Απρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2015

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Απρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2015"

Transcript

1 Μπροστά στο Μεγάλο Μετέωρο Στους καταρράκτες της Έδεσσας Τεύχος 55 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΛΕΣΒΙΑΚΗ ΠΑΡΟΙΚΙΑ Οι Εκδηλώσεις μας (σελ.8) Απρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2015 Αιολίδα Κωδικός PRESS POST Χ+7 PRES S P O S T Απρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2015 Τεύχος 55

2 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ "ΛΕΣΒΙΑΚΗ ΠΑΡΟΙΚΙΑ" Λεσβιακή Παροικία Ζήνωνος 29-31, Αθήνα, τηλ.: , fax: site: Καίτη Μεσσηνέζη - Πλατσή Αγίας Ζώνης 42, Αθήνα Τηλ.: Θεόδωρος Πλατσής Στρατής Μολίνος Eιρήνη Βεκρή Θεόδωρος Πλατσής Στρατής Μολίνος Υπεύθυνη του site: Eιρήνη Βεκρή ASTERIAS G.D.G. ΕΠΕ Λεωφ. Βεΐκου 14, Γαλάτσι, Αθήνα τηλ.: , fax: Συνεργασίες αποστέλλονται υπόψη Θ. Πλατσή, Αγίας Ζώνης 42, Αθήνα, τηλ.: , φαξ: , 1

3 Εν Λευκώ: σελ. Τα πενηντάχρονά μας! Καίτη Μεσσηνέζη-Πλατσή 3 Σημείωμα της Σ.Ε.: Χρήσιμες πληροφορίες - Πληρωμή Συνδρομής 4 Μικρές & μεγάλες ειδήσεις: Επιμέλεια: Θεόδωρος Πλατσής 5-7 Εκδηλώσεις: Τριήμερη εκδρομή στη Λίμνη Πλαστήρα - Μετέωρα - Νάουσα - Έδεσα - Βεργίνα 8 Ψήφισμα του Δ.Σ. της «Λεσβιακής Παροικίας» 9 Αφιέρωμα στον Τσιτσάνη - Αναστασία Σαμαρέλλη - Τζερμιά 10 Παρουσίαση βιβλίου Εκδρομές: Χίλια χιλιόμετρα καρδιάς με τη "Λ.Π" - Ντόρα Πολίτη Παλιές Λεσβιακές σελίδες: Σκέψεις γύρω στην ποίηση της γενιάς του '40 - Μ. Τσιάμης Χρονογράφημα Εικόνες και όνειρα... - Ελένη Κονιαρέλλη - Σιακή Λογοτεχνία: Ανάσταση και Λαμπρή στον παλιό Μεσότοπο Λέσβου - Αρτέμης Γιαννίτσαρος Το τάμα - Ειρήνη Βαρβαρέσου Το κυπαρίσσι της Αγίας Κατερίνας - Θεόδωρος Μεσσηνέζης Μια κούκλα από τερακότα στην Αίθουσα 58 του Ελληνικού Αρχαιολογικού Μουσείου - Ειρήνη Βεκρή Πρόσωπα: Ο Γιώργος Αλιγιζάκης ως Πεζογράφος - Δήμος Καρατζόγλου Λαογραφία: Η ιστορία της Πρωταπριλιάς - Στρατής Μολίνος Βήμα της Επιστήμης: Τα κάψαλα κι ο κλήδονας - Μαρία Σαμαρτζή Τι είναι ο καταρράκτης και ποιος είναι ο σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισής του; - Ιωάννης Α. Μάλλιας Γεύση & Παράδοση: Μύδια σαγανάκι 50 Νησιώτικο Ανθολόγιο: Σωτήρης Σκίπης, Γιώργος Κόμης, Δημήτρης Νικορέτζος, Χρυσούλα Χατζηγιαννιού, Δημήτρης Καραμβάλης, Στράτος Δουκάκης, Κώστας Δειλινός, Ελ.Κονιαρέλλη - Σιακή, Άρης Μικρασιάτης Βιβλιοπαρουσιάση: Κριτικά σημειώματα Φύση & Άνθρωπος: Η παιώνια στη Λέσβο - Αρτέμης Γιαννίτσαρος Οι φίλοι που έφυγαν: Δημήτρης Δημόπουλος, Βάσος Τεφτσής, Ιωάννης Κοντέλλης, Μιχάλης Πίτσιος Τηλέγραφος: Μελέτιος Λαζόπουλος - Τασούλα Γαλάνη 64 Τα πενηντάχρονά μας! Εδώ, σ αυτή τη σελίδα συνηθίζεται να αναφέρονται γεγονότα και σχόλια που αφορούν δραστηριότητες του συλλόγου. Πρόσφατα, με ιδιαίτερη ικανοποίηση, γιορτάσαμε τη συμπλήρωση πενήντα χρόνων ζωής της «Λεσβιακής Παροικίας» με δυο εκδηλώσεις. Η πρώτη στις 15 Μαρτίου 2015 στο ξενοδοχείο «Αμαλία». Στην εκδήλωση αυτή, ομίλησαν και ανέπτυξαν ο μεν επίτιμος Πρόεδρός μας κ. Τάκης Χατζηαναγνώστου, σαν ιδρυτικό μέλος, τις αναμνήσεις του από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του Συλλόγου, ο δε Στρατής Μολίνος, προηγούμενος Πρόεδρος της Παροικίας τις απόψεις του για το Επετειακό τεύχος των 50 χρόνων και αναφέρθηκε με κολακευτικά λόγια στη λειτουργία του Συλλόγου σήμερα. Η δεύτερη εκδήλωσή μας, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, είχε σαν σκοπό την υποστήριξη της προσπάθειας ένταξης του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιά της ΟΥΝΕΣΚΟ. Ομιλητής της εκδήλωσης ο καθηγητής του Παν. Αιγαίου και Διευθυντής του Μουσείου Απολιθωμένων Νίκος Ζούρος, ο οποίος με επιχειρήματα και με προβολή κατατοπιστικού βίντεο ανέπτυξε τους λόγους για τους οποίους το Απολιθωμένο Δάσος πρέπει να ενταχθεί στα Μνημεία της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Με δυό λόγια μόνο θα ήθελα να αναφερθώ στα πολύ θετικά και κολακευτικά σχόλια που εισπράξαμε τα μέλη του Δ.Σ. από συμπατριώτες μα και φίλους του νησιού μας, μέλη και μη μέλη της Λ.Π. οι οποίοι μας τίμησαν με την παρουσία τους και στις δύο αυτές εκδηλώσεις. Εξετίμησαν την προσπάθεια που γίνεται από το Δ.Σ του Συλλόγου για την προώθηση θεμάτων που αφορούν την προβολή του πολιτισμού και εν γένει των πλεονεκτημάτων του νησιού μας. Τους είμαστε ευγνώμονες γιατί η συμπαράστασή τους αυτή μας δίνει το κουράγιο και την ώθηση να εργαζόμαστε κι εμείς με περισσότερο κέφι και κουράγιο για όσο το δυνατόν καλύτερα αποτελέσματα. Ευελπιστούμε ότι θα έχουμε όλοι υγεία, ώστε να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε και το καλοκαιρινό πρόγραμμά μας στο νησί που συμπεριλαμβάνει: τέλος Ιουλίου παρουσίαση του επετειακού μας λευκώματος των 50 χρόνων, την καθιερωμένη παράκλησή μας στην Παναγία στο Πυργί και το Σάββατο 29 Αυγούστου στο Συνεδριακό Κέντρο του Επιμελητηρίου ημερίδα με θέμα το Λεσβιακό Ιδίωμα. Η εκδήλωση αυτή είναι ενταγμένη στο πρόγραμμα για τον εορτασμό των 50 χρόνων. Eικόνα εξωφύλλου: Άνθος της Paeonia mascula subsp. mascula (παιώνια) (Φωτογραφία: Α. Γιαννίτσαρος). 2 3

4 Επιμέλεια: Θ. Πλατσής Η πληρωμή της συνδρομής σας Αγαπητά μέλη και φίλοι της «Λεσβιακής Παροικίας» Το Δ.Σ. της «Λεσβιακής Παροικίας» ευχαριστεί τα μέλη της που ανταποκρίθηκαν στην πληρωμή της συνδρομής των για τα έτη Όσα μέλη μας οφείλουν περισσότερα από 2 έτη μπορούν να πληρώσουν μόνο τα 2 τελευταία έτη, δηλ. 60 και να μπουν σε ενημερότητα. Τη συνδρομή σας 30, για το 2015, καθώς και κάποιες άλλες προσφορές σας εκτός από την ταχυδρομική επιταγή που στέλνετε στη διεύθυνση: «Λεσβιακή Παροικία» - ΕΛΤΑ Κουμουνδούρου 29 - ΤΘ ΑΘΗΝΑ 10029, μπορείτε να τις καταθέσετε ονομαστικώς και στην Εθνική Τράπεζα στο λογαριασμό της «Λεσβιακής Παροικίας» Νο 415/ ή στην Τράπεζα Πειραιώς στον αριθμό: Για τους κατοίκους του εξωτερικού: η πληρωμή της ετήσιας συνδρομής γίνεται ονομαστικώς με κατάθεση 60$ ή 40 στο λογαριασμό της Εθνικής Τράπεζας Νο 415/ , IBAN GR , ΚΩΔ. SWIFT ΤΡΑΠΕΖΑΣ-BIC ETHNGRAA. Σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Το επετειακό λεύκωμα για τα 50 ΧΡΟΝΙΑ της Λεσβιακής Παροικίας με 50 συνεργασίες, θα πωλείται προς 5 ευρώ έκαστο. Επειδή ο αριθμός των βιβλίων είναι περιορισμένος, όσοι ενδιαφέρονται να το αγοράσουν, να επικοινωνήσουν μαζί μας στο τηλέφωνο του συλλόγου ,Η παρουσίαση του επετειακού λευκώματος στη Μυτιλήνη προγραμματίζεται για τις 27 Ιουλίου και ώρα 7μ.μ., στην αίθουσα εκδηλώσεων του Πειραματικού Λυκείου Μυτιλήνης με κεντρικό παρουσιαστή τον υποδιευθυντή του λυκείου, φιλόλογο κ. Γ. Διγιδίκη. ΦΙΛΑΛΛΗΛΙΑ Η Θέμης Παπαπαναγιώτου (εκ μέρους συλλόγου γυναικών) στη μνήμη της Νίκης Τατα - Χούσου 50 ευρώ. Εγκρίθηκαν τα νέα ακτοπλοϊκά δρομολόγια Με τη θετική γνωμοδότηση του Συμβουλίου Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών, του Υπουργείου Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού εγκρίθηκαν τα νέα δρομολόγια που θα εξυπηρετούν τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου και τα οποία αναμένεται να ενισχύσουν περαιτέρω τη σύνδεση των περιοχών. Τα νέα δρομολόγια αναμένεται να ξεκινήσουν από 15 Ιουνίου και θα καλύψουν τη φετινή τουριστική περίοδο. Με αφορμή την έγκριση των νέων δρομολογίων, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Hellenic Seaways Αντώνης Αγαπητός, δήλωσε: «Κάθε νησί αποτελεί ένα ζωντανό κύτταρο της ελληνικής Οικονομίας και με αυτό το σκεπτικό σχεδιάσαμε τα νέα δρομολόγια της φετινής χρονιάς. Ο μακρόπνοος στόχος της εταιρείας, είναι κάθε νησί που συνδέουμε να θεμελιώσει ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης, με οφέλη τόσο για τις τοπικές κοινωνίες, όσο και για τη βαριά βιομηχανία του τόπου, τον τουρισμό. Στη Hellenic Seaways, συνεχίζουμε απρόσκοπτα την προσπάθεια ενίσχυσης των νησιωτικών περιοχών και αδιαμφισβήτητα τα νέα δρομολόγια εξυπηρετούν αυτό το σκοπό». «Τα ζώα του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου» Εγκαινιάστηκε το Σάββατο 16 Μαΐου 2015 η περιοδική έκθεση φυσικής ιστορίας «Τα ζώα του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου» του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου. Η οργάνωση της έκθεσης εντάσσεται στο Πρόγραμμα «ΠΕΛΑ- ΓΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ» της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου». Η έκθεση οργανώθηκε με αφορμή τον εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων στις εγκαταστάσεις του Κέντρου Πληροφόρησης του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου στη Μυτιλήνη. Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM) έχει καθιερώσει από το 1977 τη 18η Μαΐου ως Διεθνή Ημέρα Μουσείων, με στόχο να αναδείξει το ρόλο των Μουσείων στη σύγχρονη κοινωνία. Για το 2015 το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM) έχει επιλέξει το θέμα «Μουσεία για μια κοινωνία με προοπτικές», θέλοντας να τονίσει ότι τα μουσεία ως ζωντανοί οργανισμοί πρέπει και μπορούν να έχουν καθοριστικό ρόλο, έχοντας τη δυνατότητα να προτείνουν και να προβάλλουν πρότυπα για μια κοινωνία λιγότερο καταναλωτική, πιο ανοικτή σε συνεργασίες, με σεβασμό στα οικοσυστήματα, δηλαδή μια κοινωνία με προοπτικές. Στην έκθεση παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα των ερευνητικών εργασιών του Μουσείου για τα ζώα του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου, τα οποία ήρθαν στο φως από πρόσφατες ερευνητικές εργασίες του Μουσείου στην περιοχή της Άντισσας Λέσβου και προσδιορίστηκαν από την Δρ. Κατερίνα Βασιλειάδου, Παλαιοντολόγο του Μουσείου. Τα απολιθωμένα ζώα αποτελούν μοναδικά τεκμήρια του γεωλογικού χρόνου και μας αποκαλύπτουν την ιστορία του Απολιθωμένου Δάσους ενώ παράλληλα αποτελούν μοναδικούς μάρτυρες της γεωλογικής εξέλιξης του Αιγαίου Πελάγους. Η έκθεση διαρθρώνεται σε οκτώ θεματικές ενότητες: α) Ψάχνοντας για 4 5

5 χερσαία μικροαπολιθώματα, β) Η μεγάλη λίμνη του Γαβαθά στη ΒΔ Λέσβο, δ) Ασπόνδυλα ζώα (χερσαία και λιμναία), ε) Ψάρια παραπόταμων, στ) Λιμναία ψάρια, ζ) Αμφίβια, Ερπετά και η) Μικρά θηλαστικά. Η δράση ήταν ενταγμένη στο επιχειρησιακό πρόγραμμα Κρήτης και Νήσων Αιγαίου και συγχρηματοδοτήθηκε από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επίσκεψη και λειτουργία του Οικουμενικού Πατριάρχη στη Σμύρνη Κατά το τριήμερο 7-9 Μάιου 15 για τον εορτασμό της μνήμης του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος επισκέφθηκε τη Σμύρνη και χοροστάτησε στον ναό της Εφέσου και στην Αγία Φωτεινή Σμύρνης. Παράλληλα είχε την ευκαιρία να περιηγηθεί και σε άλλα χριστιανικά μνημεία τη περιοχής καθώς και τη Φώκια, όπου τον υποδέχτηκαν με εγκαρδιότητα οι αρχές. Μάλιστα για πρώτη φορά μετά το 1922 ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος τέλεσε το Σάββατο λειτουργία στον ανακαινισμένο απ το τουρκικό κράτος ιστορικό Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη Μενεμένη. Με τον Πατριάρχη συλλειτούργησαν οι Μητροπολίτες Κορωνείας κ. Παντελεήμων, Σηλυβρίας κ. Μάξιμος και ο αρχιμανδρίτης Κύριλλος Συκής. Στην Θεία Λειτουργία συμμετείχαν: ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος στη Σμύρνη Θεόδωρος Τσακίρης, πιστοί από την Σμύρνη, την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και οι τοπικές αρχές. Ως συμβολικό μήνυμα ειρήνης και ενότητας, μετά το τέλος της λειτουργίας αφέθηκαν ελεύθερα στον αέρα περιστέρια, ενώ έξω από την εκκλησία φυτεύτηκε ένα ελαιόδεντρο. Συναγερμός για τη φύση Περισσότερες από 100 περιβαλλοντικές μη κυβερνητικές οργανώσεις υψώνουν ασπίδα απέναντι στην πολιτική απορρύθμισης που επιδιώκει η Επιτροπή Γιούνκερ, καλώντας τους πολίτες να συμμετάσχουν σε μια πανευρωπαϊκή δράση. Μέσα από την κοινή διαδικτυακή πρωτοβουλία «Συναγερμός για τη φύση» (http://www.naturealert.eu/el), οι πολίτες της Ελλάδας και των υπολοίπων 27 κρατών μελών καλούνται να συμμετάσχουν στη δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και να διαφυλάξουν τη νομοθεσία που προστατεύει τη φύση στην Ευρώπη. Η 12η Μαΐου σηματοδοτεί την έναρξη μίας πολυετούς πανευρωπαϊκής εκστρατείας, που στόχο έχει να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε απειλή υποβάθμισης του πλαισίου προστασίας της φύσης και να πετύχει καλύτερη εφαρμογή και επιβολή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Τη δράση οργανώνουν και προωθούν οι διεθνείς περιβαλλοντικές οργανώσεις BirdLife, Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος, Φίλοι της Γης Ευρώπη και WWF. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη φύση, και συγκεκριμένα οι οδηγίες για τους οικοτόπους και τα άγρια πτηνά, αναγνωρίζονται παγκοσμίως για τη συμβολή τους στην προστασία της βιοποικιλότητας που απειλείται. Χάρη σε αυτή τη νομοθεσία, η Ευρώπη έχει σήμερα το μεγαλύτερο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών στον κόσμο, το δίκτυο Natura 2000, που καλύπτει περίπου το 20% της χερσαίας και το 4% της θαλάσσιας έκτασής της. Με πολύ απλά λόγια, ως προς την Ελλάδα, αν δεν υπήρχε το δίκτυο Natura 2000, το οποίο προστατεύει περισσότερο από το 27% της ελληνικής επικράτειας, δεν θα προστατεύονταν κομμάτια της φύσης που συναποτελούν την ταυτότητα της χώρας μας, όπως σπήλαια, ρεματιές και παράκτιοι υγρότοποι, αλλά και μοναδικά είδη χλωρίδας και πανίδας. Τα «Τσαμάκια» σύμβολο θυσίας & μνήμης 70η επέτειος της αντιφασιστικής νίκης των λαών Ξεχείλισε από συγκίνηση το Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης για την αντιφασιστική νίκη των λαών, που διοργάνωσε η Οργανωτική Επιτροπή και η Αντιδημαρχία Πολιτισμού του Δήμου Λέσβου. Το θερμό χειροκρότημα των θεατών κάθε ηλικίας, ήταν η επιβράβευση αυτής της προσπάθειας τιμής και μνήμης των 42 εκτελεσθέντων ηρώων στα Τσαμάκια από τους Ναζί. Εβδομήντα χρόνια μετά το δράμα, ο πόνος, ο ηρωισμός, η αυταπάρνηση, η δύναμη της ψυχής, η θυσία για την ελευθερία και την πατρίδα, ξετυλίχθηκαν μέσα από τις σελίδες του βιβλίου «Στο σημάδι» του ερευνητή της περιόδου Γιώργου Γαλέτσα. Η αφήγηση της ιστορίας των 20 νέων που θυσιάστηκαν, καθήλωσε το κοινό από το λόγο του εκ Σκαλοχωρίου υπέργηρου Γ. Καραγεωργίου. Εγκαίνια αρχαιολογικού χώρου Κλοπεδής Τα εγκαίνια του αρχαιολογικού χώρου του Αιολικού Ιερού Κλοπεδής στην Αγία Παρασκευή Λέσβου, έκανε την Κυριακή 17 Μαΐου η Περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Χριστιάνα Καλογήρου. Η Περιφερειάρχης, στο σύντομο χαιρετισμό της έκανε λόγο για ένα έργο που αλλάζει τον πολιτιστικό χάρτη της Λέσβου και εξήρε τις προσπάθειες της Εφορείας Αρχαιοτήτων για την ολοκλήρωσή του. Το έργο της διαμόρφωσης και ανάδειξής του ολοκληρώθηκε στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος Κρήτης και Νήσων Αιγαίου (ΕΣΠΑ ), με συνολικό προϋπολογισμό ένα εκατομμύριο διακόσιες χιλιάδες ευρώ περίπου. Πολιτισμός. Οι εργασίες στους δύο Ναούς και στον περιβάλλοντα χώρο τους, έγιναν προκειμένου να αναδειχθούν τα μνημεία και να διαμορφωθεί ένας οργανωμένος και επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος. Ο περιφραγμένος αρχαιολογικός χώρος διαθέτει πλέον φυλάκιο στην είσοδο, καθώς και εκθετήριο αρχιτεκτονικών μελών. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του εορτασμού της Ημέρας Μουσείων για το έτος Εικαστική έκθεση από το 3ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης με θέμα «Το παιδί απέναντι» Τα εγκαίνια της οποίας έγιναν στο κτήριο του Αρχοντικού Γεωργιάδη στις 28 Μαίου Η έκθεση είχε διάρκεια μια εβδομάδα και συμμετείχαν παιδιά του 3ου Δημοτικού, ηλικίας από 8-12 ετών με ατομικά και ομαδικά τους έργα. Πρόκειται για ατομικά έργα-αντίγραφα διάσημων ζωγράφων και ομαδικά έργα των τμημάτων, κολάζ, κατασκευές με ανακυκλωμένα υλικά, μικρά γλυπτά και έργα μεικτής τεχνικής. Τα έργα ήταν προς πώληση και τα έσοδα δόθηκαν για φιλανθρωπικό σκοπό. Συγκεκριμένα, τα χρήματα στάλθηκαν στο Κομπάνι της Συρίας, για ενίσχυση μιας προσπάθειας των κατοίκων του για κατασκευή σχολείου, στα πλαίσια ανακατασκευής της κατεστραμμένης από βομβαρδισμούς της πόλης τους και τη διατήρηση της πολιτισμικής τους κληρονομιάς. 6 7

6 Eκδηλώσεις Με δυο πολύ ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις έκλεισε η «Λεσβιακή Παροικία» το χειμερινό πρόγραμμά της Τριήμερη εκδρομή 8-9 & 10/5/15 στη Λίμνη Πλαστήρα - Μετέωρα - Νάουσα - Έδεσα - Βεργίνα Φράγμα Ταυρωπού στη λίμνη Πλαστήρα Ο ένας προορισμός ομορφότερος και με μεγαλύτερο ενδιαφέρον απ' τον άλλον. Εκκίνηση την Παρασκευή 8 Μαΐου, στις 8 το πρωί, από το Καλλιμάρμαρο. Πρώτος σταθμός η πανέμορφη Λίμνη Πλαστήρα. Ένα τοπίο συναρπαστικό, καθώς η πανέμορφη λίμνη αγκαλιάζεται από ψηλά, κατάφυτα βουνά. Η λίμνη Πλαστήρα δημιουργήθηκε εκεί όπου υπήρχε παλιότερα ο ποταμός «Ταυρωπός», που φιδογυρίζοντας αργοκυλούσε νότια για να συναντήσει τον Αχελώο. Δεύτερος προορισμός το Σάββατο το πρωί τα συγκλονιστικά Μετέωρα. Ένα μνημείο Παγκόσμιας κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ. Επίσκεψη στη Μονή Μεγάλου Μετέωρου, τη μεγαλύτερη μονή του συγκροτήματος των Μετεώρων, του 14ου αι., στην εξ ίσου ενδιαφέρουσα μονή Βαρλαάμ και στη συνέχεια στη Μονή του Αγίου Στεφάνου με το επιβλητικό καθολικό της, αγιορείτικου τύπου. Έντονα συναισθήματα θαυμασμού, συγκίνησης και θρησκευτικής κατάνυξης κατέλαβαν του εκδρομείς. Το απόγευμα της ίδιας μέρας γνωριμία με το πανέμορφο πάρκο με τους καταρράκτες της Έδεσσας και το πάρκο του Αγίου Νικολάου της Νάουσας. Ατελείωτο πράσινο και νερά να κυλούν απ όλες τις μεριές. Κάπως έτσι θα πρέπει να είναι ο Παράδεισος. Την Κυριακή πολύ ενδιαφέρουσα ξενάγηση στους Μακεδονικούς τάφους της Βεργίνας. Το πιο σημαντικό, ενδιαφέρον μνημείο της πανέμορφης ιστορικής Μακεδονίας μας, και για μεσημεριανό ουζάκι, κατά την επιστροφή, στον γραφικό Πλαταμώνα στους πρόποδες του Ολύμπου. Όπως όλες οι εκδρομές της Παροικίας έτσι κι αυτή ήταν μια εκδρομή που άφησε έντονα συναισθήματα ευχαρίστησης στους συμμετέχοντες. Ψήφισμα του Δ.Σ. της «Λεσβιακής Παροικίας» Μόνο ένα όνομα ταιριάζει στο Στάδιο Μυτιλήνης κι αυτό είναι: "ΚΛΕΑΝΘΗΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ" Το Δ.Σ. της «Λεσβιακής Παροικίας» που είναι ο μεγαλύτερος λεσβιακός σύλλογος Αττικής, λαμβάνοντας θέση στην ονομασία του Σταδίου της Μυτιλήνης απεφάσισε ομόφωνα τα εξής: «Στο Στάδιό μας, το οποίο έχει φιλοξενήσει σχεδόν τα σημαντικότερα επιτεύγματα του αθλητισμού μας, του αξίζει ένα όνομα που να παραπέμπει σε αυτήν την ιστορία του λεσβιακού αθλητισμού. Δίνοντας το όνομα κάποιου ποδοσφαιριστού το καθιερώνουμε σαν γήπεδο ποδοσφαίρου. Μόνο ένα όνομα, είναι αυτό, που επί 60 χρόνια έχει εκπροσωπήσει επάξια τον Αθλητισμό της Λέσβου σε όλα τα επίπεδα κι αυτό είναι το όνομα του Κλεάνθη Παλαιολόγου, του ανθρώπου που ασχολήθηκε πολλαπλά και τιμήθηκε για την προσφορά του στον αθλητισμό στη Λέσβο και σε όλη της Ελλάδα. Τα χώματα του "Ταρλά" θα σηκωθούν να επαληθεύσουν τα βήματα, τα τρεξίματα και τους αγώνες του αείμνηστου Κλεάνθη για την εδραίωση του αθλητισμού στη Λέσβο, τότε που δεν υπήρχαν χορηγοί και παράγοντες παρά μόνο ψυχές αφοσιωμένες με πάθος και ανιδιοτέλεια για μια ζωή ολόκληρη, στα ιδεώδη του αθλητισμού. Τέτοια ψυχή ήταν ο ΚΛΕΑΝΘΗΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΛΟΣ και του πρέπει αυτή η ελάχιστη τιμή, να πάρει το γήπεδο το όνομα του. Και μάλιστα, στην είσοδο του Σταδίου θα πρέπει να τοποθετηθεί και η προτομή του η οποία είναι τοποθετημένη στο Δημοτικό Κήπο σε ακατάλληλη θέση. Πιο κάτω αναφέρουμε ένα σύντομο βιογραφικό του Κλεάνθη Παλαιολόγου για να τον ξαναθυμηθούν οι παλαιότεροι και να τον γνωρίσουν οι πιο νέοι. Ο Κλεάνθης Παλαιολόγος γεννήθηκε στις 11 Νοεμβρίου Μεγάλωσε στη Μυτιλήνη. Όταν αποφοίτησε από το Διδασκαλείο Γυμναστικής το έτος 1926 διορίστηκε καθηγητής Γυμναστικής στο Πρακτικό Λύκειο Μυτιλήνης και υπηρέτησε εκεί μέχρι το έτος 1929, εκδηλώνοντας πολλαπλή δραστηριότητα στην ίδρυση και ανάπτυξη του Λεσβιακού Αθλητισμού, (στίβου, κολύμβησης και ποδοσφαίρου) και συνέβαλε στην ίδρυση και εξάπλωση του Προσκοπισμού στο νησί. Εργάστηκε ως προπονητής ποδοσφαίρου, κολύμβησης και στίβου σε πολλούς αθλητικούς συλλόγους, αλλά και σε εθνικές ομάδες. Ήταν επί δεκαπέντε χρόνια μέλος του ΣΕΓΑΣ, μέλος της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής, αντιπρόεδρος του Διεθνούς Συνδέσμου Προπονητών Στίβου, ιδρυτικό μέλος και μόνιμος ομιλητής της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας και αντιπρόεδρός της κατά την τελευταία δεκαετία της θητείας του και επί δέκα χρόνια Γενικός Γραμματέας της Διεθνούς Ομοσπονδίας Προπονητών Αθλητισμού και μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Φυσικής Αγωγής. Μεταξύ άλλων έχει τιμηθεί με το χρυσό μετάλλιο της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας, με το χρυσό μετάλλιο του ΣΕΓΑΣ για την προσφορά του στον ελληνικό Αθλητισμό και το χρυσό μετάλλιο του Πανελλήνιου Συλλόγου Αθλητικού Τύπου. Ευελπιστούντες ότι η πρόταση αυτή της «Λεσβιακής Παροικίας» θα γίνει αποδεκτή από τον Δήμο Λέσβου, Η Πρόεδρος & το Διοικητικό Συμβούλιο 8 9

7 Αφιέρωμα στον Τσιτσάνη από ΚΕΘΕΑ «Διάβαση» και «Λεσβιακή Παροικία» «Έκανα πολύ καιρό για να φτιάξω ένα τραγούδι Όσο κι αν κουραζόμουν είχα φοβερές απαιτήσεις από τον εαυτό μου, τον εαυτό μου, από το έργο που έφτιαχνα, από τη δουλειά μου Κάθε δαχτυλιά πάνω στο μπουζούκι ήταν για μένα στιγμή ιερή. Ξενύχτια, αγώνες, βραχνάς, αγωνία, αίμα, κούραση, για να γίνουν τα τραγούδια μου όπως έγιναν Τίποτα δεν αγνόησα στα τραγούδια μου, διότι και αυτό το θεωρούσα χρέος. Έγραψα για την Ελλάδα, για τη φτώχεια, για τη γυναίκα, για την εργατιά, για τον πόνο, για την αδικία, για το χαμό, για τη φυγή, για τη λευτεριά, για τον πόθο, για το ανικανοποίητο Το μυαλό μου ήτανε μόνο στη δουλειά μου και πουθενά αλλού. Κάθε μέρα ξενυχτούσα, κοιμόμουνα ελάχιστα, και αμέσως δουλειά για καινούργια τραγούδια.» Τα παραπάνω είναι τα αυθεντικά λόγια του Βασίλη Τσιτσάνη, ενός μεγάλου λαϊκού συνθέτη που σφράγισε ανεξίτηλα την ελληνική μουσική του 20ου αιώνα με τα τραγούδια του. Είναι λόγια που εκφράζουν μια στάση ζωής που και σήμερα μπορεί να εμπνεύσει και να συγκινήσει νέους ανθρώπους που στον αγώνα τους να απεξαρτηθούν αναζητούν αγωγή ψυχής και δυνάμεις αντίστασης. Το ήθος του Τσιτσάνη καθώς και οι αξίες που αναδεικνύονται μέσα από το ποιοτικό και διαχρονικό του έργο είναι τα στοιχεία που αποτέλεσαν την κοινή βάση πάνω στην οποία συναντήθηκαν και συνεργάστηκαν με διάθεση ουσιαστικής επικοινωνίας το Πολιτιστικό Στέκι του ΚΕΘΕΑ ΔΙΑΒΑΣΗ και η Λεσβιακή Παροικία. Με αφορμή την συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση του Βασίλη Τσιτσάνη οι ομάδες μουσικής, θεάτρου και χορού του Πολιτιστικού Στεκιού παρουσίασαν το αφιέρωμά τους με ευαισθησία και σεβασμό προς τον καλλιτέχνη προσφέροντας σε όλους εμάς αισθητική απόλαυση και συγκίνηση. Παράλληλα, η Λεσβιακή Παροικία είχε την ευκαιρία να εκδηλώσει έμπρακτα τη δική της κοινωνική ευαισθησία ανταποκρινόμενη στο ρόλο που κάθε πολιτιστικός σύλλογος οφείλει να αναλαμβάνει, ενισχύοντας την κοινωνική επανένταξη των πρώην χρηστών και συμβάλλοντας στην άρση των κοινωνικών προκαταλήψεων. Αναστασία Σαμαρέλλη - Τζερμιά Παρουσίαση του βιβλίου - θεματικού οδηγού "Πολιτιστικές και Περιβαλλοντικές διαδρομές στο Πλωμάρι" Με εξαιρετική επιτυχία παρουσιάστηκε, την Κυριακή 22 Μαρτίου τ.έ., στο κατάμεστο από κόσμο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, το βιβλίο - θεματικός οδηγός "Πολιτιστικές και Περιβαλλοντικές διαδρομές στο Πλωμάρι" και η προβολή ομότιτλου ντοκιμαντέρ, που εξέδωσε το περασμένο καλοκαίρι ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου «Το Πόλιον», στο πλαίσιο εγκεκριμένου έργου του Leader. Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε από την Ομοσπονδία Λεσβιακών Συλλόγων Αττικής (ΟΛΣΑ), το Σύνδεσμο Πλωμαριτών Αττικής «Βενιαμίν ο Λέσβιος» και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Πλωμαρίου "Το Πόλιον" με τη στήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Άθλησης και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων. Στην παρουσίαση του βιβλίου παραβρέθηκαν - μεταξύ των άλλων - ο τ. Υπουργός κ. Νίκος Σηφουνάκης, ο αντιναύαρχος ε.α. κ. Δημήτρης Παπαγιαννίδης, όλοι σχεδόν οι Πρόεδροι των Συλλόγων Αττικής, διακεκριμένοι επιστήμονες, συγγραφείς, λογοτέχνες. Οι Πρόεδροι της ΟΛΣΑ κ. Χριστόδουλος Τσακιρέλλης, και του Συνδέσμου Πλωμαριτών Αττικής κ. Μαρία Κανελοπούλλου και του Συλλόγου «Το Πόλιον» στον χαιρετισμό τους προς τους παρευρισκομένους αναφέρθηκαν στην έκδοση του βιβλίου και στη γενικότερη προσφορά του Συλλόγου «Το Πόλιον» για την προβολή και ανάπτυξη του Πλωμαρίου και όλης της Λέσβου, καθώς και στις προοπτικές για την περαιτέρω πρόοδο του νησιού μας, γεγονός που θα υλοποιηθεί με τη συνεργασία όλων των Συλλόγων του νησιού, καθώς και του καθενός μας χωριστά και ιδιαίτερα των αποδήμων μας. Το βιβλίο, παρουσίασαν, κατά σειρά: Η κα Ελένη Μαΐστρου καθηγήτρια και Κοσμήτωρ της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ, άρχισε τονίζοντας τη σημασία της έκδοσης και υποστήριξε ότι αυτή θα συμβάλλει στην ενίσχυση του Πολιτιστικού Τουρισμού και στη συνειδητοποίηση από την τοπική κοινωνία της ιστορικής σημασίας αλλά και της οικονομικής αξίας της υλικής και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του Πλωμαρίου. Παρουσίασε συνοπτικά το περιεχόμενο του κεφαλαίου του βιβλίου που αναφέρεται στην Αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του Πλωμαρίου μέσω 5 περιπάτων στις γειτονιές του, όπου προβάλλονται οι χαρακτηριστικές λαϊκές και αστικές κατοικίες στις οποίες απαντώνται τα ιδιαίτερα οικιστικά χαρακτηριστικά του τόπου. Αναφέρθηκε επίσης και στον «Περίπατο στα βιομηχανικά κτίρια της πόλης», που πραγματοποιείται με 2 διαδρομές, κατά μήκος του ποταμού Σεδούντα η πρώτη και κατά μήκος της παραλίας η δεύτερη. Η ομιλήτρια επισήμανε το ότι πρέπει να επιδιωχθεί η αποκατάσταση και επανάχρηση των σημαντικών βιομηχανικών κτισμάτων της πόλης, τα οποία είναι, ως επί το πλείστον, ερειπωμένα, αλλά και η διατήρηση και αποκατάσταση όλων των ιστορικών κτισμάτων που προβάλλονται στον θεματικό οδη

8 γό, καθώς αυτά συγκροτούν την ιδιαίτερη φυσιογνωμία και τον αρχιτεκτονικό πλούτο της πόλης. Ειδικότερα για το Σαπωνοποιείο Ξυπτερά, που αποτελεί τοπόσημο για την πόλη και έχει αγοραστεί από το Δήμο για να στεγάσει το Μουσείο ναυτικής και ναυπηγικής παράδοσης του Αιγαίου, πρέπει να καταβληθούν συλλογικές προσπάθειες για την υλοποίηση της αποκατάστασης και επανάχρησης του, η οποία θα έχει πολλαπλά οφέλη. Ο δεύτερος εισηγητής ο κ. Νικόλαος Δέτσης φιλόλογος, αναφέρθηκε γενικά στο βιβλίο (περιεχόμενα, δομή, αισθητική παρουσία του, κ.λ.π.), και έκανε ειδική σύντομη αναφορά στην ιστορική αναδρομή του Πλωμαρίου. Στη συνέχεια ο Κώστας Δαμιανίδης, αρχιτέκτων και ιστορικός ναυπηγικής, μίλησε για το κεφάλαιο του βιβλίου «Η γνωριμία με τη ναυπηγική παράδοση του Πλωμαρίου», του οποίου είναι και συγγραφέας, και στο οποίο αναδεικνύεται η πλούσια ναυπηγική και ναυτική παράδοση του τόπου, τόνισε την αναγκαιότητα δημιουργίας του Ναυτικού Μουσείου στο Πλωμάρι. Ακολούθησε η προβολή του ντοκιμαντέρ με το ίδιο θέμα, που χειροκροτήθηκε από όλους καθώς και συζήτηση με ενδιαφέρουσες και σημαντικές απόψεις και παρεμβάσεις. Οι συζητήσεις συνεχίστηκαν σε παρέες με κέρασμα ούζου, προσφορά από τις ξακουστές ποτοποιίες του Πλωμαρίου Αρβανίτη, Βαρβαγιάννη, Γιαννατσή και Πιτσιλαδή με μεζέ για τον οποίο συνέβαλαν όλοι οι συνδιοργανωτές και το κατάστημα Περί Λέσβου. Από την παρουσίαση του βιβλίου. Στο βήμα η κ. Μυρσίνη Βαρτή - Ματαράγκα Είναι πάντα προσόν να είσαι Έλληνας ή και να ζεις ως Έλληνας. Και είναι μειονέκτημα να μη το εκτιμάς. Η «Λεσβιακή Παροικία», που εδώ και 50 χρόνια, από την ίδρυση της δηλαδή, "δημιουργεί" μνήμες και εμπειρίες μοναδικές μέσα από τις εκδρομές και τα ταξίδια που προσφέρει στα μέλη και τους φίλους της, έδωσε για άλλη μια φορά την ευκαιρία να ξαναθυμηθούμε με γλυκύτατη περηφάνια, πως και Έλληνες είμαστε και το εκτιμούμε και ευχόμαστε και προσευχόμαστε "νυν και αεί"... Με πρόεδρο στο τιμόνι της την πολυτάλαντη, τρυφερόκαρδη και δραστήρια Καίτη Μεσσηνέζη και με Διοικητικό Συμβούλιο... "αχτύπητο", η Λ.Π οργάνωσε και έφερε σε πέρας μια θαυμάσια εκδρομή - ταξίδι με προσοχή σε κάθε λεπτομέρεια από το ξημέρωμα της αναχώρησης μέχρι το μεσονύχτι της επιστροφής! Ο Θόδωρος Πλατσής, αρχηγός της εκδρομής, ψυχή και κινητήρια δύναμη του όλου δύσκολου εγχειρήματος. Με τα 1000 χιλιόμετρα σε μάκρος και άλλα τόσα σε... πλάτος ευαισθησίας, φροντίδας και προσωπικής προσφοράς με αστείρευτη υπομονή, κατανόηση και χιούμορ. Η εκδρομή μας Άλλη μια επιτυχημένη εκδρομή προστέθηκε στο ενεργητικό της Λεσβιακής Παροικίας. Για όσους δεν είχαν την τύχη να χαρούν μαζί μας αυτή την υπέροχη εκδρομή, αφήνουμε το κείμενο της αγαπητής φίλης δημοσιογράφου Ντόρας Πολίτη να τους ταξιδέψει... Θ.Α.Π. Χίλια χιλιόμετρα καρδιάς με τη "Λ.Π" Γράφει η Ντόρα Πολίτη* Στο πούλμαν, 50 άτομα με κύριο χαρακτηριστικό, την κοινή Λεσβιακή καταγωγή, την πηγαία αγάπη και ενδιαφέρον για την Ελληνική μας κληρονομιά, τον θαυμασμό για το μεγαλείο της φύσης, τα έργα ανθρώπων και τα δώρα Θεού. Μαζί και φίλοι που μπορεί να μη τους γέννησε η Λέσβος, μα λατρεύουν το νησί μας και θαυμάζουν τον πολιτισμό και την ιστορία του, παλιά και σύγχρονη, μέσα από τις φιλίες τους με Μυτιληνιούς, παθιασμένους και παντοτινά ερωτευμένους με τη γενέτειρα... Πλαστήρα αγκάλιασμα Όσες φορές κι αν επισκέφτηκες τη Λίμνη Πλαστήρα και όσες φορές κι αν η ματιά και η ψυχή σου αγκάλιασαν τούτο το έργο πνοής, συνυφασμένο με τεχνική γνώση και αγάπη για το περιβάλλον, δεν το χορταίνεις. Ούτε εκείνο το δέσιμο του παραδεισένιου πράσινου με τις πολλαπλές αποχρώσεις του νερένιου γαλάζιου, το μπλε του ουρανού και το χρυσό απ' τα σπάρτα... Νιώθεις, πως η φύση σου κάνει χάρη μεγάλη και προσωπική, που σ' επιτρέπει 12 13

9 γλυκά και ανεμπόδιστα ν' αγκαλιαστείς μαζί της για τη στιγμή της φωτογράφησης, για το οδοιπορικό της ρέμβης, για το θαυμασμό στον ανθρώπινο νου για την ικεσία και ευχαριστία σε Εκείνον... Ο Θόδωρος μας οδηγεί στη πανέμορφη πλαγιά των Αγράφων στα Καλύβια Πεζούλας, για το μεσημεριανό μας. Στην ταβέρνα «Κληματαριά», καλομαγειρεμένο παραδοσιακό φαγητό και 'μεις παραδομένοι στην απόλαυση, με θέα από τη μια τα χιονισμένα βουνά και από την άλλη τις ανθισμένες πλαγιές και τα μπουμπουκιασμένα νερόκρινα τριγύρω μας. Στο διπλανό γραφικό μαγαζάκι, ο μουστακαλής μερακλής κρεοπώλης, "κεντά" με απίστευτη προσοχή και γνώση τα παραδοσιακά φημισμένα λουκάνικα με πράσο, μπαχαρικά και φρέσκα μυρωδικά. Φάτσα πάνω από τον καθαρό του πάγκο, το πορτραίτο του "Μαύρου Καβαλάρη", θαρρείς και θα σου μιλήσει. Θαρρείς και θα κατεβεί να σ' απαντήσει στα μέρη όπου οραματίστηκε και "ζωγράφισε" το μεγάλο έργο της Λίμνης και του φράγματος. Περηφανεύεται ο κυρ-τάσος ο κρεοπώλης για την παρουσία του Πλαστήρα σε κείνα τα μέρη κάποτε... Σιγά μην άφηνα την ευκαιρία ανεκμετάλλευτη, να καμαρώσω και 'γω για τη "συγγένεια" του Στρατηγού με το δικό μας νησί και τις επισκέψεις του στα τέλη της δεκαετίας του Μέσα στο πούλμαν, τα αφηγήθηκα όπως μου τα είχε παραστήσει και τα είχα γράψει παλιότερα, η κ. Ελένη Γαληνού, η σύζυγος τότε, του Υπουργού Μίμη Γαληνού, σήμερα μάνα του Δημάρχου Λέσβου, Σπύρου Γαληνού: "Καθόταν στο τραπέζι μας, ψηλός, ξερακιανός, απλός και καταδεχτικός και ευχαριστιόταν με ότι και να του σερβίριζες. Λάτρευε τους λαχανοντολμάδες μου με αυγολέμονο, αλλά και τα ταπεινά παντρεμένα ρεβίθια με ντομάτα και σκορδάκι. Και μια ομελέτα σκέτη με ελιόλαδο και τυράκι ντόπιο, μαύρο ψωμί και ελίτσες ρουπάδες, ήταν από τα αγαπημένα φαγητά του Στρατηγού και Πρωθυπουργού, που πέθανε στην ψάθα..." Τα Μετέωρα... αλλιώς Η παραμονή για μια βραδιά στην Καλαμπάκα, είχε μοναδικό στόχο το επόμενο πρωί. Το οδοιπορικό μας για υπερφυσικές, υπερούσιες και μακάριες, όσο και απόλυτα ανθρώπινες, γι' αυτό και απόλυτα συγκινησιακές εμπειρίες: Τα Μετέωρα! Οι κάθετα σπαρμένοι θεόρατοι βράχοι, διαλαλητές παρουσίας Θείας και υπερκόσμιας. Που όμως γεφυρώθηκε από το σκάψιμο στη πέτρα βήμα το βήμα ξερολιθιά στη ξερολιθιά, από μορφές πνευματικές και άυλες σχεδόν, από μοναχισμό σκληρό και αφοσιωμένο. Γι' αυτούς, δεν υπήρξαν δάφνες ηρώων, μνημόρια μαρμάρινα, "τιμές στους αθανάτους" που ένωσαν τη γη με τον ουρανό, με την ελπίδα να τους δοθεί η χάρη μήπως και ακούσουν στον πάντιμο αγέρα των Μετεώρων, τα φτερούγια των Χερουβείμ... Στη Μονή του Μεγάλου Μετεώρου και στη Μονή Βαρλαάμ, δέος, απορία, κατάνυξη! Διαισθάνομαι με τη κάθε ανασαιμιά, πως είμαι και 'γώ, μέρος ενός μεγαλύτερου σχεδίου... Μ' αυτή την αίσθηση, δε νιώθεις πια μοναξιά μες τη βοή του κόσμου. Επανεργοποιούνται αλλιώτικα τα μυστικά νοήματα, απολαμβάνεις στο έπακρο το πέταγμα του χελιδονιού στο ψηλοκρεμαστό περβάζι, το μοσχομύριστο θυμίαμα σαν από ουράνιο θυμιατήρι, κι ας το βλέπεις πως είναι ταπεινό και πήλινο... Τα τελευταία χρόνια, μου είπε ο μαυροφορεμένος επιστάτης, κοσμοσυρροή και από μη Χριστιανούς: "Έρχονται και από τη Τουρκία ακόμα, κρυπτοχριστιανοί και κάνουν το τάμα τους. Μέγας είσαι Κύριε και θαυμαστά τα έργα σου..." Είδαμε και εμείς γυναίκες μανδηλοφορούσες και άνδρες και παιδιά να μιλάνε μεταξύ τους Τουρκικά, αλλά δακρυσμένοι να σταυροκοπιούνται τρεις φορές, να ασπάζονται ευλαβικά τα εικονίσματα και να πέφτουν στα γόνατα με το κεράκι να σιγολυώνει, πότε κολλημένο στο πέτρινο πάτωμα και πότε στο καλογυαλισμένο μανουάλι. Και πάλι, "...μέγας είσαι Κύριε και θαυμαστά τα έργα σου και ουδείς λόγος εξ αρκέσει προς ύμνον των θαυμασίων σου...". Στη Μονή του Αγίου Στεφάνου, το ναΰδριο του Αγίου Χαραλάμπους, "δεμένο" στο μολυβένιο Βράχο, με δάκρυα και προσευχές. Και με υλικά ανεβασμένα στα δίχτυα, και με βροχόνερο μαζεμένο σε μικρές λαξευτές γούρνες σα χουφτίτσες μικρού παιδιού! Η νεαρή μοναχή που μας ξενάγησε, καλοσυνάτη και με μόρφωση σπουδαία καθώς ήταν φανερό, μας μετέδωσε κάτι από το ησυχαστικό και ταπεινό της φρόνημα και μπήκαμε στο ναό "μετά φόβου Θεού". Περιοδεία κάνουν εκεί και μεγάλες ομάδες τουριστών Γάλλων, Γερμανών, Άγγλων. Περιμένουμε τη σειρά μας να προσκυνήσουμε τα Άγια λείψανα. Μας διακατέχει απέραντη συγκίνηση, λαχτάρα, ευλάβεια και ευγνωμοσύνη που αξιωθήκαμε να ανάψουμε κερί σε τούτα τα Θεοκατοίκητα βράχια που κρέμονται από τον ουρανό. Ένα κερί και για τη ψυχούλα εκείνων των μοναχών που μέσα στα κάθετα πέτρινα βήματα τους, θεμελιώθηκαν θαυματουργικά τούτα τα μοναστήρια: "Μακάριοι όσοι έχουν στη ψυχή τους χώρο και για τους άλλους...". Ξαφνικά, μέσα στη πλανώμενη σιωπή, με έναυσμα τη μελωδική φωνή της Καίτης, σα σπίθα που έγινε αβλαβής πυρκαγιά, ψάλλουμε όλοι μαζί το "Χριστός Ανέστη" και "Τη Υπερμάχω", με τέτοια μελωδική απόδοση, σα να είχαμε κάνει πρόβες από καιρό. Οι επισκέπτες, μας κοιτάζουν με έκπληξη αλλά και εμφανή ευχαρίστηση. Άλλοι γονατίζουν και άλλοι πισωπατούν στις σκιερές έως σκοτεινές γωνιές του παρεκκλησίου, ίσως από σεβασμό, ίσως για να μας δώσουν περισσότερο χώρο ανάμεσα στα στασίδια και στα προσκυνητάρια. Και να το θαύμα! Μόλις τελειώσαμε εμείς, πήραν σειρά και θάρρος τα ξένα γκρουπ των τουριστών και χαμηλόφωνα με φανερή συγκίνηση, έψαλλαν μπροστά στα εικονίσματα, ύμνους στη δική τους γλώσσα μα προς τον ίδιο με εμάς Ύψιστο Θεό. Έτσι γινόταν πάντα, από χιλιετηρίδες πριν. Το Ελληνικό φως, στην όποια ανεκτίμητη μορφή του, να διαδίδεται θαυμαστά ανάμεσα στους λαούς της οικουμένης! Η μοναδική μας μεγάλη αλήθεια και σήμερα ακόμα, έστω και στην κορφή των βράχων: Πως, είμαστε πάντα εδώ, γιατί το αξίζουμε! Ίριδες σαν το Αιγαίο Προς τη Νάουσα, μέσω Γρεβενών και Κοζάνης. Ήμερα τοπία, καλλιεργημένες εύφορες εκτάσεις. Το πλούσιο σμαραγδί πράσινο, γεμίζει τα μάτια σου, την όσφρηση, το νου σου, σε ξεκουράζει σε αναζωογονεί... Στην Έδεσσα νερά αστείρευτα, καταρράκτες με το ζωηφόρο παταγώδες φορτίο τους, δροσιά ευλογημένη. Ανά

10 μεσα στα ελάτια, τα πλατάνια και τις καρυδιές, ποταμάκια γρηγορόσυρτα, και σε κάποιες μεριές, οι μανταλωμένες νεροσυρμές, κρατούν παγωμένα και λαχταριστά, πρώιμα καρπούζια. Το σκηνικό, κάπου θυμίζει λίγο τη Καρίνη μας. Τότε, που τα νερά και τα πλατάνια της, οι μουσικές, τα φιλόξενα ταβερνάκια της και οι χωρατατζήδες οδοιπόροι, τα χρώματα και τ' αρώματα, ανάδιναν ακόμα τα χαρακτηριστικά της αθωότητας ενός Θεόφιλου... Απ τη νεροσυρμή, κόβω δυο ρίζες ίριδες γαλάζιες, σαν το βαθύ το πέλαγο, να τις μεταφυτέψω στην αυλή μου στη Μυτιλήνη και να θυμάμαι τούτο το ευλογημένο ταξίδι. Αλλά, να που το χρώμα τους και μόνο, με παρασύρει στα δικά μου τα λημέρια και κάπου αρχίζει κιόλας να μου λείπει το μοβ, το πρασινογάλαζο, το λουλακί της θάλασσας του νησιού μου: "Όπου να πας, όπου να δένεις και να λύνεις / θα τριγυρνάς μέσ τα στενά της Μυτιλήνης..." Το δειλινό, απίστευτα ονειρικό στο Ξενοδοχείο μας στον Άγιο Νικόλαο, στους πρόποδες του Βερμίου. Κάτω απ' το μπαλκόνι μου παίζουν οι σκίουροι, πλέουν βάρκα-γιαλό οι χήνες και οι πάπιες στον κρυστάλλινο ποταμό, που αναβλύζει κατευθείαν απ' τις πηγές της Αραπίτσας. Μέσα στο βελουδένιο σούρουπο, σε μεθούν με τη μοσχοβολιά τους οι αγριοβιολέτες και τα αναρριχώμενα τριαντάφυλλα στο περβάζι. Η θαλπωρή δίπλα στο αναμμένο τζάκι, ότι χρειάζεται κι ας είναι Μάης μήνας. Εξαίσια ψητή στα κάρβουνα, πέστροφα ποταμίσια για μένα με Ναουσέϊκο κρασί, και για τη παρέα, γουρουνόπουλο με παραδοσιακές πίτες και σπιτικούς μεζέδες. Παραδίπλα, μια κιθαρίτσα μαγεύει στα επιδέξια χέρια του περαστικού "μουζικάντη"... Αργότερα, περασμένα μεσάνυχτα μα ύπνος δε σε παίρνει καθώς τ' αηδόνια της ρεματιάς ξεκινούν μελωδίες του έρωτα και ψαλμούς βυζαντινούς θαρρείς! Του Αλεξάνδρου η Χώρα... Στα νότια του Αλιάκμονα, στη "Μακεδονίδα γη" του Ηροδότου, στους πρόποδες του "Μακεδονικού όρους Πιέρια", οι Αιγές ακόμα γράφουν και θα γράφουν ιστορία. Νάμαστε και μεις, οι "ταξιδευτές" της Λεσβιακής Παροικίας, ανάμεσα στα μνημεία της παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Με μάτια ορθάνοιχτα και καρδιά πάλουσα στους γρήγορους ρυθμούς της αναμονής που εγκυμονεί ικανοποίηση της λογικής και του συναισθήματος. Ο αρχηγός μας, έχει φροντίσει να έχουμε στη Βεργίνα, πολύμαθη, με άρτια επιστημονική κατάρτιση ξεναγό για να "βιώσουμε" κι όχι απλά να αγγίξουμε οπτικά, την ιστορία του Μακεδόνα βασιλιά Φιλίππου Β. Τα ευρήματα του Ανδρόνικου από την ταφική συστάδα του βασιλιά, σου προξενούν ρίγος. Σκοτίζεται στιγμέςστιγμές ο νους, βαραίνει το βήμα, ξεχνάς να πάρεις αναπνοή, τεκμηριώνοντας με τον πιο κυρίαρχο λόγο και τρόπο, τον πολιτισμό των Μακεδόνων. Του ακριτικού ελληνικού φύλου, που έκανε τον ελληνικό πολιτισμό, λαχτάρα και όραμα των λαών της οικουμένης... Το κουβάρι της μνήμης ξετυλίγεται στο χώρο, μέσα απο την προδιαγεγραμμένη πορεία και την αλληλουχία των ενοτήτων. Κάτι για το Μουσείο τούτο, που δέχεται τα δισταχτικά μας βήματα και τις σιγανές λαλιές μας, σαν από φόβο μη ξυπνήσουμε τα αναπαυόμενα στους αιώνες, πνεύματα τρανών Μακεδόνων- Ελλήνων... Ήρθε λοιπόν τούτο το κτίριο-κέλυφος και με παραδειγματικό σεβασμό στα μοναδικά ευρήματα, τα αγκάλιασε γύρω-τριγύρω χωρίς να μετακινηθεί τίποτα, σε ένα πρωτότυπο πείραμα που το θαυμάζεις. Παρατηρείς τα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου και κλιματισμού, τις λιτές διαχρονικές εκθεσιακές φόρμες με ουδέτερα μοντέρνα υλικά, που ανταποκρίνονται στις πιο απαιτητικές προδιαγραφές. Ότι καλλύτερο διαθέτει η σύγχρονη διεθνής τεχνολογία στο τομέα της μουσειογραφίας. Ο χώρος πολυδιασπάστηκε, και δημιουργήθηκε το στοιχείο της έκπληξης, συνδαυλίζοντας το ενδιαφέρον. Το σκοτάδι που βασιλεύει στα ενδότερα, γεννά δέος. Κάνει τις φωνές να γίνονται ψίθυροι και υποβάλλει την ατμόσφαιρα της χώρας των νεκρών. Μα τούτοι οι νεκροί, το ξέρεις το αισθάνεσαι πως είναι οι δικοί σου αγαπημένοι και δε φοβάσαι. Μόνο που θλίβεσαι, γιατί σου λείπουν στους αιώνες κι ας μην τους άγγιξε το βλέμμα σου ποτέ... Το Μουσείο-Μαυσωλείο, αφιερωμένο στη μνήμη του Φιλίππου Β, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου και στο νεαρό του βλαστάρι Αλέξανδρο Δ, το γιο της μελαχρινής Ρωξάνης που δε πρόλαβε να ζήσει ζωή πριγκιπική. Οι δολοπλόκοι φονιάδες κατέβασαν άδικα μάνα και γιο στον Άδη, όπως και το βασιλιά πατέρα και παππού... Καθώς περιπλανιέμαι ανάμεσα στους θησαυρούς, τις ταφικές αίθουσες, τις εκπληκτικής τέχνης τοιχογραφίες, αφήνομαι συνειδητά στο προστατευτικό και καλά μελετημένο ημίφως, και θαρρώ πως ζώ μνήμες από το πραγματικά ένδοξο παρελθόν ιδωμένες με τη ματιά του σήμερα. Οι θησαυροί, δίπλα στους τάφους που τους περιείχαν. Εκθαμβωτικός ο χρυσός των περίτεχνων στεφανιών, των χρηστικών αγγείων. Από πανάξια χέρια σφυρηλατημένα τα όπλα, οι θώρακες, οι περικεφαλαίες, οι άφθαρτες περικνημίδες, τα όργανα του πολέμου. Ο χρυσοποίκιλτος θρόνος, το αλαβάστρινο κρεβάτι του Φιλίππου με τα στολίδια του ελεφαντοστού, εκεί που ξάπλωνε τις γυναίκες που αγάπησε και τις άλλες που οι ανάγκες και το στρατηγικό καθήκον πρόσταζαν να πάρει... Και παραδίπλα... οι στάχτες του, και τα θρυψαλιασμένα απ την ταφική φωτιά, αγαπημένα του αντικείμενα. Και πώς, ολόκληρος ο Μέγας εκείνος Φίλιππος, ο βασιλιάς των Μακεδόνων χώρεσε μέσα σε κείνο το ελάχιστο κασελάκι, έστω και ολόχρυσο με το οκτάχτινο αστέρι της Βεργίνας στο καπάκι για να αποκαλύπτει τη βασιλική γενιά; Μα άνθρωπος ήταν και κείνος! Μια χούφτα χώμα, ένα φύσημα στάχτης στον κόσμο των σκιών. Τότε, όπως και τώρα. Μόνο που εκείνα τα ευρήματα, για να θυμίζουν και να διατρανώνουν το "αρχαίο πνεύμα αθάνατο", πάμφωτα και θερμά δίπλα στις κρύες σκιές, βασιλεύουν στημένα ολόρθα όπως στα "νιάτα" τους. Σιμά με την ώχρα και το κυανό των ταφικών τοιχογραφιών, και η πορφύρα, ζωηρό κόκκινο-βυσσινί, σα να μη πέρασε μια μέρα. Υπαινιγμός ίσως του αίματος των βασιλικών νεκρών, που σαν ήρωες αρχαίας τραγωδίας στοιχειώνουν διαχρονικά το τόπο... Λένε, πως ο θάνατος και η λήθη, είναι σκιά και απουσία χρώματος, ενώ η ζωή και η μνήμη, είναι φως και χρώμα. Βγαίνοντας στον καταπράσινο, ηλιολουσμένο περίβολο της Ταφικής συστάδας της Βεργίνας, η ζωή! 16 17

11 Παίρνω βαθιές ανάσες απ' τ' ανθισμένα δενδρολίβανα και τα κατάσπαρτα διοσμαρίνια. Πίνω παγωμένο νερό, στήνω αυτί στον ευχάριστο βόμβο της ζωής τριγύρω μου. Χαίρομαι που βγήκα από το πένθιμο ημίφως. Και χαίρομαι παράξενα δυνατά και ιδιαίτερα, που ήρθα και δρασκέλισα για λίγο τη Χώρα του Αλεξάνδρου. Τη δική μας χώρα του δικού μας ανθρώπου. Του αθάνατου στρατηλάτη και βασιλιά! Και πιο πολύ ακόμα, ένοιωσα χαρά που μπήκα στο παλάτι του Φιλίππου. Είδα τα έργα των χειρών του και το μέγεθος της προσφοράς του στην ιστορία μας. Προσάρμοσα τα μάτια μου μες τα δικά του μάτια τα σβησμένα, της χρυσής του μάσκας. Πλησίασα την αστραφτερή βιτρίνα, κι ακούμπησα κρυφά τα τρία μου δάχτυλα πάνω στη πανοπλία του, προς το μέρος της καρδιάς. Και ψιθύρισα "ευχαριστώ"! Που υπήρξες βασιλιά μου, που μας έδωσες τέτοιο πολιτισμό, που μας έδωσες τέτοιο γιο! Και που και κείνος μας έδωσε τέτοια ιστορία, τέτοια περηφάνεια, για το ποιοι είμαστε και τι μπορούμε να κάνουμε, λίγο παραπίσω απ' τα δικά του βήματα. Που τα ζηλεύουν ως τα σήμερα γείτονες παρακατιανοί και αμελητέοι... Σαν τάμα ήταν τούτη η ξενάγηση στη Βεργίνα του Φιλίππου και του Αλεξάνδρου, που δόξα και τιμή μεγίστη, δε θα νοιώσουν ποτέ τη μοναξιά που φέρνει η λήθη.. Από το...παρασκήνιο! Τούτο το ταξίδι-εκδρομή, είχε όλα τα καλά στον "τρουβά" του, και ο καιρός δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Ξεκινήσαμε με λιακάδα υπέροχα... Ελληνική! Ανεκτή η ζέστη, για να στολιστούμε και τα... εκδρομικά μας καλοκαιρινά. Ύστερα, όλα τα στοιχεία της φύσης, αποφάσισαν να μας συνοδέψουν, πηγαιμό-ερχομό. Τα χιονισμένα βουνά μπροστά μας, αέρας που... σταματούσε βαπόρι, και μια ομίχλη τόσο πυκνή, που την έκοβες με μαχαίρι. Κρύο διαπεραστικό, μα ξαφνικά και πάλι λιακάδα ολόχρυση. Και μεις, ωραία βολεμένοι στο πούλμαν το πεντακάθαρο, με έναν οδηγό προσεχτικό, ευγενικό, επαγγελματία στα πάντα. Μπράβο και στην Εταιρία, με την οποία συνεργάζεται για τις εκδρομές της Λ. Π. και στο Δ.Σ., που δε θα διακινδύνευε την ευχαρίστηση της ομάδας ούτε στην παραμικρή λεπτομέρεια. Δίπλα μου, η εξαιρετική κ. Κική, η γλυκιά μανούλα της Ειρήνης Βεκρή, εμπλούτιζε το σημειωματάριο του μυαλού μου με τις αφηγήσεις της, από ανθρώπους και τόπους της Μυτιλήνης, του "μια φορά κι έναν καιρό..." Μέχρι και συνταγές διαλεχτές μου "υπαγόρευσε", όπως τη σάλτσα με ξύδι και... καραμελωμένα ντοματάκια! Αν ήξερε πόσο ανίδεη είμαι σε τέτοια, σίγουρα με τη καλοσύνη της, θα μου την έφερνε έτοιμη στο... ταπεράκι! Εδώ γελάμε... Αχ, τα τραγούδια της Καίτης, απο Αττίκ μέχρι Πάριο με τη γεύση της γλύκας στα χείλη και χίλια μύρια μαγεμένα ονείρατα στη σκέψη. Εκείνη, το "λάλον ύδωρ" σε όλη τη διάρκεια της εκδρομής. Το πρωί... "καλημέρα τι κάνεις νάσαι πάντα καλά" και το απογευματάκι η ταιριαστή προτροπή για το ευλαβικό "Φως ιλαρόν". Γέλιο ασυγκράτητο με τα περίφημα ανέκδοτα του Αλέξη Μάλλια, και με... υποβολέα τη Χάϊδω κάποιες φορές. Σπουδαίο να είναι στη παρέα τέτοιοι άνθρωποι, που ενεργοποιούν το δικό τους εσωτερικό φώς, όταν οι "μπαταρίες" των άλλων αρχίζουν να πέφτουν. Πολύτιμος οργανωτής και άψογος διαχειριστής κάθε κατάστασης, ο Θόδωρος Πλατσής, μας έδωσε και στιγμές αξέχαστες με το πηγαίο χιούμορ και τον αυθορμητισμό του που σκλαβώνει. Τελικά, κανένας Σύλλογος και κανένας πρόεδρος μόνος του, δεν μπορεί να εξασφαλίσει την επιτυχία μιας δράσης με μαγικά τερτίπια. Όσο και αν διευκολύνουν τα σαγηνευτικά τοπία, η ομόνοια της παρέας, το σκηνικό της χαλάρωσης και το ψυχανέμισμα της ιστορίας, του μύθου και του ρομαντισμού, λίγο θέλει να "κατέβει η καπάντζα", αν δε τη συγκρατήσουν κι άλλα χέρια δυναμικά, αφού η ζωή έτσι κι αλλιώς, τραβά την ανηφόρα. Το Διοικητικό Συμβούλιο δίπλα στην πρόεδρο του, "έδωσε ρέστα" για επαγρύπνηση, ενδιαφέρον, ευθύνη και συνέπεια: Λάμπης Ηλιόπουλος, Άννα Σασιάκου, Ειρήνη Βεκρή, Νατάσα Σαμαρέλλη- Τζερμιά ψηλά στις επάλξεις της ανιδιοτελούς προσφοράς. Φίλοι μου, ευχαριστώ σας όλους, που κάνατε την εμπειρία μου μαζί σας, απ' τις πιο ηλιοστάλαχτες ποτέ και... ας μην είχε ήλιο τις περισσότερες φορές! Όταν η βροχή μας νανούριζε απαλά, σχεδόν ερωτικά στο δρόμο της επιστροφής, μόνο ένας στίχος απ' τα αγαπημένα τραγούδια του υπέροχου πατέρα μου ήρθε απρόσμενα σα χάδι στο μυαλό μου: "Τώρα βρέξε όσο θες / είναι τόσο συμπαθές...". *Η Ντόρα Πολίτη είναι δημοσιογράφος Κωνσταντινούπολη 7ήμερη εκδρομή από 22 έως 28 Οκτωβρίου 2015 Κόστος το άτομο 430 (Σύνολο ατόμων 30) Η εκδρομή περιλαμβάνει: Μεταφορές με τελευταίας τεχνολογίας κλιματιζόμενο πούλμαν - Δύο διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχείο στην Ξάνθη με πρωινό - Τέσσερις διανυκτερεύσεις σε κεντρικό ξενοδοχείο της πλατείας Ταξίμ της Κωνσταντινούπολης, με πρωινά και ένα γεύμα καθημερινά σε επιλεγμένο εστιατόριο. Εκδρομές - Περιηγήσεις - Ελληνόφωνος ξεναγός - Αρχηγός - Συνοδός του Συλλόγου μας - Αστική Ασφάλεια Ταξιδιού. Δηλώσεις πληροφορίες: Θ. Πλατσής, τηλ

12 Παλιές Λεσβιακές Σελίδες Παλιές Λεσβιακές Σελίδες «Σκέψεις γύρω στην ποίηση της γενιάς του '40» Θα ήταν σκόπιμο να τονιστεί εξ αρχής, ότι καμία λογοτεχνική γενιά δεν μπορεί να περιορισθεί στα στενά όρια μιας δεκαετίας. Όπως π.χ. παληοί δουλευτές του στίχου εξακολουθούν να ταλανίζουν την ποίησή μας, ενώ άλλοι δεν έπαψαν να ανανεώσουν, εσωτερικά εννοώ, την έκφραση και την υποβλητικότητα του ποιητικού λόγου Νίκος Παππάς, Ρίτα Μπούμη, Γιάννης Ρίτσος, Νικ. Βρεττάκος, Οδ. Ελύτης, Μήτσος Λυγίζος κ.λ.π. και να βρίσκωνται ανανεωμένοι πάντοτε, στις επάλξεις των ρευμάτων της εποχής αγγίζοντας και ικανοποιώντας καίρια με τα μαγικά δάχτυλα της σίγουρης τέχνης των, τα προβλήματα και τις αισθητικές απαιτήσεις της τρέχουσας πραγματικότητας. Από την άποψη της Τέχνης, εκείνο που παίζει πρωταρχική σημασία νομίζω, είναι η ειλικρίνεια και η γνησιότητα, στην έκφραση, ανεξάρτητα από διαχωρισμούς σε γενιές, ή σε κλίκες, που είχαν γίνει μια άλλη πληγή, η μεγαλύτερη ίσως της λογοτεχνίας μας, τα τελευταία χρόνια. Στην κατατρεγμένη απ τα δραματικά του πολέμου γεγονότα, γενιά του 40, που ζυμώθηκε με τους καπνούς και τα αιματοκυλίσματα του πολέμου, χαράκτηκαν ζωηρά τα ίχνη μιας εφιαλτικής αγωνίας, που όσο και να το θελήσουμε, δεν φεύγουν εύκολα από πάνω της. Αν θέλαμε να την χαρακτηρίσουμε - κάπως σχηματικά, θα την λέγαμε, η γενιά της σκεπτικής αισιοδοξίας. Είναι η γενιά, που αναζήτησε τον άνθρωπο. Γι αυτό παρέμεινε, αναπόφευκτη, η Γράφει ο Μήτσος Τσιάμης διάσταση της προσωπικότητας, σε πολλούς απ όσους έζησαν τα δραματικά του πολέμου και της εποχής γεγονότα. Και έχουν γι αυτό εμπλουτιστεί με μια πολύτιμη εμπειρία, σχετικά με την αξία της ζωής, την αναβαθμολόγηση της, μιας καινούργιας ζωής, που την οραματίστηκαν απαλλαγμένη απ το ζοφερό φάσμα ενός νέου πολέμου. Πράγμα, που δεν τόνοιωσαν όσο θάπρεπε οι αμέριμνοι εστέτ της γενιάς του 30. Γι αυτό κι εξακολουθούν οι πιότεροι απ αυτούς, να βλέπουν με κατακριτική συχνά επίφυλαξη, τα επιτεύγματα των νεότερων γενιών, μετά του 40. Δεν κατανοούν, ότι πρέπει να παραχωρήσουν τη θέση τους στους νεώτερους, αισθάνονται πραγματική δυσκολία στη σκέψη ότι θάπρεπε εύσχημα να αποσυρθούν. Δεν παραγνωρίζουμε φυσικά τη θετική συμβολή της κυρίως στην πεζογραφία και βέβαια και στην ποίηση, και δεν υπάρχει εξ άλλου αμφιβολία ότι έδωσαν ότι είχαν να δώσουν. Όπως παρατήρησε κάποτε με πολύ οξυδέρκεια ο κριτικός κ. Γ. Βαλέτας, ο διαχωρισμός σε γενιές, είναι χωρίς βαθύτερη σημασία και δεν εξυπηρετεί ουσιαστικά τίποτα στην Τέχνη. Εκείνο που πρωτεύει είναι η συνέχεια, που αποτελεί ένα συνδετικό κρίκο που συντηρεί τη συνύπαρξη ανάμεσα στους παληούς και τους νέους, και η αλληλεπίδραση που είναι νόμος ιστορικός. Δεν θα ήταν άσκοπο να επαναλάβουμε εδώ, αυτά που ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος είπε πολύ ωστόσο σωστά κάποτε, μιλώντας εξ αφορμής της γενιάς του 30. «Οι Έλληνες συγγραφείς θα παραμείνουν συγγραφείς των πρώτων τους βιβλίων». Υπάρχουν βέβαια κι οι εξαιρέσεις. Κι αυτό συμβαίνει κυρίως στην ποίηση. Ο Γιάννης Ρίτσος, ο Ν. Βρεττάκος, ο Νίκος Παππάς και η Μήτσος Λυγίζος, όπως αναφέραμε, που δεν ανήκουν οργανικά στη γενιά του 40, ωστόσο επηρεάζουν και επηρεάζονται με τα γύρω τους γεγονότα. Ζουν το ρυθμό και το πνέυμα της εποχής των, έχουν υποστεί, σαν ευαίσθητοι δέκτες, ένα είδος αυτεμβολιασμού απ τα ρεύματα της μεταπολεμικής μας ζωής. Μπορούμε ακόμη αδίσταχτα να πούμε πως η ποίηση των τελευταίων ετών, πάει να παγιωθεί από την άποψη του προσανατολισμού, σε έκφραση και περιεχόμενο, να δημιουργήσει μια φόρμα, όχι βέβαια με τη στενή έννοια που είχε στην προπολεμική της εμφάνιση, σ ένα καλούπι στατικό και μονότροπο εξωτερικά, χωρίς προέκταση, βαθύτερη εσωτερική, αλλά με το ζωογόνο και εκστασιακό αναρρίπισμα, μιας δημιουργικής ανανεωτικής ενοραματικής ενατένισης, πλατειάς και πανανθρώπινης, με τη φιλοσοφική σημασία της λέξης, μπροστά στα σύγχρονα προβλήματα. Πηγαίνουν ολοένα σε βάθος και πλάτος μέσα στην καλλιτεχνική συνείδηση των άξιων δημιουργών, που σε τελευταία ανάλυση, τείνουν σε μιαν ενιαία κατεύθυνση των άνθρωπο - πρόβλημα. Και είναι αρκετά παρήγορο, γιατί σ αυτό το σημείο ακριβώς, οικοδομείται με πλούσια και συνθετικά έργα, ένας πολύπλευρος πίνακας, που θα θεμελιώσει τις βάσεις, για να υψωθεί κατακόρυφα, μ αισιοδοξία και τόλμη το νέο ποιητικό οικοδόμημα, που ο γνήσιος ανθρώπινος αντίλαλος, της πολυφωνικής ενδότερης μουσικής του, θα ηχήσει με γενναιότητα, σ όλα τα πλάτη και τα μήκη του κόσμου, απ τους άξιους δημιουργούς. Και γι αυτόν ακόμα το λόγο οι νεώτερες γενιές, αρχίζοντας από τη γενιά του 40, που την παίρνουμε εδώ σχηματικά μόνο και οριακά, χωρίς άλλην διαχωριστική σημασία, έχουν επωμισθεί μεγάλες ευθύνες, κι αυτή είναι η κυριώτερη ίσως αιτία που ο ποιητικός λόγος προβληματίζεται ακόμα, αναζητεί και ανιχνεύει, το θολωμένο γύρω ορίζοντα, ωσότου φεγγοβολήσει οριστικά με τους προβολείς των ανήσυχων και αποκαλυπτικών έργων τους. Με τις ως τωρα καταβολές τους οι ποιητές της γενιάς του 40 που δεν είναι ούτε λίγες ούτε «ασήμαντες», μας παρέχουν σταθερά, την αισιοδοξία και τη βεβαιότητα για ένα ποθητό, θετικό, αντιπροσωπευτικό αποτέλεσμα. Θα μπορούσα εδώ ενδεικτικά και πάλι να αναφέρω μερικά μόνο ονόματα, αντιπροσωπευτικά μιας γενναίας και άξιας προσπάθειας που έχει κάνει κι όλας πολλά βήματα μπροστά. Ο Σαράντος Παυλέας, ο Τάκης Σινόπουλος, ο Γ. Κότσιρας. Ο Άρης Δικταίος, ο Τάσος Λειβαδίτης, ο Γιάννης Δάλλας, ο Κρίτων Αθανασούλης, ο Γ. Γεραλής, ο Ιάσων Δεπούντης, ο Δημήτρης Δούκαρης, ο Κώστας Στεργιόπουλος, και πολλοί άλλοι, η ομάδα της Θεσσαλονίκης, ο Πάνος Θασίτης, ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ο Κλείτος Κύρου, ο Τάκης Βαρβιτσιώτης, ο Γ. Στογιαννίδης κι άλλοι. Όλες οι μετά το 40 γενιές είναι γεγονός, βρίσκονται πιο κοντά στον άνθρωπο κι όταν ακόμη ιστορούν την προσωπική τους ψυχική περιπέτεια, ο τόνος τους παίρνει έναν καθολικώτερο χαρακτήρα, μια πλατύτερη απήχηση διευρύνει τα αισθήματα τους. Η νέα μας ποίηση, άνοιξε τα παράθυρα διάπλατα προς τον συνάνθρωπο. Έφερε αυτό το ρίγος που ανανέωσε τον ποιητικό λόγο, και προσανατολίστηκε προς νέους ορίζοντες, πήρε έναν οικουμενικό χαρακτήρα, σε ουσία και νόημα, άνοιξε τη λεωφόρο για να κατακτήσει το διάστημα μιας καινούργιας συγχρονισμένης ποιητικής δημιουργίας. Και παρ όλο ότι η παιδεία δεν ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στις ανάγκες 20 21

13 και της απαιτήσεις της σημερινής εποχής, δεν κατάφερε να προσαρμοστεί ακόμα απόλυτα στα ρεύματα του καιρού μας και πισωδρομεί γλωσσικά ασυγχώρητα, μ όλα τα συνακόλουθα της ολέθριας αυτής τακτικής, υπάρχει η παρήγορη ελπίδα, η συγκινητική πρωτοβουλία από πολλούς φιλοπρόοδους νέους, οι οποίοι με το ευγενικό πείσμα της νεανικής τους ορμητικότητας και το πάθος για μιαν αληθινή πνευματική αναγέννηση (εννοώντας πάντα την Τέχνη) τους βλέπει κανείς ανεβασμένους όρθιους κι αποφασιστικούς στα προπύλαια της ζωής, ν αγωνίζωνται με μαχητικότητα, για την κατάκτηση της νέας έκφρασης του ποιητικού λόγου. Σ αυτούς άλλωστε στηρίζοταν ανέκαθεν η αυγή του πνευματικού μας πολιτισμού. Αυτοί όπως λέμε, αποτελούνε την αυριανή ελπίδα του Έθνους. Ανεξάρτητα δε σε ποια εποχή ή γενιά κι αν ανήκουν, ο δημιουργός, ποιητής ή πεζογράφος, καταγράφει με όσο γίνεται βαθύτερη διείσδυση τις ανησυχίες και τα προβλήματα της εποχής του, με οποιαδήποτε έστω τεχνοτροπία ανατέμνει σε βάθος και πλάτος, με το στιλέτο της λυρικής φαντασίας του, τη γύρω πραγματικότητα, που δεν έχει άλλον προορισμό παρά να μετατρέπει σε καλλιτεχνική δημιουργία το άγχος που κατέχει το σύγχρονο άνθρωπο. Από την άποψη τούτη η γενιά του 40 βρίσκεται στις επάλξεις της προσπάθειας για ένα δημιουργικό αποτέλεσμα, που με τη στάση της απέναντι στη ζωή και τα έργα της, άρχισε κιόλας να δικαιώνει με τη μεγαλειώση αποστολή της, την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο μόνο η γενναία κριτική επισκόπηση των πνευματικών προβλημάτων μας, και η ορθή και τολμηρή ανατομία στο σύγχρονο πολιτικό λόγο, θα μας οδηγήσουν σε ευρύτερες προοπτικές, που ξανανοίγουν διάπλατους δρόμους, που χαράζει με την αποστολή της η ποίηση και αποτελεί μια ζωντανή και πολύτιμη συνεισφορά, ένα φωτεινό προδρομικό σημάδι, στην ανανέωση και την αναδημιουργία του έντεχνου λόγου στη χώρα μας. Από το βιβλίο «Η ποίηση και η εποχή μας», Μήτσος Τσιάμης, Αθήνα Μακρύ Γιαλός (φώτο.: 1950, Αδελφοί Χουτζαίου) Εικόνες και όνειρα... Γράφει η Ελένη Κονιαρέλλη - Σιακή Ρίξε μια ματιά τριγύρω. Άφησε το βλέμμα σου να αγκαλιάσει την ασημωμένη ακτή και τη γαλήνη της θάλασσας. Ακολούθησε το τρέξιμο του ελαφιού στο ταξίδι του στο δάσος, κλείνοντας στην αδέσμευτη ψυχή του, τη δική σου αιχμάλωτη ψυχή. Κοίταξε τον ουρανό με το χρυσό διάδημα του ήλιου στο γαλάζιο του μέτωπο. Έχει τη λάμψη του ευλαβικού καντηλιού και της νιογέννητης φλόγας. Ζωγράφισε τα όνειρα σου με τα χίλια χρώματα των λουλουδιών που συναντάς στο δρόμο σου, επάνω στις θολωτές καμάρες των βράχων, για να μείνουν εκεί ανεξίτηλα στο χρόνο, και να μπορείς να έρχεσαι να τα αγκαλιάζεις όταν σε προσπερνούν οι ελπίδες, απομακρύνονται, χάνονται, και ύστερα σβήνουν μέσα στα μάτια σου. Άγγιξε τον ουρανό. Μπορείς! Αρκεί να υψώσεις στο Θεό τα χέρια. Θα δεις ότι οι παλάμες σου θα γεμίσουν αστέρια χρυσά και η μακρινή σελήνη θα κουρνιάσει στα στήθια σου, και θα νιώσεις ότι ξαφνικά έγιναν κόκκινα τα όνειρα σου και πολλά, πολλά και μεγάλα και ευρύχωρα. Θα δεις ότι και οι άγρυπνες πέτρες άνθισαν κι αυτές και σαν από θαύμα ψιθυρίζουν, μιλούν και γελούν μεταξύ τους, και τα λουλούδια τους τεντώνουν το πρασινωπό κορμί τους για να ακουμπήσουν το ένα επάνω στο άλλο, και γεύονται το ερωτικό παραμύθι της άνοιξης, μηδενίζοντας το χρόνο και ερμηνεύοντας την αιωνιότητα της αγάπης. Νιώσε το απαλό αεράκι! Περνά βιαστικά ανάμεσα από τα κλαδιά των δέντρων και λούζεται στην πάχνη τους. Ύστερα, καθαρό και μυρωμένο, σφυρίζει πονηρά στις καλαμιές, ανεβαίνει ψηλά, ανταμώνει στου ουρανού το γαλάζιο τα λυτά μαλλιά του ήλιου κι εκεί λουφάζει και μένει ακίνητο... Κοίταξε μπροστά σου ένα καβούρι πόσο όμορφο είναι. Η παραλία έχει ζεσταθεί πολύ κι αυτό παραπατώντας από φόβο και ντροπή, χώθηκε γρήγορα στη μασχάλη της. Από εκεί χαιρετά κουνώντας αδέξια τις δαγκάνες του, εκείνο το πλοίο στα βαθειά με τα καφετιά φουγάρα, που αργά-αργά κόβει στα δύο την αρυτίδωτη θάλασσα, γράφοντας στο νερό με τη λευκή κιμωλία του αφρού του, γρίφους και παράξενες ιστορίες για σκουριασμένες άγκυρες, για αγριεμένους ωκεανούς, και για το δάχτυλο του θανάτου, που δείχνει από τον ουρανό στο τέμπλο του βυθού ανθρώπους ακίνητους. Το καβούρι πήδησε βιαστικά έξω από τη μασχάλη της ζεστής παραλίας, κι έτρεξε να κρυφτεί κάτω από τα γκρίζα φύκια της θάλασσας. Πόσο φοβήθηκε... Το δάχτυλο του θανάτου είναι αιχμηρό κι έχει στην άκρη του αίμα, που κάνει σκληρούς τους ανθρώπους^ και την ανάσα λιγοστή. Σήκωσε το κεφάλι ψηλά, ανάσανε βαθειά, και κράτησε δικιά σου όλη τη δροσιά που κατηφορίζει στον καταπράσινο λόφο. Αυτή η ανάσα σου ανήκει. Δεν μπορεί κανείς να σου τη στερήσει... Μόνο ο Θεός. Τώρα που είναι δική σου φρόντισε να μείνει δυνατή και ελεύθερη, παραμυθία αστείρευτη, διψασμένη για άπλετο φως, θαρραλέα στον ερχομό της μαύρης παλάμης της μοίρας. Πρόσεξε αυτά τα δύο περιστέρια στην κοιμισμένη στέγη του γκρεμισμένου σπιτιού. Το ένα ακολουθεί τα φτερουγίσματα του άλλου. Ζητά επίμονα την αγάπη του και όσο δεν του τη δίνει, γίνεται πιο επίμονο και πιο πιεστικό. Εξαργυρώνει την αγάπη για ένα άγγιγμα, μια ζεστή 22 23

14 ερωτική επαφή, μια ολοκλήρωση, μια δυνατή ευτυχία που κάποιες φορές δεν την αντέχεις. Όμως τη ζεις με απληστία, ζώντας έναν απίστευτο κατακλυσμό στην καρδιά μια πρωτόπειρη εμπειρία, που θαρρείς ότι είναι η πρώτη αληθινή αγάπη στη ζωή σου, και ας έχουν προηγηθεί και άλλες, ίσως και ωραιότερες, που έρχονται και φεύγουν σαν κοφτερές θύμισες που σκοντάφτουν και σταματούν σ' αυτήν την τελευταία. Τώρα, τα δύο περιστέρια κάθονται στη στέγη, το ένα δίπλα στο άλλο, κουρασμένα και αμήχανα να κοιτάζονται και να τιτιβίζουν σιγανά. Μήπως θέλουν να σου πουν, ότι η αγάπη και ο έρωτας, είναι αστείρευτες πηγές ζωής και χαράς; Είπα να ρίξεις μια ματιά τριγύρω. Σε βοήθησα να δεις όσα είδες, και να πειστείς ότι υπάρχουν στη ζωή, εκτός από τα ψηλά και απότομα σκαλοπάτια που δυσκολεύεσαι να τα ανεβείς, και συχνά κατρακυλάς επικίνδυνα όταν θελήσεις -χωρίς σύνεση- να τα κατεβείς,... και άλλα πράγματα όμορφα, φωτεινά και παρήγορα, που τα προσπερνάς βιαστικά και αδιάφορα γιατί συνέχεια τρέχεις, γιατί πρέπει να προλάβεις να σταθείς σωστά σ' εκείνα τα πέτρινα σκαλοπάτια, αλλά πρέπει και να γλιτώσεις στο πέρασμα σου από εκείνους τους ανοιχτούς λαίμαργους γκρεμούς, που χάσκουν συχνά μπροστά σου. Για όλα σε κυνηγά το πρέπει. Παντού και πάντα ακούγεται η ηχώ από ένα τρεχάτο «πρέπει», που άσκοπα πολλές φορές κυνηγάς, ενώ νιώθεις ότι είναι πιο έξυπνο, σκόπιμα να μην το προλάβεις και να το αφήσεις να χαθεί. Να γράψεις σε ένα χαρτί, όλα αυτά τα αθέατα που ακολουθούν τον ειρμό και τον χτύπο της καρδιάς, και που με τα μάτια κλειστά τα ονειρεύεσαι και τα βλέπεις μπροστά σου... Είναι φλόγα αναμμένη που δε σβήνει ποτέ η «ανάγκη», οι άνθρωποι να μην πάψουν να ονειρεύονται, αλλά γαντζωμένοι στον άνεμο της ελπίδας να επιμένουν να αναζητούν ένα καλύτερο «αύριο». Είναι φρόνιμο κι εγώ να κάνω το ίδιο... «Ακρογιάλι του νησιού μας» (ακουαρέλα Κ. Μεσσηνέζη) Ανάσταση και Λαμπρή στον παλιό Μεσότοπο Λέσβου Έχω πολλά χρόνια να κάνω Λαμπρή στο χωριό μου, τον Μεσότοπο. Έτσι αυτά που θα σας ιστορήσω είναι κυρίως ό,τι έχει μείνει στη μνήμη μου από τα παιδικά και εφηβικά μου βιώματα στο χωριό, τα πρώτα μετακατοχικά χρόνια. Χρησιμοποιώ τη λέξη «Λαμπρή» γιατί τότε έτσι τη λέγαμε. Η λέξη «Πάσχα» σπάνια αναφερόταν. Πριν προχωρήσω πρέπει να πω ότι αρκετές πληροφορίες για την Ανάσταση και τον εορτασμό της Λαμπρής τα παλιά χρόνια στον Μεσότοπο δίνει και ο Πάνος Κοντέλλης (1). Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, λίγο πριν τις 11 χτυπούσαν οι καμπάνες των δύο εκκλησιών μας, της Παναγίας και του Αγίου Δημητρίου, για να ειδοποιήσουν τους χωριανούς να ετοιμαστούν. Τα ρολόγια εκείνα τα χρόνια ήταν σπάνια και το ρόλο τους σε πολλές περιπτώσεις είχαν οι καμπάνες. Τα πιο παλιά χρόνια, όπως αναφέρει και ο Π. Κοντέλλης (1) εξηγώντας και τους λόγους, το ρόλο αυτό έπαιζαν οι βρονταροί. Αυτοί ήταν εθελοντές που τη Μεγάλη Εβδομάδα αναλάμβαναν να χτυπούν τις πόρτες των σπιτιών των χωριανών για να τους ειδοποιήσουν ότι είναι η ώρα για την εκκλησία. Το έθιμο αυτό, που συνδέεται με τους χρόνους της Τουρκοκρατίας οπότε οι Τούρκοι απαγόρευαν να χτυπούν οι καμπάνες, φαίνεται ότι διατηρήθηκε Γράφει ο Αρτέμης Γιαννίτσαρος αρκετά χρόνια μετά την απελευθέρωση του νησιού μας, μέχρι τις παραμονές του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Από όσο θυμάμαι, τα χρόνια τα δικά μου είχε σταματήσει. Για τους βρονταρούς είχα ακούσει μόνο από τη μάνα και τον πατέρα μου. Εμείς τότε είχαμε στο σπίτι ένα μεγάλο επιτραπέζιο ρολόι που έπρεπε να το κουρδίζεις κάθε μέρα, για να δείχνει λίγο - πολύ τη σωστή ώρα. Τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου λοιπόν, κατά τις δέκα και μισή μας ξυπνούσε η μάνα μου εμένα και την αδερφή μου, που ήταν πολύ πιο μικρή κι ετοιμαζόμαστε για την εκκλησία. Βλέπεις δεν αντέχαμε ξύπνιοι μέχρι αυτή την ώρα. Στην τσέπη μας βάζαμε ένα κόκκινο αυγό για να το ευλογήσει ο παπάς. Παίρναμε και τις λαμπάδες που μας είχαν φέρει οι νονές μας. Αυτές ήταν από γνήσιο κερί και τις έφτιαχναν εκεί στο χωριό, με τον «τσιρουκμά», ένα εργαλείο γι αυτό το σκοπό. Αργότερα, όταν ήμουν πια έφηβος, έβαζα στις τσέπες μου και κάποια «πυρομαχικά» για το «καλό», όπως λέγαμε. Θα αντάμωνα τους φίλους μου, την παρέα μου, και θα πανηγυρίζαμε την Ανάσταση. Όλοι λίγο-πολύ είχαμε τα εφόδιά μας. Αυτά ήταν δικής μας κατασκευής, τράκες, τρίγωνα κ.λπ. Ενδιαφέρον ιδιαίτερο είχαν τα «κλειδιά» για τα οποία γράφει κι ο Π. Κοντέλλης (1). Δεν έχω 24 25

15 χώρο για να τα περιγράψω λεπτομερώς. Αλλά θέλω να πω ότι όταν ήμουν στη Μυτιλήνη, μαθητής στο Γυμνάσιο, μαζί με τ άλλα αγόρια του χωριού μου - τέσσερα ήμαστε όλα κι όλα - πήγαμε σ ένα μηχανουργείο και μας έφτιαξαν στον καθένα από ένα τέτοιο «εργαλείο-κλειδί», ανώτερο από τα κοινά «κλειδιά» των παλιών κλειδαριών, για να το χρησιμοποιούμε τη Λαμπρή. Τέλος πάντων, ας είναι. Επικίνδυνα πράγματα για τα οποία μπορεί να γράψω λεπτομερέστερα άλλη φορά. Πρέπει να ομολογήσω ότι το βράδυ της Ανάστασης ένιωθα τον εαυτό μου να διχάζεται και να θέλει να τα ζήσει όλα. Από τη μια μεριά το θρησκευτικό συναίσθημα και η αγάπη μου για τα εκκλησιαστικά δρώμενα και τις εκκλησιαστικές μελωδίες, κι από την άλλη ο εφηβικός ενθουσιασμός για κάθε τι το θορυβώδες και έντονο. Προσπαθούσα να ισορροπώ ανάμεσα σ αυτά και μάλλον τα κατάφερνα. Δεν θα πω πολλά για το βράδυ της Ανάστασης. Θέλω όμως να σταθώ σε κάποια σημεία. Εμείς, δηλ. η οικογένειά μου, κατοικούσαμε στο Κάτω Χωριό και εκκλησιαζόμαστε στην «Παναγία». Πηγαίνοντας στην εκκλησία εκείνο το βράδυ, όταν ήμουν παιδί, μου άρεσε που ήταν ολοφώτιστη και στολισμένη με τις ασπροκόκκινες κορδέλες. Το «ολοφώτιστη» είναι σχετικό γιατί τότε δεν υπήρχε ηλεκτρισμός στο χωριό. Η εκκλησία φωτιζόταν μόνο από τα καντήλια και τις λαμπάδες των πολυελαίων. Τώρα που το σκέφτομαι και νοσταλγώ αυτή την εποχή νομίζω ότι ήταν καλύτερα έτσι. Μετά το «Δεύτε λάβετε φως» και το άναμμα των κεριών και των λαμπάδων ο ιερέας με τους ψάλτες, τα εξαπτέρυγα και το λάβαρο της Ανάστασης, που το λέγαμε «η Ανάστασ», ακολουθούμενοι από τον κόσμο έβγαιναν στην αυλή της εκκλησίας. Όπως αναφέρει και ο Π. Κοντέλλης στα πολύ παλιά χρόνια γινόταν κάποιο είδος δημοπρασίας για το ποιος θα σήκωνε την «Ανάσταση» για να τη βγάλει από την εκκλησία στην αυλή και να την ξαναφέρει μέσα μετά το «Χριστός Ανέστη». Πάντα υπήρχαν ενδιαφερόμενοι επειδή αυτό το θεωρούσαν τιμητικό και γιατί ήθελαν να πάρουν τη θεία ευλογία. Στα χρόνια τα δικά μου η δημοπρασία είχε καταργηθεί αλλά παρέμεινε κάτι από αυτή. Όποιος ήθελε να σηκώσει την «Ανάσταση» το δήλωνε στους επιτρόπους και εκείνοι κανόνιζαν αυτό να γίνεται εκ περιτροπής, από λίγο ο κάθε ενδιαφερόμενος, ώστε να μην είναι κανένας παραπονεμένος. Θυμάμαι υπήρχε κι ένας δίσκος και έριχνε ο καθένας ό,τι ήθελε για τις ανάγκες της εκκλησίας. Πολλοί ήταν αυτοί που σε κάποια δύσκολη στιγμή έκαναν τάμα να σηκώσουν την Ανάσταση. Όταν ήμουν μικρός περίμενα με λαχτάρα να δω την «Ανάσταση» να βγαίνει από το ιερό. Ήταν κάτι εντυπωσιακό και πολύ όμορφο στα μάτια μου. Δεν ήταν ένα απλό λάβαρο με την εικόνα της Ανάστασης του Χριστού, όπως το βλέπουμε σήμερα στις περισσότερες εκκλησίες, αλλά ένα κομψοτέχνημα. Η εικόνα της Ανάστασης περιβαλλόταν από ένα τεράστιο στεφάνι από πολύχρωμα τεχνητά άνθη. Όχι πλαστικά, όπως είναι σε πολλές περιπτώσεις σήμερα, αλλά υφασμάτινα που τα έφτιαχναν στο χέρι. Έργα τέχνης. Παρόμοια ήταν και η «Ανάσταση» του Αγίου Δημητρίου, της εκκλησίας του Πάνω Χωριού. Νομίζω ότι οι «Αναστάσεις» των εκκλησιών μας προέρχονταν από τη Σμύρνη και αντέχουν στον χρόνο. Άκρα σιωπή επικρατούσε όταν έλεγε ο ιερέας μας, ο παπά-αρτέμης, το Ευαγγέλιο - «Διαγενομένου του Σαββάτου». Ψίθυρος δεν ακουγόταν παρά μόνο η μελωδική φωνή του, ήρεμη και υποβλητική, χωρίς μικρόφωνα και μεγάφωνα. Ούτε ένας κρότος. Όλοι περίμεναν με τα αναμμένα κεριά και τις λαμπάδες στο χέρι να τελειώσει το Ευαγγέλιο και να ακουστεί το «Χριστός Ανέστη». Τότε βέβαια μαζί με τις κωδωνοκρουσίες γινόταν ότι γίνεται παντού. Ομοβροντίες σε ποικιλία τύπων και εντάσεων. Ατμόσφαιρα πανηγυρική αλλά και «πολεμική». Ευχές, αγκαλιές, φιλιά. Ένα άλλο στοιχείο της αναστάσιμης νύχτας που έχει μείνει έντονα στη μνήμη μου από εκείνα τα χρόνια είναι το «Άρατε πύλας». Στην τελετουργία αυτή αναφέρεται με κάθε λεπτομέρεια ο Δημήτρης Νικορέτζος (2) σε ένα έξοχο κείμενό του, που αξίζει να το διαβάσετε. Στην εκκλησία της Παναγίας, στο χωριό μου, μετά το «Χριστός Ανέστη» και κάποιες ευχές ο ιερέας κρατώντας το ιερό Ευαγγέλιο, ακολουθούμενος από τους ψάλτες, τα παιδιά με τα εξαπτέρυγα, την «Ανάσταση» και όλο το εκκλησίασμα έμπαινε στον πρόναο (νάρθηκα), όπου όμως η είσοδος του κυρίως ναού ήταν κλειστή. Τότε διεξαγόταν ο διάλογος Χριστού (τον οποίο υποδυόταν ο ιερέας) και Άδη, τον οποίο εκείνα τα χρόνια υποδυόταν ο δάσκαλος Χρίστος Βουρνάζος, ευρισκόμενος πίσω από την κλειστή θύρα του ναού. Η στιχομυθία αυτή με το συμβολικό χαρακτήρα της επικράτησης της ζωής πάνω στο θάνατο έκρυβε για μένα, ως παιδί, κάτι μυστηριακό και συνάμα συναρπαστικό. Νομίζω καλό είναι να αναφέρουμε εδώ αυτόν το διάλογο γι αυτούς που τυχόν δεν τον γνωρίζουν, αφού σήμερα σε ελάχιστους ναούς τηρείται η παράδοση. Ο ιερέας χτυπώντας την πόρτα του ναού έλεγε με δυνατή φωνή: «Άρατε πύλας οι άρχοντες υμών και επάρθητε πύλαι αιώνιαι και εισελεύσεται ο βασιλεύς της δόξης». Ο υποδυόμενος τον Άδη πίσω από την κλειστή θύρα ερωτούσε: «Τις εστίν ούτος ο βασιλεύς της δόξης;». Η στιχομυθία αυτή επαναλαμβανόταν τρεις φορές. Μετά την τρίτη φορά στην ερώτηση του Άδη ο ιερέας απαντούσε: «Κύριος κραταιός και δυνατός, Κύριος δυνατός εν πολέμω, Κύριος των δυνάμεων, ούτος εστίν ο βασιλεύς της δόξης». Και μετά απ αυτό έδινε μία ελαφριά κλωτσιά στην πόρτα, η οποία άνοιγε διάπλατα κι έμπαινε στο ναό ακολουθούμενος από τους πιστούς και τους ψάλτες ψάλλοντας το «Αναστάσεως ημέρα». Ο Π. Κοντέλλης (1) στηριζόμενος στις αναμνήσεις του φιλόλογου καθηγητή Νικ. Α. Κελέση αναφέρει πως η τελετουργία του «Άρατε πύλας» στον Μεσότοπο γινόταν τα πιο παλιά χρόνια τα ξημερώματα του Μεγάλου Σαββάτου, μετά την περιφορά του Επιταφίου, χωρίς να αναφέρει τίποτα για τα πιο πρόσφατα χρόνια. Στα παιδικά χρόνια του Κελέση, αρχές του εικοστού αιώνα, η ακολουθία του Επιταφίου άρχιζε στη μία μετά τα μεσάνυχτα κι όχι νωρίς το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, όπως γίνεται σήμερα. Πάντως στα δικά μου παιδικά χρόνια, μετά τον πόλεμο του 40, αυτά είχαν αλλάξει. Πότε όμως έγινε αυτή η αλλαγή δε γνωρίζω. Τα πολύ παλιά χρόνια το «Άρατε 26 27

16 πύλας...», όπως αναφέρει ο Δ. Νικορέτζος (2), σύμφωνα με όσα λέει ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης σε σχετικό αφήγημά του, γινόταν στη Σκιάθο και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, όπως και στον Μεσότοπο, τις πρωινές ώρες του Μεγάλου Σαββάτου, μετά την περιφορά του Επιταφίου. Ίσως τότε αυτό να ήταν πανελλήνια συνήθεια, η οποία άλλαξε αργότερα μέχρι που στους περισσότερους ναούς καταργήθηκε. Τι γίνεται όμως σήμερα στη Σκιάθο δε γνωρίζω. Στο χωριό μου, πάντως, ο ιερέας μας Εμμανουήλ Καραστεφανής εξακολουθεί να τηρεί την παράδοση αυτή το βράδυ της Ανάστασης. Την περιφορά του Επιταφίου τις πρωινές ώρες του Μεγάλου Σαββάτου αναφέρει και ο Κωστής Παλαμάς στη νουβέλα του «Θάνατος Παλληκαριού». Στη θεία λειτουργία που ακολουθούσε δεν έμεναν πολλοί. Ήταν όμως αρκετοί αυτοί που έμεναν μέχρι το τέλος για να ακούσουν τα αναστάσιμα τροπάρια και τον κατηχητικό λόγο του Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Μικρός δεν άντεχα να μείνω. Όταν όμως ήμουν έφηβος χρονών, θυμάμαι που μου είπε χαμηλόφωνα ο ψάλτης μας, ο μπάρμπα-ιγνάτιος Βουρνάζος - πήγαινα και βοηθούσα στο ψαλτήρι - όταν μετά τα πρώτα αναστάσιμα ετοιμαζόμουν να φύγω: «Κάτσι Αρτέμ (η), τώρα είνι τα καλά». Κάθισα και από τότε καθόμουν κάθε χρόνο όσο ήμουν στο χωριό. Όταν γυρίζαμε στο σπίτι τρώγαμε μάλλον ελαφρά. Αυγό και κανένα κουλούρι. Δεν ξέρω τι γινόταν σε άλλα σπίτια. Εμάς μαγειρίτσα και κρέατα εκείνο το βράδυ δεν είχε το τραπέζι μας. Τη μαγειρίτσα τη γνώρισα όταν ήρθα στην Αθήνα αργότερα. Κρέας αρνίσιο είχαμε στο λαμπριάτικο μεσημεριανό τραπέζι, αλλά μαγειρευτό. Αυτό ήταν γενικό στο χωριό. Σουβλιστά αρνιά και κοκορέτσια δεν υπήρχαν. Βέβαια ο κόσμος διασκέδαζε με τον τρόπο του. Την ημέρα της Λαμπρής 10 η ώρα το πρωί χτυπούσαν χαρμόσυνα οι καμπάνες των δύο εκκλησιών μας. Καλούσαν τον κόσμο για τη «Δευτέρα Ανάστασ», έτσι τη λέγαμε τότε. Κατά τις 12 η ώρα τελείωνε η ακολουθία και γινόταν η περιφορά των «Αναστάσεων» των δύο εκκλησιών. Οι κάτοικοι του Πάνω Χωριού με την «Ανάσταση» του Άι-Δημήτρη, τον ιερέα τους, τον παπά- Μιλτιάδη, τους ψάλτες, τα εξαπτέρυγα, τα λάβαρα κατηφόριζαν προς την πλατεία. Εκεί ενώνονταν με την αντίστοιχη πομπή της εκκλησίας της Παναγίας και όλοι μαζί άρχιζαν την περιφορά. Διασχίζοντας το Κάτω Χωριό πρώτα πήγαιναν στο νεκροταφείο του Άι-Γιώργη για να μεταφέρουν το μήνυμα της Ανάστασης του Κυρίου στους νεκρούς. Εκεί γινόταν μικρή δέηση. Επιστρέφοντας πήγαιναν στην Αγία Μαρίνα μετά ανηφόριζαν στα Χωραφούδια, τα Πλακειά και το παλιό νεκροταφείο του Πάνω Χωριού, τον Άγιο Αρτέμιο. Από εκεί κατηφόριζαν πάλι και έφθαναν στο σχολείο του χωριού. Σε όλα αυτά τα σημεία γίνονταν στάσεις και ψάλλονταν ευχές και το «Χριστός Ανέστη». Μετά το τέλος της περιφοράς και την απόλυση στο σχολείο οι πομπές χώριζαν και πήγαιναν τις «Αναστάσεις» στις εκκλησίες τους. Όλη αυτή η διαδικασία για μας, τα μικρά παιδιά τότε, ήταν μια μεγάλη χαρά. Το σήκωμα της «Ανάστασης», από όσους ήθελαν, ίσχυε και εδώ όπως και το βράδυ. Τα παιδιά και τα παλικαράκια («μωρά» και «μωρέλες» τα έλεγαν αντίστοιχα τότε) έκαναν και επίδειξη με τα «κλειδιά» και άλλα «κροτούντα» μέσα. Πολλά ήταν τα κατώφλια και οι γωνίες σπιτιών που είχαν μαυρίλες από τις «κλειδιές». Οι μικροί διασκεδάζαμε πολύ με το «κατράκωμα» των κόκκινων αυγών. Το ρήμα «τσουγκρίζω» εμείς δεν το ξέραμε, λέγαμε «κατρακώνου». Φεύγαμε από το σπίτι με ένα ή δύο αυγά στις τσέπες με τη φιλοδοξία να σπάσουμε τα αυγά των άλλων παιδιών. Τα διαλέγαμε προσεκτικά, ώστε να είναι τα πιο γερά. Όχι βέβαια με το να τσουγκρίζουμε όλα τα αυγά, που είχε βάψει η μάνα μας, μόνοι μας. Αυτό απαγορευόταν αυστηρά και δε θα μας το συγχωρούσε. Έπρεπε να τα ξεχωρίζουμε, να ανιχνεύουμε κάποια σημάδια. Βέβαια αυτό ήταν πολύ δύσκολο και συνήθως θέμα τύχης. Εδώ όμως πρέπει να πω ότι κάποτε ανακάλυψα το «κουμπί» να γεννούν οι κότες μας γερά αυγά. Αυτό έγινε όταν διάβασα πως για το τσόφλι του αυγού η όρνιθα χρειάζεται ασβέστιο κι ότι αυτό το υλικό υπάρχει άφθονο στα κοχύλια και τα σαλιγκάρια. Μάζευα λοιπόν «χοχλιούς», «πατελίδες» και «σαλιάκους» - εννοώ τα άδεια κελύφη τους - όπου τα εύρισκα. Τα κοπάνιζα και τα ανακάτευα με την τροφή των πουλερικών. Ε λοιπόν, οι όρνιθες έκαναν σαν τρελές ποια να πρωτοφάει. Και τα αυγά τους είχαν ένα παχύ και πολύ γερό τσόφλι. Με το κόκκινο αυγό, λοιπόν, στην τσέπη και ψάχναμε να βρούμε αντίπαλο. Συνήθως γινόταν κάθε λίγο ο παρακάτω διάλογος: «Έλα, κατρακώνουμι;». «Για να δω τ αυγό σ. Πα τσι ένι ξ λάς;». Και γι αυτούς που δεν γνωρίζουν τα μεσοτοπίτικα: «Έλα, τσουγκρίζουμε;». «Δώσε μου να δω το αυγό σου. Μήπως είναι ξυλάς;». Ξυλάδες λέγαμε τα ξύλινα βαμμένα αυγά που μερικοί χρησιμοποιούσαν με την ελπίδα ότι μπορεί να εξαπατήσουν κάποιους. Αφού διαπιστωνόταν, όσο ήταν δυνατόν, η γνησιότητα των αυγών από τους αντιπάλους ο διάλογος συνεχιζόταν: «Τα παίρνουμι;». «Τα παίρνουμι». Κι ακολουθούσε το «κατράκωμα» κι από τις δύο μεριές του αυγού. Ο νικητής έπαιρνε το αυγό του χαμένου. Δεν ήταν γιατί μας έλειπαν τα αυγά, που είχαν λίγο πολύ όλα τα σπίτια κι όλα τα παιδιά. Ήταν η αίσθηση της νίκης και της κατάκτησης του τροπαίου. Κάποια χρονιά που είχα πετύχει ένα πολύ γερό αυγό γύριζα στο σπίτι μας κάθε τόσο με τις τσέπες μου γεμάτες σπασμένα αυγά. Η μάνα μου κάποια στιγμή αγανακτισμένη μου λέει: «Τι να τα κάνου βρε μουρόμ εϊτόσα σπασμένα αυγά; Σταμάκ σι πλιά!» Αργότερα μοίρασε όλα τα σπασμένα μου «τρόπαια» στις γειτόνισσες. Η ατμόσφαιρα την ημέρα της Λαμπρής ήταν συνήθως χαρμόσυνη σ όλο το χωριό, με γλέντια, τραγούδια και μουσικές. Ο χαιρετισμός που αντάλλασσαν οι χωριανοί ήταν το «Χριστός Ανέστη» και η απάντηση «Αληθώς Ανέστη». Αυτό το τηρούσαν για σαράντα ημέρες, δηλ. μέχρι την ημέρα της Αναλήψεως («τ Αληψίμ», όπως τη λέγανε). Η πανηγυρική ατμόσφαιρα εξακολουθούσε και τη Λαμπροδευτέρα, δηλ. τη Δευτέρα της Διακαινησίμου, όταν μάλιστα τύχαινε να γιορτάζεται μαζί και ο Άγιος Γεώργιος. Αλλά γι αυτή τη γιορτή ίσως δοθεί η ευκαιρία να γράψω άλλη φορά. Βιβλιογραφία: 1. Κοντέλλης Π.Ι Ο κόσμος ο μικρός. Τόμος Β. Μεσότοπος Λέσβου, Λαογραφικά-Ηθογραφικά. Έκδοση Συλλόγου Μεσοτοπιτών Λέσβου «Αναγέννηση». Αθήνα. 2. Νικορέτζος Δ Πήγασος δίχως φτερά. Οδοιπορίες φυγής. Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη. Αθήνα

17 Να του βάλουμε βδέλλες; Ρώτησε η γιαγιά Φανιώ. Μάνα τα μπέρδεψες... τη μάλωσε η Αμέρσα η κόρη της. Το μωρό ψήνεται στον πυρετό, τι δουλειά έχουν οι βδέλλες. Πετσέτες, βρεγμένες πετσέτες βάλτε του στις μασχάλες... φώναξε η Αρετούσα. Φλούδες από πατάτες, απλώστε στο κούτελό του, είπε η θεία Λένα, λένε ότι κάνουν καλό. Γιαγιάδες, κουμπάρες, θείες, πηγαινοέρχονταν γύρω από τον Μιχαλάκη, τον αχρόνιαστο γιο της Βασιλικής και τον γιατροπόρευαν. Το μωρό, ένα μικροσκοπικό αγόρι, με εξογκωμένο το στέρνο του στη μια μεριά, κατακίτρινο από τον πυρετό, προσπαθούσε να πάρει ανάσα. Ο γιατρός που το εξέτασε, το είπε ξεκάθαρα: «Θα πεθάνει, είναι θέμα ελάχιστων ημερών». Η δύσμοιρη μάνα δεν ήξερε τι να κάνει. Λεφτά δεν είχαν να το τρέξουν παραπέρα στις μεγάλες πόλεις, για καλύτερους γιατρούς και νοσοκομεία και ο χρόνος λιγόστευε. Έβλεπε το σπλάχνο της να αργοσβήνει και κείνης τις σκιζότανε τα σωθικά. Γονατισμένη πλάι στα στρωσίδια του, με μάτια βουρκωμένα, σήκωσε το κεφάλι της στο Θεό και τον παρακάλεσε να μην της πάρει το μωρό της. Είδε τα εικονίσματα και σηκώθηκε ν ανάψει το καντήλι. Η ματιά της έπεσε σε μια μικρή εικονίτσα του Ταξιάρχη. Ταξιάρχη μου κάνε καλά το μωρό μου κι εγώ σου τάζω να σου φέρω... σκέφτηκε, σκέφτηκε, δεν είχε τίποτα αξίας να πάει και έταξε το ένα και μοναδικό κατσίκι που θρέφανε. Θα σου φέρω Ταξιάρχη μου το κατσίκι στη Χάρη σου. Κάνε καλά το μωρό μου. Το τάμα Γράφει η Ειρήνη Βαρβαρέσου Κάθε μέρα προσευχόταν η μαύρη και ο μικρός σαν καταφάνερο θαύμα, σιγάσιγά έπαιρνε τα πάνω του. Ώσπου έγινε τελείως καλά. Άρχισε να τρώει και σε λίγο καιρό ήταν γερό και στρουμπουλό πάλι. Ο εφιάλτης είχε τελειώσει. Ο θάνατος πατήθηκε. Ο καιρός περνούσε και έφτασε η προπαραμονή, της γιορτής του Ταξιάρχη. Στον άνδρα της η Βασιλική, δεν είχε μολογήσει τίποτα για το τάμα της. Τον φοβόταν. Το απόγευμα, εκεί που έπιναν τον καφέ τους, πήρε βαθιά ανάσα και του το ξεφούρνισε. - Τιιιι; έταξες το κατσίκι στον Ταξιάρχη, για να τον φάνε αυτοί οι Χριστέμποροι; Ούτε να το σκεφτείς! - Μα Κωνσταντή μου τώρα το έταξα και το παιδί μας το έκανε καλά. - Να το ξετάξεις! Κατσίκι εγώ σ αυτούς τους χαραμοφάηδες δεν δίνω! Θα πουληθεί, για ν αγοράσουμε στάρι για το ψωμί μας. Όσο για το παιδί, ήτανε να ζήσει και έζησε. - Κωνσταντή σε παρακαλώ, θα θυμώσει ο Άγιος. - Μωρ τι μας λες; δε πα να θυμώσει... τι το θέλει το κατσίκι ο Ταξιάρχης; σάμπως τρώει παϊδάκια; Η Βασιλική κατάλαβε πως ήταν μάταιο να επιμείνει, την πήρε το παράπονο και έκλαψε πικρά. Ποτέ δεν τις έκανε το χατίρι ο άνδρας της και από την άλλη αμφισβητούσε, το θαύμα του Ταξιάρχη. Το άλλο πρωί ο Κωνσταντής, έσφαξε το κατσίκι, πήγε στην αγορά να δώσει το κρέας του και μετά θα πήγαινε για δουλειά. Σε ένα μπακιρένιο ταψί πάνω στη γούρνα, στην αυλή, άφησε το κεφάλι του ζώου και είπε στη γυναίκα του να το κάνει σούπα για την οικογένεια. Εκείνη ούτε που το κοίταξε, έβρασε πατάτες και φάγανε τα παιδιά της. Εκείνης δεν τις κατέβαινε μπουκιά. Το κατσίκι σφάχτηκε, στις 8 το πρωί περίπου. Το απόγευμα γύρω στις 6 η Βασιλική καθισμένη σε μια πέτρα κάτω από τη ροδιά, τάιζε μέσα στη χούφτα της τις κάκνες* της με ξερά κουκιά. Άκουσε ένα βέλασμα κοντά της, δίπλα της. Το άκουσε για δεύτερη φορά, γύρισε. Ο ήχος ερχόταν από το ταψί, κοίταξε πιο καλά και είδε ότι ήταν το κομμένο κεφάλι του κατσικιού, που βέλαζε. Πετάχτηκε επάνω. Ηρέμησε Βασιλική, ηρέμησε, του μυαλού σου παιχνίδι είναι, είπε μέσα της. Ανέκτησε λίγο την ψυχραιμία της και έσκυψε το κεφάλι της να κοιτάξει το ταψί. Το κεφάλι του κατσικιού βέλαζε δυνατά. Είδε τη γλώσσα του κατακόκκινη, να πάλλεται μέσα στο στόμα του και τα μάτια του γουρλωμένα την κοίταζαν. Στο σπίτι δεν ήταν κανείς, ουρλιάζοντας έτρεξε στον δρόμο. Μια κουμπάρα της που έμενε στο διπλανό σπίτι, έτρεξε κοντά της. - Έλα Βασιλική τι είναι; - Το κεφάλι, μιλάει το κεφάλι. - Ποιο κεφάλι; τίνος; - Του σφαγμένου κατσικιού, στο ταψί! - Μωρή παλάβωσες; - Μιλάει σου λέω, το άκουσα και το είδα ολοκάθαρα. - Καλά, καλά, ησύχασε, πάμε να δούμε. Με τις φωνές μαζεύτηκαν κι άλλοι γειτόνοι και μόλις κατάλαβαν τι τους έλεγε, τρέξανε προς το ταψί. Το κεφάλι ήταν γερμένο στο πλάι ακίνητο, με κλειστά μάτια και πάνω στη μπλαβιασμένη γλώσσα του, που κρεμόταν έξω από το στόμα του, ζουζούνιζαν μύγες. Έλα, έλα βρε κουμπάρα, θα άκουσες την κατσίκα του μπάρμπα Νικόλα και σου φάνηκε. Όχι, όχι ήταν το κεφάλι στο ταψί. Απάντησε η Βασιλική, σίγουρη εκατό τα εκατό. Άρχισαν να φωνάζουν όλοι μαζί, κείνη την ώρα γύρισε κι ο Κωνσταντής. - Τι χλαπαταγή είναι αυτή; τι συμβαίνει; - Να, η Βασιλική νόμισε πως βέλαξε το κομμένο κεφάλι του κατσικιού, εξήγησε η κουμπάρα και με άπληστη προσμονή περίμενε την αντίδρασή του. Ο Κωνσταντής κοίταξε την πάντρομη γυναίκα του, κοίταξε και τους γειτόνους που σιμογελούσαν κοροϊδευτικά, σήκωσε το χέρι του και χτύπησε τη Βασιλική στο πρόσωπο, λέγοντας ταυτόχρονα ότι είναι παλαβή, αλλά και με το ανόητο σκεπτικό να δείξει στους παρευρισκόμενους, ότι ήταν ο αφέντης της. Η Βασιλική δέχτηκε την προσβολή, αλλά δεν την απασχόλησε καθόλου. Το μυαλό της δεν χώραγε αυτό που συνέβη. Ήξερε ότι αυτό που άκουσε ήταν αλήθεια και δεν το έβγαζε κανείς από τα αυτιά της. Το βράδυ έφτιαξε τραχανά, τάισε τα παιδιά της, τα έβαλε να κοιμηθούν και ξάπλωσε. Ο Κωσταντής πήρε το κεφάλι του κατσικιού και το πέταξε μαζί με το ταψί στο ποτάμι και γιατί είχε βρωμίσει από το πρωί αλλά και από τα πολλά του νεύρα. Γύρισε στο σπίτι και αφού δεν του μιλούσε η Βασιλική όταν πήγε στην κάμαρά τους, τη σιχτίρισε και ξάπλωσε στο χαγιάτι. Στην άλλη κάμαρα κοιμόταν τα παιδιά. Τον πήρε ο ύπνος. Κατά τα μεσάνυχτα, άκουσε ένα μουρμούρισμα στο αυτί του. Έκανε έτσι με το χέρι του, να διώξει κατά πως νόμιζε κουνούπι. Μπέεε, μπέεεε!! άνοιξε τα μάτια του, ένα κατσίκι στεκόταν μπροστά του και βέλαζε. Ο Κωσταντής άνθρωπος πολύ ψύχραιμος, σκέφτηκε πως είχε επηρεαστεί και ότι ήταν όνειρο... *κάκνες = γαλοπούλες 30 31

18 Μπέεεε, μπέεε!! Ξύπνησε για τα καλά. Το κατσίκι ήταν μπροστά του και βέλαζε δυνατά. Με τις φωνές ξύπνησε και η Βασιλική και ακούγοντάς του έπεσε στα τέσσερα και προσευχόταν. Ο Κωνσταντής σηκώθηκε έντρομος και κάθιδρος. Το κατσίκι χάθηκε. - Βασιλική σήκω, σήκω Βασιλική, άκουσες; - Το άκουσα Κωνσταντή είναι που δεν με πίστευες και με χτύπησες μπροστά στον κόσμο. - Άστα αυτά τώρα, πάμε να ξυπνήσουμε τον ανιψιό σου, να μας πάει στον Ταξιάρχη, να κάνουμε το τάμα σου. - Μα πως Κωνσταντή; με τι; - Θα δώσουμε τα χρήματα που πήραμε από την πώληση, το ίδιο είναι. - Ας είναι... συγκατένευσε η Βασιλική. Αχάραγα χτύπησαν την πόρτα του ανιψιού τους Στάθη, ο μόνος που είχε αυτοκίνητο από το σόι. Το και το του λένε. Ο Στάθης πρακτικός άνθρωπος, κοίταξε τον Κωνσταντή. - Βρε μπάρμπα είσαι με τα σωστά σου; καλά η θειά μου, αλλά και συ; Η γυναίκα του η Αφροδίτη, που ήταν βαθιά θρησκευόμενη, τον μάλωσε. - Πήγαινε Στάθη, η θρησκεία μας είναι ολοζώντανη. - Άσε μας καημένηηη... ολοζώντανη και κουροφέξαλα, αυτά είναι για τους χαζούς. Η Βασιλική το παρακάλεσε. - Έλα βρε Στάθη μου, πήγαινέ μας να κάνουμε το τάμα, δεν είμαστε να δίνουμε λεφτά σε ταξί. - Θειά μη με διαολίζεις. Στράφηκε στον Κωσταντή. - Μπάρμπα, εγώ δεν κάνω τέτοιες παλαβομάρες νυχτιάτικα και δεν πιστεύω αυτά με τα τάματα. Άντε να πάτε στο σπίτι σας και να κοιμηθείτε να συνέλθετε, κρατήστε και τα χρήματα, φτωχοί άνθρωποι είσαστε και ότι άλλο θέλετε από μένα εκτός να τρέχω στα μοναστήρια. Ακούς εκεί βέλαζε το κομμένο κεφάλι... Άλλο που δεν ήθελε ο Κωνσταντής. Του είχε φύγει ο φόβος, το είδε ψύχραιμα το θέμα και αναίρεσε την απόφασή του να πάνε να εκπληρώσουν το τάμα της γυναίκας του και είπε: «ουφ, σιγά μάλλον ήταν όνειρο» και πήρε την κλαίουσα Βασιλική και γύρισαν στο σπίτι. Μέρες και μέρες έρημη, γύριζε τα ξωκλήσια, άναβε τα καντήλια και λιβάνιζε. Μήπως και λαφρύνει το βάρος της αμαρτίας της, αφού αθέτησε το τάμα της. Ήταν κοντά τους ένα πολύ μικρό ξωκλήσι του Ταξιάρχη και κάθε βράδυ πήγαινε και ζητούσε συγχώρεση από τον Άγιο, για κείνη και έλεος για το άνδρα της. Η Δανάη είχε ακουστά αυτή την ιστορία, αφού όταν έγινε ήταν αγέννητη. Δεν ήξερε τη ήταν αλήθεια και τη μύθος. Σαράντα εφτά χρονών γυναίκα τώρα, ζούσε με τον άνδρα της Θάσο, σε μια μακρινή επαρχία. Ο αδελφός της ήλθε να τους δει. Θα καθόταν ένα μήνα περίπου. Η Δανάη χάρηκε, γιατί αγαπούσε πολύ τον αδελφό της και γιατί πριν ένα χρόνο είχαν πεθάνει οι γονείς τους, ο ένας πίσω από τον άλλον, και είχε ανάγκη να έχει κάποιον δικό της κοντά της. Ο Μιχάλης ένας γεροδεμένος και ψημένος άντρας δυο χρόνια μεγαλύτερος απ τη Δανάη. Τίποτα δεν θύμιζε το αρρωστιάρικο καχεκτικό μωρό, που η μάνα του έταξε το κατσίκι στον Ταξιάρχη για να το κάνει καλά. Ήταν απόγευμα. Αφού μιλήσανε για χίλια δυο, τον ρώτησε τι θα ήθελε να του μαγειρέψει αύριο. - Μελιτζάνες θέλω αδελφή, μελιτζάνες γεμιστές, όπως τις έκανε η μάνα μας. - Ναι Μιχάλη μου, μελιτζάνες θα σου φτιάξω. - Εχτές την έβλεπα στον ύπνο μου... - Πως την έβλεπες; - Ήρθε λέει, να με βοηθήσει στην μετακόμιση. - Άντε τον μοναχογιό της!! ακόμα και πεθαμένη έχει την έννοια σου. Σε ποια μετακόμιση; Θα μετακομίσεις; - Όχι βρε, στον ύπνο μου το είδα. Η Δανάη τον κοίταξε με αγάπη. Ήταν χαρούμενη που τον είχε κοντά της. Είχανε τόσα και τόσα να πουν. Χωρίς να καταλάβει όμως το γιατί, έτσι που τον κοίταζε, τις φάνηκε σαν κάποιος μακρινός γνωστός. Τρόμαξε, προσπάθησε να διώξει αυτή τη σκέψη. Ήταν ο αδελφός της ο αγαπημένος. Τον ξανακοίταξε, ένιωσε, ότι σχεδόν ξαφνικά, ενοχλήθηκε από την παρουσία του. Δεν ήξερε πως να διαχειρισθεί αυτό το συναίσθημα και τα έβαλε με τον εαυτό της. Αν και κάτι το πολύ αλλόκοτο πλανιόταν στην ατμόσφαιρα, ένιωθε ένοχη για τα περίεργα συναισθήματά της. Ας είναι σκέφτηκε θα είναι από την κούραση, ή που είχε να τον δει πολύ καιρό, αλλά πάλι... άρχισε να συγκεντρώνει τα υλικά για το αυριανό φαγητό. Ο Μιχάλης βγήκε για βόλτα, γύρισε γύρω στις έντεκα, κουβέντιασε με τον Θάσο για ποδόσφαιρο. Η Δανάη έκανε πως κοιμόταν στον καναπέ για να μην ανοίξει κουβέντα. Δεν ήξερε γιατί, αλλά κάτι είχε αλλάξει, σαν να υπήρχε μια πολύ μεγάλη απόσταση ανάμεσά τους. Σαν να μην ήταν αδελφός της σαν να μην ήταν εκεί. Παράξενη βραδιά... σκέφτηκε. Ο Μιχάλης καληνύχτισε και πήγε για ύπνο. Κατά τις τέσσερις η Δανάη μέσα στο βαθύ της ύπνο, άκουσε ένα δυνατό βέλασμα. Μπεεε, Μπεεε!! ξύπνησε παραξενεμένη. Το βέλασμα ξανακούστηκε, δυνατό, εκκωφαντικό!! Μπεεε, Μπεεεε!! Πετάχτηκε αλαλιασμένη, άναψε το φως, αφουγκράστηκε, τίποτα! ησυχία! Αναρίγησε. Κοίταξε τη γάτα της, η τρίχα της σηκωμένη και τα μάτια της τρομαγμένα. Τι είναι ψιψί μου; Η γάτα έβγαλε ένα απόκοσμο νιαουριχτό και σαν σε πανικό, άρχισε να γρατζουνάει την πόρτα. Ήθελε να βγει έξω. Την άνοιξε. Το ζώο πετάχτηκε σαν σαΐτα. Ο άνδρας της κοιμόταν βαθιά, δεν πήρε είδηση τίποτα. Ξάπλωσε προσεκτικά δίπλα του, μην τον ξυπνήσει. Φοβόταν, δεν μπόρεσε να ξανακοιμηθεί. Κάτι είχε συμβεί, αλλά δεν φανταζόταν τι; Κάτι κακό την έντυνε. Σηκώθηκε βγήκε στη βεράντα. Τα σκοτάδια μόλις, μόλις άρχιζαν να αραιώνουν. Μια δυνατή μυρουδιά σαν από λουλούδια Επιταφίου την έπνιξε. Από που να έρχονταν άραγε; Στον κήπο της είχε μόνο πρασινάδες και άλλος κήπος δεν υπήρχε κοντά. Μια μεγάλη ανησυχία την κύκλωσε. Μπήκε μέσα, έφτιαξε έναν μεγάλο καφέ και κουλουριάστηκε στον καναπέ. Άνοιξε την τηλεόραση, έπαιζε ένα παμπάλαιο γουέστερν ξεθωριασμένο, έκλεισε τελείως τη φωνή και βυθίστηκε σε σκέψεις. Ενώ ξημέρωνε για τα καλά, ο Θάσος πήγε στη δουλειά του. Η Δανάη σηκώθηκε, αφού ετοίμασε το φαγητό και το έβαλε να σιγοβράζει, πήγε να ξυπνήσει τον αδελφό της κατά τις εννιά, να πιούνε τον καφέ και να αποσώσουνε τις κουβέντες τους. Πλησίασε στην κάμαρα δισταχτικά. κάτι στραγγάλιζε το στέρνο της κι ένας μυστικός φόβος την είχε κυριέψει μέσα της. Χτύπησε δεν πήρε απόκριση. Η ψυχή της βούλιαξε, σχεδόν ήξερε. Με τρεμάμενο χέρι, έπιασε το πόμολο και άνοιξε αργά την πόρτα. Μια πηχτή σιγή την υποδέχθηκε. Με την καρδιά της να χτυπάει σαν ταμπούρλο κοίταξε μέσα. Ο αδελφός της Μιχάλης κειτόταν νεκρός στο κρεβάτι του. Οι γυναίκες που τον άλλαξαν αργότερα, είδαν στο στέρνο του κάτι παράξενα μαυριδερά σημάδια. Έμοιαζαν με ίχνη, σαν από περπάτημα κατσικιού

19 Το κυπαρίσσι της Αγίας Κατερίνας Παίρνοντας το δρόμο για τη Κουλμπάρα, στο πρώτο αριστερά σοκάκι που υπάρχει, βρίσκεται το Εκκλησάκι της Αγιά Κατερίνας. Στη μικρή χωμάτινη, τότε αυλή του, ήταν ριζωμένα πέντε δέντρα. Δυο πεύκα, που τη σκέπαζαν όλη και που ήταν η ομπρέλα που προστάτευε, εμάς τα παιδιά, απ τις καυτές ηλιαχτίδες του καλοκαιριάτικου ήλιου, όταν παίζαμε ξένοιαστα εκεί μέσα. Μπαίνοντας στη πορτούλα της αυλής, αριστερά, υπήρχε μια γαζία, που την άνοιξη και το καλοκαίρι με τα κίτρινα, σαν μικρές μπαλίτσες λουλουδάκια της, γέμιζε με μοσχοβολιά όλη τη γειτονιά. Τέλος υπήρχαν και δυο πανύψηλα κυπαρίσσια, (έτσι τα βλέπαμε εμείς, τα τότε μικρά παιδιά), που από όποια μεριά της πόλης κι αν κοίταζες προς το κέντρο, μπορούσες να τα εντοπίσεις. Δίπλα στον πλαϊνό βορινό τοίχο της Εκκλησούλας και όχι περσότερο από ένα μέτρο απόσταση, υπάρχει ένα μονοόροφο σπίτι. Είναι το σπίτι όπου γεννήθηκε... κάποτε η...αφεντιά μου! Είναι πρωί. Γύρω στις δέκα. Εγώ, τότε, περίπου στα τέσσερα ή πέντε χρόνια μου, δηλαδή πριν πάω στο σχολειό, παίζω με τα παιχνίδια μου μέσα στο δωμάτιο που είναι και το κρεβάτι μου, δίπλα απ το κρεβάτι της Γιαγιάς. Το δωμάτιο είναι γεμάτο φως και ήλιο που μπαίνει από το ανοιχτό παραθύρι που βλέπει νότια, δηλαδή προς τη σκεπή της εκκλησούλας. Μια κεραμοσκεπή, που είναι μισοσκεπασμένη απ τα κλαριά των δύο πεύκων, ενώ από πάνω της, σαν δυο ακοίμητοι φρουροί, στέκουν τα δυο κυπαρίσσια, που με το ελαφρό Γράφει ο Θεόδωρος Σ. Μεσσηνέζης αεράκι, λυγάνε τις κορφές τους προς την εκκλησιά λες και σκύβουν να προσκυνήσουν τη Μεγαλομάρτυρα Αγία Αικατερίνη! Αυτά τα δυο πανύψηλα λυγερόκορμα δέντρα τα λάτρευα και τα ζήλευα. Πρώτον, γιατί είχαν το πλεονέκτημα κάθε μέρα, με το που άρχιζε να σκοτεινιάζει το φως της μέρας, καθώς ο ήλιος τραβούσε για τη δύση του, αυτά γέμιζαν από σπουργίτια και άλλα πουλιά όπως δεκοχτούρες και άλλα, που πήγαιναν εκεί να κουρνιάσουν και να περάσουν τη νύχτα τους, καλά προστατευμένα από αγέρηδες και βροχές μέσα στο πυκνό φύλλωμα τους. Το πρωί δε με το που χάραζε η μέρα κι έπεφτε Η Αγ. Κατερίνα με τα Κυπαρίσσια (πίνακας Κ.Μ. του 1955) πάνω τους το φως του λαμπερού ήλιου έμοιαζαν με φωτισμένα Χριστουγεννιάτικα δέντρα, γεμάτα λαμπερά φωτάκια καθώς ο ήλιος έκανε τις σταγόνες τις πρωινής δροσιάς, πάνω στη φυλλωσιά τους να αστραφτοκοπάνε! Τα ζήλευα δε, γιατί, παρά τα λεγόμενα της γιαγιάς μου, που μου έλεγε όταν δεν έτρωγα το φαγητό μου, «Φάτο, για να μεγαλώσεις και να γίνεις κι εσύ ψηλός σαν τα κυπαρίσσια που βλέπεις!» Εγώ το έτρωγα αλλά συνέχιζα να είμαι ένα τίποτα μπροστά σ αυτά! Πολλές φορές έμενα μόνος στη κάμαρά μου ενώ η γιαγιά πήγαινε στη κουζίνα για να ετοιμάσει το φαϊτό. Τότε παράταγα το πολύ παιχνίδι και κοιτώντας τα, άρχιζα να ονειροπολώ, έχοντας συνοδεία το γλυκό τραγούδι της Μητέρας μου, που πάντα, όταν κεντούσε ή έραβε κάτι, της άρεσε να τραγουδά με τη γλυκιά της φωνή, αυτά τα ωραία μελωδικά παλιά τραγούδια. «Μοναξιά είσαι πάντοτε μοιραία. Σκληρή καρδιά γιατί να σ αγαπήσω. Μην μου θυμίζεις τις ώρες που φύγανε, μη μου θυμίζεις χαμένες χαρές.» Έλα όμως, ότι οι όμορφες ώρες κι αν έχουν φύγει εδώ και πολλά χρόνια δεν χρειάζεται να σου τις θυμίσει κανείς! Δεν ξεχνιούνται, όπως δεν ξεχνιούνται και το σπίτι που γεννήθηκες, ή μικρή αυλίτσα του, η πάντα σκεπασμένη από μια πανέμορφη ανθισμένη πασχαλιά, ή από ένα φουντωτό γεμάτο κάτασπρα λουλούδια φούλι, ή τέλος από μια κληματαριά, που μας χάριζε μαζί με το καρπό της και απέραντη δροσιά το καλοκαίρι. Μεγάλωσα. Έφυγα απ το νησί. Σπούδασα. Εργάσθηκα. Παντρεύτηκα. Έκανα παιδιά. Απόχτησα εγγόνια. Άσπρισαν τα μαλλιά μου. Βέβαια ψήλωσα αλλά ποτέ δεν τα έφτασα στο μπόι! Αλλά πια ήμουν «λογικός» δεν τα ζήλευα αλλά δεν έπαυα να τα λατρεύω! Κάθε φορά που γυρνούσα στο νησί πήγαινα στο εκκλησάκι για να ανάψω ένα κερί στη Χάρη της αλλά πολλές φορές ένοιωθα ότι αυτό ήταν μια δικαιολογία! Πήγαινα για να ξαναδώ τους φίλους μου. Τα πέντε πανέμορφα δέντρα και να ξανανιώσω αυτή τη γλυκιά ηδονή που ένοιωθα μικρός κοιτώντας τα. Μια χρονιά, αντί να χαρώ λυπήθηκα!! Η γαζία έλειπε! Είχε ξεραθεί και τη κόψανε. Μια άλλη πάλι, πόνεσα πολύ καθώς είδα ότι ήταν κίτρινο ξερό το ένα κυπαρίσσι. Έμεναν μόνον τα δυο πεύκα κι αυτά κουτσουρεμένα αρκετά και το ένα κυπαρίσσι, αυτό που ήταν ακριβώς μπροστά στο παράθυρο της κάμαράς μου και κατά κάποιο τρόπο από μικρός το αποκαλούσα «το κυπαρίσσι μου!» Χάρηκα! Το κυπαρίσσι μου ζούσε και με περίμενε να το θαυμάζω. Έτσι άρχισα να το επισκέπτομαι πιο συχνά και να το καμαρώνω! Αλλά, δυστυχώς, φέτος μια βροχερή μέρα ένα τηλεφώνημα από την αδελφή μου, με πληροφορούσε ότι το κυπαρίσσι μου δεν άντεξε το δυνατό νοτιά και έγειρε! Ναι έγειρε σαν άνθρωπος γερασμένος που δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίσει τη ζωή. Έγειρε και έπεσε! Οι ρίζες του δεν μπόρεσαν να το κρατήσουν όρθιο και ζωντανό. Ούτε και αυτό το τσιμέντο που έχει αντικαταστήσει το χώμα της αυλής. Έπεσε και ξεψύχησε! Τι θα υπάρχει πια να θαυμάζουνε σ αυτή τη γειτονιά; Που θα κουρνιάζουν τα φτωχά σπουργίτια; Με τι κελάηδισμα θα ξυπνάνε οι γείτονες το πρωί; Μήπως με το θόρυβο από τα μηχανάκια και τις μοτοσικλέτες που έχουν γιομίσει το στενό ανώμαλο καλντερίμι; Θα φροντίσουν να φυτέψουν ένα νέο κυπαρισσάκι, ή θα ξεχαστεί κι αυτό το παλιό, το «άψυχο» όπως θέλουμε να το νομίζουμε «άψυχο», όπως ξεχνιούνται και τόσα «έμψυχα» που φύγανε για πάντα και έχουν ξεχαστεί για πάντα;!! 34 35

20 Μια κούκλα από τερακότα στην Αίθουσα 58 του Ελληνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Γράφει η Ειρήνη Βεκρή «Από τις αρχές Αυγούστου, οι Τούρκοι δεν είχαν μπει ακόμα στη Σμύρνη, άμα έσκυβες κι ακουμπούσες το αυτί σου στο χώμα, θα άκουγες κάπου μακριά, το ποδοβολητό των αλόγων, τους αλαλαγμούς των καβαλάρηδων, τους ήχους τους μεταλλικούς, τα όπλα, τις αλυσίδες και τις χατζάρες. Και τους θρήνους. Έφταναν τα χαμπάρια. Μαύρα. Έρχονται οι Τσέτες, λεηλατούν, βιάζουν, σφάζουν, καίνε. Άμα ακουμπούσες το αυτί σου στο χώμα, άκουγες πολλά, από πάντα. Αλλά τώρα πια οι θόρυβοι και τα τριξίματα της γης ήταν μαζωμένα, ανάκατα, δεν μπορούσα να τα ξεδιαλύνω. Κι ας είχα από πολύ μικρό παιδί το χούι. Γιατί τη γη, άμα την πατήσεις ξυπόλητος, την περπατήσεις αργά, νοιώσεις στις πατούσες την ανάσα της, γαργαλιστείς απ τα φιλιά της, πότε υγρά χορταστικά, πότε ψυχρά απόμακρα, πότε στεγνά ξεψυχισμένα και πότε καυτά ερεθιστικά να διαπερνούν το σώμα και να σου φτάνουν στην καρδιά, δεν την ξεχνάς. Ύστερα, θες να αγκαλιάσεις, να προσκυνήσεις το χώμα, να το τρίψεις στη χούφτα σου, να το μυρίσεις, να κυλιστείς επάνω του, να νιώσεις όπως εκείνο τη βροχή, με τα μούτρα τ ανάσκελα, να ζουζουνίσουν οι μέλισσες, να κελαηδήσουν τα κοτσύφια, να σε ζαλίσει η μυρουδιά απ τ αγριόχορτα, τα κυδώνια, τ απίδια κρεμασμένα στα δέντρα, κι άσε να περιμένει το αμπέλι για τρύγο, το ξεκουτσούρεμά του, εσύ να σκύβεις ν ακούς τα μηνύματα, με το αυτί βδελωμένο απάνω του. Εκεί στο χώμα. Σ αυτό το χώμα της Ανατολής, στο χτήμα μας στο Καντιφέ Καλέ, το χαμηλό βουνό, που παλιά ονομαζόταν Πάγος, είχα βρει το κουκλάκι μου, ένα μικρό νευρόσπαστο. Ξεβοτανίζοντας στις κουκιές, έσκυψα να γευτώ καναδυό λοβούς, τότε ήταν που μου φώναξαν οι μεταλλικές αρθρώσεις του, καθώς τρίφτηκαν σε μια ρίζα. Το καλοψημένο πήλινο σώμα του, ήταν εκεί, άκαμπτο κι αλύγιστο, να με φωνάζει, με τη φωνή του θησαυρού που βαρέθηκε τη μοναξιά του. Στάθηκα τυχερός. Αρχαίο είδωλο ή κοριτσίστικο παιχνίδι, αυτό το χωμάτινο εύρημα, δεν το αποχωριζόμουν ποτέ Αλλά απ αυτό το αγαπημένο χώμα, που μου φανέρωσε το κουκλάκι και γέννησε κι εμένα, ήρθε η μέρα να χωριστούμε. Κύριος οίδε πώς φτάσαμε, χωρίς ψυχή, στο πλοίο. Σφιχτοδεμένο στο λαιμό, είχα ένα μικρό τροβά. Εκείνο μέσα. Καθώς άθλιοι, κακορίζικοι, μας έγνεψε για μια στιγμή η τύχη κι ανεβαίναμε τη σκάλα του βαποριού, ο Τούρκος τινάζει μπροστά τη χατζάρα και μποδίζει τον πατέρα να περάσει. Βγάζει εκείνος ένα πουγκάκι λίρες. «Κι άλλα», του λέει ο Τούρκος, και μ αρπάζει, να με κρατήσει πίσω. «Τον τροβά», φωνάζει ένας άλλος κι αρχίζει να τον τραβά πρώτος, απ το λαιμό μου. Και καθώς δεν έβγαινε ο τροβάς, ο Τούρκος κόβει το δεματικό με το σουγιά και τον αρπάζει. Σκύψαν οι άλλοι να δουν. «Α, το ζεβζέκη, ένα κουκλάκι είχε μέσα», είπε κι έβρισε. Κι ύστερα μπλουουμ και πάει! Στο Λιμάνι της Σμύρνης, το κουκλάκι, μάλλον βρήκε τον πάτο. Βούλιαξε σε θάλασσα με τα αίματα, δίπλα σ ένα τουμπανιασμένο κορμί, που έπλεε δίπλα σ άλλα κι άλλα. Ερχόταν κι η μυρουδιά απ την καμένη γη κείνη την ώρα, τη φωτιά που έκαιγε κάτω απ τον Πάγο, το χαμηλό βουνό της Σμύρνης». Ο φύλακας του Αρχαιολογικού Μουσείου στην αίθουσα 58, είχε ακούσει με τα ίδια του τ αυτιά την ιστορία απ τον κυρ Αθανάση το Σμυρνιό, που ερχόταν τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα και στεκόταν απέναντι από την προθήκη με τα χωματένια νευρόσπαστα, να τα κοιτά. Τελευταία έκανε πολλές μέρες να τον δει ο φύλακας και πάνω στο δίμηνο, Μυτιληνιοί που φύγατι να ζήσητι στσ Αθήνις σ πατρίδ αρχόστι τ Μυτλήν(ι) τσ μέρις που καβ σα του καμίν(ι) τσι ζιματούν οι μήνις. Ου ήλιους κατατσέφαλα ου ίσκιους ειν χαμένους η ζεστ μαγκών(ι) τν ανασαμιά πας σα μυαλουκουμμένους! Τουρίστις τσι τουρίστιργιες στα μαγαζιά σα σμάρια τσι στα κατάγιαλα κουλ(ι)μπούν ειδών-ειδών παπάρια. Σ καφινέδις τσι στσ ταβέρνις οι πιλάτις ειν μια κβάρα ποιος πρώτους τσι ποιος δεύτιρους αρχίζ η φαγουμάρα «Φέρι τσι φέρι τα φαγιά, δόσι σ αυτόν τσι μένα! Φέρι να φάγ ουλόφρισκα καλά καταψυγμένα!» Του Μάιου ν αρχόστι! ο εγγονός του ο Θανασάκης, ήρθε με μήνυμα απ τον παππού. Τον χαιρετά λέει και το «κουκλάκι» του, μάλλον δε θα ξανάρτει να το δει, δε χρειάζεται να ανησυχεί κανείς όμως, γιατί τόχει πολύ καλά αποτυπώσει στην καρδιά του κι από κει δεν σβήνεται πια με τίποτα, αλλά ίσως να του πέφτει λιγάκι βαρύ, χωματένιο είναι, και μπορεί γι αυτό να τον πονάει κι η καρδιά του τελευταία. Τα χωματένια πράματα είναι βαριά μα δεν τα λησμονάς. Είναι σαν τη γη, που άμα την πατήσεις ξυπόλητος, δεν την ξεχνάς ποτέ Του Μάιου να ρχόσαστι του βιλουδένιου μήνα πόχουμι θάλασσα ατλάζ χουρίς ρυτίδα τσι μαράζ μι ένα φως πιο απαλό π φουτίζ ντ καρδιά τσι του μυαλό Ούλου του πράσινου τη Θιού σκουρπά αγάλ(ι)-αγάλια τσι καπλαντίζ παντού του ν(ι)σι κουρφές τσι ακρουγιάλια αρώματα τσι μυρουδιές γιμάτους ειν ι κόσμους πέφτιν σι συναγωνισμό λεμουνανθός τσι δυόσμους Του Μαίου ν αρχόσαστι προυτού πουλλοί ουρίσιν πριν πέσιν μέσα σ θάλασσα τσι τ κατακατουρίσιν! Μάιος 2015 Δημήτρης 36 37

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

4 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΑΠΟ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΕΩΣ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΧΡΙΔΑ & ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΒΕΡΟΙΑ ΝΑΟΥΣΑ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟ

4 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΑΠΟ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΕΩΣ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΧΡΙΔΑ & ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΒΕΡΟΙΑ ΝΑΟΥΣΑ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410 28588 FAX: 27410 25073 e mail: moraitis.kor@hotmail.com 4 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΑΠΟ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΕΩΣ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΧΡΙΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ Κυβερνήτης Θ117Α

Πέννυ Εμμανουήλ Κυβερνήτης Θ117Α Αθήνα 31-7-2012 Αρ. πρωτ. 12 Προς την Επιτροπή Ανταλλαγών Νέων Αγαπητέ Πρόεδρε Τάσο Γρηγορίου, Με την Παρούσα επιστολή θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την εγκάρδια φιλοξενία των 4 παιδιών του Θέματός μας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Το ημερολόγιο με τις δράσεις μας, λίγα λόγια,πολλές εικόνες

Το ημερολόγιο με τις δράσεις μας, λίγα λόγια,πολλές εικόνες Το ημερολόγιο με τις δράσεις μας, λίγα λόγια,πολλές εικόνες Θέμα Φυτά και δένδρα με ρίζες στο μακρινό παρελθόν μας. Σχολική χρονιά 2012 2013 ΝΟΕΜΒΡΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 2012 Αναδάσωση στην Πεντέλη Συμμετείχαμε

Διαβάστε περισσότερα

1 η μέρα 4/3/12: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Συγκέντρωση στο λιμάνι του Ηρακλείου, επιβίβαση στο πλοίο και αναχώρηση για Πειραιά. Διανυκτέρευση εν πλω.

1 η μέρα 4/3/12: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Συγκέντρωση στο λιμάνι του Ηρακλείου, επιβίβαση στο πλοίο και αναχώρηση για Πειραιά. Διανυκτέρευση εν πλω. 1 η μέρα 4/3/12: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Συγκέντρωση στο λιμάνι του Ηρακλείου, επιβίβαση στο πλοίο και αναχώρηση για Πειραιά. Διανυκτέρευση εν πλω. 2 η μέρα 5/3/12: ΠΕΙΡΑΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Άφιξη το πρωί στο λιμάνι

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας» Δράμα 29-10-2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η Νίκη της Δράμας» Πραγματοποιήθηκαν στις 28 Οκτώβρη 2013 τα αποκαλυπτήρια του μνημείου - σύμβολο για την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση του τόπου μας, που γιορτάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Το μαγικό ραβδάκι Το ίδιο έγινε με όλα τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τα πράγματα που άγγισε με το μαγικό

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

mitata.gr Αναμνήσεις ενός χωριού

mitata.gr Αναμνήσεις ενός χωριού Αναμνήσεις ενός χωριού Αναμνήσεις ενός χωριού Με αυτό το ημερολόγιο το χωριό και ο σύλλογος στέλνουν τις ευχές σε όλα τα μέλη και τους φίλους. Είναι οι Αναμνήσεις ενός Χωριού όπως τις κατέγραψαν κάποτε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ «ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ» ΣΤΟΝ ΟΡΧΟΜΕΝΟ

ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ «ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ» ΣΤΟΝ ΟΡΧΟΜΕΝΟ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ «ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ» ΣΤΟΝ ΟΡΧΟΜΕΝΟ Το μη κερδοσκοπικό σωματείο ΔΙΑΖΩΜΑ πραγματοποίησε και φέτος την 8 η ετήσια γενική συνέλευσή του στα Καμένα Βούρλα στις 25,26,27 και 28 Σεπτεμβρίου 2015. Στην τετραήμερη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Δελτίο Τύπου 19-10-2015 Ιβήριδος 9, T.K. 54351 Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310 905164, fax: 2310 903721 Email επικοινωνίας: anestis_anastasiadis@yahoo.gr, axmetaloulis@gmail.com Ιστοσελίδα: www.loutropoleis.com Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE. Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14

Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE. Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14 Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14 Η τάξη μας συμμετείχε στο Διεθνές πρόγραμμα WE.C.A.R.E. Πρόκειται για ένα δίκτυο σχολείων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 Μάθημα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Επίπεδο: 1 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλω την προσφορά μας για την εκδρομή σας στήν Θεσσαλονίκη. 55 μαθητων και 4 συνοδων καθηγητων οπως η σχετικη ανακοινωση σας.

Σας αποστέλλω την προσφορά μας για την εκδρομή σας στήν Θεσσαλονίκη. 55 μαθητων και 4 συνοδων καθηγητων οπως η σχετικη ανακοινωση σας. Τύλισσος, 16 η Δεκεμβρίου, 2013 (Σχετικά: 55+4+1=60 άτομα) Πρός Πειραματικο Λυκειο Ηρακλειου Υπ οψιν Κου Κολυκακη Δημητριου Ηράκλειον Κρήτη Σχετικα ΕΚΔΡΟΜΗ 5ΗΜΕΡΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αγαπητοι κυρίες και κυριοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Τους Μύθους αν ξυπνήσεις... θησαυρούς θα ανακαλύψεις

Τους Μύθους αν ξυπνήσεις... θησαυρούς θα ανακαλύψεις 2016 ΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Ο Μιχάλης Κακογιάννης συνέστησε το κοινωφελές «Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης» στα τέλη του 2003, επιθυμώντας να δημιουργήσει έναν φορέα πολιτισμού που θα διαθέτει σύγχρονα μέσα, καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτική Στέγη Ενηλίκων Αθηένου Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ενηλίκων Πρόγραμμα Συμβουλίου Κοινοτικού Εθελοντισμού

Δημοτική Στέγη Ενηλίκων Αθηένου Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ενηλίκων Πρόγραμμα Συμβουλίου Κοινοτικού Εθελοντισμού Χαιρετίζοντας την ανοιξιάτικη έκδοση του Ημερολογίου μας, νοιώθουμε την ανάγκη να υπερευχαριστήσουμε τους εθελοντές μας, χωρίς την ενεργό στήριξη των οποίων η Στέγη μας δε θα μπορούσε να ανθίσει και να

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Ωστόσο, δεν υπάρχει αµφιβολία ότι ο πολιτισµός χρειάζεται τον τουρισµό και το αντίστροφο. Γιατί ο πρώτος χρειάζεται χρηµατοδότηση των συχνά

Ωστόσο, δεν υπάρχει αµφιβολία ότι ο πολιτισµός χρειάζεται τον τουρισµό και το αντίστροφο. Γιατί ο πρώτος χρειάζεται χρηµατοδότηση των συχνά ΗΚεντρική Μακεδονία είναι η χώρα των θεών του Ολύµπου, του πολιτισµού των αρχαίων Μακεδόνων, της δόξας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά και της βυζαντινής Ορθόδοξης µεγαλοπρέπειας. Είναι η γη των µύθων, των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ Ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο μια μοναδική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ»

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» 9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πολλές φορές ο μόνος τρόπος για να αφηγηθείς τη δική σου ιστορία είναι μέσα από τις ιστορίες των άλλων. Ίσως ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις για το

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΗΕΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ. www.periexomena.gr. εκδήλωση

ΕΣΗΕΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ. www.periexomena.gr. εκδήλωση www.periexomena.gr ΕΣΗΕΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΟΙΗΣΗΣ Την Παρασκευή 18 Σεπτεµβρίου στις 7µµ, στην Αίθουσα Ε.Σ.Η.Ε.Α. Ακαδηµίας 20, στην Αθήνα, ξεκίνησε το 5ο «Φεστιβάλ Ποίησης». Διοργανωτής η Μη Κυβερνητική Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ Μεθοδολογία: Συνεργατική Βιωματική προσέγγιση. Στόχοι: Ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικού χειρισμού εννοιών σε κλίμα καλής επικοινωνίας και συνεργασίας. Απόπειρα δημιουργικής

Διαβάστε περισσότερα

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια Με την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας Κουκλοθέατρο ΑΝΕΜΗ παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια H πολύχρονη εμπειρία και η αγάπη μας για τα παιδιά, σας υπόσχονται μια μοναδική παράσταση κουκλοθεάτρου με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ", κύριε Κάλλιε,

Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ, κύριε Κάλλιε, Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ): Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ", κύριε Κάλλιε, ονομάζομαι Δημήτρης Ντεντάκης, γεννήθηκα και μεγάλωσα

Διαβάστε περισσότερα

«Μουσεία για μια κοινωνία με προοπτικές» στη Βέροια και τη Βεργίνα

«Μουσεία για μια κοινωνία με προοπτικές» στη Βέροια και τη Βεργίνα Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Μουσεία για μια κοινωνία με προοπτικές» στη Βέροια και τη Βεργίνα με sleepover, μηνύματα στον τοίχο, εγκαίνια έκθεσης, εκπαιδευτικές δράσεις και συνάντηση με τους

Διαβάστε περισσότερα

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r Ο Iliaz Bobaj γράφει για την Παναγιώτα Ζαλώνη Ο Νίκος Μπατσικανής, ο Χάρης Μελιτάς, η Παναγιώτα Ζαλώνη και η Αλεξάνδρα ΒαΐτσηΒάκρου. (Απόσπασμα) Η Ελληνίδα Ποιήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Μετέωρα: Ο απόλυτος προορισμός θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού. Το 3ο Ιστορικό Ράλι Ολύμπου 2014 επισκέπτεται τα Μετέωρα

Μετέωρα: Ο απόλυτος προορισμός θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού. Το 3ο Ιστορικό Ράλι Ολύμπου 2014 επισκέπτεται τα Μετέωρα ΔΙΚΤΥΟ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΩΝ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ «ΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΡΑΙΒΙΑ» ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ The Network of Associations of the Prefecture of Elassona and Overseas emigrants

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Διαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» με 43 δράσεις στις παιδικές εφηβικές βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Διαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» με 43 δράσεις στις παιδικές εφηβικές βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Διαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» με 43 δράσεις στις παιδικές εφηβικές βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Η Δημοτική Βιβλιοθήκη του Δήμου Χανίων σε συνεργασία με το κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακάτικα πρωϊνά 2012- Παρουσίαση ομιλητών ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΝΝΑΣ ΒΕΡΟΥΛΗ Η Αννα Βερούλη γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Καβάλα. Σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και είναι καθηγήτρια Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Κρόκος (1916-1997)

Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Ο αείµνηστος Γιώργης Κρόκος υπήρξε µια πολύπλευρη και πολυτάλαντη προσωπικότητα. Στο επάγγελµα δάσκαλος, αγάπησε τα παιδιά µε πάθος, απόφοιτος της Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2006 ΓΙΟΡΤΕΣ ΠΑΛΙΑΣ ΠΟΛΗΣ. Παρασκευή 25 Αυγούστου έως και Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2006 ΓΙΟΡΤΕΣ ΠΑΛΙΑΣ ΠΟΛΗΣ. Παρασκευή 25 Αυγούστου έως και Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2006 ΓΙΟΡΤΕΣ ΠΑΛΙΑΣ ΠΟΛΗΣ Παρασκευή 25 Αυγούστου έως και Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Είσοδος ελεύθερη Φίλες και φίλοι, η παλιά πόλη του Ηρακλείου αλλάζει

Διαβάστε περισσότερα

Το εμβληματικό της κτίριο

Το εμβληματικό της κτίριο Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 2014 Η Χριστιανική Αδελφότητα Νέων Θεσσαλονίκης Η ΧΑΝ Θεσσαλονίκης ιδρύεται ως σωματείο κοινωφελές, μη κερδοσκοπικό το 1921. Οι δραστηριότητές της επικεντρώνονται στους νέους ανθρώπους,

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στο παρελθόν συμμετείχαν στο τουρνουά ομάδες από Αγγλία, Φιλανδία, Ισραήλ, Ουγγαρία, Ρωσσία και Ελλάδα κυρίως.

Στο παρελθόν συμμετείχαν στο τουρνουά ομάδες από Αγγλία, Φιλανδία, Ισραήλ, Ουγγαρία, Ρωσσία και Ελλάδα κυρίως. Η Soccerworldcyprus διοργανώνει το καθιερωμένο Φεστιβάλ Ποδοσφαίρου Αγίας Νάπας με την επωνυμία Ayia Napa Youth Soccer Festival από τις 6 μέχρι και τις 11 Απριλίου του 2012. Η όλη διοργάνωση πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Christmas collection 2015

Christmas collection 2015 Χριστούγεννα 2015 Christmas collection 2015 Tailor made gifts Χριστούγεννα σημαίνουν γιορτές, μυρωδιές, μουσική, πολύχρωμα λαμπιόνια, στολίδια, δώρα, οικογενειακές στιγμές και πάνω από όλα χαρούμενη διάθεση.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Ηκοπή της Πρωτοχρονιάτικης πίτας

Ηκοπή της Πρωτοχρονιάτικης πίτας Άνοιξη 2009 Αγαπητοί συγχωριανοί, φίλοι και μέλη του συλλόγου μας, Θα θέλαμε να ξεκινήσουμε με τις καλύτερες ευχές του Δ.Σ. προς όλους σας για τις άγιες ημέρες του Πάσχα. Επικοινωνούμε ξανά μαζί σας με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή Εντυπώσεων από τη Συμμετοχή μου. στο Πρόγραμμα Erasmus/Socrates

Καταγραφή Εντυπώσεων από τη Συμμετοχή μου. στο Πρόγραμμα Erasmus/Socrates Καταγραφή Εντυπώσεων από τη Συμμετοχή μου στο Πρόγραμμα Erasmus/Socrates Όνομα - Επώνυμο : Αλίκη-Μαρία Θώδα Email: alice_thod@hotmail.com Ίδρυμα που πήγα (δώσε και ιστοσελίδα): Universita degli studi di

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Δευτέρα, 11 Μάιος 2015 Άγιον Όρος Αδελφέ, πατέρα, γέροντα και ΦΙΛΕ, αγαπημένε μου Σπυρίδωνα καλή ανάπαυση και Καλή Ανάσταση. π. Τιμόθεος Ηλιάκης "Στις 04.10

Διαβάστε περισσότερα

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b.

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Σεπτεμβρίου 2015 ΤΕΛΕΣΗ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ 44 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Ρόδος, µια Πόλη Τέχνης και Πολιτισµού Ο Πολιτισµός ήταν πάντα ένα αναπόσπαστο κοµµάτι της ζωή στην Ρόδο. Ο Δήµος Ροδίων οργανώνει καθ όλη την διάρκεια της χρονιάς, µε έµφαση στους

Διαβάστε περισσότερα