Πρόγραμμα Ενημέρωσης & Πρόληψης της Νόσου Αλτσχάιμερ για τα μέλη των Λεσχών Φιλίας του Δήμου Αθηναίων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρόγραμμα Ενημέρωσης & Πρόληψης της Νόσου Αλτσχάιμερ για τα μέλη των Λεσχών Φιλίας του Δήμου Αθηναίων"

Transcript

1 Ενημέρωση για τη νόσο Alzheimer ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΔΩΡΕ ΑΝ Τριμηνιαία Περιοδική Έκδοση της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Τεύχος 10 Αθήνα Ιούνιος 2008 «ΒΟΗΘΩ ΤΗ ΜΝΗΜΗ ΜΟΥ» Πρόγραμμα Ενημέρωσης & Πρόληψης της Νόσου Αλτσχάιμερ για τα μέλη των Λεσχών Φιλίας του Δήμου Αθηναίων Οργάνωση: Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Με την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων

2 Ενημέρωση για τη νόσο Τριμηνιαία περιοδική έκδοση της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ιδιοκτησία Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Μάρκου Μουσούρου 89 και Στίλπωνος 33, Αθήνα, Τ.Κ Τηλ , -266 και και Εκδότρια - Διευθύντρια Παρασκευή Σακκά Διευθύντρια Σύνταξης Όλγα Λυμπεροπούλου Συντακτική Επιτροπή Αρετή Ευθυμίου Νομική Καρπαθίου Ευδοξία Λύκου Βασιλική Μαράτου Κώστας Νικολάου Ειρήνη Νοτιά Κωστής Προύσκας Παρασκευή Σακκά Τιράζ τεύχη Alzheimer Δημιουργικό Επιμέλεια Παραγωγής Μάριος Αυγουστάτος Media Link ABEE. Τηλ Διανέμεται Δωρεάν Η Εταιρεία μας ενδιαφέρεται πολύ για τις απόψεις των αναγνωστών του περιοδικού. Μη διστάσετε να μοιραστείτε τις γνώσεις, τις εμπειρίες και τις απορίες σας μαζί μας! Στείλτε τα κείμενά σας στη διεύθυνση της Εταιρείας μας ή στα μας: Αγαπητοί Φίλοι και Φίλες, Στις μέρες μας, εφημερίδες, περιοδικά και τηλεόραση ασχολούνται συνέχεια με το πώς μπορούμε να παραμείνουμε υγιείς, να διατρεφόμαστε σωστά και να διατηρούμαστε σε φόρμα. Πολλοί άνθρωποι ανησυχούν για την υγεία τους καθώς μεγαλώνουν και αναρωτιούνται αν μπορούν να κάνουν κάτι για να προλάβουν ασθένειες της τρίτης ηλικίας, όπως είναι η νόσος Αλτσχάιμερ. Πρόσφατες έρευνες υποδηλούν ότι η διατήρηση ενός συνολικά υγιεινού τρόπου ζωής μπορεί να μειώσει τις πιθανότητες ανάπτυξης σοβαρών νοσημάτων, συμπεριλαμβανομένης και της νόσου Αλτσχάιμερ. Οι επιστήμονες μελετούν έναν αριθμό παραγόντων που αφορούν στη συνολική υ- γεία, τον τρόπο ζωής και το περιβάλλον που θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά. Όλοι μας μπορούμε να πάρουμε μέτρα προκειμένου να ελέγξουμε τους πιθανούς παράγοντες κινδύνου. Αυτά περιλαμβάνουν: Μείωση των επιπέδων χοληστερόλης και ομοκυστεϊνης Έλεγχο του διαβήτη Τακτική σωματική άσκηση Κοινωνικοποίηση Υγιεινή διατροφή Δραστηριότητες που διεγείρουν τις νοητικές λειτουργίες Το επόμενο ραντεβού μας είναι στις όπου όλοι μαζί, επαγγελματίες υγείας, ασθενείς και φροντιστές θα γιορτάσουμε την Παγκόσμια Ημέρα Νόσου Αλτσχάιμερ. Μέχρι τότε, σας εύχομαι καλό καλοκαίρι! Η Πρόεδρος της Εταιρείας Δρ Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - ψυχίατρος ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών, είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ιδρύθηκε το 2002 από συγγενείς ανοϊκών ασθενών, γιατρούς, ψυχολόγους και λοιπούς επαγγελματίες υγείας που ασχολούνται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Έχει σκοπό να προωθήσει την ενημέρωση, την κατανόηση και την υποστήριξη όλων όσων έχουν οποιαδήποτε σχέση με τη νόσο αυτή. Σε συνεργασία με εθελοντές-ειδικούς επιστήμονες οργανώνει ομάδες ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ψυχολογικής υποστήριξης φροντιστών και προγράμματα νοητικής ενδυνάμωσης και άλλων θεραπειών ασθενών. Εκδίδει και διανέμει δωρεάν έντυπο πληροφοριακό υλικό. Τέλος, ενθαρρύνει την επιστημονική έρευνα, όπως επίσης και την εφαρμογή νέων θεραπευτικών μεθόδων. Η Εταιρεία διοικείται από επταμελές Διοικητικό Συμβούλιο, που επανεκλέγεται κάθε 2 χρόνια και 8μελή επιστημονική επιτροπή. Σήμερα αριθμεί 850 μέλη. Βάσει των εκλογών που πραγματοποιήθηκαν στις , το Δ.Σ. συγκροτούν οι: Πρόεδρος: Παρασκευή Σακκά Αντιπρόεδρος: Δημήτρης Ζαννίδης Γενική Γραμματέας: Όλγα Λυμπεροπούλου Ταμίας: Κώστας Νικολάου Σύμβουλοι: Κώστας Σιδερίδης, Κωστής Προύσκας, Αγγελική Ανδριανάκη Αναπληρωματικά μέλη: Ελένη Σπυράντη, Ειρήνη Νοτιά, Ευαγγελία Μπουρμά, Ολυμπία Σκέντζου Η Γραμματεία της Εταιρείας λειτουργεί καθημερινά στα τηλέφωνα και -291, όπου μπορούν να απευθύνονται οι ενδιαφερόμενοι για πληροφορίες. Το Web Site της Εταιρείας είναι: 2Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Μάρκου Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33 Αθήνα Τ.Κ , -266, &

3 Πρόγραμμα «ΒοΗθΩ τη μνημη μου» Η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών επεκτείνει τις δραστηριότητές της στην Κοινότητα και με την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Πρόληψης της Άνοιας με τίτλο «Βοηθώ τη μνήμη μου». Οι υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα απευθύνονται στα μέλη των Λεσχών Φιλίας του Δήμου Αθηναίων και θα προσφέρονται δωρεάν. Το φιλόδοξο αυτό σχέδιο θα υ- λοποιηθεί από ειδικευμένους επαγγελματίες υγείας της Εταιρείας μας (γιατρούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, εργοθεραπευτές, νοσηλευτές) και περιλαμβάνει: Alzheimer Ενημέρωση για τη νόσο Ενημερωτικές ομιλίες για τη μνήμη και την άνοια στις Λέσχες Φιλίας του Δήμου Αθηναίων, συνοδευόμενες από διανομή έντυπου ε- νημερωτικού υλικού της Εταιρείας μας. Έλεγχο της μνήμης από ειδικούς ψυχολόγους και εξέταση από γιατρό σε όσα από τα μέλη των Λεσχών Φιλίας το επιθυμούν. Ανάλογα με τα αποτελέσματα των τεστς, θα δίνονται στους ηλικιωμένους οι κατάλληλες κατευθύνσεις και οδηγίες. Συνεδρίες ασκήσεων μνήμης, λόγου και άλλων νοητικών λειτουργιών για τους ηλικιωμένους που θα διαγνωσθούν με άνοια. Οι συνεδρίες θα γίνονται στις Λέσχες Φιλίας σε εβδομαδιαία βάση για 6 μήνες. Ομάδες ψυχοϋποστηριξης των φροντιστών των ανοϊκών ασθενών που θα συμμετέχουν στις συνεδρίες άσκησης των νοητικών λειτουργιών. Τέτοιου είδους δραστηριότητες προσφέρονται ήδη στο Κέντρο Ημέρας Ανοϊκών Ασθενών της Εταιρείας μας στο Παγκράτι και η αποτελεσματικότητά τους είναι αποδεδειγμένη. Το Πρόγραμμα «Βοηθώ τη μνήμη μου» θα αποτελέσει το μέσο για να επεκτείνουμε τη δράση μας και σε άλλες περιοχές της Αθήνας ώστε να επωφεληθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι ηλικιωμένοι και να καλυφθούν οι υπάρχουσες ανάγκες σε μεγαλύτερη κλίμακα. Η εφαρμογή του Προγράμματος αναμένεται να ξεκινήσει το φθινόπωρο του τρέχοντος έτους. 25oς Γύρος της Αθήνας Η Πρόεδρος της Εταιρείας, Δρ. Παρασκευή Σακκά και επαγγελματίες υγείας του Κέντρου Ημέρας Ανοϊκών Ασθενών κρατούν τα πιστοποιητικά της συμμετοχής τους στο σημείο του τερματισμού. Με τη συμμετοχή ατόμων πραγματοποιήθηκε την Κυριακή, 11 Μαΐου ο «25ος Γύρος της Αθήνας Samsung 2008» που ήταν αφιερωμένος στον πολυδιάστατο ρόλο της Ελληνίδας μητέρας. Άνθρωποι κάθε ηλικίας, ά- τομα με ειδικές ανάγκες, αλλά και δημότες από άλλους Δήμους της Αττικής είχαν κατακλύσει από πολύ νωρίς το Παναθηναϊκό Στάδιο, στέλνοντας με αυτό τον τρόπο το μήνυμα της συναδέλφωσης, της χαράς, του αθλητισμού και του «ευ αγωνίζεσθαι». Σε αυτή τη διοργάνωση δεν υπήρχαν νικητές και ηττημένοι, καθώς τον πρώτο λόγο είχε η προσπάθεια και όχι οι επιδόσεις. Ό- πως κάθε χρόνο από το 1983 που ξεκίνησε ο θεσμός, έτσι και φέτος οι πρωταγωνιστές έδειξαν την ανάγκη της σύγχρονης εποχής για άθληση, κίνηση και ποιότητα ζωής σε ένα πιο υγιεινό περιβάλλον. Εργαζόμενοι και μέλη της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών έλαβαν και αυτοί μέρος στον 25ο Γύρο της Αθήνας. Συμμετείχαμε φορώντας τα μπλουζάκια με το σήμα της Εταιρείας μας, με στόχο με προβάλουμε κι εμείς το δικό μας αισιόδοξο μήνυμα! Οι σύγχρονες έρευνες δείχνουν ότι μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τις πιθανότητες να εμφανίσουμε νόσο Αλτσχάιμερ εντάσσοντας στη ζωή μας την πνευματική και σωματική άσκηση, καθώς και τη μεσογειακή διατροφή! Ελένη μαργιώτη Ψυχολόγος Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Μάρκου Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33 Αθήνα Τ.Κ , -266, &

4 «Ο κόσμος έγινε καλύτερος!» Κι ο κόσμος έγινε οπωσδήποτε καλύτερος το Σάββατο 17/05/2008 από τους πολύμορφους και πολύχρωμους εθελοντές των 53 μη-κυβερνητικών οργανώσεων που συμμετείχαν στην 7η Γιορτή Εθελοντισμού στο Θησείο. Η Γιορτή διοργανώθηκε από την Κίνηση Φορέων Εθελοντισμού. Α- νάμεσα σε αυτές τις οργανώσεις υπήρξε και η Εταιρεία μας που υποστηρίζει ενεργά την εθελοντική δράση! Στην Eταιρεία Νόσου Alzheimer Αθηνών λειτουργεί Τμήμα Εθελοντών που με μεγάλη επιτυχία έχει αναλάβει και διεκπαιρεώσει πλήθος δραστηριοτήτων μας. Ο πεζόδρομος της Αποστόλου Παύλου γέμισε εθελοντές και πλήθος πολιτών που γνώρισαν το έργο των 53 εθελοντικών οργανώσεων και διασκέδασαν με το ζωντανό πρόγραμμα του KOSMOS 93,6 FM, την παράσταση Capoeira της ομάδας Cordao de Ouro, τις μαριονέτες του Παύλου Καβαδία, τα διαδραστικά παιχνίδια και τα καλλιτεχνικά δρώμενα. Οι εκπρόσωποι των εθελοντών είχαν την ευκαιρία να μιλήσουν για τη δραστηριότητα των οργανισμών τους μέσα από συνεντεύξεις από τον KOSMOS 93,6 FM, σε όλη τη διάρκεια της εκπομπής του ζωντανού προγράμματος ( ) και να καλέσουν τους ακροατές του σταθμού να έρθουν στη Γιορτή που διήρκεσε μέχρι τις H εκπρόσωπος της Κίνησης Φορέων Εθελοντισμού, Σέμη Γκούφα, σήμανε την έναρξη της Γιορτής καλώντας όλους να αποκτήσουν «μια νέα στάση ζωής» και να γίνουν ενεργοί εθελοντές, ενώ ο Βασίλης Κικίλιας, πρόεδρος του Οργανισμού Νεολαίας και Άθλησης του Δήμου Αθηναίων τόνισε πως «αξίζει τον κόπο να γυρίσουμε σε μια ενεργή στάση ζωής και ευγένεια ψυχής». Η Κατερίνα Γιαννακοπούλου, Γεν. Γραματέας της Ομοσπονδίας Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ) Ελλάδας, εξέφρασε ανοιχτή πρόσκληση σε όλες τις ΜΚΟ για συμμετοχή στην Ομοσπονδία, ενώ η Κατερίνα Πελέκη-Βουλγαράκη, σύζυγος του Υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας, με την ιδιότητα της εθελόντριας του Ερυθρού Σταυρού δήλωσε πως ο εθελοντισμός είναι «δείγμα πολιτισμού και η δική μας ελπίδα: είναι το μέλλον της ανθρωπότητας». Το κλείσιμο της γιορτής ομόρφυνε, με την ιδιαίτερα μελωδική φωνή του και τη μοναδική παρουσία του ο Βασίλης Λέκκας, με μια συναυλία (ευγενική προσφορά του καλλιτέχνη στη Γιορτή Εθελοντισμού) γεμάτη γνωστά και αγαπημένα τραγούδια. Ελένη μαργιώτη Ψυχολόγος «Γίνετε κι εσείς ένας από τους εθελοντές μας!» Η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ζητά την υποστήριξη και τη βοήθειά σας. Η εθελοντική προσφορά χρόνου και δεξιοτήτων από επαγγελματίες υγείας, φοιτητές, αλλά και από όλους εσάς που απλά συμμερίζεστε τους στόχους της Εταιρείας μας και επιθυμείτε να στηρίξετε τις προσπάθειές μας είναι πολύτιμη. Επικοινωνήστε με το Τμήμα Εθελοντών της Εταιρείας μας για να ενημερωθείτε σχετικά με τις δραστηριότητές μας και τους τομείς στους οποίους μπορείτε να προσφέρετε τη βοήθειά σας. Βοηθήστε μας να στηρίξουμε τους ασθενείς που πάσχουν από νόσο Αλτσχάιμερ και τις οικογένειές τους. Γίνετε κι εσείς ένας από τους εθελοντές μας. Δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο! τμήμα Εθελοντών: Υπεύθυνη: Λίνα Ανδριανάκη Τηλέφωνα επικοινωνίας: , -266, -291 ( ) και Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Μάρκου Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33 Αθήνα Τ.Κ , -266, &

5 Νόσος Αλτσχάιμερ και Γονίδια Το 1907, ο Γερμανός γιατρός Alois Alzheimer περιέγραψε τα πρώτα περιστατικά με τα κλινικά και παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά που λίγα χρόνια αργότερα θα χαρακτήριζαν την ομώνυμη νόσο. Ήδη από το κληρονομικό ιστορικό εκείνων των περιστατικών έγινε σαφές ότι σε πολλές περιπτώσεις, συγγενείς πρώτου βαθμού εμφάνιζαν παρόμοια κλινική εικόνα και έτσι τέθηκαν υπόνοιες περί ύπαρξης μηχανισμών κληρονόμησης στη νόσο Αλτσχάιμερ. Βεβαίως, η δράση και των περιβαλλοντικών παραγόντων (π.χ. πνευματική και σωματική άσκηση, διατροφικές συνήθειες) πάντα θεωρείτο και συνεχίζει να θεωρείται σημαντική για την κλινική έκφραση και την ηλικία εμφάνισης της νόσου. Σήμερα γνωρίζουμε πως η οικογενής (κατεξοχήν κληρονομική) μορφή της νόσου Αλτσχάιμερ, με πολύ υψηλά ποσοστά νόσησης σε συγγενείς πρώτου βαθμού, αντιπροσωπεύει κάτι λιγότερο από το 20% του συνόλου, διακρίνεται δε σε πρώιμης και όψιμης έναρξης. Ο διαχωρισμός αυτός έχει να κάνει με την εκδήλωση των συμπτωμάτων πριν ή μετά το 65ο έτος της η- λικίας. Η σποραδική μορφή αποτελεί τη μεγάλη πλειοψηφία (περίπου 80%) των περιπτώσεων νόσου Αλτσχάιμερ και επίσης διακρίνεται σε πρώιμης και όψιμης έναρξης. Την τελευταία δεκαετία, το σύνολο των μελετών έχουν αποδείξει ότι στην αιτιολογία και των σποραδικών μορφών υπεισέρχεται ο κληρονομικός παράγοντας. Κατά την προσπάθεια αναζήτησης γενετικών μηχανισμών υπεύθυνων για τη νόσο Αλτσχάιμερ, πολύ σημαντική είναι η συμβολή μελετών σε διδύμους που βασίζονται σε διαφορές στα ποσοστά εμφάνισης της νόσου α- νάμεσα σε μονοζυγωτικούς (προκύπτουν από το ίδιο γονιμοποιημένο ωάριο και έχουν το ίδιο γενετικό υλικό) και διζυγωτικούς διδύμους (προέρχονται από διαφορετικά γονιμοποιημένα ωάρια και έχουν κοινό γενετικό υλικό όσο δύο μη-δίδυμα αδέλφια). Τρεις Σκανδιναβικές και δύο Αμερικανικές μελέτες διδύμων κατέδειξαν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά νόσησης σε μονοζυγωτικούς σε σύγκριση με διζυγωτικούς διδύμους και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η νόσος Αλτσχάιμερ είναι σε μεγάλο βαθμό γενετικά καθοριζόμενη, ακόμα και όταν αναπτύσσεται σε μεγάλη ηλικία. Οι ίδιες μελέτες ανέδειξαν παράλληλα την ανάγκη για αναγνώριση περιβαλλοντικών παραγόντων που πιθανώς να συντελούν στην αιτιοπαθογένεια της ΝΑ. Επιπλέον, μελέτες σε διδύμους έχουν χρησιμοποιηθεί για τον υπολογισμό των γενετικών επιδράσεων στην ηλικία έναρξης της νόσου. Συγκεκριμένα, μια μελέτη ασθενών με ηλικία έναρξης κατά μέσο όρο τα 63,5 έτη συμπέρανε ότι αθροιστικά, περιβάλλον και γενετικές επιδράσεις ευθύνονται για διακυμάνσεις στην ηλικία έναρξης. Σε πολυπληθέστερο, αλλά γηραιότερο δείγμα ασθενών (μέσος όρος ηλικίας έναρξης της νόσου: 75 έτη), σημαντικότερο ρόλο στις διαφορές της ηλικίας έναρξης της νόσου Αλτσχάιμερ θεωρήθηκε ότι διαδραματίζουν οι γενετικοί παράγοντες. Άλλες μελέτες που επικεντρώνουν σε διαφορές στην ανάπτυξη της νόσου Αλτσχάιμερ μεταξύ πληθυσμών διαφόρων εθνικών προελεύσεων (Αφρο- Αμερικανών, Ισπανοφώνων της Καραϊβικής και Λευκών) έχουν διαπιστώσει κάποιες διαφορές μεταξύ διαφορετικών φυλετικών ομάδων. Πάντως και σε αυτές τις μελέτες, η επίπτωση της νόσου απαντάται σε σημαντικά αυξημένο ρυθμό μεταξύ πρώτου βαθμού συγγενών των ασθενών σε σύγκριση με πρώτου βαθμού συγγενείς υγιών ατόμων της ίδιας ηλικίας στην ίδια φυλετική ομάδα. Από το 1991 έως σήμερα, τέσσερα γονίδια έχει αποδειχθεί ότι συμμετέχουν στην αιτιοπαθογένεια της νόσου Αλτσχάιμερ και αυτά είναι τα σχετιζόμενα με την πρόδρομη πρωτεΐνη του αμυλοειδούς (ΑΡΡ), τις πρωτεΐνες πρεσενιλίνη 1, πρεσενιλίνη 2 και την απολιποπρωτεϊνη Ε (ΑpoE). Οι μεταλλάξεις στις τρεις πρώτες εκδηλώνονται ως επικρατείς με μειωμένη ό- μως διεισδυτικότητα*, ενώ η μετάλλαξη στο αλλήλιο Ε4 της ApoE, αποτελεί σαφή προδιαθεσικό παράγοντα ανάπτυξης, αλλά και πρωιμότερης εκδήλωσης της νόσου Αλτσχάιμερ. Επίσης, σε ερευνητικό επίπεδο, έχουν υ- πάρξει ισχυρές ενδείξεις για πολλές άλλες γονιδιακές θέσεις. Σχηματικά και από απόψεως λειτουργίας, τα γονίδια με τα πρωτεϊνικά τους παράγωγα που ενέχονται στη γενετική της Νόσου Αλτσχάιμερ μπορούν να καταταγούν στις εξής 3 ομάδες: 1. APP και πρεσενιλίνη 1 και 2 (χρωμοσώματα 21, 14 και 1 αντίστοιχα). 2. ApoE (χρωμόσωμα 19), 3. Γονίδια στα χρωμοσώματα 9, 10, 12 κ.α. Όταν κάποιο από τα γονίδια της ομάδας 1 έχει υποστεί μετάλλαξη, το β- Ο ι γ ι α τ ρ ο ί γ ρ ά φ ο υ ν... αμυλοειδές (το κύριο δηλαδή ιστολογικό εύρημα που ευρίσκεται σε μεγάλη ποσότητα στους εγκεφάλους α- σθενών με Νόσο Αλτσχάιμερ) αυξάνει απότομα σε ποσότητα μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να απομακρυνθεί από τη δράση των γονιδίων της ομάδας 3, με αποτέλεσμα το άτομο να νοσήσει σε νεαρή ηλικία (πριν τα 65). Με την επίδραση της ισομορφής Ε4 της ομάδας 2 στο β-αμυλοειδές, η νόσος μπορεί να αναπτυχθεί και σε απουσία προβληματικών μεταλλάξεων στις ομάδες 1 και 3 ή και σε ακόμη νεαρότερη ηλικία, σε περίπτωση συνύπαρξης με μεταλλάξεις στα γονίδια της ομάδας 1. Εάν, τέλος, κάποιο γονίδιο της ομάδας 3 υποστεί μετάλλαξη, η ποσότητα του β-αμυλοειδούς πάλι αυξάνει, αλλά επειδή πιθανότατα υπάρχουν πολλά γονίδια που εμπλέκονται στην ίδια διαδικασία απομάκρυνσης του β-αμυλοειδούς, η νόσος σ αυτή την περίπτωση θα προκύψει σε σχετικά όψιμα στάδια. Ο ως άνω πιθανός μηχανισμός αλληλεπίδρασης των γονιδιακών ομάδων καθιστά σαφές ότι η ανάπτυξη παθολογοανατομικής εικόνας Αλτσχάιμερ είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης ενζυμικών συστημάτων σε πολλές διαδοχικές μεταβολικές οδούς. Σε κλινικό επίπεδο, γονιδιακή εξέταση για τα γονίδια APP και πρεσενιλίνης 1 και 2 μπορεί να ζητηθεί κυρίως σε περιπτώσεις ασθενών με έναρξη συμπτωμάτων στα 30, 40 ή 50 τους χρόνια και κληρονομικό ιστορικό ισχυρά ενδεικτικό κληρονομικότητας, προκειμένου να επιβεβαιωθεί πιθανή κλινική διάγνωση. Εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι ο γονιδιακός έλεγχος θα πρέπει να γίνεται μόνο στις περιπτώσεις που κρίνεται απολύτως απαραίτητος και να έπεται εξειδικευμένης και οργανωμένης από ομάδα ειδικών ιατρών και άλλων επιστημόνων ενημέρωσης και παρακολούθησης, δεδομένου ότι οι επιπτώσεις των αποτελεσμάτων μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στον εξεταζόμενο και την οικογένειά του. Σχετικά με τον γονιδιακό έλεγχο της ApoE, η Αμερικανική Νευρολογική Ακαδημία (American Academy of Neurology) συνιστά την αποφυγή του σε άτομα που δεν έχουν εκδηλώσει ανησυχητικά συμπτώματα, αλλά φοβούνται ότι βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο λόγω θετικού οικογενειακού ιστορικού. Διανύουμε ακόμη τις πρώτες δεκαετίες μετά την έκρηξη που προκάλεσε η αποκάλυψη, με τη σφραγίδα της επιστήμης της Γενετικής, της σπουδαιότητας των γενετικών παραγόντων στους τομείς της Ανθρώπινης Νόησης και Σκέψης και της Παθολογίας τους. Ο ρόλος των περιβαλλοντικών επιδράσεων παραμένει πάντα σπουδαίος. τα όρια δράσης Γενετικής και Περιβάλλοντος στην αιτιοπαθογένεια της Άνοιας δεν είναι πλήρως ευδιάκριτα και η κάθε πρόοδος που σημειώνεται στη μελέτη οποιασδήποτε απ αυτές τις συνιστώσες μας βοηθά στην περαιτέρω κατανόηση των υποκείμενων μηχανισμών γένεσης και παράλληλα, ενισχύει τις δυνατότητές μας στην αντιμετώπιση της νόσου. Λυκούργος Καρτσακλής Νευρολόγος εξειδικευθείς στο Νοσοκομείο Columbia Νέας υόρκης υπεύθυνος Ιατρείου μνήμης και Άνοιας Κέντρου Ημέρας της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών *Ως διεισδυτικότητα ενός επικρατούς γονιδίου στη Γενετική ορίζεται το ποσοστό των φορέων του γονιδίου που εμφανίζουν το αντίστοιχο φαινοτυπικό χαρακτηριστικό, εν προκειμένω τη νόσο Αλτσχάιμερ. Alzheimer Ενημέρωση για τη νόσο Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Μάρκου Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33 Αθήνα Τ.Κ , -266, &

6 Ο ι ψ υ χ ο λ ό γ ο ι γ ρ ά φ ο υ ν... Κατάθλιψη ή άνοια; Βίνσεντ βαν Γκογκ. Ηλικιωμένος που θρηνεί. Μάιος Πολλοί ηλικιωμένοι, μπαίνοντας στην αναπτυξιακή φάση του γήρατος αντιμετωπίζουν δυσκολίες και σημαντικές αλλαγές στη ζωή τους.η απώλεια, που στην περίπτωση των ηλικιωμένων αφορά συχνά την απώλεια της ανεξαρτησίας, της υγείας, της κινητικότητας, της εργασίας, ακόμα και ενός αγαπημένου προσώπου, είναι μια επίπονη διαδικασία. Το να θρηνούμε γι αυτές τις απώλειες είναι επίσης φυσιολογικό, ακόμα και όταν το αίσθημα της λύπης διαρκεί για εβδομάδες ή μήνες. Το να χάνει όμως κανείς κάθε αίσθημα ελπίδας και ευχαρίστησης δεν είναι φυσιολογικό. Τότε είναι που μπορούμε να μιλήσουμε για την παρουσία κατάθλιψης. Η κατάθλιψη δεν είναι φυσιολογική, ούτε είναι μέρος της διαδικασίας της γήρανσης όπως ίσως πιστεύουν μερικοί. Οι περισσότεροι ηλικιωμένοι είναι ικανοποιημένοι με την ζωή τους, παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες που βιώνουν. Η κατάθλιψη επηρεάζει τον κάθε άνθρωπο με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικό βαθμό. Διακρίνεται σε ήπια, μέτρια και σοβαρού βαθμού. Κάποια από τα πιο συχνά συμπτώματα της κατάθλιψης είναι: Καταθλιπτική διάθεση (ανημποριά, έλλειψη ελπίδας, ανησυχία, απαισιοδοξία) Μειωμένο ενδιαφέρον για δραστηριότητες που στο παρελθόν προσέφεραν ευχαρίστηση. Χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυξημένο αίσθημα ε- νοχής Αίσθημα κόπωσης, εξάντληση, απώλεια ενεργητικότητας. Μειωμένη κινητικότητα. Προβλήματα ύπνου. Σημαντική μείωση ή αύξηση βάρους. Δυσκολία στη συγκέντρωση και τη σκέψη. Επαναλαμβανόμενες σκέψεις θανάτου και αυτοκτονίας. Αυτό όμως που πρέπει να προσέξουμε είναι ότι συχνά οι ηλικιωμένοι δεν δείχνουν τα συνηθισμένα συμπτώματα της κατάθλιψης. Πολλοί ισχυρίζονται ότι δεν νιώθουν θλιμμένοι. Αντ αυτού, λένε ότι αισθάνονται έντονη κούραση. Είναι περισσότερο ευέξαπτοι και ανήσυχοι και παραπονιούνται για προβλήματα υγείας όπως π.χ. για πόνους στο στομάχι, πονοκεφάλους και ζαλάδες. Πολλές φορές τα παράπονα για σωματικές ενοχλήσεις που δεν μπορούν να αποδοθούν σε παθολογικά αίτια είναι το πρωταρχικό σύμπτωμα της κατάθλιψης. Εξίσου συχνά συμπτώματα της κατάθλιψης των η- λικιωμένων είναι η ευερεθιστότητα και ανησυχία (π.χ. ο ασθενής να περπατάει πάνω-κάτω στο δωμάτιο), η απομόνωση και η απώλεια ενδιαφέροντος για την προσωπική φροντίδα και υγιεινή. Επίσης, οι ηλικιωμένοι που πάσχουν από κατάθλιψη εκφράζουν αισθήματα αναξιότητας και αυξημένης ενοχής (π.χ. νιώθουν ότι έχουν γίνει βάρος στους δικούς τους, ειδικά όταν έχουν χάσει το σύντροφό τους). Ιδιαίτερα συχνά θεωρούνται και τα προβλήματα στην συγκέντρωση και την μνήμη. Το τελευταίο αυτό σύμπτωμα, σε συνδυασμό με άλλα συναφή προβλήματα (όπως π.χ. αργός λόγος και η αδυναμία λήψης αποφάσεων) σχετίζονται με τη διαταραχή των γνωστικών λειτουργιών των ασθενών. Τα συμπτώματα αυτά μοιάζουν πολύ με τα συμπτώματα της άνοιας και αυτό κάνει δύσκολη τη διαφοροδιάγνωση μεταξύ των δύο αυτών παθολογικών καταστάσεων, ακόμα και για το γιατρό. Πολλές φορές, ένα άτομο με άνοια φαίνεται να πάσχει από κατάθλιψη, αλλά μπορεί να συμβεί και το αντίστροφο: πολλοί είναι οι ηλικιωμένοι που πάσχουν από κατάθλιψη και πηγαίνουν στον γιατρό παραπονούμενοι ό- τι ξεχνάνε και φοβούμενοι ότι έχουν άνοια. Παρά τις πολλές ομοιότητες, υπάρχουν συγκεκριμένες διαφορές ως προς τα συμπτώματα που παρουσιάζει ένας ασθενής με άνοια και κάποιος με κατάθλιψη. Στους καταθλιπτικούς ασθενείς η κρίση και η ικανότητα προσανατολισμού στο χώρο και το χρόνο συνήθως παραμένουν ανεπηρέαστες (αν και κάποιες φορές ενδέχεται να εμφανίζουν μια ήπια ε- ξασθένηση), ενώ στους ανοϊκούς ασθενείς, οι γνωστικές αυτές λειτουργίες εξασθενούν σημαντικά. Η χρήση του λόγου φαίνεται επίσης να εξασθενεί στην περίπτωση της άνοιας με αποτέλεσμα ο ασθενής να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην παραγωγή του λόγου, όπως π.χ. δυσκολία στην κατονομασία αντικειμένων. Στην κατάθλιψη, ο λόγος μπορεί να είναι πιο αργός, αλλά είναι μέσα στα φυσιολογικά επίπεδα. Όσον αφορά τη διαταραχή της μνήμης, ο καταθλιπτικός ασθενής συνήθως παραπονιέται ότι ξεχνά πρόσφατα και παλαιότερα γεγονότα, αδιακρίτως. Μάλιστα, δεν κάνει καμία προσπάθεια να κρύψει ό- τι ξεχνά: διογκώνει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και νιώθει ότι οι δυσκολίες του είναι μεγαλύτερες απ ότι πραγματικά είναι. Αντίθετα, ο ανοϊκός ασθενής ξεχνά τα πρόσφατα γεγονότα και συχνά, προσπαθεί να το κρύψει από τους οικείους του και τον κοινωνικό του περίγυρο. Παρόλο που αυτές οι γενικές διαφορές στα συμπτώματα διαπιστώνονται στην καθημερινή κλινική πρακτική και επιβεβαιώνονται από τις σχετικές έ- ρευνες, δεν είναι δεδομένος ο ευδιάκριτος διαχωρισμός των συμπτωμάτων. Πολλές φορές κάποιος με κατάθλιψη μπορεί να έχει συμπτώματα άνοιας, αλλά και το αντίστροφο. Δεν υπάρχει όμως μόνο η περίπτωση της μεμονωμένης άνοιας ή της μεμονωμένης κατάθλιψης. Δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που οι δύο αυτές παθολογικές καταστάσεις συνυπάρχουν. Καταθλιπτικά συμπτώματα εμφανίζονται σε περίπου 40-50% των ασθενών με άνοια τύπου Αλτσχάιμερ. Οι παράγοντες που προκαλούν κατάθλιψη στην άνοια είναι οι ίδιοι με αυτούς που προκαλούν γενικά κατάθλιψη. Ι- διαίτερα στα αρχικά στάδια της άνοιας οι ασθενείς έχουν επίγνωση της κατάστασης και βλέπουν τις γνωστικές τους ικανότητες να εκπίπτουν, με α- ποτέλεσμα να αναπτύσσουν και κατάθλιψη. Σε αυτήν την περίπτωση, ο ασθενής αντιμετωπίζει μια διπλή δυσκολία. Η διάγνωση της κατάθλιψης στην ά- νοια μπορεί να είναι μια δύσκολη υπόθεση για το γιατρό γιατί ορισμένες φορές λόγω των γνωστικών διαταραχών, ο ασθενής που βρίσκεται σε μεσαίαπροχωρημένα στάδια της άνοιας δεν είναι σε θέση να περιγράψει τι νιώθει. Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν ο ασθενής και τα συγγενικά του πρόσωπα είτε υποπτεύονται ότι έχει άνοια, είτε κατάθλιψη να συμβουλευτούν το γιατρό τους. Η κατάθλιψη (συνοδευόμενη ή μη από άνοια) μπορεί να θεραπευτεί με τη χορήγηση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, αλλά και μέσω μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων. Έρευνες δείχνουν ότι ακόμα και καταθλιπτικοί ασθενείς με άνοια είναι δεκτικοί σε κάποιες μορφές ψυχοθεραπείας (θεραπεία δι αναμνήσεων). Δανάη Καβουρίδη Ψυχολόγος Η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ευχαριστεί θερμά τους χορηγούς της για τη στήριξή τους στην προσπάθεια που καταβάλει για ενημέρωση, εκπαίδευση και υποστήριξη των ασθενών με άνοια και των οικογενειών τους. Ιδιαίτερα ευχαριστεί: Ελάτε μαζί μας! Όσο πιο δυνατή είναι η φωνή μας, τόσο πιο αποτελεσματικοί μπορούμε να γίνουμε! Μέλος (30 )* Χορηγός (500 ) Φίλος (50 ) Μέγας Χορηγός (1.000 ) Πρέσβης (100 ) Ευεργέτης ( ) *Η συνδρομή των μελών ανανεώνεται κάθε χρόνο Αριθμός λογαριασμού Εθνικής Τράπεζας Ελλάδος 180/ Tις φαρμακευτικές εταιρείες: Janssen-Cilag Novartis Pfizer Hellas Sanofi Aventis Wyeth Τους ιδιώτες: Ε. Κυριακοπούλου Π. Μπότση Μ. Μυράτ Δ. Ποταμιάνου Ν. Χατζάκη Την ΕΞΠΡΕΣ Ημερίσια Οικονομική Εφημερίδα και την Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων «Άκτιος». Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Μάρκου Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33 Αθήνα Τ.Κ , -266, &

7 Ο ι γ υ μ ν α σ τ έ ς γ ρ ά φ ο υ ν... Γυμναστείτε μόνοι σας στο σπίτι: Απλές ασκήσεις για να τονώσετε το σώμα και το πνεύμα σας Οι άνθρωποι της 3ης ηλικίας αποτελούν το 18% του πληθυσμού της χώρα μας, με προοπτική αύξησης του ποσοστού αυτού τα επόμενα χρόνια. Στην ευαίσθητη αυτή ηλικία εκδηλώνεται συχνά υποκινητικότητα. Ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους που πάσχουν από κάποια μορφή Άνοιας, η έλλειψη σωματικής ενεργοποίησης είναι έντονη και με την πάροδο του χρόνου γίνεται εντονότερη. Η σωματική άσκηση στον ελεύθερο χρόνο μπορεί να δώσει καινούργιο περιεχόμενο στη καθημερινότητα, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής. Η άθληση προσφέρει χαρά, κέφι και ευεξία στους ανθρώπους όλων των ηλικιών. Ειδικά στην περίπτωση των ηλικιωμένων, το ξεπέρασμα της αδράνειας μέσα από τη σωματική άσκηση δημιουργεί μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ζωντάνια και αισιοδοξία. Επιπλέον, στους ηλικιωμένους περιορίζεται τόσο η ελαστικότητα όσο και η σταθερότητα των μυών, τενόντων και συνδέσμων. Η άσκηση επιφέρει σημαντική βελτίωση στη μυϊκή δύναμη. Σε αυτό το σημείο αξίζει να τονίσουμε ότι στα ά- τομα της 3ης ηλικίας δεν επιδιώκεται η αύξηση των σωματικών επιδόσεων. Αυτό που προτάσσεται και αποτελεί κύρια επιδίωξη είναι η διατήρηση και η βελτίωση της ικανότητάς τους να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Ακολουθούν μερικές απλές στην εκτελεσή τους α- σκήσεις που μπορείτε να κάνετε στο σπίτι είτε μόνοι σας, είτε με τη συμμετοχή κάποιου αγαπημένου σας προσώπου. Ελένη Δημακοπούλου Γυμνάστρια Ασκηθείτε 2-3 φορές την εβδομάδα. Εκτελέστε τις παρακάτω ασκήσεις με τη σειρά που παρουσιάζονται, ακολουθώντας τις οδηγίες όσο πιο πιστά μπορείτε. Κάντε σύντομα διαλείμματα μεταξύ των ασκήσεων (1/2 έως 1 λεπτό). Προσθέστε στο καθημερινό σας πρόγραμμα περπάτημα ή κολύμβηση το καλοκαίρι, διάρκειας 20 έως 40 λεπτών. Alzheimer Ενημέρωση για τη νόσο Προσοχή: πριν κάνετε τις ασκήσεις που σας προτείνονται, ζητήστε τη γνώμη του γιατρού σας! 2. Ενώ βρίσκεστε σε όρθια στάση, τοποθετήστε το δεξί σας χέρι πίσω α- πό τον αυχένα. Με το αριστερό χέρι πιέστε ελαφρά τον αγκώνα του δεξιού χεριού για 15 περίπου δευτερόλεπτα. Επαναλάβετε την άσκηση κατά τον ίδιο τρόπο, βάζοντας αυτή τη φορά το αριστερό χέρι πίσω από τον αυχένα. 1. Καθίστε σε μια καρέκλα. Γύρετε το κεφάλι σας προς τα δεξιά, προσπαθώντας το δεξί σας αυτί να ακουμπήσει στο δεξί σας ώμο. Μείνετε σ αυτή τη θέση για 15 δευτερόλεπτα Κάντε το ίδιο και προς τα αριστερά. 3. Καθίστε σε μια καρέκλα. Τεντώστε το δεξί σας πόδι, με τη φτέρνα να πατά στο έδαφος. Σταδιακά σκύψτε προς τα εμπρός, προσπαθώντας να αγγίξετε με το δεξί σας χέρι τα δάχτυλα του ποδιού σας. Επαναλάβετε την άσκηση με το α- ριστερό σας πόδι κατά τον ίδιο τρόπο. Μείνετε σκυμμένοι σε κάθε πόδι για 15 δευτερόλεπτα. 5. Χρησιμοποιήστε οι γυναίκες βαράκια 1 κιλού, οι άνδρες 2 κιλών. Ανεβάστε τα βαράκια προς τους ώμους, λυγίζοντας τους αγκώνες. Κατά τη διάρκεια της άσκησης, οι ώ- μοι μένουν κολλημένοι στον κορμό. Συνεχίστε ανεβάζοντας και κατεβάζοντας αργά τα βαράκια. Αρχίστε με επαναλήψεις και αυξήστε τις σταδιακά. 6. Από όρθια θέση με τα πόδια ανοιχτά στο άνοιγμα των ώ- μων και τον κορμό ευθυτενή, κρατήστε τα βαράκια στο ύ- ψος των ώμων. Στη συνέχεια, σηκώστε τα βαράκια πάνω από το κεφάλι, στρέφοντας συγχρόνως τις παλάμες προς τα μέσα. Επαναφέρετε τα χέρια στην αρχική τους θέση, λυγίζοντάς τα μέχρι το ύψος των ώμων. Αρχίστε με επαναλήψεις και αυξήστε τις σταδιακά. 4. Από όρθια στάση, με τον κορμό ευθυτενή και τις φτέρνες στο πάτωμα, στηριχτείτε στις μύτες των δαχτύλων (των ποδιών) σας και ανεβοκατεβάστε τις φτέρνες όσο πιο ψηλά μπορείτε. Αρχίστε με ε- παναλήψεις και αυξήστε τις σταδιακά. 7. Ξαπλώστε σε στρώμα ή σε μαλακό χαλάκι. Λυγίστε το δεξί σας πόδι, φέρνοντάς το προς το στήθος και στη συνέχεια τεντώστε το. Το αριστερό πόδι παραμένει λυγισμένο πατώντας στο χαλάκι. Επαναλάβετε με τον ίδιο τρόπο την άσκηση με το αριστερό πόδι. Αρχίστε με επαναλήψεις για κάθε πόδι. * Οι φωτογραφίες προέρχονται από το βιβλίο : Exercise for Older Adults. Ace s Guide for fitness professionals. American council on Exercise. Human Kinetics. Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Μάρκου Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33 Αθήνα Τ.Κ , -266, &

8 Δραστηριότητες 2008 Η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών πραγματοποιεί ένα μεγάλο αριθμό ενημερωτικών, εκπαιδευτικών και άλλων εκδηλώσεων για τους φροντιστές, τους ασθενείς, αλλά και το ευρύτερο κοινό. Σκοπός των εκδηλώσεων αυτών είναι η ενημέρωση της κοινότητας και η προαγωγή της ποιότητας ζωής των ασθενών και των οικογενειών τους. Eνημέρωση Συνεχίζοντας την προσπάθεια ενημέρωσης του ευρύτερου κοινού που ξεκίνησε το 2004, η Εταιρεία μας οργανώνει και πραγματοποιεί ομιλίες στις Λέσχες Φιλίας και τα ΚΑΠΗ της Αττικής, αλλά και των άλλων Νομών της Ελλάδας. Οι ομιλίες γίνονται από τη Δρ Παρασκευή Σακκά, νευρολόγο-ψυχίατρο. Σκοπός των εκδηλώσεων αυτών είναι αρχικά η ενημέρωση για την άνοια, αλλά και η παραπομπή σε δημόσια Ιατρεία Μνήμης όσων ηλικιωμένων κρίνεται απαραίτητο, ύστερα από τη διεξαγωγή μίας σύντομης νευροψυχολογικής αξιολόγησης για την ανίχνευση διαταραχών μνήμης από εθελοντές ειδικούς ψυχολόγους. Ομάδες νοητικής ενδυνάμωσης Σε συνεργασία με τη Λέσχη Φιλίας Αγ. Αρτεμίου, πραγματοποιούμε 2 ομάδες ασθενών σε εβδομαδιαία βάση. Ειδικοί ψυχολόγοι με ασκήσεις νοητικής ενδυνάμωσης, θεραπείες τέχνης και θεραπεία δι αναμνήσεων προσπαθούν να κινητοποιήσουν τους ανοϊκούς ασθενείς όλων των σταδίων, να βελτιώσουν ή να διατηρήσουν σταθερή τη γνωστική τους κατάσταση και να προάγουν την ψυχολογική τους. Ομάδες μνήμης Επιπλέον, στη Λέσχη Φιλίας Αγ. Αρτεμίου πραγματοποιούνται με μεγάλη επιτυχία ομάδες ενδυνάμωσης της μνήμης υγιών ηλικιωμένων. Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων με την ψυχολόγο, οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία να ενημερωθούν σχετικά με τη λειτουργία της μνήμης, να μάθουν τρόπους διαχείρισης και αντιμετώπισης των προβλημάτων μνήμης που προκύπτουν στην καθημερινή ζωή και να ενδυναμώσουν τη μνήμη τους μέσω ειδικών ασκήσεων. Αντίστοιχη ομάδα λειτουργεί στη Λέσχη Φιλίας Αλίμου. Πρόγραμμα «Βοηθώ τη μνήμη μου» Η Εταιρεία μας με την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Πρόληψης της Άνοιας με τίτλο «Βοηθώ τη μνήμη μου». Οι υπηρεσίες του Προγράμματος απευθύνονται στα μέλη των Λεσχών Φιλίας του Δήμου Αθηναίων, θα προσφέρονται δωρεάν και περιλαμβάνουν: Ενημερωτικές ομιλίες για τη μνήμη και την άνοια Έλεγχο της μνήμης από ειδικούς ψυχολόγους και εξέταση από γιατρό για όσους το επιθυμούν Συνεδρίες ασκήσεων μνήμης, λόγου και άλλων νοητικών λειτουργιών για τους ηλικιωμένους που θα διαγνωστούν με άνοια Ομάδες ψυχοϋποστήριξης για τους φροντιστές τους Το πρόγραμμα αναμένεται να ξεκινήσει από το φθινόπωρο του τρέχοντος έτους Υποστήριξη συγγενών Σε συγκεκριμένη ημέρα και ώρα που καθορίζεται από τη Γραμματεία της Εταιρείας μας, τα μέλη, αλλά και όλοι όσοι ενδιαφέρονται για την άνοια, μπορούν να συμμετέχουν στις μηνιαίες συναντήσεις που γίνονται στο Κέντρο Η- μέρας για ανοϊκούς ασθενείς. Εκεί θα έχουν την ευκαιρία να μοιραστούν τις σκέψεις και τους προβληματισμούς τους, να ενημερωθούν για θέματα που αφορούν την άνοια ώστε να α- Κέντρο Ημέρας Ανοϊκών Ασθενών Έργο συγχρηματοδοτούμενο από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) κατά 75% και από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης κατά 25 % στο Πλαίσιο του Ε. Π. «Υγεία Πρόνοια» Στα πλαίσια του Γ Κ.Π.Σ. και σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης λειτουργεί από το Φεβρουάριο του 2007 Κέντρο Ημέρας για ανοϊκούς ασθενείς στην οδό Μάρκου Μουσούρου 89 και Στίλπωνος 33, στο Παγκράτι. Το Κέντρο Ημέρας λειτουργεί σαν μονάδα ημερήσιας θεραπευτικής φροντίδας ασθενών που πάσχουν από νόσο Αλτσχάιμερ και συναφείς διαταραχές. Κατά μέσο όρο, εξυπηρετούνται 30 ανοϊκοί ασθενείς ημερησίως. Στους ασθενείς παρέχεται ένα δομημένο εβδομαδιαίο πρόγραμμα ατομικών και ομαδικών υπηρεσιών θεραπείας και δραστηριοτήτων που οργανώνεται από τη Διεπιστημονική Ομάδα του Κέντρου. Επιπλέον, ένας από τους βασικούς στόχους του Κέντρου Ημέρας είναι η ψυχολογική υποστήριξη και ενημέρωση των φροντιστών των ασθενών και του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντός τους, καθώς και η ευαισθητοποίηση της κοινότητας. Στο Κέντρο Ημέρας στεγάζεται η Γραμματεία της Εταιρείας μας, στην οποία μπορούν να απευθύνονται οι ενδιαφερόμενοι για οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με τη νόσο Αλτσχάιμερ και τις δραστηριότητες της Εταιρείας. ντεπεξέλθουν με μεγαλύτερη ευκολία και αποτελεσματικότητα στις αυξημένες ανάγκες φροντίδας των ασθενών τους. Εκπαίδευση φροντιστών Μετά από απαίτηση των οικογενειών των ανοϊκών ασθενών, η Εταιρεία μας οργανώνει και πραγματοποιεί κύκλους εκπαίδευσης οικογενειακών φροντιστών που θα επαναλαμβάνονται κατά τη διάρκεια του έτους. Κάθε κύκλος περιλαμβάνει 8 δίωρες ομιλίες που πραγματοποιούνται κάθε Τετάρτη, 5.00 μ.μ μ.μ. στα γραφεία της Εταιρείας μας. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με τη Γραμματεία της Εταιρείας. Εκπαίδευση Επαγγελματιών Υγείας Η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών πραγματοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα για γιατρούς και άλλους επαγγελματίες υγείας με στόχο την καλύτερη διάγνωση και θεραπεία των ανοϊκών ασθενών. Τα προγράμματα αυτά διεξάγονται με την συνεργασία Ιατρικών Συλλόγων, της «ΕΛΕΓΕΙΑ» και άλλων Φορέων, σε διάφορα μέρη της Ελλάδος (Χαλκίδα, Λαμία, Λάρισα, Καλαμάτα, Καλάβρυτα, Τρίπολη, Μεσολόγγι, Αθήνα). Εκδοτική Δραστηριότητα Η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών εξέδωσε και διανέμει δωρεάν τα παρακάτω ενημερωτικά έντυπα: «Η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να αντιμετωπιστεί: Ε- νημερωθείτε!». Σύντομος οδηγός για το ευρύ κοινό που περιλαμβάνει πληροφορίες για τη φύση της νόσου Αλτσχάιμερ, την εξέλιξή της, τη διάγνωση της νόσου και τις δυνατότητες πρόληψης και θεραπείας. «Εγχειρίδιο Φροντιστών». Πλήρης οδηγός για τους φροντιστές που περιέχει πληροφορίες σχετικά με τη νόσο Αλτσχάιμερ και πρακτικές συμβουλές για την αντιμετώπιση των προβληματικών καταστάσεων και συμπεριφορών των ανοϊκών ασθενών. «Νοητική ενδυνάμωση ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ», τεύχη 1 και 2. Περιλαμβάνουν οδηγίες σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους μπορούν οι φροντιστές να ενθαρρύνουν την πνευματική δραστηριότητα του αγαπ ημένου τους προσώπου που πάσχει από άνοια, όπως επίσης και μια σειρά α- σκήσεων νοητικής ενδυνάμωσης με τις οποίες μπορούν να ασχοληθούν ασθενείς με ήπιας έως μέτριας βαρύτητας άνοια. «μαθαίνω για τη νόσο Αλτσχάιμερ». Απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 6-12 ετών και περιέχει απλοποιημένες πληροφορίες, παιχνίδια και κουιζ γνώσεων σχετικά με τη νόσο Αλτσχάιμερ. «Γονίδια, τρόπος ζωής και σταυρόλεξα!». Οδηγός για τους παράγοντες κινδύνου και τη δυνατότητα πρόληψης της νόσου Αλτσχάιμερ. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΔΕΛτΙο ΕΓΓΡΑΦΗΣ μελουσ Επιθυμώ να γίνω μέλος / να ανανεώσω την ετήσια συνδρομή μου στην Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών. Ποσό ετήσιας συνδρομής 30 Κατάθεση χρημάτων: Εθνική Τράπεζα, Αρ.Λογαριασμού 180/ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΙΘΜΟΣ Τ.Κ. ΠΟΛΗ ΤΗΛ. Διεύθυνση αποστολής: Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Μάρκου Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33, Αθήνα, Τ.Κ Τηλ , &

9 ο ταχυδρόμος του Κέντρου Ημέρας Τεύχος 2 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Μαίρη Κρασά, Αντωνία Αλατά, Σύλβια Παπαγεωργοπούλου, Αθηνά Τζικάκη, Χρυσούλα Κουρσάρου, Δήμητρα Σαραντοπούλου, Παναγιώτα Σκλάβου, Βάσω Τσούκα ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στο Κέντρο Ημέρας Ανοϊκών Ασθενών της Εταιρείας Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών ξεκίνησε το Νοέμβριο του 2007 η προσπάθεια της ομάδας με ήπιες δυσκολίες στη μνήμη να δημιουργήσει τριμηνιαία εφημερίδα ποικίλης ύλης. Το πρώτο τεύχος της εφημερίδας μας δημοσιεύτηκε με μεγάλη επιτυχία και έτσι οι συναντήσεις της ομάδας για την προετοιμασία του δεύτερου τεύχους συνεχίστηκαν. Το θέμα του δεύτερου τεύχος είναι «Το καλοκαίρι». Η επιλογή των ειδικών θεμάτων έγινε ύστερα από αναζήτηση σε εφημερίδες, περιοδικά, αλλά και στο διαδίκτυο, ενώ επιπλέον κατευθύνσεις δόθηκαν από τους συντονιστές της ομάδας. Ευελπιστούμε να βρείτε ευχάριστη και τη δεύτερη προσπάθειά μας! Σας ευχόμαστε καλό καλοκαίρι! Η ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

10 Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα Διακοπές!!! Η μαγική λέξη όλων μας και δη των εργαζόμενων. Από τη στιγμή που τελειώνουν οι διακοπές προγραμματίζουμε τις επόμενες. Οι ανά τον κόσμο εργαζόμενοι, μοχθούν έναν ολόκληρο χρόνο με το όραμα των διακοπών τους. Και όπως στις μέρες μας έχουν μηδενιστεί οι αποστάσεις, ο καθένας μπορεί να πάει στα πιο απίθανα και απομακρυσμένα μέρη, ανάλογα βέβαια με το πορτοφόλι του. Με τους Έλληνες όμως συμβαίνει κάτι άλλο. Η Ελλάδα ολόκληρη είναι τόπος διακοπών. Έχουμε το προνόμιο να ζούμε σε ένα τόπο ό- που οι άλλοι λαοί κάνουν όλο το χρόνο σχέδια να τον επισκεφτούν. Αναμφισβήτητα, και εμείς λαχταρούμε το αλλιώτικο, αλλά διαθέτουμε και μια ατελείωτη γκάμα για να διαλέξουμε. Ας ξεκινήσουμε από τα νησιά του Αιγαίου. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν η μοναδική Σαντορίνη, οι κοσμοπολίτικες Μύκονος και Ρόδος, η Σίφνος, η Σύρος, τα Κουφονήσια, η λεβεντογέννα Κρήτη και πολλά άλλα νησιά γνωστά ή λιγότερο φημισμένα. Συνεχίζοντας, θα περάσουμε και από το δεύτερο πέλαγος της Ελλάδας, το Ιόνιο. Μικρότερο, αλλά μαγευτικό. Η κορωνίδα του Πελάγους και των Επτανήσων είναι η Κέρκυρα. Δεν είναι όμως λιγότερο ό- μορφη και η μυρωδάτη Ζάκυνθος, η ξελογιάστρα Κεφαλονιά, η Λευκάδα, η Ιθάκη, οι καταπράσινοι Παξοί και τα ονειρεμένα Κύθηρα. Παράληψη θα ήταν αν δεν αναφέραμε και τα νησιά του Αργοσαρωνικού, την Ύδρα, τις Σπέτσες την Αίγινα, τον Πόρο αλλά και το μικρό Αγκίστρι. Καθένα έχει το δικό του μαγευτικό χρώμα και αποτελεί διέξοδο για πολλούς Αθηναίους κάποια ζεστά Σαββατοκύριακα. Προχωρώντας στην Ηπειρωτική Ελλάδα υπάρχει πληθώρα επιλογών. Τι να πρωτοεπισκεφθεί κανείς! Την Καστοριά, τη Χαλκιδική, το Πήλιο, τα Μετέωρα, τους Δελφούς, τον Παρνασσό ή την Πελοπόννησο με τις ομορφιές της που κυριολεκτικά σου κόβουν την ανάσα; Όλα αυτά είναι γνωστά σε εμάς του Έλληνες. Γνωρίζουμε τις σπάνιας ομορφιάς ακρογιαλιές μας, τον ήλιο μας, τα γαλαζοπράσινα νερά μας. Δεν έχει κανείς παρά να απευθυνθεί έγκαιρα σε ένα τουριστικό πρακτορείο, να διαλέξει ένα ενδιαφέρον για τον ίδιο πακέτο διακοπών και να ξεκινήσει. Προσωπικά νιώθω ευτυχής από τώρα με την προοπτική των διακοπών σε ένα νησί του Αιγαίου. Τρελαίνομαι στη σκέψη της ηλιοθεραπείας, του μπάνιου στα δροσερά νερά, του φρέσκου ψαριού στα ταβερνάκια πλάι στο κύμα, της παγωμένης μπύρας και του γευστικού καρπουζιού. Όλη αυτή η ατμόσφαιρα της ξεγνοιασιάς και της ευδαιμονίας παραπέμπει στον Παράδεισο. Ας μου επιτραπεί λοιπόν να συστήσω σε όλους τους συμπατριώτες μου να εξερευνήσουν πρώτα τον ντόπιο παράδεισο και αφού γνωρίσουν και ζήσουν τις αστείρευτες ομορφιές του ωραιότερου «οικοπέδου του κόσμου», τότε μόνο να στραφούν σε εκείνες των ξένων τουριστικών χωρών. Αθηνά Τζικάκη Υγεία και ευεξία στις διακοπές Τα τελευταία χρόνια, μεταξύ των επιλογών που προσφέρει η Ελλάδα για διακοπές σε Έλληνες και ξένους τουρίστες έχει καθιερωθεί μια νέα πρόταση, «οι εναλλακτικές διακοπές»: Φύση, περιπέτεια, χόμπι. Σε όλη την Ελλάδα, από Μακεδονία μέχρι Κρήτη, υπάρχουν ξενοδοχεία, κάμπινγκ, ομάδες, οργανώσεις που διοργανώνουν προγράμματα διακοπών ώστε να μπορεί κανείς να απολαύσει τα διάφορα χόμπι του, όπως θέατρο, μουσικές βραδιές, συναυλίες και εκδρομές στις γύρω περιοχές. Ευτυχώς στην Ελλάδα μας, έχουμε τόσες ομορφιές που μας προσφέρουν αξέχαστες εμπειρίες: θάλασσα, βουνά, απίθανα δάση με βελανιδιές, καστανιές, καλντερίμια που καλά - καλά δεν περνάει ο ήλιος από την πυκνή βλάστηση. Μία άλλη εναλλακτική είναι και ο τουρισμός σε μοναστήρια και ιερούς τόπους. Καλή ευκαιρία αποτελεί μία επίσκεψη στα πανηγύρια για τον εορτασμό Αγίων, μιας και προσφέρουν την ευκαιρία για παραδοσιακό γλέντι με μουσική και χορό. Ό,τι θελήσει κανείς υπάρχει σε αυτή τη χώρα! Επίσης υπάρχει και ο αγροτουρισμός από Συλλόγους γυναικών που φτιάχνουν σπιτικά γλυκά, μαρμελάδες, απίθανες χορτόπιτες, τυρόπιτες, γιαούρτι με μέλι. Στα αγροκτήματα έχει κανείς την ευκαιρία να συμμετάσχει σε αγροτικές δουλειές και σε παραδοσιακά πανηγύρια. Καλό καλοκαίρι, ξένοιαστο και με υγεία! Σύλβια Παπαγεωργοπούλου

11 Τα πανηγύρια του Δεκαπενταύγουστου Στο άκουσμα αυτής της λέξης πάει το μυαλό στη γιορτή της Μεγαλόχαρης Παναγίας, της μητέρας του Ιησού Χριστού, του ιερότερου προσώπου της Ορθοδοξίας, της γυναίκας που έχει αγαπηθεί και λατρευτεί όσο καμιά άλλη στον κόσμο για την αγάπη και συμπόνια της προς τον άνθρωπο. Σε όλο τον κόσμο, όπου υπάρχουν Χριστιανοί Ορθόδοξοι και Καθολικοί, στέκονται με δέος και ευλάβεια στη μορφή Της. Ποιος δεν έχει πει σε δύσκολες στιγμές «Παναγία μου βοήθα με», έχοντας ελπίδα πως θα τον ακούσει και θα τον βοηθήσει, θα τον παρηγορήσει. Στην Ελλάδα, σε κάθε γωνιά, σε κάθε πόλη ή χωριό υπάρχουν εκκλησίες μικρές ή μεγάλες με την εικόνα της Παναγίας που α- νάλογα με τη χρονική περίοδο της ζωής της γιορτάζουν τη χάρη της. Οι πιο γνωστές γιορτές είναι: Των Εισοδίων, 21 Νοεμβρίου Του Ευαγγελισμού, 25 Μαρτίου Της Κοίμησης της Θεοτόκου, 15 Αυγούστου Ακόμα κάθε εικόνα της έχει και ένα επίθετο ανάλογα με το πού βρίσκεται η εκκλησία ή ανάλογα τα γεγονότα και θαύματα που έχουν γίνει. Μερικά από τα 300 και άνω επίθετα που υπάρχουν είναι: Ευαγγελίστρια, Φανερωμένη, Μυροφιλιώτισσα, Βρεφοκρατούσα, Γλυκοφιλούσα, Γρηγορούσα, Ελεούσα, Παρηγορήτρα, Οδηγήτρια, Μυρτιώτισσα, Γιάτρισσα, Παντάνασα, Πελεκητή, Κρεμαστή, Θολοσκεπαστή, Μολυβοσκεπαστή, Μεγαλοσπηλιώτισσα, Χρυσοσπηλιώτισσα και άλλα. Στις 15 Αυγούστου γιορτάζουμε την Κοίμηση της Παναγίας σε όλη την Ελλάδα και σε όλες τις εκκλησίες και όλοι οι Έλληνες λόγω διακοπών βρίσκονται σε κάποιο χωριό ή νησί. Σίγουρα θα υπάρχει ένα πανηγύρι που θα χαρείτε, θα διασκεδάσετε και θα προσκυνήσετε την εικόνα της. Στο νησί της Τήνου είναι το πιο γνωστό πανηγύρι και συγκεντρώνει πολύ κόσμο που πηγαίνει για να προσκυνήσει τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Στην Παροικιά της Πάρου στην εκκλησία της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής συρρέει και εκεί πολύς κόσμος. Στην Κεφαλονιά είναι η Παναγιά η Φιδούσα. Εκεί από τις 6 έως τις 16 Αυγούστου εμφανίζονται στις εικόνες μικρά, ακίνδυνα φιδάκια που φέρουν στο κεφάλι τους ένα μικρό σταυρό. Στην Κέα, στο μοναστήρι της Καστριανής που είναι χτισμένο σε απότομο θαλασσοδαρμένο βράχο, γιορτάζουν την Κοίμηση της Θεοτόκου με παραδοσιακό τρόπο. Στην Αμοργό στο πανηγύρι της Παναγιάς της Πανοχωριανής οι πιστοί μεταφέρονται με γαϊδούρια στην ιστορική εκκλησία λίγο έξω από το χωριό Λαγκαδά, ενώ μαγειρεύουν παραδοσιακά φαγητά (κοκκινιστό με πατάτες και μια σούπα που μοιάζει με πατσά) με ντόπια κρέατα των βοσκών. Μετά τη λειτουργία, το γλέντι μεταφέρεται στα γύρω χωριά με μουσικές από ντόπιους οργανοπαίχτες. Στην Κάσο, στο χωριό Παναγιά σερβίρονται τα παραδοσιακά ντολμαδάκια και το πιλάφι και ε- κατοντάδες απόδημοι Κασιώτες δίνουν ραντεβού κάθε Δεκαπενταύγουστο στο πανηγύρι της Παναγιάς για να γλεντήσουν με λύρα και λαούτο. Στην Αγιάσο της Λέσβου, στο πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου αρχίζουν οι προετοιμασίες α- πό τις αρχές Αυγούστου. Την παραμονή, οι προσκυνητές ξεκινούν πεζοί από την πρωτεύουσα και διανυκτερεύουν προσευχόμενοι και προσκυνώντας τη θαυματουργή εικόνα της Παναγιάς Αγιασιών. Aκολουθεί μετά τη λειτουργία παζάρι με διάφορα τοπικά πήλινα και ξυλόγλυπτα προϊόντα. Στη Νίσυρο ιδιαίτερο γραφικό πανηγύρι είναι το «νιάμερο της Παναγίας». Γυναίκες από γύρω νησιά πάνε στην Παναγιά τη Σπηλιανή και εννιά μέρες πριν προσκυνούν και προσεύχονται, κάνουν αυστηρή νηστεία και κάνουν 300 μετάνοιες κάθε 24ωρο. Την ημέρα του Δεκαπενταύγουστου ετοιμάζουν κόλλυβα και μετά τη λειτουργία ιερείς μεταφέρουν την εικόνα και οι γυναίκες με τους δίσκους τα κόλλυβα για να ευλογήσουν το χωριό και το γλέντι ξεκινά Στη Σίφνο το πανηγύρι γίνεται στο μοναστήρι με το παράξενο όνομα «Παναγιά τόσο νερό». Στην Κύθνο το πανηγύρι γίνεται στην Παναγιά την Κανάλα που είναι και η προστάτιδα του νησιού. Στην Άνδρο γιορτάζουν την Παναγιά Θαλασσινή, ένα εκκλησάκι πάνω σε βράχο μέσα στη θάλασσα. Εδώ στο πανηγύρι παίζουν βιολιά ως την ανατολή του ήλιου και προσφέρουν την παραδοσιακή φρουτάλια και ποτό σουμάδα. Στη Φολέγανδρο γιορτάζεται η εκκλησία της Κοίμησης, το έμβλημα του νησιού, όπου και στήνεται κοινό τραπέζι για όλους τους πανηγυριώτες. Στην Ικαρία γίνεται γλέντι στο Γιαλισκάρι με λαϊκά όργανα και ικαριώτικο χορό. Στην Πελοπόννησο, ο Δεκαπενταύγουστος γιορτάζεται στην Τεγέα κοντά στην Τρίπολη Αρκαδίας. Το πανηγύρι αρχίζει μια εβδομάδα πριν και τελειώνει μια εβδομάδα μετά το Δεκαπενταύγουστο. Γίνονται εκδηλώσεις, διαγωνισμοί τοπικών χορών, τραγουδιών και αρχαίων αγώνων. Στη Μακεδονία, στη Σαμαρίνα, στο πιο μεγάλο και φημισμένο βλαχοχώρι βορειοδυτικά των Γρεβενών και σε υψόμετρο 1650 μέτρων γίνεται ένα ονομαστό πανηγύρι στην εκκλησία της Μεγάλης Παναγιάς με το γέρικο πεύκο που φυτρώνει στη στέγη της. Παίζουν κλαρίνα και χορεύουν το πατροπαράδοτο τσιάτσιο. Στη Σιάτιστα οι πανηγυριστές έχουν το έθιμο των καβαλάρηδων. Την ημέρα του Δεκαπενταύγουστου με στολισμένα άλογα πηγαίνουν στο μοναστήρι του Μικρακάστρου να προσκυνήσουν την εικόνα της Παναγιάς και το μεσημέρι μετά τη λειτουργία γυρνούν στη Σιάτιστα και ακολουθεί γλέντι και χορός μέχρι το πρωί. Σίγουρα δεν είναι μόνο αυτά τα πανηγύρια που γίνονται στην Ελλάδα. Όπου και αν βρίσκεστε, σε πόλη ή στο πιο μακρινό μικρό χωριό, όπου υπάρχει εκκλησία, η ημέρα του Δεκαπενταύγουστου είναι μεγάλη γιορτή. Αντωνία Αλατά ο ταχυδρόμος του Κέντρου Ημέρας Ο ήλιος είναι το αστέρι που φωτίζει τη Γη και αποτελεί το κέντρο του Πλανητικού συστήματος που ανήκει και αυτή. Οι υπεριώδεις ακτίνες αναφέρονται ως ηλιακή ακτινοβολία. Εμείς εδώ θα μιλήσουμε για την ηλιακή ακτινοβολία που επιδρά στον άνθρωπο. Οι υπεριώδεις ακτίνες λόγω του μικρού μήκους κύματος που έ- χουν, διασκορπίζονται και δεν ανήκουν στο ορατό φάσμα του ή- λιου. Δυστυχώς λόγω της φθοράς του περιβάλλοντος (αύξηση τρύπας όζοντος) οι υπεριώδεις ακτίνες έχουν μεγάλη ένταση και προκαλούν πολλές βλάβες στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι κυριότερες είναι η βλάβη του κερατοειδούς χιτώνα του οφθαλμού και οι βλάβες του δέρματος από το απλό μαύρισμα μέχρι τον καρκίνο του δέρματος. Τώρα το καλοκαίρι βλέπουμε πολλά άτομα να κάνουν ατελείωτες ώρες ηλιοθεραπεία χωρίς να ξέρουν ότι αυτό είναι επικίνδυνο. Οι ειδικοί επιστήμονες τονίζουν την αποφυγή του ήλιου από τις 12-5 μ.μ. Οι υπεριώδεις ακτίνες, μπορούν να παραχθούν και τεχνητά, όπως για παράδειγμα στα Solarium των κέντρων αισθητικής που χρησιμοποιούνται και ακριβοπληρώνονται από τους ενδιαφερόμενους. Η δερματολογική εταιρεία έχει κάνει πολλές μελέτες και πολλές ανακοινώσεις για το βλαβερή αυτή διαδικασία που προκαλεί καρκίνο του δέρματος. Για να προστατευθούν οι ορειβάτες και οι αθλητές του σκι από την υπεριώδη ακτινοβολία που υπάρχει στην υψηλή ατμόσφαιρα, πρέπει να μεταχειρίζονται για το δέρμα και ιδίως για τα χείλη ειδική αλοιφή που απορροφάται και αντανακλά τις υπεριώδεις Ηλιακή ακτινοβολία ακτίνες και στα μάτια να φορούν μαύρα γυαλιά κλειστά από όλες τις κατευθύνσεις. Θα μας γεννηθεί το ερώτημα, αφού η υπεριώδης α- κτινοβολία είναι τόσο δραστική και μάλιστα περισσότερο από το ορατό φως, τότε γιατί δεν τη βλέπουμε; Η ακτινοβολία αυτή είναι τόσο δραστική ώ- στε θα κατάστρεφε εντελώς τον ευαίσθητο αμφιβληστροειδή χιτώνα του οφθαλμού μας. Αυτό α- ποφεύγεται διότι απορροφάται ήδη στον εξωτερικό κερατοειδή χιτώνα και δεν εισέρχεται μέσα στον οφθαλμό μας, όπου είναι το κέντρο της όρασης. Παρά τα καταστρεπτικά όμως αυτά αποτελέσματα των υπεριωδών ακτίνων στο σώμα του ανθρώπου, πρέπει να αναφέρουμε και την σπουδαία δράση που μας προσφέρουν. Με την ακτινοβολία αυτή σχηματίζεται η πολύτιμη βιταμίνη D. Ο οργανισμός του ανθρώπου είναι σε θέση να σχηματίσει μόνο την προβιταμίνη, η οποία μόνο με το υπεριώδες φως του ήλιου αντιδρά και σχηματίζει την βιταμίνη D. Εύχομαι σε όλους μας χαρούμενες διακοπές με εκδρομές, με πολλά μπάνια στη θάλασσα, αλλά ΠΡΟΣΟΧΗ!!! Κρασά Μαίρη

12 Δραστηριότητες του Κέντρου Ημέρας Λίγο πριν από το Πάσχα σε συνεργασία με τις σχολές κομμωτικής «Αμάραντος» οργανώθηκε στο Κέντρο Ημέρας η δεύτερη κατά σειρά ημέρα περιποίησης. Οι χρήστες του Κέντρου έχοντας προηγουμένη εμπειρία για την ποιότητα των υπηρεσιών που τους προσφέρονται έδειξαν έντονα το ενδιαφέρον τους και η συμμετοχή ήταν μεγάλη. Με το τέλος των ομάδων για την Πασχαλινή περίοδο, διοργανώθηκε μια μικρή συγκέντρωση για ανταλλαγή ευχών και για ενημέρωση για τα μελλοντικά σχέδια. Οι καλεσμένοι είχαν την ευκαιρία να δουν τις Πασχαλινές κατασκευές των χρηστών του Kέντρου και έδειξαν ιδιαίτερο ενθουσιασμό για τις λαμπάδες που οι συγγενείς τους είχαν διακοσμήσει. Τα τελευταία νέα από τις δραστηριότητες του Κέντρου Ημέρας έχουν να κάνουν με την πρώτη εξόρμησή μας εκτός Αθηνών. Προορισμός μας ήταν η Λειβαδιά και το μοναστήρι του Οσίου Λουκά. Αναμφισβήτητα το εγχείρημα αυτό δεν ήταν εύκολο και ο καιρός την ημέρα εκείνη δεν ήταν σύμμαχός μας. Ο καύσωνας φάνηκε να ήρθε φέτος από τον Μάιο. Δυσκολίες υπήρχαν, όμως προσπαθούμε να κρατήσουμε μόνο τα ευχάριστα. Τη χαρά της προετοιμασίας, το τραγούδι κατά τη διάρκεια της διαδρομής, την ενημέρωση από τον προσωπικό μας ξεναγό τον κ.ανυφαντάκη, την υπέροχη θεά α- πό το μοναστήρι και την ευχαρίστηση ότι όλο αυτό το κάναμε μαζί. Αλλά και για εμάς, το προσωπικό του Κέντρου, η στήριξη που είχαμε από τους φροντιστές των χρηστών μας, ήταν πολύτιμη. Το γεγονός ότι μας ευχαρίστησαν και μας ενίσχυσαν και για επόμενες παρόμοιες προσπάθειες, μας ησυχάζει και μας κάνει να θέλουμε να γίνουμε καλύτεροι. Το Κέντρο Ημέρας της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών συμμετείχε στο 18ο Συνέδριο της Alzheimer Europe στο Όσλο της Νορβηγίας, όπου και ανακοινώθηκαν αποτελέσματα θεραπευτικών προγραμμάτων που εφαρμόζονται στο Κέντρο. Παρουσιάστηκαν προκαταρτικά αποτελέσματα για τη δημιουργία ε- νός ερωτηματολογίου για την ικανοποίηση από τις υπηρεσίες του Κέντρου, αποτελέσματα για το πρόγραμμα γυμναστικής των ομάδων, αλλά και για την ομάδα διαχείρισης άγχους των φροντιστών. Αρετή Ευθυμίου, Ψυχολόγος Στάθης Τρυφωνόπουλος, Ψυχολόγος Καλοκαιρινό Πρόγραμμα To Κέντρο Ημέρας για Ανοϊκούς Ασθενείς βάζει τα καλοκαιρινά του! Το καλοκαίρι το πρόγραμμα του Κέντρου αλλάζει και γίνεται πιο ευέλικτο. Οι ασθενείς θα έχουν τη δυνατότητα να παραμένουν στο Κέντρο από τις 9.30 έως και τις Το νέο πρόγραμμα αποτελείται από 3 ζώνες των 2 ωρών που θα ξεκινούν στις 9.30, στις και στις Ο κάθε ασθενής θα έχει τη δυνατότητα να επισκέπτεται το Κέντρο για όσες μέρες την εβδομάδα επιθυμεί και σε όποια χρονική ζώνη προτιμά. Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει γυμναστική, χορωδία, εργαστήρια εργοθεραπείας και θεραπείας δι αναμνήσεων, επιτραπέζια παιχνίδια, προβολή ταινιών, συζητήσεις για την επικαιρότητα κ.α. Το καλοκαιρινό πρόγραμμα θα διαρκέσει από τις 17 Ιουνίου έως και τις 0 Ιουλίου 008. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με τη Γραμματεία του Κέντρου Ημέρας στο τηλέφωνο (εργάσιμες η- μέρες, ).

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει < Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Συγγραφή παραμυθιού: Εύα Στεφανάτου, εκπ/κός, υπεύθυνη Αγωγής Υγείας της Π.Ε. Ν. Ηρακλείου Επιμέλεια εικονογράφησης & ηλεκτρονική επεξεργασία: Εύα Στεφανάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση για τη νόσο. Τεύχος 9 Αθήνα Μάρτιος 2008. Ευρωπαϊκή Συμμαχία. για τη Νόσο Αλτσχάιμερ

Ενημέρωση για τη νόσο. Τεύχος 9 Αθήνα Μάρτιος 2008. Ευρωπαϊκή Συμμαχία. για τη Νόσο Αλτσχάιμερ ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΔΩΡΕ ΑΝ Ενημέρωση Τρ ιμηνιαία Περ ιοδική Έκδοση τ ης Εταιρείας Νόσου και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Τεύχος 9 Αθήνα Μάρτιος 2008 Ευρωπαϊκή Συμμαχία για τη Νόσο Αλτσχάιμερ Ενημέρωση Τριμηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Eυθυμιόπουλος Σπύρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ!

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! > της Νεκταρίας Καρακώστα ΟΛΓΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! 16 Άνοια/Alzheimer: Γιατί λαμβάνουν επιδημικές διαστάσεις; Η άνοια και το Alzheimer είναι δύο όροι αλληλένδετοι, αλλά όχι ταυτόσημοι,

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ? Πως? ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ 6+1 συμβουλές για να διατηρήσετε τα κίνητρά σας για άσκηση ισχυρά! Πολλοί είναι αυτοί που ξεκινούν ένα πρόγραμμα γυμναστικής γεμάτοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών

Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών Εγγραφείτε Έγκαιρα Χαιρετισμός Αγαπητοί /ες συνάδελφοι, Η Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση

Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση Περιστέρι Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία παρουσιάστηκαν στην ημερίδα με θέμα την Ψωρίαση, που διοργάνωσαν ο Δήμος Περιστερίου και το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας, την

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ;

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με την ευγενική χορηγία της Roche

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης, που θα πραγματοποιηθεί στις 4 και 5 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Χώρος: Αμφιθέατρο Γ.Π. Νοσοκομείο Θεσ/νίκης ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Ώρα: 14:00-15:30 ΕΤΑΙΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟ ΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

με ενθουσιασμό και αγάπη ανοίγουμε την αγκαλιά μας και σας καλωσορίζουμε στην καλοκαιρινή ζωή της Στέγης μας.

με ενθουσιασμό και αγάπη ανοίγουμε την αγκαλιά μας και σας καλωσορίζουμε στην καλοκαιρινή ζωή της Στέγης μας. Αγαπημένοι εθελοντές και φίλοι της Στέγης μας, με ενθουσιασμό και αγάπη ανοίγουμε την αγκαλιά μας και σας καλωσορίζουμε στην καλοκαιρινή ζωή της Στέγης μας. Με ένα μικρό περίπατο στα μονοπάτια της φύσης

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Ρόδος, µια Πόλη Τέχνης και Πολιτισµού Ο Πολιτισµός ήταν πάντα ένα αναπόσπαστο κοµµάτι της ζωή στην Ρόδο. Ο Δήµος Ροδίων οργανώνει καθ όλη την διάρκεια της χρονιάς, µε έµφαση στους

Διαβάστε περισσότερα

Έγκριση: Απόφαση με ΑΠ ΔΥ8/Β/οικ.37511, 08-Απρ-2005.

Έγκριση: Απόφαση με ΑΠ ΔΥ8/Β/οικ.37511, 08-Απρ-2005. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ -------------------------------------------------------------------------------------------------------- Δ/ΝΣΗ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε.

Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε. Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε. Μήνυμα Προέδρου Οργανωτικής Επιτροπής Αγαπητοί συνάδελφοι και συνεργάτες, Με ικανοποίηση αλλά και αίσθημα ευθύνης σας προσκαλώ στην παρακολούθηση της σειράς «Σεμιναρίων Νευρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ 12&13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2012 Πρόγραμμα ALCOVE: Η χρήση των ψυχοτρόπων στην Άνοια, ευρωπαϊκές απόψεις και οδηγίες, Focus Group για την Ελλάδα Το ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ αξιολογείται με 6 μόρια

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

«49 λόγοι που αγαπάμε την Ελλάδα» από διάσημο αμερικανικό site

«49 λόγοι που αγαπάμε την Ελλάδα» από διάσημο αμερικανικό site «49 λόγοι που αγαπάμε την Ελλάδα» από διάσημο αμερικανικό site Η απόλυτη αποθέωση από το Buzzfeed, λίγο πριν ξεκινήσει το καλοκαίρι: Για τα βουνά, τις παραλίες, την οικογένεια, αλλά και για το φαγητό μας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας στη μέθοδο

Εκπαίδευση Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας στη μέθοδο Εκπαίδευση Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας στη μέθοδο Η Ελληνική με την αιγίδα της Β Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής της διοργανώνει εκπαιδευτικό πρόγραμμα στη μέθοδο εκπαίδευσης γονέων: «Θετικοί Γονείς

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΘΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ALZHEIMER Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ηλικιωμένων Αθηένου Άρθρα Δεκεμβρίου-Ιανουάριο- Φεβρουάριο

Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ηλικιωμένων Αθηένου Άρθρα Δεκεμβρίου-Ιανουάριο- Φεβρουάριο Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ηλικιωμένων Αθηένου Άρθρα Δεκεμβρίου-Ιανουάριο- Φεβρουάριο Δηλώνουμε ότι είμαστε πλούσιοι από αγάπη των μικρών παιδιών, εθελοντών και συγχωριανών μας. Σας ευχαριστούμε. Σας ευχόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12

Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12 Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12 Διδάσκων: Πατίκας Δημήτρης Λέκτορας Τμήματος Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1 Σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονα Εκπαιδευτήρια ΜΑΝΕΣΗ

Σύγχρονα Εκπαιδευτήρια ΜΑΝΕΣΗ Σύγχρονα Εκπαιδευτήρια ΜΑΝΕΣΗ Δημοτικό- Νηπιαγωγείο Ιδιωτικό Νηπιαγωγείο - Δημοτικό Γυμνάσιο - Λύκειο Πρασίνου Λόφου 49-51, 14122 Ηράκλειο Αττικής. Τηλ. 2102816222, 2102810630. Fax 2102830780 Internet

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ο εγκέφαλος Ο εγκέφαλος µας επιτρέπει να αντιλαµβανόµαστε το περιβάλλον και τον εαυτό µας (Εικόνα 1). Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Εθελοντισμός και ΝΕΟΙ. Άννα Ευθυμίου Δικηγόρος, Εντεταλμένη σύμβουλος σε θέματα νεολαίας στο Δήμο Θεσσαλονίκης, Πρόεδρος της ΜΚΟ ΝΕΟΙ

Εθελοντισμός και ΝΕΟΙ. Άννα Ευθυμίου Δικηγόρος, Εντεταλμένη σύμβουλος σε θέματα νεολαίας στο Δήμο Θεσσαλονίκης, Πρόεδρος της ΜΚΟ ΝΕΟΙ Εθελοντισμός και ΝΕΟΙ Άννα Ευθυμίου Δικηγόρος, Εντεταλμένη σύμβουλος σε θέματα νεολαίας στο Δήμο Θεσσαλονίκης, Πρόεδρος της ΜΚΟ ΝΕΟΙ Εθελοντισμός και ΝΕΟΙ σημαντικό μέρος της κοινωνικής συσχέτισης βάσηγιατηδημιουργίακοινοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

www.laraguidedogs.gr

www.laraguidedogs.gr www.laraguidedogs.gr Γεια σας! Με λένε «Λάρα» και είμαι βετεράνος σκύλος-οδηγός τυφλών! Εμείς οι σκύλοι-οδηγοί, πάμε παντού κι όλοι μας θαυμάζουν! Η δουλειά μας είναι πολύ σημαντική διότι «δανείζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της υγείας του μαστού

Η σημασία της υγείας του μαστού Η σημασία της υγείας του μαστού y Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο κοινός γυναικείος καρκίνος παγκοσμίως, με περίπου 1.1 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 411,000 θανάτους κάθε χρόνο. y Η σωματική άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ Η.Π.Α. Δρ ΖΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ Η.Π.Α. Δρ ΖΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ Η.Π.Α. Δρ ΖΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΙ ΔΕΝΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ 1.Δεν είναι θεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ

ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ Δρ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΛΑΚΙΔΗΣ Παθολόγος Εντατικολόγος Δντής Γ Παθολογικής Κλινικής 251 Γενικού Νοσοκομείου Αεροπορίας ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Προετοιμασία 90% έργου Μοναδικότητα

Διαβάστε περισσότερα

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Νοικοκυριό-ID 1 9 0 4 2 0 0 Ατομικό-ID Ημερομηνία Συνέντευξης: ID Ερευνητή: Αρχικά Ερευνώμενου: 50+ στην Ευρώπη Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Ερωτηματολόγιο για Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σοβαρός ο κίνδυνος Πνευμονικής Εμβολής από τη Φλεβική Θρόμβωση τόνισαν έγκριτοι επιστήμονες στην ενημερωτική ημερίδα στο Δήμο Αμαρουσίου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σοβαρός ο κίνδυνος Πνευμονικής Εμβολής από τη Φλεβική Θρόμβωση τόνισαν έγκριτοι επιστήμονες στην ενημερωτική ημερίδα στο Δήμο Αμαρουσίου ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Σοβαρός ο κίνδυνος Πνευμονικής Εμβολής από τη Φλεβική Θρόμβωση τόνισαν έγκριτοι επιστήμονες στην ενημερωτική ημερίδα στο Δήμο Αμαρουσίου Το 93% των σχετικών με τη Φλεβική Θρόμβωση θανάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό περιοδικό

Ηλεκτρονικό περιοδικό by www.foodstandard.gr Ηλεκτρονικό περιοδικό www.facebook.com/foodstandard τεύχος 25 Μάρτιος 2012 * * * 5ο Φεστιβάλ Ελαιολάδου & Ελιάς Η Ημερίδα της ΠΕΜΕΤΕ στη Χαλκιδική Συνδέονται τα αρτοσκευάσματα και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Η αυτοεξέταση μαστών είναι η πρώτη ασπίδα που έχει η γυναίκα κατά του καρκίνου του μαστού. Η Αμερικάνικη Ογκολογική Εταιρία συστήνει στις γυναίκες να κάνουν κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Κρητών Μονάχου και Περιχώρων. «Επήγα στην Αμερική Αγγλία, Γερμανία μα γω μως είμαι Έλληνας ασθένεια χρονία»

Σύλλογος Κρητών Μονάχου και Περιχώρων. «Επήγα στην Αμερική Αγγλία, Γερμανία μα γω μως είμαι Έλληνας ασθένεια χρονία» Σύλλογος Κρητών Μονάχου και Περιχώρων «Επήγα στην Αμερική Αγγλία, Γερμανία μα γω μως είμαι Έλληνας ασθένεια χρονία» Το «Α» σας παρουσιάζει την ιστορίακαιτιςδράσεις του Κρητικού Συλλόγου Μονάχου, ενόςσυλλόγουπου

Διαβάστε περισσότερα

NEWS TICKET GO TO ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ NEWSLETTER ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΤΑΚΤΙΚΩΝ. Αγαπητοί φίλοι και συνεργάτες,

NEWS TICKET GO TO ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ NEWSLETTER ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΤΑΚΤΙΚΩΝ. Αγαπητοί φίλοι και συνεργάτες, TICKET NEWS ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ NEWSLETTER ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΤΑΚΤΙΚΩΝ Αγαπητοί φίλοι και συνεργάτες, 08 όπως σας είχαμε υποσχεθεί, στην Edenred συνεχίζουμε δυναμικά τη δράση μας και το 2013, προσπαθώντας σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409)

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Συντονιστής μαθήματος: Αλέξιος Μπένος, Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής. Τηλ. 2310999137, e-mail: benos@med.auth.gr Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ)

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Όπως είναι πλέον γνωστό ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (WHO),εδώ και µερικά χρόνια έχει αφιερώσει µια ηµέρα του χρόνου στο πρόβληµα της Οστεοπόρωσης. Το ιεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Στο παρελθόν συμμετείχαν στο τουρνουά ομάδες από Αγγλία, Φιλανδία, Ισραήλ, Ουγγαρία, Ρωσσία και Ελλάδα κυρίως.

Στο παρελθόν συμμετείχαν στο τουρνουά ομάδες από Αγγλία, Φιλανδία, Ισραήλ, Ουγγαρία, Ρωσσία και Ελλάδα κυρίως. Η Soccerworldcyprus διοργανώνει το καθιερωμένο Φεστιβάλ Ποδοσφαίρου Αγίας Νάπας με την επωνυμία Ayia Napa Youth Soccer Festival από τις 6 μέχρι και τις 11 Απριλίου του 2012. Η όλη διοργάνωση πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα