστανέλα, άκουσα τον ήλιο που «βασιλεύει στα ρέματα» και θυμήθηκα τα βήματα των προγόνων Ξέρω πως όλ αυτά δεν είναι όνειρο γεννημένο από κάποια ρομαντική ένδεια, όπως μπορεί να το πάρουν πολλοί. Εγώ ζήτησα τα χέρια των χωριανών, αυτά τα δουλεμένα χέρια με τις χαρακιές απ τον άγιο μόχθο, ζήτησα την κουβέντα τους, που είναι χωρίς την ο- χληρή τυπικότητα και μίλησα μαζί με τους ανώνυμους της ιστορίας, με τους ανθρώπους αυτούς, που είναι οι ίδιοι Ο. Κόκκινος κι η γυναίκα του (στο κέντρο) με παραδοσιακές δουλειές στο πανηγύρι του χωριού κι όταν κάνουν το χωράφι κι όταν συνομιλούν με τον δικό τους νόστο. Κι έπειτα, κρατώντας μιαν αψυνθιά με τη δυνατή ευωδιά, πήρα το δρόμο για να ξαναγυρίσω στην πολιτεία». Για τον Κόκκινο, η πατρίδα είναι κάτι το ιερό. Κάποτε, στην Κατοχή, όταν η έννοια της πατρίδας είχε φτάσει στο ύψιστο σημείο της συνείδησης του ελληνικού λαού, τοπικά και γενικά, ένας φίλος του έπαιζε με τα χαλίκια στ αυλάκι κοντά στο μοναστήρι της Αγίας 39

34 Κυριακής, ανατολικά απ τη Νεράιδα, δίπλα στον Αχελώο. Ο Δημοσθένης μονοπωλεί τον τόπο του, λέγοντας μ αλληγορική έννοια: «Ρε Βαγγέλη, φίλε, τι διεκδικείς απ αυτό τον τόπο; Αυτά τα χαλίκια είναι η περιουσία του πατέρα μου». Είναι η γη των προγόνων του. Και δεν μπορεί κανένας ξένος, Γερμανός ή Ιταλός, να του την πάρει. Κι όταν αφιερώνει κάποιο βιβλίο του, δανείζεται συνήθως κάτι απ την πατρίδα του για να γράψει λυρική αφιέρωση: ένα ταπεινό χαμομήλι, μια παπαρούνα, ένα κλωναράκι ρίγανης, την ίριδα της εσπέρας Όταν επισκέπτεται τη Νεράιδα, διαβαίνει απ το χωριό μου, τα Θεοδώριανα. Και ξαποσταίνει, λίγες ώρες ανάπαυσης, πριν ανηφορίσει για τον Άη-Λιά της Νεράιδας. Ανταμώνουμε. Μ ένα πλατύ χαμόγελο, πάντα αισιόδοξος και κεφάτος, απλώνει το χέρι για μια ζεστή χειραψία: «Χαιρετώ τον Ρήγα Σκουτελαέτο τον Α!». Τη γυναίκα μου Μαρία την αποκαλεί Ρήγισσα. Κι αρχίζει να τραγουδάει: «Μαρία λεν την Παναγιά Μαρία λεν και σένα» Ο Δημοσθένης Κόκκινος πεθαίνει αναπάντεχα στα Γιάννινα από ανακοπή της καρδιάς μια παγερή χειμωνιάτικη μέρα. Κάθεται στον καναπέ, στο ισόγειο του σπιτιού του κι η Ιωάννα, δυο μέτρα μπροστά του με γυρισμένες τις πλάτες, ετοιμάζει τον απογευματινό καφέ. Αυτός, δεν γράφει, ούτε διαβάζει. Συλλογιέται. Για μια στιγμή καλεί την Ιωάννα να καθίσει κοντά του. «Έλα, Ιωάννα, κάθισε εδώ, πλάι μου. Φτάσαμε πια σε κάποια ηλικία και ποιος ξέρει πόσο θα ζήσουμε ακόμα!». Η Ιωάννα δεν του απαντά, ένα λεπτό ακόμα για να ψήσει τον καφέ. Κι όταν γυρίζει προς το μέρος του, αυτός δεν ζει πια. Έχει γείρει στο πλάι το κεφάλι του, ακίνητος, 40

35 νεκρός. Είναι το απομεσήμερο της 26 Γενάρη του 1991 κι είναι 65 χρονών. Σβήνει ήσυχα, απλά, όπως απαιτούσε με το στίχο του: «Αφήστε μας πια ήσυχους να τελειώσουμε εν ειρήνη τον σύντομο βίο μας» Λίγες μέρες πριν το θάνατό του έχει λάβει μια πρόσκληση απ την Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδας για να τον βραβεύσει στην ε- τήσια εκδήλωσή της, της 3 Φλεβάρη 1991, στο Στάδιο Ο. Κόκκινος λίγο πριν το θάνατό του Περιστερίου. Θα πάει ο γιος του, Κώστας, που, κατά την παραλαβή του βραβείου, θα αναγγείλει το θάνατο του πατέρα του: «Ο πατέρας μου είναι σήμερα νοερά α- νάμεσά μας»! Ο ποιητής, ώς το θάνατό του, τρέφει απέραντη αγάπη και σεβασμό προς τη γυναίκα του, την Ιωάννα. Λίγες μέρες νωρίτερα, στην ονομαστική της γιορτή της 7 Γενάρη 1991, θα της αφιερώσει μια κάρτα που γράφει: «Της Ιωάννας, Νεράιδας, στα βουνά της Ρήγισσας, στους κάμπους της άνοιξης και τ αηδονιού τους φθόγγους, α- στερόεσσα, συζυγική ωδή και έρωτας αγέραστος στο χρόνο, φίλημα στη γιορτή της». 41

36 Ο Αντώνης Κ. Δρούγκας γράφει τον Επιτύμβιο κι ο Γ. Οικονομίδης τον χαράζει σε μακέτα με βυζαντινά γράμματα, που θα στηθεί στον τάφο του, στα Γιάννινα: «ΕΝΘΑΔΕ ΚΕΙΤΑΙ ΤΟ ΣΩΜΑ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΑΝΔΡΟΣ ΕΠΙΦΑΝΟΥΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΟΝ ΓΗΝ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΗΣ ΝΕΡΑΪΔΑΣ ΣΤΑΥΡΑΕΤΟΣ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ ΥΨΗΛΟΤΑΤΟΝ ΑΚΡΟΝ ΑΝΘΟΣ ΔΙΟΣ ΟΛΟΠΟΡΦΥΡΟΝ ΑΝΕΜΟΣ ΠΝΟΗ ΑΦΑΝΙΣΟΥΣΑ ΠΑΝ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΟΝ ΝΕΦΟΣ ΗΛΙΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΠΡΟΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΑΡΜΑΡΙΝΗΣ ΠΛΑΚΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΕΥΚΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟ ΗΘΟΣ ΑΥΤΟΥ ΑΙΩΝΙΟΥ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ Ο Δήμος Ιωαννιτών, σε μια ελάχιστη ένδειξη τιμής για την προσφορά του στην πνευματική ζωή της πόλης των Ιωαννίνων, μετονόμασε ένα δρόμο προς το αεροδρόμιο της πόλης «ΟΔΟΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ΚΟΚΚΙ- ΝΟΥ». Μετά το θάνατό του, θα συνεχίσει για λίγο την έκδοση του περιοδικού «Ηπειρωτική Εστία» ο γιος του Γιώργος και το τεύχος Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου- Μαρτίου είναι αφιερωμένο στον πατέρα του. Μέσα στις εκατόν είκοσι σελίδες του, γράφουν για τη ζωή και το έργο του, αξιόλογοι λογοτέχνες και γενικά άνθρωποι των γραμμάτων. Σαν εισαγωγή και με τίτλο: «Τίποτε λι- 42

37 γότερο- τίποτε περισσότερο (Τα οφειλόμενα)» παρατίθεται ένα σημείωμα της σύνταξης του περιοδικού: «Με το παρόν αφιέρωμα αποδίδεται τιμή κι εκπληρώνεται μια υποχρέωση. Και η αιτία είναι και κατανοητή. Αυτός ο άνθρωπος, που τόσο αναπάντεχα μας έφυγε και τώρα εδώ μνημονεύομε, ο Δημοσθένης ο Κόκκινος, υπήρξε προσωπικότητα ξεχωριστή, με έργο και ήθος. Πέρα απ τα συνήθη και τα τετριμμένα. Απλός και ήρεμος και μαζί ανήσυχος και θλιμμένος, διεισδυτικός κι ευαίσθητος όπως το φως, αγάπησε, πόνεσε, έγραψε και προίκισε τα Γράμματά μας με σελίδες σπάνιας ομορφιάς και ποιητικού πάθους. Τα διηγήματά του, ιδίως, διϋλισμένα και πυκνά, θα διαρκέσουν πολύ και πάντα θ αποκαλύπτουν τούτο το αξεπέραστο και το μοναδικό: πώς εξαϋλώνεται, ποιητικώς, η αφήγηση κι ο Λόγος ο αποκαθαρμένος ηχεί ως μήνυμα και μουσική. Τίποτε λιγότερο τίποτε περισσότερο. Εδώ, αιωρείται και σχηματίζεται το πρόσωπο. Το ύφος και το ήθος. Και τούτο, νομίζουμε, πρέπει να τιμηθεί». Πολλοί θα γράψουν στη μνήμη του Δ. Κόκκινου. Θα γράψουν δεκάδες σελίδες, ποιήματα και πεζά για τον «Βιβλικό υμνωδό της Εθνικής Αντίστασης και της μεγάλης τραγικής οδοιπορίας», για τον «Τραγουδιστή της αδελφοσύνης και της δικαιοσύνης», για την «Μορφή στίλβουσα, ιριδίζουσα εσαεί», για τον «Λεβέντη γιαννιώτη αϊτό» Καταχωρώ εδώ το ποίημα που έγραψε μετά το θάνατό του, με τρυφερότητα, αγάπη και πόνο, η κόρη του Αμαλία, με τον τίτλο «Ως ιριδισμός επί των δακρύων»: «Σε είδα μέσα στους διαδρόμους της ευτυχίας. Σε είδα κάτω από τον έναστρο ουρανό 43

38 να συνομιλείς με τα κλαράκια και τα πουλιά, με τα κύματα και τον αέρα. Σε βλέπω μέσα στην πρωινή αχλύ και το υπερπέραν φτωχέ μου πατέρα, πού είσαι; Ιδεολόγε περιπατητή των ματωμένων κοιλάδων, ονειροπόλε ποιητή, εσύ που έκλεισες με την χούφτα σου λίγα ιδανικά και έναν κλάδον ελαίας, που έφερες την λευκή περιστερά, λουλούδια στις κάνες των πολυβόλων, που έπιασες το πιο δυνατό φως των πολύχρωμων πρισμάτων, τις στάχτες του γκρίζου καπνού Τώρα παίζεις στην άρπα του ουράνιου τόξου Ένα κλωνί βασιλικό, με τις δροσοσταλίδες των Άστρων. Ερυθρόν υάκινθο από τον γαλάζιο πλανήτη, αθώα κυκλάμινα και κίτρινες τουλίπες ήθελα να σου φέρω Πού να σε βρω; Μήπως παίζεις με τα λαμπερά μάτια των Γαλαξιών; Μήπως με την μουσική του ανέμου; Ποιητή των ονείρων που ταξιδεύουν στους ορίζοντες». 44

39 Ο ημοσθένης Κόκκινος όπως τον ζωγράφισε ο αγιογράφος Γ. Ι. Τριανταφυλλίδης 45

40 46

41 ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΚΟΚΚΙΝΟΥ Ο Δημοσθένης Κόκκινος έχει αναλώσει ολόκληρη τη ζωή του στην πνευματική δημιουργία. Είναι μια χαρισματική πνευματική προσωπικότητα με διεθνή ακτινοβολία. Ένα πηγαίο και πολυσύνθετο ταλέντο με πολυσήμαντη προσφορά: στην ποίηση, στην πεζογραφία, στο θέατρο, στη δημοσιογραφία, στη βιβλιοκριτική και τεχνοκριτική, στη δημοσιογραφία, στη δοκιμιογραφία, στη ζωγραφική. Είναι ένας αληθινός δημιουργός που ζει για την τέχνη και τις ιδέες σε μια σφαίρα πέραν των συνηθισμένων και της φθοράς του προσωρινού. Είναι μια απ τις αναντίρρητες μαχόμενες παρουσίες στον πνευματικό χώρο και αγωνίζεται, χωρίς συμβιβασμούς, για τον καινούργιο ορίζοντα που αναζητούν οι άνθρωποι της εποχής μας. Σε μια υλοκρατούμενη εποχή που κάθε συνείδηση μοιάζει χαμένη μέσα στην πανσερμία των ανθρώπων και το συνονθύλευμα των λαών και που κάθε πίστη έχει διαβρωθεί απελπιστικά. Αγωνίζεται για ένα καινούργιο μήνυμα με ελληνικό και χριστιανικό υπόστρωμα και οικουμενική συνείδηση. Σε μια συνέντευξή του θα πει: «Μέσα απ τη σκήτη του διανοούμενου, θεώμενος τη μοίρα και την ευθύνη της ζωής, πασχίζω κι εγώ για την ενανθρώπιση των επιτευγμάτων της τεχνικής και της επιστήμης, σηματοδοτώντας τις υποσχέσεις και το αιωρούμενο μήνυμα για την περιστερά με τον κλάδον ελαίας. Και ξεκινώντας απ αυτήν την πρόθεση, πολλές φορές κατορθώνω να έχω μια συνάντηση με το Θεό και το Σύμπαν, είτε στο ταπεινό άνθος ενός βάτου, είτε στους 47

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκίνησα τεχνοκράτισσα... Να υπολογίζω νούμερα και αριθμούς... Τα πάντα να είναι λογική και υπολογισμοί... Αυτά συνήθως φέρνουν και απαισιοδοξία.

Ξεκίνησα τεχνοκράτισσα... Να υπολογίζω νούμερα και αριθμούς... Τα πάντα να είναι λογική και υπολογισμοί... Αυτά συνήθως φέρνουν και απαισιοδοξία. Λίγα λόγια... Ξεκίνησα τεχνοκράτισσα... Να υπολογίζω νούμερα και αριθμούς... Τα πάντα να είναι λογική και υπολογισμοί... Αυτά συνήθως φέρνουν και απαισιοδοξία. Στην πορεία άρχισα να αλλάζω. Όχι πώς δεν

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ

Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ Σε γέννησε η σιωπή και σ έθρεψε η δίψα, μα βρέθηκες γυμνός, γερτός και πονεμένος στα δίχτυα τού «γιατί». Ρυάκι ήταν ο λόγος σου τραγούδι στην ψυχή σαν βάλσαμο κυλούσε

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση Κατερίνα Κατράκη Παράθυρο Ποίηση ΠΑΡΑΘΥΡΟ Κατερίνα Κατράκη Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Χαρακτικό εξωφύλλου - Προμετωπίδα: Βάσω Κατράκη Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ 1 Κύπρος Χρυσάνθης 17 του Νοέµβρη 1973 (Χαράµατα) Το ποίηµα δηµοσιεύτηκε στον τόµο Αντιφασιστικά 67-74 (1984) και αναφέρεται στην εξέγερση των φοιτητών στο Πολυτεχνείο, στις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου,

Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου, Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου, την περιπλάνησή μου. Ξεκίνησε ο συρμός, αφετηρία ή προορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου 1o ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΜΟΥΡΝΙΩΝ ΚΛΑΣΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ : ΣΤΥΛΙΑΝΑΚΗ ΑΝΝΑ Συστάσεις Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ Πουπουλένιος : εγώ! ένα μικρό σπουργίτι Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου Ντίνος και Ελπίδα

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ Μεθοδολογία: Συνεργατική Βιωματική προσέγγιση. Στόχοι: Ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικού χειρισμού εννοιών σε κλίμα καλής επικοινωνίας και συνεργασίας. Απόπειρα δημιουργικής

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Κρόκος (1916-1997)

Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Ο αείµνηστος Γιώργης Κρόκος υπήρξε µια πολύπλευρη και πολυτάλαντη προσωπικότητα. Στο επάγγελµα δάσκαλος, αγάπησε τα παιδιά µε πάθος, απόφοιτος της Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της  Μη βίας Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας" Στις 25-2-2013 οι ομάδα των Έμπιστων Διαμεσολαβητών του σχολείου μας πραγματοποίησε επίσκεψη στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ρήγας. Ευάγγελος Ρήγας. Ο Κήπος. του Ανάγερτου. Με την ευγενική υποστήριξη των Εκδόσεων iwrite και των Πρότυπων Εκδόσεων Πηγή.

Ευάγγελος Ρήγας. Ευάγγελος Ρήγας. Ο Κήπος. του Ανάγερτου. Με την ευγενική υποστήριξη των Εκδόσεων iwrite και των Πρότυπων Εκδόσεων Πηγή. Ευάγγελος Ρήγας Ευάγγελος Ρήγας Ο Κήπος του Ανάγερτου Με την ευγενική υποστήριξη των Εκδόσεων iwrite και των Πρότυπων Εκδόσεων Πηγή. 1 τίτλος συγγράμματος Ο Κήπος του Ανάγερτου συγγραφέας Ευάγγελος Ρήγας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η κάθε του Θεού αυγή είναι γι αυτόν και μια καινούργια έκπληξη είναι τα δάκρυα της γης που κάνουνε τα γέλια της ν ανθούνε, Ποια γλώσσα είναι η δική σου θάλασσα; Η γλώσσα της

Διαβάστε περισσότερα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα Φερδινάνδο Πεσσόα Ποιήματα ALVARO DE CAMPOS Απόσπασμα από την ποιητική σύνθεση του Φερνάντο Πεσσόα: Θαλασσινή ωδή του Άλβαρο ντε Κάμπος, μτφρ.-επιμ.: Μαρία Παπαδήμα, Εκδόσεις Νεφέλη 2012... Πόσες εθνικότητες

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ)

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα μακρινό χωριό σε μια χώρα πανέμορφη. Τα σπίτια του ήταν μικρά και παραμυθένια.

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικό Κουίζ. 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών;

Ποιητικό Κουίζ. 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών; Ποιητικό Κουίζ 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; Ο Γιώργος Σεφέρης Ο Κωνσταντίνος Καβάφης Ο Οδυσσέας Ελύτης 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών;

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Διδακτικοί στόχοι: Ευαισθητοποίηση της όρασης των παιδιών. Επαφή με τις έννοιες βασικά και συμπληρωματικά χρώματα. Να προβληματιστούν να πειραματιστούν,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα»

Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα» Ημερομηνία 20/01/2015 Μέσο Συντάκτης Link prosopakritis.gr Αμαλία Αγγελάκη http://goo.gl/a1tyfd Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα» H Άννα Γαλανού γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένα σκαντζοχοιράκι που νύσταζε πολύ και ετοιμαζόταν να κοιμηθεί. Ξαφνικά όμως έπεσε ένα μήλο πάνω στην πλάτη του και καρφώθηκε στα αγκάθια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα