ISBN άδεια του συγγραφέα και εκδότη.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ISBN 960-431-326-6. άδεια του συγγραφέα και εκδότη."

Transcript

1

2 2 ISBN Copyright: K. Θανασουλόπουλος, Eκδόσεις Zήτη, Aύγουστος 1995, Θεσσαλονίκη H κατά οποιονδήποτε τρόπο και μέσο αναπαραγωγή, δημοσίευση ή χρησιμοποίηση όλου ή μερών του βιβλίου αυτού απαγορεύεται χωρίς την έγγραφη άδεια του συγγραφέα και εκδότη.

3 3 ÙÏÈÔÈ ÏÏ ÏÔÈÛÈ ÌÂÁ ÚÔÓÙ ÙÂÏ Ô ÛÈÓ apple ÓÙˆÓ ÓÙ Ï ÙÚÔÓ ÂÈ ÎÚ ÙÂÚÒÙ ÙÔÓ Â Ó È, Î Â Ûapple ÚÔÓ Í Óı ËÌ ÙÂÚÈ Ì ÛÁˆÓØ Î È ÙÔÈ ÏÔÈÁfiÓ apple ÓÙ Ù apple ÙÂÚıÂÓ ÚÔ ÚË, ÌÔ Ù ÂÍÂÏ ÛÂÈ ÛÙ ˆÓ ÁÏ ÁÔ ÂÎapple ÓÔÓÙ ÙËÚ Ó ÙÂ Ï Ó, appleâèúâû ÔÈÛÈ ÂÏ ÌÓÔÈ ÁÚÒ ÙÚ Ì Ê ÚÔ Û Ó Ì ÓÔÓ ÂÍ Î Û Ûı È. ÚˆÙ ÚˆÓ Ù Âapple ÙÔ ÛÈ Á ÓÔ apple ÓÙˆÓ Ï apple ÂÈ Â Ï ÙÂ, Î Ìapple ÙÂ, Î È ÈıÂÚ ËÓ ÂÚ Û ËÓ ÙÂ Î Ù Ô Ú ÓfiıÂÓ appleù Ì ÓË appleôù Î ÚapplefiÓ ÂÚ ıú, ÌÊ appleâú ÛÙ ÂÛÈ appleâúèûì Ô Û Î ıëù È. ÈıÈÎ ÛÙ Aφού δεν το κόψεις (το κοράλι) σπείρε το αναμειγύοντάς το με την ξανθή Δήμητρα (το ξανθό στάρι) και βεβαίως κάθε καταστροφή θα αποδιώξει μακρυά από τη δική σου καλλιεργήσιμη γη, και θ αποδιώξει τις ξηρασίες που απορροφούν το γάλα από τα στάχυα ακόμη και το καταστρεπτικό χαλάζι, το οποίο με τα απειράριθμα βέλη του προξενεί τραύματα στον αγρό, που είναι δύσκολο να θεραπευθούν. Eπίσης καταστρέφει το γένος όλων εκείνων που κατατρώγουν τους καρπούς, δηλαδή τα σκουλήκια, τις κάμπιες και την ερυσίβη που βρίσκεται στον αιθέρα η οποία πετόντας από τον ουρανό με το κόκκινο της χρώμα κάτω προς τους καρπούς κάθεται γύρω από τα στάχυα και τα καταστρέφει.

4 4 AÊÈÂÚÒÓÂÙ È ÛÙÔÓ ŒÏÏËÓ ÁÚfiÙË ÙÔ ÌÂÙ appleù È ÎÔ ÊÔÈÙËÙ ÙÔ EÚÁ ÛÙËÚ Ô º ÙÔapple ıôïôá ÁˆapplefiÓÔ Î Ú M Ú AÁÁÂÏ ÎË Î È Î.Î. ÈÒÚÁÔ K Ú ÔÁÏ Ó Ë Î È ËÌ ÙÚË K Ú ÌÔ ÂÎÊÚ ÔÓÙ È ıâúì  ÚÈÛÙ Â ÁÈ ÙËÓ Ô ÛÈ ÛÙÈÎ Û Ì ÔÏ ÙÔ ÛÙË ÈfiÚıˆÛË ÙÔ ÂÈÚÔÁÚ ÊÔ.

5 5 ΠPOΛOΓOΣ Tο εγχειρίδιο τούτο απευθύνεται κυρίως προς τους φοιτητές του Tμήματος Γεωπονίας, οι οποίοι για πρώτη φορά ακούνε μαθήματα ειδικής φυτοπαθολογίας, αλλά μπορεί να είναι χρήσιμο και για κάθε γεωπόνο για τα καθημερινά κοινά προβλήματα ασθενειών των καλλιεργειών που αναφέρονται, όπως και για αγρότες που έχουν τη στοιχειώδη γνώση για να καταλάβουν το περιεχόμενο. H ύλη του είναι χωρισμένη σε τρεις μεγάλες ενότητες. Περιλαμβάνει τις μυκητολογικές ασθένειες των σιτηρών γενικώς, των βιομηχανικών φυτών και των ψυχανθών. Eπειδή όμως, αρκετές ασθένειες προσβάλλουν περισσότερους από έναν ξενιστές της ίδιας ή και διαφορετικών ομάδων, για τούτο περιγράφονται με λεπτομέρειες μόνο μια φορά και υπάρχουν σχετικές παραπομπές. Συστήνεται, λοιπόν, στον αναγνώστη, όταν ασχολείται με κάποια τέτοια περίπτωση καλό θα ήταν να διαβάζει παράλληλα όλες τις παρόμοιες περιγραφές για καλύτερη ενημέρωση. Mέσα στην ίδια ενότητα οι ασθένειες έχουν, όσο είναι δυνατόν, ομαδοποιηθεί ώστε να είναι ευκολότερη η κατανόηση των διαφόρων λεπτομερειών της επιδημολογίας και της καταπολέμησης. Θα ήταν, βεβαίως, ουτοπία αν κανείς ισχυριζόταν ότι σ ένα βιβλίο αυτού του μεγέθους συμπεριέλαβε όλες τις ασθένειες των αναφερομένων ξενιστών. Aπλώς περιγράφονται οι κυριότερες, και ιδιαιτέρως αυτές που υπάρχουν στην Eλλάδα, ή ευρίσκονται προ των πυλών της χώρας. Aπό τις ασθένειες αυτές, άλλες περιγράφονται με σημαντικές λεπτομέρειες, είτε γιατί είναι πολύ σοβαρές ή γιατί κρίθηκαν ότι βοηθούν την κατανόηση και άλλων, και άλλες απλώς αναφέρονται. O αναγνώστης, και ιδιαιτέρως ο φοιτητής, θα ήταν σκόπιμο όταν μελετά μια ασθένεια να έχει κατά νου και την παρόμοια ασθένεια, που ανήκει στην ίδια ομάδα ασθενειών, και περιγράφεται ίσως σε άλλη ενότητα ξενιστών, και έχει περιγραφεί με λεπτομέρειες για να λύσει, ενδεχομένως, απορίες του. Eπειδή στη χώρα δεν υπάρχει κοινό ονοματολόγιο των διαφόρων ασθενειών, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, γι αυτό τηρήθηκε, όπου υπήρχε, το παλαιό ονοματολόγιο που έχει δοθεί από άλλους συγγραφείς και για νέες περιπτώσεις προτιμήθηκε η λύση της ονοματολογίας με μετάφραση του λατινικού ονόματος του παρασίτου. Για το

6 6 λόγο αυτό σε κάθε ασθένεια δίδεται το λατινικό διώνυμο καθ ενός παρασίτου καθώς και τα συνώνυμά του τα οποία εμφανίζονται ιδιαιτέρως στην ελληνική βιβλιογραφία, ώστε κατά το δυνατόν, ν αποτραπούν οι συγχύσεις. Tέλος το φωτογραφικό υλικό επιλέχθηκε κατά τρόπο που να μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση συμπτωματολογικά όχι μόνο για την ασθένεια στην οποία αναφέρεται αλλά και στις άλλες παρόμοιες με αυτήν. Δεν θα πρέπει ο αναγνώστης να περιμένει ότι θα μπορεί να προσδιορίσει το αίτιο της οποιασδήποτε ασθένειας από τη μια ή δύο εικόνες συμπτωμάτων που υπάρχουν στο βιβλίο. H εικόνα απλώς υπάρχει για να τον βοηθήσει σε κάποιο αρχικό προσανατολισμό ώστε να ερευνήσει καλύτερα και φυσικά να προσφύγει τελικά σε ειδικό, δίνοντάς του τις αναγκαίες και κατάλληλες πληροφορίες. Aύγουστος 1995 Kώστας Θανασουλόπουλος

7 7 ΠEPIEXOMENA 1. Eισαγωγή...11 M ÚÔ A: Σιτηρά 2. Mυκητολογικές ασθένειες σιτηρών Xειμερινά σιτηρά Σκωριάσεις Mαύρη Σκωρίαση Kαστανή Σκωρίαση Kίτρινη Σκωρίαση Kαστανή Σκωρίαση της κριθής Σκωρίαση της βρώμης Σκωρίαση της σίκαλης Σκωρίαση του σόργου Σκωριάσεις του αραβοσίτου Άνθρακες και Δαυλίτες Ωίδιο των σιτηρών Σήψεις ριζών και στελέχους Παρασιτικό πλάγιασμα σιτηρών Σήψη λευκών στάχεων Pιζοκτονίαση Σήψεις από Pythium Ξερή σιψηρριζία Eλμινθοσπορίαση του λαιμού Eλμινθοσποριάσεις Eλμινθοσπορίαση του λαιμού Kίτρινη κηλίδωση των φύλλων σίτου Pαβδωτή κηλίδωση της κριθής Δικτυωτή κηλίδωση της κριθής Eλμινθοσποριάσεις του αραβοσίτου Kηλιδώσεις φύλλων Σεπτοριάσεις Παραμόρφωση στάχεων Pυγχοσπορίωση Kεφαλοσπορίωση Aλτερναρίαση Aσκοχύτωση Aνθράκωση Aσθένειες των κόκκων...71

8 Eργοτίαση Σήψεις κόκκων Eαρινά σιτηρά Aσθένειες αραβοσίτου Aσθένειες ρυζιού Πυρικουλαρίωση Σήψη λαιμού Eπιλογή βιβλιογραφίας...96 M ÚÔ B: Bιομηχανικά Φυτά 3. Mυκητολογικές ασθένειες βιομηχανικών φυτών Aσθένειες βάμβακος Tήξεις φυταρίων Tήξεις από Rhizoctonia solani Tήξεις από Pythium Tήξεις από Thielaviopsis basicola Aδρομυκώσεις Bερτισιλλίωση Φουζαρίωση Aλτερναριάσεις και άλλες κηλιδώσεις φύλλων Aλτερναριάσεις Σήψεις από Macrophomina phaseolina Σήψεις καρύων Aσθένειες καπνού Tήξεις φυταρίων Σήψη λαιμού και ριζών Σήψεις ριζών Σήψη από Thielaviopsis basicola Σήψη από Macrophomina phaseolina Περονόσπορος Ωίδιο Aλτερναρίαση Aδρομυκώσεις Aσθένειες τεύτλων Tήξεις φυταρίων Σήψεις ριζών Σήψεις από Pιζοκτονίαση Σήψεις από Sclerotium rolfsii Περονόσπορος Kερκοσπορίαση Σκωρίαση Ωίδιο...136

9 Kηλιδώσεις φύλλων Aλτερναριάσεις Kηλίδωση από Phoma Kηλίδωση από Ramularia Aσθένειες της μέντας Tήξεις φυταρίων Bερτισιλλίωση Aσθένειες σησαμιού Tήξεις φυταρίων Σήψεις από Macrophomina Aδρομυκώσεις Aλτερναρίαση Aσθένειες ηλιάνθου Tήξεις φυταρίων Περονόσπορος Λευκή σκωρίαση Mαύρη σήψη των ανθικών κεφαλών Ωίδια Σήψη από Σκλεροτίνια (Sclerotinia sp.) Tεφρά σήψη Σκωρίαση Σήψη από Σκληρώτιο (Scherotium rolfsii) Σήψη από Macrophomina phaseolina Bερτισιλλίωση Aλτερναριάσεις Mαύρο στέλεχος (Φόμα) Kαστανή κηλίδωση (Φόμοψη) Σεπτορίαση Σήψεις σπόρων κατά την αποθήκευση Eπιλογή βιβλιογραφίας M ÚÔ : Ψυχανθή 4. Mυκητολογικές ασθένειες ψυχανθών Aσθένειες μηδικής Tήξεις φυταρίων Aσθένειες λαιμού και ριζών Pιζοκτονιάσεις Σήψεις από τον R. solani Σήψεις από τον R. crocorum Όγκοι του λαιμού Σκλεροτινίαση...189

10 Bερτισιλλίωση Σκωρίαση Kηλιδώσεις φύλλων Pseudopeziza medicaginis Stagonospora meliloti Cercospora medicaginis Aσθένειες τριφυλλιών Pιζοκτονίαση και άλλες τήξεις φυταρίων Ωίδιο Kηλιδώσεις φύλλων Διάφορες σήψεις Σκωρίαση Aσθένειες βίκου Aσθένειες ρεβυθιών, πίσσων και κουκιών Tήξεις φυταρίων Aσκοχυτώσεις Σκωριάσεις Aσθένειες φακής Tήξεις φυταρίων Aσκοχύτωση Aσθένειες αραχίδος Tήξεις φυταρίων Σήψεις στελεχών και λοβών Σήψη από Sclerotium Σήψη από Sclerotinia Σήψη από Bοτρύτιδα Kίτρινη σήψη Kηλιδώσεις φύλλων Kερκοσπορίαση Σκωρίαση Διάφορες κηλιδώσεις Eπιλογή βιβλιογραφίας...211

11 11 1. EIΣAΓΩΓH Tα φυτά μεγάλης καλλιέργειας, όπως συνηθίζεται να τα αποκαλούμε στη χώρα μας, περιλαμβάνουν τα χειμερινά και θερινά σιτηρά, τα βιομηχανικά φυτά και από τα ψυχανθή κυρίως τα χορτοδοτικά και μερικά όσπρια. Oι μεγάλες αυτές ομάδες καλλιεργειών περιλαμβάνουν μερικές οι οποίες ήταν και εξακολουθούν να είναι από τις βασικές για τη διατροφή του ανθρώπου, όπως και για τις άλλες ανάγκες του, ιδιαιτέρως την ένδυση. H πρώτη ενότητα των καλλιεργειών είναι τα σιτηρά, τα οποία αποτελούν βασικά είδη διατροφής του ανθρώπου, το στάρι στο δυτικό κόσμο και το ρύζι στον ανατολικό. Tο στάρι παρέχει περίπου το 20% των θερμίδων στο 40% του πληθυσμού της γης. Σήμερα ακόμη σε πολλές χώρες η κατανάλωση σίτου κατά κεφαλή είναι η μεγαλύτερη από οποιαδήποτε άλλη τροφή. Aνάλογη είναι η κατάσταση στην Aσία, όπου βασικό είδος διατροφής είναι το ρύζι. Oι κόκκοι των σιτηρών προμηθεύουν τον οργανισμό υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, βιταμίνες και αναγκαία ανόργανα άλατα. Eκτός όμως από είδος διατροφής του ανθρώπου τα σιτηρά χρησιμοποιούνται και ως διατροφή των οικοσίτων ζώων και για βιομηχανικά προϊόντα. Πρακτικώς κανένα μέρος των φυτών των σιτηρών δεν μένει ανεκμετάλλευτο ενώ τα υπολείματα των καλλιεργειών χρησιμεύουν για εμπλουτισμό σε οργανική ουσία του εδάφους. Στη δεύτερη ενότητα, τα βιομηχανικά φυτά, αποτελούν σοβαρή οικονομική πρόσοδο για τη χώρα μας ιδιαιτέρως το βαμβάκι και ο καπνός, που είναι βασικά εξαγώγιμα προϊόντα μας, ενώ η τευτλοκαλλιέργεια εξασφαλίζει τη λειτουργία των ελληνικών ζαχαρουργείων και την αυτάρκεια της χώρας μας σε ζάχαρη. Oι άλλες καλλιέργειες αυτής της ενότητας είναι δευτερεύουσες, αλλά συμβάλλουν σημαντικά στο εθνικό εισόδημα. H τελευταία ενότητα περιλαμβάνει τα χορτοδοτικά ψυχανθή, τα οποία παρέχουν αναγκαία τροφή στις κτηνοτροφικές μονάδες για το ζωικό τους κεφάλαιο, κυρίως σε μορφή σανού, αλλά και καρπού. Oρισμένα ψυχανθή επίσης που χρησιμοποιούνται ως τροφή του αν-

12 12 θρώπου, κυρίως τα ρεβύθια και η φακή και τέλος η αραχίδα η οποία αποτελεί τη βασική καλλιέργεια σε μερικές περιοχές της Eλλάδας. Eπομένως η σημασία των καλλιεργειών αυτών είναι σημαντική, γιατί αποτελούν ανελαστικά προϊόντα αναγκαία για την ανθρώπινη διατροφή, όπως και των αγροτικών ζώων, ή προϊόντα αναγκαία ενδύσεως. Παρά το γεγονός ότι η οικονομική τους πρόσοδος δεν είναι τόσο υψηλή όπως άλλων που δεν αποτελούν βασικά είδη διατροφής ή ένδυσης ελαστικά προϊόντα, εντούτοις η συνεχής καλλιέργειά τους προς το παρόν τουλάχιστον, είναι αναγκαία. Eίναι λοιπόν φυσικό ότι ασθένειες αυτών των καλλιεργειών δημιούργησαν στο παρελθόν, αλλά και έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν και στο μέλλον, καταστάσεις τέτοιες που να έχουν τραγικές επιπτώσεις σε πολλούς λαούς. H ποικιλία των ξενιστών που υπάρχει στις καλλιέργειες αυτές, σε συνδυασμό με τους πολυάριθμους αυτοφυείς ξενιστές που ανήκουν στα ίδια γένη δίνουν τη δυνατότητα στους διάφορους παρασιτικούς μύκητες να διαιωνίζονται με ευχέρεια αλλά και να πολλαπλασιάζονται με τρόπο απειλητικό για τις καλλιέργειες. Eίναι, επομένως, αναγκαία η καλή γνώση των ασθενειών και του βιολογικού κύκλου των παρασίτων, αλλά και των σχέσεων που διέπουν το παράσιτο, τον ξενιστή και το περιβάλλον. H εκδήλωση μιας ασθένειας, όπως τουλάχιστον γνωρίζουμε σήμερα, δεν είναι απλώς η συνάντηση ενός παθογόνου με τον οποιοδήποτε ξενιστή. Eίναι δυνατόν το όργανο του παθογόνου να βρεθεί επάνω σε ιστό του ξενιστή, να βλαστήσει και ακόμα η βλαστική υφή να εισχωρήσει στους ιστούς και όμως ασθένεια να μην εκδηλωθεί. Δεν είναι μόνον οι συνθήκες περιβάλλοντος που μπορεί να είναι δυσμενείς για την εξέλιξη της ασθένειας. Eίναι και οι συνθήκες του μικροπεριβάλλοντος που αναπτύσσεται μέσα στους ιστούς του ξενιστή, με τις ουσίες που ο ίδιος ο ξενιστής παράγει και συντελούν στην άμυνά του απέναντι στον παρασιτικό οργανισμό που έχει εισβάλλει. H δυνατότητα αυτή του ξενιστή, εκτός από τη γενετική ικανότητα παραγωγής τέτοιων ουσιών, εξαρτάται και από άλλους παράγοντες, οι οποίοι επιδρούν στη φυσιολογία του ξενιστή, ενδυναμώνοντας ή εξασθενίζοντάς τον. Oι ευνοϊκές ή δυσμενείς για τον ξενιστή καιρικές συνθήκες, η εδαφική σύσταση ή οι λιπάνσεις, οι αρδεύσεις ή ακόμη και άλλες προσβολές είναι δυνατόν να επηρεάσουν σημαντικά τον ξενιστή, τόσο ώστε να τον εξασθενίσουν και να μην είναι δυνατόν ν αμυνθεί στην προσβολή από το παθογόνο.

13 H άριστη γνώση της βιολογίας του ξενιστή και του παθογόνου οδηγεί στην καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση των ασθενειών στις καλλιέργειες αυτές. H αντιμετώπιση των περισσοτέρων ασθενειών, σε όλες σχεδόν τις καλλιέργειες που αναφέρονται, δεν βασίζονται σχεδόν καθόλου σε εφαρμογή χημικής καταπολέμησης, η οποία είναι εξαιρετικά δαπανηρή για καλλιέργειες των οποίων η μέση στρεμματική απόδοση δεν είναι τόσο υψηλή για να καλύπτει τέτοιου είδους δαπάνες. H εκτατική μορφή αυτών των καλλιεργειών, κάτω από τις συνθήκες που ασκείται η γεωργία στη χώρα μας, δεν δίνει τη δυνατότητα στους παραγωγούς να επέμβουν αποτελεσματικά μετά την εκδήλωση της ασθένειας, αλλά πρέπει να γίνει όσο το δυνατόν σωστότερη πρόληψη, έτσι ώστε να μην εκδηλωθεί η ασθένεια ή αν εκδηλωθεί να προκαλέσει τις μικρότερες απώλειες. Σύμφωνα με αυτές τις αντιλήψεις η καταπολέμηση πρέπει να βασίζεται κυρίως σε καλλιεργητικά μέτρα που θα αποβλέπουν στη μείωση των αρχικών μολυσμάτων, κυρίως στο έδαφος, και στην αύξηση της αντοχής των φυτών με σωστότερο τρόπο καλλιέργειας. H αμειψισπορά και η καταστροφή των υπολειμμάτων των καλλιεργειών είναι από τα βασικότερα μέτρα αντιμετώπισης των περισσοτέρων ασθενειών αυτών των καλλιεργειών. H καταστροφή των υπολειμμάτων των φυτών, ιδιαιτέρως των σιτηρών, γίνεται με φωτιά, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τις εδαφολογικές απόψεις που θεωρούν ότι η φωτιά προκαλεί καταστροφή της υφής του εδάφους. Eντούτοις, σε περίπτωση έντονης προσβολής όταν τα υπολείμματα θα είναι εξαιρετικά μολυσμένα, τότε επιβάλλεται, και με τη σύμφωνη γνώμη των εδαφολόγων, η καταστροφή με φωτιά. Aπλώς αυτό δεν πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο γιατί δεν υπάρχει πάντοτε ανάγκη και θα ήταν σκόπιμο τα υπολείμματα να θάβονται με βαθειά άροση, ώστε να αξιοποιούνται και ως οργανική ουσία. H λίπανση των καλλιεργειών είναι ένα άλλο σημείο στο οποίο πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί αλόγιστη παροχή, ιδιαιτέρως αζώτου, μπορεί να προκαλέσει ευπάθεια στον ξενιστή σε κάποιο από τα παθογόνα που σε άλλη περίπτωση δεν θα είχε τη δυνατότητα να τον προσβάλει. H χρήση ανθεκτικών ποικιλιών είναι αναγκαία, εφόσον υπάρχουν, και είναι η πλέον αποτελεσματική αντιμετώπιση. Tο θέμα είναι ότι αρκετά από τα μυκητολογικά αυτά παράσιτα διαθέτουν εξαιρετική πλαστικότητα και σε σύντομο χρονικό διάστημα είναι σε θέση να παρακάμψουν την αντοχή της ποικιλίας και φυσικά χρειάζεται νέα ποικιλία ανθεκτική. 13

14 14 Tέλος σε ορισμένες από τις ασθένειες αυτές, όπως στην Kερκοσπορίαση των σακχαροτεύτλων, οι ψεκασμοί είναι αναπόφευκτοι γιατί σε αντίθετη περίπτωση οι ζημιές είναι πολύ υψηλές. Στις περιπτώσεις αυτές είναι απαραίτητη η ύπαρξη οργανωμένης υπηρεσίας προειδοποιήσεων με στόχο την ελαχιστοποίηση των ψεκασμών, ώστε και το κόστος να ελαχιστοποιηθεί αλλά και η περιβαλλοντολογική επιβάρυνση.

15 M ÚÔ A: Σιτηρά 15

16 16

17 17 2. MΥΚΗΤΟΛΟΓΙΚEΣ AΣΘEΝΕΙΕΣ ΣΙΤΗΡΩΝ 2.1 Xειμερινά σιτηρά Σκωριάσεις των σιτηρών Oι Σκωριάσεις των σιτηρών είναι ασθένειες που οφείλονται σε Bασιδιομύκητες της τάξης των Uredinales. Oι μύκητες αυτοί γενικώς χαρακτηρίζονται, με τις σημερινές γνώσεις, ως υποχρεωτικά παράσιτα, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, και έχουν πολύπλοκο βιολογικό κύκλο, με κύρια σημεία την ετεροοικία, τα πολλά στάδια σπορίων και τη μεγάλη εξειδίκευσή τους στους ξενιστές. Oι Σκωριάσεις και ιδιαιτέρως του σίτου, είναι ασθένειες γνωστές από την αρχαιότητα. Aναφέρονται από τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς ως «Eρυσίβαι», ασθένειες που πρέπει να ταυτίζονται με τις σημερινές Σκωριάσεις, αναφέρονται επίσης στο εβραϊκό «Δευτερονόμιο», και είναι ακόμη γνωστά τα Pωμαϊκά Robigalia, το μήνα Aπρίλιο, προς τιμήν της θεάς Robigo, της οποίας το όνομα δεν είναι παρά η μετάφραση των Σκωριάσεων. Θεωρήθηκαν, και εξακολουθούν να θεωρούνται, από τις σοβαρότερες ασθένειες των φυτών, ίσως μάλιστα η Mαύρη Σκωρίαση του σίτου να είναι και η πιο σοβαρή ασθένεια, υπεύθυνη λιμών και εκατομβών της ανθρωπότητας. H ασθένεια αυτή θεωρείται ότι άλλαξε τη ροή των πρώϊμων πολιτισμών με την καταστροφή της βασικής πηγής τροφής των ανθρωπίνων κοινωνιών. Σήμερα οι Σκωριάσεις υπολογίζεται ότι καταστρέφουν στις H.Π.A. ένα εκατομμύριο τόνους ετησίως. Στον Kαναδά το 1954 κατέστρεψαν σε μια επιδημία 2,4 εκατομμύρια τόνους, ενώ στην Eλλάδα οι πιο πρόσφατες επιδημίες αναφέρονται τα έτη 1930, 1935 και 1948, χωρίς όμως λεπτομερέστερα στοιχεία. Oι Σκωριάσεις προσβάλλουν τα στελέχη, τα φύλλα και σχεδόν όλα τα υπέργεια όργανα των σιτηρών μέχρι και τους κόκκους και σχηματίζουν επάνω τους χαρακτηριστικούς «σωρούς» σπορίων, σε μορφή κηλίδων ή γραμμώσεων, με χρώμα κόκκινο-καστανό με αποχρώσεις σκουριάς, απ όπου και το όνομα των ασθενειών. Oι διαστάσεις και το χρώμα των σωρών καθορίζουν τον εξειδικευμένο τύπο προσβολής, που μπορεί, όμως, να διαφέρει ανάλογα με την καλλιεργητική ποικιλία, τη φυλή του μύκητα ή τις συνθήκες περιβάλλο-

18 18 ντος. Mερικές φορές η προσβολή περιορίζεται σε μικρές χλωρωτικές ή νεκρωτικές κηλίδες. Tα συμπτώματα των Σκωριάσεων είναι περισσότερο εμφανή νωρίς ή αργότερα την άνοιξη. Oπωσδήποτε οι προσβολές μπορούν να γίνουν οποιαδήποτε εποχή μετά την εμφάνιση του νεαρού φυταρίου. Xαρακτηριστικό είναι ότι μπορεί να παρατηρηθούν περισσότερα από ένα είδος Σκωριάσεων στον ίδιο ξενιστή. Σήμερα είναι απολύτως γνωστή η ικανότητα των μυκήτων των Σκωριάσεων να προκαλούν εκτεταμένες επιδημίες στις καλλιέργειες σιτηρών στα διάφορα μέρη της γης. Eίναι επίσης γνωστή η δυνατότητα μεταφοράς σπορίων (ουρεδοσπορίων) με τον άνεμο σε εξαιρετικά μεγάλες αποστάσεις, όπως από το Mεξικό στις B. πολιτείες των H.Π.A. και τον Kαναδά. Oι επιδημίες που συμβαίνουν πριν ή κατά τη διάρκεια της άνθησης είναι ιδιαίτερα καταστρεπτικές και μπορεί να εκμηδενίσουν την αναμενόμενη παραγωγή. Προσβολές επίσης των στάχεων είναι ιδιαιτέρως καταστρεπτικές έστω κι αν δεν έχουν παρατηρηθεί προσβολές σε άλλα μέρη του φυτού. Eκτός από την ποσοτική μείωση της αναμενόμενης παραγωγής σε βάρος κόκκων, οι Σκωριάσεις υποβαθμίζουν την ποιότητα του σανού, μειώνουν την αντοχή των φυτών και τα προδιαθέτουν σε προσβολές από ορισμένες ασθένειες. H προσβολή από Σκωριάσεις, λόγω της καταστροφής της επιδερμίδας, αυξάνει τη διαπνοή και την αναπνοή και ελαττώνει το ρυθμό της φωτοσύνθεσης. Eπιπλέον μειώνει τη ζωηρότητα των φυτών, το γέμισμα των κόκκων και την αύξηση του ριζικού συστήματος. O σανός που προέρχεται από προσβεβλημένα φυτά είναι λιγότερο εύγευστος για τα ζώα και μερικές φορές μπορεί να προκαλέσει μέτριας μορφής τοξικότητα σ αυτά. Συμπτώματα και παθογόνα αίτια Tα συμπτώματα που προκαλούνται από τους μύκητες των Σκωριάσεων στα όργανα των ξενιστών, φύλλα, κολεούς, στελέχη, ανθικά όργανα, λέπυρα κ.τ.λ. είναι φλύκταινες ουρεδοσωρών και τελειοσωρών σε διάφορα σχήματα και χρώματα, απλές ή συνενωμένες. Oι κυριότερες σκωριάσεις και η εμφάνιση των συμπτωμάτων τους στους πιο βασικούς ξενιστές είναι οι εξής: 1. Mαύρη σκωρίαση ή σκωρίαση του στελέχους του σίτου Puccinia graminis Pers. Ξενιστές: Σίτος P.g.f. sp. tritici Kριθή P.g.f. sp. hordei Bρώμη P.g.f. sp. avenae Bρίζα P.g.f. sp. secalis

19 Προσβάλει κυρίως τα στελέχη, τους κολεούς, τα φύλλα και δευτερευόντως τα όργανα του στάχυ, με τη μορφή καστανών, επιμήκων φλυκταινών ουρεδοσωρών, 3-10 mm σε μήκος, που όταν συνενωθούν γίνονται σημαντικά μεγαλύτερες σε γραμμοειδές σχήμα. Oι φλύκταινες εμφανίζονται και από τις δύο πλευρές των φύλλων, διαρρηγνύονται και η επιδερμίδα περιβάλλει τον ουρεδοσωρό σαν άσπρο περιλαίμιο. Oι τελειοσωροί αντικαθιστούν τους ουρεδοσωρούς ή σχηματίζονται ανεξάρτητοι (Eικ. 1, 2, σελ. 82). 2. Kαστανή σκωρίαση του σίτου ή Σκωρίαση των φύλλων Puccinia recondita Rob.: Desm. f. sp. tritici (Συνων. P. rubigo - vera (DC) Wint., P. triticina Eriks) Eκτός από το σίτο προσβάλλει, ως παράσιτο αδυναμίας, ορισμένες ποικιλίες κριθής και είδη των γενών Aegilops και Agropyron. Oι ουρεδοσωροί έχουν διαστάσεις ως 1.5 mm σε διάμετρο με χρώμα στην αρχή πορτοκαλί έντονο και αργότερα καστανό σκουριάς, δεν συνενώνονται και δεν περιβάλλονται από τους ιστούς του ξενιστή. Oι φλύκταινες των ουρεδοσωρών εμφανίζονται στην επάνω επιφάνεια των φύλλων (Eικ. 3) διάσπαρτες ενώ οι τελειοσωροί στην κάτω επιφάνεια των φύλλων ή των κολεών. 3. Kίτρινη σκωρίαση ή Γραμμωτή σκωρίαση Puccinia striiformis West (Συνων. P. glumarum (Schm.) Eriks. & Henn.) Oι ουρεδοσωροί είναι κίτρινοι και εμφανίζονται κυρίως στα φύλλα και τους στάχεις, δευτερευόντως στους κολεούς, στελέχη, ακόμη και στους κόκκους και είναι διατεταγμένοι σε γραμμές. Oι φλύκταινες των ουρεδοσωρών έχουν διαστάσεις μm, αλλά η γραμμοειδής διάταξή τους ανάμεσα στις αγγειώδεις δεσμίδες και η ανάπτυξη υφών έχει ως αποτέλεσμα γραμμές μακριές όσο το μήκος του φύλλου (Eικ. 4, σελ. 82). Oι τελειοσωροί εμφανίζονται αργότερα, σε γραμμές, στους κολεούς των φύλλων και είναι υποεπιδερμικοί. Προσβάλλει το σίτο, την κριθή και 18 γένη αυτοφυών αγροστωδών. 4. Kαστανή σκωρίαση της κριθής Puccinia hordei Otth. (Συνων. P. anomala Rostr., P. simplex (Körn) Erikss. & Henn.) Mικρές, κυκλικές καστανοπορτοκαλί φλύκταινες ουρεδοσωρών εμφανίζονται στα φύλλα, στους κολεούς και στους στάχεις των πο- 19

20 20 λύ ευπαθών καλλιεργητικών ποικιλιών. Oι τελειοσωροί είναι στρογγυλοί ή επιμήκεις, καστανοί, καλυμμένοι από την επιδερμίδα και λιγότερο άφθονοι από τους ουρεδοσωρούς. 5. Σκωρίαση της βρώμης Puccinia coronata Cda. Προσβάλλει τη βρώμη και διάφορα αυτοφυή γένη (Alopecurus, Festuca, Dactylis κ.τ.λ.) Oι ουρεδοσωροί εμφανίζονται στα φύλλα σαν μικρές κυκλικές ή επιμήκεις πορτοκαλόχρωμες φλύκταινες, που συνενούνται. Oι τελειοσωροί εμφανίζονται συνήθως στους κολεούς των φύλλων με μορφή μαύρων, επιμήκων φλυκταινών που καλύπτονται από την επιδερμίδα. 6. Σκωρίαση της βρίζας (Σίκαλης) Puccinia recondita f. sp. secalis Rob.: Desm (Συν. P. dispersa). Oι ουρεδοσωροί είναι διάσπαρτοι ακανόνιστα στα φύλλα ως κυκλικές ή ελλειψοειδείς φλύκταινες με χρώμα καστανοκόκκινο. Oι τελειοσωροί σχηματίζονται στην κάτω επιφάνεια των φύλλων και, έχουν χρώμα μαύρο και καλύπτονται από την επιδερμίδα του φύλλου. 7. Σκωρίαση του δόργου Puccinia purpurea Cke. Tυπικά συμπτώματα εμφανίζονται, συνήθως, σε φυτά μεγαλύτερα του ενός μηνός, ως διάσπαρτες, ιώδεις, κόκκινες ή καστανές φλύκταινες ουρεδοσωρών στις δύο επιφάνειες των φύλλων. Oι περισσότερες φλύκταινες μετατρέπονται σε τελειοσωρούς, αλλά και νέοι τελειοσωροί αναπτύσσονται ανεξάρτητα από τους ουρεδοσωρούς. 8. Σκωριάσεις του σραβόσιτου Puccinia sorghi Schw., με μεγαλύτερες επιμήκεις, στις δύο επιφάνειες των φύλλων φλύκταινες ουρεδοσωρών. Puccinia polysora Underw., με φλύκταινες ουρεδοσωρών κυρίως στην επάνω επιφάνεια των φύλλων, και τελειοσωρούς καλυμμένους. Bιολογικός κύκλος Oι μύκητες των σκωριάσεων θεωρούνται σήμερα ως υποχρεωτικά παράσιτα, αν και μερικές φυλές τους παρουσιάζουν περιορισμέ-

21 νη ικανότητα ανάπτυξης σε θρεπτικά υλικά. Πολύ λίγα στελέχη μπορούν να σπορογονήσουν και να συμπληρώσουν το βιολογικό τους κύκλο χωρίς την παρουσία των φυτών ξενιστών τους. Oι μύκητες των σκωριάσεων έχουν κατά κανόνα πολύπλοκο βιολογικό κύκλο που χαρακτηρίζεται από την εναλλαγή ξενιστών (ετεροοικία) και μέχρι 5 είδη σπορίων. Aπό τα 5 αυτά είδη τα σημαντικότερα, από επιδημιολογική άποψη, είναι τα ουρεδοσπόρια, τα οποία παράγονται σε μεγάλους αριθμούς συνήθως την άνοιξη και το καλοκαίρι. Mεταφέρονται με τον άνεμο σε εξαιρετικά μεγάλες αποστάσεις και προκαλούν νέες μολύνσεις σε φυτά ξενιστές, ώστε σε ευνοϊκές συνθήκες ο χρόνος μεταξύ μόλυνσης και νέας γενέας ουρεδοσπορίων να φθάνει μόνο μέχρι τις 7 ημέρες. Tα ουρεδοσπόρια είναι μονοκύτταρα, δικάρυα σπόρια (ν+ν), με αγκαθωτό περίβλημα (Eικ. 5, σελ. 82) που χρειάζονται την παρουσία υμενίου νερού για να βλαστήσουν. Oι βλαστικές υφές μολύνουν τον ξενιστή μέσω των στομάτων ή απευθείας, αφού πρώτα σχηματίσουν απρεσσόριο ή χωρίς σχηματισμό απρεσσορίου. Στη συνέχεια αναπτύσσουν ενδοκυτταρικές υφές με μυζητήρες οι οποίοι εξασφαλίζουν την επαφή του μύκητα με τις κυτταρικές μεβράνες και τη διατροφή του. Oι ουρεδοσωροί μπορεί να ακολουθούνται από την παραγωγή τελειοσωρών στην ίδια ή σε ξεχωριστές θέσεις. Tα τελειοσπόρια είναι δικύτταρα, δικάρυα (ν+ν ή 2ν) με παχειά λεία τοιχώματα και χρησιμεύουν για τη διαχείμανση του μύκητα (Eικ. 6, σελ. 82), σε τελειοσωρούς στα υπολείμματα του ξενιστή. H βλάστησή τους την άνοιξη συνεπάγεται την ένωση των πυρήνων (διπλοειδής φάση) και τη διαδικασία της μείωσης για την παραγωγή τεσσάρων απλοειδών βασιδιοσπορίων (ν) τα οποία συνήθως μολύνουν το δευτερεύοντα ξενιστή, όταν ο μύκητας είναι ετερόοικος. Aν δεν παρατηρείται ετεροοικία τότε ο βιολογικός τους ρόλος περιορίζεται μόνο στο γενετικό. Aπό βιολογική άποψη κύριος ξενιστής είναι αυτός στον οποίο σχηματίζεται η τέλεια μορφή. Eίναι δυνατόν ο κύριος βιολογικά ξενιστής να είναι δευτερεύων από οικονομική άποψη. H διάταξη του πίνακα 1 ακολουθεί τη βιολογική διαίρεση. H μόλυνση του δευτερεύοντα ξενιστή από τα απλοειδή βασιδιοσπόρια έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία σωρών πυκνιδίων (σπερμογονίων) στην πάνω επιφάνεια των φύλλων, με πυκνιδιοσπόρια μονοκάρυα (ν). Tα πυκνιδιοσπόρια αυτά μεταφερόμενα με έντομα ή με τη βροχή σε παρακείμενες δεκτικές υφές που είναι συμβατές συντελούν στη δικαρύωση του μύκητα και στο σχηματισμό στην αντίθετη επιφάνεια του φύλλου αικιδίων με δικαρυωτικά αικιδιοσπόρια (ν+ν) που θα μολύνουν τον κύριο ξενιστή. 21

22 22 O πλήρης αυτός βιολογικός κύκλος δε συμβαίνει σε όλα τα είδη των σκωριάσεων. Oι μύκητες που σχηματίζουν και τα 5 είδη σπορίων λέγονται μακροκυκλικοί και είναι αυτόοικοι ή ετερόοικοι. Eκείνοι που σχηματίζουν αικίδια και τελειοσωρούς, ενίοτε και σπερμογόνια λέγονται μεσοκυκλικοί και είναι επίσης αυτόοικοι ή ετερόοικοι, κι εκείνοι που σχηματίζουν μόνο σπερμογόνια και τελειοσωρούς λέγονται μικροκυκλικοί και είναι αυτόοικοι. Στον πίνακα 1 δίδονται οι μορφές των σπορίων και οι ξενιστές των κυριοτέρων σκωριάσεων που παρατηρούνται στη χώρα μας, και στον πίνακα 2 οι κυριότεροι συμπτωματολογικοί χαρακτήρες των. Πίνακας 1 Δευτερεύοντες ξενιστές και σχηματιζόμενα είδη σπορίων από τις κυριότερες Σκωριάσεις που παρατηρούνται στην Eλλάδα. Σκωρίαση Δευτερεύων ξενιστής Kύριος ξενιστής P. graminis Bερβερίς, (Berberis), II, III, IV 1 P. recondita f. sp. tritici Mahonia Thalictrum, Anchusa Anemonella, Clematis, Isopyron II, III, IV Eίδη σπορίων Δευτερεύων ξενιστής P. striiformis Δεν υπάρχει II, (III) P. hordei Ornithogallum II, III, IV 0, I P. coronata Rhamnus II, III, IV 0, I P. recondita Anchusa II, III, IV 0, I f. sp. secalis P. purpurea Oxalis II, III, IV 0, I P. sorghi Oxalis II, III, IV 0, I P. polysora Δεν υπάρχει II, (III) 1. 0, πυκνίδια (σπερμογόνια), I, αικίδια, II, ουρεδοσπόρια, III, τελειοσπόρια, IV, βασιδιοσπόρια. 0, I 0, I Eπιδημιολογία Eπιδημία Σκωριάσεως αναπτύσσεται όταν συμβεί να βρεθούν σε επαφή ευπαθής ποικιλία σιτηρών σε εκτεταμένη έκταση, φυλή του μύκητα ικανή να μολύνει και συνθήκες περιβάλλοντος ευνοϊκές για την ανάπτυξη της ασθένειας. Σε θερμοκρασία C και σταγόνα νερού η είσοδος του μύκητα στον ξενιστή γίνεται σε 6-8

23 ώρες και δευτερογενή ουρεδοσπόρια παράγονται σε 7-10 ημέρες. H παραγωγή των ουρεδοσπορίων αυξάνει κατά φορές σε κάθε γενεά και τα ουρεδοσπόρια, αν και συγκρινόμενα με τα τελειοσπόρια έχουν περιορισμένη σχετικά ικανότητα διατήρησης, μπορούν εντούτοις να διατηρήσουν τη βλαστική τους ικανότητα για ένα χρόνο σε εύκρατες περιοχές. O συνδυασμός αυτής της εξαιρετικά μεγάλης παραγωγής ουρεδοσπορίων και δυνατότητας μεταφοράς των σε τεράστιες αποστάσεις με τον άνεμο κάνει τις σκωριάσεις ασθένειες με μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης σοβαρών επιδημιών. Oι μύκητες των σκωριάσεων έχουν γόνους που ρυθμίζουν τη μολυσματική ικανότητα, θετική ή αρνητική, οι οποίοι αντιδρούν με μεγάλη εξειδίκευση με τους γόνους που ρυθμίζουν την αντοχή ή την ευπάθεια του ξενιστή. H ασθένεια δεν εμφανίζεται ή εμφανίζεται με πολύ ελαφρά προσβολή αν ο ξενιστής κατέχει το σχετικό γόνο αντοχής τον οποίο το παθογόνο δεν μπορεί να τον εξουδετερώσει με τον αντίστοιχο γόνο μολυσματικής ικανότητας. Tα ουρεδοσπόρια συχνά προκαλούν τις πρωτογενείς μολύνσεις την άνοιξη ή το καλοκαίρι, σε περιοχές με ήπιο χειμώνα όπου έχουν τη δυνατότητα να διαχειμάσουν σε υπολείμματα του ξενιστή ή σε αυτοφυείς ξενιστές ή εξαιτίας της δυνατότητας μεταφοράς με τον άνεμο από τόπο σε τόπο που καλύπτει ακόμη και διηπειρωτικές αποστάσεις, όπως μολύνσεις των σιτηρών της Eυρώπης από την Aφρική. H ετήσια πρόοδος των ουρεδοσπορίων από τόπο σε τόπο έχει επαρκώς διαπιστωθεί, κι έτσι τα τελειοσπόρια και ο δεύτερος ξενιστής απαιτούνται μόνο για τη συμπλήρωση του βιολογικού κύκλου του μύκητα, αλλά όχι για την ανάπτυξη επιδημίας. O δεύτερος ξενιστής χρησιμεύει για τη συμπλήρωση του σεξουαλικού κύκλου του μύκητα και επομένως είναι πηγή νέων μολυσματικών φυλών και πρώιμων μολύνσεων του κύριου ξενιστή με τα αικιδοσπόρια. Nέες φυλές των παθογόνων μπορούν όμως να δημιουργηθούν και χωρίς την παρουσία του δευτερεύοντα ξενιστή αλλά με μεταλλαγή ή παρασεξουαλικούς μηχανισμούς στο ουρεδιακό στάδιο. Σε μικτές μολύνσεις του ξενιστή με διάφορες φυλές του παθογόνου, είναι δυνατή με αναστομώσεις υφών του παθογόνου η μεταφορά ή ανταλλαγή πυρήνων ή γενετικών χαρακτήρων και η δημιουργία νέων φυλών. Kαταπολέμηση Oι σκωριάσεις καταπολεμούνται κατά βάσιν με ανθεκτικές ποικιλίες. H δυνατότητα αυτή είναι γνωστή εδώ και 80 χρόνια και φυσικά έχουν δημιουργηθεί πλήθος ανθεκτικών ποικιλιών. H 23

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 2 η : Σκωριάσεις Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΜΥΚΗΤΩΝ ΒΑΣΙ ΙΟΜΥΚΗΤΗΤΕΣ (BASIDIOMYCETES) Στην κλάση αυτή ταξινομούνται πολλοί παθογόνοι μύκητες με βάση τις εγγενείς καρποφορίες τους. Οι εγγενείς

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 21 η : Κηλιδώσεις φύλλων μηδικής - Ασκοχυτώσεις ψυχανθών Αναστασία Λαγοπόδη

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 6 η : Ωίδια Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 10 o

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 10 o ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 10 o ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ Μύκητες Ωίδιο τριανταφυλλιάς, Σκωρίαση τριανταφυλιάς, Σκωρίαση γαρυφαλλιάς, Μελανή κηλίδωση τριανταφυλλιάς, Σκωρίαση χρυσάνθεμου, Βοτρύτης, Αδρομυκώσεις,

Διαβάστε περισσότερα

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών κλάση: Deuteromycetes θαλλός: πολυκύτταρο μυκήλιο σαπρόφυτα παράσιτα αναπαραγωγή: κυρίως αγενώς (ατελής μορφή) τέλεια μορφή: Ασκομύκητες (κυρίως), Βασιδιομύκητες τάξη: Moniliales

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 11 η : Σήψεις ριζών και στελεχών εκτός σιτηρών Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών κλάση: Oomycetes θαλλός: κοινοκύτταρο μυκήλιο με πλούσια διακλάδωση κυτταρικά τοιχώματα με κυτταρίνη αντί για χιτίνη σαπρόφυτα παράσιτα περιβάλλον: υψηλή υγρασία αγενής αναπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Α Χ Λ Α Δ Ι Α - Μ Η Λ Ι Α

Α Χ Λ Α Δ Ι Α - Μ Η Λ Ι Α Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΩΙΔΙΟ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΑΣ Είναι η σπουδαιότερη ασθένεια της τριανταφυλλιάς και προσβάλει τις υπαίθριες και τις υπό κάλυψη καλλιέργειες. Προκαλεί μεγάλη εξασθένηση των φυτών

Διαβάστε περισσότερα

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5. Rhizoctonia spp. Sclerotium spp. Sclerotinia spp.

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5. Rhizoctonia spp. Sclerotium spp. Sclerotinia spp. ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5. Rhizoctonia spp. Sclerotium spp. Sclerotinia spp. Rhizoctonia spp. R. solani τέλεια μορφή Βασιδιομύκητας Thanatephorus cucumeris ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 4 η : Άνθρακες και Δαυλίτες Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Α Χ Λ Α Δ Ι Α - Μ Η Λ Ι Α

Α Χ Λ Α Δ Ι Α - Μ Η Λ Ι Α Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 2. Ωίδια

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 2. Ωίδια ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 2. κλάση: Ascomycetes θαλλός: πολυκύτταρο μυκήλιο διακλαδιζόμενο σχηματίζουν πολύπλοκες μυκηλιακές κατασκευές προαιρετικά σαπρόφυτα ή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ & ΕΧΘΡΟΙ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ & ΕΧΘΡΟΙ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας

Καλλιέργεια χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας Καλλιέργεια χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αθ. ΠΑΛΑΤΟΣ Καθηγητής Εφαρµογών ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΟΛΓΑ Σπ. ΣΚΟΥΡΤΗ (Α.Μ 248/05) Ποικιλίες χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας 7 ο Εργαστήριο: Ασθένειες φυλλώματος και σήψεις κόκκων Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΙΟΥ

ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΙΟΥ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 8 η : Αδρομυκώσεις Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών κλάση: Ascomycetes θαλλός: πολυκύτταρο μυκήλιο διακλαδιζόμενο σχηματίζουν πολύπλοκες μυκηλιακές κατασκευές προαιρετικά σαπρόφυτα ή προαιρετικά παράσιτα εξαίρεση τα ωίδια υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της μηλιάς

Ασθένειες της μηλιάς Ασθένειες της μηλιάς Οι ασθένειες μηλιάς με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον από δενδροκομικής και οικονομικής πλευράς είναι: το φουζικλάδιο, το ωίδιο, το βακτηριακό κάψιμο και οι σηψιριζίες (σημαντικότερη η Φυτόφθορα).

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΑΤΑΤΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΑΤΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΠΑΤΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών τετράνυχοι Tetranychus urticae (κοινός τετράνυχος) Panonychys citri (κόκκινος τετράνυχος) οικ.: Tetranychidae κοινός τετράνυχος μορφολογία ακμαίο σχήμα ωοειδές μέγεθος 0,5

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΦΟΥΖΙΚΛΑΔΙΟΥ ΤΗΣ ΜΗΛΙΑΣ. Α. Λαγοπόδη/ Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας/ Τμήμα Γεωπονίας/ ΑΠΘ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΦΟΥΖΙΚΛΑΔΙΟΥ ΤΗΣ ΜΗΛΙΑΣ. Α. Λαγοπόδη/ Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας/ Τμήμα Γεωπονίας/ ΑΠΘ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΦΟΥΖΙΚΛΑΔΙΟΥ ΤΗΣ ΜΗΛΙΑΣ Α. Λαγοπόδη/ Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας/ Τμήμα Γεωπονίας/ ΑΠΘ ΦΟΥΖΙΚΛΑΔΙΑ Ασθένειες της μηλιάς, αχλαδιάς και μεσπιλιάς Υπάρχουν σε όλες τις περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Ε2: Τέλος άνθισης/ F:Πτώση πετάλων/ G: Απόσπαση κάλυκα / H: Καρπίδιο/ Ι: Αύξηση καρπού/ J1, J2: Αλλαγή χρώματος

Ε2: Τέλος άνθισης/ F:Πτώση πετάλων/ G: Απόσπαση κάλυκα / H: Καρπίδιο/ Ι: Αύξηση καρπού/ J1, J2: Αλλαγή χρώματος Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑi ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΒΟΛΟΥ Ταχ. /νση: Τορούτζια-Νικολαϊδη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ - βλάπτει την υγεία των & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΤΚΛΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΣΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΣΩΝ ΤΓΥΡΟΝΟ. Γμδεικηικές Απαμηήζεις Γ Λσκείοσ Ιαμοσάριος Βιολογία ΘΓΜΑ Α ΘΓΜΑ Β

Γ ΚΤΚΛΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΣΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΣΩΝ ΤΓΥΡΟΝΟ. Γμδεικηικές Απαμηήζεις Γ Λσκείοσ Ιαμοσάριος Βιολογία ΘΓΜΑ Α ΘΓΜΑ Β Βιολογία γεμικής παιδείας 1. Δ 2. ΘΓΜΑ Α 3. Β 4. Β 5. Α Α2. 1, Β2.Γ, 3Α, 4. Δ ΘΓΜΑ Β Β1. «Τα οικοσυστήματα χαρακτηρίζονται από την τάση εξασφαλίζει τροφή από το οικοσύστημα» Β2. Ο μικροοργανισμός αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή.

Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή. Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή. Η καλλιέργεια των οσπρίων στη χώρα μας είναι εξαιρετικά περιορισμένη σε περίπου 140.000 στρέμματα. Η παραγόμενη ποσότητα οσπρίων δεν επαρκεί για την κάλυψη

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 i Νικόλαος Ι. Σπάρτσης ΠΑΤΑΤΑ, Solanum Tuberosum C P ublish Eκδόσεις: ity Κίτρους Επισκόπου 7 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Α Χ Λ Α Δ Ι Α Μ Η Λ Ι Α

Α Χ Λ Α Δ Ι Α Μ Η Λ Ι Α Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Γενετική Ανθεκτικότητα στις Ασθένειες

Γενετική Ανθεκτικότητα στις Ασθένειες 1 Γενετική Ανθεκτικότητα στις Ασθένειες Γενικά Αντικείμενο της άσκησης αυτής είναι να εξοικειωθούν οι φοιτητές με τον τρόπο που γίνεται η επιλογή φυτών για γενετική ανθεκτικότητα σε μια ή περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

BIOTIKOI ΠAPAΓONTEΣ - Θετική αλληλεπίδραση: 2) Aρνητική αλληλεπίδραση 3) Παρασιτισμός: Aνταγωνισμός μεταξύ καλλιεργούμενων φυτών

BIOTIKOI ΠAPAΓONTEΣ - Θετική αλληλεπίδραση: 2) Aρνητική αλληλεπίδραση 3) Παρασιτισμός: Aνταγωνισμός μεταξύ καλλιεργούμενων φυτών BIOTIKOI ΠAPAΓONTEΣ Tα φυτά είναι αυτότροφοι οργανισμοί αλλά δεν είναι τελείως ανεξάρτητα άλλων φυτών και ζώντων οργανισμών, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου. H επίδραση των βιοτικών παραγόντων στο

Διαβάστε περισσότερα

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών

φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών φυτοπαθολογία ανθοκηπευτικών Pythium spp. Phytophthora spp. κλάση: Oomycetes θαλλός: κοινοκύτταρο μυκήλιο με πλούσια διακλάδωση κυτταρικά τοιχώματα με κυτταρίνη αντί για χιτίνη σαπρόφυτα παράσιτα περιβάλλον:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση).

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση). Λίπανση της Ελιάς Η ελιά γενικά δεν θεωρείται απαιτητικό είδος και μπορεί να αναπτυχθεί σε μεγάλη ποικιλία εδαφικών τύπων. Η λίπανση αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της διαχείρισης του ελαιώνα και στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΑ: ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΥΚΗΤΩΝ (ΙΙ)

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΑ: ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΥΚΗΤΩΝ (ΙΙ) Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΑ: ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΥΚΗΤΩΝ (ΙΙ) Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΜΕΡΙΚΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΜΕΡΙΚΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 4. Η ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Καθηγητής Φώτιος Θ. Γραβάνης Τµήµα Φυτικής Παραγωγής Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα (Τ.Ε.Ι.) Λάρισας, 41110 Λάρισα. F.T.Gravanis@teilar.gr 4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΜΕΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΕΣ ΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΜΥΚΗΤΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ARMILLARIA

ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΕΣ ΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΜΥΚΗΤΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ARMILLARIA ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΕΣ ΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΜΥΚΗΤΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ARMILLARIA Εικ.1. Ελάτη προσβεβληµένη από το µύκητα Armillaria mellea. ιακρίνονται οι λευκές µυκηλιακές πλάκες στη βάση του κορµού. Μαίναλο. Εικ.2. Μυκηλιακές

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ο ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ - ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ο ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ - ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ο ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ - ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ 1 Οικολογία δασικών εντόμων Παράγοντες: 1. Κλιματικές συνθήκες 2. Είδος δέντρων 3. Δασοπονική μορφή 4. Ρύπανση ατμόσφαιρας 2 Οικολογία δασικών εντόμων

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme econteplusproject Organic.Edunet ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΧΘΡΩΝ ΣΕ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΕΩΝΕΣ 1. ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΛΥΕΤΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 15 η : Αλτερναριάσεις και Τοξίνες Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΑΝΤΖΑΡΙΟΥ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΑΝΤΖΑΡΙΟΥ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΠΑΝΤΖΑΡΙΟΥ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΡΙΖΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες)

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες) Γενική Μικροβιολογία (Μύκητες) Χαρακτηριστικά των μυκήτων Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί Δεν φωτοσυνθέτουν, είναι χημειοοργανότροφοι. Σημαντικοί αποικοδομητές! Μύκητες και τρόφιμα (Αλλοιώσεις τροφίμων) Μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα

Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα Πατάτες Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων πέραν των επιτρεπτών ορίων, σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΙΘΑΡΙΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΙΘΑΡΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΙΘΑΡΙΟΥ [1] Γενικά για την Καλλιέργεια Κριθαριού 1. Καλλιεργητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14: ΕΑΡΙΝΑ ΖΙΖΑΝΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14: ΕΑΡΙΝΑ ΖΙΖΑΝΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14: ΕΑΡΙΝΑ ΖΙΖΑΝΙΑ Σύνοψη, προαπαιτούµενη γνώση για τα εαρινά ζιζάνια Τα εαρινά ζιζάνια αναπτύσσονται ταχύτατα στις ανοιξιάτικες καλλιέργειες, αποτελούν σηµαντικό πρόβληµα σε αυτές και η έγκαιρη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 ο ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΕΙΛΕΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 ο ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΕΙΛΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 ο ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΕΙΛΕΣ Χάρτης βλάστησης Ελλάδος Κίνδυνοι για τα Δασικά Οικοσυστήματα από μεταδοτικές & μη μεταδοτικές ασθένειες Σχέσεις Εντόμων - Φυτών 1.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μουρούτογλου Σταύρος Καρράς Γεώργιος Δημόκας

Χρήστος Μουρούτογλου Σταύρος Καρράς Γεώργιος Δημόκας Χρήστος Μουρούτογλου Σταύρος Καρράς Γεώργιος Δημόκας Συστήματα εκμετάλλευσης της γης Shifting cultivation εκχέρσωση εδαφών Με τέτοια στενότητα γης; Συστήματα εκμετάλλευσης της γης Αγρανάπαυση «Παροπλισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ & ΦΥΤΩΝ ΜΕΓΑΛΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 9 ο

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ & ΦΥΤΩΝ ΜΕΓΑΛΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 9 ο ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ & ΦΥΤΩΝ ΜΕΓΑΛΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 9 ο ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ Μύκητες Κορυφοξήρα, Κομμίωση του λαιμού (Φυτόφθορα), Σηψιρριζίες, Σεπτορίωση, Σήψεις καρπών, Νέκρωση βραχιόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Στόχοι - Να αναγνωρίζετε τα όργανα µε τα οποία τα φυτά µεταφέρουν το νερό από τις ρίζες στα υπόλοιπα µέρη του φυτού.. - Να διαπιστώσετε την άνοδο του νερού και των διαλυµένων ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1.1.1 Γιατί οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα μόρια που μεταφέρουν τη γενετική πληροφορία είναι οι πρωτεΐ νες; Οι επιστήμονες

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΤΕΣ (Α) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 9 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ

ΜΥΚΗΤΕΣ (Α) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 9 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 9 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΚΗΤΕΣ (Α) Οι μύκητες είναι ευκαρυωτικοί ετερότροφοι οργανισμοί οι οποίοι πολλαπλασιάζονται αγενώς και εγγενώς, και σχηματίζουν σπόρια. Έχουν περιγραφεί περίπου 9.000 είδη μυκήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΙΚΑΛΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΙΚΑΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΙΚΑΛΗΣ [1] Γενικά για την Καλλιέργεια Σίκαλης 1. Καλλιεργητικές Εργασίες 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ 1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ Κατά τη διενέργεια των μακροσκοπικών ελέγχων από τους υπόχρεους (παραγωγούς)

Διαβάστε περισσότερα

1 L Συμπυκνωμένο αιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: trifloxystrobin 88 g/l, prothioconazole 175 g/l Βοηθητικές ουσίες: 74,823% β/β

1 L Συμπυκνωμένο αιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: trifloxystrobin 88 g/l, prothioconazole 175 g/l Βοηθητικές ουσίες: 74,823% β/β GR81760330B 1 L Συμπυκνωμένο αιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: trifloxystrobin 88 g/l, prothioconazole 175 g/l Βοηθητικές ουσίες: 74,823% β/β Μυκητοκτόνο με βάση τις δραστικές ουσίες trifloxystrobin και prothioconazole.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΛΑΔΙΣΚΩΝ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ Χειμώνας / Ανοιξη Άνθηση Ανάπτυξη καρπών ΦΟΥΖΙΚΟΚΚΟ ΜΟΝΙΛΙΑ ΠΤΩΣΗ ΦΥΛΛΩΝ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΜΑΤΙΩΝ ΡΟΔΙΝΗ ΚΟΡΥΦΗ ΑΝΘΗΣΗ-ΠΤΩΣΗ ΠΕΤΑΛΩΝ ΠΤΩΣΗ ΚΑΛΥΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ CHROMISTA (=STRAMENOPILA) Στο βασίλειο αυτό κατατάσσονται τα άλγη (φύκια) και οι ωομύκητες = οργανισμοί που μοιάζουν αλλά δεν είναι αληθινοί μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/02/1017 ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1. Σε ένα οικοσύστημα θα τοποθετήσουμε τις ύαινες και τα λιοντάρια στο ίδιο τροφικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΩΝ ΕΞΩΑΣΚΟΙ Ασθένειες των πυρηνοκάρπων που χαρακτηρίζονται από υπερπλασίες και υπερτροφίες που οδηγούν σε παραμορφώσεις των οργάνων που προσβάλλουν. Στην χώρα μας ο σοβαρότερος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ - επιβαρύνει το περιβάλλον

Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ - επιβαρύνει το περιβάλλον Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων: ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ - βλάπτει την υγεία των καταναλωτών Δ/ΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΣΙΤΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΣΙΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΣΙΤΟΥ [] 1 Γενικά για την Καλλιέργεια Σίτου 1. Καλλιεργητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α.... 2 Α1.... 2 Α2.... 2 Α3.... 2 Α4.... 2 Α5.... 2 ΘΕΜΑ B....

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΒΡΩΜΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΒΡΩΜΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΒΡΩΜΗΣ [1] Γενικά για την Καλλιέργεια Βρώμης 1. Καλλιεργητικές Εργασίες 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΡΑΠΑΝΙΟΥ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΡΑΠΑΝΙΟΥ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΡΑΠΑΝΙΟΥ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΡΙΖΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ «ΑΛΦΑ» ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επαναληπτικό Διαγώνισμα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ «ΑΛΦΑ» ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επαναληπτικό Διαγώνισμα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ «ΑΛΦΑ» ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επαναληπτικό Διαγώνισμα 18-12-2011 ΘΕΜΑ 1: Μονάδες 25 Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση 1. Τα ενδοσπόρια σχηματίζονται από α. φυτά β. βακτήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαλλιέργεια αμπελιού

Βιοκαλλιέργεια αμπελιού Βιοκαλλιέργεια αμπελιού E. Καμπουράκης Εργαστήριο Συστημάτων Οικολογικής Παραγωγής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ. 281 0 302300, Fax. 2810 245873

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην. πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή

Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην. πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή οποιαδήποτε μορφή Γεωργίας από την πλέον αρχέγονη έως την πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΜΥΚΗΤΩΝ ΑΣΚΟΜΥΚΗΤΕΣ (ASCOMYCETES)

ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΜΥΚΗΤΩΝ ΑΣΚΟΜΥΚΗΤΕΣ (ASCOMYCETES) ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΑΣΚΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΜΥΚΗΤΩΝ ΑΣΚΟΜΥΚΗΤΕΣ (ASCOMYCETES) Στην κλάση αυτή κατατάσσονται οι μύκητες που στην τέλεια μορφή τους σχηματίζουν εγγενείς καρποφορίες που λέγονται

Διαβάστε περισσότερα

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης Contans WG Ο νεότερος, ασφαλέστερος και πιο ευπροσάρμοστος τρόπος ελέγχου της Σκληρωτινίασης, που υπάρχει! Τα αποτελέσματα από την χρήση του Contans WG δείχνουν σημαντική μείωση στον αριθμό των σκληρώτιων

Διαβάστε περισσότερα