Υραμματα ΦΙΟΝΤΟΡ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ. τουπογειο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υραμματα ΦΙΟΝΤΟΡ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ. τουπογειο"

Transcript

1 Υραμματα ΦΙΟΝΤΟΡ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ τουπογειο

2 ΦΙΟΝΤΟΡ ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ ΤΟ ΥΠΟΓΕΙΟ Μετάφραση ΓΙΩΡΓΗΣ ΣΗΜΗΡΙΩΤΗΣ γραμματα 1990

3 Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Το υπόγειο, 1846 Μετάφραση: Γιώργης Σημηριώτης Μακέτα εξωφύλλου: Στέλιος Κούτριας Εικόνα εξωφύλλου: Marshall Arisman Δεύτερη έκδοση Copyright για την ελληνική γλώσσα Εκδόσεις «γράμματα» Φωτοστοιχειοθεσία: Ο.Υ.Φ.Ο. Γραβιάς 7, Αθήνα 10678, τηλ Κεντρική διάθεση: ΑΘΗΝΑ: Γραβιάς 7, Αθήνα 10678, τηλ θεσ/νικη: ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ, Νίκης 3, Θεσ/νίκη τηλ

4 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

5 1 Είμαι άρρωστος... Είμαι κακός. Δεν είμαι καθόλου ευχάριστος. Νομίζω πως έχω μια αρρώστια του ήπατος. Μα δεν καταλαβαίνω τίποτα και δεν ξέρω πού ακριβώς υποφέρω. Αν κι εκτιμώ πολύ τους γιατρούς και την ιατρική, δεν πάω να με κοιτάξουν, και δεν πήγα ποτέ γιατί είμαι φοβερά προληπτικός, ή τουλάχιστον τόσο, που δεν πιστεύω στην ιατρική. (Η μόρφωσή μου δε θα 'πρεπε να μου επιτρέπει να είμαι προληπτικός, ωστόσο είμαι.). Οχι, αν δε φροντίζω για τον εαυτό μου, το κάνω από πείσμα μόνο.. Ισως δεν μπορείτε να το καταλάβετε αυτό. Ε λοιπόν, εγώ το καταλαβαίνω. Δε θα μπορούσα βέβαια να σας εξηγήσω από πού προέρχεται το πείσμα μου. Καταλαβαίνω πολύ καλά πως μη φροντίζοντας να γιατρευτώ, δεν κάνω κακό σε κανέναν, ούτε και στους γιατρούς. Και καλύτερα από κάθε άλλον στον κόσμο ξέρω πως μόνο τον εαυτό μου βλάπτω. Αδιάφορο' από πείσμα δε γιατρεύομαι. Είναι αρρώστια του ήπατος. Ας είναι ό,τι θέλει, ας γίνει και χειρότερα ακόμη! Είναι πολύς καιρός, καμιά εικοσαριά χρόνια, που ζω έτσι, και είμαι τώρα σαράντα χρονών. Παλιά ήμουν δημόσιος υπάλληλος, μα παραιτήθηκα.. Ημουν υπάλληλος ευερέθιστος και τραχύς, κι ευχαριστιόμουν να 'μαι τέτοιος. Γιατί μην παίρνοντας φιλοδωρήματα, από κάτι έπρεπε να πληρωθώ. (ΤΟ αστείο αυτό δεν είναι και τόσο σπουδαίο, δε θα το παραλείψω όμως. Γράφοντάς το θαρρούσα πως θα το βρουν πολύ έξυπνο, μα τώρα βλέπω πως δεν είναι παρά ένας ελεεινός φανφαρονισμός και γι' αυτό -7-

6 δεν το παραλείπω.) Οταν έρχονταν στο γραφείο μου άνθρωποι να ζητήσουν πληροφορίες, τους έδειχνα μεμιάς τα δόντια κι ένιωθα ανείπωτη ευχαρίστηση, όσο λίγη και να 'ταν η στενοχώρια που προξενούσα στον άλλον, όπως συνέβαινε τις περισσότερες φορές. Συνήθως ήταν άνθρωποι δειλοί, είχαν την ανάγκη μου. Μα ανάμεσα στους μικροαφεντάδες ήταν κι ένας αξιωματικός που δεν μπορούσα να τον υποφέρω. 'Ηθελε και καλά να σέρνει τη σπάθα του μ' έναν κρότο ανυπόφορο. Του κήρυξα τον πόλεμο δεκαοχτώ ολόκληρους μήνες και στο τέλος κατόρθωσα να τον νικήσω' έπαψε να κάνει θόρυβο. Αυτό βέβαια είναι ανάμνηση της νεανικής μου ηλικίας. Ξέρετε όμως, κύριοι, το βασικό λόγο της κακής μου διάθεσης; Είναι πολύ σιχαμερός κάθε φορά, ακόμη κι όταν έπαιρνα φουρκισμένος το καπέλο μου κι έφευγα, ομολογούσα κατόπιν στον εαυτό μου, πράγμα που μ' έκανε να ντρέπομαι, ότι όχι μόνο δεν ήμουν τόσο κακός, μα ότι δε θύμωνα και καθόλου από μέσα μου. 'Εκανα τον μπαμπούλα στους άλλους για να διασκεδάσω. ' Αφριζα, μα ο παραμικρός γλυκός λόγος, ένα φλιτζάνι τσάι, αρκούσαν να με ησυχάσουν. Η σκέψη αυτή με συγκινούσε, αν και κατόπιν, μήνες ολόκληρους μάλιστα, έτριζα τα δόντια μου κι έχανα τον ύπνο μου, τόσο θύμωνα με τον εαυτό μου. Τέτοιος ήμουν. Λέγοντας πιο πριν πως ήμουν κακός υπάλληλος, κατηγόρησα άδικα τον εαυτό μου, έλεγα ψέματα από πείσμα. ' Οχι, το 'χα διασκέδαση να κορο'ίδεύω τους ανθρώπους, και προπαντός τον αξιωματικό. Ποτέ δεν ήμουν πραγματικά μοχθηρός. Ανακάλυπτα πάντοτε μέσα μου ένα σωρό αντιφατικά στοιχεία. Τα 'νιωθα να βράζουν, και ήξερα πως θα 'θελαν να μείνουν εκεί σ' όλη μου τη ζωή και πως ζητούσαν να βγουν έξω. Μα δεν το επέτρεπα αυτό' δεν άφηνα να το κάνουν, δεν ήθελα να φανερωθούν. Με βασάνιζαν, τόσο, που μ' έκαναν να ντρέπομαι' θα μπορούσαν και σπασμούς να μου φέρουν, κι έλεγα, φτάνει πια. Α, φτάνει πια! ' Ισως να φαντάζεστε, κύριοι, ότι νιώθω

7 ιυ YllυlΊ:oιυ κάποια μετάνοια κι ότι, κατά κάποιο τρόπο, θέλω να δικαιολογηθώ... Είμαι σίγουρος πως το νομίζετε... Σας διαβεβαιώνω όμως ότι δε δίνω πεντάρα αν το νομίζετε Υι όχι. ' Οχι μόνο δεν μπόρεσα να γίνω κακός, μα δεν μπόρεσα να γίνω τίποτε' ούτε κακός, ούτε τιποτένιος, ούτε τίμιος, ούτε ήρωας ή ένα τόσο δα ζωύφιο. Τώρα περνώ τα τελευταία χρόνια της ζωής μου εξοργισμένος απ' τη σαρκαστική και τιποτένια αυτή παρηγοριά, πως ένας έξυπνος άνθρωπος δεν κατορθώνει ποτέ να πετύχει στον προορισμό του, μόνο ένας ηλίθιος το καταφέρνει. Μάλιστα, κύριε, ο άνθρωπος του δέκατου ένατου αιώνα έχει την ηθική υποχρέωση να γίνει ένα τίποτα, γιατί ο άνθρωπος της δράσης είναι γενικά ένα περιορισμένο πνεύμα. Σ' αυτό κατέληξα ύστερα από σαράντα χρόνων πείρα. Είμαι σαράντα χρόνων τώρα, και σαράντα χρόνια είναι μια ολόκληρη ζωή' είναι πια γέρος ο άνθρωπος. Να ζήσει κανείς περισσότερο είναι άσεμνο, εξευτελιστικό, ανήθικο. Ποιος θα μπορούσε να ζήσει παραπάνω από σαράντα χρόνια; απαντήστε ειλικρινά, τίμια! Θα σας το πω εγώ: οι ηλίθιοι ή οι παλιάνθρωποι. Θα το πω κατάμουτρα σ' όλους τους γέρους, σ' όλους εκείνους τους σεβάσμιους γέρους, στους μοσχομυρωμένους γέρους με τ' ασημένια μαλλιά. Θα το πω σ' όλο τον κόσμο, κι έχω το δικαίωμα να το κάνω, γιατί θα ζήσω κι εγώ ώς τα εξήντα. ' Ως τα εβδομήντα!, Ως τα ογδόντα! Περιμένετε, αφήστε με να πάρω ανασα,..., Θα νομίσετε ίσως, κύριοι, ότι θέλω να σας κάνω να γελάσετε. Κάνετε λάθος. Δεν είμαι τόσο εύθυμος όσο φαντάζεστε, ή ίσως φανταστήκατε. 'Αλλωστε, αν όλη αυτή η φλυαρία μου σας πειράζει στα νεύρα (και το νιώθω πως σας πειράζει), και με ρωτήσετε ποιος είμαι, θα σας απαντήσω πως είμαι δημόσιος υπάλληλος ογδόης τάξεως. Έγινα δημόσιος υπάλληλος για να κερδίσω το ψωμί μου' και μόνο γι' αυτό. Ωστόσο, τον περασμένο χρόνο, όταν κάποιος μακρινός μου συγγενής μού άφησε κληρονομιά

8 έξι χιλιάδες ρούβλια, έσπευσα να παραιτηθώ παίρνοντας τη σύνταξή μου, κι αποσύρθηκα στη γωνιά μου. ' Εμενα και πριν εκεί, στη γωνιά μου, μα τώρα κάθισα για τα καλά. Το δωμάτιό μου είναι θλιβερό, άθλιο, και βρίσκεται στην άκρη της πόλης. ' Εχω κι έναν υπηρέτη, έναν ηλίθιο και κακόβουλο χωριάτη που κάνει τη ζωή μου σωστό μαρτύριο. Μου λέει πως το κλίμα της Πετρούπολης δεν αξίζει τίποτα και πως η ζωή είναι πολύ ακριβή για το ισχνό μου εισόδημα. Το ξέρω, και μάλιστα καλύτερα απ' όλους αυτούς τους καλούς και έμπειρους συμβουλάτορες, καλύτερα απ' όλους εκείνους που κουνούν με σοφία το κεφάλι τους μα εξακολουθώ να μένω στην Πετρούπολη' δε θα την αφήσω! Δε θα την αφήσω, γιατί... Ε, στο κάτω κάτω, δεν έχει καμία σημασία αν θα την εγκαταλείψω ή όχι. Κι έπειτα, για ποιο θέμα μιλάει ένας καθωσπρέπει άνθρωπος με τη μεγαλύτερη ευχαρίστηση; Απάντηση: για τον ίδιο του τον εαυτό. Θα μιλήσω λοιπόν για μένα. 2 Τώρα λοιπόν θα 'θελα να σας πω - είτε σας αρέσει να μ' ακούσετε είτε όχι- θα 'θελα να σας πω γιατί δεν τα κατάφερα μήτε ζωύφιο να γίνω. Θα σας το πω επισήμως: πολλές φορές θέλησα να γίνω ζωύφιο. Μα ούτε καν γι' αυτό δεν ήμουν άξιος. Σας ορκίζομαι, κύριοι, το να σκέφτεσαι υπερβολικά πολύ, είναι αρρώστια, πραγματική αρρώστια. Στην καθημερινή ζωή αρκεί και με το παραπάνω μια συνηθισμένη πνευματική δραστηριότητα, θα έφτανε δηλαδή και το μισό ή το ένα τέταρτο απ' αυτήν που έχει συνήθως ένας έξυπνος άνθρωπος στη δύστυχη εποχή μας. Και προπαντός εκείνος που θα 'χε τη φοβερή ατυχία να ζει στην Πετρούπολη, την πιο πνευματική πόλη -10-

9 _ του κόσμου, και την πιο κερδοσκοπική. (Γιατί, ξέρετε, υπάρχουν πόλεις πνευματικές και πόλεις μη πνευματικές.) Θα αρκούσε, για παράδειγμα, να έχει κανείς ακριβώς τόση συνείδηση, όση έχουν «οι πρακτικοί» άνθρωποι και οι άνθρωποι της δράσης. Στοιχηματίζω πως έχετε πειστεί ότι τα γράφω όλα αυτά από ψευτοεπίδειξη, για να κορο"ίδέψω τους ανθρώπους της δράσης, και πως βροντάω τη σπάθα μου όπως ο αξιωματικός. Μα περηφανεύεται κανείς για τις αδυναμίες του; θα μου πείτε. Και μάλιστα με τόση αναίδεια; λλλά γιατί το λέω αυτό; τ Ολοι το ίδιο κάνουν -για τις αδυναμίες μας περηφανευόμαστε περισσότερο, και ίσως ακόμη πιο πολύ απ' 'τους άλλους εγώ. Καλά! Ας μην το συζητάμε' ο συλλογισμός μου είναι απίθανος. Ωστόσο, έχω την ακράδαντη πεποίθηση ότι όχι μόνο η υπερβολική πνευματική δραστηριότητα, αλλά κάθε είδους πνευματική δραστηριότητα είναι αρρώστια. Επιμένω. Μα ας τ' αφήσουμε αυτό τώρα, και πείτε μου, παρακαλώ, γιατί, τη στιγμή ακριβώς που θα μπορούσα καί με το παραπάνω να αναγνωρίσω όλες τις αποχρώσεις «του Ωραίου και του Υψηλού», όπως το ονομάζαμε κάποτε, να καταντήσω να χάσω κάθε συνείδηση και να κάνω άσχημες πράξεις;... πράξεις τέτοιες... πράξεις. που τέλος... κάθε άνθρωπος βέβαια κάνει, αλλά να τις κάνω ακριβώς εκείνη τη στιγμή που καταλάβαινα καλύτερα πως δεν έπρεπε να τις κάνω; τ Οσο περισσότερο θαύμαζα «το Καλό, το Ωραίο και το Υψηλό», τόσο πιο βαθιά βυθιζόμουν στο βούρκο, και τόσο περισσότερο επιθυμούσα να βυθιστώ. Και το χειρότερο είναι πως αυτό δε γινόταν καθόλου τυχαία, αλλά σα να είχα σκεφτεί πως, δίχως άλλο, έτσι έπρεπε να γίνει. Δεν ήταν πια ελάττωμα, ούτε αρρώστια' ήταν η φυσιολογική μου κατάσταση' τόσο, που δεν είχα πια την παραμικρή διάθεση να παλέψω μαζί της. Λίγο έλειψε να πιστέψω στ' αλήθεια πως αυτή ήταν η φυσιολογική μου κατάσταση (κι ίσως το πίστευα πραγματικά). Μα πριν να φτά- -11-

10 σω ώς εκεί, στην αρχή, πόσο υπέφερα απ' αυτή την πάλη. Δεν πίστευα πως έπαθαν το ίδιο κι οι άλλοι άνθρωποι, και σ' όλη μου τη ζωή το φύλαξα μυστικό. Ντρεπόμουν (κι ίσως να ντρέπομαι και τώρα ακόμη). Αισθανόμουν κάτι, σα μια ευχαρίστηση κρυφή, τερατώδη και σιχαμερή, όταν γυρίζοντας στη γωνιά μου ύστερα από μιαν ακόλαστη νύχτα στην Πετρούπολη, έλεγα μέσα μου, σαν κτήνος, πως για μιαν ακόμη φορά είχα κάνει κάποια αχρειότητα, κι ό,τι είχε γίνει πια ήταν ανεπανόρθωτο. Στην καρδιά μου, κρυφά, ξέσκιζα τον εαυτό μου, τον συν έτριβα, τόν κατέτρωγα, ώσπου ο πόνος αυτός καταντούσε να γίνει μια καταραμένη γλύκα, βρωμερή, μεταβαλλόταν κατόπιν σε ηδονή, σε μια αληθινή ηδονή! Το υπογραμμίζω. Αν μίλησα γι' αυτό, είναι γιατί θέλω οπωσδήποτε να μάθω αν κι άλλοι άνθρωποι δοκιμάζουν τέτοιες απολαύσεις. Εξηγούμαι: η ηδονή μου προερχόταν από την πλήρη επίγνωση της κατάπτωσή ς μου, γιατί κι ο ίδιος καταλάβαινα πως είχα αγγίξει τα βάθη της ατιμίας, πως ήταν πολύ βρωμερό, μα δεν μπορούσε και να γίνει αλλιώτικα, δεν υπήρχε κανένας τρόπος να ξεφύγω και να γίνω καλύτερος, κι αν ακόμη μου έμενε η πίστη και ο χρόνος για να ξαναφτιαχτώ, δε θα το επιθυμούσα βέβαια από μόνος μου, και πως ακόμα και να το 'θελα, δε θα χρησίμευε σε τίποτα, γιατί δεν ήξερα πραγματικά τι αλλαγή θα 'πρεπε να διαλέξω. Το ουσιώδες, τέλος, είναι ότι σύμφωνα με τους κανονικούς και θεμελιώδεις νόμους της έντονης πνευματικής δραστηριότητας και της αδράνειας, και σα μια συνέπεια μοιραία των νόμων αυτών, καταντά κανείς να παραδεχτεί ότι δεν μπορεί ν' αλλάξει, ότι δεν υπάρχει κανένας τρόπος. Λοιπόν, το αποτέλεσμα της πνευματικής εγρήγορσης είναι το γεγονός πως μοιάζει να είναι παρηγοριά για τον τιποτένιο άνθρωπο το να έχει πλήρη επίγνωση της εξαχρείωσής του. Αρκετά όμως... Μίλησα πολύ, και τι σας εξήγησα; Πώς να εξηγήσει κανείς μια τέτοια απόλαυση; Θα το κάνω όμως. Γι' αυτό το σκοπό έπιασα την πένα

11 Για παράδειγμα, είμαι φοβερά φιλότιμος. Είμαι μυγιάγγιχτος προσβάλλομαι τόσο εύκολα, όσο ένας καμπούρης ή ένας νάνος ωστόσο, είναι στιγμές που θα ενθουσιαζόμουν αν έτρωγα κάνα χαστούκι. Μιλώ σοβαρά. Θα μπορούσα δίχως άλλο να βρω έναν τρόπο να απολαμβάνω την απελπισία. Είναι αναμφισβήτητο ότι η απελπισία μάς προσφέρει τις πιο δυνατές ηδονές, προπάντων όταν δεν ξέρει κανείς τι να κάνει ύστερα από μια τέτοια προσβολή. Αυτή είναι η περίπτωση που δέχεται κανείς τον μπάτσο: τον συντρίβει η σκέψη του απόλυτου εξευτελισμού. Μα όσο και να προσπαθώ, δεν μπορώ να το δικαιολογήσω' νιώθω πάντα πως είμαι εγώ ο πρώτος ένοχος, κι εκείνο που με στενοχωρεί περισσότερο, είναι ότι είμαι ένοχος όχι γιατί το θέλω, αλλά γιατί τέτοιος είναι ο φυσικός νόμος. Και πρώτα πρώτα, είμαι ένοχος γιατί είμαι πιο έξυπνος απ' όλους εκείνους που με περιτριγυρίζουν. (Φανταζόμουν πάντοτε τον εαυτό μου εξυπνότερο από κείνους που με τριγυρίζουν, και πότε πότε, θα το πιστέψετε; κοκκίνιζα γι ' αυτό. ασα τη ζωή μου στραβοκοιτάζοντας τους ανθρώπους, ποτέ δεν κατόρθωσα να τους κοιτάξω καταπρόσωπο.) Και τελικά είμαι ένοχος, γιατί αν είχα πραγματικά κάποια μεγαλοψυχία μέσα μου, με τη σκέψη πως είναι τελείως ανώφελη θα υπέφερα περισσότερο. Είμαι. απόλυτα βέβαιος πως δε θα μπορούσα να κάνω τίποτα: ούτε να συγχωρήσω εκείνον που με πρόσβαλε, γιατί θα το 'κανε σύμφωνα με τους φυσικούς νόμους και σ' αυτούς δεν υπάρχει συγνώμη, ούτε πάλι να λησμονήσω, γιατί μολονότι θύμα των φυσικών νόμων, η προσβολή παραμένει προσβολή. Τέλος, αν ήθελα να πάω ενάντια στη μεγαλοψυχία μου και να εκδικηθώ τον υβριστή μου, θα μου ήταν τελείως αδύνατο, γιατί δε θα μπρρούσα να το πάρω απόφαση ακόμη και να το 'θελα. Για ποιο λόγο δε θα μπορούσα να το αποφασίσω; Θα σας πω ' δυο λόγια ξεχωριστά πάνω σ' αυτό.

12 3 Πώς φέρονται εκείνοι που ξέρουν να εκδικούνται; που ξέρουν να υπερασπίζονται τους εαυτούς τους; τ Οταν μας αδράχνει ο πόθος της εκδίκησης, όλα τ' άλλα αισθήματα που υπάρχουν μέσα μας εκμηδενίζονται Ο άνθρωπος ορμά τότε με τα κέρατα χαμηλωμένα για να τρυπήσει ό,τι βρει μπροστά του και μονάχα ένας τοίχος μπορεί να τον σταματήσει. (Με την ευκαιρία αυτή, πρέπει να παρατηρήσουμε ότι «οι πρακτικοί» άνθρωποι και οι άνθρωποι της δράσης σταματούν μεμιάς μπροστά σ' έναν τοίχο. Γι' αυτούς ο τοίχος δεν είναι μια πρόκληση όπως για μας τους διανοούμενους, που σκεφτόμαστε αλλά δε δρούμε' δεν είναι μια πρόφαση για να αλλάξουν δρόμο, πρόφαση που κι εμείς δεν την πιστεύουμε μα υποτασσόμαστε σ' αυτήν, όχι, αυτοί σταματούν με όλη τους την ειλικρίνεια. Ο τοίχος έχει γι' αυτούς κάτι καθησυχαστικό, κάτι τελειωτικό, ίσως μάλ ι στα και κάτι μυστηριακό... Μα θα μιλήσουμε παρακάτω γι' αυτό.) Λοιπόν, αυτόν τον «πρακτικό» άνθρωπο εγώ τον θεωρώ άνθρωπο αληθινό και ισορροπημένο, έτσι όπως τον θέλει η στοργική μητέρα μας, η φύση, όταν τον φέρνει στον κόσμο. Ζηλεύω τον άνθρωπο αυτό αφάνταστα. Είναι κουτός, το παραδέχομαι, μα ίσως ο ισορροπημένος άνθρωπος πρέπει να είναι και κουτός -πού ξέρετε; - και μπορεί αυτό να είναι καλύτερο. Τούτος ο συλλογισμός γίνεται ακόμη πιο πιστευτός όταν μπροστά στον ισορροπημένο άνθρωπο βάλουμε τον αντίθετό του, τον άνθρωπο με την υπερτροφική συνείδηση, που δε βγήκε από τη μήτρα της φύσης αλλά από κάποιο δοκιμαστικό σωλήνα (είναι σχεδόν μυστικισμός αυτό, κύριοι, μα πιστεύω πως είναι αλήθεια). Λοιπόν, ο άνθρωπος του δου.ιμαστικού σωλήνα δεν αξίζει τίποτα μπροστά. στην αντίθεσή του, γιατί παρά την υπερτροφική του συνείδηση, θεωρεί τον εαυτό του έναν ποντικό κι όχι άνθρωπο. Ένας ποντικός με υπερτροφική συνείδηση είναι -14-

13 πάντα ποντικός, ενώ ο άλλος είναι άνθρωπος δηλαδή... και τα λοιπά και τα λοιπά. Και το σπουδαιότερο είναι ότι κι ο ίδιος παίρνει τον εαυτό του για ποντικό' κανείς δεν του το ζητάει. Ας ρίξουμε λοιπόν μια ματιά στη δράση του ποντικού. Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, πως είναι προσβλημένος και θέλει να εκδικηθεί. Θα μαζέψει ίσως μέσα του περισσότερη μνησικακία από τον φυσιολογικό και ισορροπημένο άνθρωπο. Η ταπεινή και αξιοκαταφρόνητη λύσσα του να κάνει το κακό για το κακό βράζει ίσως μέσα στην ψυχή του μ' έναν τρόπο πιο βρωμερό απ' ό,τι στην ψυχή του φυσιολογικού και αληθινού ανθρώπου, γιατί ο τελευταίος με την έμφυτη κουταμάρα του θεωρεί απλούστατα την εκδίκησή του σα μια εκδήλωση δικαιοσύνης, ενώ ο ποντικός, εξαιτίας της υπερτροφικής του συνείδησης, δε θέλει να το παραδεχτεί. Ας έρθουμε λοιπόν στην πράξη του τώρα, στην πράξη της εκδίκησης. Το δύστυχο ποντίκι, εκτός από τον αρχικό θυμό του, έχει μαζέψει με τον καιρό κι ένα σωρό άλλες κακίες με τη μορφή ερωτήσεων και αμφιβολιών. Ένα ερώτημα φέρνει τόσα άλλα, άλυτα ερωτήματα. ' Ετσι, μαζεύεται γύρω του μια βρωμερή λάσπη, ένας αναπόφευκτος βόρβορος, καμωμένος από τις αμφιβολίες του, τις ανησυχίες του και όλα τα φτυσίματα που του 'καναν «οι πρακτικοί άνθρωποι της δράσης», παρεμβαίνοντας ανάμεσα σ' αυτόν και τον υβριστή του σαν ένα επίσημο και κορο'ίδευτικό δικαστήριο αρεοπαγιτών, ξεσπώντας καμιά φορά και σε δυνατά γέλια. Δεν του μένει βέβαια τίποτε άλλο παρά να τους αγνοήσει, και δείχνοντας το περιφρονητικό και ψεύτικο χαμόγελό του, να γλιστρήσει καταντροπιασμένος στην τρύπα του. Κι εκεί, κάτω από το πάτωμα, μέσα στο φριχτό και βρωμερό καταφύγιό του, ο προσβλημένος, γελοιοποιημένος και δαρμένος ποντικός μας βυθίζεται μετά από λίγο σε μιαν αδιάκοπη μνησικακία, φαρμακερή, και προπαντός, αιώνια. Σαράντα ολόκληρα χρόνια θα αναμασά με τις παραμικρές επαίσχυντες λεπτομέρειες την προ- -15-

14 σβολή που του 'καναν, προσθέτοντας αδιάκοπα κι άλλες, ακόμη πιο επαίσχυντες λεπτομέρειες δικής του εμπνεύσεως, βράζοντας και λυσσώντας με τη φόρα της στρεβλής του φαντασίας. Θα ντρέπεται κι ο ίδιος μ' εκείνα που θα του 'ρχονται στο νου, ωστόσο θα τ' αναμασά, θα ξαναρχίσει να τα στριφογυρίζει στο μυαλό του, θα φανταστεί εκδικήσεις που δε θα πραγματοποιηθούν ποτέ, με την πρόφαση πως έτσι έπρεπε να γίνει, και δε θα συγχωρήσει τίποτε. Θα θέλει ίσως και να εκδικηθεί, μα εκ του ασφαλούς, σιγά σιγά, προφυλαγμένος μες στην τρύπα του, ανώνυμα, χωρίς να πιστεύει στο δικαίωμα της εκδίκησής του ούτε στην επιτυχία της, και με την πεποίθηση πως θα πονέσει ο ίδιος χίλιες φορές περισσότερο με τους δισταγμούς του, παρά εκείνος για τον οποίο ετοιμάζει την εκδίκησή του, που ούτε καν θα την προσέξει. Ακόμη και στην κλίνη του θανάτου θα τη στοχάζεται μαζί με όλο «το κέρδος που θα συνίσταται σε».., Κι ακριβώς μέσα σ' αυτή την κατάσταση της ψυχρής απόγνωση ς, μισή απελπισία και μισή ελπίδα, σ' αυτό το βύθισμα του εγώ του μέσα στη λύπη, στο κρυσφήγετο αυτό επί σαράντα χρόνια κάτω από το πάτωμα, στο αναπόφευκτο και σκοτεινό αδιέξοδο, σ' όλο αυτόν το βρωμερό αναβρασμό των πνιγμένων πόθων, στην αγωνία των δισταγμών, των αμετάκλητων αποφάσεων και των ενδοιασμών που γεννιούνται αμέσως μετά, σ' όλα αυτά λοιπόν μέσα κρύβεται η πηγή εκείνης της παράξενης απόλαυση ς που σας ανέφερα. Είναι τόσο δύσκολο και λεπτό να τη συλλάβουμε, που οι στενοκέφαλοι άνθρωποι ή απλώς οι άνθρωποι με γερά νεύρα δεν μπορούν να την καταλάβουν καθόλου. Σας ακούω να γελάτε σαρκαστικά, λέγοντας: «Τ Ισως να μην καταλάβουν τίποτα, κι εκείνοι ακόμη που δεν έφαγαν ποτέ τους μπάτσο». Είναι μια ευγενικ11 υπενθύμιση κι αυτό, το ότι κάποτε στη ζωή μου έφαγα έναν μπάτσο, και σας το λέω αν κι η γνώμη σας δεν έχει βέβαια καμιά σημασία για μένα. Λυπάμαι μόνο που δεν έδωσα εγώ αρκετούς σε _11>_

15 άλλους. Μα ούτε λέξη πια γι' αυτό το ζήτημα, όσο ενδιαφέρον κι αν έχει για σας. Θα συνεχίσω να μιλώ για τους ανθρώπους που έχουν γερά νεύρα και δεν μπορούν να καταλάβουν μερικές λεπτές αποχρώσεις αυτής της ευχαρίστησης. Οι κύριοι αυτοί, που όταν τους προσβάλλει κανείς, μουγκρίζουν σαν ταύροι μ' όλη τη δύναμη του λαιμού τους, παρά την τιμή που τους περιποιεί ένα τέτοιο φέρσιμο, καταθέτουν ωστόσο τα όπλα μπροστά στο «αδύνατο», όπως το είπα παραπάνω. Το αδύνατον είναι ο πέτρινος τοίχος. Ποιος πέτρινος τοίχος; Μα χωρίς άλλο οι φυσικοί νόμοι, τα δεδομένα των φυσικών επιστημών, τα μαθηματικά. Αν κάποιος, λογουχάρη, σου αποδείκνυε ότι κατάγεσαι από τον πίθηκο, δεν πρέπει να στραβομουτσουνιάσεις καθόλου, πρέπει να παραδεχτείς τα πράγματα όπως είναι. Αν σου αποδείκνυε κανείς ότι ένα μόριο του δικού σου πάχους είναι πολυτιμότερο από εκατό χιλιάδες των ομοίων σου, κι ότι σ' αυτό καταλήγουν τελικά όλες οι αρετές, όλα τα καθήκοντα και τόσες άλλες φαντασιοπληξίες και προλήψεις, τίποτε άλλο δεν μπορείς να κάνεις παρά να το παραδεχτείς, γιατί δύο και δύο κάνουν τέσσερα, είναι αξίωμα. Προσπαθήστε λοιπόν να απαντήσετε σε όλα αυτά! «Συγνώμη» θα μου φωνάξουν, «δε γίνεται να μην το παραδεχτούμε πως δύο και δύο κάνουν τέσσερα! Η φύση δε ζητάει καμία άδεια' δεν ενδιαφέρεται να μάθει αν οι νόμοι της σας αρέσουν ή όχι. Πρέπει να την παραδέχεστε όπως είναι, μαζί μ' όλες τις συνέπειές της». Ένας τοίχος λοιπόν είναι ένας τοίχος, και ούτω καθεξής. Θεέ μου, τι μ' ενδιαφέρουν εμένα οι νόμοι της φύσης και της αριθμητικής, όταν οι νόμοι αυτοί και τα «δύο και δύο κάνουν τέσσερα» μπορεί να μη μου αρέσουν; Δε θα σπάσω φυσικά τον τοίχο με το κεφάλι μου αν δεν έχω τη δύναμη που χρειάζεται, μα δε θα υποκύψω μόνο και μόνο επειδή έχω μπροστά μου έναν πέτρινο τοίχο και δεν έχω τη δύναμη που χρειάζεται για να τον σπάσω.

16 ...-._ _ _..., Θα μπορούσε πραγματικά να σας καθησυχάσει αυτός ο τοίχος; Θα έκλεινε μέσα του έστω και την παραμικρή καθησυχαστική ιδιότητα για το μοναδικό λόγο πως είναι σαν το δύο και δύο κάνουν τέσσερα; Ω, ανοησιών το ανάγνωσμα! Προτιμάτε λοιπόν να μη θέλετε να τα καταλάβετε όλα, να τα γνωρίσετε όλα, όλους τους πέτρινους τοίχους, υποκύπτετε (αν και σας αηδιάζει), και με συλλογισμούς λογικούς και αδιάψευστους φτάνετε σε αποκρουστικά συμπεράσματα σχετικά με το αιώνιο αξίωμα ότι επειδή υπάρχει ο πέτρινος τοίχός, γι' αυτό πιστεύουμε πως είμαστε ένοχοι, μολονότι είναι ηλίου φαεινότερο πως δεν είμαστε καθόλου. Επομένως πρέπει να ξαπλώσετε ηδονικά μέσα στην αδράνεια, και να τρίζετε σιωπηλά τα δόντια στη σκέψη ότι δεν υπάρχει κανένας να στρέψετε πάνω του τη λύσσα σας που δεν έχει αφορμή, και που δε θα 'χει ίσως ποτέ, ότι είσαστε παιχνίδια κάποιας ταχυδακτυλουργίας και χαρτιά μιας τράπουλας αραδιασμένα και σημαδεμένα από τα πριν, κι ότι αυτό είναι απλούστατα ένα τέλμα κανείς δεν ξέρει τι και ποιος. Ωστόσο, παρ' όλα τούτα τα μυστήρια και τις μαγγανείες, εξακολουθείτε να υποφέρετε, κι όσο πιο χαμηλά πέφτετε, τόσο περισσότερο θα υποφέρετε. 4 «Χα, χα, χα!» γελάτε -«Θ' απολαμβάνουμε και τον πονόδοντο σε λίγο!» Γιατί όχι -θ' απαντήσω - υπάρχει απόλαυση και στον πονόδοντο. Το ξέρω και με το παραπάνω. Είχα πονόδοντο επί έναν ολόκληρο μήνα. Στην περίπτωση αυτή δε φουρκίζεται κανείς σιωπηλά βογκάει. Μα τα βογκητά του δεν είναι αληθινά είναι βογκητά υποκριτικά, κι όλα βασίζονται κι εδώ στην υποκρισία. Υπάρχει σ' αυτά η απόλαυση εκείνου που υποφέρει, κι αν δεν υπήρχε η

17 απόλαυση, δε θα βογκούσε. Το παράδειγμα είναι έξοχο, κύριοι, και θα το αναπτύξω. Πρώτα απ' όλα, αυτά τα βογκητά εκφράζουν το ανώφελο του πόνου σας -που είναι τόσο εξευτελιστικός για 1;0 άτομό σας - και την αρχική δύναμη της φύσης που δεν τη λογαριάζετε, μα απ' την οποία υποφέρετε ενώ εκείνη δεν υποφέρει. Αρχίζετε να καταλαβαίνετε πως υποφέρετε χωρίς να βλέπετε τον εχθρό σας, πως παρά τις φιλοσοφίες όλες των Βάγκενχαϊμ, είστε σκλάβος των δοντιών σας, πως αν το 'θελε κάποια δύναμη ανώτερη, θα έπαυε ο πόνος, μα αν δεν το θελήσει, μπορεί να υποφέρετε κι άλλους τρεις μήνες, και τέλος, αν δε σωπάσετε κι εξακολουθήσετε να διαμαρτύρεστε, δε θα σας έμενε πραγματικά άλλη παρηγοριά, παρά να πάρετε ο ίδιος το καμτσίκι και να μαστιγωθείτε ή να δώσετε γροθιές στον τοίχο μ' όλη σας τη δύναμη, αυτό μονάχα μπορείτε να κάνετε! Λοιπόν, μέσα στις βρισιές που φέρνουν το αίμα στα χείλη σας και στους σαρκασμούς που ακούτε, δεν ξέρω κι εγώ από ποιον, γεννιέται σιγά σιγά μια ευχαρίστηση, που μπορεί να φτάσει ώς την πιο μεγάλη ηδονή. Σας παρακαλώ, ακούστε για μια στιγμή τα βογκητά του μορφωμένου ανθρώπου της εποχής μας όταν του πονούν τα δόντια. Τη δεύτερη ή την τρίτη μέρα, τα βογκητά του γίνονται αλλιώτικα: δε βογκάει πια μόνο επειδή πονούν τα δόντια του -αν και δε βογκάει σαν άξεστος μουζίκος, αλλά σαν άνθρωπος που επωφελήθηκε από τη διανοητική ανάπτυξη και τον πολιτισμό της Ευρώπης, σαν άνθρωπος «που δεν είναι πια προσκολλημένος στο χώμα και τις παραδόσεις της πατρίδας του» όπως λένε σήμερα. Τα βογκητά του γίνονται επιθετικά, μοχθηρά, και δε βαστούν μέρες και νύχτες ολόκληρες. Ξέρει κι ο ίδιος πως δε θα του προσφέρουν καμιά ανακούφιση. Ξέρει καλύτερα απ' τον καθένα πως του κάκου νευριάζει και βασανίζει τους άλλους και τον εαυτό του. Ξέρει πως το ακροατήριο για το οποίο παίζει αυτή την κωμωδία, καθώς και η οικογένειά του, τον ακούν με αη

18 δία, δεν πιστεύουν στην ειλικρίνεια των παραπόνων του και λένε μέσα τους ότι, απλούστατα, θα μπορούσε να βογκάει χωρίς ψεύτικα ξεφωνητά αλλά κάνει αυτή τη θεατρική επίδειξη από μοχθηρία... Λοιπόν, ακριβώς στα ξεφωνητά καί στη δειλία του κρύβεται η απόλαυση. «Σας τυραννώ» λέει μέσα του, «σας σπαράζω την καρδιά' δεν αφήνω να κοιμηθεί κανείς μέσα στο σπίτι. ' Οχι, δε θα κοιμηθείτε' θα νιώθετε κάθε ώρα και στιγμή πως πονούν τα δόντια μου. Δε θα 'μαι πια για σας ο ήρωας, που ώς τώρα ήμουν υποχρεωμένος να παριστάνω, αλλά ένας σιχαμερός, ένας άνανδρος. Ας είναι! Είμαι ευχαριστημένος που το καταλάβατε. Ξέρω πως σας αηδιάζει ν' ακούτε τα βογκητά μου. Τόσο το χειρότερο για σας: θα σας κάνω να ακούσετε κι άλλα πολλά ακόμη...» Δεν καταλάβατε ακόμη, κύριοι; 'Οχι, γιατί φαίνεται πως πρέπει να είναι κανείς πολύ εξελιγμένος κι ευσυνείδητος για να περάσει μέσα στα λεπτά σημεία αυτής της απόλαυσης... Γελάτε; Χαίρομαι πάρα πολύ. Τα αστεία μου δεν είναι βέβαια του γούστου σας, είναι χονδροειδή, σκοτεινά και ακαθόριστα. Κι αυτό γιατί δε σέβομαι τον εαυτό μου. Πείτε μου: ένας άνθρωπος που έχει νιώσει βαθιά τον εαυτό του, μπορεί να τον σέβεται; 5 Να σεβόμαστε τον εαυτό μας! Μπορεί λοιπόν να σέβεται τον εαυτό του εκείνος που είναι αποφασισμένος να βρει την απόλαυση, έχοντας συνείδηση του ξεπεσμού του; Δεν το λέω αυτό επειδή με αναγκάζει να το πω κάποια άνανδρη μετάνοια. Γενικά, ποτέ δε μου άρεσε να τραυλίζω: «Συγχωρήστε με, μπαμπάκα μου, δε θα το ξανακάνω πι α». 'Οχι γιατί δε Ία μπσρούσα να προφέρω τέτοια λόγια' το αντίθετο μάλιστα, μπορούσα και παραμπορούσα. 'Αλλοτε, μου άρεσε να ζητά) συγνώμη, όταν ακριβώς δεν

19 είχα κάνει τίποτε, κι αυτό ήταν το χειρότερο. Μ' έπιανε συγκίνηση, μετανοούσα' έχυνα δάκρυα και ασφαλώς ξε -γελούσα τον εαυτό μου, αν και δεν υποκρινόμουν καθόλου' χωρίς άλλο με ανάγκαζε η τζαναμπετιά μου... Δε θα μπορούσα στην περίπτωση αυτή να κατηγορήσω τους φυσικούς νόμους, μολονότι πάντα με τσάκιζαν περισσότερο από καθετί. Μου κάνει κόπο να το θυμάμαι, και τότε μου 'κανε ακόμη πιο πολύ κόπο. Μα δεν περνούσαν λίγα λεπτά, κι αμέσως καταλάβαινα πάνω στο θυμό μου πως όλες αυτές οι μετάνοιες, οι συγκινήσεις, οι όρκοι πως θα διορθωθώ, δεν ήταν παρά ψέματα, κατεργάρικα και βρωμερά ψέματα. Θα με ρωτήσετε όμως γιατί βασάνιζα έτσι τον εαυτό μου, γιατί και καλά ήθελα να υποκρίνομαι έτσι; Θεέ μου, στενοχωριόμουν να κάθομαι χωρίς να κάνω τίποτε, και μηχανευόμουν διάφορα ψέματα για να ξεγελάσω την πλήξη μου. Αυτό είναι. Εξετάστε κι εσείς τον εαυτό σας λίγο καλύτερα, κύριοι, και θα καταλάβετε πως έτσι είναι. Φανταζόμουν περιπέτειες δημιουργούσα κάποια ζωή για να ζήσω οπωσδήποτε μέσα σ' αυτήν. Πόσες φορές δε μου 'τυχε να προσβληθώ χωρίς λόγο, μόνο από ευχαρίστηση. ' Ηξερα καλά πως δεν υπήρχε καμιά αφορμή για να θυμώσω, μα θύμωνα σα να υπήρχε, και καταντούσα να παραδεχτώ ότι ήμουν στ' αλήθεια προσβλημένος. Πάντα στη ζωή μου μού άρεσε να κάνω τέτοιους ακροβατισμούς, τόσο, που στο τέλος δεν μπορούσα πια να κυβερνήσω τον εαυτό μου. 'Αλλες φορές πάλι, επιθυμούσα να ερωτευτώ, κι αυτό μου συνέβηκε δυο φορές στη σειρά. Υπέφερα πολύ, σας διαβεβαιώνω. Στο βάθος της καρδιάς μου δεν πίστευα στον πόνο μου' τον κορόιδευα, ωστόσο υπέφερα, και πολύ μάλιστα' ήμουν ζηλιάρης κουρδιζόμουν αμέσως... Και πάντα από πλήξη, κύριοι, πάντα από πλήξη. Η απραξία με βάραινε. Γιατί ο μόνος και πιο ταιριαστός καρπός της συνείδησης είναι η αδράνεια, η συνειδητή αδράνεια. Το είπα και πιο πριν. Και το ξαναλέω: όλοι «οι πρακτικοί» άνθρωποι και οι άνθρωποι

20 της δράσης είναι τέτοιοι, γιατί είναι ανόητοι και στενοκέφαλοι. Πώς το εξηγώ αυτό; Έτσι: Επειδή είναι μετριότητες, παίρνουν τις πλησιέστερες αιτίες σαν αιτίες πρωτογενείς, και πείθονται ευκολότερα και γρηγορότερα βρίσκοντας κάποια βάση ακλόνητη για τη δράση τους. Και τότε πια ησυχάζουν. Αυτό είναι το σπουδαιότερο. Γιατί για να δράσει κανείς, πρέπει, προπαντός, να είναι απόλυτα ήσυχος, να μην του μένει καμιά αμφιβολία. Μα πώς θα κατόρθωνα να ησυχάσω εγώ; Πού να βρω τις αρχικές αιτίες και τις βάσεις για να στηριχτώ πάνω τους; Από πού να τις πάρω; άρχισα να σκέφτομαι: αυτή η αιτία μού φαίνεται πρωτογενής και οδηγεί σε κάποια άλλη, προηγούμενη, και ούτω καθεξής, επ' άπειρον. Αυτή είναι η ουσία της συνείδησης και της σκέψης. Είναι δηλαδή πάλι νόμος φυσικός. Ποιο είναι το αποτέλεσμα; το ίδιο. Θυμάστε τι σας είπα για το ζήτημα της εκδίκησης, που χωρίς άλλο δε θα το εξετάσατε και πολύ βαθιά. Σας είπα: ο άνθρωπος εκδικείται, γιατί πιστεύει πως η εκδίκηση είναι δικαιοσύνη. Βρήκε λοιπόν την πρωτογενή αιτία, που είναι η δικαιοσύνη, και να τος, ηρεμεί τόσο, που τον βλέπεις κι εκδικείται ψύχραιμα και με επιτυχία, βέβαιος ότι εκτελεί μια πράξη τίμια και δίκαιη. Εγώ όμως δε βλέπω εδώ ούτε δικαιοσύνη ούτε και τιμι ότητα, δηλ αδή όταν εκδικουμαι, το κάνω μόνο από κακία. Η κακία μπορεί να κυριαρχήσει πάνω σ' όλα τα άλλα αισθήματά μου και να κάνει να σωπάσουν όλοι οι φόβοι μου, να χρησιμέψει δηλαδή σα θεμελιώδης αιτία, ακριβώς γιατί δεν είναι τέτοια. Μα τι μου μένει να κάνω όταν δεν είμαι ούτε κακός; (Απ' αυτό, θαρρώ, πως είχα αρχίσει.) Επειδή το θέλουν εκείνοι οι καταραμένοι νόμοι της συνείδησης, η κακία μου θα αποσυντεθεί χημικά. Έπειτα, μόλις αρχίσω να σκέφτομαι, η αιτία εξαφανίζεται, οι λόγοι διαλύονται, είναι αδύνατο να ανακαλύψεις τον ένοχο, η προσβολή παύει να είναι προσβολή και γίνεται πεπρωμένο, κάτι σαν τον πονόδοντο που κανείς δε φταίει γι' αυτόν, και κατά συνέπεια δε -22-

21 σου μένει τίποτε άλλο παρά αυτή η διέξοδος: να χτυπήσεις το κεφάλι σου στον τοίχο. Τότε εγκαταλείπει κανείς την εκδίκηση, γιατί δεν μπόρεσε να τον βοηθήσει να βρει την αρχική αιτία. Αλλά τυφλωμένος από το πάθος, χωρίς να σκεφτεί, χωρίς να έχει την πρωτογενή αιτία, αφήνεται να παρασυρθεί στην εκδίκηση λέγοντας μέσα του ότι λίγο τον ενδιαφέρει αν θα τον μισήσουν ή αν θα τον αγαπήσουν, αρκεί να μη μένει χωρίς να κάνει τίποτα. Και ύστερα, το αργότερο δυο μέρες μετά, αρχίζει να περιφρονεί τον εαυτό του επειδή γελάστηκε και δεν κατόρθωσε να βρει την αρχική αιτία. Και το αποτέλεσμα είναι ότι έχετε μπροστά σας μια σαπουνόφουσκα και την αδράνεια. Ω, κύριοι, ίσως γι' αυτό πιστεύω πως είμαι έξυπνος, γιατί σ' όλη μου τη ζωή δεν κατόρθωσα ποτέ ούτε ν' αρχίσω ούτε να τελειώσω τίποτε. Ας παραδεχτούμε πως είμαι φλύαρος, ένας ακίνδυνος φλύαρος, μα πληκτικός όπως είμαστε όλοι μας. Τι να κάνω όμως, αφού ο μόνος και σωστός προορισμός του έξυπνου ανθρώπου είναι η φλυαρία, αυτό είναι: να χάνει τον καιρό του σε ανόητες συζητήσεις. 6 Ω! Αν έμενα τουλάχιστον άπραγος από τεμπελιά! Θεέ μου, πόσο θα εκτιμούσα τότε τον εαυτό μου! Θα το 'παιρνα στα σοβαρά, γιατί μοιάζει θετικό. Σ' εκείνους που θα με ρωτούσαν «τι είμαι», θα τc υς απαντούσα: «ένας τεμπέλης». Α, τι ευχάριστο πράγμα ν' ακούς να μιλούν για σένα έτσι! Σκεφτείτε πως είναι σα να γίνεσαι πια ένα εντελώς συγκεκριμένο ον για το οποίο μπορεί κανείς να πει κάτι. «Τεμπέλης» είναι ένα επάγγελμα κι ένας προο 'ρισμός είναι μια σταδιοδρομία. Μη γελάτε' αυτό είναι. Θα ήμουν τότε δικαιωματικά μέλος της εκλεκτής λέσχης και δε θα είχα άλλη ενασχόληση παρά να εκτιμώ τον εαυτό μου. Γνώρισα κάποιον κύριο που πέρασε όλη του -23-

22 τη ζωή κομπάζοντας πως είναι ειδικός στα κρασιά του Μπορντώ. Το έπαιρνε αυτό για προσόν και δεν αμφέβαλλε ποτέ για τον εαυτό του. Οχι μόνο πέθανε ήσυχος, αλλά και μ' ένα θρίαμβο στην ψυχή, και είχε πολύ δίκιο... Θα διάλεγα τότε κι εγώ τη σταδιοδρομία μου: θα ήμουν τεμπέλης και κοιλιόδουλος, όχι δηλαδή επειδή έτσι έτυχε, αλλά γιατί θ' αγαπούσα ό,τι είναι ωραίο και υψηλό, τι λέτε; Εγώ το σκέφτηκα πολλές φορές. Αυτό το «Ωραίο και το Καλό» που τόσο βάρ ιναν στο σβέρκο μου στα σαράντα μου χρόνια, θα μου φαινόντουσαν αλλιώτικα! Θα 'βρισκα αμέσως πεδίο δράσης. Κάθε φορά που θα παρουσιαζόταν η ευκαιρία, θα άφηνα να πέσει πρώτα ένα δάκρυ στο ποτήρι μου και κατόπιν θα έπινα προς τιμήν του Ωραίου και του Υψηλού. 'Ολα τα πράγματα του σύμπαντος θα τα έκανα «Ωραίο και Υψηλό». Θα το 'βρισκα αυτό στα πιο ταπεινά, στα πιο τιποτένια πράγματα. Για παράδειγμα, θα έπινα αμέσως στην υγειά ενός ζωγράφου, ακόμη κι αν ζωγράφιζε σαν τον Γκαίη, γιατί «εκτιμώ ό,τι είναι Ωραίο και Υψηλό». Αν ένας συγγραφέας έγραφε «όπως ευαρεστείσθε», θα έπινα στην υγειά αυτού του «όπως ευαρεστείσθε», γιατί τρελαίνομαι για ό,τι είναι ωραίο και υψηλό. Θα απαιτούσα να με σέβονται γι' αυτό και θα κατεδίωκα εκείνον που δε θα μου έδειχνε σεβασμό. Θα ζούσα ήσυχα και θα πέθαινα θριαμβευτικά -να τι θα 'ταν χαριτωμένο, πολύ χαριτωμένο! Και θα άφηνα να φουσκώνει η κοιλιά μου, θα σκάρωνα κι ένα πηγούνι με τρία πατώματα θα έφτιαχνα και μια ωραία κατακόκκινη μύτη, που βλέποντάς την θα έλεγαν όλοι: «Αυτό δείχνει πως είναι σοφός άνθρωπος. Πως έχει στο κεφάλι του κάτι απολύτως θετικόν!» Δεν το παραδέχεστε;. Οπως αγαπάτε! Είναι όμως ευχάριστο ν' ακούμε τέτοια πράγματα στην αρνητική εποχή που ζούμε.

23 7 Μα όλα αυτά είναι όνειρα χρυσά. Ω! πείτε μου ποιος είναι εκείνος που πρώτος υποστήριξε ότι ο άνθρωπος κάνει ατιμίες μόνο και μόνο γιατί δεν καταλαβαίνει το πραγματικό του συμφέρον, και πως αν του άνοιγαν τα μάτια -για Τlι συμφέρον του εννοείται- θα γινόταν αμέσως καλός και γενναιόδωρος; Κι απαντούν: αν ήταν έξυπνος, αν καταλάβαινε το συμφέρον του, θα έψαχνε να το βρει μόνο στο καλό. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να πάει θεληματικά ενάντια στο συμφέρον του. θα αναγκαζόταν λοιπόν να κάνει το καλό. Ω, αφέλεια παιδική! Μα πότε λοιπόν στο διάβα των αιώνων γίνηκε έστω και μια φορά να ενεργήσει ο άνθρωπος σύμφωνα με το συμφέρον του; Τι θα γίνουν τότε τα εκατομμύρια οι αποδείξεις που μαρτυρούν ότι θεληματικά, δηλαδή ενώ ξέρουν ποια είναι τα πραγματικά τους συμφέροντα, οι άνθρωποι τα αφήνουν καταμέρος και ρίχνονται στην τύχη, αδιάφορο σε ποιο δρόμο, όπου πάνε να ριψοκινδυνέψουν χωρίς τίποτε και κανένας να τους αναγκάζει σ' αυτό, σα να 'θελαν ακριβώς να αποφύγουν τον καλό δρόμο για να χαράξουν «εκ προθέσεως» και πεισματικά κάποιον άλλον, πολύ δύσκολο, πολύ απίθανο, σα να 'θελαν να τον βρουν ψηλαφώντας. Είναι λοιπόν φανερό ότι το πείσμα τους και η ανεξαρτησία της δράσης, τους είναι πιο ευχάριστη από κάθε όφελος. τ Οφελος! Τι πράγμα είν' αυτό; θα λάβετε τον κόπο να μου καθορίσετε τι είναι ωφέλιμο στον άνθρωπο; Και όμως, μπορεί καμιά φορά να είναι ωφέλιμο στον άνθρωπο, ή καλύτερα, θα μπορούσε και θα 'πρεπε να είναι τέτοιο: να θέλει το βλαβερό και όχι το ωφέλιμο. Αν είναι έτσι, κι αν μια τέτοια περίπτωση είναι δυνατή, να τότε που ο κανόνας σας πάει περίπατο. Παραδέχεστε τη δυνατότητα της περίπτωσης αυτής; Γελάτε; Γελάστε λοιπόν, κύριοι, αλλά απαντήστε: Είναι καθορισμένα τα συμφέροντα του ανθρώπου; Δεν υπάρχουν τέτοια που δεν ταξινο-

24 μήθηκαν ακόμη, και δε θα μπορούσαν να ταξινομηθούν ποτέ; Απ' ό,τι γνωρίζω, κύριοι, έχετε καταρτίσει τον κατάλογο των συμφερόντων του ανθρώπου, πάνω κάτω, από τις στατιστικές και από τα επιστημονικά και οικονομικά πορίσματα. Και είναι αυτά: η ευμάρεια, ο πλούτος, η ελευθερία, η ανάπαυση, και τα λοιπά και τα λοιπά. Λοιπόν κατά τη γνώμη σας) και κατά τη δική μου ακόμη, ο άνθρωπος που καθαρά και ξάστερα δε θα αναγνώριζε τον κατάλογο τούτο, θα ήταν ένας φωτοσβέστης ή ένας τρελός, δεν είν' έτσι; Μα να ποιο είναι το πιο παράξενο: πώς γίνεται κι όλοι αυτοί οι στατιστικογράφοι, όλοι οι σοφοί και οι φιλάνθρωποι, όταν αραδιάζουν τα συμφέροντα του ανθρώπου, παραλείπουν ν(λ αναφέρουν ένα; Δε σταματούν καθόλου σ' αυτό και δεν το εξετάζουν όπως πρέπει να το εξετάσουν. Κι όμως, απ' αυτό εξαρτώνται όλοι οι υπολογισμοί. Και το δυστύχημα είναι ότι το ουσιαστικό συμφέρον δεν ανήκει σε καμιά κλάση και δεν έχει γραφτεί σε κανέναν κατάλογο. Ακούστε, έχω κάποιο φίλο... (Ω, κύριοι, ναι, είναι και δικός σας φίλος και με ποιον δε συνδέεται εξάλλου;) ' Οταν ο κύριος αυτός ετοιμάζεται να κάνει κάτι, θα σας εκθέσει καθαρά και ολοκληρωμένα πώς σκέφτεται να ενεργήσει, σύμφωνα με τους νόμους της λογικής και της αλήθειας. Έπειτα θα σας μιλήσει με θερμή συγκίνηση για τα πραγματικά και νόμιμα συμφέροντα του ανθρώπου και θα κατηγορήσει εκείνους τους κοντόθωρους ανόητους, που δεν καταλαβαίνουν ούτε το συμφέρον τους ούτε το αληθινό νόημα της αρετής και μετά από κάνα τέταρτο, χωρίς καμιά αφορμή, αλλά σαν από κάποιο εσωτερικό κίνητρο, ισχυρότερο από τα συμφέροντά του, θα φανταστεί κάτι άλλο, διαφορετικό, θα υποστηρίξει δηλαδή μπροστά σε άλλους τα αντίθετα απ' ό,τι είχε πει πριν για τους νόμους της λογικής, και για το συμφέρον του το ίδιο ακόμη με μια λέξη: τα αντίθετα προς τον ορθό λόγο... Σας προειδοποιώ πως ο φίλος μου είναι πρόσωπο προληπτικό, κι επομένως εί- -26-

25 ναι πολύ δύσκολο να ρίξετε όλο το σφάλμα πάνω του... Αλλά, κύριοι, δεν υπάρχει τάχα πράγματι κάτι πολυτιμότερο για τον άνθρωπο από τα πιο άμεσα, δικά του συμφέροντα; ή καλύτερα, για να μιλήσω σύμφωνα με τη λογική, δε θα μπορούσε να υπάρχει κάποιο συμφέρον σημαντικότερο από τ' άλλα; από εκείνα που κανείς δεν τα προσέχει, όπως έλεγα πριν από λίγο, και που, ωστόσο, αναγκάζουν τον άνθρωπο -αν πρέπει- να πηγαίνει ενάντια στη λογική, την τιμή, την ηρεμία, την ευμάρεια, κοντολογίς, ενάντια σ' ό,τι είναι ωραιότερο κι ωφελιμότερο, μόνο και μόνο για να φτάσει το πρωταρχικό αυτό συμφέρον, το πολυτιμότερο απ' όλα; Εδώ θα με διακόψετε: «' Οπως και να 'χει, δεν παύει να είναι ένα συμφέρον». Επιτρέψτε μου, κύριοι, να εξηγηθώ, γιατί το ζήτημα δεν είναι να παίζουμε με τις λέξεις. Μάθετε πως η σπουδαιότητα αυτού του συμφέροντος είναι ακριβώς ότι γκρεμίζει όλες τις στατιστικές ταξινομήσεις και ξεχαρβαλώνει όλα τα συστήματα που φαντάστηκαν οι φίλοι του ανθρώπινου γένους για την ευτυχία του. Με λίγα λόγια, παρεμβαίνει παντού. Μα θα σας το αποκαλύψω έστω κι αν πρόκειται να εκτεθώ πρώτος εγώ. Διακηρύττω λοιπόν μ' όλη μου την αναίδεια πως όλα τα θαυμάσια συστήματα κι όλες εκείνες οι θαυμάσιες θεωρίες που διατείνονται ότι εξηγούν στην ανθρωπότητα τα νόμιμα συμφέροντά της, και που για να τη σπρώξουν και να την αναγκάσουν.να τα κατακτήσει χωρίς να νικηθεί, είναι ανάγκη να γίνει γενναιόδωρη και καλή' όλα αυτά τα συστήματα, λέω εγώ, δεν είναι παρά σκέτες σοφιστείες! Γιατί το να υπόσχεται κανείς την αναγέννηση του ανθρώπινου γένους από την εκτίμηση των πραγματικών του συμφερόντων, είναι κατά τη γνώμη μου το ίδιο σχεδόν σα να διαβεβαιώνει με τον Μπούκλε, για παράδειγμα, ότι ο πoλιτισμό εξημερώνει τον άνθρωπο, τον κάνει λιγότερο αιμοχαρή κι εμπειροπόλεμο. Σύμφωνα με τη λογική, μου φαίνεται πως έχει δίκιο. Ο άνθρωπος αυτός -27 -

26 κρατιέται τόσο γερά από το σύστημά του κι από τα θεωρητικά του πορίσματα, που θα ήταν ικανός να διαστρεβλώσει με το έτσι θέλω την αλήθεια, να κάνει τον κουφό και τον στραβό μόνο και μόνο για να μην αναιρέσει τις θεωρίες του. Τούτο με παρακινεί να παραθέσω το παρακάτω, πολύ χτυπητό παράδειγμα. Κοιτάξτε γύρω σας: το αίμα τρέχει σαν ποτάμι, όπως στο γλέντι η σαμπάνια. Να λοιπόν αυτός ο δέκατος ένατος αιώνας στον οποίο έζησε ο Μπούκλε. Να ο Μέγας Ναπολέων, και κάποιος άλλος, της εποχής μας. Να η Αμερική και οι Ηνωμένες Πολιτείες σε μια συμμαχία αιώνια. Να και το γκροτέσκο Σλέσβιχ-Χόλσταϊν... Πόσο μας εξημέρωσαν όλοι αυτοί οι πολιτισμοί; Ο πολιτισμός αναπτύσσει στον άνθρωπο μονάχα μια πολύπλευρη ευαισθησία απέναντι στα συναισθήματα, και... τίποτ' άλλο. Και μέσα απ' αυτή την πολυμορφία του, ποιος ξέρει αν δε θα καταντήσει μια μέρα να βρίσκει ευχαρίστηση ακόμη και στην αιματοχυσία; Είναι κάτι που έχει γίνει στο παρελθόν. Έχετε προσέξει πως οι περισσότεροι αιμοχαρείς άνθρωποι ήταν σχεδόν πάντοτε εκλεπτυσμένοι και πολύ πολιτισμένοι; κι ότι οι διάφοροι Αττίλες, κι όλοι οι Στένκα Ράζιν δε τους φτάνουν ούτε στο νυχάκι τους; Αν δεν κάνουν και τόση εντύπωση σήμερα, είναι γιατί τον τύπο τους τον συναντάμε πολύ συχνά, έγιναν τόσο κοινοί, που δεν προξενούν πια εντύπωση. Αν ο πολιτισμός δεν έκανε πιο αιμοχαρή τον άνθρωπο, τον έκανε όμως σίγουρα πιο χυδαίο στη δίψα του για αίμα απ' ό, τι ήταν στο παρελθόν. Τότε έκρινε σωστό να χυθεί αίμα, κι έσφαζε με ήσυχη τη συνείδηση όσους νόμιζε πως έπρεπε να εξαφανιστούν. Σήμερα η αιματοχυσία μάς φαίνεται ατιμία, ωστόσο ασχολιόμαστε μαζί της περισσότερο παρά ποτέ. Πείτε μου, ποιο από τα δυο είναι προτιμότερο; Αποφασίστε το εσείς. Διηγούνται ότι η Κλεοπάτρα (ζητώ συγνώμη που παίρνω το παράδειγμα από τη ρωμαϊκή ιστορία) αισθανόταν ευχαρίστηση να μπήγει χρυσές βελόνες στα στήθια των σκλάβων της γυναικών,

27 και πως οι κραυγές και οι σπασμοί τους της προξενούσαν φοβερή ηδονή. Θα μου πείτε ότι πρόκειται για χρόνια σχετικά βάρβαρα' ότι κι η εποχή μας είναι σχετικά βάρβαρη, γιατί μπήγουν ακόμη τις βελόνες στους ανθρώπους πως αν και ο άνθρωπος έγινε πιο διορατικός απ' ό,τι ήταν στις βάρβαρες εκείνες εποχές, βρίσκεται ακόμη πολύ μακριά και δεν έχει συνηθίσει να φέρεται όπως προστάζει η λογική και η επιστήμη. Ωστόσο, έχετε την πεποίθηση ότι θα συνηθίσει δίχως άλλο τη στιγμή που θα έχουν εξαφανιστεί μερικές παλιές κακές συνήθειες, κι όταν ο ορθολογισμός και η επιστήμη θα έχουν αλλάξει ολότελα την ανθρώπινη φύση και θα την κυβερνούν φυσιολογικά. Πιστεύετε ότι ο άνθρωπος θα πάψει τότε να γελιέται σκόπιμα, και θα αρνηθεί αναγκαστικά να αντιτάξει τη θέλησή του πρός τη λογική. Θα πείτε ακόμη πως η επιστήμη θα διδάξει τον άνθρωπο (αν κι αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι περιττό) ότι δεν έχει πραγματικά μέσα του ούτε θέληση ούτε ιδιορρυθμίες, ότι ποτέ δεν είχε, αφού μοιάζει με πιάνο που το παίζει ο καθένας όπως θέλει, κι ο κόσμος κυβερνιέται από τ ους νόμους της φύσης, η κάθε του πράξη δηλαδή δεν είναι αποτέλεσμα της θέλησής του αλλά των νόμων αυτών. Επομένως, φτάνει μόνο να ανακαλύψει ο άνθρωπος τους φυσικούς νόμόυς για να μπορέσει και να τους αντιταχθεί. Η ζωή του θα γίνει τότε πιο εύκολη. Ολες οι ανθρώπινες πράξεις θα περιοριστούν μαθηματικά στους νόμους αυτούς σαν σε πίνακα λογαρίθμων, σε καταλόγους μέσα σ' ένα ευρετήριο, ή καλύτερα: θα τύπωναν βιβλία ωφέλιμα, σαν τις σημερινές εγκυκλοπαίδειες, όπου όλα θα τα πρόβλεπαν, θα τα υπολόγιζαν, θα τα κανόνιζαν, και δε θα είχε πια ο κόσμος δράματα και περιπέτειες. «Τότε» θα συνεχίσετε, «οι οικονομικές σχέσεις θα πάρουν μια καινούρια όψη. Επειδή όλα θα υπολογιστούν με μαθηματική ακρίβεια, όλα τα ζητήματα θα λύνονται στη στιγμή, γιατί απλούστατα όλες οι πιθανές λύσεις θα

28 ΨΙVΙ,,1 ι vr 1"1 ι V"- Ι Vl ΙΙ:::.Ψ,,-l\..Ι έχουν βρεθεί. Τότε θα χτίσουμε ένα κρυστάλλινο παλάτι. Τότε...» Με λίγα λόγια, ο κόσμος θα γίνει παράδεισος. Και ποιος μας εγγυάται - μιλώ εγώ τώρα - ότι τότε δε θα πλήττουμε μέχρι θανάτου (γιατί, με τι θα καταγινόμαστε αφού όλα θα τα έχει προβλέψει ο πίνακας;) Από την άλλη μεριά όμως, όλα θα είναι πολύ λογικά. Βέβαια η πλήξη γονιμοποιεί τη φαντασία, γιατί από πλήξη μπήγει κανείς τις χρυσές βελόνες στη σάρκα των ανθρώπων. Δυστυχώς (ακόμη εγώ μιλώ), φοβάμαι πολύ μήπως θα 'ταν ευχάριστο στον άνθρωπο να ξαναγυρίσει στις βελόνες. Γιατί ο άνθρωπος είναι κουτός, φαινομενικά κουτός ή, για να το πούμε καλύτερα, δεν είναι καθόλου κουτός, αλλά είναι τόσο αχάριστος, που είναι μάταιο να περιμένεις το οτιδήποτε απ' αυτόν. Έτσι, δε θα παραξενευόμουν καθόλου αν έβλεπα ξαφνικά να ξεφυτρώνει από τα σπλάχνα της ορθολογικής κοινωνίας του μέλλοντος κάποιος τζέντλεμαν, με φυσιογνωμία κοινή, ή μάλλον σαρκαστική και οπισθοδρομική, που θα μας έλεγε βάζοντας τα χέρια του στη μέση: «Δε δοκιμάζουμε μια φορά να δώσουμε μια κλοτσιά στη λογική, μόνο και μόνο για να στείλουμε στο διάβολο αυτούς τους λογαρίθμους και να μπορέσουμε να ζήσουμε πάλι σύμφωνα με την ανόητη θέλησή μας;» Κι αυτό δε θα 'ταν τίποτε, το άσχημο θα ήταν που θα 'βρισκε αμέσως οπαδούς: τέτοια είναι η ανθρώπινη φύση. Κι όλα αυτά για μιαν αιτία τόσο μηδαμινή, που δε θα 'πρεπε ούτε καν να την αναφέρουμε: ότι δηλαδή σε κάθε εποχή και σε κάθε τόπο, πάντα άρεσε στον άνθρωπο να κινείται και να δρα σύμφωνα με τη θέλησή του και όχι όπως τον προστάζει η λογική ή το συμφέρον του. Μπορούμε φυσικά, όταν το θέλουμε; να πηγαίνουμε ενάντια στο συμφέρον μας και μερικές φορές είναι απόλυτη ανάγκη να το κάνουμε (αυτή είναι η γνώμη μου). Κι αν ακόμη ο ατομικός μας πόθος και η ατομική μας ιδιοτροπία που είναι ελεύθερα να θέλουν, ήταν μια από τις μεγάλες τρέλες, κι αν η αχαλίνωτη φαντασία μας έφτανε να είναι

29 εξωφρενική, να πού έγκειται η ωφέλεια που μας αποσιωπούν, και το συμφέρον μας, το συμφέρον το πιο σπουδαίο, το συμφέρον που δεν ανάγεται σε καμιά κατηγορία και στέλνει στο διάβολο όλα τα συναισθήματα και όλες τις θεωρίες. Πώς λοιπόν φαντάστηκαν όλοι αυτοί οι σοφοί ότι ο άνθρωπος έχει ανάγκη από μια λογική και τίμια θέληση; Και πώς τους κάπνισε να βρουν ότι ο άνθρωπος έχει ανάγκη να ποθεί κατά τρόπο λογικό και ωφέλιμο; Ο άνθρωπος μόνο ένα πράγμα έχει ανάγκη να είναι η θέλησή του εντελώς ανεξάρτητη, όσο κι αν του στοιχίζει αυτή του η ανεξαρτησία, όσες κι αν είναι οι κακές συνέπειες που συνεπάγεται. Ωστόσο, το επιθυμεί στ' αλήθεια; 8 «Χα, χα, χα! Μα δεν υπάρχει βούληση» θα μου πείτε γελώντας. «Η επιστήμη έχει μελετήσει τόσο καλά τον άνθρωπο, που τώρα πια γνωρίζουμε ότι η λεγόμενη ελεύθερη θέληση δεν είναι τίποτε άλλο, παρά...» Συγνώμη, κύριοι, ακριβώς από εκεί ήθελα να αρχίσω κι εγώ. Σας ομολογώ μάλιστα πως φοβήθηκα. ' Ημουν έτοιμος να φωνάξω πως η επιθυμία εξαρτάται ένας Θεός ξέρει από τι, και πως είναι ίσως προτιμότερο αυτό, μα σκέφτηκα την επιστήμη και... σταμάτησα. Κι εκείνη τη στιγμή μιλήσατε εσείς. Γιατί, βέβαια, αν ανακάλυπταν πραγματικά τον τύπο των επιθυμιών και των ιδιοτροπιών μας και μάς εξηγούσαν από τι εξαρτώνται, ποιοι νόμοι τους κατευθύνουν, πώς εξελίσσονται, προς ποιο σκοπό κατατείνουν στην κάθε περίπτωση, έναν αληθινό μαθηματικό τύπο τελικά, ίσως τότε ο άνθρωπος θα έπαυε να επιθυμεί και μάλιστα, είμαι βέβαιος ότι θα έπαυε. Για σκεφτείτε να επιθυμεί κατά διαταγήν! Κι έπειτα, ο άνθρωπος θα γινόταν όμοιος με πλήκτρο αρμόνιου, ή κάτι τέτοιο. Γιατί ο άνθρωπος δίχως βούληση, δίχως πόθους, δε θα -31-

30 'ταν ίδιος με πλήκτρο, στην άκρη του σωλήνα του αρμόνιου; Τι λέτε; Ας εξετάσουμε τις πιθανότητες: μπορεί να γίνει αυτό ή όχι; «Χμ» θα πείτε, «οι επιθυμίες μας είναι τις περισσότερες φορές λαθεμένες, γιατί έχουμε μια σφαλερή ιδέα για το συμφέρον μας. ' Ετσι, συμβαίνει να επιθυμούμε πράγματα παράλογα, επειδή σαν κουτοί που είμαστε, βλέπουμε στον παραλογισμό αυτό τον πιο εύκολο δρόμο να φτάσουμε σ' εκείνο που θαρρούμε ότι θα μας ωφελήσει και που θα το έχουμε θέσει σαν σκοπό. Λοιπόν, όταν όλα εξηγηθούν και υπολογιστούν πάνω στο χαρτί (πράγμα κατορθωτό, γιατί είναι ντροπή και παράλογο να πιστεύουμε εκ των προτέρων πως ο άνθρωπος δε θα γνωρίσει ποτέ μερικούς νόμους της φύσης), τότε ασφαλώς εκείνο που ονομάζουμε επιθυμίες δε θα υπάρχει πια. Αν ποτέ η επιθυμία συμφωνήσει απόλυτα με τη λογική, τότε θα κρίνουμε και δε θα επιθυμούμε πράγματα παράλογα, να βαδίζουμε δηλαδή με το έτσι θέλω ενάντια στη λογική και να ποθούμε κάτι επιζήμιο. Κι επειδή όλες οι επιθυμίες και όλες οι λογικές κρίσεις μας θα μπορούν να προϋπολογιστούν, μια και θ' ανακαλύψουμε μια μέρα τους νόμους της ελεύθερης θέλησής μας, τότε -χωρίς αστεία- μπορούμε να φανταστούμε κάτι σαν πίνακα όπου θα βρίσκουμε αυτό που πρέπει να διαλέξουμε. Για παράδειγμα, αν θέλουμε να εξετάσουμε και να αποδείξουμε ότι περιφρονώ κάποιον μόνο και μόνο επειδή δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς και μόνο αυτό τον τρόπο είχα, τι απομένει τότε από την ελε ύθ ερη βούλησή μου, και προπαντός όταν είμαι ένας μορφωμένος άνθρωπος κι έχω σπουδάσει μια οποιαδήποτε επιστήμη; Τότε θα μπορούσα να καθορίσω και τη ζωή μου τριά ντ α χρόνια πιο πριν. Με λίγα λόγια, αν κανονιστούν όλα έτσι, δε θα μας έμενε τίποτε άλλο να κάνουμε' θέλοντας και μη θα καταλαβαίναμε. Γενικά πρέπει να παραδεχτούμε ότι μερικές φορές και σε μερικές περιπτώσεις, η φύση δε μας ζητάει την

31 άδεια πρέπει να την παίρνουμε όπως είναι κι όχι όπως θα το 'θελε η φαντασία μας κι ότι αν πραγματικά αποκτήσουμε τον πίνακα και το ευρετήριο, και... ακόμη και τον άνθρωπο που θα βγάλει ο δοκιμαστικός σωλήνας πρέπει να τον παραδεχτούμε! Αλλιώτικα, η φύση θα μας κυριέψει και...» Μάλιστα, να πού είναι για μένα ο κόμπος! Κύριοι, συγνώμη, μα ξεχάστηκα κι άρχισα να φιλοσοφώ τι τα θέλετε, έχω σαράντα χρόνια στο υπόγειο! Επιτρέψτε μου λίγη φαντασία. Βλέπετε, η λογική, κύριοι, είναι εξαίρετο πράγμα, σύμφωνοι, μα η λογική είναι απλώς λογική, κι ευχαριστεί μονάχα το μυαλό του ανθρώπου, ενώ η θέληση είναι όλη η εκδήλωση της ζωής με τη λογική της μαζί και μ' όλες τις σπαζοκεφαλιές της. Και μολονότι συχνά δεν είναι περίφημη σ' αυτή της την εκδήλωση, όπως κι αν έχει, είναι η ζωή και όχι η εξαγωγή της τετραγωνικής ρίζας. Γιατί εγώ, λογουχάρη, θέλω φυσικά να ζήσω για να ικανοποιήσω όλη τη ζωική μου δυναμικότητα και όχι μόνο τη δυναμικότητα της λογικής, που είναι περίπου το ένα εικοστό όλης της ζωτικότητάς μου. Τι ξέρει η λογική; Η λογική ξέρει μόνο εκείνο που ο χρόνος την άφησε να μάθει (μπορεί να υπάρχουν μερικά πράγματα που δε θα τα μάθει ίσως ποτέ δεν είναι παρήγορο, μα γιατί να μην το ομολογήσουμε;) ενώ η ανθρώπινη φύση δρα συνολικά με όσες δυνάμεις έχει μέσα της, και συνειδητά ή ασυνείδητα ζει ακόμη κι όταν ξεγελιέται. Υποψιάζομαι, κύριοι, ότι με κοιτάζετε με οίκτο. Μου επαναλαμβάνετε ότι ένας άνθρωπος μορφωμένος και εξελιγμένος, δηλαδή ένας άνθρωπος όπως πρέπει να είναι ο άνθρωπος του μέλλοντος, δεν είναι δυνατό να επιθυμεί κάτι που μπορεί να τον βλάψει, γιατί έτσι του κάπνισε συμφωνώ απόλυτα μαζί σας πως αυτό είναι αξίωμα, είναι πραγματικά αξίωμα. Μα σας το ξαναλέω για εκατοστή φορά, υπάρχει μία περίπτωση, μία μόνο, που ο άνθρωπος μπορεί σκόπιμα, συνειδητά, να επιθυμεί κάτι βλαβερό, παράλογο, ακόμη κι

32 εξωφρενικό' είναι όταν θέλει να έχει το δικαίωμα να επιθυμεί και το εξωφρενικό ακόμη, και να μην είναι υποχρεωμένος να επιθυμεί μόνο εκείνο που είναι λογικό. Η πιο παράλογη ιδιοτροπία μπορεί, κύριοι, να είναι για τον άνθρωπο το πολυτιμότερο πράγμα στον κόσμο σε μερικές περιπτώσεις, και μπορεί να είναι πιο ενδιαφέρουσα απ' όλα τα οφέλη, ακόμη και στην περίπτωση που πραγματικά μας βλάπτει και είναι αντίθετη με τα σωστά συμπεράσματα της λογικής μας, γιατί όπως κι αν έχει, κρύβει μέσα της ό,τι μας είναι πιο αγαπητό και πιο σπουδαίο: την προσωπικότητα και την ατομικότητά μας. Μερικοί υποστηρίζουν, για παράδειγμα, ότι η θέληση είναι πραγματικά το πολυτιμότερο πράγμα για τον άνθρωπο' μπορεί βέβαια, όταν θέλει, να συμφωνήσει με τη λογική. Υπό τον όρο όμως να μην κάνει κατάχρηση. Είναι πολύ ωφέλιμο, και κάποτε μάλιστα αξιέπαινο. λλλά πολύ συχνά, ίσως τις περισσότερες φορές, η θέληση, μ' έναν τρόπο μάλιστα πεισματικό, δε συμφωνεί καθόλου με τη λογική και... και... ξέρετε ότι κι αυτό είναι ωφέλιμο και αξιέπαινο; Κύριοι, για να πούμε την αλήθεια, ο άνθρωπος δεν είναι κουτός. (Βέβαια, δε θα 'πρεπε να του το λέμε για ένα λόγο: γιατί αν ήταν κουτός, τότε ποιος θα ήταν ο έξυπνος;) Ομως αν δεν είναι κουτός, είναι φοβερά αχάριστος. Αχάριστος όσο δεν παίρνει. Νομίζω μάλιστα ότι ο καλύτερος ορισμός του ανθρώπου είναι ο ακόλουθος: ον δίποδο και αχάριστο. Μα αυτό δεν είναι όλο. Δεν είναι αυτό το μεγαλύτερό του ελάττωμα. Το μεγαλύτερό του ελάττωμα είναι η επίμονη ανηθικότητά του' επίμονη, από τότε που έγινε ο κατακλυσμός ώς την εποχή μας. Η ανηθικότητα, κι επομένως ο παραλογισμός: γιατί ξέρουμε χρόνια και χρόνια τώρα ότι ο παραλογισμός γεννιέται μονάχα από την ανηθικότητα. Ρίξτε μια ματιά στην ιστορία της ανθρωπότητας. Τι θα δείτε; - Μεγαλοπρέπεια; Ούτε λόγος. Και μόνο ο κολοσσός της Ρόδου, τι θαύμα! Με το δίκιο του ο Αναγιέβσκι αναφέρει ότι μερικοί λένε πως τον -34-

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Fyodor Dostoyevsky ΤΟ ΥΠΟΓΕΙΟ

Fyodor Dostoyevsky ΤΟ ΥΠΟΓΕΙΟ Fyodor Dostoyevsky ΤΟ ΥΠΟΓΕΙΟ Εκδόσεις Δ. Κοροντζή Μετάφραση: Γ. Σημηριώτης ΑΘΗΝΑ 1979 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για κανένα ίσως άλλο έργο του κορυφαίου της Ρωσίας συγγραφέα, δεν έγινε τόσος λόγος από την παγκόσμια κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ Α ΜΕΡΟΣ Μικρό, σύγχρονο οικογενειακό διαμέρισμα. Στο μπροστινό μέρος της σκηνής βλέπουμε δυο παιδικά δωμάτια, ένα στ αριστερά κι ένα στα δεξιά. Από το εσωτερικό τους καταλαβαίνουμε αμέσως ότι αριστερά

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Μια φορά κι έναν καιρό στην Ισπανία υπήρχε ένας μικρός ταύρος που το όνομά του ήταν Φερδινάνδος. Όλοι οι άλλοι μικροί

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ

ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟ «ΣΙΝΤΑΡΤΑ» Όταν κάποιος ζητάει, είπε ο Σιντάρτα, συμβαίνει συχνά να μη βλέπουν τα μάτια του παρά μόνο το πράγμα που ζητάει, συμβαίνει να μην είναι ικανός να βρει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

KEΦΑΛΑΙΟ 1 AN HMΟΥΝ ΜΕΓΑΛΟΣ. Όταν είσαι μικρός ένα πράγμα είναι σίγουρο. Ότι θέλεις να μεγαλώσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται.

KEΦΑΛΑΙΟ 1 AN HMΟΥΝ ΜΕΓΑΛΟΣ. Όταν είσαι μικρός ένα πράγμα είναι σίγουρο. Ότι θέλεις να μεγαλώσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται. KEΦΑΛΑΙΟ 1 AN HMΟΥΝ ΜΕΓΑΛΟΣ Όταν είσαι μικρός ένα πράγμα είναι σίγουρο. Ότι θέλεις να μεγαλώσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται. Ο μπαμπάς μου λέει ότι αυτά είναι χαζομάρες και ότι όταν μεγαλώσω θα θέλω να ήμουν

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση Κατερίνα Κατράκη Παράθυρο Ποίηση ΠΑΡΑΘΥΡΟ Κατερίνα Κατράκη Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Χαρακτικό εξωφύλλου - Προμετωπίδα: Βάσω Κατράκη Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

...KAI O ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΗΜΕΡΑ

...KAI O ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΗΜΕΡΑ ...KAI O ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΗΜΕΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 120 Ο γείτονας επεμβαίνει Θα τύχει κάποια φορά, την ώρα που συζητάμε με τον πελάτη μας, να μπει κάποιος γείτονας από το διπλανό κατάστημα ή κάποιος φίλος

Διαβάστε περισσότερα

Η Άννα και ο Αλέξης ενάντια στους παραχαράκτες

Η Άννα και ο Αλέξης ενάντια στους παραχαράκτες Η Άννα και ο Αλέξης ενάντια στους παραχαράκτες Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις και έχουν ζήσει συναρπαστικές περιπέτειες. Είναι αδύνατον

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ Εμείς οι άνθρωποι χρειαζόμαστε να υπάρχει σε όλα τα πράγματα μια αρχή, μια συνέχεια και ένα τέλος. Χρειαζόμαστε ακόμα να έχουμε ένα μέτρο για να μετράμε τα πάντα, έτσι ώστε να φέρνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ ΡΟ ΧΟΥΑΝ ΓΚΟΥΤΙΕΡΕΣ

ΠΕ ΡΟ ΧΟΥΑΝ ΓΚΟΥΤΙΕΡΕΣ Ηµερολόγιο 2016 28 ΔΕΥΤΕΡΑ iανουaριος 29 ΤΡΙΤΗ 30 ΤΕΤΑΡΤΗ 31 ΠΕΜΠΤΗ 51 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 62 Πρωτοχρονιά (αργία) ΣΑΒΒΑΤΟ ρεϊμοντ καρβερ dfsfsdfsdfsdfdsfsd Απέκτησες τελικά, έστω κι έτσι, αυτό που ήθελες από τούτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ Α ΣΚΗΝΗ: (Αυγό+κότα) ΑΥΓΟ: Γεια σας, εγώ είμαι ο Μήτσος. Ζω σ αυτό το κοτέτσι σαν όλα τα αυγά. Βαρέθηκα όμως να μαι συνέχεια εδώ. Θέλω να γνωρίσω όλον τον κόσμο. Γι αυτό σκέφτομαι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΔΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΑΠΟ 9 15 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΚΡΙΟΣ

ΖΩΔΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΑΠΟ 9 15 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΚΡΙΟΣ ΖΩΔΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΑΠΟ 9 15 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΚΡΙΟΣ Είναι μια πολύ καλή εβδομαδα για να ολοκληρώσεις σχέδια και να εκπληρώσεις όνειρα, που κάνεις εδώ και καιρό. Στα αισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα.

Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα. Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα. Η εισήγηση ξεκινά με μια συζήτηση με τα παιδιά για την

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός,

Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός, Το ταξίδι µιας ζωής Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός, ποτέ δεν επιστρέφει! Και καθώς προχωρά, µοιράζει το πεπρωµένο που προορίζεται για τον καθένα από εµάς, εκτελώντας έτσι τη βούλησή του.

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

κειτ ντικάμιλο 201b4 κ. γκ. κάμπελ μάριά άγγελιδου εικονογράφηση μετάφράση

κειτ ντικάμιλο 201b4 κ. γκ. κάμπελ μάριά άγγελιδου εικονογράφηση μετάφράση κειτ ντικάμιλο Οι ένες ραφημ γ ο ν ο κ ι ε ειες περιπέτ εικονογράφηση κ. γκ. κάμπελ 201b4 ery New ard Aw μετάφράση μάριά άγγελιδου ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΩΝ ΤΙΚΑΜ, ΑΡΓΑ ΕΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑΤΙΚΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΟΔΥΣΣΕΑΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΣΕΡΒΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα καλό σέρβις είναι ένα από τα πιο σημαντικά χτυπήματα επειδή μπορεί να δώσει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην αρχή του πόντου. Το σέρβις είναι το πιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα