ιεθνής εµπειρία Παρεµβάσεις για τη διαχείριση κρίσεων σε διεθνές επίπεδο Ελληνική εµπειρία... 23

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιεθνής εµπειρία... 14 Παρεµβάσεις για τη διαχείριση κρίσεων σε διεθνές επίπεδο... 18 Ελληνική εµπειρία... 23"

Transcript

1 ƒπ ÃOª Προλογικ σηµείωµα Πρ ληψη και παρέµβαση για τη διαχείριση κρίσεων στη σχολική κοιν τητα ιεθνής εµπειρία Παρεµβάσεις για τη διαχείριση κρίσεων σε διεθνές επίπεδο Ελληνική εµπειρία Θεωρητικ πλαίσιο για τις ψυχολογικές διαστάσεις της κρίσης Ορισµ ς κρίσης Ταξινοµία των κρίσεων Αναµεν µενες αντιδράσεις των παιδιών στην κρίση και προτειν µενοι τρ ποι στήριξης Ευαλωτ τητα και ψυχική ανθεκτικ τητα σε καταστάσεις κρίσεων 37 Ευάλωτα παιδιά Προστατευτικοί παράγοντες για την κρίση Συνήθεις στρατηγικές που χρησιµοποιο ν τα παιδιά σε καταστάσεις κρίσεων Βασικοί στ χοι για τη συµβουλευτική σε περιπτώσεις κρίσεων Γενικές αρχές της συµβουλευτικής σε περιπτώσεις κρίσεων Παρεµβάσεις για τη διαχείριση της κρίσης στην τάξη και στο σχολείο Ο ρ λος του εκπαιδευτικο Χρήσιµες επισηµάνσεις για τους εκπαιδευτικο ς και τους άλλους σηµαντικο ς ενηλίκους

2 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κατευθ νσεις για τη στήριξη των εκπαιδευτικών Ανάπτυξη εν ς πολυεπίπεδου µοντέλου πρ ληψης και παρέµβασης για τη διαχείριση κρίσεων στο ελληνικ εκπαιδευτικ σ στηµα Προαγωγή της ψυχικής υγείας και ψυχικής ανθεκτικ τητας στη σχολική κοιν τητα Η αναγκαι τητα της προετοιµασίας και ετοιµ τητας του σχολικο πλαισίου για τη διαχείριση κρίσεων Πρ ληψη - προετοιµασία και ετοιµ τητα του σχολείου πριν απ την κρίση Ορισµ ς µελών της Οµάδας ιαχείρισης Κρίσεων (Ο Κ) Ορισµ ς µέσων και διαδικασιών ετοιµ τητας/ προετοιµασία σχεδίου δράσης Παρέµβαση για την αντιµετώπιση της κρίσης Φάσεις και τοµείς παρέµβασης στη διαχείριση κρίσεων Βιβλιογραφία ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Παράδειγµα ψυχοπαιδαγωγικής στήριξης σε επίπεδο σχολικής τάξης 95 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙI Κατευθ νσεις για την ψυχολογική στήριξη των παιδιών στην περίοδο της οικονοµικής κρίσης ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙII Πολυεπίπεδο µοντέλο πρ ληψης και παρέµβασης για τη διαχείριση κρίσεων στο ελληνικ εκπαιδευτικ σ στηµα: Ανάπτυξη σχεδίου δράσης στο σχολικ πλαίσιο

3 øƒ π O π πo π π æàão O π π π ƒπ OÚÈÛÌfi ÎÚ ÛË ΕΝΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ για την κρίση ο οποίος έχει υιοθετηθεί απ πολλο ς θεωρητικο ς (Allen, Jerome, White, Marston, Pope, & Rawlins, Brock et al., Caplan, Slaikeu, 1964) ορίζει την κρίση ως µια προσωρινή κατάσταση αναστάτωσης και αποδιοργάνωσης, που χαρακτηρίζεται κυρίως απ την αδυναµία του ατ µου να χειριστεί τη συγκεκριµένη κατάσταση µε τις συνήθεις µεθ δους που χρησιµοποιεί και απ την πιθαν τητα να προκ ψει (λ γω αυτής της κατάστασης) ένα ριζικά διαφορετικ αποτέλεσµα, θετικ ή αρνητικ. ταν ένας άνθρωπος βρίσκεται σε κρίση κατακλ ζεται απ συναισθήµατα εξάντλησης, ανεπάρκειας, σ γχυσης, άγχους, καθώς και απ µια αίσθηση τι είναι αβοήθητος. Η κατάσταση που βιώνει είναι για εκείνον τ σο έντονη και κατακλυσµιαία, ώστε λες οι τεχνικές που χρησιµοποιο σε έως τώρα να φαίνονται ανεπαρκείς και αναποτελεσµατικές. Ως αποτέλεσµα, πολ συχνά οι άνθρωποι που βρίσκονται σε κρίση νιώθουν τι χάνουν τον έλεγχο και είναι αδ ναµοι να προσαρµοστο ν ή να αποδεχθο ν τη νέα κατάσταση. Είναι φανερ, λοιπ ν, πως οι κρίσεις είναι γεγον τα που επαναπροσδιορίζουν τον τρ πο που αντιλαµβαν µαστε τον κ σµο ή που τοποθετο µαστε απέναντι σε αυτ ν. Εποµένως, η πιθαν τητα για ριζικές αλλαγές µετά απ µια ενδεχ µενη κρίση είναι πολ µεγάλη, αφο οι άµυνες του ατ µου είναι πολ µειωµένες και η διαθεσιµ τητα για νέες θεωρήσεις αυξά-

4 28 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ νεται. Το κατά π σο αυτές οι αλλαγές θα είναι θετικές ή αρνητικές εξαρτάται απ µια σειρά παραγ ντων που θα εξεταστο ν στη συνέχεια. Πάντως, σε γενικές γραµµές, οι άνθρωποι που καταφέρνουν να αντεπεξέλθουν επιτυχηµένα σε µια κρίση χι µ νο ξεπερνο ν την αρχική αίσθηση αδυναµίας, αλλά βρίσκουν νέες στρατηγικές αντιµετώπισης και κατακτο ν µέσα απ αυτές νέα επίπεδα ωριµ τητας. Ο Caplan (1964) παραθέτει µια ευρεία περιγραφή του ρου «συναισθηµατική κρίση» ως µια «ψυχολογική αποσταθεροποίηση εν ς ατ µου που έρχεται αντιµέτωπο µε µια επικίνδυνη περίσταση, η οποία αποτελεί για το ίδιο το άτοµο ένα σηµαντικ πρ βληµα, το οποίο, προς το παρ ν, αδυνατεί τ σο να το αποφ γει σο και να το επιλ σει χρησιµοποιώντας τις συνήθεις στρατηγικές επίλυσης προβληµάτων». Ο Caplan περιγράφει την κρίση ως µια περίοδο κατά την οποία το άτοµο χάνει προσωρινά την ψυχική του ισορροπία. Αυτή η κατάσταση αποσταθεροποίησης δηµιουργεί προϋποθέσεις τ σο για ψυχολογική ανάπτυξη σο και για ψυχολογική αποδιοργάνωση. Αν και υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι που µπορεί στο µέλλον να επηρεάσουν την ψυχική υγεία εν ς ατ µου που βιώνει µια κρίση, δίνεται ταυτ χρονα στο άτοµο η ευκαιρία να αλλάξει. Ο πρωταρχικ ς στ χος στην προσπάθεια στήριξης εν ς ατ µου που βιώνει µια κρίση είναι το να παρέµβει κανείς µε τέτοιον τρ πο, ώστε να χρησιµοποιήσει την κατάσταση προκειµένου να προωθήσει την προσωπική ανέλιξη, ή τουλάχιστον να επαναφέρει το άτοµο σε φυσιολογικο ς ρυθµο ς ζωής. Ο στ χος δεν είναι η πλήρης αναδιοργάνωση των βασικών διαστάσεων της προσωπικ τητας του ατ µου, αλλά η επανάκτηση απ το άτοµο δη- µιουργικών τρ πων επίλυσης προβληµάτων. Φυσικά, µε την επιτυχή επίλυση µιας κρίσης το άτοµο θα αποκτήσει, κατά πάσα πιθαν τητα, νέες δεξι τητες αντιµετώπισης προβληµάτων, οι οποίες θα βελτιώσουν τον τρ πο µε τον οποίο λειτουργεί σε νέες καταστάσεις, ωστ σο αυτ είναι µ νο ένα επιθυµητ, πιθαν αποτέλεσµα και χι ο µοναδικ ς στ χος της διαδικασίας (Adams & Kritsonis Baum et al., 2009). Το πιο σηµαντικ στοιχείο που προηγείται µιας κρίσης είναι ένα «επικίνδυνο» ή «στρεσογ νο» γεγον ς (Roberts, 1990). Εξίσου σηµαντικ στοιχείο αποτελεί η υποκειµενική αντίληψη του ατ µου ή η υποκειµενική ερµηνεία για το γεγον ς. ηλαδή, το να βιώσει το άτοµο µια κρίση εξαρτάται τ σο απ την αντίληψη εν ς γεγον τος ως απειλητικο σο και απ το ίδιο το γεγον ς (Silverman, Slaikeu,

5 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Taplin, 1971). Η κρίση (κατάσταση κρίσης, «crisis state») επιφέρει αναστάτωση, άγχος, αποδιοργάνωση και διαταράσσει την ισορροπία του ατ µου. Αυτή η εσωτερική ένταση συνδέεται µε την αδυναµία του ατ µου να αντιµετωπίσει το αγχογ νο γεγον ς και να προσαρµοστεί σε αυτ. Η κατάσταση κρίσης µπορεί να θεωρηθεί ως η συνέπεια εν ς φαινοµενικά άλυτου προβλήµατος (Cohen & Ahearn, Rapaport, Roberts, Slaikeu, 1990). Η ένταση της ψυχολογικής αναστάτωσης που επιφέρει η κρίση είναι τέτοια, που δεν είναι δυνατ να συνεχιστεί. Εποµένως το άτοµο συνεχίζει να δοκιµάζει διαφορετικές στρατηγικές αντιµετώπισης αγχογ νων καταστάσεων µέχρι που θα βρει κάποιες στρατηγικές που θα µετριάσουν την αναστάτωση. Η επίλυση της κρίσης επιτυγχάνεται συνήθως µέσα σε οκτώ εβδοµάδες ή λιγ τερο, χωρίς αυτ να σηµαίνει τι η επιλεγ µενη λ ση είναι αυτή που εξυπηρετεί καλ τερα την προσαρµογή του ατ µου. Οι σ γχρονοι ερευνητές θεωρο ν τι οι κρίσεις είναι µέρος της ζωής, το οποίο λοι, αργά ή γρήγορα, καλο νται να αντιµετωπίσουν, και οι οποίες αναστατώνουν τον έως τ τε φυσιολογικ ρυθµ της ζωής εν ς ανθρώπου. Ως εκ το του η αντίδραση στην κρίση είναι η φυσιολογική αντίδραση σε µια µη φυσιολογική κατάσταση (Brock, Sandoval, & Lewis, 2001). ÍÈÓÔÌ ÙˆÓ ÎÚ ÛÂˆÓ Οι περισσ τεροι θεωρητικοί (Aguilera, Slaikeu, 1990) που ασχολο νται µε το θέµα των κρίσεων, βασισµένοι κυρίως στη δουλειά των Eric Lindermann (1944) και Gerald Caplan (1961), διακρίνουν δ ο είδη κρίσεων, τις αναπτυξιακές κρίσεις και τις κρίσεις καταστάσεων. Οι αναπτυξιακές κρίσεις αφορο ν σε γεγον τα που σχετίζονται µε γεγον τα του κ κλου ζωής και µε τη µετάβαση του ατ µου απ ένα αναπτυξιακ στάδιο σε άλλο (π.χ. η είσοδος του παιδιο στο σχολείο για πρώτη φορά, η µετάβαση απ τη µία τάξη στην άλλη, το πέρασµα στην εφηβεία κ.λπ.) (Brock et al., 2001). Οι αναπτυξιακές κρίσεις είναι προβλέψιµες και αναµεν µενες, υπ την έννοια τι οι αλλαγές στη ζωή, πως αυτές αναµένεται να συµβο ν κατά τη διάρκεια της ζωής εν ς ατ µου, οπωσδήποτε προϋποθέτουν µια διαδικασία επαναπροσδιορισµο και προσαρµογής σε νέα δεδοµένα, η οποία εί-

6 30 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ναι συχνά δ σκολη και επώδυνη. Το εάν αυτή η διαδικασία προσαρ- µογής θα εξελιχθεί τελικά σε κρίση εξαρτάται απ µια σειρά παραγ ντων πως η χρονική στιγµή που συµβαίνει, καθώς και οι προσωπικές, κοινωνικές και οικονοµικές πηγές στήριξης. Οι κρίσεις καταστάσεων απ την άλλη πλευρά είναι γεγον τα που συµβαίνουν αναπάντεχα, έχουν ξαφνική έναρξη και έχουν το χαρακτήρα του επείγοντος σε,τι αφορά στην αντιµετώπισή τους. Οι κρίσεις καταστάσεων δε σχετίζονται µε την ηλικία ή το αναπτυξιακ στάδιο του ατ µου, µπορεί να συµβο ν οποτεδήποτε και είναι πιθαν ν να επηρεάσουν λη την κοιν τητα (Slaikeu, 1990). ιάφοροι ερευνητές (Carlson, Green, Heath et al., Lee et al., Matsakis, Smith, Kress, Fenstemaker, Ballard, & Hyder, Slaikeu, Young, 1998) καταλήγουν σε έξι κατηγορίες ενδεχ µενων τραυµατικών γεγον των. Οι κατηγορίες αυτές είναι: α) σοβαρή ασθένεια ή τραυµατισµ ς, β) βίαιος ή απροσδ κητος θάνατος, γ) επαπειλο µενος θάνατος ή τραυµατισµ ς, δ) πολεµικές ενέργειες, ε) φυσικές καταστροφές και στ) βιοµηχανικές καταστροφές. Σ µφωνα µε τον Baldwin (Baldwin, Burgess & Baldwin, 1981), η ταξινοµία των κρίσεων θα πρέπει να γίνεται µε βασικ κριτήριο χι το είδος του κινδ νου, αλλά την επίδραση που υφίσταται το άτοµο. Ο Baldwin, λοιπ ν, προτείνει τις εξής κατηγορίες των κρίσεων: α) Κρίσεις που οφείλονται στην ιδιοσυγκρασία του ατ µου. Πρ κειται για ένα είδος κρίσης που προκ πτει απ µια προβληµατική κατάσταση στην οποία εµπλέκεται το άτοµο (π.χ. ο έφηβος που έχει πρ βληµα παχυσαρκίας). Στην περίπτωση αυτή συνήθως το άτοµο δεν έχει ο τε τις κατάλληλες πληροφορίες αλλά ο τε και την κατάλληλη ενθάρρυνση προκειµένου να προβεί σε µια λ ση που δεν την έχει σκεφτεί ή ακολουθήσει έως τώρα. Ωστ σο χρειάζεται προσοχή ώστε να διαπιστωθεί µήπως η εκδήλωση τέτοιου είδους κρίσης κρ βει σοβαρ τερα προβλήµατα, που χρειάζονται περαιτέρω διερε νηση και αντιµετώπιση. β) Κρίσεις που οφείλονται σε αναµεν µενες µεταβάσεις του κ κλου ζωής. Πρ κειται για µεταβάσεις απ ένα αναπτυξιακ στάδιο σε άλλο, οι οποίες είναι αναµεν µενες και συνήθως στο πλαίσιο της προσαρµογής του ατ µου στο νέο αναπτυξιακ στάδιο. Τέτοιες κρίσεις για το παιδί είναι για παράδειγµα η είσοδος στο σχολείο, η µετά-

7 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 31 βαση απ τη µία σχολική τάξη στην άλλη, η µετεγγραφή σε ένα καινο ριο σχολείο, η γέννηση εν ς αδελφο /µιας αδελφής στην οικογένεια κ.λπ. γ) Κρίσεις που προκ πτουν απ τραυµατικά γεγον τα. Πρ κειται για συναισθηµατικές κρίσεις που προκ πτουν απ εξαιρετικά στρεσογ νους εξωτερικο ς παράγοντες, οι οποίοι είναι απρ βλεπτοι, αστάθ- µητοι και συναισθηµατικά εξουθενωτικοί για τον άνθρωπο. Τέτοια γεγον τα για παιδιά της σχολικής ηλικίας είναι ο ξαφνικ ς θάνατος εν ς µέλους της οικογένειας, σοβαρές ασθένειες, νοσηλεία στο νοσοκοµείο, ο χωρισµ ς των γονέων, φυσική κακοποίηση και ακαδηµαϊκή αποτυχία. δ) Αναπτυξιακές κρίσεις - κρίσεις ωρίµανσης. Οι κρίσεις αυτής της κατηγορίας προκ πτουν απ προσπάθειες να χειριστο µε ενδοπροσωπικές καταστάσεις, οι οποίες αντανακλο ν τον αγώνα µας να λ σουµε κάποια βαθ τερα ζητήµατα που δεν είχαµε καταφέρει να επιλ σουµε στο παρελθ ν. Ο αγώνας για την επίλυση τέτοιων θεµάτων φανερώνει την προσπάθεια κατάκτησης συναισθηµατικής ωριµ τητας. Βασικά ζητήµατα σε αυτήν την κατηγορία των κρίσεων είναι η ανεξαρτησία, οι συγκρο σεις αξιών, η σεξουαλική ταυτ τητα, η ικαν τητα για συναισθηµατική εγγ τητα, οι στάσεις απέναντι στην εξουσία και η απ κτηση µιας λογικής αυτοπειθαρχίας. λα αυτά τα ζητή- µατα µπορεί να εµφανιστο ν στα παιδιά σχολικής ηλικίας, ωστ σο είναι περισσ τερο ορατά στους εφήβους. Στη µεγάλη τους πλειον τητα, η διαπραγµάτευση αυτών των θεµάτων αφορά στην κατάκτηση νέων τρ πων αλληλεπίδρασης µε τους άλλους ανθρώπους. ε) Κρίσεις που σχετίζονται µε ψυχοπαθολογία. Πρ κειται για κρίσεις στις οποίες είναι προεξάρχουσα η ψυχοπαθολογία, πως για παράδειγµα αυτές που αφορο ν έναν έφηβο µε κατάθλιψη ή µια µαθήτρια µε προβλήµατα πρ σληψης τροφής. Στην περίπτωση αυτή είναι αναγκαία η παραποµπή και η συνεργασία µε ειδικο ς της ψυχικής υγείας που θα αναλάβουν τη φροντίδα του παιδιο σε ένα βαθ τερο επίπεδο. Σηµαντικ, ωστ σο, είναι να ενθαρρ νεται κάθε λειτουργική και προσαρµοστική συµπεριφορά του παιδιο στο σχολείο και να µειώνονται οι στρεσογ νοι παράγοντες που µπορεί να το δυσκολε ουν. στ) Επείγουσες ψυχιατρικές καταστάσεις. Πρ κειται για καταστάσεις κρίσεων στις οποίες έχει σοβαρά διαταραχθεί η συνολική νοητική και ψυχική λειτουργικ τητα εν ς ανθρώπου, ο οποίος αδυνατεί ή αρ-

8 32 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ νείται να αναλάβει οποιαδήποτε προσωπική ευθ νη. Τέτοιες περιπτώσεις αφορο ν στις απ πειρες αυτοκτονίας, στην υπερβολική χρήση ναρκωτικών ουσιών ή την τοξίκωση απ αλκο λ, στην εκδήλωση ψυχωτικο επεισοδίου κ.λπ. Η πρώτη µέριµνα, στην περίπτωση αυτή, είναι να διασφαλιστεί η σωµατική ασφάλεια και να κινητοποιηθο ν οι αρµ διες υπηρεσίες (νοσηλευτικές και ψυχιατρικές), ώστε να παρασχεθεί η κατάλληλη ιατρική και ψυχιατρική υποστήριξη που είναι απαραίτητη. Ó ÌÂÓfiÌÂÓÂ ÓÙÈ Ú ÛÂÈ ÙˆÓ apple È ÈÒÓ ÛÙËÓ ÎÚ ÛË Î È appleúôùâèófiìâóôè ÙÚfiappleÔÈ ÛÙ ÚÈÍË Τα παιδιά που βιώνουν µια κρίση παρουσιάζουν διάφορα συµπτώ- µατα, τα οποία αποτελο ν τη φυσιολογική τους αντίδραση σε αυτήν τη δ σκολη κατάσταση που βιώνουν. Οι αντιδράσεις αυτές, που είναι αναµεν µενες, αποτελο ν και τις κατευθυντήριες γραµµές για τη στήριξη και την καθοδήγηση που χρειάζεται να παρέχουµε στα παιδιά, προκειµένου να καταφέρουν να αντεπεξέλθουν ικανοποιητικά στις αυξηµένες απαιτήσεις που µια κρίσιµη κατάσταση δηµιουργεί. Οι αντιδράσεις των παιδιών στην κρίση ποικίλλουν απ µαθητή σε µαθητή, τ σο ως προς τη φ ση σο κι ως προς την έκτασή τους. Οι αντιδράσεις των παιδιών στο καταστροφικ γεγον ς εξαρτώνται απ την προηγο µενη εµπειρία τους, απ την προσωπικ τητά τους και την αµεσ τητα µε την οποία επιδρά το γεγον ς στη ζωή τους. Σ µφωνα µε τους Pynoos και Eth (1986), οι πιο κοινές αντιδράσεις των παιδιών που έχουν βιώσει ένα τραυµατικ γεγον ς είναι: α) η επαναβίωση του γεγον τος µέσω σκέψεων, β) ο φ βος τι θα συµβεί ξανά, και γ) η απ συρση απ το εξωτερικ περιβάλλον και η έντονη ανάγκη να προσκολληθο ν στα µέλη της οικογένειάς τους. Εκτ ς απ αυτές, κάποιες άλλες κοινές αντιδράσεις που υιοθετο ν οι µαθητές (και το προσωπικ του σχολείου) ταν οι ζωές τους αναστατώνονται απ ένα τέτοιο γεγον ς είναι οι ακ λουθες: Απώλεια ελέγχου: η ίδια η φ ση των καταστροφών προκαλεί την αίσθηση τι δεν µπορο µε να έχουµε κανέναν έλεγχο στα γεγον τα, γεγον ς που µπορεί να είναι συνθλιπτικ για το άτοµο (παιδί ή ενήλικο) που βιώνει την αίσθηση αυτή.

9 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 33 Απώλεια σταθερ τητας: Οι καταστροφές επίσης διακ πτουν τη φυσική τάξη των πραγµάτων. Η σταθερ τητα χάνεται κι αυτ είναι πολ απειλητικ. Μπορεί να κλονίσει την εµπιστοσ νη και να διαταράξει την ισορροπία για µεγάλες περι δους, ενώ δηµιουργεί την αίσθηση τι αφο συνέβη αυτ το καταστροφικ γεγον ς µπορεί να συµβεί και οτιδήποτε άλλο. Εγωκεντρικές αντιδράσεις Απώλεια ασφάλειας Απώλεια της «προστασίας» - «ασφάλειας των γονέων»: Η άµεση αντίδραση των παιδιών στην καταστροφή συχνά περιλαµβάνει ένα φ βο για τη δική τους ασφάλεια. Μπορεί να ανησυχο ν υπερβολικά για το τι θα τους συµβεί, τ σο που οι ενήλικοι να το θεωρο ν παράλογο. Ωστ σο θα πρέπει να έχουµε υπ ψη µας τι τα παιδιά έχουν ανάγκη να συζητήσουν πολλές φορές και διεξοδικά για τα αποτελέσµατα της καταστροφής σε σχέση µε τα ίδια, ενώ επίσης είναι µεγάλη η ανάγκη τους για καθησυχασµ, προκειµένου να µπορέσουν να ανακτήσουν σιγά σιγά την αίσθηση της ασφάλειας ξανά. Πιο συγκεκριµένα, οι αναµεν µενες αντιδράσεις των παιδιών ανά ηλικιακή οµάδα είναι οι ακ λουθες: α) Στην ηλικία 1-5 ετών τα παιδιά υιοθετο ν συχνά συµπεριφορές προηγο µενων εξελικτικών σταδίων, πως η νυχτερινή ενο ρηση, το πιπίλισµα δακτ λου και ο φ βος για το σκοτάδι. Τα συχν τερα σω- µατικά συµπτώµατα είναι οι εµετοί, η απώλεια ρεξης, η διάρροια και η απώλεια ελέγχου σφιγκτήρων, ενώ οι συνήθεις συναισθηµατικές αντιδράσεις είναι η νευρικ τητα, η ανησυχία, η ανυπακοή, τα τικ (µυϊκοί σπασµοί), οι δυσκολίες στο λ γο (τραυλισµ ς), καθώς και η άρνηση να αποµακρυνθο ν απ τους γονείς. Επίσης, τα παιδιά αυτής της ηλικίας συνηθίζουν σε καταστάσεις κρίσεων να υιοθετο ν τις αντιδράσεις των γονέων τους και το γεγον ς τι δεν έχουν ακ µα αναπτ ξει επαρκώς λεκτικές ικαν τητες δυσχεραίνει τις έρευνες (Berger & Lahad Schonfeld & Gurwitch, Weist, Sander, Lever, Rosner, Praitt, Lowie, Hill Lombardo, & Christodulu, 2002). Οι βασικές κατευθυντήριες γραµµές για τη στήριξη των παιδιών αυτής της ηλικίας περιλαµβάνουν τη λεκτική βοήθεια (π.χ. καθησυχασµ ς) και τη φυσική επαφή (π.χ. χάιδεµα, κράτηµα του χεριο του), ενώ βοηθητικές είναι και οι καθησυχαστικές ενέργειες και ρουτίνες γ ρω απ τον πνο. Αν είναι απαραίτητο επιτρέπουµε στο παιδί να κοι- µηθεί µε τους γονείς του περιστασιακά, ενώ δίνουµε την ευκαιρία στο

10 34 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ παιδί να εκφράσει τα συναισθήµατά του και ενισχ ουµε την έκφραση συναισθηµάτων µέσα απ το παιχνίδι. Σηµαντικ είναι να θυµ µαστε πως αν τα συµπτώµατα επιµένουν αναζητο µε τη βοήθεια ειδικο. β) Στην επ µενη ηλικιακή οµάδα των 5-11 ετών συνήθης αντίδραση είναι ο αυξηµένος ανταγωνισµ ς µε τα µικρ τερα αδέλφια για την προσοχή των γονέων. Επίσης τα παιδιά αυτής της ηλικίας που βιώνουν µια κρίση παραπονιο νται συχνά για πονοκεφάλους, για προβλήµατα στην ραση ή την ακοή, για επίµονη φαγο ρα και κνησµ, καθώς και για διαταραχές στον πνο. Στις συναισθηµατικές τους αντιδράσεις µπορεί να παρατηρηθεί σχολική φοβία, απ συρση απ τους φίλους τους και τις οµάδες παιχνιδιο, απ συρση απ τις οικογενειακές επαφές, µια ασυνήθιστη κοινωνική συµπεριφορά ( πως για παράδειγµα να τσακώνεται µε τους στενο ς φίλους και τα αδέλφια του), απώλεια ενδιαφέροντος για προηγο µενες αγαπηµένες δραστηρι τητες, καθώς και αδυναµία συγκέντρωσης, η οποία συχνά συνοδε εται απ µείωση της σχολικής επίδοσης (Baum et al., Kline, Schonferld, & Lichtenstein, Kreuger & Strech, Lee et al., Pullins, McCammon, Lamson, Wuensch, & Mega, Schonfeld & Gurwitch, Smith et al., Wolmer et al., 2005). Οι τρ ποι στήριξης των παιδιών αυτής της ηλικιακής οµάδας περιλαµβάνουν την παροχή αυξηµένης προσοχής και φροντίδας σε αυτήν τη δ σκολη περίοδο, την προσωρινή µείωση των απαιτήσεων σε σχέση µε την επίδοση στο σχολείο και τις δραστηρι τητες στο σπίτι, την ενθάρρυνση της λεκτικής έκφρασης σκέψεων και συναισθηµάτων σχετικά µε την καταστροφή, την παροχή ευκαιριών για δοµηµένες, αλλά λιγ τερο απαιτητικές δραστηρι τητες και ευθ νες στο σπίτι, καθώς και την πρακτική εφαρµογή µέτρων ασφάλειας για µελλοντικές καταστροφές που θα δώσουν στο παιδί την αίσθηση της ανάκτησης ελέγχου, τουλάχιστον σε κάποιο βαθµ. γ) Τα παιδιά στην πρώιµη εφηβεία, δηλαδή στην ηλικία ετών, ταν βιώνουν µια κρίση συχνά εµφανίζουν ανταγωνισµ µε τα µικρ τερα αδέλφια τους προκειµένου να κερδίσουν την προσοχή των γονέων, αδυνατο ν να ολοκληρώσουν δραστηρι τητες που στο παρελθ ν ολοκλήρωναν µε επιτυχία, παρουσιάζουν σχολική φοβία, ενώ µερικές φορές επανεµφανίζονται πρωιµ τερες µορφές λ γου και συµπεριφοράς. Σε,τι αφορά στα σωµατικά συµπτώµατα, συχνά παρατηρο νται πονοκέφαλοι, απώλεια ρεξης, προβλήµατα διάρροιας ή δυ-

11 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 35 σκοιλι τητας, ξαφνική εµφάνιση δερµατοπαθειών, διαταραχές πνου, ενώ τα παιδιά εκφράζουν συχνά παράπονα για απροσδι ριστους π νους (Evans & Oehler-Stinett, Pullins et al., Wolmer et al., 2005). Τα παιδιά αυτής της ηλικίας, ως αναµεν µενη αντίδραση σε µια κρίση, µπορεί να χάσουν το ενδιαφέρον τους για κοινωνικές δραστηρι τητες µε συνοµηλίκους ή για έως τ τε αγαπηµένα τους χ µπι και αθλητικές δραστηρι τητες, να παρουσιάσουν αυξηµένες δυσκολίες στις σχέσεις µε γονείς και αδέλφια, ενώ συχνά παρατηρείται και µια αυξηµένη αντίσταση στην εξουσία σχολείου και γονέων. Σε ατοµικ επίπεδο για να ανακουφίσουµε ένα παιδί της συγκεκριµένης ηλικίας καλ είναι να του δείξουµε αυξηµένο ενδιαφέρον και φροντίδα, να µειώσουµε για λίγο καιρ τις προσδοκίες µας για τις επιδ σεις του τ σο στο σχολείο σο και στο σπίτι, και να το ενθαρρ νουµε να εκφράσει λεκτικά τα συναισθήµατά του. Χρήσιµο είναι να του δώσουµε την ευκαιρία να έχει δοµηµένες, αλλά χι πολ απαιτητικές υπευθυν τητες και δραστηρι τητες, να το ενθαρρ νουµε και να το βοηθήσουµε να ενταχθεί σε δραστηρι τητες οµάδων συνοµηλίκων, και πως και στα µικρ τερα παιδιά φροντίζουµε για την πρακτική εφαρµογή µέτρων ασφάλειας για µελλοντικές καταστροφές. δ) Τέλος, τα παιδιά της µέσης και τελευταίας περι δου της εφηβικής ηλικίας, δηλαδή µεταξ 14 και 18 ετών, ταν βιώνουν µια κρίση είναι αναµεν µενο να υιοθετήσουν στάσεις και συµπεριφορές προηγο µενων εξελικτικών σταδίων, να παρατηρηθεί µια µείωση της προηγο µενης υπε θυνης συµπεριφοράς τους, να µειωθο ν οι συγκρο σεις τους µε τους γονείς τους για θέµατα ανεξαρτησίας και ελέγχου, καθώς και να µειωθο ν τα σεξουαλικά τους ενδιαφέροντα. Σε,τι αφορά στα σωµατικά συµπτώµατα συχνοί είναι οι πονοκέφαλοι, οι διαταραχές πνου και διατροφής, η δυσκοιλι τητα, η διάρροια και οι δυσκολίες στην ο ρηση, καθώς και δερµατικά προβλήµατα, πως για παράδειγ- µα κοκκινίσµατα ή ερεθισµοί (Pullins et al., Wolmer et al., 2005). Οι έφηβοι ως αντίδραση στην κρίση συχνά εµφανίζουν αξιοσηµείωτη α ξηση ή µείωση στις δραστηρι τητές τους, συχνά εκφράζουν συναισθήµατα ανεπάρκειας και έχουν αυξηµένες δυσκολίες συγκέντρωσης σε προγραµµατισµένες δραστηρι τητές τους. Προκειµένου να στηρίξουµε αποτελεσµατικά τα παιδιά αυτής της ηλικίας καλ είναι να τα ενθαρρ νουµε να συζητήσουν για τις εµπει-

12 36 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ρίες της καταστροφής µε τους συνοµηλίκους και µε σηµαντικο ς άλλους εκτ ς οικογένειας, ενώ αν ο έφηβος επιλέξει να συζητήσει για την καταστροφή µέσα στην οικογένεια, αυτή η επιλογή του πρέπει να ενθαρρυνθεί, χωρίς ωστ σο να επιµείνει η οικογένεια για κάτι τέτοιο. Χρήσιµο επίσης είναι κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης να µειωθο ν προσωρινά οι προσδοκίες για τις επιδ σεις στο σχολείο, αλλά και γενικ τερα. Πολ σηµαντικ είναι να έχει ο έφηβος τη δυνατ τητα να αναµειχθεί στο µέγιστο δυνατ βαθµ στο σχεδιασµ της επαναπροσαρµογής του και να συµµετέχει ενεργά, ενώ εξίσου σηµαντική είναι και η πλήρης ανάµειξή του σε κοινωνικές δραστηρι τητες συνοµηλίκων. Τέλος δεν θα πρέπει να παραλείψουµε την πρακτική εφαρµογή µέτρων ασφάλειας για µελλοντικές καταστροφές, στων οποίων το σχεδιασµ και την εφαρµογή µπορεί επίσης να συµµετάσχει ο έφηβος. Σε ορισµένες περιπτώσεις, ταν η κατάσταση κρίσης διαταράσσει σοβαρά και για αρκετά µεγάλο χρονικ διάστηµα την ψυχική, συναισθηµατική και σωµατική λειτουργία, ένα µικρ ποσοστ των ατ µων (παιδιά, έφηβοι ή ενήλικοι) µπορεί να εµφανίσουν ιαταραχή Μετατραυµατικο Στρες. Η διαταραχή αυτή προκ πτει ως καθυστερηµένη ή παρατεταµένη αντίδραση προς ένα γεγον ς εξαιρετικά απειλητικής ή καταστροφικής φ σης. Ως τυπικά συµπτώµατα περιλαµβάνονται επεισ δια επανειληµµένης ακο σιας αναβίωσης δυσάρεστων εικ νων και εµπειριών, φ βος και αποφυγή περιβαλλοντικών ερεθισµάτων που υπενθυµίζουν την αρχική τραυµατική εµπειρία, αυξηµένη διεγερσι- µ τητα, ψυχικ «µο διασµα» και συναισθηµατική αποστασιοποίηση απ τους άλλους ανθρώπους, απουσία απαντητικ τητας προς το περιβάλλον, σηµαντικ άγχος και κατάθλιψη, αυτοκτονικ ς ιδεασµ ς, υπερβολική χρήση οινοπνευµατωδών και φαρµάκων (World Health Organization, ICD 10, 1992). Στις περιπτώσεις που παρατηρο νται τέτοια συµπτώµατα, το παιδί είναι αναγκαίο να παραπεµφθεί για αξιολ γηση σε ειδικ ψυχικής υγείας. Συµπερασµατικά, η γνώση των αναµεν µενων αντιδράσεων που εµφανίζουν τα παιδιά και οι έφηβοι ταν αντιµετωπίζουν µια κρίση βοηθά τους σηµαντικο ς ενηλίκους (γονείς και εκπαιδευτικο ς) να κατανοο ν καλ τερα τις ανάγκες τους και να βρουν πιο αποτελεσµατικο ς τρ πους για τη στήριξή τους. Με τον τρ πο αυτ αφεν ς οι ενήλικοι αισθάνονται πιο επαρκείς στο ρ λο τους, αφετέρου τα παιδιά παίρνουν τη βοήθεια που έχουν ανάγκη.

ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι

ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ................................................... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ Α. Η αξιολ γηση της ψυχολογικής και σχολικής λειτουργικ τητας µε τη χρήση τυποποιηµένων

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Ψυχολογία. Ενότητα 7: Διαχείριση Κρίσεων. Βασιλική Γιαννούλη. Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Σχολική Ψυχολογία. Ενότητα 7: Διαχείριση Κρίσεων. Βασιλική Γιαννούλη. Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Σχολική Ψυχολογία Ενότητα 7: Διαχείριση Κρίσεων Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο

Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Κοινωνικ Περιβάλλον και Υγεία Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο µελέτης της υγείας. Επίσης θα περιγραφεί και θα συζητηθεί η σχέση µεταξ της υγείας και της κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να

λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να αντλήσουν πληροφορίες προκειµένου να αποκτήσουν γνώσεις για τον εαυτ τους και τους άλλους.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Γεννιόμαστε ή γινόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ 1. ÈÛ ÁˆÁ Οπως ήδη τον ορίσαμε, κοινωνικ ς θεσμ ς είναι ένα παγιωμένο πλέγμα σχέσεων μεταξ κοινωνικών ρ λων. Η παρξή του συνδέεται με την επιδίωξη εν ς (τουλάχιστον) κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

ταν τα παιδιά μιλο ν για τον π λεμο και την ειρήνη... 1

ταν τα παιδιά μιλο ν για τον π λεμο και την ειρήνη... 1 KEΦAΛAIO 2 ταν τα παιδιά μιλο ν για τον π λεμο και την ειρήνη... 1 Oπ M ƒπ πoà B ø πo OÀ ÂÚ ÏË Ë Hπαρο σα μελέτη έχει ως στ χο τη διερε νηση των τρ πων με τους οποίους τα παιδιά προσχολικής και σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων»

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων» Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φροντίδα για τη λήψη τροφής αποτελεί μια από τις κυριότερες ασχολίες του ανθρώπου. Όσο σημαντική είναι για τον άνθρωπο η τροφή τόσο σημαντική είναι και η στέρηση

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζετε, οι επιστήμονες ξεχωρίζουν από πολύ μικρή ηλικία και ο Δρ. Αντρέου είναι πολύ μικρός στην ηλικία

Όπως όλοι γνωρίζετε, οι επιστήμονες ξεχωρίζουν από πολύ μικρή ηλικία και ο Δρ. Αντρέου είναι πολύ μικρός στην ηλικία Όπως όλοι γνωρίζετε, οι επιστήμονες ξεχωρίζουν από πολύ μικρή ηλικία και ο Δρ. Αντρέου είναι πολύ μικρός στην ηλικία Η ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των χαρισματικών παιδιών Δέσποινα Χατζηγεωργίου, BSc, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 ª ƒ ƒπ À ª ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ª º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 π º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 À ƒ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ƒø π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ƒ π Ã O ª ÛÙ Ì Ù Î È appleôû ÛÙ Ì Ù 117 115 º π 5

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ÔÈÓfiÙÔappleÔ ÂıÓÈÎÈÛÌfi

ÔÈÓfiÙÔappleÔ ÂıÓÈÎÈÛÌfi KEΦAΛAIO 3 ÔÈÓfiÙÔappleÔ ÂıÓÈÎÈÛÌfi Στο βιβλίο του Banal Nationalism (1995) ο Billig ασχολείται µε το ζήτηµα του καθηµερινο εθνικισµο που περνά απαρατήρητος, και εστιάζει στον εθνικισµ των δυτικών κρατών

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής & Αγωγής Υγείας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ. Δ. Ε. Α Αθήνας Αθήνα, 25/11/2014 Χαρακτηριστικά σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθώντας τα παιδιά μετά από μια φυσική καταστροφή Πληροφορίες για γονείς και εκπαιδευτικούς

Βοηθώντας τα παιδιά μετά από μια φυσική καταστροφή Πληροφορίες για γονείς και εκπαιδευτικούς και νέους. ΕΝΩΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Greek Association of School Psychologists Association Grecque des Psychologues Scolaires schoolpsy@schoolpsy.net Βοηθώντας τα παιδιά μετά από μια φυσική καταστροφή

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση-Ανάλυση Προβλημάτων και Θεμάτων: α)παιδαγωγικού χαρακτήρα β) διαχείρισης πολυμορφίας ιδιαιτεροτήτων μαθητικού πληθυσμού.

Παρουσίαση-Ανάλυση Προβλημάτων και Θεμάτων: α)παιδαγωγικού χαρακτήρα β) διαχείρισης πολυμορφίας ιδιαιτεροτήτων μαθητικού πληθυσμού. Θεμάτων: α)παιδαγωγικού χαρακτήρα β) διαχείρισης πολυμορφίας ιδιαιτεροτήτων μαθητικού πληθυσμού., ιστορικός - φιλόλογος (ΜΑ Βυζαντινής Ιστορίας), Δ/ντρια 3ου Γυμνασίου Τρικάλων. 1 Θεμάτων:α)παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï

ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï 2 37 Τ ο Ρέτζιο Εµίλια είναι µια π λη της Β ρειας Ιταλίας µε 130.000 κατοίκους, της οποίας το δηµοτικ εκπαιδευτικ σ στηµα προσχολικής αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM

1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM 1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM διαδικασιών στις Φυσικές Επιστήμες επιβάλλει χι την προσκ λληση σε ιδέες δήθεν γενικο κ ρους, αλλά τη συνεχή αμφισβήτηση κάθε βεβαι τητας. Υπ αυτήν την έννοια, η

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ''

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Έντυπο ΕΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Α.Α. Ερωτηµατολογίου Α/α ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΗΣΑΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΤΟΥΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Tα παιδιά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια:

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια: ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θέµατα της παρουσίασης Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα H οικογένεια ως

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 1449 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλοι στόχοι του παρόντος εντύπου είναι η παροχή ανακούφισης στους γονείς, καθώς και η ενδυνάµωση του/ης µαθητή/τρια.

Παράλληλοι στόχοι του παρόντος εντύπου είναι η παροχή ανακούφισης στους γονείς, καθώς και η ενδυνάµωση του/ης µαθητή/τρια. Εξατοµικευµένo έντυπο ενηµέρωσης και συµβουλευτικής εκπαιδευτικών για τις ανάγκες µαθητών σχολικής ηλικίας δηµοτικού, γυµνασίου ή λυκείου µε Ιδιοπαθή Φλεγµονώδη Νόσο του Εντέρου (ελκώδη κολίτιδα ή νόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Υ ΠΟΥ ΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑ Ι ΕΙΑ Σ & ΘΡΗΣ Κ/Τ Ω ΕΝΙΑ ΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤ ΙΚΟΣ Τ ΟΜ ΕΑ Σ Σ ΠΟΥ Ω Ν ΕΠΙΜ ΟΡΦΩ Σ ΗΣ ΚΑ Ι ΚΑ ΙΝΟΤ ΟΜ ΙΩ Ν /ΝΣ Η Σ ΠΟΥ Ω Τ µ ή µ α Α Α. Πα π α δ ρ έ ο υ 37

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου

ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου O θάνατος αγαπημένου προσώπου από μια εσκεμμένη πράξη βίας αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική

Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική Πολιτική Οικονοµία και Οικονοµικά 2.1. ÔÏÈÙÈÎ ÈÎÔÓÔÌ : appleúòùë ÂÎ Ô Ì ÙÔÙÂÏÔ ÂappleÈÛÙ ÌË ÙˆÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ Û ÛÂˆÓ Εως τώρα απαντήθηκε το πρώτο ερώτηµα

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Οικονομική κρίση «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε την αναστάτωση και τις πιθανές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε αν δούμε περισσότερες αυτοκτονίες

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ Διαχείριση κρίσεων στο σχολικό περιβάλλον Έκτακτα φυσικά φαινόμενα Απώλεια- Θάνατος Δρ. Σαλτερής Νίκος Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Νομαρχίας Πειραιά Το

Διαβάστε περισσότερα

Το Άγχος στην εφηβεία

Το Άγχος στην εφηβεία Το Άγχος στην εφηβεία Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ Β 2 ΤΑΞΗΣ : ΚΕΡΜΠΙΖΙ ΦΑΤΜΙΡΑ, ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΜΑΖΑΡΑΚΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΜΑΥΡΟΜΟΥΣΤΑΚΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟ, ΜΕΡΛΟ ΑΝΤΩΝΗ, ΜΟΥΡΓΕΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΜΠΑΝΟ ΚΩΝ/ΝΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση στην εκπαίδευση

Αξιολόγηση στην εκπαίδευση Αξιολόγηση στην εκπαίδευση Έννοια και ορισμοί Έννοια Διαδικασία κρίσης ή μέτρησης μια αξίας Ορισμοί Δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των θεωρητικών όσον αφορά την έννοια και το περιεχόμενο του όρου «αξιολόγηση».

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;»

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» «τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» μαζί για την εφηβική υγεία μαζί για την εφηβική υγεία ΜΑΖΙγια τηνεφηβικηυγεία ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

Διαλεκτική Συμβουλευτική. με γονείς

Διαλεκτική Συμβουλευτική. με γονείς ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Διαλεκτική Συμβουλευτική με Γονείς Δ À K º π À Ο σκοπ ς αυτο του κεφαλαίου είναι να γίνει μια γενική ανασκ πηση της διαλεκτικής συμβουλευτικής με γονείς, καθώς και της εμπειρικής τεκμηρίωσης

Διαβάστε περισσότερα