Ανταρκτική. Αποστολή στην. ...στα βήματα του Sir Ernest Henry Shackleton. Κείμενο φωτογραφίες: Νίκος Τόδουλος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ανταρκτική. Αποστολή στην. ...στα βήματα του Sir Ernest Henry Shackleton. Κείμενο φωτογραφίες: Νίκος Τόδουλος"

Transcript

1

2 Αποστολή στην Ανταρκτική...στα βήματα του Sir Ernest Henry Shackleton Κείμενο φωτογραφίες: Νίκος Τόδουλος Η ηπειρωτική Ανταρκτική πλέοντας μέσα στο Gerlache Strait.

3 Τον Μάρτιο του 2013 ο Νίκος Τόδουλος, μαζί με τους φίλους και συνορειβάτες από την Αυστραλία Howard Whalen και James Kell, πραγματοποίησαν αποστολή στην Ανταρκτική με στόχο την αναβίωση της βρετανικής εξερευνητικής αποστολής των αρχών του 20 ου αι. Imperial Trans-Antarctic Expedition ( ), της οποίας είχε ηγηθεί ο Sir Ernest Shackleton. Αρχικά ακολούθησαν την πορεία του πλοίου του Βρετανού εξερευνητή, του ιστορικού Endurance, και κατόπιν διέσχισαν ορειβατικά το ιδιαίτερα δύσκολο, παγετωνικό, ορεινό και αλπικό νησί South Georgia με τις ακραίες καιρικές συνθήκες, όπως ο Shackleton το είχε επιχειρήσει χωρίς εξοπλισμό, σε μια προσπάθεια διάσωσης του αποκλεισμένου πληρώματός του. Το όλο εγχείρημα είχε αποτελέσει πραγματικό άθλο για εκείνη την εποχή. Η σημερινή αναβίωση σηματοδότησε και την πρώτη ελληνική συμμετοχή σε αποστολή στη South Georgia. 7

4 Ανταρκτική, γνωστή και σαν Terra Incognita Australis, το τελευταίο σύνορο του πλανήτη και η πιο απομονωμένη ήπειρος στην υφήλιο. Μια εντυπωσιακή έκταση άγριας ομορφιάς από θάλασσα, πάγο και πέτρα, στοιχειωμένη από επικές ιστορίες θαλασσοπόρων και εξερευνητών γεμάτες πόνο, αυτοθυσία, αυταπάρνηση, θάρρος, αποφασιστικότητα και σθένος, πέρα από τα όρια της ανθρώπινης πνευματικής και σωματικής αντοχής, κατά τη διάρκεια της ηρωικής εποχής της εξερεύνησης της Ανταρκτικής στα τέλη του 19 ου και τις αρχές του 20 ου αιώνα. Τα γιγαντιαία παγόβουνα, οι τεράστιοι παγετώνες δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στον κόσμο. Η απεραντοσύνη του νότιου πολικού οροπεδίου, το αχανές παγοκάλυμμα και οι τεράστιες οροσειρές της πραγματικά σαστίζουν το μυαλό. Εδώ, στην άκρη του κόσμου, με μόνον κυρίαρχο τον καιρό, ο χρόνος δεν μετριέται με ημερολόγια και ρολόγια αλλά από τον πάγο και τη θάλασσα. Εδώ, ανάμεσα στα παγωμένα νερά της Weddell Sea και τα απρόσιτα παγετωνικά νησιά της Scotia Sea, γράφτηκε η επική ιστορία επιβίωσης του Sir Ernest Henry Shackleton και των ανδρών του κατά τη διάρκεια της αποστολής Imperial Trans-Antarctic Expedition ( ). Αυτή ακριβώς η αποστολή αποτέλεσε το κίνητρό μας γι αυτό το ταξίδι, με σκοπό ν ακολουθήσουμε τα βήματα του Βρετανού εξερευνητή. Αφετηρία του ταξιδιού μας η Ushuaia, η νοτιότερη πόλη στον κόσμο, που αποτελεί την πύλη προς την Ανταρκτική. Αυτό το απομακρυσμένο αργεντίνικο λιμάνι βρίσκεται στο αρχιπέλαγος της Γης του Πυρός (Tierra del Fuego), στη νοτιότερη άκρη της αμερικανικής ηπείρου, μετά τα στενά του Μαγγελάνου. Το αρχιπέλαγος αποτελείται από το κύριο νησί (Isla Grande de Tierra del Fuego, έκτασης τχλμ.), που, διαιρεμένο, ανήκει στην Αργεντινή και τη Χιλή, καθώς και μια ομάδα μικρότερων νησιών, συμπεριλαμβανομένου του ακρωτηρίου Horn. Επιβιβαστήκαμε στο εξερευνητικό πλοίο Polar Pioneer και το ταξίδι μας προς την Ανταρκτική ξεκίνησε. Πλεύσαμε αρχικά κατά μήκος του Beagle Channel μέχρι τον Ατλαντικό και, στη συνέχεια, με κατεύθυνση νότια προς το άγριο πέρασμα Drake Passage, την τεράστια υδάτινη έκταση μεταξύ Γης του Πυρός και χερσονήσου της Ανταρκτικής. Μετά από 3 μέρες στη θάλασσα, φτάσαμε στον υδάτινο χώρο της Ανταρκτικής (Antarctic Convergence), γνωστό και σαν πολικό σύνορο. Ο ωκεανός εδώ διαφέρει πολύ από τα νερά του Ατλαντικού σε πυκνότητα, θερμοκρασία και περιεκτικότητα σε αλάτι. Αυτή η μίξη των υδάτινων ρευμάτων, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, την καθιστά πολύ παραγωγική σε κριλ, άλγη και μικροοργανισμούς, που αποτελούν και τη βάση του διατροφικού ιστού της Ανταρκτικής. Τα τεράστια παγόβουνα της Weddell Sea. 8

5 Δεξαμενές στο Deception Island. Deception Island Πλησιάζοντας όλο και πιο κοντά στη χερσόνησο, άρχισαν να φαίνονται τα South Shetland Islands, που ανήκουν στην Ανταρκτική. Ένα σύμπλεγμα από 150 νησιά και βραχονησίδες, με τους παγετώνες να καλύπτουν το 90% της επιφάνειάς τους. Πρώτος σταθμός μας το ηφαιστειακό νησί Deception Island, με τη χαρακτηριστική καλντέρα, προσέφερε για χρόνια ένα φυσικό λιμάνι για τα πλοία της εποχής των εξερευνήσεων. Το νησί είναι ολόκληρο ένα ενεργό ηφαίστειο, ένα από τα δύο πιο ενεργά ηφαίστεια της Ανταρκτικής, με τελευταία έκρηξη το 1992 και συνεχή δραστηριότητα. Το πεταλοειδές σχήμα του νησιού είναι χαρακτηριστικό και ξεχωρίζει στους χάρτες. Ένα νησί πλούσιο σε ιστορίες με φαλαινοθήρες και κυνηγούς φώκιας του 19 ου και 20 ου αιώνα. Πλησιάζοντας πιο κοντά, αρχίζουν να φαίνονται οι απόκρημνες ακτές του με χρώματα ηφαιστειακά, όπου, στα ψηλότερα σημεία, κυριαρχούν οι παγετώνες. Η πρόσβαση σ αυτό το μυστικιστικό μέρος είναι αρκετά δύσκολη, καθώς τα πλοία πρέπει να διαβούν ένα στενό πέρασμα μόλις 230μ., που ονομάζεται Neptune s Bellows (Φυσητήρες του Ποσειδώνα) λόγω των ισχυρών ανέμων που πνέουν ανάμεσα στα στενά. Στη μέση υπάρχει κι o μεγάλος βράχος Raven Rock, μόλις 2,5μ. κάτω απ την επιφάνεια της θάλασσας. Τα διάφορα ακρωτηριασμένα κουφάρια πλοίων στις άκρες του περάσματος μαρτυράνε τη δυσκολία προσέγγισης σ αυτό το κρυφό λιμάνι, όπως το βρετανικό φαλαινοθηρικό Southern Hunter, που βυθίστηκε την Πρωτοχρονιά του 1957 στο νότιο σημείο της εισόδου. Πλησιάζουμε με τα φουσκωτά στην ακτή, στο Whalers Bay, μια παραλία από μαύρη ηφαιστειακή τέφρα, μέσα σε άσπρους ατμούς από τις θέρμες πηγές, με μία έντονη οσμή από θειάφι να κυριαρχεί. Η παραλία γεμάτη από σκελετούς φαλαινών, σαπισμένα καραβόξυλα, σκουριασμένες δεξαμενές και τα ερείπια των παλιών εγκαταστάσεων των φαλαινοθηρικών σταθμών, με πλήθος φώκιες να βρίσκουν καταφύγιο μέσα σ αυτά. Το τοπίο ερημικό, αποτελούμενο από μια μίξη ηφαιστειακών Κουφάρια φαλαινών διάσπαρτα στις ακτές. 9

6 Απομεινάρια της εποχής της φαλαινοθηρίας. πετρωμάτων, άμμου και λάβας. Είχε αρχίσει να χιονίζει κι ο συνδυασμός του σεληνιακού τοπίου με τον βαρύ και συννεφιασμένο ουρανό, με καπνούς να αναδύονται από τα βάθη της καλντέρας, έδινε μια εικόνα μεταφυσική και απόκοσμη. Livingston Island Μερικές ώρες αργότερα και λίγο βορειότερα, φτάσαμε στο Livingston Island, στο σημείο Walkers Bay, με τους τεράστιους θαλάσσιους ελέφαντες. Αυτά τα πελώρια παχύδερμα από λίπος, ενώ φαίνονται τόσο νωθρά και βραδυκίνητα, διαθέτουν απίστευτη δύναμη και μπορούν να κινηθούν με μεγάλη ταχύτητα και ορμή. Μια σύντομη περιήγηση αποκαλύπτει τα ερείπια παλιών πρόχειρων καταυλισμών για κυνηγούς φώκιας και φαλαινοθήρες. Στα λιγοστά βράχια που υπάρχουν, κατάλοιπα παγετώνων που έχουν υποχωρήσει, χιλιάδες θαλάσσιοι πετρέλοι και άλμπατρος κάνουν τις φωλιές τους και φροντίζουν τα νεογνά τους. Cuverville Island Συνεχίσαμε νοτιότερα, από τη δυτική πλευρά της χερσονήσου της Ανταρκτικής, μέσω του Gerlache Strait, μέχρι τον 65 ο παράλληλο στο Cuverville Island, ένα σκουρόχρωμο βραχώδες νησί στη δυτική ακτή της Ανταρκτικής. Ανακαλύφθηκε από τη βελγική αποστολή στην Ανταρκτική ( ), με αρχηγό τον Adrien de Gerlache, και ονομάστηκε προς τιμήν τού Cavelier de Cuverville, ναυάρχου του γαλλικού ναυτικού. Το νησί αποτελεί πολύ σημαντική περιοχή βιοποικιλότητας, επειδή οι μικρές ακτές του υποστηρίζουν μια αποικία από 6500 ζευγάρια πιγκουίνων gentoo μαζί με γιγάντιους πετρέλους και μαυρόασπρους κορμοράνους (imperial shags). Cierva Cove Επόμενος σταθμός του ταξιδιού τα γεμάτα πάγους νερά του κόλπου Cierva Cove, με πλήθος από πιγκουίνους και μικρές φώκιες και φώκιες του Weddell να τριγυρίζουν ανάμεσά τους. Άλμπατρος, με το τεράστιο άνοιγμα φτερών (φτάνει τα 3,5μ. και είναι μεγαλύτερο στον κόσμο), και φάλαινες μας συνοδεύουν συνεχώς στο ταξίδι. Στη νότια πλευρά του κόλπου βρίσκεται η ερευνητική βάση της Αργεντινής Primavera, στην ακτή Danco Coast, με τα χαρακτηριστικά κόκκινα κτίριά της. Το πλούσιο σε τροφή αυτό μέρος αποτελεί ιδανικό τόπο για τον απόλυτο θηρευτή της Ανταρκτικής, που βρίσκεται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας, τη φώκια λεοπάρδαλη (Hydrurga leptonyx). Πολλές απολαμβάνουν τον λιγοστό ήλιο πάνω σε κάποιο παγόβουνο, ενώ άλλες κολυμπάνε ανάμεσα στους πάγους αναζητώντας τροφή. Μια μεγάλη αρσενική φώκια λεοπάρδαλη ακολουθεί το φουσκωτό και το περιεργάζεται επιδεικνύοντας τα κοφτερά δόντια 10

7 Τα παγωμένα νερά του Cierva Cove. της, προσπαθώντας να καταλάβει, εάν πρόκειται για κάτι φαγώσιμο. Συνεχίζοντας με τα φουσκωτά μέσα στον πυκνό πάγο, αποβιβαστήκαμε στη βόρεια πλευρά του κόλπου, στην ηπειρωτική Ανταρκτική, σε μια μικρή βραχώδη λωρίδα δίπλα σ έναν τεράστιο παγετώνα. Brown Bluff Τις επόμενες ημέρες το πλοίο προχώρησε προς την ανατολική πλευρά της χερσονήσου, στα παγωμένα νερά της Weddell Sea, γεμάτα από γιγαντιαία παγόβουνα σε μέγεθος νησιών. Ακριβώς στο βορειότερο άκρο της χερσονήσου της Ανταρκτικής βρίσκεται το ανενεργό ηφαίστειο Brown Bluff, που δημιουργήθηκε πριν από 1 εκατ. χρόνια. Πρόκειται για ένα ηφαίστειο τύπου tuya (τραπεζοειδούς σχήματος, με απόκρημνες πλαγιές, που σχηματίζεται, όταν γίνεται ηφαιστειακή έκρηξη κάτω από μεγάλους παγετώνες ή παγοκαλύμματα). Στις ηφαιστειακές ακτές του, διάσπαρτοι, πολλοί πιγκουίνοι adelie περιπλανιούνται αμέριμνοι μαζί με φώκιες και διάφορα είδη πετρέλων. Μια πολύ καλή ευκαιρία για ξεμούδιασμα μετά τις τόσες μέρες στο πλοίο, κι έτσι αποφασίσαμε να επιχειρήσουμε την ανάβαση του ηφαιστείου. Οι πλαγιές του είναι έντονα διαβρωμένες, με αποτέλεσμα να περιβάλλεται από σάρες και μεγάλες πέτρες καθώς και μεγάλα βράχια στις ακτές. Οι μόνιμοι παγετώνες που ζώνουν το ηφαί- Φώκια λεοπάρδαλη. Πιγκουίνοι gentoo στο Cuverville Island. 11

8 Paulet Island Ανεβαίνοντας στην κορυφή του Brown Bluff. στειο καθώς και η παλίρροια έχουν σαν αποτέλεσμα μεγάλα κομμάτια πάγου να βρίσκονται ξεβρασμένα στις ακτές σχηματίζοντας έναν παγωμένο λαβύρινθο. Αρχικά κινηθήκαμε ανάμεσα σε ηφαιστειακά πετρώματα, που έχουν καλύψει τον παγετώνα. Με γρήγορες κινήσεις δεθήκαμε, φορέσαμε τα κραμπόν και, με τα πιολέ ανά χείρας, ανεβήκαμε στην κορυφή του σε περίπου 4 ώρες, περνώντας με μεγάλη προσοχή μέσα από τους παγετώνες και τις μεγάλες κρεβάς (παγετωνικά ρήγματα). Ο καιρός ήταν βαρύς με πολλά σύννεφα αλλά με μεγάλη καθαρότητα ατμόσφαιρας. Μπροστά μας ένα απλώθηκε ένα πανέμορφο αλπικό πανόραμα, με το «μικροσκοπικό» πλοίο μας στη μέση. Η θέα πανέμορφη, με ορατότητα κι απ τις δύο πλευρές της χερσονήσου. Ανατολικά μέχρι τα South Shetland Islands και δυτικά ως τα νησιά-παγόβουνα της Weddell Sea. Στη συνέχεια αποβιβαστήκαμε στο ιστορικό Paulet Island. Σ αυτό το μικρό ηφαιστειακό νησί υπάρχει μια από τις μεγαλύτερες αποικίες πιγκουίνων adelie, με πληθυσμό πάνω από άτομα. Μόλις 40χλμ. ανατολικά του νησιού, τον Φεβρουάριο του 1903, το πλοίο Antarctic του Σουηδού εξερευνητή Otto Nordenskjold βυθίστηκε στους πάγους της Weddell Sea και αυτός και οι άντρες του αναγκάστηκαν να περάσουν εκεί έναν ολόκληρο χειμώνα, πριν διασωθούν από το αργεντίνικο πλοίο Uruguay τον Νοέμβριο του Ένας ιστορικός τόπος, όπου μόνο τα ερείπια της πέτρινης καλύβας μαζί με σωρούς από ξύλα θυμίζουν την προσπάθειά τους να επιβιώσουν σ αυτή την αφιλόξενη γη. Από εκείνο το σημείο ακολουθήσαμε την ίδια διαδρομή της αποστολής του Shackleton και της μεγάλης περιπέτειάς του. Sir Ernest Henry Shackleton Ο Sir Ernest Henry Shackleton ήταν Βρετανός εξερευνητής ιρλανδικής καταγωγής. Από το 1901 μέχρι το 1904, έπειτα από δεκάχρονη υπηρεσία στο βρετανικό εμπορικό ναυτικό, έγινε αξιωματικός του Βασιλικού Ναυτικού και πήρε μέρος στην εξερευνητική αποστολή Discovery στην Ανταρκτική, υπό την ηγεσία του Robert Scott. Αργότερα ( ) έγινε αρχηγός της εξερευνητικής αποστολής Nimrod, πάλι στην Ανταρκτική, και αναρριχήθηκε στο όρος Έρεβος, φτάνοντας έως τον 88 ο παράλληλο, το νοτιότερο έως τότε (1908) σημείο που είχε πατήσει άνθρωπος, ενώ τον επόμενο χρόνο έφτασε για πρώτη φορά στον νότιο μαγνητικό πόλο. Κατά την επιστροφή του, του απονεμήθηκε ο τίτλος του Ιππότη. Το 1914 επιχείρησε άλλη μία αποστολή στην Ανταρκτική, την Imperial Trans-Antarctic Expedition, 12

9 To Brown Bluff στην ανατολική πλευρά της χερσονήσου. με στόχο να διασχίσει τη μεγάλη νότια ήπειρο. Αυτή ήταν και η αποστολή για την οποία έμεινε στην ιστορία και συμπεριλήφθηκε στο πάνθεον των μεγάλων εξερευνητών της Ανταρκτικής. Τον Ιανουάριο του 1915, το πλοίο του, το Endurance, παγιδεύτηκε στην Ανταρκτική και θρυμματίστηκε πάνω στους πάγους της Weddell Sea, αφού έπλεε έρμαιο των ρευμάτων επί 10 μήνες. Ο Shackleton και οι άντρες του παρέμειναν εγκλωβισμένοι πάνω στον πάγο για περίπου 5 μήνες. Στη συνέχεια, επιβιβάστηκαν σε τρεις μικρές βάρκες για το ακατοίκητο νησί Elephant Island, που βρίσκεται απομονωμένο στο ανατολικότερο άκρο των South Shetland Islands. Εκεί αποβιβάστηκαν στο Point Wild, μια μικρή λωρίδα γης, μετά από 10 μήνες παγιδευμένοι στους πάγους της Ανταρκτικής. Βλέποντας ότι το νησί δεν διασφάλιζε την επιβίωσή τους και μπροστά στο αδιέξοδο, ο Shackleton αποφάσισε να πάρει τις τύχες του πληρώματός του στα χέρια του και με πέντε από τους άντρες του και την 7μετρη βάρκα τους James Caird ξεκίνησε για ένα επικό ταξίδι 800 ναυτικών μιλίων (1500χλμ.) διασχίζοντας την Scotia Sea, μια απ τις χειρότερες θάλασσες του κόσμου, στον Νότιο Ατλαντικό, για να καταλήξει μετά από 17 μέρες στο νησί South Georgia, όπου, στην ανατολική πλευρά του, υπήρχε το μεγαλύτερο δίκτυο φαλαινοθηρικών σταθμών του 20 ου αιώνα. Οι έξι άντρες αποβιβάστηκαν στην ακατοίκητη δυτική Διασχίζοντας τη γλώσσα του παγετώνα στο Brown Bluff. Η πέτρινη καλύβα του Nordenskjold στο Paulet Island. 13

10 Το άγριο ακρωτήριο Cape Valentine στο Elephant Island. Η προτομή του Pilato Pardo στο Point Wild του Elephant Island. πλευρά του νησιού στο ακρωτήριο Rosa (Cape Rosa), μέσα σε έναν μικρό κολπίσκο (Cave Cove), και στη συνέχεια μετακινήθηκαν λίγο πιο μέσα, στον κόλπο King Haakon Bay, στο σημείο Peggotty Bluff. Μόνη τους ελπίδα ήταν να διασχίσουν την ορεινή και αλπική ενδοχώρα του νησιού, που μέχρι τότε θεωρείτο απροσπέλαστη, μέσα από ένα σύμπλεγμα παγετώνων και βουνών, χωρίς εξοπλισμό, μέχρι τον πλησιέστερο φαλαινοθηρικό σταθμό του Stromness, στην ανατολική πλευρά του νησιού. Τελικά, ο Shackleton, μαζί με δυο ακόμα συντρόφους του, τους Tom Crean και Frank Worsley, κατάφεραν να ολοκληρώσουν το επικό τους ταξίδι στις 21 Μαΐου 1916 φτάνοντας στην ασφάλεια του Stromness. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια της χιλιανής κυβέρνησης, κατόρθωσαν τους επόμενους μήνες να διασώσουν όλους τους άντρες του πληρώματός του που είχαν μείνει πίσω. Elephant Island Πρώτος σταθμός της δικής μας αποστολής ήταν, όπως και του Shackleton, το Elephant Island, που ονομάστηκε έτσι, επειδή το σχήμα του θυμίζει κεφάλι ελέφαντα. Το Point Wild βρίσκεται στη βόρεια ακτή του νησιού, 10χλμ. δυτικά του ακρωτηρίου Cape Valentine. Εκεί υπάρχει προτομή του Pilato Pardo, αξιωματικού του χιλιανού ναυτικού και καπετάνιου του Yelcho, που περισυνέλεξε τους 22 άνδρες του Shackleton στις 30 Αυγούστου

11 Με το φουσκωτό καταφέραμε να αποβιβαστούμε στο σημείο με δυσκολία λόγω των δυνατών ανέμων και τη συσσώρευση κομματιών πάγου, που εμπόδιζαν την πρόσβαση μας. Αυτή η στενή λωρίδα στεριάς είναι γεμάτη θαλάσσιους ελέφαντες, φώκιες και πιγκουίνους chinstrap. Είναι πραγματικά συγκλονιστικό το πώς, σ αυτό το μικροσκοπικό κομμάτι γης, πέρασαν οι άντρες του Shackleton 5 μήνες βρίσκοντας καταφύγιο κάτω από τις βάρκες τους. South Georgia Σε αντίθεση με το τρομακτικό ταξίδι 17 ημερών του Shackleton, μετά από 3 μέρες στη θάλασσα, το πλοίο μας έφτασε στο επιβλητικό νησί South Georgia. Μπροστά μας ορθώθηκε ένας τεράστιος, άγριος ορεινός όγκος αλπικών βουνών και παγετώνων, 1600χλμ. ανατολικά από το άκρο της Νότιας Αμερικής και 1300χλμ. από την Ανταρκτική. Φάνταζε σα να ξεπηδά μέσα απ τα παγωμένα βάθη του νότιου ωκεανού της Scotia Sea αγγίζοντας τα 3000μ. Μια γρανιτένια ραχοκοκαλιά 160χλμ. από παγετώνες και χιονοσκέπαστες κορυφές διασχίζει το νησί. Ένας τόπος κρύος, υγρός, αφιλόξενος, που Ο μικρός κολπίσκος Cave Cove στη South Georgia. πλήττεται από άγριους ανέμους και βίαιες καταιγίδες. Αυτό το τραχύ νησί βρίσκεται ακριβώς πάνω στη διαδρομή που ακολουθούν τα συνεχή χαμηλά βαρομετρικά μέτωπα τα οποία διέρχονται από το Drake Passage. Η μέση ετήσια θερμοκρασία αγγίζει το μηδέν και οι χιονοπτώσεις αποτελούν καθημερινό φαινόμενο. Παρόλα αυτά, η ακτογραμμή της South Georgia σφύζει από ζωή. Εκατομμύρια φώκιες και βασιλικοί πιγκουίνοι, πουλιά όπως άλμπατρος και πετρέλοι, καθώς και εκατοντάδες χιλιάδες θαλάσσιοι ελέφάντες και θαλάσσια λιοντάρια βρίσκουν καταφύγιο στις ακτές της. Μετά την επίσκεψή μας στο Cape Cove, με τη χαρακτηριστική πλακέτα προς τιμή του Shackleton και των 5 συντρόφων του για το 1300χλμ. αδιανόητο Το ακρωτήριο Cape Rosa της South Georgia. 15

12 Διασχίζοντας τον παγετώνα Murray με τον κόλπο King Haakon Bay στο βάθος. ταξίδι τους από το Elephant Island, αποβιβαστήκαμε από το φουσκωτό, με όλον τον εξοπλισμό μας, στο σημείο Peggotty Bluff, όπου οι 6 άντρες είχαν στήσει την πρόχειρη κατασκήνωσή τους αναποδογυρίζοντας τη βάρκα τους πάνω σε ένα πέτρινο τειχίο. Έπειτα χρησιμοποίησαν τις βίδες και τα καρφιά από τα ξύλα και τα τοποθέτησαν στα παπούτσια τους για να μπορέσουν να προχωρήσουν τις επόμενες μέρες στην παγωμένη ενδοχώρα. Εμείς οι τρεις (o Howard, o James κι εγώ), όπως άλλοτε ο Shackleton, o Crean και ο Worsley, θα επιχειρούσαμε ν ακολουθήσουμε την ίδια διαδρομή του 1916 από το Peggotty Bluff μέχρι το Stromness. Μόνοι μας τώρα πια ανηφορίσαμε αρχικά μέσα από γρανιτένιες πλάκες και παγετωνικές μορένες. Πιο πάνω κινηθήκαμε ανάμεσα σε σαθρά πετρώματα και σκουρόχρωμες αμμώδεις επιφάνειες ανακατεμένες με διάσπαρτες χιονούρες μέχρι τον παγετώνα. Δεμένοι και με προσοχή προχωρήσαμε ανάμεσα στις κρεβάς. Η σφοδρή χιονόπτωση, πριν λίγες μέρες, τις έχει καλύψει κι έτσι χρειάστηκε μεγάλη προσοχή, καθώς δεν ήταν εύκολα ορατές. Ο καιρός ηλιόλουστος, μ ένα απαλό αεράκι ίσα ίσα να μας κρατάει δροσερούς. Φτάνοντας στο ψηλότερο σημείο του παγετώνα, χαζεύαμε το πλοίο του έφευγε από τον King Haakon Bay, μέχρι που σιγά σιγά χάθηκε πίσω απ τα βουνά του νησιού. Αυτό το αίσθημα της απόλυτης απομόνωσης είναι κάτι το μοναδικό αλλά ταυτόχρονα και τρομακτικό. Βρίσκεσαι εντελώς απομονωμένος μέσα σε μια αλπική έρημο μέσα στον Νότιο Ατλαντικό, με την παραμικρή εξωτερική βοήθεια εβδομάδες ή ακόμα και μήνες μακριά. Συνεχίσαμε δεμένοι μέχρι αργά Η αναμνηστική πλακέτα στο Cave Cove. 16

13 Στον παγετώνα πάνω από το Antarctic Bay. το απόγευμα, λίγο πριν από τη δύση του ηλίου, ως το Murray Snowfield, όπου στήσαμε το αντίσκηνό μας χωρίς ιδιαίτερο αέρα αλλά με πολύ κρύο, κάτω απ το χαρακτηριστικό πέρασμα Trident Ridge με τις χαρακτηριστικές τρεις γρανιτένιες κορυφές. Μια τελευταία επικοινωνία με το πλοίο, δίνοντας το στίγμα μας, σηματοδότησε και το τέλος της μέρας μετά από 10 ώρες περίπου. Το βράδυ ο καιρός χάλασε, με σφοδρή χιονόπτωση και ανέμους πάνω από 100χλμ. Η νύχτα πέρασε δύσκολα, καθώς χρειαζόταν με βάρδιες να κρατάμε τον σκελετό της σκηνής, μήπως και σπάσει από το βάρος του χιονιού και τον πολύ δυνατό αέρα. Νωρίς τα χαράματα, με το πρώτο φως, βγήκαμε έξω και, μέσα στην ομίχλη, προσπαθήσαμε με τα φτυάρια να ξεθάψουμε το αντίσκηνο. Μας πήρε πάνω από 2 ώρες σ αυτές τις συνθήκες να μαζέψουμε τα πράγματα μας και να ξεστήσουμε τη σκηνή. Με πολλή δυσκολία καταφέρναμε να σταθούμε όρθιοι, αφού οι ριπές του ανέμου ήταν πολύ δυνατές. Προσπαθήσαμε να περάσουμε το Trident Ridge αλλά, με μηδενική ορατότητα και τέτοιες συνθήκες, δεν ήταν δυνατό. Αποφασίσαμε να το παρακάμψουμε από αριστερά και ν ακολουθήσουμε μια παραλλαγή προς το Antarctic Bay, μέσω μιας διαδρομής άγνωστης μέχρι τότε, αφού δεν είχε επιχειρηθεί ποτέ καμιά κατάβαση από εκεί και χωρίς να έχουμε περασμένα στο GPS μας σημεία ή κάποια περιγραφή. Ειδοποιήσαμε με το δορυφορικό τηλέφωνο το πλοίο για την απόφασή μας αυτή, δίνοντας και το τελευταίο μας στίγμα. Αρχίσαμε να κατηφορίζουμε μέσα από ένα σύμπλεγμα παγετώνων, βλέποντας τον κόλπο Antarctic Bay από ψηλά, χωρίς όμως να μπορούμε να διακρίνουμε με σαφήνεια τη διαδρο- Το αντίσκηνο μέσα σε θυελλώδεις ανέμους και σφοδρή χιονόπτωση. 17

14 Ο κόλπος Fortuna Bay. μή που έπρεπε ν ακολουθήσουμε. Έτσι, μετά από επιλογή, με αρκετή τύχη κατευθυνθήκαμε αριστερά από μια λωρίδα βράχων ανάμεσα σε δυο τεράστιους παγοκαταρράκτες που κατέληγαν κατακόρυφα και απότομα στην θάλασσα. Ακολουθήσαμε αυτόν τον λαβύρινθο από βράχινα περάσματα αναζητώντας την πιο ομαλή διαδρομή προς την παραλία και ελπίζοντας ότι δεν θα καταλήξουμε σε κάποιο απροσπέλαστο σημείο. Μετά από αρκετές ώρες καταλήξαμε στην παραλία, με πλήθος από φώκιες και πιγκουίνους να μας παρατηρούν με περιέργεια. Ασφαλείς, πλέον, βρήκαμε προσωρινό καταφύγιο από τον πολύ δυνατό αέρα ανάμεσα σε κάποιους βράχους. Έχοντας αρκετό χρόνο στη διάθεσή μας, αρχίσαμε να κοιτάμε, τώρα με μεγαλύτερη Εκατοντάδες φώκιες για συντροφιά τη νύχτα στο Fortuna Bay. ηρεμία, ανάποδα προς τα επάνω τη διαδρομή και παρατηρήσαμε ότι οποιαδήποτε άλλη επιλογή και εάν είχαμε κάνει, θα οδηγούμασταν σε αδιέξοδο, αφού οι εναλλακτικές κατέληγαν σε κατακόρυφες πλαγιές και παγετωνικούς γκρεμούς. Ειδοποιήσαμε το πλοίο και μας μαζέψαν 4 ώρες αργότερα με τα φουσκωτά, για να μας μεταφέρουν στο τελευταίο στάδιο της διαδρομής μας, στον κόλπο Fortuna Bay, όπου στήσαμε την κατασκήνωσή μας με τη δύση του ήλιου και αποκοιμηθήκαμε. Όλη τη νύχτα μας συντρόφευαν οι ήχοι απ τις δεκάδες φώκιες. Την επόμενη μέρα ξεκινήσαμε βαδίζοντας κατά μήκος της παραλίας και, στη συνέχεια, για 3 περίπου ώρες, κινηθήκαμε ανηφορικά μέχρι την αλπική λίμνη Crean Lake. Συνεχίσαμε μέσα στο βαθύ χιόνι, με δυνατό αέρα, μέχρι το τελευταίο πέρασμα. Από εκεί η θέα ήταν εκπληκτική και μπροστά στα μάτια μας απλώθηκε ολόκληρη η εικόνα που είχε αντικρίσει ο Shackleton και περιέγραψε ο ίδιος ως την ομορφότερη θέα της ζωής του. Βλέπαμε την ίδια ακριβώς εικόνα, την πεδιάδα που καταλήγει στην ανατολική ακτογραμμή του νησιού και στην άκρη δεξιά τον φαλαινοθηρικό σταθμό του Stromness. Κατηφορίσαμε γρήγορα μέσα από κατακερματισμένες βραχώδεις πλαγιές και σάρες, κατάλοιπα της εποχής των παγετώνων, μέχρι τον καταρράκτη που χρησιμοποίησε ο Shackleton για να κατέβει στην πεδιάδα (όπως ο ίδιος αναφέρει στο ημερο- 18

15 λόγιό του). Συνεχίσαμε για 2 ώρες περίπου μέσα στην πεδιάδα διασχίζοντας διαδοχικά αρκετά παγετωνικά ποτάμια, φτάνοντας αργά το απόγευμα, χαρούμενοι πια, στο τέρμα, 200 μόλις μέτρα από τον σταθμό, μιας και δεν επιτρέπεται η προσέγγιση λόγω των ινών αμιάντου που υπάρχουν στις παλιές εγκαταστάσεις. Η ίδια η θέση του Stromness είναι πραγματικά ανατριχιαστική. Χιλιάδες φάλαινες σφαγιάστηκαν εδώ. Ένα νεκροταφείο φαλαινών, που σημαδεύεται από τα βιομηχανικά συντρίμμια ενός προηγούμενου αιώνα. Σκουριασμένοι λέβητες ατμού, δεξαμενές για το λίπος, οξειδωμένα υπόστεγα, κατεστραμμένοι σιδερένιοι φράκτες, υπολείμματα σκαφών, εγκαταστάσεις επεξεργασίας κρέατος και σκελετοί φαλαινών παντού διασκορπισμένοι. Θα μπορούσα ακόμα και τώρα να φανταστώ αυτόν τον πανέμορφο κόλπο γεμάτο με νεκρές φάλαινες που αναμένουν «την τελική επεξεργασία». Όμως, το 1916, το Stromness ήταν ο «πολιτισμός». Αλλά Ο εγκαταλελειμμένος φαλαινοθηρικός σταθμός του Stromness. και το μέρος όπου ο Ernest Shackleton έγραψε το τέλος της μεγαλύτερης επικής ιστορίας επιβίωσης στην ιστορία των εξερευνήσεων της Ανταρκτικής. Η κατοικία του διοικητή του σταθμού παραμένει ακόμα εκεί, σε σχετικά καλή κατάσταση, όπως είναι ακόμα και η πόρτα την οποία ο αγνώριστος από τις κακουχίες Shackleton χτύπησε, για να ρωτήσει τον κ. Sorle: «Γνωρίζετε ποιος είμαι; Το όνομά μου είναι Shackleton. Μας συγχωρείτε, αλλά βρομάμε λιγάκι!». Για να λάβει την απάντηση, μαζί με μια αγκαλιά από τον κυβερνήτη: «Θεέ μου, Ernest!! Πού ήσουνα; Η θέα στον κόλπο του Stromness από το τελευταίο πέρασμα. 19

16 Ο εγκαταλελειμμένος φαλαινοθηρικός σταθμός του Grytviken. Δεν πειράζει, εδώ είναι φαλαινοθηρικός σταθμός, όλοι βρομάμε λίγο...» Επόμενός μας σταθμός στη South Georgia, o εγκαταλελειμμένος φαλαινοθηρικός σταθμός του Grytviken, ο μεγαλύτερος στον Νότιο Ατλαντικό, που λειτούργησε από το 1904 μέχρι το Πλησιάζοντας στον σταθμό ξεχωρίζουν τα κτίρια του μουσείου, που παλιά υπήρξε κατοικία του κυβερνήτη της South Georgia, το μικρό ταχυδρομείο και η εκκλησία. Όλος ο σταθμός αποτελεί μουσείο. Περπατούσα ανάμεσα σε σκουριασμένες εγκαταστάσεις, εργαστήρια επεξεργασίας λίπους, οξειδωμένες δεξαμενές καυσίμων, κομμάτια και ανταλλακτικά πλοίων, σκουριασμένα κουφάρια παλιών φαλαινοθηρικών, ερειπωμένους κοιτώνες και αποθήκες, μισοκατεδαφισμένα υπόστεγα. Φτάνοντας έξω από την εκκλησία, στο πίσω μέρος του σταθμού, μπορούσα καθαρά να διακρίνω τον προορισμό μου. Μια μικρή έκταση που περιβάλλεται από έναν άσπρο φράκτη στη άκρη του εγκαταλελειμμένου σταθμού. Αυτό είναι το τοπικό νεκροταφείο, το μέρος όπου αναπαύονται δεκάδες φαλαινοθήρες που έχασαν την ζωή τους τόσο μακριά απ την πατρίδα τους. Ανάμεσα στις λιγοστές ταφόπλακες, στο βάθος, στέκει ένας όρθιος, ψυχρός, γρανιτένιος ογκόλιθος, που σηματοδοτεί τον τάφο του Shackleton, αυτού του μεγάλου εξερευνητή, που πέθανε στις 5 Ιανουαρίου το 1922 στη South Georgia, ετοιμάζοντας μια νέα αποστολή στην Ανταρκτική. Με μεγάλη συγκίνηση πλησιάζω και περιεργάζομαι το μνημείο. Σκαλισμένο πάνω του, το αγαπημένο του απόφθεγμα από ένα ποίημα του Βρετανού ποιητή Robert Browning, μια φράση χαρακτηριστική για τη θέληση και το όραμα που τον καθοδηγούσε σε όλες του τις αποστολές στην Ανταρκτική: «I hold that a man should strive to the uttermost for his life s set prize.» Ο τάφος του Sir Ernest Henry Shackleton. 20

17 «Πιστεύω πως κάθε άνθρωπος πρέπει ν αγωνίζεται μέχρις εσχάτων για την κατάκτηση του μεγαλύτερου επάθλου που του όρισε η ζωή του». Κουφάρια φαλαινοθηρικών στο Grytviken. H μικρή εκκλησία του Grytviken. Βασιλικοί πιγκουίνοι στο St. Andrews Bay. Ο ήλιος είχε αρχίσει να δύει και να σκορπίζει ένα γλυκό λυκόφως στην ατμόσφαιρα, μ ένα παγωμένο αεράκι να με χτυπάει στο πρόσωπο. Είχα μείνει σχεδόν μόνος στο Grytviken, αφού οι πιο πολλοί επιβάτες είχαν επιστρέψει στη ζεστασιά του πλοίου. Είχα λίγη ακόμα ώρα και, θέλοντας να μην αφήσω ούτε μια εικόνα και να κερδίσω μέχρι και το τελευταίο δευτερόλεπτο, κάθισα μόνος μου λίγη ώρα έξω από τον φράκτη. Έχοντας πια φτάσει στο τέλος, προσπάθησα να βάλω τις σκέψεις μου σε τάξη και να συγκεντρώσω το μυαλό μου στον Shackleton και στο τι πραγματικά σημαίνει όλη αυτή η ιστορία του για μένα προσωπικά. Για σχεδόν δύο χρόνια, 28 άνθρωποι με τεράστια ψυχικά αποθέματα πάλεψαν με τους πάγους της Ανταρκτικής, για να σώσουν τη ζωή τους, και στο τέλος τα κατάφεραν χάρις στις ικανότητες του μεγαλύτερου (κατά την προσωπική μου γνώμη) εξερευνητή της Ανταρκτικής, του «καπετάνιου», όπως, άλλωστε, προτιμούσε να τον αποκαλούν. Τελευταίοι μας σταθμοί στη South Georgia, ο κόλπος St. Andrews Bay, με τη μεγαλύτερη αποικία βασιλικών πιγκουίνων, που αριθμεί πάνω από πουλιά. Μια δυσάρεστη οσμή κυριαρχεί στην ατμόσφαιρα, που γίνεται εντονότερη πλησιάζοντας όλο και πιο κοντά. Παρόλα αυτά, οι πανέμορφοι βασιλικοί πιγκουίνοι με το έντονο πορτοκαλί χρώμα και τα άσχημα μικρά τους, που έτρεχαν ανάμεσά μας, συνδυάζονταν με τα χρώματα της Ανταρκτικής δημιουργώντας μια οπτική πανδαισία. Ο κόλπος Hercules Bay, με τους ιδιαίτερους πιγκουίνους macaroni με τα χαρακτηριστικά κίτρινα φρύδια. Πάνω από 5 εκατομμύρια(!!!) τέτοιοι πιγκουίνοι υπάρχουν στο νησί. Και ο κόλπος Cumberland Bay East, με αρκετά κουφάρια πλοίων προσαραγμένα στις ξέρες του και τα μεγάλα παγόβουνα σε παραμυθένιους σχηματισμούς. Τα δυνατά ρεύματα τα παρέσυραν εδώ, χιλιάδες μίλια μακριά από τα παγοκαλύμματα Larsen και Ronne της Ανταρκτικής. Falklands Μετά από 3 μέρες στον Νότιο Ατλαντικό, φτάσαμε στα νησιά Falkland (Islas Malvinas κατά τους Αργεντινούς), περίπου 450χλμ. ανατολικά απ 22 O κόλπος Cumberland Bay East.

18 το στενό του Μαγγελάνου. Αυτό το αρχιπέλαγος είναι ένα σύμπλεγμα 800 νησιών και αποτελεί βρετανικό υπερπόντιο έδαφος από το 1690 και, επίσημα, από το 1833, ενώ η κυριαρχία των Βρετανών αμφισβητείται έντονα από την Αργεντινή, με αποκορύφωμα τον πόλεμο του Το κλίμα τους είναι ιδιαίτερο και χαρακτηρίζεται σαν ωκεάνιο υποπολικό. Βρίσκεται στη διαδρομή πολύ δυνατών αέριων μαζών και θαλάσσιων ρευμάτων, με αποτέλεσμα ισχυροί άνεμοι να κυριαρχούν ολόκληρο τον χρόνο. Στη μοναδική μικρή πόλη, πρωτεύουσα και κύριο λιμάνι, το Port Stanley, κατοικούν οι 2500 από τους συνολικά 3000 κατοίκους του αρχιπελάγους. Μια μικρή βόλτα στην πόλη είναι αρκετή για να συνειδητοποιήσει κανείς τα χρόνια εχθροπραξιών κατά τη διάρκεια του 19 ου και 20 ου αιώνα για τον έλεγχο των νησιών. Το τοπικό μουσείο, το κυβερνητικό μέγαρο του 1845, που είναι και το σπίτι του κυβερνήτη, πολλά μνημεία αφιερωμένα στον πόλεμο του 1982, πλήθος από κουφάρια πλοίων προσαραγμένα στις ακτές και ο αγγλικανικός καθεδρικός ναός, ο νοτιότερος στον κόσμο, αποτελούν τα λιγοστά αξιοθέατα. Τα πολύχρωμα σπίτια με τα έντονα και ζωηρά χρώματα δίνουν μια μικρή νότα ζωντάνιας σ αυτόν τον τόπο και στον μοναδικό και δύσκολο τρόπο ζωής των κατοίκων του. Εντούτοις, αυτό το απομονωμένο, επίπεδο και ανεμοδαρμένο σύμπλεγμα νησιών, όμηρος των σκληρών και άγριων καιρικών συνθηκών, διατηρεί μια περίεργη ομορφιά και μια γαλήνια ατμόσφαιρα, ενώ οι ακτές του είναι απίστευτα πλούσιες σε άγρια ζωή. Τη δεύτερη μέρα αποβιβαστήκαμε στο Sea Lion Island, ένα από τα κοσμήματα της άγριας φύσης του αρχιπελάγους. Εκ πρώτης όψε- Ο καθεδρικός ναός του Port Stanley. To μνημείο του πολέμου των Falkland το Θαλάσσιος ελέφαντας στο Sea Lion Island. 23

19 Δειλινό στη χερσόνησο της Ανταρκτικής. ως δείχνει μονότονο και χωρίς κανένα ενδιαφέρον, αλλά οι νερόλακκοι, οι αχανείς εκτάσεις από γρασίδι, οι ατέλειωτες παραλίες και οι μικρές λίμνες σφύζουν από ζωή, και όλα σε απόσταση αναπνοής. Εκεί βρίσκουν καταφύγιο θαλάσσια λιοντάρια, γιγάντιοι θαλάσσιοι ελέφαντες, διάφορα είδη πιγκουίνων και πλήθος από πουλιά διαφόρων ειδών. Δέκα χιλιόμετρα πιο μακριά από το σημείο που αποβιβαστήκαμε, στο νότιο ακρωτήριο του νησιού, πάνω σε μια βραχώδη απόκρημνη πλαγιά, βρίσκεται και η μοναδική αποικία πιγκουίνων rockhopper στον Νότιο Ατλαντικό. Μια τελευταία ματιά στα νησιά από το πλοίο σηματοδότησε και το τέλος του ταξιδιού, καθώς παίρναμε τον δρόμο της επιστροφής στην Ushuaia με κατεύθυνση τις ανατολικές ακτές της Γης του Πυρός και το Beagle Channel. Χωρίς αμφιβολία, η Ανταρκτική είναι ένα από τα πιο θαυμαστά μέρη στον κόσμο. Αποτελεί κίνητρο για κάθε εναλλακτικό ταξιδιώτη που θέλει να ζήσει κάτι το διαφορετικό κι απόκοσμο. Οι απόκρημνες ακτές, τα επιβλητικά παγόβουνα, οι κατακερματισμένοι παγετώνες, οι γρανιτένιες κορυφές συνθέτουν αυτόν τον αφιλόξενο τόπο, μαζί με τον παγωμένο αέρα, τις χαμηλές θερμοκρασίες και την απομόνωση. Προσφέρει εικόνες που πραγματικά κόβουν την ανάσα. Ένα μέρος για ταξιδευτές και όχι για τουρίστες, ένας τόπος για ανθρώπους που ταξιδεύουν με όλες τους τις αισθήσεις. Που θα θυμούνται για πάντα το κάθε λεπτό που πέρασαν εκεί και που δεν θέλουν απλά να την προσθέσουν στη ταξιδιωτική τους λίστα. Αφήνω τη μεγάλη αυτή Νότια Ήπειρο συγκλονισμένος και μαγεμένος, μ ένα κομμάτι της ψυχής μου να έχει μείνει εκεί, στο νησί της South Georgia, και μια υπόσχεση ότι στο μέλλον θα ξανάρθω. Σημ. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την εταιρεία Active Point για την προσφορά του εξοπλισμού. Ν.Τ. 24

20 26

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ:

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ: ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ: Ακτή Ποσειδώνος 38, Στον ηλεκτρικό σταθμό του Πειραιά, 18531, Πειραιάς. Τηλ. 2104101601, Φαξ: 2104101603 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ: Φιλελλήνων 7, Πλατεία Συντάγματος, 10557, Αθήνα Τηλ.

Διαβάστε περισσότερα

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το ΔΙΑΔΡΟΜΗ 5 ΝΗΣΟΣ ΔΟΚΟΣ Προβλήτα στο ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΚΑΣΤΡΟ Κορυφή ΔΟΚΟΥ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 5,8 χλμ. 2 ώρ. 05 3 * Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της

Διαβάστε περισσότερα

Η βόρεια ράχη του Χατζή

Η βόρεια ράχη του Χατζή Η βόρεια ράχη του Χατζή Το Χατζή αποτελεί ένα μεγάλο ορεινό όγκο στο νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού Τρικάλων με ψηλότερη κορυφή το Χατζή 2038μ και άλλες ψηλές κορυφές όπως το Κάστρο 1963μ, η Βρωμέρη 1955μ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Οι πολικές περιοχές, όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται βορειότερα από το Βόρειο Πολικό Κύκλο και νοτιότερα από το Νότιο Πολικό Κύκλο. Συγκεκριμένα ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ανάβαση στις κορυφές Stok Kangri 6123μ, Mentok I 6282μ, Mentok II 6248μ και Mentok III 6153μ και προσέγγιση της ασκαρφάλωτης κορυφής Nya Kangri 6480μ μέχρι τα

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν.

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. 1 Που συμβαίνουν οι περισσότερες βροχοπτώσεις; Κυρίως στη θάλασσα. Και μάλιστα στο Ισημερινό. Είδαμε γιατί στο προηγούμενο μάθημα. Ρίξε μία ματιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

Δύο χώρες της Βόρειας Θάλασσας

Δύο χώρες της Βόρειας Θάλασσας Δύο χώρες της Βόρειας Θάλασσας ΟΛΛΑΝΔΙΑ Έκταση: 3 φορές μικρότερη από την Ελλάδα. Πληθυσμός: 1,5 φορές μεγαλύτερος από τον ελληνικό. H Ολλανδία έχει μεγάλο μήκος ακτών και μικρό βάθος προς την ηπειρωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύουμε στην ηπειρωτική Ελλάδα, χρησιμοποιώντας διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Oι Κατηγορίες Κλιμάτων :

Oι Κατηγορίες Κλιμάτων : ΚΛΙΜΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Oι Κατηγορίες Κλιμάτων : Κατηγορία Α : Τροπικά κλίματα Στην πρώτη κατηγορία, που συμβολίζεται με το κεφαλαίο Α, εντάσσονται όλοι οι τύποι του Τροπικού κλίματος. Κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Τήνος : Το νησί της Πίστης και της Τέχνης

Τήνος : Το νησί της Πίστης και της Τέχνης Τήνος : Το νησί της Πίστης και της Τέχνης 4ήμερη πεζοπορική 2 5 Ιουνίου 2017 Τήνος. Το νησί της Παναγίας. Το νησί του Αιόλου. Το νησί της Πίστης. Το νησί της Τέχνης. Το νησί με τις παρθένες Παραλίες. Το

Διαβάστε περισσότερα

Τα πιο μεγαλόπρεπα στολίδια της Γης. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Στ Δημοτικού Αναζητώντας τα πιο μεγαλόπρεπα στολίδια Γεωγραφία

Τα πιο μεγαλόπρεπα στολίδια της Γης. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Στ Δημοτικού Αναζητώντας τα πιο μεγαλόπρεπα στολίδια Γεωγραφία Τάξη Φύλλο ς Μάθημα Στ Δημοτικού Αναζητώντας τα πιο μεγαλόπρεπα στολίδια Γεωγραφία Η Γη είναι ένας από τους οκτώ πλανήτες του ηλιακού συστήματος, ο μοναδικός πάνω στον οποίο, μέχρι σήμερα, πιστεύεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο.

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο. ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ Η ιστιοπλοΐα ανοιχτής θαλάσσης δεν διαφέρει στα βασικά από την ιστιοπλοΐα τριγώνου η οποία γίνεται με μικρά σκάφη καi σε προκαθορισμένο στίβο. Όταν όμως αφήνουμε την ακτή και ανοιγόμαστε στο

Διαβάστε περισσότερα

Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα

Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα Ο Πότης Ράτος ζούσε στα 1880 μαζί με τη γυναίκα του και τα παιδιά του κάπου στην Ελλάδα. Λαχταρούσε να κάνει ένα ταξίδι στο χρόνο. Όχι στο παρελθόν, αλλά στο μέλλον. Και

Διαβάστε περισσότερα

1. Η θάλασσα που φωσφορίζει

1. Η θάλασσα που φωσφορίζει Η φύση ποτέ δεν σταματά να μας εκπλήσσει. Κάθε φορά που νομίζουμε ότι τα έχουμε δει όλα, κάπου στον κόσμο, κάποιος με μια κάμερα θα καταγράψει ένα νέο άγνωστο φυσικό φαινόμενο.. Και δεν είναι λίγα όσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΚΑΝΟΝΩΝ ΕΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ 2 ΩΣ 4 ΠΑΙΚΤΕΣ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΚΑΝΟΝΩΝ ΕΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ 2 ΩΣ 4 ΠΑΙΚΤΕΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΚΑΝΟΝΩΝ ΕΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ & ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑΣ ΓΙΑ 2 ΩΣ 4 ΠΑΙΚΤΕΣ Credits 2012 Σχεδιαστές: Παραγωγή: Εικονογράφηση: Jose Pascual Εκτύπωση: Priority Soluciones Graficas - Eduardo

Διαβάστε περισσότερα

1. Salar de Uyuni, Βολιβία

1. Salar de Uyuni, Βολιβία 1. Salar de Uyuni, Βολιβία Το Salar de Uyuni βρίσκεται στις Άνδεις της Βολιβίας και αποτελούσε τη μεγαλύτερη λίμνη από αλάτι στον κόσμο. Η λίμνη έχει ξεραθεί εδώ και πολλά χρόνια με αποτέλεσμα να έχει

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα.

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. 1 Είναι η σταθερή και αδιάκοπη κίνηση του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της Γης, στο υπέδαφος

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1. Σ αυτούς θέλουμε να αφιερώσουμε τα έργα μας. Τους έχουν πάρει τα πάντα. Ας τους δώσουμε, λοιπόν, λίγη ελπίδα»

Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1. Σ αυτούς θέλουμε να αφιερώσουμε τα έργα μας. Τους έχουν πάρει τα πάντα. Ας τους δώσουμε, λοιπόν, λίγη ελπίδα» Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1 «Εμείς, τα παιδιά της Ε1 τάξης, κάναμε μερικά έργα με θέμα τους πρόσφυγες, για να εκφράσουμε την αλληλεγγύη μας σ αυτούς τους κυνηγημένους ανθρώπους. Τους κυνηγάει ο πόλεμος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός;

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; ΟΡΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; Διαμελισμός Κατακόρυφος είναι: Τα βουνά, οι πεδιάδες, οι λόφοι, οι κοιλάδες, τα φαράγγια και γενικά το ανάγλυφο μιας περιοχής. Άλπεις Οι Άλπεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 1. Το ηφαίστειο Mount Merapi Η Ινδονησία κατέχει την αδιαμφισβήτητα ηγετική θέση στον κόσμο σε ενεργά ηφαίστεια και σεισμούς. Το Mount Merapi βρίσκεται στο κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη από τις δύο μεγάλες διαδρομές που

Η πρώτη από τις δύο μεγάλες διαδρομές που ΔΙΑΔΡΟΜΗ 2 Οικισμός ΥΔΡΑ ΚΑΜΙΝΙΑ ΒΛΥΧΟΣ - ΕΠΙΣΚΟΠΗ Εκκλησάκι ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΠΙΣΤΙ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 12,4 χλμ. 4 ώρ. 37 3 & 4 * Η πρώτη από τις δύο μεγάλες διαδρομές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑ Η Κέρκυρα είναι ένα από τα ωραιότερα νησιά της Ελλάδας, που με τη πολυσήμαντη ιστορία της, την καταπράσινη ύπαιθρο, τις δαντελένιες ακρογιαλιές και κυρίως με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία

Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία Πικρίδου-Λούκα. 2014 Μια φορά κι έναν καιρό υπήρχε

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Σε μια μέρα που, - Τρίτη 21 Ιανουαρίου 2014

Σε μια μέρα που, - Τρίτη 21 Ιανουαρίου 2014 φιλοδόξησε να γίνει Αλκυονίδα, που το πλησίασε αρκετά, αλλά δεν το κατάφερε έως τέλους, τι καλύτερο να συνδυάσεις υποχρεώσεις τινάς με ένα είδος ψυχαγωγίας. Ψυχαγωγία βέβαια, δεν αποκαλείς τα λίγα χιλιόμετρα,

Διαβάστε περισσότερα

Θαλαμηγός Καλυψώ - Αγιος Νικόλαος Αναβύσσου

Θαλαμηγός Καλυψώ - Αγιος Νικόλαος Αναβύσσου Θαλαμηγός Καλυψώ - Αγιος Νικόλαος Αναβύσσου Κείμενο: Παναγιώτης Τασιαδάμης Φωτό: Παναγιώτης Τασιαδάμης-Κώστας Λαδάς Το ξύλινο ναυάγιο της θαλαμηγούς "Καλυψώ", στον Άγιο Νικόλαο Αναβύσσου, είναι ένας πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες & Τοπία. Οι Εικόνες

Εικόνες & Τοπία. Οι Εικόνες Οι Εικόνες Ο χρόνος σμίλεψε πάνω της αισθητική αρχετυπική. Εικόνες παλιές και φυσικές της προσδίδουν μια δύναμη μαγνητική πάνω στον επισκέπτη που της παραδίνεται μαγεμένος με το παιχνίδι της ζωής, κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Α1.5 «Aνακρίνοντας» τους χάρτες

Α1.5 «Aνακρίνοντας» τους χάρτες Α1.5 «Aνακρίνοντας» τους χάρτες Ποιο Χάρτη θα χρησιμοποιήσω αν θέλω να μάθω τη θέση της Αφρικής στον κόσμο; Θα χρησιμοποιήσω τον Παγκόσμιο Χάρτη Ποια είναι η θέση της Αφρικής στον κόσμο; Η απάντηση μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Τα μέλη της ομάδας μας:παπαδόπουλος Σάββας Σταθάτος Γιάννης Τσαπάρας Χρήστος Τριανταφύλλου Δημήτρης Χάλαρης Στέλιος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 2. Το νερό στη φύση 3. Νερό και άνθρωπος 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Το Κ2 είναι ένα παιχνίδι για 1 έως 5 παίκτες, ηλικίας 8 ετών και άνω, με διάρκεια περίπου 60 λεπτά.

Το Κ2 είναι ένα παιχνίδι για 1 έως 5 παίκτες, ηλικίας 8 ετών και άνω, με διάρκεια περίπου 60 λεπτά. ΟΔΗΓΙΕΣ Το Κ2 είναι το δεύτερο ψηλότερο βουνό στον κόσμο (μετά το Έβερεστ) με ύψος 8.611 μέτρα από τη στάθμη της θάλασσας. Θεωρείται, επίσης, ένα από τα δυσκολότερα βουνά άνω των 8.000 μέτρων. Το Κ2 ποτέ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Παράγοντες που συντελούν στη δηµιουργία χιονοστιβάδων 1. ΤΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ Οι χιονοστιβάδες δηµιουργούνται πάνω από την ζώνη δασικής ανάπτυξης (timberline). Το ύψος της ζώνης αυτής, ποικίλλει ανάλογα µε το γεωγραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Από νωρίς συναντηθήκαμε όλοι μαζί στο αεροδρόμιο. Πετάξαμε με το αεροπλάνο από Λάρνακα προς Αθήνα και από Αθήνα προς Φραγκφούρτη. Για όλους μας, ήταν

Από νωρίς συναντηθήκαμε όλοι μαζί στο αεροδρόμιο. Πετάξαμε με το αεροπλάνο από Λάρνακα προς Αθήνα και από Αθήνα προς Φραγκφούρτη. Για όλους μας, ήταν Από νωρίς συναντηθήκαμε όλοι μαζί στο αεροδρόμιο. Πετάξαμε με το αεροπλάνο από Λάρνακα προς Αθήνα και από Αθήνα προς Φραγκφούρτη. Για όλους μας, ήταν η πρώτη φορά στη Γερμάνια και νιώσαμε ενθουσιασμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες Ωκεανοί Το νερό καλύπτει τα δύο τρίτα της γης και το 97% όλου του κόσµου υ και είναι κατοικία εκατοµµυρίων γοητευτικών πλασµάτων. Οι ωκεανοί δηµιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Τα φωτόνια από την μεγάλη έκρηξη Τι είναι η Ακτινοβολία υποβάθρου.

Τα φωτόνια από την μεγάλη έκρηξη Τι είναι η Ακτινοβολία υποβάθρου. Τα φωτόνια από την μεγάλη έκρηξη Τι είναι η Ακτινοβολία υποβάθρου. Σύμφωνα με την θεωρία της «μεγάλης έκρηξης» (big bang), το Σύμπαν, ξεκινώντας από μηδενικές σχεδόν διαστάσεις (υλικό σημείο), συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΖΟΥΒΙΟΣ ΜΠΑΧΤΣΕΒΑΝΙ ΟΥ ΣΤΡΑΝΤΖΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ & ΑΣΚΑΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΒΕΖΟΥΒΙΟΣ ΜΠΑΧΤΣΕΒΑΝΙ ΟΥ ΣΤΡΑΝΤΖΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ & ΑΣΚΑΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΒΕΖΟΥΒΙΟΣ ΜΠΑΧΤΣΕΒΑΝΙ ΟΥ ΣΤΡΑΝΤΖΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ & ΑΣΚΑΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ: 40 49 17 Ν 14 25 32 Ε ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ ΕΚΡΗΞΗΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΠΟΛΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΑΣ. EYXARISTOYME GIA TIN PROSOXI

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Και όπως και στη ζωή, έτσι κι εδώ δεν υπάρχει δεύτερος...

Και όπως και στη ζωή, έτσι κι εδώ δεν υπάρχει δεύτερος... ΚΑΝΟΝΕΣ Σ το παιχνίδι αυτό παίρνετε το ρόλο ενός εξερευνητή των πόλων, διαγωνιζόμενοι για το ποιός θα φτάσει πρώτος στο Νότιο Πόλο. Σε κάθε γύρο, επιλέγετε ένα σετ ζαριών με τα οποία θα προσπαθήσετε να

Διαβάστε περισσότερα

Ανατολική Γροιλανδία

Ανατολική Γροιλανδία Διάσχιση στην Ανατολική Γροιλανδία ακολουθώντας το μονοπάτι των παγόβουνων στην «Απώτατη Θούλη» Κείμενο φωτογραφίες: Νίκος Τόδουλος Πρώτος ο αρχαίος Έλληνας ερευνητής Πυθέας αναφέρεται στη «Θούλη» σαν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο βασιλιάς Φωτιάς, η Συννεφένια και η κόρη τους η Χιονένια

«Ο βασιλιάς Φωτιάς, η Συννεφένια και η κόρη τους η Χιονένια Το παράξενο ταξίδι της Συννεφένιας «Ο βασιλιάς Φωτιάς, η Συννεφένια και η κόρη τους η Χιονένια ζούσαν σε ένα παλάτι. Ο Φωτιάς δεν τις άφηνε να βγουν έξω ποτέ. Στερέωνε την πόρτα με ένα βαρύ ξύλο. Μια μέρα

Διαβάστε περισσότερα

1. Το φαινόµενο El Niño

1. Το φαινόµενο El Niño 1. Το φαινόµενο El Niño Με την λέξη Ελ Νίνιο, προσφωνούν οι Ισπανόφωνοι το Θείο Βρέφος. Η ίδια λέξη χρησιµοποιείται για να εκφράσει µια µεταβολή του καιρού στις ακτές του Περού, που εµφανίζεται εδώ και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ

ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ Απόσταση: 19.5 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2016. All rights reserved. Version 1.4 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ & ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Υπ. Καθηγήτριες: Ουρανία Φραγκουλίδου & Έλενα Κελεσίδου

«Ο ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ & ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Υπ. Καθηγήτριες: Ουρανία Φραγκουλίδου & Έλενα Κελεσίδου «Ο ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ & ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Υπ. Καθηγήτριες: Ουρανία Φραγκουλίδου & Έλενα Κελεσίδου Ένα μικρό κομμάτι της δουλειάς των μαθητών-τριών που συμμετέχουν Δώσαμε

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) Α ακτογραμμή Η γραμμή που σχηματίζουν οι ακτές μιας περιοχής. 25 ανάγλυφο της γης Η μορφή της γης με τις οροσειρές, τις

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΑΛΛΙΑ Η Γαλλία είναι μία μεγάλη χώρα της δυτικής Ευρώπης. Ο πληθυσμός της ανέρχεται στα 66,6 εκατομμύρια και το νόμισμα της είναι το ευρό.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Νίκος Τόδουλος στο πέρασμα Paso Virginia με θέα προς το κανάλι Beagle και τα βουνά της Γης του Πυρός. ταξιδι στην ακρη του κόσμου

Ο Νίκος Τόδουλος στο πέρασμα Paso Virginia με θέα προς το κανάλι Beagle και τα βουνά της Γης του Πυρός. ταξιδι στην ακρη του κόσμου Ο Νίκος Τόδουλος στο πέρασμα Paso Virginia με θέα προς το κανάλι Beagle και τα βουνά της Γης του Πυρός. ταξιδι στην ακρη του κόσμου Πώς είναι η ζωή στα άγρια τοπία του νοτιότερου γεωγραφικού πλάτους της

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι όπου έχει σημασία να είστε κοντά

Το παιχνίδι όπου έχει σημασία να είστε κοντά Το παιχνίδι όπου έχει σημασία να είστε κοντά Τι μήκος έχει η γέφυρα Golden Gate; Που έχουν βρεθεί «αποδείξεις» της ύπαρξης του Γέτι; Πόσα αγάλματα υπάρχουν στο Νησί του Πάσχα; Πολύ πιθανό να μην γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας"

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. Φυσική της Λιθόσφαιρας ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7 Καθ. Αναστασία Κυρατζή Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 1 Εισαγωγή Υπόθεση της Μετάθεσης των ηπείρων Wegener 1912 Υπόθεση της Επέκτασης του θαλάσσιου πυθµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΕΡΒΙΩΝ. Ερευνητική Εργασία Β τετράμηνο

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΕΡΒΙΩΝ. Ερευνητική Εργασία Β τετράμηνο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΕΡΒΙΩΝ Ερευνητική Εργασία Β τετράμηνο Η ομάδα μας ΒΕΤΤΑ ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΠΕΤΣΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΝΙΚΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΤΣΙΟΚΑΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΜΠΟΥΧΑΡΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΖΑΡΟΓΙΑΝΝΗ ΘΕΟΔΩΡΑ ΜΑΛΟΥΤΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΙΧΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Το Νησάκι βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας και μόλις 25χλμ από την πόλη της Κέρκυρας.

Το Νησάκι βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας και μόλις 25χλμ από την πόλη της Κέρκυρας. Το Νησάκι είναι άλλο ένα ήσυχο και γραφικό χωριό στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας. Στο παρελθόν, σύμφωνα με τους παλιούς χωρικούς, το Νησάκι ήταν ένα μικρό βραχώδες νησί, το οποίο ενώθηκε με την στεριά

Διαβάστε περισσότερα

Απειλούμενα είδη vs Ανάπτυξη: Αξίζει η προστασία σε καιρό κρίσης;

Απειλούμενα είδη vs Ανάπτυξη: Αξίζει η προστασία σε καιρό κρίσης; Απειλούμενα είδη vs Ανάπτυξη: Αξίζει η προστασία σε καιρό κρίσης; Προστασία άγριας πανίδας = προστασία περιοχών Συνεπώς το ερώτημα «Προστασία αγριας πανίδας ή ανάπτυξη;» σημαίνει «προστασία περιοχών ή

Διαβάστε περισσότερα

Σέσσι, Γραμματικό. κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς

Σέσσι, Γραμματικό. κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς Σέσσι, Γραμματικό κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς Το καλοκαίρι του 2009 το Γραμματικό έγινε η περισσότερο συζητημένη περιοχή, αφού δυστυχώς για μια εβδομάδα σχεδόν το όνομα του φιγουράριζε σε όλα τα δελτία

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 19 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2014. All rights reserved. Version 1.1 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

Η Γη είναι ένας πλανήτης που κατοικούν εκατομμύρια άνθρωποι, αλλά και ο μοναδικός πλανήτης στον οποίο γνωρίζουμε ότι υπάρχει ζωή.

Η Γη είναι ένας πλανήτης που κατοικούν εκατομμύρια άνθρωποι, αλλά και ο μοναδικός πλανήτης στον οποίο γνωρίζουμε ότι υπάρχει ζωή. Το Ηλιακό Σύστημα. Ήλιος Ο Ήλιος είναι ο αστέρας του Ηλιακού μας Συστήματος και το λαμπρότερο σώμα του ουρανού. Είναι μια τέλεια σφαίρα με διάμετρο 1,4 εκατομμύρια χμ. Η σημασία του Ήλιου στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Αναρτήθηκε από τον/την Βασιλειάδη Γεώργιο Κυριακή, 20 Μάιος :06 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 21 Μάιος :08

Αναρτήθηκε από τον/την Βασιλειάδη Γεώργιο Κυριακή, 20 Μάιος :06 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 21 Μάιος :08 Ο Καναδάς είναι κράτος που καταλαμβάνει το βόρειο άκρο της Βόρειας Αμερικής. Στα ανατολικά βρέχεται από τον Ατλαντικό, στα νότια συνορεύει με τις ΗΠΑ, στα δυτικάβρέχεται από τον Ειρηνικό και συνορεύει

Διαβάστε περισσότερα

20 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ & 01 ΕΩΣ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ. 2 ο παιδί. Τιμή σε δίκλινο. 1 ο παιδί ΑΝΝΑ ΖISIMOS ΑΔΑΜΑΝΤΑΣ

20 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ & 01 ΕΩΣ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ. 2 ο παιδί. Τιμή σε δίκλινο. 1 ο παιδί ΑΝΝΑ ΖISIMOS ΑΔΑΜΑΝΤΑΣ 13 ΜΗΛΟΣ Σελ 1619 4ΗΜ ΑΝΝΑ ΖISIMOS 265 199 279 199 339 199 ΜΙΜΟΖΑ 275 135 315 359 CHRONIS ROOMS 285 329 379 MELTEMI 289 339 379 289 199 339 199 385 199 295 345 389 LIOGERMA 305 359 415 ΑPOLLON ΠΟΛΛΩΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου

Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου Λίμνη Δόξα H ορεινή Κορινθία είναι ένας από τους ωραιότερους προορισμούς, όχι μόνο για τους Πελλοπονήσιους αλλά και για τους Αθηναίους. Έχει μια σειρά από λίμνες, φυσικές ή τεχνιτές, οι οποίες αλλάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα. Ρομπίσα Ελίνα.

Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα. Ρομπίσα Ελίνα. Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα Λάμπογλου Άρης Σαλτιέλ Μάρκος Μπίσκας Χρήστος Σαπόρτα Ντάνη Ρομπίσα Ελίνα Σέφα Αλέξανδρος & η δασκάλα

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ: Περιπατητικές διαδρομές στο Νέστο, τη Βιστωνίδα και την Ισμαρίδα

ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ: Περιπατητικές διαδρομές στο Νέστο, τη Βιστωνίδα και την Ισμαρίδα 10005334, Λέξεις:958 Συντάκτης:Γιούλτση Π. Επείγον:5 Κατηγορία:Εσωτερικό Είδος:Ειδικό θέμα-ανάλυση Θέματα:Περιβάλλον, Ταξίδια και διαδρομές Θεσσαλονίκη (Ελλάδα), 31/05/2011 10:12 (ΑΠΕ-ΜΠΕ) ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑ ΣΤΑΓΟΝΕΣ

ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑ ΣΤΑΓΟΝΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑ ΣΤΑΓΟΝΕΣ Η Λιλή και η Μπρίκνεη δυο σταγόνες που ζούσαν σ έναν νερόμυλο στην Έδεσσα ξεκίνησαν μια μέρα για να πάνε στο σχολείο. Καθώς προχωρούσαν, βρήκαν και τρεις φίλους τους: τον Τζο, τον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

4-6 ετών. Νίκη Δεληκανάκη & Ελίνα Επιτροπάκη

4-6 ετών. Νίκη Δεληκανάκη & Ελίνα Επιτροπάκη 4-6 ετών Νίκη Δεληκανάκη & Ελίνα Επιτροπάκη Σειρά: Μαθηματικά Παραμύθια, Ηράκλειο 2012 Τίτλος: Ο Κύκλος που έψαχνε για ταίρι Εκπαιδευτικοί στόχοι: -Μαθηματικά, γεωμετρικά σχήματα, ο κύκλος και οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014) ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014) 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 µ, 240+ 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδροµικού σταθµού Παρανεστίου στις 07:00 πµ του Σαββάτου

Διαβάστε περισσότερα