qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqw ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwer tyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqw ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwer tyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui"

Transcript

1 qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqw ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwer Ενδοσχολική βία και εφηβεία: tyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty μύθος ή πραγματικότητα uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui 2 ο ΓΕΛ Θεσ/νίκης Σχολ. Έτος opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiop Ομάδα Ερευνητικής Εργασίας (Project) του Β1 asdfghjklzxcvbnmqwertyuiopas dfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdf ghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfgh jklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjkl zxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcv bnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnm qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqw ertyuiopasdfghjklzxcvbnmrtyui 0

2 Ομάδα Ερευνητικής Εργασίας (Project) του Β1 1. Αβραμίδου Ελευθερία 11. Γιαννούδη Αικατερίνη 2. Αδαμαντίδου Γεωργία 12. Γκίζης Χατζηαντωνίου Νικόλαος 3. Αθανασούλης Άγγελος Μιχαήλ 13. Γκιώνης Γεώργιος 4. Αλεξανδρίδης Γαβριήλ 14. Γρόσιας Αριστείδης 5. Αντώνη Ευριδίκη 15. Δικαιοφύλακος Κυριακή 6. Βαρτανιάν Γεώργιος 16. Ευαγγελοπούλου Δήμητρα 7. Βασιλείου Γεώργιος 17. Ζαφειρίου Εμμανουήλ 8. Βλαχοπούλου Βλάχου Ελένη Αγγελική 18. Ζγκοράνι Βαλμπόνα 9. Βογιάνος Γεώργιος 19. Θεοδοσούδης Νικόλαος 10. Γεωργόπουλος Γεώργιος 20. Καλαϊτζίδου Χλόη 21. Καλιφατίδου Αθηνά Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Μπαγουράκη Αμαλία 1

3 Πρόλογος Η βία αποτελεί ίσως ένα από τα ενστικτώδη χαρακτηριστικά του ανθρώπου. Καθ όλη την διάρκεια της ζωής του μειώνεται ή αναπτύσσεται ανάλογα με τα εξωτερικά του ερεθίσματα. Υπάρχουν πολλές μορφές βίας. Μία μορφή που οξύνεται στις μέρες μας και απασχολεί ιδιαίτερα το κοινωνικό σύνολο είναι η ενδοσχολική. Συγκεκριμένα, στο σχολικό περιβάλλον μπορεί να ασκηθεί σωματική, σεξουαλική, ηλεκτρονική, συναισθηματική και τέλος λεκτική βία. Ενδοσχολική βία και εκφοβισμός 2

4 Γενικά 1. Τι είναι η ενδοσχολική βία και ο εκφοβισμός: Ο όρος «εκφοβισμός και βία στο σχολείο» (school bullying), χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση κατά την οποία ασκείται εσκεμμένη, απρόκλητη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη βία και επιθετική συμπεριφορά με σκοπό την επιβολή, την καταδυνάστευση και την πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου σε μαθητές από συμμαθητές τους, εντός και εκτός σχολείου. Είναι θεμελιακής σημασίας ζήτημα, αφού σχετίζεται με τα παιδιά μας και την υγιή συναισθηματική και ψυχολογική τους ανάπτυξη, με τις ανησυχίες τους, τους φόβους τους, τις πικρίες τους, τα «θέλω» τους, τις απογοητεύσεις τους, τις επιθυμίες τους, τις προσδοκίες τους, τις γενικότερες αναζητήσεις τους.. Η εκφοβιστική και επιθετική συμπεριφορά παιδιών εναντίον συμμαθητών τους είναι ένα πολύμορφο φαινόμενο. Είναι και ομαδικό φαινόμενο, καθώς δεν αφορά μόνο το μαθητή που εκφοβίζει και εκείνον που εκφοβίζεται, αλλά και όσους είναι παρόντες ή γνωρίζουν την ύπαρξή του, δηλαδή τους παρατηρητές, οι οποίοι μπορεί να είναι είτε μαθητές είτε ενήλικες. Θεωρείται πλέον κοινωνικό πρόβλημα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας μας. 1 Εντάσσεται ανάμεσα στα πολλά και σοβαρά προβλήματα που μαστίζουν σήμερα την κοινωνία μας και απαιτούν άμεση αντιμετώπιση και έχει αρχίσει να γίνεται αντικείμενο προσοχής, συζήτησης και μελέτης στην Ελλάδα. Ο εκφοβισμός μπορεί να πάρει διάφορες μορφές: Σωματικός: φυσικός τραυματισμός ή απειλή τραυματισμού προς κάποιον. Εκδηλώνεται με σπρωξίματα, σκουντήματα, αγκωνιές, γροθιές και κλοτσιές, τρικλοποδιές, χτυπήματα με αντικείμενα, τσιμπήματα και δαγκωνιές, περιορισμό του άλλου μέσω σωματικών πρακτικών. Λεκτικός: συστηματική χρησιμοποίηση υβριστικών εκφράσεων, φραστικών επιθέσεων, προσβολών και απειλών, αγενών σχολίων και ειρωνείας, χρήση παρωνυμίων (παρατσούκλια). Συναισθηματικός: εκβιασμοί, διάδοση κακόβουλων και ψευδών φημών, απόσπαση χρημάτων ή προσωπικών αντικειμένων, η οποία συνοδεύεται από απειλές ή και τον εξαναγκασμό σε αντικοινωνικές πράξεις, προσπάθεια για κοινωνική απομόνωση ή αγνόηση ατόμου, για άσκηση επιρροής στην ομάδα των συνομηλίκων, ώστε να αισθανθούν αντιπάθεια για κάποιο συγκεκριμένο συμμαθητή τους καθώς και διάδοση αρνητικών σχολίων εξαιτίας της καταγωγής, της κοινωνικής τάξης, της οικονομικής κατάστασης, της διαφορετικότητας. 1

5 Ηλεκτρονικός: αποστολή απειλητικού ή υβριστικού υλικού μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, των υπηρεσιών MMS και SMS που παρέχουν τα κινητά τηλέφωνα και των διαδικτυακών τόπων κοινωνικής δικτύωσης (facebook, twitter, blogs), χρήση ή παραποίηση των προσωπικών δεδομένων κάποιου ατόμου, αποκλεισμός του από μια δικτυακή ομάδα, κλήσεις στο κινητό του από άγνωστο νούμερο. Σεξουαλικός: υβριστικά σχόλια, σκίτσα και γκράφιτι με σεξουαλικό περιεχόμενο, ανήθικες χειρονομίες, ανεπιθύμητο άγγιγμα, μέχρι και σοβαρές σεξουαλικές επιθέσεις. 2. Ποια είναι η συχνότητα του προβλήματος; Το 10-15% των μαθητών πέφτει θύμα διαφόρων μορφών εκφοβισμού/βίας στο σχολείο. Οι μαθητές-θύτες στο σχολείο ξεπερνούν το 5% του συνόλου μαθητών. Τα αγόρια, σε σχέση με τα κορίτσια, εμπλέκονται πιο πολύ σε περιστατικά βίας. Τα κορίτσια εμπλέκονται συχνότερα στη λεκτική βία ενώ τα αγόρια στη σωματική βία. Σε δημοτικό και γυμνάσιο εκδηλώνονται περισσότερο τέτοια περιστατικά, ενώ στο λύκειο μειώνονται. Οι μισοί μαθητές-θύματα δεν αναφέρουν πουθενά το γεγονός αυτό, ενώ οι υπόλοιποι μισοί το αναφέρουν συνήθως σε φίλους τους και σπανιότερα στους εκπαιδευτικούς και τους γονείς τους. 3. Υπάρχει διάκριση βίας ανάμεσα στα φύλα; Ο εκφοβισμός και η βία μεταξύ των μαθητών φαίνεται να προσδιορίζεται και από το φύλο των εμπλεκομένων. Έχει παρατηρηθεί ότι τα αγόρια εμπλέκονται περισσότερο σε περιστατικά βίας, σε σύγκριση με τα κορίτσια, που εμπλέκονται σε μικρότερο βαθμό και τα οποία κυρίως αναμειγνύονται σε λεκτικά περιστατικά. Ειδικότερα τα αγόρια εμπλέκονται σε περιστατικά βίας σε σχέση με τα κορίτσια σε αναλογία 3 προς 1". Δεδομένου ότι η θυματοποίηση είναι μία κοινωνική εμπειρία, οι κοινωνικοί παράγοντες καθορίζουν σε πολλά τους τρόπους και τις μορφές εκδήλωσης του εκφοβισμού και της βίας μεταξύ των μαθητών. Οι διαφορές που παρατηρούνται σε σχέση με το φύλο φαίνεται να είναι το αποτέλεσμα του τι αναμένεται κοινωνικά από τα αγόρια και τι από τα κορίτσια, καθώς και από διεργασίες κοινωνικής μάθησης. Το γεγονός αυτό υποστηρίζεται και από τα δεδομένα των ερευνών σχετικά και με τη διαφορά που παρατηρείται στις επιπτώσεις σε σχέση με το φύλο. Τα αγόρια θύματα εμφανίζουν αυξημένη ευαλωτότητα σε σχέση με τα κορίτσια θύματα της ίδιας ηλικίας για την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών (κοινωνικά αναμένεται από τα αγόρια να είναι πιο ισχυρά και δυνατά και να μη θυματοποιούνται), ενώ τα κορίτσια θύτες αντιμετωπίζουν περισσότερα ψυχοκοινωνικά προβλήματα από ότι τα αγόρια 4

6 θύτες (κοινωνικά αναμένεται τα κορίτσια να είναι πιο ανίσχυρα και πιο αδύναμα και να μην ασκούν βία) Για ποιούς λόγους ένα παιδί μπορεί να δέχεται επιθέσεις εκφοβισμού και βίας στο σχολείο; Πάρα πολλοί μαθητές σε όλο τον κόσμο δέχονται επιθέσεις εκφοβισμού και βίας στο σχολείο. Το γεγονός, όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν κάνει κάτι λανθασμένο που να δικαιολογεί την εκδήλωση τέτοιου είδους συμπεριφορών εναντίον τους. Πολλές φορές στόχος γίνεται το "διαφορετικό", το οποίο μπορεί να αφορά σε οποιοδήποτε ανθρώπινο γνώρισμα, είτε εξωτερικό είτε εσωτερικό. Για παράδειγμα το χρώμα του δέρματος, η εθνικότητα, το φύλο, το βάρος, η σχολική επίδοση, η κοινωνική συστολή. Με την έννοια αυτή ο καθένας μπορεί να γίνει στόχος εκφοβιστικών και βίαιων συμπεριφορών σε κάποια φάση της ζωής του και συνεπώς το συγκεκριμένο φαινόμενο μας αφορά όλους. Τα παιδιά θύματα είναι: πιο αγχώδη και ανασφαλή από τους άλλους μαθητές ήσυχα και ευαίσθητα εσωστρεφή και μοναχικά με χαμηλή αυτοεκτίμηση φοβισμένα και με παθητική στάση απέναντι στη βία που δύσκολα υπερασπίζονται τον εαυτό τους. 5. Για ποιους λόγους ένας μαθητής αναπτύσσει εκφοβιστικέςκαι βίαιες συμπεριφορές; Η εκδήλωση εκφοβιστικών και βίαιων συμπεριφορών οφείλεται σε πολλούς λόγους και είναι σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα ποικίλων εμπειριών και ερεθισμάτων στα οποία έχει εκτεθεί, με άμεσο η έμμεσο τρόπο, το παιδί που εκφοβίζει κατά τη διάρκεια της αναπτυξιακής του πορείας. Την ευθύνη άσκησης κάθε μορφής βίας φαινομενικά έχουν τα άτομα που την ασκούν, αλλά αν εξετάσουμε καλύτερα το θέμα, οι άμεσα υπεύθυνοι είναι οι ίδιοι οι γονείς τους. Τα παιδιά που εκφοβίζουν μπορεί να ήταν ή και να είναι ακόμα και τώρα αποδέκτες εκφοβιστικών και βίαιων συμπεριφορών. Έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, είναι ενεργητικά και υπερδραστήρια και ικανά να ξεφεύγουν από δύσκολες καταστάσεις. Είναι επιθετικά και δεν έχουν ηθικούς ενδοιασμούς ή τύψεις για τις πράξεις τους. Στοχεύουν html 5

7 στη "διαφορετικότητα" του άλλου για να τον κάνουν να νιώσει άσχημα για τον εαυτό του και να τον απαξιώσουν και σύμφωνα με εγκληματολογικές έρευνες το επιθετικό παιδί στο σχολείο είναι ο αυριανός άντρας που θα κακοποιεί τη σύζυγό του. Οι μαθητές συχνά εκφοβίζουν: για να νιώσουν ανώτεροι από τους άλλους καθώς αντλούν ισχύ και δύναμη από τη συγκεκριμένη μορφή συμπεριφοράς, για να τραβήξουν την προσοχή, να τύχουν αποδοχής και να γίνουν περισσότερο δημοφιλείς από ότι ήταν στο παρελθόν, γιατί είναι δυστυχισμένοι και προσπαθούν να μεταφέρουν το έλλειμμα χαράς που νιώθουν στους άλλους, γιατί ζηλεύουν τον αποδέκτη της εκφοβιστικής συμπεριφοράς. 6. Πώς φαίνεται ότι ένα παιδί έχει γίνει θύμα ενδοσχολικήςβίας και εκφοβισμού; Ο ενδοσχολικός εκφοβισμός, δηλαδή η άσκηση βίας εντός της σχολικής κοινότητας, εκδηλώνεται με πληθώρα μορφών. Οποιαδήποτε κι αν είναι η μορφή αυτή, πάντοτε υπάρχουν ορισμένα σημάδια-συμπτώματα-ενδείξεις που σχετίζονται άμεσα με την αρνητική μετάπτωση στην ψυχολογία του θύματος, μέσω των οποίων τόσο οι δάσκαλοιεκπαιδευτικοί, όσο και οι γονείς μπορούν να διαπιστώσουν ότι κάποιος μαθητής ή μαθήτρια έχει πέσει θύμα άσκησης βίας. 6

8 Πιο συγκεκριμένα το θύμα παρουσιάζει: Έντονη διαταραχή στον εσωτερικό, ψυχολογικό του κόσμο, Οι συμπεριφορές του είναι διαφορετικές από τις καθιερωμένες που μέχρι πριν εμφάνιζε με επακόλουθο, ακατάλληλο και ασυνήθιστο τρόπος αντίδρασης σε κοινωνικές ή καθημερινές περιστάσεις. Παρουσιάζει έλλειψη αυτοπεποίθησης, αδυναμία αντιπαράθεσης και παθητική αποδοχή της βίας. Ενοχοποιεί τον εαυτό του γι αυτό που του συμβαίνει και φοβάται για περαιτέρω βία ή τιμωρία από τους μεγάλους ή από τους θύτες. Παρουσιάζει επίσης σύγχυση, απόγνωση, έντονο άγχος και πανικό, και πιθανόν να παρουσιάσει φοβίες, κατάθλιψη, απόπειρες αυτοκτονίας. Μειωμένη ψυχολογική διάθεση που επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα Αυτή η ένδειξη είναι δυνατό να φέρει δυσκολία προσαρμογής σε επικείμενες αλλαγές που πραγματοποιούνται στο οικογενειακό του περιβάλλον, αλλά και άρνηση ως προς την ενασχόληση καθημερινών δραστηριοτήτων της σχολικής ζωής. Ψυχοσωματικά προβλήματα. Ο πόνος στο κεφάλι ή στο στομάχι, πόνοι στην κοιλιά, διαταραχές ύπνου, ενούρηση κ.ά., είναι οι συνηθέστερες ενδείξεις που καθιστούν δύσκολη τη παρουσία του στο σχολείο με επακόλουθο τον αυξημένο αριθμό απουσιών. Συναισθηματική ανασφάλεια - φοβίες, τόσο μέσα στο σχολείο, όσο και έξω από αυτό. Είναι φανερή η αρνητική στάση απέναντι στο σχολείο καθώς και η αδυναμία του να παρευρεθεί στον ίδιο χώρο όπου παρευρίσκεται και το άτομο ή τα άτομα από τα οποία υφίσταται βία. Ο φόβος το συνοδεύει σχεδόν σε κάθε του κίνηση και διαρκώς. Περνά το χρόνο του μαζί με τους καθηγητές και κοντά στα γραφεία τους. Αποφεύγει να χρησιμοποιεί μέσα επικοινωνίας, όπως το κινητό τηλέφωνο και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή τρομάζει και φέρεται αμήχανα σε περίπτωση που δεχτεί κλήση σε κάποιο από τα παραπάνω. Επιζητά τη συνοδεία των γονέων του προς το σχολείο για τους ευνόητους λόγους ή αλλάζει διαδρομή. Απότομη και απροσδόκητη μαθησιακή πτώση, δηλαδή η πτώση της σχολικής επίδοσης που συμβαίνει ανεξήγητα (οι γονείς το αντιλαμβάνονται συνήθως από την πτώση των βαθμών). Διαφόρων τύπων μαθησιακές δυσκολίες, όπως π.χ. διάφορες μορφές δυσλεξίας. Υπερκινητικότητα, έλλειψη συγκέντρωσης και διάσπαση προσοχής Η έλλειψη συγκέντρωσης που εμφανίζει το θύμα έχει άμεση σχέση με την ανικανότητα του να οργανώσει εύκολα το χρόνο του και να συντονίσει τις ενέργειές του για την επίτευξη ενός ορισμένου σκοπού. Προβλήματα κατά τη διάρκεια ανάπαυσης του ή κατά τη διάρκεια του ύπνου του. Κλάματα και εφιαλτικά όνειρα φανερώνουν το φόβο να αποκαλύψει τα άσχημα περιστατικά που βιώνει στο σχολείο. Άλλες ενδείξεις, οι οποίες αφορούν τη σωματική βία που υφίσταται το θύμα, αλλά είναι περισσότερο ορατές από τις παραπάνω είναι: Μελανιές και σημάδια τραυματισμού, Συνήθως το θύμα δηλώνει άγνοια ή σε αρκετές περιπτώσεις αποφεύγει να δώσει εξηγήσεις φοβούμενο πως αν μιλήσει θα χειροτερέψει η κατάσταση και ο θύτης θα τον τιμωρήσει. 7

9 Αλλαγές στην ενδυματολογική του εμφάνιση, καθώς μπορεί να του έχουν σκιστεί ή φθαρεί τα ρούχα του. Καταστροφή προσωπικών του αντικειμένων (όπως βιβλία, τετράδια και τα σχετικά σχολικά είδη). Απώλεια χρημάτων Τα θύματα ζητούν διαρκώς χρήματα από τους γονείς τους, καθώς χάνουν αυτά που τους δίνονται, από τους θύτες. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, μάλιστα, τα ίδια τα θύματα γίνονται θύτες εις βάρος άλλων μαθητών ή μαθητριών, καθώς κλέβουν προκειμένου να αποκτήσουν αυτά που έχουν χάσει ή ακόμα και για να τα δώσουν στους θύτες Είναι απαραίτητο να πούμε ότι μία μόνο από τις ενδείξεις δεν μπορεί να υποδηλώσει από μόνη της τη θυματοποίηση σε βάρος ενός μαθητή, αλλά σε συνδυασμό πάντοτε με άλλες. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί καλούνται να εντοπίσουν έγκαιρα τα παραπάνω συμπτώματα-ενδείξεις, προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικά δυσάρεστες συνέπειες που αφορούν τη διαμόρφωση του χαρακτήρα και τη ζωή των θυμάτων, ούτως ώστε αυτά να μην διακατέχονται από χαμηλή αυτοεκτίμηση, αίσθημα μοναξιάς, να επιδεικνύουν συνέπεια στον κοινωνικό τους ρόλο, να συνάπτουν υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις και να έχουν ομαλή σεξουαλική ζωή. 7. Είδη Ενδοσχολικής Βίας Α, Σωματική βία 8

10 Είναι ο φυσικός τραυματισμός ή η απειλή τραυματισμού προς κάποιον. Εκδηλώνεται με σπρωξίματα, σκουντήματα, αγκωνιές, γροθιές και κλοτσιές, τρικλοποδιές, χαστούκια, τράβηγμα μαλλιών, χτυπήματα με αντικείμενα, τσιμπήματα και δαγκωνιές, περιορισμό του άλλου μέσω σωματικών πρακτικών. Ο σωματικός εκφοβισμός θεωρείται μία από τις συχνότερες εκδηλώσεις της ενδοσχολικής βίας στη χώρα μας αλλά και στα σχολεία ευρωπαϊκών χωρών και είναι η πραγματική πράξη της βλάβης ενός συνομήλικου. Είναι η πιο προφανής και επικίνδυνη μορφή βίας. Επιλέγεται κυρίως από τα αγόρια και έχει παρατηρηθεί ότι μειώνεται όσο αυξάνει η ηλικία των μαθητών. Κυμαίνεται από ήπιες κακώσεις μέχρι βαρείς, ακόμη και θανατηφόρους τραυματισμούς. Ασκείται ατομικά ή από ομάδα μαθητών κατά άλλου μαθητή ή ομάδας μαθητών, τον οποίο και στοχοποιούν. Ο πιο δυνατός ανήλικος επιτίθεται στο λιγότερο δυνατό, προκειμένου να τον εκφοβίσει, να τον βλάψει ή να τον ταπεινώσει. Ο θύτης αισθάνεται ρωμαλέος, δυνατός, κυρίαρχος, και με την πρώτη ευκαιρία επιδεικνύει αυτά τα «χαρίσματα» ενώ ο αδύναμος συμμαθητής είναι ο καλύτερος «σάκος» για τις βίαιες φιγούρες του. Συχνά ο θύτης δικαιολογεί τις πράξεις του λέγοντας ότι το θύμα τον προκάλεσε και δεν έχει το θάρρος να παραδεχθεί την παραβατική του συμπεριφορά και να αντιμετωπίσει την ευθύνη του. Θύτες και θύματα προέρχονται από κάθε κοινωνική ομάδα της σχολικής κοινότητας. Κάθε πρόσωπο μπορεί να είναι υποψήφιος θύτης, αν δεν κατανοήσει τη βία που κρύβει μέσα του και τους παράγοντες που οδηγούν στον έλεγχο ή στην εξωτερίκευση της και αν δεν αντιληφθεί πόσο η προσωπική ιστορία διαφοροποιεί τις στάσεις και τις συμπεριφορές. 9

11 Η σωματική βία έχει αντίκτυπο στο κοινωνικό περιβάλλον του σχολείου. Δημιουργεί κλίμα φόβου μεταξύ των μαθητών, εμποδίζει την ικανότητά τους να μάθουν και τους οδηγεί σε αντικοινωνικές συμπεριφορές. Επίσης, όπως κάθε μορφή ενδοσχολικής βίας, έχει σοβαρές επιπτώσεις στον ψυχισμό και την μετέπειτα ζωή των εμπλεκομένων μαθητών. Ο σωματικός εκφοβισμός είναι εύκολο να παρατηρηθεί από τους ενήλικες, γιατί αφήνει αποδείξεις, γεγονός που επιτρέπει την λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του, διότι είναι πιο εύκολο να αντιμετωπίσει κανείς τις άμεσες σωματικές πρακτικές από τις λεκτικές επιθέσεις και τον κοινωνικό αποκλεισμό, που αποτελούν έμμεσες μορφές του εκφοβισμού Β. Λεκτική βία 10

12 Γενικά Η λεκτική βία αποτελεί μέρος της ενδοσχολικής βίας. Είναι η συστηματική χρησιμοποίηση υβριστικών εκφράσεων, φραστικών επιθέσεων, προσβολών, απειλών, αγενών σχολίων, ειρωνείας και παρωνυμίων (παρατσούκλια) με σκοπό να βλάψουν ή να ταπεινώσουν ένα άλλο άτομο. Είναι η πιο επικίνδυνη και μακράς διάρκειας μορφή bullying. Ασκείται συνήθως σε άτομα τα οποία θεωρούνται χαμηλών τόνων και σαφέστατα δεν προκαλούνε με την συμπεριφορά τους το κοινό αίσθημα. Ο εσωτερικός κόσμος των θιγμένων, δεν υπολογίζεται και δυστυχώς οι θιγμένοι αποτελούν πολλές φορές εύκολους στόχους για ξεσπάσματα των ατόμων που τους αρέσει να προκαλούν με τη συμπεριφορά τους. Στο στόχαστρο μπαίνει η εμφάνιση, η σεξουαλικότητα, η κοινωνική θέση και ό, τι μπορεί να θεωρηθεί από τον μαθητή- νταή «κουσούρι». Οι προσβλητικές λέξεις εκτοξεύονται σαν μαχαίρια, που δημιουργούν «πληγές» χωρίς να φαίνονται. Ο λεκτικός εκφοβισμός συχνά υποσκάπτει την αυτοπεποίθηση του παιδιού που τον βιώνει. Το θύμα χάνει την εμπιστοσύνη του προς τους άλλους και δυσκολεύεται να δημιουργήσει φιλίες. Ασκείται από άτομα που δεν έχουν λάβει δυστυχώς από το γονεϊκό περιβάλλον την κατάλληλη ανατροφή από μικρή ηλικία, ώστε να ενταχθούν αξιότιμα στο κοινωνικό σύνολο και δε σκέπτονται πως η άδικη άσκηση της λεκτικής βίας, μπορεί να οδηγήσει τους αποδέκτες της σε άσχημα αποτελέσματα, εξαιτίας της απόγνωσης τους όπως σε απόπειρες αυτοκτονίας, κάποιες φορές ή στην καλύτερη περίπτωση, στις επισκέψεις σε ειδικούς για αποκατάσταση του ψυχικού τους κόσμου. Είναι μια μορφή βίας η οποία θα πρέπει να καταπολεμάται από την αρχή της εμφάνισης της. Την ευθύνη άσκησης κάθε μορφής βίας φαινομενικά έχουν τα άτομα που την ασκούν, αλλά αν εξετάσουμε καλύτερα το θέμα, οι άμεσα υπεύθυνοι είναι οι ίδιοι οι γονείς αυτών των ατόμων με σημαντικότερη αιτία την έλλειψη ανατροφής, 11

13 απέναντι στα παιδιά από το γονεϊκό περιβάλλον πριν και κατά τη διάρκεια ένταξης τους στο κοινωνικό σύνολο. 3 Λεκτική ρατσιστική βία Η συχνότερη μορφή λεκτικής βίας είναι αυτή που εμπεριέχει και το φαινόμενο του ρατσισμού, η λεγόμενη λεκτική ρατσιστική βία. Στρέφεται εναντίον μαθητών που προέρχονται από διαφορετικές κοινωνίες, με διαφορετικά πολιτικό-οικονομικά χαρακτηριστικά. Περιλαμβάνει ύβρεις, κοροϊδίες και εξευτελισμούς που αφορούν, συνήθως, τα ονόματά τους και την κοινωνικο-οικονομική κατάσταση της χώρας από την οποία κατάγονται και τους οδηγεί στην ψυχολογική εξαθλίωση. Οι παράγοντες στους οποίους οφείλεται η άσκηση της λεκτικής ρατσιστικής βίας από τους μαθητές είναι: Η οικογένεια, καθώς οι στάσεις, οι αντιλήψεις και οι συμπεριφορές, που υιοθετούν τα παιδιά στηρίζονται σε ένα πλέγμα ρατσιστικών αντιλήψεων, οι οποίες συχνά τροφοδοτούνται από τη ρατσιστική συμπεριφορά των γονέων. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, όπου το παιδί μέσα από την προβολή διάφορων εκπομπών δημιουργεί στρεβλά πρότυπα για τους ανθρώπους με διαφορετική εθνικότητα και έτσι ενισχύονται οι αρνητικές στάσεις και τα στερεότυπα εναντίον συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων. Το διαδίκτυο, καθώς τα παιδιά προτιμούν να παίζουν παιχνίδια στο internet με αποτέλεσμα να μιμούνται λεκτικές συμπεριφορές, να συνηθίζουν στον τρόμο της βίας, να μη συγκινούνται από αυτή και να γίνονται απαθείς μπροστά στη βία που παρακολουθούν. Επίσης αποδέχονται τη βία ως μέσο επίλυσης προβλημάτων και ταυτίζονται με ορισμένους χαρακτήρες που παρουσιάζονται στα ηλεκτρονικά παιχνίδια. 4 Γ. Συναισθηματική βία 12

14 Είναι η δημιουργία φόβου στο θύμα με οποιαδήποτε πράξη προκαλεί ψυχολογικό πόνο. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε ενδείξεις συναισθηματικής κακοποίησης σε κάποιο άτομο από διάφορους τρόπους και συμπεριφορές του. Μια σταθερή ένδειξη είναι ο φόβος και η αλλαγή της συμπεριφοράς του, των προτιμήσεων ή των επιλογών του, εξαιτίας του φόβου Τα άτομα που βιώνουν τέτοιου είδους κακοποίηση συνεχώς αναφέρουν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα που συναντούν ζητώντας βοήθεια είναι ότι κανείς δεν παίρνει την συναισθηματική κακοποίηση σοβαρά. Βελτιώνοντας την αντίδρασή σας σε ένα άτομο που έχει υποστεί συναισθηματική βία μπορείτε όντως να κάνετε την διαφορά.. Συναντάται πιο συχνά μεταξύ των κοριτσιών και παρουσιάζεται συχνά από μαθητές με αντικοινωνικές προδιαθέσεις και τάσεις και ανικανότητά να αισθανθούν συμπόνια και κατανόηση για τους άλλους. Είναι δύσκολο να παρατηρηθεί από τους ενήλικες γιατί δεν αφήνει αποδείξεις. Μορφές της Συναισθηματικής βίας αποφυγή ή σκόπιμη απομόνωση του μαθητή, εκβιασμοί και απειλές, διάδοση κακόβουλων και ψευδών φημών, απόσπαση χρημάτων ή προσωπικών αντικειμένων, η οποία συνοδεύεται από απειλές, κρύψιμο των βιβλίων, λέρωμα ή καταστροφή προσωπικών αντικειμένων Προσπάθεια για κοινωνική απομόνωση του ατόμου, διάδοση αρνητικών σχολίων εξαιτίας της καταγωγής, της κοινωνικής τάξης, της οικονομικής κατάστασης, της διαφορετικότητας. Επιπτώσεις της Συναισθηματικής βίας Τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της συναισθηματικής βίας είναι μεγαλύτερα από οποιαδήποτε άλλη μορφή κακοποίησης συμπεριλαμβανομένης και της σωματικής. Οι επιπτώσεις του συναισθηματικού εκφοβισμού είναι πολύ σοβαρές και επιβαρύνουν σε μεγάλο βαθμό την υγεία και τον αυτοσεβασμό του θύματος. Μπορεί να οδηγήσουν σε κατάπτωση, χαμηλό αυτοσεβασμό, αιδημοσύνη, απομόνωση, επιθετική και με στοιχεία διάσπασης συμπεριφορά, παράνομες ενέργειες, αυτοκαταστροφικές πράξεις, παθητική ή και απόμακρη στάση, ανησυχία και φοβίες, προβλήματα επίδοσης ή σχολική αποτυχία, μελαγχολικές τάσεις, εφιάλτες. και σε κάποιες περιπτώσεις, σε απειλή ή απόπειρα αυτοκτονίας. Όταν ένα παιδί πληγωθεί, αυτό μπορεί να του αφήσει ένα βαθύ «σημάδι», που δεν επουλώνεται εύκολα και μπορεί να διαρκέσει μια ζωή, δημιουργώντας προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις του. 13

15 Συχνά, ο ενήλικας που έχει υποστεί κακοποίηση στα παιδικά του χρόνια δυσκολεύεται στην εγκαθίδρυση στενών προσωπικών σχέσεων και είναι πολύ πιθανό να του προκαλεί δυσκολία η σωματική εγγύτητα, το άγγιγμα, η οικειότητα και η εμπιστοσύνη στους άλλους. Τα παιδιά που έχουν βιώσει την απόρριψη έχουν περισσότερες πιθανότητες από εκείνα που ένιωθαν αποδεκτά να εκδηλώσουν εχθρότητα, παθητική ή επιθετική συμπεριφορά, να δημιουργούν σχέσεις εξάρτησης, να έχουν αρνητική γνώμη για τον εαυτό και τις ικανότητες τους, καθώς και αρνητική αντίληψη για τον περιβάλλοντα κόσμο." Δ. Ηλεκτρονική βία 14

16 Ορισμός Ηλεκτρονικός εκφοβισμός είναι η χρήση των τεχνολογιών ηλεκτρονικής επικοινωνίας, με σκοπό την εσκεμμένη εμπλοκή σε επαναλαμβανόμενες ή ευρύτερα διαδεδομένες πράξεις σκληρότητας και συναισθηματικής βίας, οι οποίες στρέφονται κατά άλλων. Η τεχνολογία του σήμερα δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά και τους εφήβους όχι μόνο να επικοινωνούν, να ψυχαγωγούνται και να δικτυώνονται κοινωνικά, αλλά και να τη χρησιμοποιούν σε βάρος των συνομηλίκων τους. Ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός αποτελεί μία νέα έκφραση βίας μεταξύ των νέων που μπορεί να πάρει πολλές μορφές και να επηρεάσει πολύπλευρα τα θύματά της. Τα μέσα ηλεκτρονικού εκφοβισμού είναι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και το κινητό τηλέφωνο. Αίτια Ηλεκτρονικής βίας Κρίσιμο ερώτημα είναι τα αίτια που σπρώχνουν νέους ανθρώπους να δρουν ενάντια σε συνομηλίκους τους κατά αυτόν τον τρόπο. Ένας λόγος είναι συναισθήματα θυμού, απογοήτευσης και τάσεων εκδίκησης που μπορεί να προέρχονται από τις προβληματικές σχέσεις που υπάρχουν στο οικογενειακό περιβάλλον ή και εξαιτίας μιας ευρύτερης κοινωνικής δυσλειτουργικότητας που παρουσιάζει το άτομο. Ενδέχεται οι νέοι να εκφοβίζουν για να γελάσουν, να διασκεδάσουν ή να καταπολεμήσουν την ανία τους και παράλληλα, ο ψυχολογικός βασανισμός στον οποίο υποβάλλουν τα θύματά τους ενισχύει το εγώ τους και τρέφει τη δίψα τους για εξουσία και επιβολή. Επίσης, ενδέχεται αρκετοί θύτες να είναι οι ίδιοι θύματα εκφοβισμού στο σχολείο και μέσω της τεχνολογίας και της ανωνυμίας που αυτή προσφέρει, να επιδιώκουν την ψευδαίσθηση πως είναι ισχυρότεροι από τους 'βασανιστές' τους. Σπανιότερα, η αποστολή μηνυμάτων σε λάθος παραλήπτες μπορεί να αποτελέσει αιτία του φαινομένου. Μορφές Ηλεκτρονικής βίας 1. Μορφές Ηλεκτρονικής βίας μέσω Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 15

17 Υπάρχουν διάφορες μορφές ηλεκτρονικού εκφοβισμού διαφορετικής βαρύτητας όπως: Ανάφλεξη (flaming): διαδικτυακοί διαπληκτισμοί, με τη χρήση βίαιης, χυδαίας και αγενούς γλώσσας. Παρενόχληση (harassment): προσβλητικά μηνύματα. Μοιάζει με τον έμμεσο εκφοβισμό. Δυσφήμιση (denigration): αποστολή ή δημοσίευση σκληρών κουτσομπολιών ή φημών σχετικά με ένα άτομο, με σκοπό να τραυματιστεί η φήμη του. Αποκλεισμός (exclusion): αποκλεισμός από μία ομάδα στο Διαδίκτυο. Πλαστοπροσωπία (impersonation): το να παριστάνεις ότι είσαι κάποιος άλλος, θέτοντας αυτόν σε κίνδυνο ή τραυματίζοντας τη φήμη του. Ξεμπρόστιασμα (outing): η γνωστοποίηση στο Διαδίκτυο μυστικών, κουτσομπολιών ή άλλων προσωπικών πληροφοριών. Εξαπάτηση (trickery): το να εξαπατάς κάποιον στο Διαδίκτυο και να του αποσπάς επιβαρυντικές για αυτόν πληροφορίες, τις οποίες διαδίδεις στη συνέχεια. Διαδικτυακή καταδίωξη (cyberstalking): ψυχαναγκαστική και συνεχής παρακολούθηση και κατασκοπεία σε διαδικτυακό επίπεδο. Διαδικτυακές απειλές (cyberthreats): αποτελούν είτε απευθείας απειλές ή «ενοχλητικό υλικό», δηλαδή σχόλια τα οποία υποδηλώνουν ότι ο συντάκτης τους είναι συναισθηματικά ταραγμένος και ότι μπορεί να σκέφτεται να βλάψει κάποιον άλλον ή τον εαυτό του ή και να αποπειραθεί να αυτοκτονήσει. Sexting: είναι ένας συνδυασμός των δύο όρων «sex» (σεξουαλικός) και «text» (κείμενο). Ο όρος αυτός βρίσκει εφαρμογή σε καταστάσεις όπου αποστέλλονται φτιαχτές γυμνές ή ημίγυμνες και σεξουαλικά προκλητικές εικόνες ή σεξουαλικά προκλητικό κείμενο. Ο όρος εστιάζεται περισσότερο στην αποστολή γυμνών φωτογραφιών, επειδή αυτές είναι πιο πιθανό να έχουν ευρύτερη διάδοση, η οποία μπορεί να θέσει τα νεαρά άτομα σε μεγαλύτερο κίνδυνο. 2. Μορφές Ηλεκτρονικής βίας μέσω κινητού τηλεφώνου Ηλεκτρονικός εκφοβισμός μέσω κινητού τηλεφώνου ασκείται με: αποστολή κακόβουλων γραπτών μηνυμάτων, τηλεφωνικές κλήσεις οι οποίες μπορεί να είναι και σιωπηρές. 16

18 λήψη προσωπικών ή μη στιγμών κάποιου και προβολή τους στο Internet. Χαρακτηριστικά Ηλεκτρονικής βίας Κοινό χαρακτηριστικό των δύο μορφών του ηλεκτρονικού bullying είναι ότι διαφέρουν από τις υπόλοιπες μορφές του σχολικού εκφοβισμού γιατί: μπορεί να λάβει χώρα οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας, τα μηνύματα και οι εικόνες μπορούν να μεταδοθούν γρήγορα σ ένα τεράστιο κοινό και τα παιδιά μπορούν να παραμείνουν ανώνυμα όταν εκφοβίζουν ηλεκτρονικά. 17

19 Τρόποι αντιμετώπισης Για να αντιμετωπιστεί επιτυχημένα η ηλεκτρονική παρενόχληση, όχι μόνο για να εξαλειφθεί η απειλή αλλά και για να μειωθεί όσο το δυνατό περισσότερο ο συναισθηματικός αντίκτυπος που επιφέρει στο θύμα ο εκφοβισμός, θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα τόσο από τα παιδιά όσο και από τους γονείς (ενίοτε και με τη συμμετοχή των εκπαιδευτικών). Στις περιπτώσεις ηλεκτρονικού εκφοβισμού συνιστάται στο θύμα: Να μοιραστεί το γεγονός με κάποιον ενήλικα και να του επιτρέψει να βοηθήσει Να μην απαντά στον εκφοβισμό Να μπλοκάρει ηλεκτρονικά το θύτη, όπου αυτό είναι δυνατό Να κρατά αρχεία ή να εκτυπώνει τα μηνύματα που λαμβάνει Να δημιουργήσει νέο ηλεκτρονικό λογαριασμό ή να αλλάξει τον αριθμό του κινητού του τηλεφώνου Η σωστή ενημέρωση παιδιών και γονέων και η από κοινού αντιμετώπιση του φαινομένου μπορούν να αποτρέψουν τις δυσάρεστες συνέπειές του και να προστατέψουν τους νέους χρήστες της τεχνολογίας. Ε. Σεξουαλική παρενόχληση 18

20 Γενικά Σεξουαλική παρενόχληση σημαίνει οποιαδήποτε ανεπιθύμητη από τον αποδέκτη της συμπεριφορά σεξουαλικής φύσης που εκφράζεται θεωρητικά ή πρακτικά και έχει ως σκοπό ή αποτέλεσμα την προσβολή αξιοπρέπειας ενός ανθρώπου. Η εμφάνιση και υιοθέτηση τέτοιων συμπεριφορών καταγράφεται ήδη από την τελευταία τάξη της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, σε μια ηλικία όπου οι σεξουαλικές αναζητήσεις πρωτοεμφανίζονται και εκδηλώνονται οι ορμές. Δεδομένου ότι από το δημοτικό, ήδη, τα παιδιά παρουσιάζουν τέτοιες σεξουαλικές συμπεριφορές, τίθεται το ερώτημα αν συνεργούν και άλλοι παράγοντες ώστε να αυξηθεί η συχνότητά του στην εφηβεία. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία η σεξουαλική παρενόχληση ορίζεται ως οποιοδήποτε είδος συμπεριφοράς που είναι ανεπιθύμητη ή ακατάλληλη και περιλαμβάνει υβριστικά σχόλια, σκίτσα και γκράφιτι με σεξουαλικό περιεχόμενο, σεξουαλικά πειράγματα και υπονοούμενα ανήθικες χειρονομίες, ανεπιθύμητο άγγιγμα, μέχρι και σοβαρές σεξουαλικές επιθέσεις Η σεξουαλική παρενόχληση αποτελεί σοβαρό πρόβλημα μέσα στα όρια του σχολικού χώρου, το οποίο σημειώνει όλο και μεγαλύτερη αύξηση. Τη βιώνουν σε μεγαλύτερη συχνότητα τα κορίτσια, με αποτέλεσμα τα κορίτσια, σε αντίθεση με τα αγόρια, να υποφέρουν από χαμηλότερο αυτοσεβασμό, φτωχότερη πνευματική και φυσική υγεία και περισσότερα τραυματικά συμπτώματα καθώς σκέψεις και συναισθήματα αναδύονται από εμπειρίες στις οποίες έχουν βιώσει έντονο άγχος Παράγοντες που σχετίζονται με τη σεξουαλική παρενόχληση Περίοδος της εφηβείας: Η περίοδος της εφηβείας χαρακτηρίζεται από πολλές ψυχολογικές και σωματικές αλλαγές και φαίνεται να επηρεάζει διαφορετικά το κάθε άτομο (Fenwick, 1993).Σύμφωνα με έρευνα, κρούσματα σεξουαλικής παρενόχλησης εμφανίζονται περισσότερο κατά την περίοδο της εφηβείας σε σύγκριση με άλλες ηλικιακές ομάδες (Herbert, 2005). Όσο μεγαλώνουν οι μαθητές τόσο η εμπλοκή τους σε βίαιες ενέργειες, είτε ως θύτες είτε ως θύματα, μειώνεται (Σώκου, 2003). 19

21 Εθνικότητα: Η βία παρουσιάζεται ως ένα διαφορετικό φαινόμενο στις διαφορετικές κοινωνίες και συγχρόνως το ίδιο μέσα στην ίδια κοινωνία (Βουιδάσκης, 1992). Σύμφωνα με τον Καλλιωτάκη (2000), η βία εμφανίζεται να έχει στενή σχέση με την κοινωνική ανισότητα, τον κοινωνικό αποκλεισμό, τη διαφορετικότητα και γενικότερα με την εκμηδένιση και την απαξίωση του ανθρώπου από τον άνθρωπο. Θρησκεία: Ένα από τα χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας είναι η αμφισβήτηση των παραδοσιακών αξιών και αρχών και η έντονη κριτική τους. Ο νέος θεωρεί αυτές τις αντιλήψεις ξεπερασμένες, μεσαιωνικές και προτείνει δικές του. Πολλές μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί έχοντας ως κεντρική ιδέα την επίδραση της θρησκείας στη συμπεριφορά υγείας των ατόμων κατέδειξαν ότι ο θρησκευτικός τρόπος ζωής έχει ευεργετικά αποτελέσματα τόσο στον ψυχικό όσο και στο σωματικό τομέα (Chliaoutakis et al, 2002). Κατανάλωση ουσιών (οινόπνευμα κλπ.): Διάφορες έρευνες έχουν δείξει ότι, στα νέα παιδιά που πίνουν και καπνίζουν υπερβολικά, συνυπάρχουν στοιχεία κοινωνικής απομόνωσης, δίψα για νέες εμπειρίες, σεξουαλικά προβλήματα, μιμητισμός προς τους γονείς, καταστροφικές τάσεις, επιθετικότητα και κατάθλιψη. Πρόσβαση σε πορνογραφικό υλικό: Έχει υποστηριχθεί ότι η πορνογραφία σήμερα μετατρέπει προς το χειρότερο τη σεξουαλικότητα και τις ανθρώπινες σχέσεις. Τα πρότυπα των παιδιών για άνδρες και γυναίκες επηρεάζονται, ενώ κάποια από αυτά έχουν τάση να μιμούνται τα όσα βλέπουν και είναι πιο επιρρεπή στην εκδήλωση επιθετικότητας (Ασλανίδου, 2000). Οικογένεια/Οικογενειακή βία: Το οικογενειακό περιβάλλον σχετίζεται απόλυτα με τη σεξουαλική συμπεριφορά του παιδιού. Όταν οι σχέσεις των δυο συντρόφων είναι προβληματικές αυτό το μεταβιβάζουν στο παιδί. Παιδιά που βιώνουν επιθέσεις κατά της μητέρας τους στο οικογενειακό τους περιβάλλον, υιοθετούν την επιθετικότητα ως μοναδικό τρόπο επικοινωνίας και αντιμετωπίζουν διαταραχές κοινωνικής συμπεριφοράς και προσωπικότητας. Επίσης, δεν αντιδρούν στο κοινωνικό τους περιβάλλον, είναι υπέρ-κινητικά, βίαια και δεν έχουν συναίσθηση ώστε να κατανοούν τους άλλους. Έπειτα παιδιά που έχουν κακοποιηθεί στο σπίτι τους φαίνονται πιο επιρρεπή στο να αποδεχθούν τη σεξουαλική παρενόχληση, αφού έχουν μάθει να δέχονται τον πόνο και να μην αγαπούν το σώμα τους. 20

22 8. Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις του εκφοβισμού και της βίας στο σχολείο Οι ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις του εκφοβισμού και της βίας στα παιδιά είναι πολλές και σοβαρές. Τα παιδιά που πέφτουν θύματα εκφοβισμού και βίας στο σχολείο είναι δυνατόν: να νιώσουν σύγχυση, απόγνωση, έντονο άγχος, ανασφάλεια και πανικό, να έχουν έλλειψη αυτοπεποίθησης και αδυναμία αντιπαράθεσης, να αποδέχονται παθητικά τη βία, να δημιουργήσουν την πεποίθηση ότι αν συζητήσουν το πρόβλημα με έναν ενήλικα, θα εισπράξουν περισσότερη βία από τους θύτες. 5 να παρουσιάσουν σχολική άρνηση, να κάνουν πολλές απουσίες από το σχολείο, να οδηγηθούν σε σχολική αποτυχία. να εμφανίσουν μαθησιακές δυσκολίες και ψυχοσωματικά προβλήματα, όπως πονοκεφάλους, πόνους στην κοιλιά, διαταραχές ύπνου, ενούρηση κ.ά., να παρουσιάσουν φοβίες, κατάθλιψη, απόπειρες αυτοκτονίας. Να ενοχοποιούν τον εαυτό τους γι αυτό που τους συμβαίνει και να φοβούνται για περαιτέρω βία ή τιμωρία από τους μεγάλους. Τα παιδιά-θύτες, αυτά που ασκούν τον εκφοβισμό και τη βία, βρίσκονται σε μεγάλο κίνδυνο: να συνεχίσουν να έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και να είναι επιθετικά, χωρίς ηθικούς φραγμούς ή τύψεις για τις πράξεις τους, γιατί είναι ενεργητικά και υπερδραστήρια και ταυτόχρονα ικανά να ξεφεύγουν από δύσκολες καταστάσεις, να απομακρυνθούν από το σχολείο, να διακόψουν τη σχολική φοίτηση, να εμφανίσουν τάσεις φυγής από το σπίτι, να εξελιχθούν, σε ποσοστό που προσεγγίζει το 50%, σε ενήλικες με αντικοινωνική και παραβατική συμπεριφορά. Οι συνέπειες του εκφοβισμού και της βίας στα παιδιά είναι σοβαρές και καθοριστικές για την ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη και εξέλιξη. Γι αυτό η συστηματική πρόληψη και η κατάλληλη αντιμετώπιση κάθε μορφής εκφοβισμού και βίας στο σχολείο είναι πολύ σημαντικές. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα παιδιά έχουν απόλυτο δικαίωμα σε ένα σχολικό περιβάλλον το οποίο να τους παρέχει ασφάλεια και προστασία

23 9. Τρόποι πρόληψης και αντιμετώπισης της Ενδοσχολικής βίας Στα πλαίσια της πρόληψης έχουν εφαρμοστεί κάποια προγράμματα κατά του εκφοβισμού και της ενδοσχολικής βίας. Η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων αυτών οφείλεται κυρίως στην υιοθέτηση της κοινωνικής προσέγγισης, μιας ολιστικής προσέγγισης, που στοχεύει στην αλλαγή του κλίματος του σχολείου, ώστε να μην αναπαράγει τη βία. Στα πλαίσια της ολιστικής προσέγγισης οι παρεμβάσεις αφορούν όλους: το σχολείο, την τάξη, τον εκπαιδευτικό, τους μαθητές, τους γονείς τους και ολόκληρη την τοπική κοινωνία. Κάποιες αποτελεσματικές πρακτικές, σε επίπεδο σχολείου και τάξης, για εφαρμογή μιας στρατηγικής ενάντια στη βία, είναι: 1. Σε επίπεδο σχολείου: διαμόρφωση καλού σχολικού κλίματος και επικοινωνίας, διαλόγου και εμπιστοσύνης ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς και μαθητές δημιουργία ξεκάθαρων κανόνων, που θα συνοψίζονται στο Σχολικό Κανονισμό. Ο Κανονισμός θα είναι προϊόν της συνεργασίας εκπαιδευτικών, μαθητών και γονέων. Μέσω του Σχολικού Κανονισμού θα προβλέπονται μεταξύ άλλων και οι βασικοί τρόποι διαχείρισης βίαιων συμπεριφορών στην καθημερινή σχολική ζωή. αξιοποίηση του θεσμού των μαθητικών συμβουλίων, έτσι ώστε να επιτευχθεί η κατανόηση, η διαμόρφωση και η τήρηση των σχολικών κανόνων. δημιουργία σε κάθε σχολική μονάδα «ομάδας εκπαιδευτικών συμβούλων», που με κατάλληλη εκπαίδευση, ειδικές γνώσεις και δεξιότητες θα παρεμβαίνουν ύστερα από την εκδήλωση βίαιων ενεργειών, με σκοπό τη συμφιλίωση των μαθητών. 22

24 δημιουργία «ομάδας μαθητών φιλίας» που αντιμετωπίζει περιστατικά ενδοσχολικής βίας αύξηση της επίβλεψης του σχολικού χώρου συμμετοχή υποστηρικτικών μηχανισμών (ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών κλπ), για την επίλυση σοβαρών ζητημάτων που σχετίζονται και με παράγοντες εξωτερικούς των σχολείων, όπως προσωπικά ή οικογενειακά προβλήματα. 2. Σε επίπεδο τάξης: συζήτηση στην τάξη για τον ορισμό, τις μορφές και τις επιπτώσεις της ενδοσχολικής βίας και του εκφοβισμού τρόποι και προτάσεις για πρόληψη και αντιμετώπιση από τους μαθητές: σύνταξη των κανόνων της τάξης ενάντια στη βία παροχή βοήθειας από μαθητές σε άλλους, για την επίλυση συγκρούσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε βία διεξαγωγή προγραμμάτων και βιωματικών εργαστηρίων που στόχο θα έχουν τη βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων και των σχέσεων συνύπαρξης - συνεργασίας. παροχή ευκαιριών για θετική έκφραση της επιθετικότητας (π.χ. μέσω των αθλημάτων) 7 3. Ενέργειες του εκπαιδευτικού για να προλάβει την εμφάνιση του εκφοβισμού και της βίας στο σχολείο. Για την πρόληψη του εκφοβισμού και της βίας στο σχολείο ο εκπαιδευτικός πρέπει: να παρέχει από νωρίς στους μαθητές κατάλληλους τρόπους έκφρασης της επιθετικότητας (όπως τα αθλήματα, οι τέχνες κτλ.) και ανάλογες ευκαιρίες για επιτεύγματα και καταξίωση, 7

25 να ευαισθητοποιεί τους γονείς για το πρόβλημα, στις ατομικές και στις ομαδικές συνεργασίες, να αντιμετωπίζει τις αιτίες απομόνωσης και περιθωριοποίησης μαθητών, να δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ένταξη στη σχολική ομάδα των νεοφερμένων μαθητών ή των μαθητών με ειδικά προβλήματα και ανάγκες, 4. Ενέργειες του εκπαιδευτικού για την αντιμετώπιση περιστατικών εκφοβισμού και βίας στο σχολείο. Για την άμεση αντιμετώπιση περιστατικών εκφοβισμού και βίας στο σχολείο ο εκπαιδευτικός πρέπει: να διαβεβαιώσει το παιδί-θύμα ότι «δεν ευθύνεται το ίδιο για ότι έχει συμβεί», να του θυμίσει ότι το νοιάζεται και ότι ο εκπαιδευτικός μπορεί να το προστατεύει, να του πει ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν μόνο αν «σπάσει η σιωπή» και να εξηγήσει ότι η κοινοποίηση των περιστατικών εκφοβισμού και βίας στο σχολείο δεν αποτελεί «κάρφωμα», να προτείνει στο παιδί και στην ομάδα τάξης πρακτικούς τρόπους για την αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων, να ενημερώσει αμέσως τους γονείς του παιδιού, να ενημερώσει παράλληλα την ομάδα των εκπαιδευτικών και το διευθυντή του σχολείου. 5. Γενικά αναγκαία μέτρα για την αντιμετώπιση του εκφοβισμού και της βίας στο σχολείο Απαιτείται να εκδοθεί άμεσα από το Υπουργείο Παιδείας γραπτή πολιτική αντιμετώπισης η οποία θα συμπεριλαμβάνει διαδικασίες: καταγραφής των συμβάντων, διορισμού υπεύθυνου εκπαιδευτικού και συμβούλου με συγκεκριμένες αρμοδιότητες, 24

26 παρακολούθησης των διαδικασιών αντιμετώπισης, ενημέρωσης των μαθητών για την πρόσβαση σε σύστημα υποστήριξης, συνεργασίας με τους γονείς, οργάνωσης ουσιαστικής εποπτείας των μαθητών κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων, διοργάνωσης επιμορφωτικών σεμιναρίων για γονείς και εκπαιδευτικούς για την πρόληψη αλλά και την αναγνώριση και τη διαχείριση του προβλήματος διαρκούς παρότρυνσης και υποστήριξης των γονέων για την ενεργό συμμετοχή και συνεργασία τους με το σχολείο & δημιουργίας προγραμμάτων προαγωγής της ψυχικής υγείας των μαθητών, τα οποία να εντάσσονται στο σχολικό πρόγραμμα με διαθεματικό χαρακτήρα και συνδεδεμένα με το πρόγραμμα σπουδών Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς Εάν αντιληφθείτε ότι το παιδί σας είναι θύμα εκφοβισμού και βίας από συμμαθητές του στο σχολείο: Πρέπει να αποφύγετε παρορμητικές αντιδράσεις και να αντιμετωπίσετε όσο το δυνατόν πιο ψύχραιμα την κατάσταση. Συνεργαστείτε στενά με το σχολείο, για να πληροφορηθείτε για την έκταση και τη σοβαρότητα του περιστατικού καθώς και για τους τρόπους αντιμετώπισής του Παρέχετε στο παιδί σας υποστήριξη και ασφάλεια. Βοηθείστε το να βελτιώσει την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθησή του. Να του πείτε ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν μόνο αν «σπάσει η σιωπή» 8 25

27 Να του εξηγήσετε ότι το να μιλήσει στους ενήλικες για περιστατικά βίας και εκφοβισμού δεν αποτελεί «κάρφωμα». Ακούστε προσεκτικά τι έχει να σας πει το παιδί σας για τα συναισθήματά του και για τις ανάγκες του. Παρακολουθείστε την εξέλιξη της κατάστασης αλλά και την υγεία του παιδιού σας. Αν το παιδί σας παραπονιέται για μεγάλο χρονικό διάστημα ότι έχει σωματικούς πόνους, αν παρατηρείτε ότι έχει δυσκολίες στον ύπνο ή αν αρνείται επίμονα να πάει στο σχολείο, επισκεφτείτε έναν ειδικό ψυχικής υγείας για παιδιά. Εκπαιδεύστε το παιδί σας να αντιστέκεται στη βία και ειδικότερα: Δείξτε του αγάπη και φροντίδα με σταθερότητα και διάρκεια. Βεβαιωθείτε ότι είναι υπό την εποπτεία κάποιου. Επιμείνετε στο να ξέρετε που βρίσκεται ανά πάσα ώρα και στιγμή ή ζητείστε από κάποιον της εμπιστοσύνης σας να το προσέχει για εσάς. Παρακινείστε το να λαμβάνει μέρος σε εξωσχολικές δραστηριότητες όπως αθλήματα. Εξηγήστε τι συνέπειες μπορεί να έχει μια βίαιη συμπεριφορά του στο άλλο παιδί αλλά και σε αυτό το ίδιο. Δώστε το καλό παράδειγμα στα παιδιά σας Εάν είστε γονείς παιδιού που ασκεί βία και εκφοβίζει συμμαθητές του στο σχολείο: Συνεργαστείτε με το σχολείο, για την αντιμετώπιση του προβλήματος του παιδιού σας σχετικά με τη βία Συνεργαστείτε με τον Διευθυντή και τον υπεύθυνο εκπαιδευτικό του τμήματος του παιδιού σας για την εφαρμογή των κανόνων, των συνεπειών και την πρόληψη τέτοιων συμπεριφορών Παρακολουθήστε την εξέλιξη της κατάστασης και συνεργαστείτε στενά με το σχολείο. 26

28 Παρατηρήστε αν το παιδί σας εμπλέκεται συχνά σε καβγάδες ή εκδηλώνει εκφοβιστική συμπεριφορά και με τα παιδιά της γειτονιάς ή και με εσάς στο σπίτι και μιλήστε γι' αυτά στο Διευθυντή και τον υπεύθυνο εκπαιδευτικό του τμήματος και συνεργαστείτε μαζί τους για να πάρετε βοήθεια. Βοηθείστε το να αναπτύξει θετικές συμπεριφορές, να βελτιώσει την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθησή του και να μειώσει την επιθετικότητά του. Συζητήστε μαζί του για τα προβλήματα του και για τους ειρηνικούς τρόπους επίλυσης. Η εξωτερίκευση των σκέψεων του παιδιού σε συνδυασμό με το διάλογο βοηθούν, ώστε το παιδί να συνειδητοποιήσει ότι η βία δεν είναι η λύση. Μη χειροδικείτε. Αποφεύγετε βίαιες αντιδράσεις και συμπεριφορές, γιατί η βία γεννάει συνήθως βία, που μακροπρόθεσμα είναι δυνατόν να αναπαραχθεί στο σχολικό χώρο. Πρέπει να θέτουμε όρια στα παιδιά μας για το τι μπορούν και τι δεν επιτρέπεται να κάνουν. Σε περίπτωση έντονης έκρηξης θυμού προσπαθήστε να ηρεμήσετε το παιδί και καλέστε άμεσα βοήθεια. Θα πρέπει να είμαστε συναισθηματικά κοντά στα παιδιά μας και τα παιδιά να το εισπράττουν αυτό,για να μπορούν να μας μιλάνε ελεύθερα για το τι συμβαίνει στο σχολικό χώρο. Δώστε θετικά κίνητρα και διεξόδους στα παιδιά με τη συμμετοχή τους σε διάφορες δραστηριότητες της προτίμησής τους και εκδηλώσεις κάθε είδους, γεγονός που θα τα βοηθήσει να εκτονώνουν τη συσσωρευμένη ενέργειά τους, κυρίως στη δύσκολη φάση της εφηβείας. Να είστε σταθεροί στις απόψεις και τις τοποθετήσεις σας απέναντί τους και να συμβουλεύεστε κάποιον ειδικό όταν κρίνετε ότι μια κατάσταση έχει βγει εκτός ελέγχου. Να αποφεύγετε, όσο μπορείτε, να έρχονται οι νέοι μας σε επαφή με ερεθίσματα αρνητικά ( βίαια τηλεοπτικά έργα, παιχνίδια κ. ά.) που είναι δυνατόν μακροπρόθεσμα να μιμηθούν σε δεδομένη στιγμή και υπό κατάλληλες συνθήκες και τέλος Διδάσκοντας τα παιδιά σας με το σταθερό παράδειγμά σας ως πρότυπα και θετικοί ενισχυτές, με ειλικρίνεια, υπευθυνότητα, κατανόηση, πολλή αγάπη και συναισθηματική θαλπωρή, έχετε λειάνει το έδαφος, ώστε σε δεδομένη στιγμή να μπορέσετε να αντιμετωπίσετε οποιαδήποτε δυσκολία προκύψει με τα παιδιά σας και να βγείτε νικητές. 27

29 7. Τι πρέπει να κάνουν οι ευρύτεροι κοινωνικοί φορείς Προκειμένου να υπάρξει αποτελεσματική πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου της ενδοσχολικής βίας χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα παρέμβασης, στο οποίο να συμμετέχει το σύνολο της σχολικής κοινότητας αλλά και οι ευρύτεροι κοινωνικοί φορείς,. Πέρα από τη συμβολή του σχολείου, των καθηγητών και των γονιών στην αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας μπορούν να συνεισφέρουν και κάποιοι φορείς (επιστημονικοί, κοινωνικοί, ΟΤΑ κ.λπ.). Συγκεκριμένα είναι απαραίτητη: 1) Ουσιαστική σχέση / παρέμβαση στη σχολική ζωή (διαλέξεις, συζητήσεις). 2) Πρόσκληση των μαθητών στους χώρους επιστήμης, διοίκησης και έρευνας. 3) Συμβολή στην «εκκαθάριση» των χώρων γύρω από τα σχολεία από οποιαδήποτε «στέκια» που θα δημιουργούσαν προβλήματα

30 Από τον Ευγένιο Τριβιζά Το αληθινό παραμύθι της βίας «Η εκφοβιστική και επιθετική συμπεριφορά παιδιών εναντίον συμμαθητών τους είναι ένα πολύμορφο και πολυδιάστατο φαινόμενο, η έκταση και η σοβαρότητα του οποίου δύσκολα αναγνωρίζονται. Κυρίως επειδή τα θύματα φοβούνται να το εξομολογηθούν, οι δάσκαλοι δυσκολεύονται να το χειριστούν και τα σχολεία διστάζουν να το παραδεχτούν λόγω του αρνητικού αντίκτυπου που θα έχει στην εικόνα και στη φήμη τους. Η σχολική βία ξεκινάει από κοροϊδευτικές παρατηρήσεις, προσβλητικές εκφράσεις, διασπορά ψιθύρων με στόχο τον στιγματισμό και αποκλεισμό του θύματος από σχολικές παρέες, κλιμακώνεται με την καταστροφή ή κλοπή αντικειμένων ιδιοκτησίας του, συχνά εκτρέπεται σε σωματική βία. Στην αρχή απλά σπρωξίματα και στη συνέχεια ακραίες μορφές επιθετικότητας. Η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει να γίνεται ο εκφοβισμός διαδικτυακά ή με μηνύματα σε κινητά τηλέφωνα. Σκηνές βίας βιντεοσκοπούνται και διανέμονται ευρύτατα, καθιστώντας την εμπειρία ακόμη πιο επώδυνη για τα θύματα και οδηγώντας τα ακόμη και στην αυτοκτονία. Είναι σφάλμα να πιστεύουμε ότι το φαινόμενο ξεκινάει και σταματάει στα σχολεία. Έχει βαθιές ρίζες και μακροπρόθεσμα καταστρεπτικές για την κοινωνία συνέπειες. Οι συμπεριφορές παγιώνονται και επαναλαμβάνονται στην οικογένεια, στον στρατό, στον εργασιακό χώρο. Εγκληματολογικές έρευνες δείχνουν ότι το επιθετικό παιδί στο σχολείο είναι ο αυριανός άντρας που θα κακοποιεί τη σύζυγό του. Αλλά και οι θύτες, σύμφωνα με έρευνες του Αμερικανικού Ιατρικού Συλλόγου, είναι πολλές φορές θύματα σωματικής τιμωρίας, οικογενειακής βίας και βλαπτικών επιρροών της τηλεόρασης. Τα σχολεία πρέπει να ξεκινάνε όχι με την υπόθεση ότι είναι απίθανο να συμβαίνουν τέτοια 29

31 περιστατικά στους χώρους τους, αλλά αντίθετα ότι είναι πολύ πιθανόν και να καταστρώνουν εμπεριστατωμένα σχέδια πρόληψης και αντιμετώπισης του προβλήματος. Το θέμα πρέπει να αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων στην τάξη, οι σχολικές βιβλιοθήκες να εφοδιάζονται με παιδικά βιβλία σχετικού περιεχομένου, οι διάδρομοι, οι αυλές και οι δυσπρόσιτοι χώροι να επιτηρούνται τακτικά και οι μαθητές να ενθαρρύνονται να εκμυστηρεύονται στους διδάσκοντες τα παράπονά τους, πράγμα το οποίο βέβαια προϋποθέτει σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ τους. Μια τηλεφωνική γραμμή υποστήριξης και η δημοσιοποίησή της θα βοηθούσε αρκετά. Kαλό θα είναι ο γονιός να ρωτάει το παιδί του πώς του φέρονται οι συμμαθητές του, ιδίως αν το παιδί βρίσκει δικαιολογίες για να μην πηγαίνει στο σχολείο, παραπονιέται συχνά ότι είναι άρρωστο τα πρωινά, κάνει σκασιαρχείο, δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στη μελέτη, επιστρέφει από το σχολείο με γρατσουνιές, μελανιές, ρούχα σκισμένα ή βιβλία κατεστραμμένα, κλείνεται στον εαυτό του, αρχίζει να ψευδίζει, δεν έχει όρεξη για φαγητό, ζητάει παραπάνω χαρτζιλίκι, αρχίζει να κλέβει, φέρεται με επιθετικό τρόπο στα μικρότερα αδέλφια του, κλαίει τα βράδια στο κρεβάτι ή τυραννιέται από εφιάλτες, ή προτιμάει να κάνει παρέα με ενηλίκους παρά με παιδιά. Όλα αυτά μπορεί να οφείλονται σε πολλούς και διάφορους λόγους, αλλά καλό θα είναι ο γονιός να ερευνά το θέμα διακριτικά και να επικοινωνεί με το σχολείο, ούτως ώστε να ενημερώνονται οι γονείς των παιδιών που ασκούν βία και να παραπέμπονται ενδεχομένως στις κατάλληλες υπηρεσίες. Ας μην ξεχνάμε ότι συχνά χρήζουν βοηθείας όχι μόνο τα παιδιά τα οποία υφίστανται, αλλά και τα παιδιά τα οποία ασκούν βία, καθώς και οι οικογένειές τους. Επίσης, δεν αποκλείεται οι ιδιότητες του θύτη και του θύματος να συμπίπτουν στο ίδιο παιδί»

32 Επίλογος Ο σχολικός εκφοβισμός αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα, στο οποίο ο καθένας μας εύκολα κλείνει τα μάτια του και επαναπαύεται, ίσως γιατί πολλές φορές δε γίνεται επαρκώς φανερό, ώστε να γίνει αντιληπτή η σοβαρότητα του. Η μεγάλη πρόκληση των εκπαιδευτικών και των γονέων είναι ακριβώς αυτή: να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχει, ότι μας αφορά και έχουμε άμεση ευθύνη για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του. 11 Η προστασία της αξιοπρέπειας και της ατομικότητας του μαθητή και η απρόσκοπτη ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη είναι υποχρέωση του σχολείου και κατ επέκταση και της κοινωνίας. Το σχολείο είναι ο χώρος στον οποίο όλοι πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες στη δικαιοσύνη, στην αυτοβελτίωση, στην ελεύθερη έκφραση, στο σεβασμό. Γι αυτό και γίνεται όλο και περισσότερο κατανοητό ότι τώρα πρέπει να ληφθούν μέτρα πρόληψης

33 Βιβλιογραφία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Κωστάκος Δ. κα. (2010) Αναστοχαστική πράξη: Αποκλεισμός στο Σχολείο. Αθήνα: Νήσος 2. Molnar A. & Lindquist B. (1993). Προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο Οικοσυστημική προσέγγιση, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα. 3. Αρτινοπούλου Β. Η σχολική Διαμεσολάβηση, Εκπαιδεύοντας μαθητές στη διαχείριση της βίας και του εκφοβισμού. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη, Ιστοσελίδες 1. Σχολική βία: «Ακούγοντας σχολικές ιστορίες κατά παράβασιν». Στεριανή Γκιαούρη Ψυχολόγος, ΚΕΔΔΥ Κοζάνης. 2. Ενδοσχολική βία και η στάση Σχολείου και Οικογένειας. Φωτεινή Χατζάρα (Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Κοζάνης). 3. Ενδοσχολική Βία και Εκφοβισμός (Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας των παιδιών και των εφήβων Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.). 4. Δίκτυο κατά της βίας στο σχολείο 5. Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς (Εκπαίδευση & Αγωγή Υγείας). 6. Βία στις ανθρώπινες σχέσεις. 7. Μορφές επιθετικότητας, βίας και διαμαρτυρίας. 8. Δραστηριότητες στην τάξη για την πρόληψη του εκφοβισμού & της βίας μεταξύ των μαθητών. 9. Σχολικός Εκφοβισμός (Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας Γυμνασίου Λιανοκλαδίου ). 10. el.wikipedia.org metagnosi.wordpress.com 13. srooday.blogspot.com

34 ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ: ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Φύλο ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Αγόρι Κορίτσι Ηλικία ) Γνωρίζετε για το φαινόμενο της ενδοσχολικής βίας και του εκφοβισμού; Α) Ναι Β) Όχι Αν ναι δώστε ένα σύντομο ορισμό 2) Αισθάνεστε ασφαλείς στο σχολείο; Α) Ναι Β) Όχι 3) Πιστεύετε ότι είναι συχνό το φαινόμενο της ενδοσχολικής βίας στο σχολείο; Α) Ναι Β) Όχι 4) Τα αγόρια ασκούν πιο συχνά ενδοσχολική βία ή τα κορίτσια; Α) Συνήθως τα αγόρια Β) Συνήθως τα κορίτσια Γ) Δε ξέρω 5) Ποια μορφή βίας συναντάται συχνότερα στα ελληνικά σχολεία; Α. Ηλεκτρονική (πχ. Φωτογραφίες, βίντεο, μηνύματα) Β. Λεκτική (πχ. Βρισιές, ειρωνικά& μειωτικά σχόλια) Γ. Σωματική (πχ. Βιαιοπραγία, ξύλο) Δ. Συναισθηματική (Απειλή, τρομοκρατία, απομόνωση) Ε. Σεξουαλική (πχ. χειρονομίες, σπρωξιές, ξυλοδαρμός) 6) Έχετε πέσει ποτέ θύμα ενδοσχολικής βίας; Α) Ναι Β) Όχι 33

35 Αν ναι, σε ποιο είδος; Α. Ηλεκτρονική Β. Λεκτική Γ. Σωματική Δ. Συναισθηματική Ε. Σεξουαλική 7) Αν ναι, σε ποιο χώρο; Α) Τάξη Β) Προαύλιο Γ) Εκτός σχολείου Δ) Άλλο Διευκρινίστε: 8) Έχετε ασκήσει ποτέ βία σε κάποιο μαθητή; Α) Ναι Β) Όχι Αν ναι, σε ποιο είδος; Α. Ηλεκτρονική Β. Λεκτική Γ. Σωματική Δ. Συναισθηματική Ε. Σεξουαλική 9) Αν ναι, τι σας οδήγησε σε αυτή σας την απόπειρα;.. 10) Πιστεύεις ότι η άσκηση οποιασδήποτε μορφής βίας μπορεί να λύσει τα προβλήματα σου με τους άλλους; Α) Ναι Β) Όχι Γ) Σε μερικές περιπτώσεις 11) Υπήρξατε ποτέ μάρτυρας ενδοσχολικής βίας; Α) Ναι Β) Όχι Αν ναι, σε ποιο είδος; 12) Αν ναι, πώς αντιδράσατε; Α) Αδιαφόρησα Β) Βοήθησα το θύμα Γ) Φοβήθηκα Δ) Το ανέφερα στη Διευθύντρια Ε) Το είπα σ ένα καθηγητή Ζ) Τα συζήτησα με την οικογένεια μου ΣΤ) Το συζήτησα με την παρέα/φίλους μου Θ) Δε το είπα σε κανένα Ι) Άλλο 34

36 13) Αν γίνετε θύμα ενδοσχολικής βίας σε ποιον θα απευθυνθείτε; Α) στη Διευθύντρια Β) Στους καθηγητές Γ) στους γονείς μου Δ) στην παρέα/φίλους μου Ε) Σε κανένα ΣΤ) Άλλο 14) Έχουν ανεβάσει ποτέ στο διαδίκτυο υλικό που σε αφορά χωρίς να σε ρωτήσουν (πχ. Φωτογραφίες, βίντεο, συνομιλία); Α) Ναι Β) Όχι Γ) Δε γνωρίζω 15) Πόσες φορές έχετε δεχθεί διαδικτυακό εκφοβισμό τόσο μέσα όσο και έξω από το σχολείο; Α) Ποτέ Β) 1 η 2 φορές Γ) 3 φορές Δ) 4 και άνω 16) Πόσες φορές έχετε ασκήσει διαδικτυακό εκφοβισμό τόσο μέσα όσο και έξω από το σχολείο; Α) Ποτέ Β) 1 η 2 φορές Γ) 3 φορές Δ) 4 και άνω 17) Ποια θεωρείτε ότι είναι η επίδραση του διαδικτυακού εκφοβισμού σε σχέση με τον παραδοσιακό εκφοβισμό; Α) Ίδια Β) Μικρότερη Γ) Μεγαλύτερη 18) Πιστεύετε ότι η απαγόρευση του διαδικτύου και των κινητών τηλεφώνων στο σχολείο θα βοηθήσει στην αποφυγή του διαδικτυακού εκφοβισμού; Α) Ναι Β) Όχι 19) Πιστεύετε ότι υπάρχει το φαινόμενο της σεξουαλικής παρενόχλησης στο σχολείο; 35

37 Α) Ναι Β) Όχι 20) Πιστεύετε ότι το φαινόμενο της σεξουαλικής παρενόχλησης εμφανίζεται σε μεγαλύτερα ποσοστά στα κορίτσια ή στα αγόρια; Α) Αγόρια Β) Κορίτσια Γ) Δεν ξέρω 21) Ποιες από τις παρακάτω αιτίες πιστεύετε ότι είναι πιο σημαντικές για την άσκηση σεξουαλικής παρενόχλησης; Να τα αριθμήσετε από το 1 (σημαντικότερο) ως το 6. Α. εθνικότητα Β. πρόσβαση σε πορνογραφικό υλικό Γ. θρησκεία Δ. κατανάλωση ουσιών (οινόπνευμα, καπνός) Ε. περίοδος της εφηβείας Στ. οικογένεια /οικογενειακή βία 22) Σε έχουν απειλήσει ή τρομοκρατήσει με κάποιο τρόπο άλλοι μαθητές; Α) Ναι Β) Όχι 23) Αισθάνεσαι ότι αποφεύγουν να συναναστρέφονται μαζί σου οι συμμαθητές σου; Α) Ναι Β) Όχι 24) Έχεις δεχθεί σχόλια για την οικονομική σου κατάσταση; Α) Ναι Β) Όχι 25) Έχεις δεχθεί κακόβουλα σχόλια λόγω κάποιας προσωρινής ή όχι ασθένειας; (πχ. Παχύς, ακμή) Α) Ναι Β) Όχι 26) Σε έχουν κοροϊδέψει λόγω κάποιας ιδιαιτερότητας (πχ. Δυσλεξία, τραυλισμός) Α) Ναι Β) Όχι 36

38 27) Ποιοι λόγοι, κατά τη γνώμη σου, οδηγούν στη βίαιη συμπεριφορά του θύτη; Α) Το ίδιο το άτομο (ο ψυχισμός του κλπ) Β) Οικογένεια/Οικογενειακή βία Γ) Εθνικότητα Δ) Σχολείο (πίεση, ανία ) Ε) Εφηβεία ΣΤ) Κοινωνία Ζ) Κατανάλωση ουσιών (πχ. Οινόπνευμα, αλκοόλ) Η) Πολυπαραγοντικό φαινόμενο 28) Πως πιστεύετε ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί καλύτερα το φαινόμενο της ενδοσχολικής βίας; Α) Δε μπορεί να αντιμετωπιστεί Β) Με εκπαίδευση-ενημέρωση εκπαιδευτικών & γονέων Γ) Με αλλαγές στο σχολείο (λειτουργία, καθηγητές, σύμβουλοι) Δ) Με βοήθεια ειδικού Ε) Με ιδιαίτερη προσοχή στις οικογενειακές σχέσεις ΣΤ) Με ευθύνη του ίδιου του ατόμου Ζ) Με αυστηρότερες ποινές Η) Με συνδυασμό των παραπάνω μέτρων 29) Έχει επιπτώσεις η άσκηση ενδοσχολικής βίας στη ψυχολογία του θύματος; Α) Ναι Β) Όχι 30) Πως μπορούμε να αναγνωρίσουμε αν ένας μαθητής έχει υποστεί ενδοσχολική βία; Α) Αλλαγή της συμπεριφοράς του Β) Τάσεις απομόνωσης Γ) Ψυχολογικά προβλήματα Δ) Κακώσεις στο σώμα Ε) Άλλο Διευκρινίστε: 31) Θα ήθελες να συμμετέχεις σε κάποιο πρόγραμμα για τη πρόληψη της ενδοσχολικής βίας; Α) Ναι Β) Όχι 37

39 Α Αποτελέσματα ερωτηματολογίου 53,00% ποτελέσματα Φύλο ερωτηματολογίου 52,00% 51,00% 50,00% 49,00% 48,00% 47,00% 46,00% 45,00% Αγόρια 52,3 % Κορίτσια 47,7% Ηλικία 25% 40% % ,4% ,6% 35% 38

40 1. Γνωρίζετε για το φαινόμενο της ενδοσχολικής βίας και του εκφοβισμού; 20% Ναι 80% Όχι 20% 80% 2. Αισθάνεστε ασφαλείς στο σχολείο ; 21% 79% Ναι 79,2% Όχι 20,8% 3. Πιστεύετε ότι είναι συχνό το φαινόμενο της ενδοσχολικής βίας; 23% 77% Ναι 77% Όχι 23% 39

41 4. Τα αγόρια ασκούν πιο συχνά ενδοσχολική βία ή τα κορίτσια; 6% 18% 76% Αγόρια 76,1% Κορίτσια 6,2% ΔΞ/ΔΑ 17,7% 7% 5. Ποια μορφή βίας συναντάται συχνότερα στα ελληνικά σχολεία; 25% 14% 9% 45% Ηλεκτρονική 9% Λεκτική 44,5% Σωματική 25,4 % Συναισθηματική 14,4% 6α. Έχετε πέσει ποτέ θύμα ενδοσχολικής βίας; 1% 25% ΝΑΙ. 74% 40

42 16% 6β. Σε ποιό είδος; Α. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ 6% 15% Β. ΛΕΚΤΙΚΗ Γ. ΣΩΜΑΤΙΚΗ 19% 44% 15% 7. Αν ναι, σε ποιό χώρο; 12% 3% 28% Α. ΤΑΞΗ Β. ΠΡΟΑΥΛΙΟ 42% Γ. ΕΚΤΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 8α. Έχετε ασκήσει ποτέ βία σε κάποιο 2% μαθητή; 60% 38% ΝΑΙ ΌΧΙ ΚΕΝΟ 41

43 10% 28% 10% 8β. Άν ναι ποιό είδος βίας; 12% 16% 24% Α. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Β. ΛΕΚΤΙΚΗ Γ. ΣΩΜΑΤΙΚΗ Δ. ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ 9. Άν ναι, τι σας οδήγησε σε αυτή σας την απόπειρα; 4% 23% 38% 35% Α. ΝΕΥΡΑ/ΤΣΑΤΙΛΑ Β. ΑΝΤΑΠΟΔΟΣΗ Γ. ΤΙΠΟΤΑ 10. Πιστεύετε ότι η άσκηση οποιασδήποτε μρφής βίας μπορεί η βία να λύσει τα προβλήματα σου με τους άλλους; 13% 17% 3% Α. ΝΑΙ 67% Β. ΟΧΙ 42

44 11α. Υπήρξατε ποτέ μάρτυρες ενδοσχολικής 1% βίας; 39% Α. ΝΑΙ 60% Β. ΌΧΙ Γ. ΚΕΝΟ 11β. Άν ναι σε ποιό είδος; 26% 17% 5% 5% 13% 14% 20% Α. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Β. ΛΕΚΤΙΚΗ Γ. ΣΩΜΑΤΙΚΗ Δ. ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ Ε. ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΤ. ΣΥΝΔΙΑΣΜΟΣ Ζ. ΚΕΝΟ 12. Αν γίνετε θύμα ενδοσχολικής βίας σε ποιόν θα απευθυνθείτε; 25% 10% 23% Α. ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ 20% 6% 16% 43

45 13. Aν γίνετε θύμα ενδοσχολικής βίας σε ποιόν θα απευθυνθείτε; 0% 5% 30% 5% 0% 60% Α)ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ Β)ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Γ)ΓΟΝΕΙΣ Δ)ΠΑΡΕΑ Ε)ΚΑΝΕΝΑ ΣΤ)ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ 14. Έχουν ανεβάσει ποτέ στο διαδίκτυο υλικό που σε αφορά χωρίς να σε ρωτήσουν; 5% 5% ΝΑΙ ΌΧΙ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΩ 90% 15. Πόσες φορές έχετε δεχθεί διαδικτυακό εκφοβισμό τόσο 0% μέσα όσο και έξω από το σχολείο; 5% ΠΟΤ Ε ΜΙΑ Η Δ Υ Ο ΦΟΡ Ε Σ Τ Ρ Ε ΙΣ Κ ΑΙ ΑΝΩ 95% 44

46 16. Πόσες φορές έχετε ασκήσει διαδικτυακό εκφοβισμό τόσο 0% μέσα όσο και έξω από το σχολείο; 5% ΠΟΤ Ε ΜΙΑ Η Δ Υ Ο ΦΟΡ Ε Σ Τ Ρ Ε ΙΣ Κ ΑΙ ΑΝΩ 95% 17. Ποια θεωρείτε ότι είναι η επίδραση του διαδικτυακού εκφοβισμού σε σχεση με τον παραδοσιακό εκφοβισμό; 20% ΙΔ ΙΑ 10% ΜΙΚ Ρ ΟΤ Ε Ρ Η 70% ΜΕ Γ ΑΛΥ Τ Ε Ρ Η 18. Πιστεύετε ότι η απαγόρευση του διαδικτύου και κινητών τηλεφώνων στα σχολεία θα βοηθήσει στην αποφυγή του διαδικτυακού εκφοβισμού; 27% 2% 4% 67% ΝΑΙ ΌΧΙ ΙΣΩΣ ΑΚΥΡΑ 45

47 19. Πιστεύετε ότι υπάρχει το φαινόμενο της σεξουαλικής παρενόχλησης στο σχολείο; 1% 47% ΝΑΙ ΌΧΙ 52% ΑΚΥΡΑ 20. Πιστεύετε ότι το φαινόμενο της σεξουαλικής παρενόχλησης, εμφανίζεται σε μεγαλύτερα ποσοστά στα κορίτσια ή στα αγόρια; 20% 1% 10% ΑΓΟΡΙΑ ΚΟΡΙΣΤΣΙΑ ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΑΚΥΡΑ 69% 46

48 22. Σε έχουν απειλήσει ή τρομοκρατήσει με κάποιο τρόπο άλλοι μαθητές; 1% 18% ΝΑΙ ΌΧΙ ΑΚΥΡΑ 81% 23. Αισθάνεσαι ότι αποφεύγουν να συναναστρέφονται μαζί σου οι συμμαθητές σου; 2% 12% ΝΑΙ ΌΧΙ ΑΚΥΡΑ 86% 47

49 24. Έχεις δεχθεί σχόλια για την οικονομική σου κατάσταση; 1% 11% ΝΑΙ ΌΧΙ ΑΚΥΡΑ 88% 25. Έχεις δεχθεί κακόβουλα σχόλια λόγω κάποιας προσωρινής ή όχι ασθένειας; (πχ. παχύς, ακμή) 1% 31% ΝΑΙ ΌΧΙ ΑΚΥΡΑ 68% 48

50 26. Σε έχουν κοροιδέψει λόγω κάποιας ιδιαιτερότητας (δυσλεξία, τραυλισμός); 18% Ναι Ό χ ι 82% 27. Ποιοι λόγοι, κατά τη γνώμη σου, οδηγούν στη βίαιη συμπεριφορά του θύτη; 22% 19% Το ίδιο το άτομο 5% 9% 16% Οικογένεια/οικογενειακή βία Εθνικότητα Σχολείο Εφηβεία 10% 10% 9% 49

51 28. Πως πιστεύετε ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί καλύτερα το φαινόμενο της ενδοσχολικής βίας; 27% 13% 15% Δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί Με εκπαίδευση-ενημέρωση εκπαιδευτικών & γονέων Με αλλαγές στο σχολείο Με βοήθεια ειδικού 7% 10% 7% 12% 9% Με ιδιαίτερη προσοχή στις οικογενειακές σχέσεις Με ευθύνη του ίδιου του ατόμου Με αυστηρότερες ποινές Με συνδιασμό των παραπάνω μέτρων 29. Έχει επιπτώσεις η άσκηση ενδοσχολικής βίας στη ψυχολογία του θύματος; 13% 87% Ναι Όχι 50

52 31. Θα ήθελες να συμμετέχεις σε κάποιο πρόγραμμα για την πρόληψη της ενδοσχολικής βίας; 45% 55% Ναι Όχι 51

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά*

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Α. ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Διαβάζουμε το κείμενο. Το αληθινό παραμύθι της βίας Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Η εκφοβιστική και επιθετική συμπεριφορά παιδιών εναντίον συμμαθητών τους είναι ένα πολύμορφο και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ο σχολικός εκφοβισμός είναι η επιθετική εκείνη συμπεριφορά που είναι εσκεμμένη, απρόκλητη, και επαναλαμβανόμενη, αποτελει κατάχρηση εξουσίας και εμπεριέχει

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής & Αγωγής Υγείας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ. Δ. Ε. Α Αθήνας Αθήνα, 25/11/2014 Χαρακτηριστικά σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING)

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕ19 Ζητούμενο η θετική στάση... Λοιπον σήµερα ο µπαµπάς θα σε προστατέψει απο τον ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Δραστηριότητες: Βασιλική Νίκα Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Διατσέντα Παρίση Τιμή: 12 ευρώ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012 30Νοεµβρίου 2012 Ανοιχτό Λαϊκό Πανεπιστήµιο Χανίων Α κύκλος σπουδών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος οµιλίας: «Εκφοβισµός και Βία στο σχολείο» Ι. Τσιάντης,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού

Θέμα: Πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού Θέμα: Πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού Απόσπασμα από Εγκύκλιο Αρ.Φακ. 7.19.04.16.1, 10 Φεβρουαρίου 2015, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παράρτημα Ι Ορισμοί και Θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικτυακός Εκφοβισμός. Cyberbullying

Διαδικτυακός Εκφοβισμός. Cyberbullying Διαδικτυακός Εκφοβισμός Cyberbullying Ο όρος Διαδικτυακός εκφοβισμός (Cyber-bullying) αφορά τον εκφοβισμό, την απειλή, την ταπείνωση ή την παρενόχληση παιδιών, προεφήβων και εφήβων που δέχονται μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα.

Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα. Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα. Η εισήγηση ξεκινά με μια συζήτηση με τα παιδιά για την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το διαδίκτυο και ο σχολικός εκφοβισμός

Το διαδίκτυο και ο σχολικός εκφοβισμός Το διαδίκτυο και ο σχολικός εκφοβισμός Πλαγεράς Αντώνιος Τεχνολόγος Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΠΕ 17 03 Υπεύθυνος Συμβουλευτικού Σταθμού Δ.Δ.Ε. Ν. Μαγνησίας Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ BULLYING ΚΑΙ ΠΩΣ ΝΑ ΤΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΤΕ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ BULLYING ΚΑΙ ΠΩΣ ΝΑ ΤΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΤΕ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ BULLYING ΚΑΙ ΠΩΣ ΝΑ ΤΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΚΟΥΝΤΣΙΔΟΥ Φυσικός-Ραδιοηλεκτρολόγος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Τμήματος Φυσικής Α.Π.Θ. Μέλος Ε.Κ.Π. Α.Π.Θ. Σκίτσα: Ελένη Πολάτογλου, Φοιτήτρια Τμήμα Χημείας

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας

Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας Σχολικός Σύμβουλος: Ανδρέας Ν. Ζεργιώτης Αχαρνές, Ιανουάριος 2013 Έρευνα Ε.Κ.Κ.Ε. : Νεανική Βία μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία

ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ Α. ΚΟΛΑΪΤΗΣ Επικ. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, Διευθυντής Παιδοψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών Γεν. Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ Γιατί και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

μύθοι και πραγματικότητες για τις σχέσεις

μύθοι και πραγματικότητες για τις σχέσεις Η σωματική κακοποίηση είναι πιο σοβαρή από τη λεκτική (ΜΥΘΟΣ) Η λεκτική κακοποίηση μπορεί να είναι εξίσου επώδυνη και τρομακτική με τη σωματική. Το να μας υποτιμούν ή να μας πειράζουν συνεχώς μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

V PRC. Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας. «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους»

V PRC. Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας. «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους» Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους» Αντικείμενο της έρευνας αποτέλεσε η αποτύπωση των αναπαραστάσεων των Ελλήνων/ίδων μαθητών/τριών

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ - ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

Προβληματική, ανεπιθύμητη συμπεριφορά και τρόποι αντιμετώπισης

Προβληματική, ανεπιθύμητη συμπεριφορά και τρόποι αντιμετώπισης Προβληματική, ανεπιθύμητη συμπεριφορά και τρόποι αντιμετώπισης Για να επιτευχθεί το μεγαλύτερο ποσοστό αποτελεσματικής μάθησης (επιτυχία) απαιτείται και αποτελεσματική διαχείριση της τάξης. Συχνά σχετίζεταιωςπρόβληματουδασκάλουκαιμάλιστα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 27 Φεβρουαρίου, 2014 Παναγιώτα Χριστοδούλου Κοινωνική Λειτουργός ΜΑ, Υπ. Διδάκτορας Ορισμός Εμπορίας Προσώπων Σύμφωνα με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Το να συκοφαντούμε ή να προσβάλουμε κάποιον στο Διαδίκτυο, μπορεί να θεωρηθεί δυσφήμιση ή εξύβριση ή κακόβουλη πράξη Ενδέχεται να επισύρει τιμωρία

Το να συκοφαντούμε ή να προσβάλουμε κάποιον στο Διαδίκτυο, μπορεί να θεωρηθεί δυσφήμιση ή εξύβριση ή κακόβουλη πράξη Ενδέχεται να επισύρει τιμωρία Το διαδίκτυο στη ζωή µας ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Φεβρουάριος, 2014 1 Θα µένατε ποτέ σε ένα πάρκο χωρίς επιτήρηση να συζητάτε, να παίζετε και δηµιουργείτε σχέσεις µε αγνώστους; 2 Θα µπαίνατε σε µια αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

Βία και κακοποίηση στην οικογένεια

Βία και κακοποίηση στην οικογένεια Βία και κακοποίηση στην οικογένεια Λουΐζα Θεοφάνους, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Η βία στην οικογένεια φέρνει βία στην κοινωνία. Γι αυτό η βία στην οικογένεια δεν αποτελεί προσωπική ή οικογενειακή υπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Εξάρτηση από το διαδίκτυο

Εξάρτηση από το διαδίκτυο Εξάρτηση από το διαδίκτυο Συμπτώματα Εξάρτησης i. Παραμονή on-line για περισσότερη ώρα από όση υπολόγιζε αρχικά ο έφηβος, ώστε να πετύχει το αίσθημα της ικανοποίησης, διαφορετικά η συνέχιση ίδιου χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής πλοήγηση στο διαδίκτυο

Ασφαλής πλοήγηση στο διαδίκτυο Ασφαλής πλοήγηση στο διαδίκτυο Διαδίκτυο Διαδίκτυο Θετικά του Διαδικτύου Μη ενδεδειγμένη χρήση Χρήση χωρίς επιτήρηση από τους γονείς Χρήση για περισσότερη από 1,5 ώρα την ημέρα Ελλοχεύει σοβαρούς κινδύνους

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση-Ανάλυση Προβλημάτων και Θεμάτων: α)παιδαγωγικού χαρακτήρα β) διαχείρισης πολυμορφίας ιδιαιτεροτήτων μαθητικού πληθυσμού.

Παρουσίαση-Ανάλυση Προβλημάτων και Θεμάτων: α)παιδαγωγικού χαρακτήρα β) διαχείρισης πολυμορφίας ιδιαιτεροτήτων μαθητικού πληθυσμού. Θεμάτων: α)παιδαγωγικού χαρακτήρα β) διαχείρισης πολυμορφίας ιδιαιτεροτήτων μαθητικού πληθυσμού., ιστορικός - φιλόλογος (ΜΑ Βυζαντινής Ιστορίας), Δ/ντρια 3ου Γυμνασίου Τρικάλων. 1 Θεμάτων:α)παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

ΣχολικήΔιαμεσολάβηση. Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας

ΣχολικήΔιαμεσολάβηση. Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας ΣχολικήΔιαμεσολάβηση Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας Ο Συνήγορος του Πολίτη, στο πλαίσιο της αποστολής του ως Συνήγορος του Παιδιού, προσκάλεσε σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

Το Φαινόμενο της Παιδικής Κακοποίησης. Συναισθηματική Κακοποίηση. Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος

Το Φαινόμενο της Παιδικής Κακοποίησης. Συναισθηματική Κακοποίηση. Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος Το Φαινόμενο της Παιδικής Κακοποίησης Συναισθηματική Κακοποίηση Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Με τον όρο «παιδική κακοποίηση» αναφερόμαστε στη: Βία Κακή μεταχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α )

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) (Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στις δυνατότητες γραφής των μαθητών της Γ Λυκείου.) (Πλαγιότιτλοι - κύρια σημεία του κειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ Η ΕΚΦΟΒΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Εγχειρίδιο για τους γονείς Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΟ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ CYBER BULLYING. Μέλη Δ.Σ Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης της Διαταραχής Εθισμού στο Διαδίκτυο

ΕΡΩΤΟ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ CYBER BULLYING. Μέλη Δ.Σ Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης της Διαταραχής Εθισμού στο Διαδίκτυο ΕΡΩΤΟ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ CYBER BULLYING Βάνια Φισούν, Κλινική Ψυχολόγος, M.Sc Γεώργιος Φλώρος, Ειδ. Ψυχίατρος, Μ.Sc Μέλη Δ.Σ Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης της Διαταραχής Εθισμού στο Διαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

H άσκηση και η προστασία των δικαιωµάτων του παιδιού στο διαδίκτυο: ο ρόλος του Συνηγόρου του Παιδιού

H άσκηση και η προστασία των δικαιωµάτων του παιδιού στο διαδίκτυο: ο ρόλος του Συνηγόρου του Παιδιού H άσκηση και η προστασία των δικαιωµάτων του παιδιού στο διαδίκτυο: ο ρόλος του Συνηγόρου του Παιδιού Γιώργος Μόσχος Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα ικαιώµατα του Παιδιού Το διαδίκτυο είναι ένα σύγχρονο

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών EU Kids Online II: Ευρήματα Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το πρόγραμμα EU Kids Online II Το θεματικό δίκτυο EU Kids Online II: Enhancing Knowledge Regarding European Children

Διαβάστε περισσότερα

µελέτη περίπτωσης του HOMO EDUCANDUS- ΑΓΩΓΗ

µελέτη περίπτωσης του HOMO EDUCANDUS- ΑΓΩΓΗ HOMO EDUCANDUS ΑΓΩΓΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θέµα: Περί του σχολικού εκφοβισµού (bullying): Η µελέτη περίπτωσης του HOMO EDUCANDUS- ΑΓΩΓΗ Συγγραφείς (µε αλφαβητική σειρά):

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο στα

Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο στα Περιοδικό : Παιδί, Υγεία και Διατροφή Αθηνά Παπαδοπούλου, Παιδίατρος Internet : Παράθυρο στην γνώση ή στην πλάνη; Και τα δύο!! Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Παρατηρητήριο για την Πρόληψη της Σχολικής βίας και εκφοβισμού

Παρατηρητήριο για την Πρόληψη της Σχολικής βίας και εκφοβισμού Παρατηρητήριο για την Πρόληψη της Σχολικής βίας και εκφοβισμού Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας Ομάδα Υποστήριξης Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Η Βία κατά των Γυναικών μέσα στην Οικογένεια

Η Βία κατά των Γυναικών μέσα στην Οικογένεια 1 Η Βία κατά των Γυναικών μέσα στην Οικογένεια Η βία κατά των γυναικών μέσα στην οικογένεια αποτελεί πρόβλημα με προεκτάσεις σε ατομικό, διαπροσωπικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Πέρα από τις επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΧΟΛΕΣ ΓΟΝΕΩΝ (ΙΝΕΔΙΒΙΜ) ΜΕ ΘΕΜΑ: ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ. Παπαδοπούλου Ελένη Ψυχολόγος-Κοινωνιολόγος, MSc.

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΧΟΛΕΣ ΓΟΝΕΩΝ (ΙΝΕΔΙΒΙΜ) ΜΕ ΘΕΜΑ: ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ. Παπαδοπούλου Ελένη Ψυχολόγος-Κοινωνιολόγος, MSc. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΧΟΛΕΣ ΓΟΝΕΩΝ (ΙΝΕΔΙΒΙΜ) ΜΕ ΘΕΜΑ: ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ Παπαδοπούλου Ελένη Ψυχολόγος-Κοινωνιολόγος, MSc. Βία και επιθετικότητα Επιθετικότητα Αναπόσπαστο μέρος της

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο διαδίκτυο για έφηβους 21 Days of Y ello Care Διαβάζοντας αυτόν τον ενημερωτικό οδηγό, θα μάθεις:

Ασφάλεια στο διαδίκτυο για έφηβους 21 Days of Y ello Care Διαβάζοντας αυτόν τον ενημερωτικό οδηγό, θα μάθεις: Ασφάλεια στο διαδίκτυο για έφηβους Το διαδίκτυο είναι πλέον ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωής μας. Είναι πηγή πληροφοριών, ενημέρωσης και δικτύωσης και είναι σίγουρα απαραίτητο σε όλους μας. Όλοι απολαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Tony Attwood Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Το παιδί με σύνδρομο Asperger δεν παρουσιάζει το ίδιο προφίλ συμπεριφοράς και μαθησιακών ικανοτήτων με το παιδί που εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου 2013 «Connect with Respect!»

Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου 2013 «Connect with Respect!» «Connect with Respect!» Τα Δικαιώματα του παιδιού και οι προτάσεις της UNICEF για την προστασία τους μέσα και δια μέσου των εικονικών κόσμων Ηλίας Λυμπέρης Γενικός Διευθυντής Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

GROOMING. help. Γραµµή Βοηθείας. www.help-line.gr. saferinternet. η «αποπλάνηση» µέσω Διαδικτύου PRIVACY

GROOMING. help. Γραµµή Βοηθείας. www.help-line.gr. saferinternet. η «αποπλάνηση» µέσω Διαδικτύου PRIVACY www.help-line.gr I need HELP I really need A FRIEND Who can I TRUST? PRIVACY GROOMING η «αποπλάνηση» µέσω Διαδικτύου Γραµµή Βοηθείας 210 6007686 (Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου Γραµµή Βοηθείας) Με

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Π. Τσαχαγέας, 2006, «Η ανθρωπότητα σε κρίση θεσμών και αξιών», Εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα (Διασκευή).

Ιωάννης Π. Τσαχαγέας, 2006, «Η ανθρωπότητα σε κρίση θεσμών και αξιών», Εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα (Διασκευή). ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Tα παιδιά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ Οι μορφές της συμπεριφοράς οι οποίες ενοχλούν τα ίδια τα παιδιά ή το περιβάλλον τους

Διαβάστε περισσότερα

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί AYTOKTONIA Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Η αυτοκτονία αγαπημένου προσώπου είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση στο VIII Ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής (E.A.C) «Διαζύγιο: Απόκρυψη ή Προετοιμασία»

Παρουσίαση στο VIII Ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής (E.A.C) «Διαζύγιο: Απόκρυψη ή Προετοιμασία» Παρουσίαση στο VIII Ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής (E.A.C) «Διαζύγιο: Απόκρυψη ή Προετοιμασία» Εισαγωγή Θα αναφερθώ περιληπτικά στο φαινόμενο του διαζυγίου, την συχνά επώδυνη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Υπουργείο Υγείας- Διοίκηση 1 ης ΥΠΕ Αττικής Γενικό Νοσοκομείο Αττικής ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ- ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ Ν.Π.Δ.Δ. Μπαρδάνη Ειρήνη, Ψυχίατρος Παιδιών και Εφήβων, Σ. Δ/ντρια Μαυραντώνη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ημερομηνία διεξαγωγής της έρευνας Ημερομηνία παραλαβής της αναφοράς/ εισαγγελικής εντολής από τον κοινωνικό λειτουργό Στοιχεία κοινωνικής υπηρεσίας -διεύθυνση, τηλέφωνο, fax, email Κοινωνικός Λειτουργός-

Διαβάστε περισσότερα

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;»

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» «τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ μαζί για την εφηβική υγεία μαζί για την εφηβική υγεία ΜΑΖΙγια τηνεφηβικηυγεία ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα