ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ Γ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤ ΚΑΝΤΑΚΟΥΖΗΝΟΣ ( ) ΕΜΦΥΛΙΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΣΤΙΚΕΣ ΕΡΙΔΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ Γ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤ ΚΑΝΤΑΚΟΥΖΗΝΟΣ (1328-1354) ΕΜΦΥΛΙΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΣΤΙΚΕΣ ΕΡΙΔΕΣ"

Transcript

1 ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ Γ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤ ΚΑΝΤΑΚΟΥΖΗΝΟΣ ( ) ΕΜΦΥΛΙΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΣΤΙΚΕΣ ΕΡΙΔΕΣ Τα χρόνια της βασιλείας του Ανδρόνικου Γ Παλαιολόγου ( ) Ο µακροχρόνιος εµφύλιος πόλεµος µεταξύ Ανδρόνικου Β και Ανδρόνικου Γ ( ) είχε αφήσει βαθιά σηµάδια σε ολόκληρη την αυτοκρατορία. Όταν όµως ο Ανδρόνικος Γ Παλαιολόγος ανέλαβε την εξουσία τον Μάιο του 1328, έπνευσε ένας αέρας ανανέωσης και αισιοδοξίας. Μια γενιά νέων και αποφασιστικών ανθρώπων φαινόταν έτοιµη να καταβάλει ουσιαστικές προσπάθειες, για να χτυπηθούν τα προβλήµατα στη ρίζα τους και να δοθούν αποφασιστικές λύσεις. Το 1328 ο Ανδρόνικος ήταν 31 ετών, δραστήριος και ενεργητικός, αγαπητός στους στρατιώτες του, έτοιµος να οδηγήσει ο ίδιος τον στρατό του στη µάχη. Είχε παντρευτεί ήδη δύο φορές, αλλά δεν είχε ακόµη διάδοχο. Ο πρωτότοκος γιος του, ο µετέπειτα αυτοκράτορας Ιωάννης Ε Παλαιολόγος, γεννήθηκε το 1332 και ο πατέρας του γιόρτασε τη γέννησή του µε την οργάνωση κονταροµαχιών, στις οποίες πήρε µέρος και ο ίδιος. Οι κονταροµαχίες ήταν µια δυτική συνήθεια, που είχε περάσει στο Βυζάντιο πριν από αρκετά χρόνια, την εποχή αυτή όµως ενθαρρύνονταν ιδιαίτερα από τη µητέρα του νεογέννητου διαδόχου Άννα, µια δυτική πριγκίπισσα από τη Σαβοΐα. Γύρω από τον νέο αυτοκράτορα συγκεντρώθηκαν όλοι όσοι τον είχαν βοηθήσει κατά τη διάρκεια του εµφυλίου πολέµου. Ο Θεόδωρος Συναδηνός ανέλαβε το αξίωµα του Έπαρχου της Πόλεως, ο Συργιάννης πήρε συγχώρεση για την αµφίρροπη στάση του τα προηγούµενα χρόνια και διορίστηκε διοικητής της Θεσσαλονίκης, ενώ ο Αλέξιος Απόκαυκος αναδείχθηκε υπεύθυνος της αυτοκρατορικής γραµµατείας και του ταµείου του Μολυβδόβουλλο του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β Παλαι-

2 κράτους. Ο Ιωάννης Καντακουζηνός περιορίστηκε στον τίτλο του µεγάλου δοµέστικου, δηλαδή στην αρχηγία του στρατού. Ουσιαστικά όµως στάθηκε ο κύριος σύµβουλος του αυτοκράτορα και πήρε µέρος σε όλες τις αποφάσεις, τις ενέργειες και τα γεγονότα που συντελέστηκαν στα χρόνια της βασιλείας του Ανδρόνικου Γ'. Σύµφωνα µε δική του µαρτυρία ο Ανδρόνικος τον πίεσε αρκετές φορές να δεχτεί τον τίτλο του συναυτοκράτορα ή του αντιβασιλέα, αλλά αυτός αρνήθηκε προτιµώντας να ασκεί την εξουσία πίσω από τον νόµιµο αυτοκράτορα. Η θέση του αυτή προκάλεσε τη ζήλια αρκετών ανθρώπων του αυτοκρατορικού περιβάλλοντος και µεταξύ των άλλων της αυτοκράτειρας Άννας, η οποία πίστευε ότι ο Ιωάννης Καντακουζηνός ασκούσε πολύ µεγάλη επιρροή στον σύζυγό της. Ένα από τα πρώτα µέτρα που πήρε η νέα κυβέρνηση ήταν µια αποφασιστική µεταρρύθ- µιση στη δικαιοσύνη. Το µέτρο εγκαινιάστηκε το 1329 και είχε σκοπό την πάταξη της παρανοµίας, τη σωστότερη απονοµή της δικαιοσύνης και την καλύτερη λειτουργία των δικαστηρίων. Η διαφθορά και η δωροδοκία των δικαστών ήταν ένα γνωστό πρόβληµα της εποχής των Παλαιολόγων. Ήδη ο Ανδρόνικος Β το 1296 είχε διορίσει ένα ανώτερο σώµα από 12 δικαστές, επιλεγµένους ανάµεσα στον ανώτερο κλήρο και τους υψηλόβαθµους λαϊκούς αξιωµατούχους, για να κρίνουν και να δικάζουν κατ έφεση σοβαρές υποθέσεις. Το δικαστικό αυτό σώµα περιέπεσε γρήγορα σε ανυποληψία, γιατί ορισµένα από τα µέλη του πιάστηκαν τα επόµενα χρόνια να δωροδοκούνται. Το 1329 λοιπόν ο Ανδρόνικος Γ διόρισε ένα νέο, ανώτατο, ολιγοµελές δικαστικό σώµα από τέσσερα µέλη, δύο κληρικούς και δύο λαϊκούς. Οι ανώτατοι αυτοί δικαστές ονοµάστηκαν καθολικοί κριτές των Ρωµαίων και αντικατέστησαν το παλαιότερο δωδεκαµελές σώµα, που είχε διοριστεί στα χρόνια του Ανδρόνικου Β'. Οι καθολικοί κριτές των Ρωµαίων δίκαζαν µόνο κατ έφεση και οι αποφάσεις τους ήταν αµετάκλητες. Αρχικά δίκαζαν και οι τέσσερις µαζί, αργότερα όµως αρκούσε και ο ένας απ' αυτούς, για να ληφθεί µια οριστική απόφαση. Αν και λίγα χρόνια αργότερα κάποιοι από τους καθολικούς κριτές των Ρωµαίων κατηγορήθηκαν για δωροδοκία και αντικαταστάθηκαν, ο θεσµός µπορεί να θεωρηθεί πετυχηµένος γι αυτό και διατηρήθηκε για πολλά χρόνια, έως την τελική πτώση του βυζαντινού κράτους. Επειδή µάλιστα τα επόµενα χρόνια η επικοινωνία ανάµεσα στην πρωτεύουσα και τις επαρχίες χαλάρωσε, παρουσιάζονται και τοπικοί καθολικοί κριτές των Ρωµαίων στη Θεσσαλονίκη, στη Λήµνο, στην Πελοπόννησο (Μορέα) ή στις Σέρρες. Το 1328 αναλαµβάνει την εξουσία της αυτοκρατορίας ο

3 Ο Ανδρόνικος Γ λοιπόν µπορούσε να υπερηφανεύεται ότι στο κράτος του ίσχυαν ακόµη οι αρχές του ρωµαϊκού δικαίου και ότι η µέριµνα για τη δικαιοσύνη υπήρχε ακόµη και δήλωνε µια µακρά συνέχεια, που ξεκινούσε τουλάχιστον από την εποχή του Ιουστινιανού Α τον 6ο αιώνα. Παρά τα οξυµένα οικονοµικά προβλήµατα, στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Ανδρόνικου Γ καταβλήθηκε µεγάλη προσπάθεια να δηµιουργηθεί πολεµικός στόλος µε συνεισφορές των πλουσίων κατοίκων της Κωνσταντινούπολης. Άµεση συνέπεια της ενίσχυσης του βυζαντινού στόλου ήταν η κατάληψη το φθινόπωρο του 1329 της Χίου, την οποία κατείχαν από το 1304 µέλη της γενουατικής οικογένειας Ζακκαρία. Σηµαντικό ρόλο στην ανάκτηση του νησιού έπαιξε ένας τοπικός άρχοντας, παλαιός φίλος του Ιωάννη Καντακουζηνού, ο Λέων Καλόθετος, ο οποίος ξεσήκωσε τους νησιώτες κατά των Γενουατών. Ο ίδιος ο Ανδρόνικος Γ έσπευσε µε τον αυτοκρατορικό στόλο, για να υποστηρίξει τους νησιώτες, οι Γενουάτες ηττήθηκαν και ο Λέων Καλόθετος διορίστηκε από τον αυτοκράτορα διοικητής της Χίου. Το όλο εγχείρηµα είχε και οικονοµική σηµασία, γιατί το φορολογικό εισόδηµα από τη Χίο ήταν πολύ αξιόλογο, αλλά ακόµη ουσιαστικότερη ήταν η πολιτική σηµασία της ανάκτησης του νησιού, που βρισκόταν κοντά στις µικρασιατικές ακτές και στα τουρκοµανικά εµιράτα της περιοχής. Επακόλουθο όλης αυτής της δραστηριότητας ήταν να αναγνωρίσει η κατεχόµενη επίσης από Γενουάτες Φώκαια, στην απέναντι µικρασιατική ακτή, την επικυριαρχία του αυτοκράτορα των Ρωµαίων. Οι ηγεµόνες των τουρκοµανικών εµιράτων της Μικράς Ασίας συνεργάστηκαν µε τους Βυζαντινούς στις ενέργειες αυτές και έτσι αποτράπηκε άµεσα κάθε νέα προσπάθεια των Γενουατών να επικρατήσουν στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Από την εποχή αυτή χρονολογείται και η πρώτη γνωριµία του Ιωάννη Καντακουζηνού µε τον µετέπειτα εµίρη του Αϊδινίου Οµούρ, που εξελίχθηκε σε φιλία και έπαιξε σηµαντικό ρόλο στα γεγονότα µετά τον θάνατο του Ανδρονίκου Γ το Γίνεται φανερό πάντως ότι οι συµµαχίες µε τους µικρότερους εµίρηδες της Μικράς Ασίας αποτελεί σταθερή πολιτική της βυζαντινής κυβέρνησης κατά την περίοδο αυτή, στην προσπάθειά της να αντιµετωπίσει τόσο τους Οθωµανούς όσο και τις ναυτικές δυνάµεις από τη Δυτική Ευρώπη. Η κατάσταση στη βορειοδυτική Μικρά Ασία ήταν πραγµατικά απελπιστική. Κατά τη διάρκεια του εµφυλίου πολέµου (1321-8) οι Τούρκοι βρήκαν ελεύθερο έδαφος και ση- Στη διάρκεια της βασιλείας του Οθωµανού σουλτάνου Ορχάν

4 µείωσαν σηµαντικές επιτυχίες. Ιδιαίτερα οι Οθωµανοί Τούρκοι, µε πρώτο αρχηγό τον εµίρη Οσµάν ή Οθωµάν (1288/9-1326) και στη συνέχεια τον γιο του Ορχάν ( ), κατέλαβαν τη µία µετά την άλλη τις βυζαντινές πόλεις της Μικράς Ασίας. Το 1326 ο Οσµάν κατέλαβε την Προύσα και την έκανε πρωτεύουσα του κράτους του. Ο Ορχάν, που διαδέχτηκε τον πατέρα του τον ίδιο χρόνο, έστρεψε τις προσπάθειές του εναντίον της Νίκαιας και της Νικοµήδειας, οι οποίες έµεναν αποκλεισµένες από τη γύρω περιοχή για αρκετά χρόνια. Ο Ανδρόνικος Γ και ο Ιωάννης Καντακουζηνός φάνηκαν αποφασισµένοι να αντιδράσουν στις συνεχόµενες επιτυχίες των Οθωµανών. Την άνοιξη του 1329 συγκέντρωσαν στρατό, λίγο περισσότερους από άνδρες και µε επικεφαλής τον ίδιο τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Γ διέσχισαν την Προποντίδα και αντίκρισαν τους Οθωµανούς στρατοπεδευµένους κοντά σε µία θέση που ονοµαζόταν Πελεκάνον. Ο στρατός του Ορχάν περιλάµβανε άνδρες, άρα η αριθµητική υπεροχή του ήταν αναµφισβήτητη. Παρ όλα αυτά ο βυζαντινός στρατός διακινδύνευσε να ξεκινήσει τις εχθροπραξίες, αλλά σε µία από τις πρώτες συγκρούσεις ο αυτοκράτορας τραυµατίστηκε στο πόδι και αποσύρθηκε στο πλοίο του, για να µεταφερθεί στην Κωνσταντινούπολη. Η αποµάκρυνσή του προκάλεσε πανικό στον στρατό, παρά τις προσπάθειες του Ιωάννη Καντακουζηνού να επιβάλει την τάξη. Η τελική µάχη δόθηκε στα παράλια της Βιθυνίας, έξω από τα τείχη της πόλης Φιλοκρήνης, όπου τα βυζαντινά στρατεύµατα ηττήθηκαν κατά κράτος από τους Οθωµανούς. Σηµαντικοί αξιωµατούχοι του βυζαντινού στρατεύ- µατος και πολλοί στρατιώτες έπεσαν στο πεδίο της µάχης, αλλά ο Καντακουζηνός µε τα υπολείµµατα του στρατού κατόρθωσε να υποχωρήσει µε κάποια τάξη έως τη Χρυσούπολη και από εκεί να περάσει µε τα πλοία του στην ευρωπαϊκή ακτή. Η µάχη της Φιλοκρήνης ήταν η πρώτη και σχεδόν η µοναδική κατά µέτωπο σύγκρουση των Βυζαντινών µε τους Οθωµανούς. Το αποτέλεσµα έδειξε πόσο µάταιο ήταν να ελπίζει η κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης ότι θα µπορούσε να επιβάλει τη θέλησή της µε τη δύναµη των όπλων. Η κατάρρευση κάθε αντίστασης στη Βιθυνία ήταν άµεση µετά το Το 1331 οι Οθωµανοί κατέλαβαν τη Νίκαια, την έως πριν από 70 χρόνια πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας (των Λασκαριδών). Η Νικοµήδεια άντεξε έως το Αλλά στο µεταξύ το Βυζάντιο είχε αναγκαστεί να κλείσει συνθήκη µε τον Ορχάν. Τον Αύγουστο το 1333 ο Ανδρόνικος πέρασε για ακόµη µία φορά στη Μικρά Ασία, για να συζητήσει µε τον Ορχάν τους όρους της µεταξύ τους ειρήνης. Σύµφωνα µε τους όρους

5 της συνθήκης αυτής το Βυζάντιο αναλάµβανε την υποχρέωση να πληρώνει στους Οθω- µανούς ετήσιο φόρο από υπέρπυρα. Εγκαινιάστηκε έτσι µια συνήθεια που διατηρήθηκε και τα επόµενα χρόνια, να πληρώνουν δηλαδή οι Βυζαντινοί φόρο, όχι για ν' ανακτήσουν ορισµένα από τα εδάφη που είχαν χάσει, αλλά για να µπορέσουν απλά να διατηρήσουν τα κεκτηµένα. Οπωσδήποτε αυτή ήταν µια ρεαλιστική πολιτική, εφόσον δεν µπορούσε να βρεθεί άλλη λύση. Οι Οθωµανοί πάλι από την πλευρά τους αποδείχτηκαν σε µεγάλο βαθµό ειρηνικοί κατακτητές, αφού µετά την κατάληψη της Νίκαιας επέτρεψαν σε όσους ήθελαν από τους κατοίκους να φύγουν από την πόλη µε τα υπάρχοντα και τα ιερά τους λείψανα, ενώ σε όσους έµειναν τους επιτράπηκε να ρυθµίζουν µε τις δικές τους συνήθειες τα εσωτερικά ζητήµατα της πόλης τους. Κάτω από τις συνθήκες αυτές πολλοί από τους κατοίκους ενσωµατώθηκαν γρήγορα στους νέους κατακτητές και σταδιακά ασπάστηκαν τον ισλαµισµό. Με αυτά και άλλα ανάλογα µέτρα οι Οθωµανοί αποκτούσαν πιστούς υπηκόους. Στο µεταξύ µεγάλες εξελίξεις συνέβηκαν στη Βαλκανική. Το 1330 συγκρούστηκαν στη µάχη του Βελµπούζντ οι Βούλγαροι µε τους Σέρβους. Οι Βούλγαροι νικήθηκαν και οι Βυζαντινοί επωφελήθηκαν, για να καταλάβουν τις πάντοτε διαφιλονικούµενες παραµεθόριες πόλεις του Ευξείνου Πόντου, τη Μεσηµβρία και την Αγχίαλο. Συνέπεια της µάχης στο Velbuzd ήταν η αλλαγή ηγεσίας τόσο στη Σερβία όσο και στη Βουλγαρία. Τσάρος της Βουλγαρίας έγινε ο Ιβάν (Ιωάννης) Αλέξανδρος από τη δυναστεία των Σισµάν ( ), ενώ ο Στέφανος Ούρος Δ, γνωστός ως Στέφανος Ντούσαν / Δουσάν ( ), ανέβηκε στον θρόνο της Σερβίας. Στον Στέφανο Δουσάν κατέφυγε ο Συργιάννης, γνωστός από την εποχή του εµφυλίου πολέµου για την αµφίρροπη στάση του και τα χρόνια αυτά διοικητής της Θεσσαλονίκης καθώς και της γύρω περιοχής. Ο Συργιάννης κατέλαβε για λογαριασµό των Σέρβων την Καστοριά και άλλα µικρότερα κάστρα της Μακεδονίας. Η κατάσταση εξελισσόταν δυσµενώς για την αυτοκρατορία, όταν αποφασίστηκε να σταλεί εναντίον του Συργιάννη ο βυζαντινός αξιωµατούχος Σφραντζής Παλαιολόγος, ο οποίος και πέτυχε να τον δολοφονήσει. Ο σηµαντικότερος ιστορικός συγγραφέας της εποχής, ο Νικηφόρος Γρηγοράς, επισηµαίνει ότι ο Συργιάννης είχε το τέλος που του ταίριαζε. Παράλληλα οι Ούγγροι επιτέθηκαν στα βόρεια σύνορα της Σερβίας και ο Στέφανος Δουσάν υποχρεώθηκε να Ο Ιωάννης Αλέξανδρος, τσάρος της Βουλγαρίας ( ), Αργυρό νόµισµα του Ιωάννη Αλεξάνδρου, τσάρου της Βουλ-

6 κλείσει βιαστικά ειρήνη µε τον Ανδρόνικο Γ αποδίδοντας στους Βυζαντινούς όλα τα φρούρια και τις πόλεις που είχε κερδίσει πρόσφατα χάρη στις ενέργειες του Συργιάννη (1334). Την ίδια χρονιά, το 1334, οργανώθηκε τελικά από Δυτικούς, που είχαν συµφέροντα στην ανατολική Μεσόγειο, η από χρόνια σχεδιαζόµενη αντιτουρκική Ένωση (Λίγκα). Στην Ένωση αυτή αντιπροσωπεύτηκαν µε τη συνεισφορά χρηµάτων και πλοίων ο πάπας, η Γαλλία, η Βενετία, οι Ιωαννίτες Ιππότες της Ρόδου και η Κύπρος. Το Βυζάντιο δεν πήρε µέρος στην Ένωση αυτή. Πρωταρχικός σκοπός των συµµετεχόντων ήταν να εµποδίσουν τις πειρατικές επιδροµές των Τούρκων της Μικράς Ασίας στα βενετοκρατούµενα και φραγκοκρατούµενα νησιά της ανατολικής Μεσογείου. Απώτερος σκοπός τους ήταν το λιµάνι της Σµύρνης, απ' όπου ξεκινούσαν οι περισσότερες πειρατικές επιδροµές. Ο θάνατος όµως του πάπα Ιωάννη ΚΒ ( ) στα τέλη του 1334 ανέστειλε τις δραστηριότητες της Ένωσης για αρκετά χρόνια. Σηµαντικές επιτυχίες σηµείωσε τα επόµενα χρόνια ο στρατός των Παλαιολόγων στη Θεσσαλία και στην Ήπειρο. Από το 1318, µετά τον θάνατο δηλαδή του τελευταίου µέλους της δυναστείας των Αγγέλων που βασίλευε στη Φθιώτιδα και το νοτιοδυτικό τµήµα της Θεσσαλίας, η Θεσσαλία πέρασε σε µια κατάσταση αναρχίας. Το νοτιότερο τµήµα της το κατέλαβαν οι Καταλανοί, οι οποίοι ήδη από το 1311 είχαν εγκαταστήσει τη δική τους ηγεµονία στην ανατολική Στερεά Ελλάδα. Στην υπόλοιπη Θεσσαλία επικράτησαν οι µεγάλες οικογένειες γαιοκτηµόνων, οι Μελισσηνοί, οι Μαλιασηνοί, οι Γαβριηλόπουλοι, καθώς και άλλες λιγότερο γνωστές πλούσιες οικογένειες. Σ' αυτούς ανήκε το µεγαλύτερο µέρος της γης και αυτοί αποτελούσαν «την βουλήν των εκεί προεχόντων κατά γένος», σύµφωνα µε τη µαρτυρία του Νικηφόρου Γρηγορά, δηλαδή αυτοί έπαιρναν τις αποφάσεις για τον τόπο τους επωφελούµενοι αρχικά από την εξασθένηση και στη συνέχεια από την κατάρρευση της κεντρικής εξουσίας. Ο Ιωάννης Καντακουζηνός στο δικό του ιστορικό έργο, όταν κάνει λόγο για τους Θεσσαλούς, µιλάει πάντοτε στον πληθυντικό αριθµό: «οι Θετταλοί», «οι των Θετταλών πρέσβεις», «οι των Θετταλών άρχοντες». Κατά διαστήµατα βέβαια κάποιος απ' αυτούς τους άρχοντες αποκτούσε µεγαλύτερη δύναµη και προσπαθούσε να επιβληθεί και σε όσους από τους υπόλοιπους µπορούσε. Αυτό συνέβη µε τον Στέφανο Γαβριηλόπουλο, ο οποίος µε έδρα τα Τρίκαλα και, αφού εξασφάλισε από την κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης τον τίτλο του σεβαστοκράτορα, Στις 16 Απριλίου 1346 ο κράλης της Σερβίας Στέφανος Δουσάν Στη φωτογραφία, ασηµένιο βασιλικόν του Ανδρόνικου Γ

7 δηµιούργησε µια δική του ηγεµονία, που απλωνόταν στη δυτική Θεσσαλία και σε µέρος της δυτικής Μακεδονίας έως την Καστοριά. Την ηγεµονία του αυτή ο Στέφανος Γαβριηλόπουλος διατήρησε έως τον θάνατό του το Αυτή η διαίρεση βέβαια «της επαρχίας εις διαφόρους αρχάς» δεν ήταν καθόλου ευχάριστη για τους υπόλοιπους κατοίκους της Θεσσαλίας. Αντίθετα προκαλούσε µεγάλες δια- µάχες και αντιπαλότητες, που είχαν δυσάρεστες συνέπειες στον πληθυσµό της επαρχίας. Ο µητροπολίτης Λαρίσης Αντώνιος στο εγκώµιό του για τον µητροπολίτη Κυπριανό, προκάτοχό του στον εκκλησιαστικό θρόνο της Λάρισας, µιλάει µε µεγάλη νοσταλγία για την εποχή που στη Θεσσαλία επικρατούσε «η ρωµαϊκή δεξιά» και τα πάντα κατευθύνονταν από σταθερούς και ακατάλυτους νόµους, ενώ αργότερα «πληµµελώς τά εκείσε εφέροντο πράγµατα». Πολύ πιο ανησυχητική παρουσιάζεται από την ίδια πηγή η κατάσταση στη Λάρισα, όπου επικράτησε για κάποιο διάστηµα µια εντελώς επαναστατική οµάδα πολιτών, η οποία δεν ενέπνεε καµία εµπιστοσύνη στην παραδοσιακή βυζαντινή κοινωνία. Ο µητροπολίτης Αντώνιος χαρακτηρίζει τη Λάρισα ως «φωλεά θηρίων και πετεινών» και τον κεντρικό ναό της πόλης, την εκκλησία του πολιούχου Αγίου Αχιλλίου ως «ορµητήριο ληστών». Γι αυτόν τον λόγο τόσο ο µητροπολίτης Κυπριανός όσο και ο διάδοχός του Αντώνιος δεν µπόρεσαν να παραµείνουν στην έδρα τους, αλλά ύστερα από µια µικρή περίοδο περιπλανήσεων εγκαταστάθηκαν στα Τρίκαλα, όπου έδρευαν και κατά τα επόµενα χρόνια οι µητροπολίτες Λαρίσης. Σ αυτήν την ανήσυχη επαρχία λοιπόν διατάχτηκε να προχωρήσει, µετά τον θάνατο του Στέφανου Γαβριηλόπουλου το 1333 ο τότε διοικητής της Θεσσαλονίκης Μιχαήλ Μονο- µάχος. Ο Μιχαήλ Μονοµάχος εισέβαλε στη Θεσσαλία το 1333/34, ενώ τον ακολούθησε αµέσως µετά ο Ανδρόνικος Γ µε περισσότερο στρατό. Τα αυτοκρατορικά στρατεύµατα κατέλαβαν τις σηµαντικές πόλεις και τα κάστρα της περιοχής και επικράτησαν σχετικά εύκολα. Την επικυριαρχία µάλιστα του βυζαντινού αυτοκράτορα αναγνώρισαν ακόµη και οι οµάδες Αλβανών που ζούσαν ανεξάρτητοι στους γύρω από τη Θεσσαλία ορεινούς όγκους και ήταν ως τότε «αβασίλευτοι». Επόµενος στόχος της κεντρικής κυβέρνησης της Κωνσταντινούπολης ήταν η Ήπειρος. Η διακυβέρνηση της Ηπείρου είχε περάσει τα τελευταία χρόνια, ύστερα από επιγαµίες, στην ιταλική οικογένεια των Ορσίνι, οι οποίοι ήδη από τα τελευταία χρόνια του 12ου αιώνα ήταν κύριοι (κόµητες) της Κεφαλονιάς. Οι Ορσίνι από τότε που έγιναν δεσπότες Ταινιωτό κόσµηµα (14ος αιώνας) το οποίο πιθανότατα ανήκε

8 στην Άρτα, είχαν δεχτεί το ορθόδοξο δόγµα, εξακολουθούσαν όµως να προκαλούν µεγάλα προβλήµατα στη περιοχή. Η δολοφονία του δεσπότη Ιωάννη Ορσίνι από τη σύζυγό του δέσποινα Άννα άνοιξε τον δρόµο για την παρέµβαση του βυζαντινού στρατού. Το 1337 ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος µαζί µε τον µέγα δοµέστικο Ιωάννη Καντακουζηνό και έναν ισχυρό στρατό κυρίως από Τουρκοµάνους µισθοφόρους, που τους είχε προ- µηθεύσει ο σύµµαχός τους Οµούρ, εµίρης του Αϊδινίου, εισέβαλαν αρχικά στη Βόρεια Ήπειρο και κατέστειλαν αποτελεσµατικά µια επανάσταση Αλβανών, που είχε ξεσπάσει στην περιοχή του Βερατίου. Οι κάτοικοι της περιοχής υποδέχτηκαν θερµά τον αυτοκράτορα, που τους απάλλαξε από τους πολεµικούς Αλβανούς και έδειξαν µε κάθε τρόπο τη χαρά τους για την παρουσία του Ανδρόνικου Γ σε µια επαρχία, που δεν είχε επισκεφθεί κανένας άλλος βυζαντινός αυτοκράτορας εδώ και περίπου δύο αιώνες. Από τη νοτιότερη Ήπειρο η Δέσποινα Άννα έσπευσε να διαπραγµατευτεί µε τον Ανδρόνικο τη θέση της και τη θέση του ανήλικου γιου της Νικηφόρου στην ηγεσία του Δεσποτάτου. Ο Ανδρόνικος όµως δεν ήταν πρόθυµος να προχωρήσει σε συµβιβασµούς. Η πορεία του προς τη νότια Ήπειρο ήταν θριαµβευτική. Στις πόλεις και τα κάστρα οι κάτοικοι τον υποδέχτηκαν µε τιµές και η δέσποινα Άννα αναγκάστηκε να παραδοθεί χωρίς όρους. Η υποταγή του Δεσποτάτου ήταν πλήρης. Διοικητής της περιοχής µε έδρα την Άρτα διορίστηκε ο πρωτοστράτωρ Θεόδωρος Συναδηνός, ενώ η δέσποινα Άννα µε τα παιδιά της υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή και να αποσυρθούν στη Θεσσαλονίκη (1337). Είχε συµφωνηθεί µάλιστα ότι ο γιος της Νικηφόρος θα αρραβωνιαζόταν µε µία από τις κόρες του Ιωάννη Καντακουζηνού. Ο Νικηφόρος όµως δεν ακολούθησε την υπόλοιπη οικογένειά του στη Θεσσαλονίκη. Τον απήγαγαν κάποιοι από τους Ηπειρώτες άρχοντες που έβλεπαν σ' αυτόν το σύµβολο της ανεξαρτησίας τους από τους Παλαιολόγους της Κωνσταντινούπολης. Με την παρέµβαση και τη βοήθεια Δυτικών ο Νικηφόρος οδηγήθηκε στον Τάραντα, στη Νότια Ιταλία, και από εκεί λίγο αργότερα µεταφέρθηκε στις φραγκικές κτήσεις του Μοριά. Το 1339 ο Νικηφόρος εγκαταστάθηκε στο Θωµόκαστρο, ένα κάστρο κτισµένο στην ηπειρωτική ακτή. Στην Άρτα ξέσπασε µια επανάσταση, που οδήγησε στη σύλληψη του βυζαντινού διοικητή Θεοδώρου Συναδηνού και στη φυλάκισή του. Τα γεγονότα αυτά προκάλεσαν την άµεση αντίδραση της κυβέρνησης της Κωνσταντινούπολης. Την άνοιξη του 1340 ο Ανδρόνικος Γ µε τον Ιωάννη Καντακουζηνό και τον

9 στρατό τους πραγµατοποίησαν µία ακόµη εκστρατεία στη δυτική Ελλάδα, νίκησαν γρήγορα κάθε αντίδραση και αποκατέστησαν τη βυζαντινή κυριαρχία στην Ήπειρο. Νέος διοικητής της περιοχής διορίστηκε ο Ιωάννης Άγγελος, ενώ ο Θεόδωρος Συναδηνός ανέλαβε τη διοίκηση της Θεσσαλονίκης. Ο Νικηφόρος παραδόθηκε στον Ιωάννη Καντακουζηνό, τιµήθηκε µε τον τίτλο του πανυπερσέβαστου και ακολούθησε τον στρατό του αυτοκράτορα, που επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη. Με τις τελευταίες αυτές επιχειρήσεις το κράτος των Παλαιολόγων γνώριζε τη µεγαλύτερη επέκταση του στη Βαλκανική Χερσόνησο και θα µπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι οι κατακτήσεις αυτές αντιστάθµιζαν τις απώλειες στη Μικράς Ασία. Δυστυχώς οι νέες κατακτήσεις δε θα παρέµεναν για πολύ στην αυτοκρατορία. Τα αµέσως επόµενα χρόνια Σέρβοι, Αλβανοί και η ιταλική οικογένεια των Τόκκων θα κυριαρχήσουν στη Θεσσαλία, στην Ήπειρο και στη δυτική Στερεά Ελλάδα επωφελούµενοι από µια νέα δυναστική έριδα που ξέσπασε στο Βυζάντιο µετά τον πρόωρο θάνατο του Ανδρόνικου Γ. Ο τελευταίος επέστρεψε άρρωστος από την τελευταία εκστρατεία του στην Ήπειρο και πέθανε στην Κωνσταντινούπολη τον Ιούνιο του Ο εµφύλιος πόλεµος µεταξύ Καντακουζηνών και Παλαιολόγων (1341-7) Όταν πέθανε ο Ανδρόνικος Γ το 1341, ο πρωτότοκος γιος και διάδοχος του Ιωάννης Ε Παλαιολόγος ήταν µόλις εννέα ετών και δεν ήταν ακόµη εστεµµένος συναυτοκράτορας, αφού ο πατέρας του δεν είχε φροντίσει γι αυτό. Την αντιβασιλεία διεκδίκησε πρώτος ο εµπνευστής της πολιτικής των τελευταίων χρόνων, ο στενός φίλος και συνεργάτης του Ανδρόνικου Γ, ο Ιωάννης Καντακουζηνός. Αρκετοί ήταν εκείνοι που πίστευαν ότι ο Καντακουζηνός ήταν το πιο κατάλληλο πρόσωπο, για να αναλάβει τα ηνία της διακυβέρνησης του Κράτους τη δύσκολη αυτή στιγµή. Υπήρχαν όµως στην Κωνσταντινούπολη και φανατισµένοι αντίπαλοι του Καντακουζηνού. Η βασιλοµήτωρ Άννα της Σαβοΐας πάντοτε ήταν καχύποπτη απέναντι στις προθέσεις του Ιωάννη Καντακουζηνού, ενώ ο τότε πατριάρχης Ιωάννης ΙΔ Καλέκας ( ) φιλοδοξούσε να αναλάβει ο ίδιος την αντιβασιλεία. Αυτούς τους δύο συντόνισε ο µέγας δούκας Αλέξιος Απόκαυκος, ένας από τους παλιούς συνεργάτες του Ανδρονίκου Γ και του Καντακουζηνού, ο οποίος τα τελευταία χρόνια ως υπεύθυνος των οικονοµικών του κράτους είχε πλουτίσει υπερβολικά και διέθετε ακόµη και δικό του πύργο στα περίχωρα της Κωνσταντινούπολης.

10 Επωφελήθηκαν λοιπόν οι τρεις τους από µία έξοδο του Καντακουζηνού, για να διευθετήσει υποθέσεις στη Θράκη, έκλεισαν τις πύλες της πρωτεύουσας και σχηµάτισαν µια τριπρόσωπη αντιβασιλεία, µε πρόσχηµα τη διαφύλαξη των δικαιωµάτων του ανήλικου διαδόχου Ιωάννη Παλαιολόγου. Ο Ιωάννης Καντακουζηνός αποσύρθηκε στο Διδυµότειχο και στις 26 Οκτωβρίου του 1341, ηµέρα γιορτής του Αγίου Δηµητρίου, ανακηρύχτηκε από τον στρατό του αυτοκράτορας. Βέβαια δεν ακολούθησε στέψη, γιατί δεν υπήρχε πατριάρχης να τον στέψει, όπως γινόταν εδώ και πολλούς αιώνες στο Βυζάντιο. Η αναγόρευση όµως θεωρήθηκε αρκετή τόσο από τους οπαδούς του όσο και από τους αντιπάλους του, για να ξεκινήσει η αντιπαράθεση. Αυτή στάθηκε η αρχή ενός νέου εµφυλίου πολέµου που έµελλε να προκαλέσει µεγάλα δεινά στην αυτοκρατορία. Ο ίδιος ο Καντακουζηνός στο ιστοριογραφικό του έργο, που έχει τη µορφή αποµνηµονευµάτων, αλλά αποτελεί και µια µορφή απολογίας, χαρακτηρίζει τον δεύτερο εµφύλιο πόλεµο του 14ου αιώνα (1341-7) ως τον χειρότερο πόλεµο, που γνώρισαν ποτέ οι Ρωµαίοι και οδήγησε το κράτος στην καταστροφή. Ο Ιωάννης Καντακουζηνός δήλωσε από την αρχή ότι κηρύσσει τον πόλεµο κατά της αντιβασιλείας και όχι κατά του νόµιµου ανήλικου αυτοκράτορα και κατά την τελετή της επίσηµης αναγόρευσής του στο Διδυµότειχο αναφέρθηκαν πρώτα τα ονόµατα της Άννας Παλαιολογίνας και του γιου της Ιωάννη και µετά τα ονόµατα του Ιωάννη Καντακουζηνού και της συζύγου του Ειρήνης. Αυτό βέβαια δεν εµπόδισε την αντιβασιλεία να πάρει σκληρά µέτρα κατά των οπαδών του Καντακουζηνού στην Κωνσταντινούπολη, πολλούς από τους οποίους φυλάκισε και δήµευσε την περιουσία τους, ενώ επέτρεψε και στον ασύντακτο όχλο να προχωρήσει σε λεηλασίες, καταστροφές, ακόµη και δολοφονίες. Ανάµεσα σ αυτούς που ταλαιπωρήθηκαν ήταν και η γνωστή για τον µεγάλο της πλούτο µητέρα του Ιωάννη Καντακουζηνού Θεοδώρα, η οποία πέθανε από τις κακουχίες τον Ιανουάριο του Στο µεταξύ ο πατριάρχης Ιωάννης Καλέκας αποφάσισε τελικά να στέψει τον νεαρό Ιωάννη αυτοκράτορα και τον Νοέµβριο του 1341 πραγµατοποιήθηκε η επίσηµη στέψη του Ιωάννη Ε Παλαιολόγου. Έτσι η αντιβασιλεία απέκτησε µορφή νοµιµότητας, ενώ ο Ιωάννης Καντακουζηνός αφορίστηκε από τον πατριάρχη. Πολύ γρήγορα η διαµάχη εξελίχτηκε σε έναν σκληρό εµφύλιο πόλεµο, µέσα από τον οποίο εκδηλώθηκαν αντιθέ- Η Άννα της Σαβοΐας, σύζυγος του αυτοκράτορα Ανδρόνικου

11 σεις πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές, ενώ παράλληλα δόθηκε η ευκαιρία στους εξωτερικούς εχθρούς να αναµιχθούν στα εσωτερικά ζητήµατα της αυτοκρατορίας. Ο Καντακουζηνός ανήκε σε µία από τις πλουσιότερες οικογένειες του Βυζαντίου και φυσικό ήταν να συγκεντρώσει γύρω του πολλούς από τους µεγάλους γαιοκτήµονες της εποχής του. Αντίθετα η πλευρά των Παλαιολόγων υποστηρίχτηκε κατά κανόνα από τον αστικό πληθυσµό και κυρίως από τους φτωχότερους κατοίκους των πόλεων. Το τελικό αποτέλεσµα ήταν η οικονοµική και ηθική εξαθλίωση όλων των κατοίκων του βυζαντινού κράτους. Η πρώτη από τις πόλεις έξω από την πρωτεύουσα, που αντέδρασε στις ενέργειες του Καντακουζηνού ήταν η Αδριανούπολη. Εκεί οι αριστοκράτες φίλοι του Καντακουζηνού δεν πρόλαβαν να κινηθούν αποτελεσµατικά, όταν ο λαός της πόλης µε πρωτοβουλία κάποιου Βράνου, ανθρώπου ταπεινής καταγωγής, ξεσηκώθηκε και πήρε την κατάσταση στα χέρια του διώχνοντας από την πόλη τους περισσότερους από τους πλούσιους κατοίκους της. Η αντιβασιλεία από την Κωνσταντινούπολη έσπευσε να επωφεληθεί από τα γεγονότα και έστειλε στρατό, για να παραλάβει την Αδριανούπολη, στην οποία ο Αλέξιος Απόκαυκος διόρισε ως διοικητή τον µεγαλύτερο γιο του, Μανουήλ. Ακολούθησαν και άλλες µικρότερες πόλεις της Θράκης (το Περιθεώριον, η Βήρα) µε αντίστοιχα κινήµατα, αλλά παντού επικράτησε τελικά η αντιβασιλεία της Κωνσταντινούπολης. Ο Στη φωτογραφία το κάστρο του Διδυµότειχου, στο οποίο στέ- Χαρακτηρισµός του εµφυλίου πολέµου από τον Καντακουζηνό: «Μετά τον θάνατο του Ανδρονίκου του νέου αναθερµάνθηκε ο πιο ολέθριος από τους εµφυλίους πολέµους που µνηµονεύονται ανάµεσα στους Ρωµαίους και σχεδόν όλα σε λίγο διάστηµα ανατράπηκαν και καταστράφηκαν και κατάντησε το ακµαίο και µεγάλο βασίλειο των Ρωµαίων εντελώς ανίσχυρο και σαν είδωλο του παλαιού εαυτού του. Γι αυτό θεώρησα αναγκαίο να αφηγηθώ όσα συνέβησαν κατά τον πόλεµο αυτό, για να γνωρίσουν οι µεταγενέστεροι πόσων κακών αίτιος µπορεί να γίνει ο φθόνος, που καταστρέφει όχι µόνο αυτούς εναντίον των οποίων στρέφεται, αλλά και τους ίδιους τους φθονούντες, όπως ακριβώς φθείρει το σίδερο η σκουριά του». Ιωάννης Καντακουζηνός, τ. 2, σ. 12.

12 Καντακουζηνός αποδίδει τη γρήγορη καταστολή όλων των κινηµάτων, που ξέσπασαν σε πόλεις της Θράκης, στη γειτνίαση της περιοχής µε την Κωνσταντινούπολη και φαίνεται να έχει δίκιο. Από το Διδυµότειχο, όπου πέρασε τον χειµώνα του 1341/42, ο Καντακουζηνός έκανε έκκληση σε όλους τους φίλους και παλαιούς συνεργάτες του, που την εποχή αυτή ήταν διοικητές σε διάφορες επαρχιακές πόλεις, να ταχθούν µε το µέρος του και να τον υποστηρίξουν. Ο µόνος απ' αυτούς που, ύστερα από κάποιες αµφιταλαντεύσεις, εκδήλωσε την πρόθεσή του να ταχθεί στο στρατόπεδο του Καντακουζηνού και κατά της αντιβασιλείας στην Κωνσταντινούπολη ήταν ο τότε διοικητής της Θεσσαλονίκης, Θεόδωρος Συναδηνός. Την άνοιξη του 1342 λοιπόν ο Καντακουζηνός άφησε τη σύζυγό του Ειρήνη υπεύθυνη για τη φύλαξη του κάστρου στο Διδυµότειχο και ο ίδιος µε τον µισθοφορικό στρατό του προχώρησε δυτικά προς τη Θεσσαλονίκη ελπίζοντας ότι η κατοχή της δεύτερης πόλης της αυτοκρατορίας θα του επέφερε µεγάλα πλεονεκτήµατα. Περνώντας µάλιστα από τη Ρεντίνα κατέλαβε το κάστρο της και άφησε εκεί µια µικρή φρουρά. Στη Θεσσαλονίκη όµως δεν µπόρεσε να µπει, γιατί στο µεταξύ ένα τµήµα του πληθυσµού είχε στασιάσει και ανέλαβε την εξουσία υποχρεώνοντας τον Θεόδωρο Συναδηνό και την προσωπική φρουρά του να εγκαταλείψουν την πόλη. Προχώρησαν µάλιστα οι στασιαστές σε βιαιότητες εναντίον όλων όσων υποψιάζονταν ως φίλους του Καντακουζηνού και πολλοί από τους κατοίκους αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πόλη ή να κρυφτούν. Οι επαναστάτες της Θεσσαλονίκης ονόµαζαν τους εαυτούς τους Ζηλωτές και φάνηκαν να θέλουν να έρθουν σε συνεννόηση µε την αντιβασιλεία στην Κωνσταντινούπολη. Ο πιο δραστήριος από τα µέλη της αντιβασιλείας, ο Αλέξιος Απόκαυκος, έσπευσε τότε µε πλοία στη Θεσσαλονίκη, για να αποτρέψει την είσοδο του Καντακουζηνού στην πόλη, πράγµα που το πέτυχε. Ο Καντακουζηνός βρέθηκε σε πολύ δύσκολη θέση, αποκοµµένος από τη βάση του στο Διδυµότειχο και περικυκλωµένος από εχθρούς. Οι αντίπαλοί του µάλιστα έκαναν µια επίδειξη δύναµης εναντίον του στο Γυναικόκαστρο, λίγο βορειότερα από τη Θεσσαλονίκη, και χωρίς να δώσουν µάχη τον υποχρέωσαν να υποχωρήσει και να περάσει σε σερβικό έδαφος. Ο Καντακουζηνός είχε πάντα την ικανότητα να κάνει φίλους και µε τη µεσολάβηση ενός απ' αυτούς, του Σέρβου ευγενή Ιωάννη Όλιβερ, ήρθε σε συνεννόηση και συναντήθηκε στην Πρίστινα µε τον ηγεµόνα των Σέρβων Στέφανο Δουσάν, ο οποίος Σχεδιαστική απεικόνιση της ακρόπολης του οικισµού της Μερική άποψη του Γυναικόκαστρου και του οικισµού.

13 φυσικά επιθυµούσε να βλέπει το βυζαντινό κράτος διχασµένο και διαιρεµένο σε παρατάξεις προκειµένου να πραγµατοποιήσει τα δικά του φιλόδοξα σχέδια, να επικρατήσει δηλαδή ο ίδιος στη Βαλκανική και να δηµιουργήσει ένα εκτεταµένο και δυνατό σερβικό κράτος. Η βασίλισσα Άννα προσπάθησε να δελεάσει τον Στέφανο Δουσάν να της παραδώσει τον Καντακουζηνό, αλλά αυτό ήταν κάτι που δεν συνέφερε για την ώρα τον Δουσάν, ο οποίος θεωρούσε την εποχή αυτή τον Ιωάννη Καντακουζηνό φιλοξενούµενο και προστατευόµενό του. Τον επόµενο χρόνο ο Καντακουζηνός ενισχυµένος από στρατεύµατα που του παραχώρησε ο Δουσάν αποπειράθηκε να καταλάβει τις Σέρρες, αλλά η αντίσταση των κατοίκων ήταν σθεναρή και τα τείχη της πόλης αποδείχτηκαν πολύ ισχυρά, ενώ στον στρατό των πολιορκητών έπεσε επιδηµική αρρώστια που οδήγησε τελικά την προσπάθεια σε πλήρη αποτυχία. Στο µεταξύ όµως οι µεγάλοι γαιοκτήµονες της Θεσσαλίας αναγνώρισαν τον Ιωάννη Καντακουζηνό ως αυτοκράτορα και αυτός έστειλε αµέσως τον συγγενή του Ιωάννη Άγγελο να παραλάβει την περιοχή και να την οργανώσει ως «κεφαλατίκιον». Στο ιστορικό του έργο ο Καντακουζηνός διασώζει ολόκληρο το σχετικό έγγραφο µε τον διορισµό του Ιωάννη Αγγέλου ως «κεφαλής» της Θεσσαλίας (την οποία αναφέρει και ως Μεγάλη Βλαχία) και τις οδηγίες για την οργάνωση του «κεφαλατικίου». Ο Ιωάννης Άγγελος γρήγορα επέκτεινε την κυριαρχία του και στη γειτονική Ήπειρο και έτσι η θέση του Καντακουζηνού ενισχύθηκε σηµαντικά. Η ενίσχυση όµως της θέσης του Καντακουζηνού σήµαινε τη λήξη της συνεργασίας του µε τους Σέρβους. Ο Στέφανος Δουσάν υποστήριζε τη δυαρχία στο Βυζάντιο και δεν επιθυµούσε να υπερισχύσει η µία ή η άλλη παράταξη. Γι αυτό εγκατέλειψε τον Ιωάννη Καντακουζηνό µόλις είδε να ισχυροποιείται η θέση του. Ο Καντακουζηνός όµως δεν άργησε να βρει νέους συµµάχους. Ήδη τον χειµώνα του 1342 είχε έρθει σε επαφή µε τον παλιό του γνώριµο, τον Τουρκοµάνο εµίρη του Αϊδινίου Οµούρ, ο οποίος την εποχή αυτή χρησιµοποιούσε ως ναυτική βάση του το λιµάνι της Σµύρνης. Ο Καντακουζηνός ζήτησε από τον Οµούρ να φροντίσει για την ανακούφιση της συζύγου του Ειρήνης, η οποία µε µια αριθµητικά περιορισµένη φρουρά βρισκόταν περιτριγυρισµένη από εχθρικά στρατεύµατα και αποκλεισµένη στο Διδυµότειχο. Ο Οµούρ έσπευσε να ικανοποιήσει το αίτηµα του φίλου του, έπλευσε µε τα πλοία του ως τις εκβολές του Έβρου και από εκεί οδήγησε προσωπικά τον στρατό του βόρεια έως το Διδυµότειχο, ενίσχυσε την Το Γυναικόκαστρο κοντά στη Θεσσαλονίκη χτίστηκε το 1328 Η εµφάνιση νέας έκδοσης αση- µένιων δηναρίων όπου απεικονί-

14 άµυνα της πόλης, άφησε νέα φρουρά και επέστρεψε στη Σµύρνη. Η σύντοµη αυτή παρέµβαση του Οµούρ ήταν µια µεγάλη διπλωµατική επιτυχία για τον Καντακουζηνό, αλλά τα τουρκικά στρατεύµατα προκάλεσαν τροµερή καταστροφή στις περιοχές της Θράκης απ όπου πέρασαν και σκόρπισαν τον τρόµο στους κατοίκους. Την ίδια εποχή ο πάπας Κλήµης ΣΤ ( ) έκανε µια νέα προσπάθεια να ανανεώσει την αντιτουρκική Ένωση (Λίγκα) των χριστιανικών δυνάµεων στην ανατολική Μεσόγειο. Η βασίλισσα Άννα προσπάθησε να επωφεληθεί από την κίνηση αυτή, δεν κατάφερε όµως να έχει κανένα θετικό αποτέλεσµα. Ζήτησε ακόµη τη βοήθεια της Γένουας και της Βενετίας, αλλά καµία από τις ιταλικές Δηµοκρατίες δεν ήταν πρόθυµη να της προσφέρει βοήθεια χωρίς ουσιαστικά ανταλλάγµατα. Έτσι η Άννα προχώρησε σε µια ενέργεια απελπισίας. Τον Αύγουστο του 1343 έδωσε ως ενέχυρο στη Βενετία τα κοσµήµατα του στέµµατος των βυζαντινών αυτοκρατόρων και πήρε ως αντάλλαγµα δουκάτα, τα οποία έφεραν κάποια ανακούφιση στην αντιβασιλεία της Κωνσταντινούπολης. Τα έξοδα για τον εµφύλιο πόλεµο ήταν βέβαια πολλά, αλλά ακόµη µεγαλύτερη ήταν η φιλοχρηµατία της βασίλισσας Άννας και του Αλεξίου Αποκαύκου, όπως κατηγορηµατικά επισηµαίνει ο Νικηφόρος Γρηγοράς. Τα κοσµήµατα του στέµµατος βέβαια ποτέ πια δε στάθηκε δυνατόν να επιστρέψουν στο Βυζάντιο. Την άνοιξη του 1343 ο Καντακουζηνός ήταν ακόµη αποκλεισµένος στη Μακεδονία. Ο Οµούρ του Αϊδινίου έπλευσε για άλλη µια φορά προς διάσωση του φίλου του. Με 200 πλοία έφτασε στον κόλπο της Θεσσαλονίκης, υποχρέωσε τον Αλέξιο Απόκαυκο και τον στόλο του που βρίσκονταν ήδη στην περιοχή να επιστρέψουν βιαστικά στην Κωνσταντινούπολη και διευκόλυνε τελικά τον Καντακουζηνό να ανοίξει τον δρόµο του προς τη Θράκη και να φτάσει στη βάση του στο Διδυµότειχο. Άφησε όµως ο Καντακουζηνός στη Βέροια τον δευτερότοκο γιο του Μανουήλ, υπεύθυνο για την κατάσταση στη Μακεδονία. Τα τείχη της Θεσσαλονίκης εξακολουθούσαν να παραµένουν απόρθητα για τον Καντακουζηνό και τους συµµάχους του. Στη δεύτερη σε µέγεθος και σηµασία πόλη της αυτοκρατορίας την εξουσία ασκούσαν ακόµη οι Ζηλωτές έχοντας µια χαλαρή εξάρτηση από την αντιβασιλεία στην Κωνσταντινούπολη. Κατά διαστήµατα η διακυβέρνηση των Ζηλωτών υπήρξε πολύ σκληρή στρεφόµενη κυρίως κατά των οπαδών του Καντακουζηνού και κατά των Ησυχαστών. Ο Ησυχασµός ήταν ένα θρησκευτικό και πνευµατικό κίνηµα που είχε εµφανιστεί σχεδόν Κιονόκρανα µε µονογράµµατα του Αλέξιου Απόκαυκου, τα

15 δύο δεκαετίες νωρίτερα και απέβλεπε στην επιστροφή του χριστιανισµού σε πιο αγνές και µυστικιστικές µορφές λατρείας. Το κίνηµα ξεκίνησε από το Άγιον Όρος, απλώθηκε στη Θεσσαλονίκη και από εκεί σε ολόκληρο τον ορθόδοξο κόσµο. Κύριος αντίπαλος του ησυχασµού υπήρξε αρχικά ο Βαρλαάµ ο Καλαβρός, ένας αυστηρός λόγιος από την Καλαβρία της Νότιας Ιταλίας. Οι σχετικές θεολογικές συζητήσεις του είχαν προκαλέσει µεγάλη αναστάτωση στους κύκλους της Κωνσταντινούπολης κατά τη δεκαετία του Τελικά µια Σύνοδος το καλοκαίρι του 1341, λίγες µόνο µέρες πριν από τον θάνατο του Ανδρονίκου Γ, είχε καταδικάσει τις απόψεις του Βαρλαάµ του Καλαβρού, ο οποίος εγκατέλειψε το Βυζάντιο, επέστρεψε στην Ιταλία και τελικά προσχώρησε στην παπική εκκλησία. Η αναστάτωση όµως που προκλήθηκε µετά τον θάνατο του Ανδρονίκου Γ έφερε και πάλι το θέµα στο προσκήνιο και ο Ησυχασµός αποτέλεσε ένα από τα σηµεία αντιπαλότητας ανάµεσα στις αντιµαχόµενες παρατάξεις. Ο Καντακουζηνός υποστήριξε τον Ησυχασµό, ενώ οι αντίπαλοί του, και κυρίως ο πατριάρχης Ιωάννης Καλέκας, ήταν αντιησυχαστές. Από θεωρητική άποψη τη δεκαετία του 1340 και έως τον θάνατό του το 1346/7 ηγήθηκε των αντιησυχαστών ο Γρηγόριος Ακίνδυνος, ενώ αργότερα αναδείχτηκε ως ηγετική µορφή των πολέµιων του Ησυχασµού ο γνωστός ιστοριογράφος και λόγιος Νικηφόρος Γρηγοράς. Ο κυριότερος ηγέτης και υπερασπιστής των απόψεων των ησυχαστών υπήρξε ο Γρηγόριος Παλαµάς, ο οποίος µε τα συγγράµµατά του υποστήριξε την ορθότητα των θέσεων του Ησυχασµού και βοήθησε στην τελική ένταξη του κινήµατος στο ορθόδοξο δόγµα. Γι αυτό οι ησυχαστές αναφέρονται συχνά και ως παλαµίτες και ο Γρηγόριος Παλαµάς µετά τον θάνατό του το 1359 τιµήθηκε ως άγιος της ορθόδοξης Εκκλησίας. Το 1344 ο Ιωάννης Καντακουζηνός έχοντας ως βάση το Διδυµότειχο και στηριζόµενος σε συµµαχικά του τουρκικά στρατεύµατα άρχισε να σηµειώνει σηµαντικές επιτυχίες στη Θράκη και παλαιοί συνεργάτες της αντιβασιλείας φάνηκαν να αλλάζουν στρατόπεδο και να προσέρχονται στην παράταξή του. Την ίδια χρονιά όµως έχασε την υποστήριξη του πιστότερου συµµάχου του, του εµίρη του Αϊδινίου Οµούρ. Γιατί τη χρονιά αυτή η αντιτουρκική Ένωση (Λίγκα) των Δυτικών κατάφερε επιτέλους να καταλάβει το λιµάνι της Σµύρνης και να στερήσει από τον Οµούρ τη σηµαντικότερη έξοδό του προς το Αιγαίο. Ο Οµούρ κατανάλωσε όλες του τις δυνάµεις τα επόµενα χρόνια και έως τον θάνατό του το 1348 στην προσπάθεια για την ανακατάληψη της Σµύρνης. Ο ίδιος σκοτώθηκε στην Στη φωτογραφία, εννέα µετάλλινα επιρράµµατα από φύλλα

16 προσπάθειά του αυτή χωρίς να µπορέσει να ξαναπάρει το σηµαντικό λιµάνι της µικρασιατικής ακτής. Η Σµύρνη θα παραµείνει στα χέρια των δυτικών δυνάµεων για περισσότερο από µισό αιώνα, έως την επιδροµή των Μογγόλων στη Μικρά Ασία το Ο Καντακουζηνός όµως δε δυσκολεύτηκε να βρει άλλους συµµάχους ανάµεσα στους Τουρκοµάνους εµίρηδες της Μικράς Ασίας. Ύστερα από µια πρόσκαιρη συνεργασία µε τον εµίρη της Λυδίας Σαρουχάν στράφηκε αποφασιστικά προς τον αρχηγό των Οθωµανών Ορχάν, ο οποίος αποδείχτηκε πολύ πρόθυµος να εµπλακεί στην εµφύλια διαµάχη των Βυζαντινών. Ο Καντακουζηνός µάλιστα έδωσε σε γάµο στον Ορχάν τη δευτερότοκη κόρη του Θεοδώρα. Φυσικά δεν επρόκειτο για κανονικό γάµο, γιατί κάτι τέτοιο δεν µπορούσε να γίνει ανάµεσα σε έναν µουσουλµάνο και µια χριστιανή, η παράδοση της µόλις εξάχρονης νύφης όµως έγινε µε µια επίσηµη τελετή στη Σηλύβρια, στην ευρωπαϊκή ακτή της θάλασσας του Μαρµαρά, και την παρακολούθησαν όλα τα µέλη της οικογένειας του Καντακουζηνού. Ούτε έγινε η Θεοδώρα µια απλή οδαλίσκη στο χαρέµι του Ορχάν, αλλά διατήρησε µια ξεχωριστή θέση, έµεινε πιστή στην ορθόδοξη χριστιανική πίστη της και άσκησε ένα πλούσιο φιλανθρωπικό έργο προς τους φτωχούς και τους αιχµαλώτους των Οθωµανών. Επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη µετά τον θάνατο του Ορχάν το Η σύγχρονη βιβλιογραφία κατηγόρησε συχνά τον Καντακουζηνό που έδωσε την κόρη του σε έναν ηµιβάρβαρο ηγεµόνα, για να εξασφαλίσει στρατιωτική βοήθεια για τη συνέχιση του εµφυλίου πολέµου. Κάτι τέτοιο όµως ήταν µια συνηθισµένη πολιτική για τις βυζαντινές αυτοκρατορικές οικογένειες και δεν αποτελούσε πρωτοτυπία του Καντακουζηνού. Το χειρότερο ήταν ότι τα τουρκικά στρατεύµατα που προσέφερε ο Ορχάν προς ενίσχυση του γαµπρού του ήταν ακόµη πιο άγρια από τον στρατό του Οµούρ και µε τις καταστροφές που προκαλούσαν µε το πέρασµά τους µετέτρεψαν πολύ γρήγορα τη Θράκη σε «έρηµη χώρα». Κάτω από τις συνθήκες αυτές η αντιβασιλεία βρέθηκε σε πολύ δύσκολη θέση και στη βυζαντινή πρωτεύουσα παρουσιάστηκαν µεγάλες ελλείψεις ακόµη και από βασικά τρόφιµα. Ο Αλέξιος Απόκαυκος προχώρησε σε νέες προγραφές ευκατάστατων κατοίκων της Κωνσταντινούπολης προκειµένου να εξασφαλίσει και πάλι χρήµατα. Στις 11 Ιουλίου του 1345 επισκέφθηκε µόνος του, χωρίς την προσωπική του φρουρά, τους φυλακισµένους στις φυλακές των ανακτόρων, πιθανότατα για να τους πιέσει να του οµολογήσουν πού Ο µέγας δούκας Αλέξιος Απόκαυκος, πρωταγωνιστής των

17 είχαν κρυµµένα τα χρήµατά τους. Οι φυλακισµένοι όµως επιτέθηκαν στον Απόκαυκο και τον σκότωσαν. Πλήρωσαν βέβαια πολύ ακριβά την ενέργειά τους αυτή, γιατί οι περισσότεροι, πάνω από 200 σύµφωνα µε τις πηγές, εκτελέστηκαν αµέσως από τους µισθοφόρους στρατιώτες των ανακτόρων. Ο Καντακουζηνός δεν πρόλαβε να επωφεληθεί αµέσως από τη δολοφονία του πιο δραστήριου από τους αντιπάλους του. Ο ίδιος προσπαθούσε την περίοδο αυτή να αποτρέψει την κατάληψη των Σερρών από τον Στέφανο Δουσάν και δεν βρισκόταν κοντά στην Κωνσταντινούπολη. Έδωσε έτσι την ευκαιρία στα άλλα δύο µέλη της αντιβασιλείας, τη βασίλισσα Άννα και τον πατριάρχη Ιωάννη Καλέκα, να κυριαρχήσουν και πάλι στην πρωτεύουσα. Είναι φανερό όµως ότι η δολοφονία του Αλεξίου Αποκαύκου σήµανε την αρχή του τέλους για τον σκληρό εµφύλιο πόλεµο. Το ίδιο καλοκαίρι του 1345 ο γιος του Αλεξίου, ο Ιωάννης Απόκαυκος, αντιπρόσωπος της κεντρικής κυβέρνησης στη Θεσσαλονίκη είχε την ίδια τύχη µε τον πατέρα του. Δυσαρεστηµένος από τη διακυβέρνηση των Ζηλωτών, οι οποίοι εξακολουθούσαν να κρατούν την εξουσία στα χέρια τους παραµερίζοντας τον ίδιο σε δευτερεύουσα θέση, προκάλεσε τον θάνατο του αρχηγού τους Μιχαήλ Παλαιολόγου και στη συνέχεια προσπάθησε να έρθει σε συνεννόηση µε τους Καντακουζηνικούς στη Βέροια και να ζητήσει ενισχύσεις από τον γιο του Ιωάννη, τον Μανουήλ Καντακουζηνό, για να µπορέσει να νικήσει τους Ζηλωτές και να οδηγήσει την πόλη στην παράταξη του Καντακουζηνού. Πριν προλάβει όµως να προχωρήσει περισσότερο οι Ζηλωτές αντέδρασαν έντονα και µε νέο αρχηγό τον µετριοπαθή έως τότε Ανδρέα Παλαιολόγο περικύκλωσαν τον Ιωάννη Απόκαυκο και τους οπαδούς του στην ακρόπολη της πόλης και τους σκότωσαν σχεδόν όλους. Στη Θεσσαλονίκη ακολούθησε ένα νέο κύµα βιαιοτήτων και καταστροφών µε τους Ζηλωτές να µένουν και πάλι απόλυτοι κυρίαρχοι στην πόλη. Η προσπάθεια της Άννας της Σαβοΐας να συµµαχήσει µε τους Βουλγάρους δεν είχε ουσιαστικά αποτελέσµατα, ενώ ο Καντακουζηνός µε τους Τούρκους συµµάχους του κυριάρχησε σταδιακά σε ολόκληρη τη Θράκη. Σηµαντικό ρόλο στη Θράκη έπαιξε την εποχή αυτή και ένας τοπικός άρχοντας, ο Μοµτσίλο, ο οποίος, αφού άλλαξε στρατόπεδο αρκετές φορές υποστηρίζοντας άλλοτε τον Καντακουζηνό και άλλοτε την αντιβασιλεία, εγκαταστάθηκε ως ανεξάρτητος ηγεµόνας στη Ροδόπη και απειλούσε όλη τη γύρω περιοχή. Τελικά τα συµµαχικά στον Καντακουζηνό τουρκικά στρατεύµατα, κατόρθωσαν να Κούπα που ανήκε σε βασιλικούς ή κοσµικούς και εκκλησι-

18 τον εξουδετερώσουν το Η στροφή του ενδιαφέροντος του Ιωάννη Καντακουζηνού προς τη Θράκη είχε αρνητική εξέλιξη για τις δυτικότερες βυζαντινές επαρχίες. Ο Στέφανος Δουσάν κατέλαβε τις Σέρρες τον Σεπτέµβριο του 1345 και στη συνέχεια άλλα µικρότερα κάστρα στη Μακεδονία. Όπως ο ίδιος άφηνε να εννοηθεί, επόµενος στόχος του ήταν η Θεσσαλονίκη και, γιατί όχι, η ίδια η Κωνσταντινούπολη. Την ηµέρα του Πάσχα, τον Απρίλιο του 1346, στα Σκόπια ο Δουσάν στέφθηκε αυτοκράτορας «Σέρβων και Ρωµαίων», από τον αρχιεπίσκοπο της Σερβικής Εκκλησίας, τον οποίο ο ίδιος είχε αναγάγει σε πατριάρχη. Οι απώτερες φιλοδοξίες του ήταν πια ολοφάνερες. Έναν µήνα αργότερα, τον Μάιο του 1346, ο Καντακουζηνός, παρακινηµένος από την αντίστοιχη ενέργεια του Δουσάν, επωφελήθηκε από την παρουσία του πατριάρχη Ιεροσολύµων στην περιοχή και στέφτηκε και ο ίδιος αυτοκράτορας στην Αδριανούπολη. Εκπλήρωσε έτσι µια υπόσχεση που είχε δώσει στον εαυτό του και στους οπαδούς του τέσσερα χρόνια νωρίτερα κατά την ανακήρυξή του στο Διδυµότειχο. Εξακολούθησε βέβαια να διακηρύσσει ότι συναυτοκράτορας του παρέµενε ο νόµιµος διάδοχος του Η µεταφορά του διοικητικού κέντρου της Βασιλεύουσας Ο Καντακουζηνός παρουσιάζει ως εξής τη συµφωνία του Φεβρουαρίου 1347: «Συµφώνησαν να βασιλεύουν µαζί ο βασιλέας Καντακουζηνός και ο Ιωάννης Παλαιολόγος, ο νέος βασιλέας. Και να έχουν καλές σχέσεις µεταξύ τους και την καλή διάθεση που ταιριάζει ανάµεσα σε πατέρες και παιδιά. Και να υπακούει ο νέος βασιλέας στον πρεσβύτερο σε όλα λόγω της ηλικίας του και για δέκα χρόνια να του παραχωρήσει το δικαίωµα να παίρνει τις αποφάσεις και να τις εκτελεί. Και ύστερα από δέκα χρόνια θα µπορεί να συµµετέχει στην εξουσία. Τέτοιοι όρκοι αποφασίστηκαν και ορκίστηκε ο ίδιος ο βασιλιάς και η βασίλισσα Άννα µαζί µε τον γιο της ότι ποτέ δεν θα τους παραβούν. Και όταν ολοκληρώθηκαν οι όρκοι, αυτοί που ήταν µέσα στο παλάτι άνοιξαν τις πύλες των ανακτόρων και υποδέχτηκαν τον βασιλέα στις 8 Φεβρουαρίου του έτους 6855, ινδικτιώνα 15η (δηλ =1347)». Ιωάννης Καντακουζηνός τ. 2, σ

19 θρόνου Ιωάννης Ε Παλαιολόγος και όχι ο πρωτότοκος γιος του Ματθαίος, όπως επιζητούσαν κάποιοι από τους θερµούς υποστηρικτές του. Μέσα στην Κωνσταντινούπολη η κατάσταση συνεχώς χειροτέρευε, αλλά ο Καντακουζηνός δεν βιάστηκε να επωφεληθεί από την αυξανόµενη δυσαρέσκεια κατά της αντιβασιλείας. Τους τελευταίους µήνες του 1346 εγκαταστάθηκε στη Σηλυβρία, για να µπορεί να παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις µέσα στην πρωτεύουσα. Τελικά στις 2 Φεβρουαρίου του 1347 ύστερα από συνεννόηση µε τον Γενουάτη µισθοφόρο Φακεολάτο και τους ανθρώπους του ο Καντακουζηνός µε µια προσωπική φρουρά από περίπου στρατιώτες µπήκε στην Κωνσταντινούπολη και πολιόρκησε για λίγες µέρες τα ανάκτορα των Βλαχερνών και στις 8 Φεβρουαρίου έγινε δεκτός στο παλάτι από την Άννα της Σαβοΐας και τους γιους της. Η συµφωνία που υπογράφηκε τότε στα ανάκτορα των Βλαχερνών παραχωρούσε την εξουσία για δέκα χρόνια στον Ιωάννη ΣΤ Καντακουζηνό, ενώ ο νεαρός Ιωάννης Ε Παλαιολόγος, που ήταν τότε 15 ετών, παρέµενε συµβασιλέας. Παράλληλα ο Ιωάννης Καντακουζηνός υποσχέθηκε αµνηστία για όλους όσους είχαν εµπλακεί στον εµφύλιο πόλεµο των τελευταίων έξι χρόνων. Λίγο νωρίτερα ο αντιησυχαστής πατριάρχης Ιωάννης Καλέκας είχε καθαιρεθεί από σύνοδο, την οποία συγκάλεσε η βασίλισσα Άννα ως ένδειξη καλής θέλησης προς τους ησυχαστές οπαδούς του Καντακουζηνού. Η επικράτηση του Καντακουζηνού σήµανε τη λήξη του µακροχρόνιου και αιµατηρού εµφυλίου πολέµου και πανηγυρίστηκε όχι µόνο από τους οπαδούς του αλλά και από τους περισσότερους κατοίκους της βυζαντινής πρωτεύουσας. Ο λόγιος Δηµήτριος Κυδώνης, στενός συνεργάτης τα επόµενα χρόνια του αυτοκράτορα, συνέγραψε δύο πανηγυρικούς λόγους, στους οποίους επαινεί τον Καντακουζηνό περισσότερο για την επιείκεια και την ανοχή του απέναντι στους αντιπάλους του παρά για την επιτυχία του να µπει νικητής στην Κωνσταντινούπολη και ουσιαστικά να κερδίσει τον εµφύλιο πόλεµο. Το κίνηµα των Ζηλωτών στη Θεσσαλονίκη ( ) Από όλα τα επαναστατικά κινήµατα που ξέσπασαν στις πόλεις της Βυζαντινής αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια του εµφυλίου πολέµου µεταξύ του Ιωάννη Καντακουζηνού και της αντιβασιλείας του Ιωάννη Ε Παλαιολόγου το µεγαλύτερο σε χρονική έκταση και σε ένταση ήταν το κίνηµα των Ζηλωτών στη Θεσσαλονίκη. Το καλοκαίρι του 1342 Δηνάριο Νεµανιδών, πιθανότατα του κράλη της Σερβίας,

20 µια οµάδα των κατοίκων της πόλης εξεγέρθηκε και υποχρέωσε τον διοικητή της πόλης Θεόδωρο Συναδηνό µε τη φρουρά του να εγκαταλείψει τη Θεσσαλονίκη. Στη συνέχεια οι επαναστάτες οργανώθηκαν και επέβαλαν την εξουσία τους στην πόλη, χρησιµοποιώντας συχνά βίαια µέσα και στρεφόµενοι κυρίως κατά των φίλων του Καντακουζηνού, τους οποίους και έδιωξαν έξω από τα τείχη ή τους ανάγκασαν να κρυφτούν. Η αντιβασιλεία από την Κωνσταντινούπολη έσπευσε να επωφεληθεί από την αναστάτωση που προκλήθηκε στη δεύτερη πόλη της αυτοκρατορίας και ο Αλέξιος Απόκαυκος κατέπλευσε µε πλοία στο λιµάνι της Θεσσαλονίκης, ενίσχυσε τους επαναστάτες και τους βοήθησε να αποτρέψουν την είσοδο του Καντακουζηνού στην πόλη. Οι επαναστάτες αυτοονοµάστηκαν Ζηλωτές και στην αρχή ήταν µια ολιγάριθµη οµάδα, σταδιακά όµως ενέταξαν στις τάξεις τους περισσότερους πολίτες και έγιναν πολυάριθ- µοι. Τα επόµενα χρόνια η Θεσσαλονίκη διοικήθηκε από τους αρχηγούς των Ζηλωτών και από έναν αντιπρόσωπο της κεντρικής κυβέρνησης της Κωνσταντινούπολης, ο οποίος όµως δεν ασκούσε ουσιαστική εξουσία. Γνωστά ονόµατα συνεργατών της αντιβασιλείας στάλθηκαν κατά διαστήµατα στη Θεσσαλονίκη, όπως ο Ιωάννης Βατάτζης και ο δευτερότοκος γιος του Αλεξίου Αποκαύκου, Ιωάννης Απόκαυκος. Οι κάτοικοι της πόλης πέρασαν βέβαια εξαιρετικά δύσκολες ώρες, γιατί βρέθηκαν για µεγάλα χρονικά διαστήµατα αποκοµµένοι από την ύπαιθρο και τις καλλιεργήσιµες εκτάσεις έξω από τα τείχη, τις οποίες λεηλατούσαν σερβικά ή τουρκικά στρατεύµατα, συµµαχικά της µιας ή της άλλης παράταξης. Μεγάλη κρίση πέρασε το καθεστώς της Θεσσαλονίκης το καλοκαίρι του 1345, όταν ο Ιωάννης Απόκαυκος εκδήλωσε τη δυσαρέσκειά του προς τον αρχηγό των Ζηλωτών Μιχαήλ Παλαιολόγο, ο οποίος έπαιρνε όλες τις σηµαντικές αποφάσεις για την πόλη, και προκάλεσε τη δολοφονία του. Στη συνέχεια προσπάθησε να έρθει σε συνεννόηση µε τον Μανουήλ Καντακουζηνό, που την εποχή αυτή έδρευε στη Βέροια, και να αλλάξει στρατόπεδο. Η αντίδραση όµως ήρθε γρήγορα από τους Ζηλωτές, οι οποίοι µε νέο αρχηγό τον Ανδρέα Παλαιολόγο συνέλαβαν και σκότωσαν τον Ιωάννη Απόκαυκο και τους οπαδούς του. Ένα νέο κύµα βιαιοτήτων, δηµεύσεων και φόνων ξέσπασε µέσα στην πόλη και οι Ζηλωτές, αφού επέβαλαν την απόλυτη θέλησή τους, έµειναν κυρίαρχοι στη Θεσσαλονίκη ακόµη και µετά την επικράτηση του Ιωάννη Καντακουζηνού στην Κωνσταντινούπολη και το τέλος του εµφυλίου πολέµου το 1347.

21 Μόνο το 1350 οι Ζηλωτές, αποκοµµένοι εντελώς από τη γύρω περιοχή και έχοντας χάσει τα λαϊκά τους ερείσµατα, επειδή σχεδίαζαν να παραδώσουν την πόλη στον Στέφανο Δουσάν, αναγκάστηκαν να παραιτηθούν από την εξουσία. Ο αρχηγός τους Ανδρέας Παλαιολόγος αποσύρθηκε ως µοναχός στο Άγιον Όρος και ο Ιωάννης ΣΤ Καντακουζηνός, συνοδευόµενος από το νεαρό Ιωάννη Ε Παλαιολόγο έγιναν δεκτοί στη συµβασιλεύουσα. Μεσολαβητικός και θετικός στις εξελίξεις αυτές πρέπει να ήταν ο ρόλος του τελευταίου εκπροσώπου της κεντρικής κυβέρνησης στη Θεσσαλονίκη, του Αλεξίου Λάσκαρη Μετοχίτη. Από τότε έπαψε η αποµόνωση της πόλης και η Θεσσαλονίκη εντάχθηκε µέσα στο γενικότερο διοικητικό πλαίσιο της Αυτοκρατορίας. Πρόβληµα παραµένει η µονόπλευρη πληροφόρηση για τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης, εφόσον όλοι οι σύγχρονοι συγγραφείς που αναφέρονται στο κίνηµα είναι εχθρικά διατεθειµένοι απέναντι στους Ζηλωτές. Τόσο οι ιστοριογράφοι της εποχής, ο Ιωάννης Καντακουζηνός και ο Νικηφόρος Γρηγοράς, όσο και οι λόγιοι, όπως ο Δηµήτριος Κυδώνης και ο µετέπειτα πατριάρχης Φιλόθεος Κόκκινος ( και ) ή ο µετέπειτα µητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γρηγόριος Παλαµάς, βλέπουν την επανάσταση των Ζηλωτών ως µια «αταξία και σύγχυση», που δεν ταιριάζει στη σωστή, παραδοσιακή και δίκαιη διαβίωση. Όλοι οι παραπάνω συγγραφείς είναι αριστοκρατικής καταγωγής, ανήκουν στην παράταξη του Καντακουζηνού και δεν µπορούν να βρουν τίποτε θετικό στο κίνηµα της Θεσσαλονίκης. Μόνο τα Βραχέα Χρονικά, γραµµένα από ανώνυµους συγγραφείς, κάνουν κάποιες σύντοµες µνείες στην επανάσταση της Θεσσαλονίκης και παρουσιάζουν την κατάσταση πιο ουδέτερα, όχι όµως εντελώς θετικά. Είναι λοιπόν πολύ δύσκολο σήµερα να σχηµατίσουµε µια σαφή εικόνα για όσα συνέβησαν στη Θεσσαλονίκη από το 1342 ως το Οπωσδήποτε το καθεστώς που επέβαλαν οι Ζηλωτές ήταν παράξενο για τα βυζαντινά δεδοµένα. Ο Νικηφόρος Γρηγοράς στη Ρωµαϊκή Ιστορία του συγκρίνει το πολίτευµα των Ζηλωτών µε όλα τα παλαιότερα πολιτεύµατα που γνώριζε και το βρίσκει εντελώς ιδιόρρυθµο. Είναι όµως εντελώς απίθανο να φανταστούµε ότι οι Ζηλωτές διατήρησαν την εξουσία στη Θεσσαλονίκη για οκτώ χρόνια έχοντας συνεχώς εχθρικές σχέσεις µε την πλειονότητα των κατοίκων της. Και είναι επίσης απλοϊκό να πιστέψουµε ότι οι φτωχοί κάτοικοι ήταν οι επαναστάτες και όλοι οι πλούσιοι αντίπαλοί τους. Οι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης, όπως και όλοι οι κάτοικοι των µεγάλων πόλεων της αυτοκρατορίας την εποχή αυτή, Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαµάς σε λεπτοµέρεια από το παρεκ-

22 ονοµάζονται γενικά πολίτες και χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες, τρεις µοίρες, όπως λένε οι πηγές. Την πρώτη µοίρα αποτελούσαν η βουλή και οι άριστοι, οι εν τέλει, οι µάλιστα εν λόγω, οι δυνατοί, δηλαδή οι πιο πλούσιοι από τους κατοίκους, αυτοί που συµµετείχαν στη διοίκηση της πόλης, «οἷς ἦσαν κτήσεις ἀγρών καί ἀγέλαι ποιµνίων καί ζεύγη βοῶν» σύµφωνα µε τον Νικηφόρο Γρηγορά. Όλοι αυτοί στήριζαν τον πλούτο και τη δύναµή τους στην αγροτική οικονοµία, στην οποία κατά παράδοση στηρίζονταν όλες οι πλούσιες οικογένειες στο Βυζάντιο. Ακολουθούσε η δεύτερη ή µέση µοίρα, την οποία αποτελούσαν µικρότεροι ιδιοκτήτες Χαρακτηρισµός του Νικηφόρου Γρηγορά για το πολίτευµα των Ζηλωτών: «Η Θεσσαλονίκη δεν ήθελε να πάει µε κανέναν, ούτε µε τον Καντακουζηνό ούτε µε τον ηγεµόνα των Σέρβων. Γιατί στην πόλη επικρατούσε εδώ και καιρό µια επανάσταση και πρωτοστατούσε σ αυτήν η οµάδα των ονοµαζόµενων Ζηλωτών. Το πολίτευµά της δεν έµοιαζε µε κανένα άλλο πολίτευµα, γιατί δεν ήταν ολιγαρχικό, σαν αυτό που τα παλιά χρόνια ο Λυκούργος είχε επιβάλει στους Λακεδαιµονίους, ούτε δηµοκρατικό, όπως ήταν το πολίτευµα των Αθηναίων από τότε που ο Κλεισθένης διαίρεσε τις τέσσερις φυλές σε δέκα. Ούτε ήταν σαν το πολίτευµα που ο Ζάλευκος θεώρησε καλύτερο για τους Επιζεφύριους Λοκρούς ούτε σαν αυτό που ο Χαρώνδας ο Καταναίος έδωσε στους κατοίκους της Σικελίας. Ούτε ήταν ανάµειξη δύο ή περισσότερων πολιτευµάτων που σχηµάτιζαν ένα καινούριο, όπως ήταν το πολίτευµα των Κυπρίων και αυτό που επικράτησε στο δήµο της αρχαίας Ρώµης, αφού ο δήµος επαναστάτησε κατά των υπάτων. Αλλά ήταν µια παράξενη οχλοκρατία που πάει και έρχεται όπως τύχει. Γιατί µερικοί θρασύτεροι αυτοχειροτονήθηκαν αρχηγοί και αποτέλεσαν ένα σύνολο, που κατατρέχει ανθρώπους κάθε ηλικίας και ως δηµαγωγοί παίρνουν µε το µέρος τους τον όχλο της πόλης και τον οδηγούν όπου αυτοί θέλουν και αφαιρούν από τους πλούσιους τις περιουσίες τους και οι ίδιοι περνούν ωραία και δίνουν διαταγές να µην υπακούει ο κόσµος σε κανέναν από τους ηγεµόνες έξω από την πόλη, αλλά κανόνας και νόµος να είναι ό,τι εκείνοι αποφασίζουν». Νικηφόρος Γρηγοράς, τ. 2, σ Από τα µέσα του 14ου αιώνα αναφέρεται στις πηγές η ύπαρξη

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Κατάσταση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 7 ου αιώνα: Επιδρομές Σλάβων και Αβάρων στη βαλκανική χερσόνησο Καταστροφή πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως S-65 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1578 Μια σειρά από επαναστάσεις πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878) οι οποίες είχαν τη δική τους σημασία. Με αυτές τις επαναστάσεις ασχολήθηκε ο Κύπριος ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α Α.1.1 Να καταγράψετε τις ενέργειες των επαναστατών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555)

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) 4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): Ρώμη, Βυζάντιο, βούλλα, συγχωροχάρτι, επιστήμη, Αναγέννηση, Μεσαίωνας, τυπογραφία. Από τα τέλη του

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 20 Μαΐου 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σχολικό βιβλίο, σελ. 141: «Ισχυρότερο όργανο να αδρανοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα Κεφ. 3. Από το σχίσμα των δύο εκκλησιών ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1054-1204) Υποκεφάλαιο 1. Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081) Φύλλο εργασίας 1. Από τον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ ΚΑΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, σελ. 1

Η ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ ΚΑΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, σελ. 1 Η ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ ΚΑΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, σελ. 1 Η Μεγάλη Ιδέα 19 ος αιώνας : εθνικά οράματα και εθνικές αποτυχίες Στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος του 1830 δεν περιλαμβανόταν παρά ένα μικρό τμήμα των περιοχών

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Οι Θετικές Επιστήμες στο Βυζάντιο Μέρος 1: Η πολιτικοκοινωνική κατάσταση

Οι Θετικές Επιστήμες στο Βυζάντιο Μέρος 1: Η πολιτικοκοινωνική κατάσταση Οι Θετικές Επιστήμες στο Βυζάντιο Μέρος 1: Η πολιτικοκοινωνική κατάσταση Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσική Τμήμα Φυσικής ΕΚΠΑ www..manosdanezis.gr Πως δημιουργείται ένα πολιτισμικό ρεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Με αφορμή την κινητή περιοδική έκθεση με τίτλο: «Κειμήλια Απελευθέρωσης Μακεδονίας-Βαλκανικοί Πόλεμοι 1912-13»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Με αφορμή την κινητή περιοδική έκθεση με τίτλο: «Κειμήλια Απελευθέρωσης Μακεδονίας-Βαλκανικοί Πόλεμοι 1912-13» Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας Τάξη: Ε Σχολικό έτος: 2012-13 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Με αφορμή την κινητή περιοδική έκθεση με τίτλο: «Κειμήλια Απελευθέρωσης Μακεδονίας-Βαλκανικοί Πόλεμοι

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

Επώνυµο Χατζηπέτρος Όνοµα Χριστόδουλος Προσωνυµία Βλάχµπεης - Χατζή Πασάς

Επώνυµο Χατζηπέτρος Όνοµα Χριστόδουλος Προσωνυµία Βλάχµπεης - Χατζή Πασάς Επώνυµο Χατζηπέτρος Όνοµα Χριστόδουλος Προσωνυµία Βλάχµπεης - Χατζή Πασάς Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επανάστασης, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Ιδιότητα Πρόκριτος, έµπορος, Φιλικός, στρατιωτικός Τόπος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου (Όπως τα κατέθεσε προφορικά η κ. Ιωάννα Τσαλίκη, εγγονή του Εμμανουήλ Τσαλίκη, τον Αύγουστο του 2011) Οικογενειακή φωτογραφία στη Λέρο,

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2012) XXX σχέδιο ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κράτος μέλος: Ελλάδα που συνοδεύει το έγγραφο ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ»

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΝΕΟΤΟΠΟΘΕΤΗΜΕΝΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΟ 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΚΤΟΥ 9 ΟΥ ΣΠ Αγαπητέ Κύριε-α Συνάδελφε. Με διαταγή του ΓΕΣ μετατίθεστε στο

Διαβάστε περισσότερα

Παύλεια. digitalarchive

Παύλεια. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Γιορτή που διεξάγεται στη Βέροια προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου. Τα γιορτάζονται κάθε Ιούνιο, στο Βήμα του Αποστόλου Παύλου, στο σημείο, δηλαδή, από όπου εκείνος μίλησε

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 2 ΔΕ

1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 2 ΔΕ Α/Α ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΦΟΡΕΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΣΤΕΡΟΒΥΖΑΝΤΙΝΗ

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΣΤΕΡΟΒΥΖΑΝΤΙΝΗ Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΣΤΕΡΟΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟ (1204-1461, 1479) Η αυτοκρατορία της Τραπεζούντας (1204-1461) Ένα από τα βυζαντινά κρατίδια που δηµιουργήθηκαν στα εδάφη της καταλυµένης από την Δ Σταυροφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. Δόγμα Τρούμαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ ΕΥΤΕΡΑ 3 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: EΞΙ (6) ΚΕΙΜΕΝΟ Θουκυδίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου Θέμα Α1 Να σημειώσετε στο τέλος κάθε πρότασης Σ (Σωστό) αν θεωρείτε ότι η πρόταση είναι σωστή ή Λ(Λάθος) αν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. όγµα Τρούµαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 1 ο : Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων & τη συνθήκη του Βερντέν Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Σ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ 1. Στόχοι της έρευνας Η ad-hoc έρευνα για τη µετάβαση από την αγορά εργασίας στη σύνταξη έχει τέσσερις βασικούς στόχους: Να διερευνήσει τον

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Λίγη ακόμη ιστορία... 4oς -- 5oς αιώνας Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 1 Α φάση Εξέτασης Οµάδα Α 1) ΠότεκαιγιαποιουςλόγουςιδρύθηκεηΑ ΑθηναϊκήΣυµµαχία; 2) Πότε εµφανίστηκε η αλφαβητική γραφή στον ελληνικό κόσµο και ποιες ανάγκεςεξυπηρετούσε;

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης 1 Η Μεσόγειος θάλασσα βρέχει την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική Στην Ευρώπη βρέχει τις εξής χώρες: Ισπανία, Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης 28 ΝΕΚΡΟΛΟΓΙΕΣ ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης μας Γιαννούλας, σφραγίζει μέ διακριτικότητα το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Χωρίς ποτέ να διεκδικήσει ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» Τζωρτζ 26, Πλ. Κάνιγγος, Αθήνα ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΔΕ) ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ (νέα ελληνική ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΛΙΝΟΡΘΩΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΩΝ: ΜΙΧΑΗΛ Η ΚΑΙ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ Β (1261-1328)

Η ΠΑΛΙΝΟΡΘΩΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΩΝ: ΜΙΧΑΗΛ Η ΚΑΙ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ Β (1261-1328) Η ΠΑΛΙΝΟΡΘΩΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΩΝ: ΜΙΧΑΗΛ Η ΚΑΙ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ Β (1261-1328) Οι πρώτες απώλειες στους Οθωµανούς στη Μικρά Ασία Μιχαήλ Η Παλαιολόγος (1261-1282) Η ανόρθωση της Κωνσταντινούπολης Τρεις εβδοµάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί να μη χορεύω στις μύτες;

Γιατί να μη χορεύω στις μύτες; Γιατί να μη χορεύω στις μύτες; Κείμενο της Celia Sparger, φυσιοθεραπεύτριας της Sadler s Wells School, συγγραφέως των βιβλίων Anatomy of Ballet και Beginning Ballet. Η συγγραφέας εκφράζει τη βαθύτατη ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Η ανατολική Μεσόγειος τους τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (13ος -- 15ος αιώνας) 13ος -- 15ος αιώνας

Κεφάλαιο 7. Η ανατολική Μεσόγειος τους τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (13ος -- 15ος αιώνας) 13ος -- 15ος αιώνας Κεφάλαιο 7 Η ανατολική Μεσόγειος τους τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας () Με τη Δ Σταυροφορία (1204) η Βυζαντινή Αυτοκρατορία διαλύθηκε και διαιρέθηκε. Κάποια από τα εδάφη της πήραν οι Βενετοί,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

Στη Στ τάξη δουλεύουμε ομαδικά και μαθαίνουμε για το Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Σελίδα 1 από 13

Στη Στ τάξη δουλεύουμε ομαδικά και μαθαίνουμε για το Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Σελίδα 1 από 13 Σελίδα 1 από 13 Εισαγωγικό σημείωμα Στο πλαίσιο των αρχών που διέπουν την ομαδο-συνεργατική προσέγγιση της διδασκαλίας, την εφαρμογή της οποίας ενθαρρύνει και ενισχύει από καιρό η Σχολή Μωραΐτη, αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Οκτώβριος 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου. 1ο ΕΚ Ευόσμου. Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ

2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου. 1ο ΕΚ Ευόσμου. Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ 2ο ΕΠΑΛ Ευόσμου 1ο ΕΚ Ευόσμου Πρόγραμμα Πολιτιστικών Θεμάτων ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ Μάρτιος 2015 Η Ελλάς ευγνωμονούσα Θ. Βρυζάκης (1858) Το γραφείο του Πρωθυπουργού Το πρώτο μισό του 19ου αιώνα η Ευρωπη γνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET20: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET20: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά την εξέλιξη του αριθμού και του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων στους Νομούς και στις Περιφέρειες στη Ζώνης Επιρροής της Εγνατίας Οδού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ 4 1. Εγγεγραμμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Α1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να γράψετε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΩΝ, ΤΗΛΕΦΩΝΩΝ ΚΑΙ FAX ΚΕΝΤΡΙΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΩΜΑΤΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Σ.ΕΠ.Ε.) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΝΤΥΠΩΝ Σ.ΕΠ.Ε.-Ο.Α.Ε.Δ.: https://eservices.yeka.gr ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή (11ος -- αρχές 13ου αιώνα)

Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή (11ος -- αρχές 13ου αιώνα) Κεφάλαιο 6 Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή () Μετά την πολιτική αστάθεια στα τέλη του 11ου αιώνα, την εξουσία στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία πήρε η δυναστεία των Κομνηνών (1081--1185). Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα