ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ:ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ:ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ"

Transcript

1 ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ:ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: Καψαλάκη Σταυρούλα ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Αναπληρωτής καθηγητής Πατέλης Δημήτριος Χανιά,

2 H ΠΑΡΟΥΣΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Μ.Δ.Ε) 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εκπαίδευση-παιδεία: ταυτόσημες έννοιες; Η παραγωγική συνιστώσα της εκπαίδευσης στην κοινωνία Ο κοινωνικός ρόλος της εκπαίδευσης στον καπιταλισμό... 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΠΕ Ο ρόλος της Τεχνολογίας Πληροφοριακή - Ψηφιακή Τεχνολογία ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΕΣΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Ή ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ; Η επικρατούσα τάση Η χρήση των υπολογιστών στις στρατηγικές μάθησης και μελέτης κατά τους υπέρμαχους της εισαγωγής των ΤΠΕ στην εκπαίδευση ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΠΕ Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην προσπάθεια ενσωμάτωσης των ΤΠΕ στην καθημερινότητα της τάξης σύμφωνα με την κυρίαρχη ιδεολογία Αποτελέσματα ερευνών όσον αφορά τη στάση των εκπαιδευτικών σχετικά με τις ΤΠΕ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ «Συμπτώματα» της χρήσης των νέων τεχνολογιών στους πολίτες και στους μαθητές στην κοινωνία της πληροφορίας στον καπιταλισμό Το σχολείο και το πανεπιστήμιο στην υπηρεσία της αγοράς Η εκπαίδευση στην Ελληνική πραγματικότητα Η συμβολή των νέων τεχνολογιών στον εκδημοκρατισμό της εκπαίδευσης ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Πληροφορία, γνώση και ικανότητα του σκέπτεσθαι Εκπαιδευτικό μοντέλο ενοποίησης θεωρίας και πράξης ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σε κάθε ιστορική φάση της ανθρώπινης κοινωνίας η τεχνολογία και η εκπαίδευση είναι άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους. Κάθε αλλαγή στην εκπαιδευτική διαδικασία επηρεάζεται από τις αλλαγές του χαρακτήρα και του επιπέδου ανάπτυξης της τεχνολογίας και αντίστροφα κάθε νέα εξέλιξη της τεχνολογίας επηρεάζεται από την αντίστοιχη ανάπτυξη της γνώσης των υποκειμένων που εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από τη ραγδαία ανάπτυξη των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών(τπε) και τις αλλαγές που έχουν επιφέρει οι τεχνολογίες αυτές στη ζωής μας. Ζούμε σε μια δικτυωμένη κοινωνία, όπου το Διαδίκτυο, ο προσωπικός υπολογιστής, τα κινητά τηλέφωνα και τα ψηφιακά πολυμέσα αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, επικοινωνούμε, ενημερωνόμαστε και ψυχαγωγούμαστε. Υποστηρίζεται ευρέως ότι το ενδιαφέρον που εκδηλώνεται για την ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών στην εκπαιδευτική πράξη πυροδοτείται αφ ενός, από την παρουσία τους σε όλες τις πτυχές των σύγχρονων κοινωνιών και αφ ετέρου, από τις δυνατότητες τους ως εκπαιδευτικών εργαλείων. Στην παρούσα εργασία γίνεται μια προσπάθεια ανάδειξης της σχέσης μεταξύ εκπαίδευσης και τεχνολογίας γενικότερα. Ειδικότερα θα ασχοληθούμε με την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών ως μέσο αλλά και ως επιστημονικό αντικείμενο στην εκπαίδευση, σύμφωνα με το Επιχειρησιακό σχέδιο «Η Παιδεία και η Κοινωνία της Πληροφορίας» του Υπουργείου Παιδείας. Θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι αναφερόμαστε στην εκπαιδευτική πραγματικότητα όπως αυτή διαμορφώνεται στην χώρα μας, η οποία ακολουθούσε και ακολουθεί τα πρότυπα των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών κοινωνιών και υλοποιεί τους στόχους που έθεσε το «Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας(2000)». Η Σύνοδος αυτή είχε δώσει έμφαση στην εισαγωγή των «νέων Τεχνολογιών της Πληροφορικής και των Επικοινωνιών» (ΤΠΕ) στην εκπαίδευση για την επίτευξη του στρατηγικού στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως το 2010: «να γίνει η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο». Όσον αφορά την εκπαίδευση, θα αναφερθούμε κυρίως στη πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια και θα δούμε πως υλοποιείται η εισαγωγή των νέων τεχνολογιών σε αυτές, βάσει των προγραμμάτων σπουδών του Υπουργείου Παιδείας. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο αυτής της εργασίας, αφού πρώτα αποσαφηνίσουμε την έννοια της εκπαίδευσης, θα προσπαθήσουμε να εξετάσουμε το 4

5 ρόλο και τη θέση της στη σύγχρονη κοινωνία και το κατά πόσο συμβάλλει στην κοινωνική πρόοδο. Στο δεύτερο κεφάλαιο, θα ασχοληθούμε με την τεχνολογία γενικά ως δομικό συστατικό στοιχείο της εργασιακής διαδικασίας και στη συνέχεια θα εξειδικεύσουμε στον τομέα της πληροφοριακής-ηλεκτρονικής τεχνολογίας. Στο τρίτο κεφάλαιο, θα περιγράψουμε την επικρατούσα τάση που διαμορφώνεται με την εισαγωγή των ΤΠΕ στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια εκπαίδευση και θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στο ερώτημα αν η Πληροφορική πρέπει να εισαχθεί στην εκπαιδευτική διαδικασία ως αυτόνομο επιστημονικό αντικείμενο ή ως μέσο διδασκαλίας και απόκτησης δεξιοτήτων χειρισμού Η/Υ. Στο τέταρτο κεφάλαιο, θα παρουσιάσουμε αποτελέσματα ερευνών για τις στάσεις και συμπεριφορές των εμπλεκομένων στην εκπαιδευτική διαδικασία που αφορά τις Τεχνολογίες της Πληροφορικής και των Επικοινωνιών (ΤΠΕ). Στο πέμπτο κεφάλαιο, θα αναφερθούμε σε κριτικές που έχουν ασκηθεί όσον αφορά την κυρίαρχη τάση εισαγωγής των ΤΠΕ, στο πλαίσιο του καπιταλιστικού συστήματος παραγωγής, στις τρεις βαθμίδες εκπαίδευσης. Στο έκτο κεφάλαιο, θα προσπαθήσουμε να προτείνουμε εναλλακτικούς τρόπους διεξαγωγής της εκπαιδευτικής διαδικασίας και τέλος στον επίλογο παραθέτουμε κάποια συμπεράσματα - προβληματισμούς πάνω στη διαμορφωνόμενη εκπαιδευτική και κατ επέκταση κοινωνική πραγματικότητα. Σε παράρτημα παραθέτουμε το διαθεματικό ενιαίο πλαίσιο προγράμματος σπουδών για τη διδασκαλία της Πληροφορικής στην υποχρεωτική εκπαίδευση, έτσι όπως υποδεικνύεται από το Υπουργείο Παιδείας στο πλαίσιο του Επιχειρηματικού σχεδίου «Η Παιδεία και η Κοινωνία της Πληροφορίας». 5

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 1.1 Εκπαίδευση-παιδεία: ταυτόσημες έννοιες; Μόνη η πολυμάθεια δεν καλλιεργεί το νου. Ηράκλειτος Για πολλούς η εκπαίδευση αποτελεί το βασικότερο θεσμό κοινωνικοποίησης του ατόμου. Μέσω αυτής επιτυγχάνεται η μεταβίβαση της κοινωνικής κληρονομιάς από τη μια γενιά στην άλλη. Σε κάθε κοινωνία τα νέα μέλη μέσω της εκπαίδευσης αποδέχονται και ταυτίζονται με το κοινωνικό σύνολο, εντάσσονται και εσωτερικεύουν τα κανονιστικά πρότυπα (Τσαούσης:1987,σ.552) και γενικότερα αφομοιώνουν κοινωνικούς, τρόπους αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον και με τους άλλους ανθρώπους. Κρίνουμε σκόπιμο να παραθέσουμε κάποιες διευκρινίσεις που αφορούν τις έννοιες της παιδείας και της εκπαίδευσης, με τις οποίες θα ασχοληθούμε διεξοδικά στην παρούσα εργασία. Με την ευρύτερη έννοια του όρου, παιδεία είναι «η σχεδιοποιημένη ή αυθόρμητη πρακτική, γνωστική, ηθική, αισθητική, διανοητική κ.ο.κ. επίδραση που ασκείται στα μέλη της κοινωνίας, ιδιαίτερα από την εκάστοτε ώριμη γενιά στη νεότερη. Είναι το συνειδητά ή αυθόρμητα συγκροτούμενο σύστημα κοινωνικών παραγόντων που επιδρούν καθοριστικά στην ανάπτυξη των ατόμων, η ενότητα όλων των μέσων, των τρόπων και των μορφών (διαγενεακής και μη) αλληλεπίδρασης των ανθρώπων που εξασφαλίζει την αναπαραγωγή και ανάπτυξη της ζωής και του συνόλου του υλικού και πνευματικού πολιτισμού»(πατέλης:2002,σ.53). Συχνά τίθεται το ερώτημα εάν οι όροι παιδεία και εκπαίδευση ταυτίζονται. Στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες, όπου κυριαρχεί η διάκριση και αντίθεση μεταξύ χειρωνακτικής και πνευματικής εργασίας, οι εν λόγω όροι χρησιμοποιούνται για να νοηματοδοτήσουν αυτά τα είδη εργασίας. Έτσι συχνά με τον όρο παιδεία θεωρούμε οτιδήποτε αφορά τον πνευματικό πολιτισμό και με τον όρο εκπαίδευση αναφερόμαστε στον υλικό πολιτισμό. Πιο συγκεκριμένα με τη στενή έννοια του όρου, παιδεία (αγωγή, διαπαιδαγώγηση) είναι «η διαμόρφωση και ανάπτυξη των φυσικών, ηθικών, 6

7 αισθητικών, και (δια -) νοητικών δυνάμεων του ατόμου», ενώ εκπαίδευση (μόρφωση) είναι «η διαδικασία εξοπλισμού του ατόμου με πρακτικές δεξιότητες, εμπειρικές και θεωρητικές (επιστημονικές) γνώσεις»(πατέλης:2002,σ.54). 1.2 Η παραγωγική συνιστώσα της εκπαίδευσης στην κοινωνία Ο ρόλος της εκπαίδευσης-παιδαγωγίας στη διαμόρφωση της ανθρώπινης συνείδησης είναι ουσιαστικός και κρίσιμος. Συχνά τίθεται το ερώτημα αν υπάρχει αυτονόμηση της παιδείας από τις κυρίαρχες κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις. Μπορεί η παιδεία να επενεργεί σ αυτές τις σχέσεις και να τις αλλάζει; Εξάλλου πώς και από ποιους διαμορφώνεται το περιεχόμενο της παιδείας; Πολλοί είναι αυτοί που θεωρούν ότι ο χώρος της εκπαίδευσης, κατεξοχήν αρμόδιος για τη συστηματική μετάδοση της παιδείας στην νέα γενιά και την διαμόρφωση της προσωπικότητας των νέων ανθρώπων, είναι χώρος αυτόνομος από τις κυρίαρχες κοινωνικές σχέσεις. Κατά τη δική μας εκτίμηση, το εκπαιδευτικό σύστημα δεν μπορεί να εξετασθεί μεμονωμένα, χωρίς δηλαδή να εξετασθεί το ευρύτερο σύστημα των κοινωνικών σχέσεων που επικρατεί σε κάθε ιστορική περίοδο. Και αυτό γιατί η ανάπτυξη μιας οργανωμένης και συστηματικής εκπαιδευτικής διαδικασίας, είναι άμεση συνάρτηση του συνόλου των θεωρητικών γνώσεων και των δεξιοτήτων που απαιτούνται από το εκάστοτε επίπεδο ανάπτυξης της υλικής παραγωγής και των ευρύτερων κοινωνικών σχέσεων (Πατέλης:2002,σ.56, Παυλίδης: 2002,σ.76). Πιο συγκεκριμένα, όπως αναφέρει ο Π. Παυλίδης,«όσο περισσότερο ανεπτυγμένος είναι ο κοινωνικός χαρακτήρας της εργασίας, όσο πιο άμεση και καθοριστική είναι η εμπλοκή της συλλογικής-κοινωνικής εργασίας (των επιτευγμάτων των σύγχρονων αλλά και των παρελθοντικών γενεών) στην εργασιακή δραστηριότητα του κάθε ατόμου, τόσο μεγαλύτερος είναι ο όγκος των αναγκαίων γνώσεων και των απαραίτητων πληροφοριών αναφορικά με τους κανόνες και τους σκοπούς χρήσης των τεχνικών-παρηγμένων από την κοινωνία μέσων, οι οποίες απαιτούνται για τη συμμετοχή του κάθε ατόμου στην παραγωγική δραστηριότητα και την κοινωνική ζωή, και, συνεπώς, τόσο περισσότερο σημαντικός και καθοριστικός γίνεται ο ρόλος της εκπαίδευσης στην αναπαραγωγή και εξέλιξη της κοινωνίας» (Παυλίδης:2002,σ.76). 7

8 Έτσι η εκπαίδευση στον καπιταλισμό καλείται να συμβάλλει αποφασιστικά στη διευρυμένη αναπαραγωγή της εργατικής τάξης με τη μετάδοση ολοένα και πιο διευρυνόμενων γνώσεων και καλλιέργεια ολοένα και πιο σύνθετων δεξιοτήτων ακολουθώντας την εξέλιξη των μέσων και των σχέσεων παραγωγής. Ο βασικός στόχος της δηλαδή είναι η παραγωγή του υποκειμένου της εργασίας (παραγωγική συνιστώσα της εκπαίδευσης), αφού ακόμα και ο χειρώνακτας εργάτης πρέπει να εξασφαλίσει ένα ελάχιστο επίπεδο γνώσεων για να εμπλακεί στην εργασιακή διαδικασία(πατέλης:2002, σ.55). Ειδικά λοιπόν στα πλαίσια του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, όπου κυριαρχεί η εργασία με σκοπό την ικανοποίηση των βιολογικών αναγκών, η εκπαίδευση περιορίζεται στη διαμόρφωση στους εργαζομένους ενός ελαχίστου επιπέδου εργασιακών ικανοτήτων. Η μέγιστη ανάπτυξη των εργασιακώνδημιουργικών ικανοτήτων που μπορούν να ενεργοποιηθούν στην εργασιακή δραστηριότητα θα ήταν σκοπός μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας που θα λάμβανε χώρα στα πλαίσια ενός συστήματος ελεύθερου καταμερισμού εργασίας (και όχι υποδουλωτικού όπως ισχύει στα πλαίσια του καπιταλισμού), όπου η εργασία θα πραγματοποιούνταν χάριν της ικανοποίησης της ανάγκης για εργασία, θα λειτουργούσε ως πεδίο ανάπτυξης της ατομικής νόησης και συνείδησης και θα αποσκοπούσε στην καθολική κοινωνική ανάπτυξη και ευημερία (Πατέλης:2003, σ.162, Πατέλης:2002, σ.95). 1.3 Ο κοινωνικός ρόλος της εκπαίδευσης στον καπιταλισμό Η κυρίαρχη αντίληψη και ρητορική υποστηρίζει ότι το σχολείο βρίσκεται σε δυσαρμονική σχέση με τις ραγδαίες αλλαγές που συντελούνται γύρω μας. Γι αυτόν το λόγο κάποιοι ισχυρίζονται ότι το σχολείο οφείλει, αξιολογώντας τους νέους τρόπους παραγωγής(συμπεριλαμβανομένων και των νέων τεχνολογιών) και τις αντίστοιχες «νέες ιδέες» που καθιερώνονται στην κοινωνία (όπως για παράδειγμα η απαίτηση για «ευέλικτη» εξειδίκευση, που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της «διαφοροποιημένης παραγωγής» και στις συχνές αλλαγές επαγγελμάτων), να αναπροσαρμοσθεί στις σύγχρονες ανάγκες των νέων και του περιβάλλοντος μέσα 8

9 στον οποίο αυτοί αναπτύσσονται, προκειμένου να επιτευχθεί η υπέρβαση της κρίσης του εκπαιδευτικού συστήματος. Στους παραπάνω ισχυρισμούς δεν υπάρχει καμία αναφορά σε κομβικά για την εκπαίδευση ζητήματα, που έχουν να κάνουν γενικά με τη προβληματική της ατομικής και κοινωνικής χειραφέτησης και προόδου. Δεν αποτελεί ζητούμενο η μέθοδος με την οποία ο κάθε εκπαιδευόμενος θα οδηγείται μετά από σκέψη στην αντικειμενική αλήθεια, τη γνώση (τη δύναμη σ ό,τι αφορά τον έλεγχο των συνθηκών της ζωής) και θα αναπτύσσεται ως αυτόνομο υποκείμενο (φορέας γνώσης και αυτογνωσίας, συνείδησης και αυτοσυνειδησίας). Απεναντίας, αποκρύπτεται σκόπιμα ότι η προτεινόμενη αναπροσαρμογή του σχολείου στα νέα δεδομένα αφορά την πλήρη υποταγή του στην αγορά και επιτάσσεται από τις ανάγκες του κεφαλαίου διεθνώς, για εκμετάλλευση της εργατικής τάξης. Σύμφωνα με την εν λόγω αντίληψη, η εκπαίδευση αποτελεί μορφή οικονομικής επένδυσης που στόχο πρέπει να έχει την εξασφάλιση υψηλών δεικτών οικονομικής ανάπτυξης και, κατά συνέπεια, θα πρέπει να αξιολογείται στη βάση ποσοτικά μετρήσιμων κριτηρίων οικονομικής αποτελεσματικότητας, όπως ακριβώς μια επιχείρηση. Ακόμα και η απαίτηση για «ευέλικτη» εξειδίκευση για την άσκηση του επαγγέλματος, δεν είναι κοινωνικά ουδέτερη, δεν πηγάζει από τον τεχνικό καταμερισμό εργασίας, αλλά αντίθετα καθορίζεται από τις ίδιες τις κοινωνικές σχέσεις παραγωγής, από τον υποδουλωτικό κοινωνικό καταμερισμό εργασίας, και παίζει καθοριστικό ρόλο στη διευρυμένη αναπαραγωγή των κοινωνικών τάξεων μέσα στο πλαίσιο των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής. Αποτέλεσμα του καταμερισμού εργασίας, που εκφράζεται με την αντίθεση χειρωνακτικής /διανοητικής εργασίας, είναι και ο διαχωρισμός της εκπαίδευσης σε γενική και επαγγελματική. Αφενός, η γενική εκπαίδευση φαίνεται να παρέχει έτοιμες θεωρητικές γνώσεις που προβάλλουν ως πιστή αντιγραφή μιας αμετάβλητης πραγματικότητας και τις οποίες οι μαθητές δυσκολεύονται να εφαρμόσουν για την επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων. Αφετέρου, το μοντέλο της επαγγελματικής εκπαίδευσης εξυπηρετεί τις ανάγκες αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης στην κεφαλαιοκρατική κοινωνία. Στο μοντέλο αυτό κυριαρχεί μια χρησιμοθηρική, εργαλειακή αντιμετώπιση της γνώσης και είναι προσανατολισμένο στη ανάπτυξη αποσπασματικών τεχνικών δεξιοτήτων (που αφορούν ένα συγκεκριμένο επάγγελμα) 9

10 και στην διαπαιδαγώγηση εργαζομένων υποταγμένων στο κυρίαρχο κοινωνικό σύστημα. Από το γεγονός αυτό, δηλαδή το ότι οι μαθητές υποβάλλονται και αποδέχονται το ρόλο τους ως υποταγμένων εργαζόμενων στα πλαίσια των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, έχει προκύψει η άποψη ότι η εκπαίδευση ανήκει στους ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους: εκτός από την απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων που θα επιτρέψουν στον εκπαιδευόμενο να ασκήσει το μελλοντικό κοινωνικό ρόλο του ως εργαζόμενος, εκτός από την παραγωγική συνιστώσα της (δηλαδή την παραγωγή του υποκειμένου της εργασίας), η εκπαίδευση ταυτόχρονα λειτουργεί ως μηχανισμός και πεδίο αναπαραγωγής της κυρίαρχης καπιταλιστικής ιδεολογίας και την επιβάλλει συνειδητά ή ασυνείδητα στο σύνολο των εμπλεκομένων στη εκπαιδευτική διαδικασία, δηλαδή των καθηγητών και κυρίως των μαθητών (Παυλίδης:2003,σ.91). Η διάκριση αυτή ανάμεσα στις δύο λειτουργίες είναι αναγκαία για να προσεγγίσουμε τα βασικά χαρακτηριστικά και τις αντιφάσεις που διαπερνούν την εκπαίδευση στον καπιταλισμό. Οι δύο όψεις της εκπαιδευτικής λειτουργίας είναι στενά συνδεδεμένες και σε κάθε συγκεκριμένη βαθμίδα ή κλάδο του εκπαιδευτικού μηχανισμού προωθούνται παράλληλα, μέσα από την παροχή στους εκπαιδευόμενους ενός σύνθετου σώματος γνώσεων, στάσεων, συμπεριφορών και προτύπων «κοινωνικών δεξιοτήτων»(στο ζήτημα αυτό θα αναφερθούμε αναλυτικά στο πέμπτο κεφάλαιο). 10

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΠΕ 2.1 Ο ρόλος της Τεχνολογίας Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε στην τεχνολογία. Πρώτα θα εξετάσουμε τους λόγους που διιστορικά οδήγησαν στην γέννηση και ανάπτυξη της και στη συνέχεια θα επιδιώξουμε να σκιαγραφήσουμε το ρόλο της στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Βασική επιδίωξη του ανθρώπινου είδους, σε κάθε ιστορική φάση της ανάπτυξης του, ήταν η ικανοποίηση των βιολογικών του αναγκών, προϋπόθεση για τη επιβίωση και την αναπαραγωγή του ως βιολογικού είδους. Για την ικανοποίηση αυτών των αναγκών βρισκόταν πάντα σε μια συνεχή σχέση-αλληλεπίδραση με το φυσικό περιβάλλον, προκειμένου να εξασφαλίσει τα απαιτούμενα για το σκοπό αυτό. Κάθε φορά που η φύση αφ εαυτής δεν ήταν σε θέση, λόγω πεπερασμένων διαθέσιμων αποθεμάτων, να ικανοποιήσει τις βιολογικές του ανάγκες ανέκυπτε η αναγκαιότητα της επενέργειας του ανθρώπου στις φυσικές διαδικασίες, δηλαδή η αναγκαιότητα της παραγωγής, η οποία ορίζεται ως «η διαμόρφωση αντικειμένων προς κατανάλωση χάριν της κατανάλωσης» (Ιωαννίδης: 2008,σ.2). Από την πρωτόγονη ακόμα φάση του ο άνθρωπος έφτασε στο συμπέρασμα ότι με τη χρήση κατάλληλων εργαλείων που χρησιμοποιούσε κατά την παραγωγική διαδικασία μπορούσε να πολλαπλασιάσει τις μυϊκές δυνάμεις του και να ξεπεράσει πιθανούς φυσικούς περιορισμούς του. Έτσι στη διάρκεια της εξέλιξης του το ανθρώπινο είδος κατάφερε να συνειδητοποιήσει τις τεράστιες δυνατότητες που του δίνονται από την απλή και μόνο γνώση των νόμων της φύσης και την εφαρμογή τους στην κατασκευή και χρήση εργαλείων, δηλαδή μέσων για την παραγωγή αντικειμένων προς κατανάλωση, απαραίτητων για την επιβίωση του. Τα μέσα αυτά αποτέλεσαν συστατικό στοιχείο της εργασιακής διαδικασίας πέραν του υποκειμένου, του αντικειμένου και του προϊόντος της εργασίας και στο σύνολο τους (από το πιο απλό ως το πιο σύνθετο) έχει αντικειμενοποιηθεί το σύνολο της πείρας και των γνώσεων που συσσώρευσε η ανθρωπότητα στην πορεία ανάπτυξης της κοινωνικής παραγωγής. Επίσης, δεδομένου ότι καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη του υποκειμένου διαδραματίζει η εργασία- η παραγωγή και οι παραγωγικές σχέσεις που καθορίζονται από τον συγκεκριμένο κάθε φορά τρόπο παραγωγής, ο οποίος με τη σειρά του, καθορίζεται από τα μέσα παραγωγής που διαθέτει ο άνθρωπος και από τις 11

12 δυνατότητες που του προσφέρουν, αντιλαμβανόμαστε τη βαρύνουσα σημασία των μέσων αυτών στη διαμόρφωση του ίδιου του ανθρώπου ως υποκειμένου της εργασιακής διαδικασίας. Όλα αυτά τα στοιχεία που αποτελούν τον εμπράγματο παράγοντα στην εργασιακή διαδικασία, δηλαδή τα εργαλεία-μέσα παραγωγής καθώς και οι γνώσεις, οι τεχνικές και οι μέθοδοι που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος για να παρεμβαίνει διαμορφωτικά ή διορθωτικά στο περιβάλλον, για να κατασκευάζει αντικείμενα από πρώτες ύλες και για να χρησιμοποιεί τα διάφορα τεχνήματα στην επιδίωξη συγκεκριμένων σκοπών η αποτελεσμάτων με απώτερο στόχο την ικανοποίηση των αναγκών του, αποτελούν κατά κύριο λόγο την τεχνολογία. Ο όρος τεχνολογία συμπεριλαμβάνει και τον επιστημονικό κλάδο που επεξεργάζεται και τελειοποιεί τις μεθόδους που εφαρμόζονται στην παραγωγή μέσω των επιστημονικών κατακτήσεων, καθώς επίσης και όλες τις διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα σχετικά με τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία, από την προμήθεια και την κατεργασία τους μέχρι την αποθήκευση τους(πατέλης:2002, σ.13-14). Χαρακτηριστικό παράδειγμα καθοριστικής εφαρμογής της τεχνολογίας στην παραγωγική διαδικασία είναι η ανάπτυξη της βιομηχανίας, η οποία αποτελεί μια επιστημονική οργάνωση της εργασίας. Η παραγωγή οργανώνεται έτσι που να εξασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή απόδοση σε προϊόντα βασισμένη εξολοκλήρου στη τεχνολογία (Τσαούσης: 1987,σ.19). Έτσι με τον όρο τεχνολογία αναφερόμαστε στο «σύνολο των γνώσεων για τα μέσα και τις μεθόδους παραγωγής, στην επιστημονική έρευνα περί των νομοτελειών που διέπουν τα παραπάνω με στόχο τον προσδιορισμό και την πρακτική εφαρμογή των πλέον αποτελεσματικών και οικονομικών παραγωγικών διαδικασιών που στοχεύουν στη βέλτιστη ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών με την ελάχιστη δυνατή προσπάθεια, ελαχιστοποιώντας ταυτόχρονα τις αρνητικές επιπτώσεις στον άνθρωπο και στο περιβάλλον»(πατέλης: 2002,σ.14). Η επιστημονικοτεχνική επανάσταση που άρχισε στα μέσα της δεκαετίας του 1940, μετά το πέρας του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, αποτελεί την ανώτερη φάση εξέλιξης της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας, μια ριζική ποιοτική αλλαγή στο σύγχρονο στάδιο ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων. Η επιστήμη πλέον καθίσταται άμεση παραγωγική δύναμη που επαναστατικοποιεί όλες τις άλλες παραγωγικές δυνάμεις (δηλαδή το υποκείμενο, το αντικείμενο και τα μέσα της εργασιακής διαδικασίας) και προσφέρει ένας σαφώς ευρύτερο φάσμα δυνατοτήτων 12

13 στην κοινωνική παραγωγή. Ταυτόχρονα η αναγκαιότητα ανάπτυξης ολοένα και πιο εξειδικευμένων κλάδων της σύγχρονης τεχνολογίας αυξημένης πολυπλοκότητας έχει καταστήσει την ανάπτυξη της επιστήμης συλλογική διαδικασία, που φτάνει και στη διεθνή συνεργασία μεταξύ επιστημονικών ιδρυμάτων πολλών χωρών για την επίτευξη νέων αποτελεσμάτων στον τομέα αυτό. Στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες όμως, οι οποίες χαρακτηρίζονται από την εμπορευματοποίηση των πάντων και την κυριαρχία του χρήματος, η ανάπτυξη της τεχνολογίας και η πρόοδος που σημειώνεται σε όλους τους κλάδους παραγωγής συνοδεύονται από όξυνση και εμβάθυνση των κοινωνικών-οικονομικών αντιθέσεων. Η χρησιμοποίηση της τεχνολογίας στην παραγωγή, που στόχο έχει μόνο τη μεγιστοποίηση του κέρδους για τους καπιταλιστές, οδηγεί ολοένα και περισσότερο στην συγκέντρωση και συγκεντροποίηση του κεφαλαίου, ενώ μεγάλο μέρος του πληθυσμού φτάνει σε σημείο εξαθλίωσης, καθώς μαστίζεται από την ανεργία και τον πληθωρισμό. Το γεγονός ότι η επιστημονικοτεχνική επανάσταση επιδρά με τρόπο αντιφατικό σε όλες τις εκδηλώσεις της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής ζωής, ανατρέποντας παγιωμένα δεδομένα, έχει να κάνει με το ότι στην ανεπτυγμένη καπιταλιστική κοινωνία η αντίθεση μεταξύ χειρωνακτικής και διανοητικής εργασίας οξύνεται στο έπακρο, εφόσον συνδέεται οργανικά με την αντίθεση μεταξύ «ζωντανής» και «νεκρής» εργασίας στην οποία έχει αποκρυσταλλωθεί και ενσωματωθεί όλη η επιστημονική, διανοητική, τεχνολογική δραστηριότητα του παρελθόντος. Στο σημείο αυτό οι δύο κυρίαρχες τάσεις που εμφανίζονται στο προσκήνιο όσον αφορά το ρόλο της τεχνολογίας στην κοινωνία είναι η τεχνοκρατία και η τεχνοφοβία και καθορίζονται άμεσα από την κατανομή- οικειοποίηση των προϊόντων της τεχνολογικής παραγωγής, που γίνεται βάσει του καταμερισμού εργασίας που προκύπτει από τις κυρίαρχες καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής, και καταλήγει στην ικανοποίηση των αναγκών των μεν (που ιδιοποιούνται τα καταναλωτικά αγαθά της παραγωγής) εις βάρος της ικανοποίησης των αναγκών των δε (Πατέλης:2002,σ.45-47). Η σύγκρουση που διεξάγεται στο πεδίο της κατανομής περιορισμένων πόρων σε απεριόριστες ανάγκες (μια θέση που έχει δεχθεί πολλές κριτικές καθώς στην οικονομία της αγοράς οι πόροι και τα προϊόντα πολλές φορές περιορίζονται τεχνητά, προκειμένου να ανέβουν οι τιμές των προϊόντων) και αποτελεί απλά έκφραση της πάλης των τάξεων σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο, συχνά εγείρει ερωτήματα για 13

14 το αν η επιστήμη-τεχνολογία είναι κοινωνικά ουδέτερη ή απλώς υπάγεται πλήρως στο κεφάλαιο. Στην πραγματικότητα η επιστήμη, δεν είναι πλήρως υποταγμένη στις σχέσεις παραγωγής και δεν ανάγεται στις ταξικές συγκρούσεις. Από την πλευρά όμως των ανθρώπων που θίγονται από την κατανομή των καταναλωτικών αγαθών, τα οποία παράγονται από την ενσωμάτωση των τεχνολογικών επιτεύγματων στον τομέα της παραγωγής, η τεχνολογία και συνεπώς και η επιστήμη αντιμετωπίζονται αρνητικά, καθώς αυτοί οι άνθρωποι τις θεωρούν υπεύθυνες για την κατάσταση εξαθλίωσης στην οποία βρίσκονται. Στο σημείο αυτό εμφανίζεται η τεχνοφοβία κατά την οποία ο αποξενωμένος κόσμος των μηχανών εκλαμβάνεται από τον άνθρωπο ως απειλή της ύπαρξης του(πατέλης:2002, σ.47). Και στο παρελθόν, πολλοί άνθρωποι είχαν πειστεί ότι οι δυστυχίες τους οφείλονταν στη μηχανή, ότι η μηχανή ευθύνονταν για την ανεργία και τη φτώχεια τους, ότι στη μηχανή οφείλονταν τα εξαντλητικά ωράρια και η εντατικοποίηση της εργασίας τους. Στην πραγματικότητα όμως, όπως αναφέρει και ο Ιλένκοφ, «δεν είναι η μηχανή που μετατρέπει τον άνθρωπο σε σκλάβο, μαθημένο να πειθαρχεί σκληρά, και το συνάνθρωπο του σε κτήνος άπληστο που ξεπουλάει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια για τις ηδονές του comfort, ο σκλάβος δεν είναι αντικείμενο εκμετάλλευσης της μηχανής, αλλά του κτηνώδους και άπληστου πλάσματος που έχει τις μηχανές, δεν είναι η αδιάφορη και απάνθρωπη μηχανή που φταίει, αλλά η αδιαφορία και η απανθρωπιά των ανθρώπινων σχέσεων, στο χώρο των οποίων η μηχανή δουλεύει πράγματι σαν ένα όργανο για την απομύζηση του αίματος και του ιδρώτα του ζωντανού ανθρώπου» (Ιλένκοφ:1976,σ.26). Στον αντίποδα της τεχνοφοβίας βρίσκεται η τεχνοκρατία, τάση που υποστηρίζεται ευρέως από αυτούς που οικειοποιούνται τα αγαθά της τεχνολογικής ανάπτυξης, στους οποίους εκτός από την άρχουσα τάξη συμπεριλαμβάνονται και όσοι ανήκουν στη διοικούσα ελίτ της σύγχρονης κεφαλαιοκρατίας, και ασκούν εξουσία εξ ονόματος της τεχνικής. Μια τάση που φετιχοποιεί την τεχνολογία και την αποσπά τεχνητά από τις κοινωνικές σχέσεις. Την τοποθετούν στο ίδιο επίπεδο με τα φυσικά φαινόμενα, τη θεοποιούν, και θεωρούν ότι το επίπεδο ανάπτυξής της καθορίζει άμεσα τον τύπο της κοινωνίας και οποιαδήποτε πτυχή της (Πατέλης:2002, σ.45). Το επίπεδο ανάπτυξης της τεχνολογίας παίζει πράγματι καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της κοινωνίας καθώς, ειδικά στις μέρες μας, επαναστατικοποιεί τα μέσα παραγωγής και τις δυνατότητες που αυτά προσφέρουν στην εργασιακή διαδικασία, αναπτύσσοντας παράλληλα όλες τις άλλες παραγωγικές δυνάμεις με τις 14

15 οποίες βρίσκεται σε άμεση αλληλεπίδραση και επηρεάζοντας τις κοινωνικοοικονομικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, τις σχέσεις παραγωγής, αλλά το σίγουρο είναι ότι η διαδικασία ανάπτυξης της καθορίζεται (έστω και με αντιφάσεις) από τις εκάστοτε κοινωνικές σχέσεις και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να ειδωθεί ως ένα φυσικό φαινόμενο. 2.2 Πληροφοριακή - Ψηφιακή Τεχνολογία Κατά τη διάρκεια του 20 ου αιώνα η εξέλιξη της ηλεκτρονικής υπήρξε θεαματική. Η ανάπτυξη των ολοκληρωμένων κυκλωμάτων, με την επίτευξη της ελαχιστοποίησης του μεγέθους των ηλεκτρονικών διατάξεων, την αύξηση της αξιοπιστίας τους, τη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ισχύος και του κόστους παραγωγής τους, έδωσε τεράστια ώθηση στην ανάπτυξη των ΤΠΕ. Μέσω της σύγχρονης ψηφιακής τεχνολογίας έγινε δυνατή η ενιαία διαχείριση κάθε μορφής πληροφοριών. Η κωδικοποίηση, αποθήκευση, μετάδοση, ανάκληση και κρυπτογράφηση δεδομένων, φωνής, εικόνας και video μπορεί πλέον να γίνει με κοινές μεθόδους και εργαλεία. Σήμερα, με την εξέλιξη των ΤΠΕ όλος ο πλανήτης είναι διασυνδεδεμένος με συστήματα επικοινωνίας, τα οποία μεταφέρουν φωνή, κείμενο, εικόνα κινούμενη ή μη, με πολύ μεγάλη ταχύτητα και μικρό κόστος. Οι εφαρμογές της ψηφιακής τεχνολογίας δεν περιορίζονται στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και δικτύων υπολογιστών, αλλά έχουν αξιοποιηθεί σε όλες τις καθημερινές δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα στις συσκευές ευρείας χρήσης (οικιακές συσκευές, κινητά τηλέφωνα, συστήματα αυτοκινήτου, κλπ) και στον τομέα της υγείας με σημαντική βελτίωση στις ιατρικές υπηρεσίες(βηματοδότες, μαγνητικοί τομογράφοι). Η βιομηχανία αποτελεί ένα τομέα, όπου επίσης η διείσδυση των υπολογιστών και της ψηφιακής τεχνολογίας γενικότερα (μέσω των ψηφιακών συστημάτων ελέγχου) έχει δράσει καταλυτικά στη διάρκεια του 20 ου αιώνα. Η συνεχώς εντεινόμενη αυτοματοποίηση όλων των σταδίων παραγωγής βιομηχανικών προϊόντων, έχει οδηγήσει στην αύξηση της παραγωγικότητας των βιομηχανικών μονάδων. Η αξία των παραδοσιακών πρώτων υλών έχει υποστεί μια σχετική μείωση, ενώ η προστιθέμενη αξία των ειδών παραγωγής συνίσταται όλο και περισσότερο στην πληροφορία. Ταυτόχρονα, η μείωση της ανθρώπινης παρέμβασης οδηγεί σε μείωση 15

16 του κόστους σε όλο τον κύκλο σχεδίασης, ανάπτυξης και παραγωγής των βιομηχανικών προϊόντων και σε αύξηση της ποιότητας κατασκευής τους. Είναι γεγονός λοιπόν ότι η πληροφοριακή-ψηφιακή τεχνολογία έχει ενσωματωθεί σε όλα τα είδη της παραγωγής, αγαθών και υπηρεσιών. Κοινή διαπίστωση είναι ότι, σε αυτήν την ιστορική φάση που διανύουμε, η ανάπτυξη των μέσων παραγωγής (μέσω της ψηφιακής-πληροφοριακής τεχνολογίας) είναι τέτοια, ώστε να παρέχεται ένα φάσμα δυνατοτήτων στην κοινωνία που δεν έχει ιστορικό προηγούμενο, γεγονός που πολλές φορές οδηγεί στη φετιχοποίηση της τεχνολογίας (και την αποσπά τεχνητά από τις κοινωνικές σχέσεις) όπως έχουμε ήδη αναφέρει στην προηγούμενη ενότητα. Στην ψηφιακή τεχνολογία κυρίαρχο ρόλο κατέχει ο όρος πληροφορία, ο οποίος συχνά συγχέεται με τη γνώση, ειδικά στο χώρο της εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες. Η συντριπτική πλειοψηφία των υπέρμαχων της εισαγωγής των ΤΠΕ στην εκπαίδευση (των οποίων τις θέσεις που θα παρουσιάσουμε αναλυτικά στο επόμενο κεφάλαιο) υποστηρίζουν ότι: 1) οι νέες τεχνολογίες (ως μέσο διαχείρισης πληροφοριών) είναι ένα ακόμα εργαλείο της μάθησης και πρέπει να είναι ενταγμένες στη μαθησιακή διαδικασία και 2) η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, η γνώση της μεθοδολογίας του «πως να μαθαίνεις» και πώς να επιλέγεις και ν' αξιολογείς τις πληροφορίες, είναι η ουσία της σύγχρονης παιδαγωγικής και διδακτικής, η οποία οφείλει να διαπερνά το σύνολο της μαθησιακής διαδικασίας. Έτσι ταυτίζουν, σκόπιμα ή όχι, την πληροφορία με τη γνώση, καθώς δεν αναφέρουν ότι κεντρικό ρόλο στη μαθησιακή διαδικασία(όπως την εννοούν) δεν κατέχει η γνώση αλλά η επιλογή, αξιολόγηση και συσσώρευση πληροφοριών. Εξάλλου, το γεγονός ότι στη συντριπτική πλειοψηφία χαρακτηρίζουν την σύγχρονη κοινωνία ως η «κοινωνία της πληροφορίας» και όχι «κοινωνία της γνώσης» από μόνο του καταδεικνύει την αντίληψη τους περί κυριαρχίας της πληροφορίας έναντι της γνώσης. Στο σημείο αυτό κρίνουμε σκόπιμο να επισημάνουμε την διάκριση αυτών των δύο όρων. Η πληροφορία σχετίζεται άμεσα με την επεξεργασία-ερμηνεία δεδομένων (στοιχείων που έχουν αξιολογηθεί κυρίως ποσοτικά και ποιοτικά ή έχουν αποτυπωθεί χρονικά) και προσφέρει μια επίπεδη, κατακερματισμένη εικόνα-πτυχή της πραγματικότητας. Εν αντιθέσει, η γνώση «αποτελεί πνευματική δραστηριότητα της αφομοίωσης της πραγματικότητας[ ] είναι το σύνολο των πληροφοριών, μηνυμάτων που αποκομίζει ο άνθρωπος κατά την ενεργό αλληλεπίδραση του με το περιβάλλον και οι τρόποι μέσω των οποίων μπορεί να γνωρίζει την πραγματικότητα. 16

17 Πρόκειται για ένα γενετικά και λειτουργικά κοινωνικό φαινόμενο που συνοδεύει οποιαδήποτε ανθρώπινη δραστηριότητα και επικοινωνία, όχι μόνο ως απλή αναπαράσταση της πραγματικότητας αλλά ως ενεργός αντανάκλαση, ως προσανατολισμός και σκοποθεσία, ως πρόγνωση.[ ] Η πλευρά της συνείδησης που αναπτύσσεται κατ' εξοχήν στα πλαίσια της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τη φύση, η οποία σε εσωτερική ενότητα με την καθ' εαυτή συνείδηση (ως ιδεατή προτρέχουσα σύλληψη των κοινωνικών σχέσεων και ως αυτοσυνείδηση) συγκροτεί το πεδίο της κοινωνικής συνείδησης»(πατέλης:1994). Από τα παραπάνω συνάγουμε ότι δεν πρέπει να ταυτίζουμε ή να συγχέουμε τις δύο αυτές έννοιες. Η πληροφορία δεν αποτελεί απλά ένα υποσύνολο της γνώσης. Η αναγωγή της γνώσης σε πληροφορία οδηγεί σε κατάργηση της επίγνωσης και γενικότερα της συνειδησιακής διάστασης της γνώσης και της συνακόλουθης ηθικής και πολιτικής ευθύνης που συνδέεται με την παραγωγή και τη χρήση γνώσεων (Πατέλης:2006, σ.177), καθώς οι πληροφορίες είναι απογυμνωμένες από ηθική, συνείδηση και αξίες ενώ η γνώση αποτελεί βαθιά κατανόηση του κόσμου στο σύνολο του και ερμηνεύει τις αντιθέσεις που καθορίζουν την εξέλιξη της φύσης και της κοινωνίας (Ντιντή:2011,σ.17). Επομένως η ουσία της σύγχρονης παιδαγωγικής και διδακτικής δεν μπορεί να είναι ο τρόπος επιλογής και αξιολόγησης πληροφοριών. Στόχος δεν πρέπει να είναι ο μαθητής να αφομοιώνει πληθώρα πληροφοριών (με ορατό τον κίνδυνο μιας διανοητικής αναπηρίας), αλλά να μετουσιώνει της πληροφορίες σε γνώση, να επικεντρώνει στις βασικές έννοιες και στους θεμελιώδεις νόμους επιστημονικής θεώρησης του κόσμου, συνειδητοποιώντας ταυτόχρονα τη δική του ευθύνη στη χρήση της γνώσης στην κοινωνία, δηλαδή να μάθει να σκέφτεται. Όσον αφορά το κρίσιμο αυτό ζήτημα, το οποίο απασχολεί όλους τους εμπλεκόμενους στην εκπαιδευτική διαδικασία, την ανάπτυξη της ικανότητας του μαθητή να σκέφτεται, θα αναφερθούμε αναλυτικά στο έκτο κεφάλαιο. 17

18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΕΣΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Ή ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ; 3.1 Η επικρατούσα τάση Η κυρίαρχη τάση που διαμορφώνεται διεθνώς όσον αφορά την εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, είναι αυτή που δίνει έμφαση στη χρήση της πληροφορικής ως εργαλείου υποστήριξης της διδασκαλίας και της μάθησης και όχι ως ενός αυτόνομου γνωστικού αντικειμένου. Προωθείται συστηματικά η καλλιέργεια δεξιοτήτων, η εφαρμογή και η διάχυση των ΤΠΕ ως μέσων γνώσης, έρευνας και μάθησης σε όλο το φάσμα της εκπαίδευσης, και το εγχείρημα αυτό αποδίδεται συχνά με τον όρο ολοκληρωμένη ή ολιστική προσέγγιση (Τζιμογιάννης& Θεοδώρου:2000,σ.33, Καποδίστρια:2000,σ.43, Σεντελέ:2002,σ.117, Κόμης:1997,σ.26). Αυτή η κυρίαρχη τάση για τη χρήση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, οφείλεται στην επικρατούσα αντίληψη ότι οι εν λόγω τεχνολογίες αποτελούν το απαραίτητο εργαλείο για την επίτευξη της παγκόσμιας αναπτυξιακής πορείας σε οικονομικό επίπεδο στα πλαίσια του καπιταλιστικού συστήματος παραγωγής. Έτσι καθίσταται διεθνής επιτακτική ανάγκη το εργατικό δυναμικό να είναι πλήρως εξοικειωμένο με τη χρήση τους, προκειμένου να σημειωθεί αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας με στόχο πάντα την μεγιστοποίηση της κερδοφορίας του κεφαλαίου. Αυτή η παγκόσμια αναπτυξιακή πορεία διέρχεται από τους εκπαιδευτικούς θεσμούς που καλούνται να εξασφαλίσουν τις προϋποθέσεις της επιτυχίας της(κυρίδης & Δρόσος:2000,σ.13, Ντρενογιάννη:2005,σ , Κοτοπούλης:2006, σ.147). Στο χώρο της εκπαίδευσης, η διδασκαλία με τη χρήση των ΤΠΕ έρχεται να «αντικαταστήσει» την παραδοσιακή μέθοδο διδασκαλίας, τη διάλεξη, βασικό χαρακτηριστικό της οποίας ήταν η κυριαρχία της αυθεντίας του διδάσκοντος. Στη μέθοδο αυτή προσάπτεται ότι παραμελούσε συστηματικά την προσωπικότητα του μαθητή, καταργούσε τη δημιουργική εργασία και παρεμπόδιζε την ανάπτυξη του ομαδικού πνεύματος και της συνεργασίας μέσα στην τάξη. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η χρήση των ΤΠΕ αποτελεί τη λύση όλων αυτών των προβλημάτων της εκπαίδευσης. 18

19 Θεωρούν ότι οι Η/Υ παρέχουν δυνατότητες για αποτελεσματικότερη μάθηση, για ανάπτυξη της ικανότητας ανάλυσης και σύνθεσης στο επίπεδο της σκέψης και για συνεργασία μεταξύ των μαθητών. Η χρήση του Η/Υ στην εκπαίδευση θεωρείται ότι διευκολύνει το έργο του καθηγητή και κυρίως του μαθητή, καθώς ευνοεί την ερευνητική προσέγγιση της γνώσης, την αλληλεπιδραστική και συνεργατική μάθηση, συμβάλλει καθοριστικά στην υλοποίηση των διδακτικών στόχων και αναπτύσσει στους μαθητές αυξημένο κίνητρο μάθησης για το διδασκόμενο αντικείμενο. Ταυτόχρονα, η αποτελεσματική χρησιμοποίηση αυτής της τεχνολογίας φαίνεται να ισοδυναμεί με την επαγγελματική επιβίωση και επιτυχία, καθώς δίνει στους μαθητές τη δυνατότητα να αποκτήσουν μια σειρά από ικανότητες και δεξιότητες που συνθέτουν το προφίλ ενός ευέλικτου, υπεύθυνου και πολύ-λειτουργικού πολίτη και εργαζόμενου.(τζιμογιάννης Θεοδώρου:2000,σ.33, Καποδίστρια:2000,σ.45, Σεντελέ:2002,σ.120, Ντρενογιάννη: 2005,σ.148). 3.2 Η χρήση των υπολογιστών στις στρατηγικές μάθησης και μελέτης κατά τους υπέρμαχους της εισαγωγής των ΤΠΕ στην εκπαίδευση Η «κατάρτιση» του μελλοντικού πολίτη στις ΤΠΕ, που θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία ενός συνειδητοποιημένου και αυτόνομου ανθρώπου σε ένα σύγχρονο κοινωνικό και τεχνολογικό περιβάλλον, ξεκινάει ήδη από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Έτσι το παιδί από την πιο μικρή ηλικία εξοικειώνεται με τα πληροφορικά αντικείμενα, ώστε να γίνει ικανό να ενεργεί στα πλαίσια τους και να τα χρησιμοποιεί με σχετική άνεση. Όσον αφορά τη γραφή, η εξέλιξη έγκειται στο ότι το βάρος δεν δίνεται στο σχεδιασμό των γραμμάτων, αλλά στη σύνθεση του γραπτού λόγου και στην εκφραστική παρουσίασή του. Σ αυτό το πλαίσιο, υποστηρίζεται ότι ο Η/Υ αυξάνει την απόδοση των μαθητών και διευκολύνει τις γλωσσικές και γραμματικές τους δεξιότητες. Υπάρχουν προγράμματα που ειδοποιούν τον χρήστη για τυχόν λάθη στην ακριβή χρήση των λέξεων, στη γραμματική, στη δομή, στην ορθογραφία του 19

20 κειμένου. Κάποια από αυτά μπορεί να συνδέονται και με μηχανήματα αναγνώρισης φωνής(καποδίστρια:2000,σ.45,κόμης:1997,σ.54,σεντελέ:2002,σ ). Ιδιαίτερα χρήσιμος φαίνεται να είναι ο Η/Υ στην εκμάθηση της γραφής στις περιπτώσεις δυσλεξίας. Ο επεξεργαστής κειμένου, ως εργαλείο διεκπεραίωσης των γλωσσικών εργασιών, απαλλάσσει το δυσλεκτικό μαθητή από το άγχος του γραψίματος με το χέρι και με τη βοήθεια του κειμενογράφου γράφει σωστά, καθαρά και παρουσιάζει καλογραμμένες εργασίες. Ο κειμενογράφος συνιστά ένα πολύτιμο εργαλείο μάθησης, καθώς με τη δυνατότητα που διαθέτει για αυτόματο εντοπισμό των ορθογραφικών λαθών, μειώνει την απαίτηση απομνημόνευσης, απαλλάσσει το δυσλεκτικό παιδί από το άγχος των γραμματικών κανόνων και αποποινικοποιεί ταυτόχρονα τα ορθογραφικά σφάλματα (Διαμαντόπουλος:2001,σ.23, Κόμης:1997,σ.54). Όσον αφορά τη μελέτη-ανάγνωση, υποστηρίζεται ότι ο μαθητής θα πρέπει να είναι ικανός να διαβάζει μόνο τα σημεία εκείνα που έχουν για τον ίδιο ενδιαφέρον (επιλεκτική ανάγνωση). Ο Η/Υ θεωρείται το κατάλληλο εργαλείο για την επίτευξη αυτού του στόχου, καθώς παρέχει τη δυνατότητα υπογράμμισης και δημιουργίας σχεδιαγράμματος του μαθήματος και έτσι, οι μαθητές διευκολύνονται στο να διατυπώνουν σε σύντομο χρονικό διάστημα την εννοιολογική περίληψη του υπό εξέταση θέματος (Καποδίστρια:2000,σ.45, Σεντελέ:2002,σ.117). Επίσης, με την άσκηση στη δημιουργία διαφόρων αρχείων, καλλιεργούνται οι δεξιότητες ταξινόμησης. Πρόκειται για δεξιότητες που, μαζί με άλλες γνωστικές διεργασίες, συμβάλλουν στην ανάπτυξη της διακριτικής αντιληπτικής ικανότητας, στην συστηματική διάταξη των σχέσεων μεταξύ αντικειμένων και γεγονότων, καθώς και στην αποτελεσματική κωδικοποίηση και ανάκληση τους (Διαμαντόπουλος:2001, σ.25). Γενικότερα, ο Η/Υ με το κατάλληλο εκπαιδευτικό λογισμικό, με την επαναλαμβανόμενη πρακτική εξάσκηση, διευκολύνει την απομνημόνευση, οδηγώντας έτσι στην εκμάθηση. Η επανάληψη συντελεί στην απομνημόνευση και, κατά συνέπεια, στην εμπέδωση της βασικής πληροφορίας, στην οποία βασίζεται η κατανόηση και η κριτική σκέψη. Ο Η/Υ επίσης μπορεί να υποβάλει ερωτήσεις στο μαθητή και να αξιολογεί τις απαντήσεις του. Με μία τέτοια συνεχή εξάσκηση, ο μαθητής βοηθείται στην απομνημόνευση των απαραίτητων γνώσεων, στην ικανότητα ταξινόμησης και αναγνώρισης, και τέλος, στη συμπλήρωση αδυναμιών (Σεντελέ:2002,σ.120). 20

21 Όσον αφορά την εξέλιξη των επιστημών στο χώρο της εκπαίδευσης, ο στόχος που τίθεται είναι να εντρυφήσουν οι μαθητές στην επιστημονική έρευνα: να είναι σε θέση να αξιολογούν τα ήδη υπάρχοντα ευρήματα και θεωρίες, να συγκρίνουν τα δικά τους ευρήματα με εκείνα των άλλων επιστημόνων, να σχηματίζουν υποθέσεις βασισμένοι σε στοιχεία που οι ίδιοι έχουν αντλήσει από διάφορες πηγές, να χρησιμοποιούν πειραματικές μεθόδους, να συλλέγουν στοιχεία και να καταγράφουν τις παρατηρήσεις τους, να ανακοινώνουν τα αποτελέσματα τους μέσα στην τάξη, να συστήνουν λύσεις βασισμένες στα ευρήματα τους. Πιο συγκεκριμένα, στον τομέα των φυσικών επιστημών, παρόλο που το παραδοσιακό σχολικό πρόγραμμα έχει ως στόχο οι μαθητές να γνωρίσουν τα φυσικά φαινόμενα ώστε να κατανοήσουν τους φυσικούς νόμους που τα διέπουν και να αποκτήσουν την ικανότητα να τα ερμηνεύουν, να ασκηθούν στην παρατήρηση και το πείραμα για τη μελέτη του φυσικού κόσμου, να αναπτύξουν κρίση, θετική σκέψη και φυσική διαίσθηση, το μάθημα των φυσικών επιστημών καταλήγει να είναι μια διάλεξη, στην οποία ο διδάσκοντας παρουσιάζει τις βασικές ενότητες και στη συνέχεια περιλαμβάνει την εξάσκηση των μαθητών σε προβλήματα αλγεβρικής φύσης. Οι μαθητές αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη διδασκαλία των μαθημάτων, με κύριο χαρακτηριστικό την επιφανειακή κατανόηση των διαφόρων εννοιών ή νόμων των φυσικών επιστημών. Η αδυναμία αναπαράστασης αφηρημένων εννοιών και φαινομένων στη φυσική είναι εμφανής ακόμη και στους καλούς μαθητές, οι οποίοι θεωρούν ότι η φυσική είναι μία συλλογή συμβόλων και κανόνων και όχι ένα σύνολο αλληλοσυσχετιζόμενων οντοτήτων. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, οι μαθητές εμφανίζουν αδυναμίες ανάπτυξης μηχανισμών εκτέλεσης συλλογισμών και το αποτέλεσμα είναι να δυσκολεύονται στην ερμηνεία φυσικών φαινομένων και στην επίλυση προβλημάτων. Η σύγχρονη διδασκαλία της φυσικής θα πρέπει να αντιμετωπίζει τις παρανοήσεις των μαθητών, να τους κατευθύνει στην ανάπτυξη λειτουργικών αναπαραστάσεων σύμφωνων με τις επιστημονικές αντιλήψεις και τέλος να τους δραστηριοποιεί. Σε όλα τα παραπάνω είναι δυνατόν να δώσει λύση η χρήση του Η/Υ, καθώς στις μέρες μας υπάρχουν πακέτα λογισμικού τα οποία παρέχουν ένα ιδιαίτερα ισχυρό περιβάλλον προσομοίωσης πειραμάτων φυσικής. Ο μαθητής μπορεί με απλούς χειρισμούς να επιλύσει προβλήματα ή να εκτελέσει πειράματα, που είναι οργανωμένα από τον διδάσκοντα, και να δει άμεσα τα αποτελέσματα στην οθόνη (Τζιμογιάννης, Μαυρικάκη:2000, σ.22). 21

22 Η δυνατότητα πρόσβασης σε υπηρεσίες και πληροφορίες αποτελεί πλέον βασικό κοινωνικό αγαθό. Οι ΤΠΕ αναπτύσσονται δυναμικά και ανοίγουν νέους δρόμους για επικοινωνία και πληροφόρηση χωρίς γεωγραφικούς και χρονικούς περιορισμούς. Το διαδίκτυο αποτελεί έναν ιδιαίτερα προσφιλή χώρο για τους μαθητές, στον οποίο έχουν την δυνατότητα επικοινωνήσουν, να εργαστούν, να μάθουν ή να ψυχαγωγηθούν αλλά και να πληροφορηθούν. Πρόκειται για τη χρήση ενός νέου επικοινωνιακού μέσου το οποίο επιτρέπει την πρόσβαση και τη διαχείριση μεγαλύτερου όγκου πληροφοριών και εξειδικευμένων γνώσεων σε on- line βιβλιοθήκες και βάσεις δεδομένων. Το και η δημιουργία ιστοσελίδων επιτρέπουν την ταχύτατη και μακροπρόθεσμα οικονομικότερη ανταλλαγή απόψεων. Υποστηρίζεται ότι η δυνατότητα της χρονικά άμεσης επικοινωνίας που προσφέρεται στους μαθητές μέσα από την ηλεκτρονική αλληλογραφία, προκαλεί τον ενθουσιασμό τους και αποτελεί κίνητρο για να γίνουν πιο εξωστρεφείς και να συμμετέχουν ενεργά στις εκπαιδευτικές διαδικασίες, ακόμα και σε περιπτώσεις απομακρυσμένων σχολείων σε παραμεθόριες περιοχές. Η πρόσβαση σε ιστοσελίδες και σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων που έχουν δημιουργηθεί επιταχύνουν τη μετάδοση της γνώσης και την ενεργό συμμετοχή του μαθητή στην προσπάθεια αντιμετώπισης προβλημάτων(νικολοπούλου:2002,σ. 152). Φυσικά υπάρχει ο κίνδυνος να οδηγηθεί το παιδί στην απομόνωση εξαιτίας της συνεχούς ενασχόλησης με το διαδίκτυο. Για αυτό προτείνεται ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση του και διατήρηση μιας κριτικής στάσης απέναντι στις πληροφορίες και τα δεδομένα που μπορεί να συναντήσει ο μαθητής στο διαδίκτυο (Μακρίδου:2001,σ.127, Κυρίδης, Δρόσος:2000,σ.51-52, Μαυρικάκη:2000, σ.23). Σύμφωνα με την επικρατούσα τάση, οι πολυμεσικές εφαρμογές και προσομοιώσεις που χρησιμοποιούνται στην εκπαίδευση αποτελούν εργαλείο που βοηθά τους μαθητές να εμβαθύνουν σε ένα θέμα. Το εκπαιδευτικό λογισμικό παρέχει εξάσκηση με το χαρακτηριστικό της εξατομίκευσης, προσαρμόζεται στις ανάγκες και στο ρυθμό του κάθε μαθητή, κεντρίζει το ενδιαφέρον με τη δομή του παιγνιδιού και προσφέρει πολλές προσεγγίσεις στο ίδιο αντικείμενο. Ταυτόχρονα παρέχει άμεση ανάδραση στις ενέργειες του μαθητή και αλληλεπίδραση με τον διδάσκοντα. Η συνεχής παρακολούθηση της προόδου του μαθητή βοηθά τον ίδιο και τον δάσκαλο να εντοπίσουν τις αδυναμίες του πρώτου. Ο εντοπισμός των σημείων που έχουν κατανοηθεί εσφαλμένα διορθώνει τα λάθη και βελτιώνει τη γνώση. (Καποδίστρια:2000, σ.43, Τζιμογιάννης:2000,σ., ,Μαυρικάκη: 2000, σ.25-26). 22

23 Στην αιχμή των τεχνολογικών εξελίξεων βρίσκεται η Εικονική Πραγματικότητα (ΕΠ). Η ΕΠ μπορεί να οριστεί ως ένα υψηλής τεχνολογίας μέσο διασύνδεσης ανθρώπου /υπολογιστή, που περιλαμβάνει προσομοίωση σε πραγματικό χρόνο και αλληλεπιδράσεις μέσα από πολλαπλά αισθητηριακά κανάλια. Είναι μια νοητική κυρίως κατάσταση, με την οποία ο χρήστης εισέρχεται μερικώς ή ολικώς σε ένα τεχνητό περιβάλλον, φτιαγμένο με τη βοήθεια Η/Υ, το οποίο μπορεί να έχει μεγάλες ομοιότητες ή μεγάλες διαφορές από την πραγματικότητα. Ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να μεταχειρίζεται και να αλληλεπιδρά με αντικείμενα, να ελέγχει το χρόνο (μελετά φαινόμενα που απαιτούν στην πραγματικότητα εκατομμύρια χρόνια για να ολοκληρωθούν), δέχεται πληροφορίες που κάτω από άλλες συνθήκες δεν θα ήταν διαθέσιμες στις ανθρώπινες αισθήσεις, απεικονίζει και μεταχειρίζεται αντικείμενα που δεν έχουν φυσική μορφή, αλληλεπιδρά με χρήστες παρόντες στον εικονικό κόσμο. Η εικονική πραγματικότητα μπορεί να λειτουργήσει σαν διδακτικό εργαλείο ικανό να περιλάβει πολλές από τις παραμέτρους της εκπαιδευτικής διαδικασίας(τσολακίδης, Φωκίδης:2004, σ , Μαυρικάκη:2000, σ.27-29). Η παραδοσιακή διδασκαλία έχει σαν σκοπό να μεσολαβήσει ώστε ο μαθητής να αποκτήσει μια προκαθορισμένη αντίληψη της πραγματικότητας. Η σύγχρονη όμως παιδαγωγική σκέψη τονίζει ότι ο μαθητής καθίσταται ικανότερος να κατακτήσει, να διατηρήσει και να γενικεύσει τη νέα γνώση όταν συμμετέχει ενεργά στη δόμηση αυτής της γνώσης («κάνω και μαθαίνω»). Βασικό θεωρητικό μοντέλο αυτής της άποψης είναι ο δομητισμός. Σύμφωνα με τη θεωρία του δομητισμού, οι προσωπικές εμπειρίες, που είναι απόρροια της άμεσης εμπειρικής αλληλεπίδρασης με τον κόσμο χωρίς την παρεμβολή του συνειδητού ή τη χρήση συμβόλων, παίζουν τον σημαντικότερο ρόλο για τις ενέργειες μας μέσα στην κοινωνία. Θεωρείται ότι δεν υπάρχει μία μοναδική σωστή αναπαράσταση, οι μαθητές δημιουργούν τις δικές τους αναπαραστάσεις των πληροφοριών που λαμβάνουν από το περιβάλλον, ανεξάρτητα από το μέσο που χρησιμοποιείται για τη μετάδοση τους. Οι αναπαραστάσεις αυτές επηρεάζουν την επίλυση των προβλημάτων και τη δυνατότητα για τη δημιουργία άλλων αναπαραστάσεων για παρόμοιες καταστάσεις. Η μάθηση συμβαίνει μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο. Το κοινωνικό περιβάλλον είναι εκείνο που παρέχει τα εργαλεία της γνώσης, η οποία είναι κοινωνικά και προσωπικά καθορισμένη. Ένα περιβάλλον μάθησης που στηρίζεται στην εικονική πραγματικότητα είναι αποτελεσματικότερο γιατί παρουσιάζει την πολυπλοκότητα του πραγματικού κόσμου, παρέχει πολλαπλές εκδοχές της 23

24 πραγματικότητας, αποφεύγοντας την υπεραπλούστευση της διδασκαλίας, εστιάζει στη δόμηση και όχι στην αναπαραγωγή της γνώσης, περιέχει αυθεντικές δραστηριότητες για τους μαθητές. Βάζοντας το χρήστη σε ένα χωρίς περιορισμούς συνθετικό περιβάλλον, ίδιο ή διαφορετικό από την πραγματικότητα, τον αφήνει ελεύθερο να επιλέξει τη δική του διαδρομή, να εξερευνήσει ελεύθερα οτιδήποτε, όποτε και με όποιο τρόπο θέλει. Έτσι ο χρήστης αποκτά εμπειρίες πρώτου προσώπου και δημιουργεί τις δικές του αναπαραστάσεις για το συνθετικό κόσμο που τον περιβάλλει. Βασικό πρόβλημα παραμένει η καταρχήν ανάπτυξη δεξιοτήτων που ευνοούν τη συνεργασία, όπως η αίσθηση της ατομικής ευθύνης μέσα στην ομάδα, το ομαδικό πνεύμα, η ανάληψη πρωτοβουλιών και ευθυνών. Πάντως η ΕΠ δεν είναι ευρέως διαδεδομένη στην εκπαίδευση λόγω του υψηλού κόστους της που τείνει να είναι απαγορευτικό ειδικά για εφαρμογές ΕΠ πλήρους εμβάθυνσης (Τσολακίδης, Φωκίδης:2004, σ.121). Ο Η/Υ συγκεντρώνοντας το σύνολο των πλεονεκτημάτων που προσφέρουν όλα τα γνωστά εποπτικά μέσα διδασκαλίας, συμβάλει αποτελεσματικά στην πληρέστερη κατανόηση της διδασκόμενης ύλης, ενώ κατάλληλα διαδραστικά εκπαιδευτικά προγράμματα, συνδέοντας τη γνώση με το παιχνίδι, ενεργοποιούν το παιδί και του επιτρέπουν να προχωρήσει με το δικό του ρυθμό εξατομικεύοντας πλήρως τη διδασκαλία. Έτσι οι Ν.Τ μεταβάλλουν ριζικά τη διαδικασία της μάθησης, προσφέροντας παράλληλα το στοιχείο της ανακάλυψης και του ενθουσιασμού. Με τη χρήση του κατάλληλου διαδραστικού λογισμικού ο μαθητής κατακτά τη γνώση μέσα από την ουσιαστική και ενεργό συμμετοχή του. Προβαίνει σε συγκρίσεις, κάνει υποθέσεις, ελέγχει, πειραματίζεται, αξιοποιεί δεδομένα και, καθώς ενισχύεται σε κάθε σωστή απάντηση, προχωρεί με ρυθμούς φυσιολογικούς, κατακτώντας τη γνώση ενώ παράλληλα τονώνεται το αυτοσυναίσθημα του. Όλα τα παραπάνω υποστηρίζονται από τους θιασώτες της κυρίαρχης τάσης, η οποία προωθείται συστηματικά τόσο στην κοινωνία γενικά όσο και στην εκπαίδευση ειδικότερα. Στις θέσεις αυτές έχουν ασκηθεί κριτικές που θα παρουσιάσουμε αναλυτικά στο πέμπτο κεφάλαιο. 24

25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΠΕ 4.1 Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην προσπάθεια ενσωμάτωσης των ΤΠΕ στην καθημερινότητα της τάξης σύμφωνα με την κυρίαρχη ιδεολογία Οι περισσότεροι ερευνητές θεωρούν καθοριστικό παράγοντα για την εισαγωγή της εκπαιδευτικής τεχνολογίας τις πεποιθήσεις των εκπαιδευτικών, τόσο σε σχέση με το ρόλο τους και την αποτελεσματικότητα τους σαν επαγγελματίες και χρήστες των υπολογιστών, όσο και σε σχέση με το γενικότερο ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η τεχνολογία στην εκπαίδευση (Κονιδάρη:2005,σ , Διαμαντόπουλος:2001,σ.23, Τσολακίδης:2004,σ , Μαυρικάκη:2000,σ.30). Με άλλα λόγια, οι εκπαιδευτικοί αναδεικνύονται σε σημαντικό ρυθμιστικό παράγοντα της βέλτιστης και κατάλληλης αξιοποίησης αυτού του νέου μαθησιακού εργαλείου σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, αφού αυτοί θα κληθούν να το ενσωματώσουν με αποτελεσματικό τρόπο στην εκπαιδευτική διαδικασία περιορίζοντας τα πιθανά μειονεκτήματα. Στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται με την προσπάθεια ενσωμάτωσης της νέας τεχνολογίας στην καθημερινότητα της τάξης ο ρόλος του δασκάλου αλλάζει ριζικά. Ο δάσκαλος μετατρέπεται από άτομο που διαθέτει όλες τις απαντήσεις, σε υποστηρικτή της προσπάθειας των μαθητών στην εξερεύνηση και στην οικοδόμηση των γνώσεων που αποκτούν από αυτή την εξερεύνηση. Είναι αυτός που πρέπει να αναπτύξει μια κριτική στάση και σκέψη απέναντι στη χρήση της, που από τη μια ανοίγει νέους ορίζοντες στην ίδια τη διδακτική και μαθησιακή διαδικασία και από την άλλη εμπεριέχει κινδύνους, όπως αυτόν του αποπροσανατολισμού από το αντικείμενο της διδασκαλίας και της ανεξέλεγκτης ροής άχρηστων πληροφοριών (Μαυρικάκη:2000,σ.25, Τσολακίδης: 2004,σ ). Ο εκπαιδευτικός καλείται πλέον να οργανώνει το μάθημα, να δίνει εργασίες και να παρακολουθεί τη διαδικασία εκτέλεσης τους. Δεν επεμβαίνει μόλις διαπιστώσει κάποιο λάθος, αλλά περιμένει να το ανακαλύψουν οι ίδιοι οι μαθητές και, σε περίπτωση αδιεξόδου, δεν προσφέρει τη λύση, αλλά συζητά το πρόβλημα. 25

26 Αυτός ο ρόλος του εκπαιδευτικού αντιστοιχεί στην ενεργητική μάθηση μέσα από την ανακάλυψη (Διαμαντόπουλος:2001,σ.23). Σε έρευνες που διεξήχθησαν, διαφαίνεται ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί είναι θετικοί στη χρησιμοποίηση των Η/Υ στην εκπαιδευτική διαδικασία και θεωρούν ότι είναι προτιμότερο τα παιδιά να έρχονται σε επαφή με τους Η/Υ στο σχολείο παρά στο σπίτι, ειδικά σε πρώιμη ηλικία (Κυρίδης Δρόσος:2000,σ.17). Στην πράξη όμως, συχνά οι στάσεις και οι αντιλήψεις των καθηγητών σε σχέση με την εξουσία τους και τον έλεγχο που ασκούν στους μαθητές τους, αλλά και η άποψη τους σχετικά με το ρόλο τους στην τάξη στη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται με την εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία, δεν είναι θετικά διακείμενες στην αλλαγή αυτή. Θεωρούν ότι οι ίδιοι τίθενται σε αμφισβήτηση, καθώς καλούνται να χρησιμοποιήσουν ένα «εργαλείο» το οποίο αντικαθιστά αυτό που «φυσιολογικά» έκαναν αυτοί μέχρι τώρα. (Κονιδάρη:2005,σ.144). Βέβαια είναι γεγονός ότι κανένα CD ROM δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ορθή παιδαγωγική σχέση που πάντοτε ήταν βαθιά ανθρώπινη και προσωπική. Μπορούν όμως οι ΤΠΕ να στηρίξουν αυτή τη σχέση, να την εμπλουτίσουν με νέα στοιχεία και να προσφέρουν στη διδακτική πράξη όλες εκείνες τις προϋποθέσεις που θα καταστήσουν τη μάθηση αυτόνομη και ανακαλυπτική. Ο δάσκαλος είναι και παραμένει αναντικατάστατη πηγή έμπνευσης, ζωντανό παράδειγμα για τους μαθητές του και καμία τεχνολογία δεν μπορεί να το αλλάξει αυτό. Οι ΝΤ είναι χρήσιμα εργαλεία για την υποστήριξη της εκπαίδευσης, αλλά η χρήση τους δεν μπορεί να αποτελεί αυτοσκοπό (Μακρίδου:2001,σ.133, Διαμαντόπουλος:2001,σ.25). Τελικά, η αποδοχή και η ενσωμάτωση των ΤΠΕ στη διδακτική πράξη προϋποθέτει τη διερεύνηση και αναδιαμόρφωση των γενικότερων στάσεων, πεποιθήσεων και πρακτικών των εκπαιδευτικών σχετικά με τη μαθησιακή διαδικασία και το ρόλο τους σε αυτήν (Κονιδάρη:2005,σ.153). 4.2 Αποτελέσματα ερευνών όσον αφορά τη στάση των εκπαιδευτικών σχετικά με τις ΤΠΕ Στις μέρες μας δαπανώνται τεράστια ποσά για τον εξοπλισμό των σχολείων και ειδικά των εργαστηρίων με τα πιο σύγχρονα μηχανήματα με στόχο την 26

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας. Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού. - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας

Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας. Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού. - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας 1. Εισαγωγή 2. Στόχοι Μεταπτυχιακού Προγράμματος 3. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας για ενήλικες εκπαιδευομένους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών

Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών Θεματική ενότητα: Σχεδίαση πολυμεσικών εφαρμογών Ενδεικτικό Θέμα: Θέμα 1. Τα πολυμέσα στην εκπαίδευση: Σχεδίαση πολυμεσικής εφαρμογής για την διδασκαλία ενός σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο Διδασκαλίας του Εσωτερικού του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Σενάριο Διδασκαλίας του Εσωτερικού του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Σενάριο Διδασκαλίας του Εσωτερικού του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Αθανάσιος Βράντζας 1 vrantzas@sch.gr 1 Καθηγητής Πληροφορικής Περίληψη Στην εργασία αυτή θα επιχειρηθεί να παρουσιαστεί η διδασκαλία του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Ζ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Ζ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Ζ Γούλιας Νίκος Σκούρτης Τάσος Πινήτας Γιώργος Λαζαρίδης Λάζαρος Πεχλιβανίδου Κατερίνα Μαρμαροκόπος Γιώργος Σταγκοπούλου Αλεξάνδρα «Μαθαίνοντας Έξω από την Τάξη» Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Δρ. Γεώργιος Ζάχος Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Εμμανουήλ Νίνος Εκπαιδευτικός, Υπεύθυνος στη Σ. Β. στο 9ο Γυμνάσιο Περιστερίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2014 1 1. Τι είναι το e-learning; Το e-learning, η ηλεκτρονική μάθηση, είναι μια διαδικασία μάθησης και ταυτόχρονα μια μεθοδολογία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Τεχνολογίες Πρόσβασης στη Μάθηση Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 8/11/2012 Μέχρι Στιγμής Αναφερθήκαμε σε Σχεδιασμό μαθησιακής διαδικασίας Μαθησιακά πλάνα Νέες μεθοδολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Developing Leadership Skills Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Αγιώτης Πέτρος pagioti@sch.gr Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η έννοια των σταθερών και της καταχώρησης στη Visual Basic Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Σχεδιαστής Ιστοσελίδων 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Γνωστό και ως Συνοπτική Ένας σχεδιαστής ιστοσελίδων κατασκευάζει και ενημερώνει ιστοσελίδες ως προς τη σχεδίαση και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη»

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» Κεφάλαιο: Μινωϊκός πολιτισµός (Ιστορία Γ ηµοτικού) Ενότητες: Το ανάκτορο της Κνωσού Καθηµερινή ζωή των Μινωϊτών Η τέχνη των Μινωϊτών 2. Εµπλεκόµενες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό περιβάλλον. Ορισμοί της Τεχνολογίας. Σχέση Τεχνολογίας και Επιστήμης. Επιπτώσεις της Τεχνολογίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ στην ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Τεχνολογικό περιβάλλον. Ορισμοί της Τεχνολογίας. Σχέση Τεχνολογίας και Επιστήμης. Επιπτώσεις της Τεχνολογίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ στην ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Ορισμοί της Τεχνολογίας Τεχνολογικό περιβάλλον ΕΙΣΑΓΩΓΗ στην ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Σχέση Τεχνολογίας και Επιστήμης Επιπτώσεις της Τεχνολογίας Ορισμός σχολικού βιβλίου για την Τεχνολογία Με την ευρεία έννοια του όρου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Κριτήρια αξιολόγησης θέµατος ελεύθερης ανάπτυξης & Οδηγίες Βαθµολόγησης Κλάδος ΠΕ60-70 Εισαγωγή Στη διεθνή ερευνητική πρακτική χρησιµοποιούνται, συνήθως, δύο µέθοδοι αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αγωγοί και µονωτές» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Πληροφορική (ΠΜΣ) Τμήμα Πληροφορικής ΑΠΘ http://mtpx.csd.auth.gr/

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Πληροφορική (ΠΜΣ) Τμήμα Πληροφορικής ΑΠΘ http://mtpx.csd.auth.gr/ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Πληροφορική (ΠΜΣ) Τμήμα Πληροφορικής ΑΠΘ http://mtpx.csd.auth.gr/ Γενικά Λειτουργεί αυτοδύναμα από το ακαδημαϊκό έτος 2003-4 Οδηγεί στην απόκτηση Μεταπτυχιακού Διπλώματος

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική Οργάνωση και Διοίκηση Σύγχρονων Επιχειρήσεων και Οργανισμών

Αποτελεσματική Οργάνωση και Διοίκηση Σύγχρονων Επιχειρήσεων και Οργανισμών Αποτελεσματική Οργάνωση και Διοίκηση Σύγχρονων Επιχειρήσεων και Οργανισμών Πρόγραμμα e-learning Επιμόρφωσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου Σκοπός του προγράμματος είναι να καλύψει την επιτακτική ανάγκη που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ S P R I N G S C H O O L ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 3-8 Μαΐου 2015 Ξενοδοχείο Caravia Beach, Κως Οργάνωση: Μονάδα Ευρωπαϊκού Τουρισμού/ Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας Jean Monnet (Πανεπιστήμιο Αθηνών) Υποστηρικτές:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Ακαδ. Έτους 2014 2015 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Διαδραστικών Συστημάτων στην Εκπαίδευση Ενηλίκων, με Έμφαση στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας

Αξιοποίηση των Διαδραστικών Συστημάτων στην Εκπαίδευση Ενηλίκων, με Έμφαση στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας Αξιοποίηση των Διαδραστικών Συστημάτων στην Εκπαίδευση Ενηλίκων, με Έμφαση στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας Μαρία Καραβελάκη Αναλύτρια ΕκπαιδευτικώνΣυστημάτων ΙΝΤΕ*LEARN «Εισαγωγή της καινοτομίας και της

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Κ. Ραβάνης Νέες τεχνολογίες και εκπαίδευση Η μεγάλη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και οι υψηλές ταχύτητες πρόσβασης στις πληροφορίες,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα