ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ*"

Transcript

1 ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ* Ή παρουσία πολλών φυλετικών ενοτήτων με ξεχωριστά έθνολογικά στοιχεία στις ευρωπαϊκές επαρχίες τής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ως καί τον 19ο αιώνα προσείλκυσε έπανειλημμένα το ένδιαφέρον τών μελετητών κατά το παρελθόν. Παρ όλα αυτά μια σειρά άπό προβλήματα εθνογραφικά, λαογραφικά, γλωσσικά κ.ά., πού άφοροΰν τίς φυλετικές αυτές ένότητες, άπαιτοϋν μιά περαιτέρω διερεύνηση λόγω τής σπουδαιότητας πού παρουσιάζουν. Μία άπό τίς φυλετικές ένότητες αυτές, πού έξακολουθεΐ ώς σήμερα νά είναι λίγο γνωστή στήν έλληνική ίστοριογραφία, είναι οί Γκαγκαοϋζοι, οί όποιοι όπως είναι γνωστό ζοΰν στήν περιοχή τής Βάρνας, τής Δοβρουτσάς, τής Βεσσαραβίας, κι ένα μικρό μέρος τους στήν περιοχή τού Διδυμοτείχου. Είναι άλήθεια ότι μέ τά προβλήματα πού άφοροΰν τούς Γκαγκαούζους έχουν άσχοληθεΐ τόσο οί Βούλγαροι ιστορικοί, όσο καί οί Ρουμάνοι καί οί Ρώσοι. Ή βιβλιογραφία στις γλώσσες αύτές είναι άρκετά πλούσια, δέν μπορούμε νά ποϋμε όμως ότι έχει έξαντλήσει τό θέμα. Κρίνω σκόπιμο ν άναφέρω εδώ τήν προσπάθεια πού καταβάλλει ώς σήμερα ό λαμπρός βούλγαρος καθηγητής κ. Emil Boyef του Πανεπιστημίου τής Σόφιας γιά νά διασώσει τόσο τά λαογραφικά όσο καί τά γλωσσολογικά στοιχεία τών Γκαγκαούζων, πράγμα πού θά έπρεπε νά γίνει καί άπό έλληνικής πλευράς, όσο άκόμα τά στοιχεία αύτά έξακολουθοΰν νά ύπάρχουν. Τό έναυσμα γιά τή σύνταξη τής παρούσας μελέτης μάς τό έδωσε ή όμοιότητα πού διαπιστώσαμε ανάμεσα στούς Γκαγκαούζους καί στούς Καραμανλήδες. Τά προβλήματα πού θά μάς άπασχολήσουν στή μελέτη αύτή άναφέρονται στήν ονομασία Γκαγκαοϋζοι, στις περιοχές όπου είναι έγκαταστημένοι, στή γλώσσα τους καί κυρίως στήν καταγωγή τους. Ευχαριστώ θερμά τον κ. Hasan Duman, διευθυντή τής Bayezid Devlet Kütüphanesi γιά τήν εύγενή καλοσύνη του νά μου στείλει φωτοαντίγραφα άρθρων σχετικά μέ τούς Γκαγκαούζους. 391

2 ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΑΟΥ A. Ό ορος Γκαγκαούζ Τήν ετυμολογία τής λέξης Γκαγκαούζ προσπάθησαν να καθορίσουν πολλοί τουρκολόγοι, φιλόλογοι καί άρχαιολόγοι. Οί περισσότεροι πιστεύουν ότι πρόκειται για μια λέξη σύνθετη, όπου τό -αούζ είναι συνεπτυγμένη μορφή του άγκούζ, όγκούζ καί τό γκαγκ- πρόθεση πού σημαίνει γνώρισμα, γενεά ή ακόμη παρακλάδι τής φυλής των Ούζων1. Μιά τελείως διαφορετική γνώμη διατύπωσε ό Βούλγαρος άρχαιολόγος καί βυζαντινολόγος G. Balascev, κατά τόν όποιο οί Γκαγκαοΰζοι πήραν τήν επωνυμία τους άπό τό όνομα τοΰ σουλτάνου τών Σελτζούκων Izeddin Keykâvus2, ίδρυτή του κράτους τών Όγούζων στή Δοβρουτσά3. Αντίθετα ό Μάνωφ πιστεύει ότι ό όρος Γκαγκαούζ δέν είναι γνώρισμα καμιάς φυλής, γενεάς ή έθνους, γιατί ή ιστορία δέν άναφέρει καμιά φυλή ή έθνος πού νά έγκαταστάθηκε στά Βαλκάνια μέ τήν έπωνυμία αύτή. Ένώ δηλ. κατά τόν Μάνωφ, οί Πετσενέγοι, Κουμάνοι, Ούζοι κ.α. άφήκαν ίχνη στήν ιστορία σέ όνόματα χωριών όπου εζησαν κάποτε, όπως Πετσενάγ, Κουμάνοβο, Ούζλάρ κ.ά., γιά τούς Γκαγκαούζους δέν έχουμε παρόμοια μαρτυρία. Καί αύτός ό Γκαγκαοΰζος, όταν τόν ρωτούν τή σημασία τού όρου Γκαγκαούζ, άπαντά χριστιανός4. 1. Th. Menzel, «Gagauzlar», Islam Ansiklopedisi, 4 (1945), σ. 706 Μάνωφ Αθανάσιος, «Ποιοι είναι οί Γκαγκαοΰζοι», Έπετηρίς 'Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, 10 (1933), σ Ό όρος Γκαγκαούζ συναντάται καί ώς Γκαγκαβούζ. Βλ. Κτενίδης Δημήτριος, «Λαογραφικά στοιχεία τών κατοίκων του χωρίου Θουρίου, περιφέρειας Διδυμοτείχου», θρακικά, 43 (1969), σ. 107' Zajaczkowski Wlodzimierz, «Gagavuz folkloru» ( = Λαογραφία Γκαγκαούζων), /. Uluslavarasi Türk Folklor Kongresi, "Αγκυρα 1975, σ Ό Izzeddin Keykâvus είχε δύο άδέλφια, τούς Rükneddin Kiliç Arslan καί Alâeddin Keykubat. Σύμφωνα μέ τίς πηγές, τις τουρκικές καί τίς ξένες, ή μητέρα τοΰ Keykâvus ήταν ή Berdûliye Hatun, κόρη χριστιανής άπό τό Ικόνιο. Αξίζει νά σημειωθεί ότι οί θείοι του έπαιξαν σπουδαίο ρόλο κατά τήν περίοδο τής βασιλείας του. Καί ό Kiliç Arslan ήταν γιός χριστιανής άπό τό Ικόνιο, ένώ ό Keykubat τής Gürcii Hatun. Βλ. Osman Turan, Selçuklular zamaninda Türkiye ( = 'H Τουρκία τήν έποχή τών Σελτζούκων), Κωνσταντινούπολη 1971, σ. 458 πβ. Osman Turan, «Keykâvus II», Islam Ansiklopedisi, 6 (1955), σ G. Balascev, «Les relations entre l empereur Michel Vili Paléologue et l Etat des Ogouz nouvellement érigé avec son concours sur la côte ouest du Pont Euxin», II/me Congrès international des Etudes Byzantines, Αθήνα 1930 (ή μελέτη δέν υπάρχει στόν τόμο τή βρίσκουμε τυπωμένη στή Σόφια, τό ίδιο έτος. Βλ. Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ. 388). 4. Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ

3 ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ Τέλος ό F. Diefenbach θεωρεί τή λέξη Γκαγκαούζ σκωπτικό παρωνύμιο5 μέ τήν άποψή του συμφωνεί καί ό Στ. Κυριακίδης6. 'Υπογραμμίζουμε ότι ό όρος Γκαγκαούζ ήταν άγνωστος ώς τά τελευταία χρόνια καί χρησιμοποιήθηκε γιά πρώτη φορά άπό τούς Ρώσους. Ακόμη καί στή Βεσσαραβία, όπου έξακολουθοϋν νά ζοϋν σέ μεγάλο άριθμό, δέν ήταν γνωστό τό πραγματικό τους όνομα7. Τόσο ό Jireóek όσο καί ό Μάνωφ τονίζουν ότι οί Γκαγκαοΰζοι συνήθως θεωρούν τήν επωνυμία τους ύβριστική καί αποφεύγουν νά τήν άναφέρουν. Μάλιστα, όταν θέλουν νά βεβαιωθούν αν ό συνομιλητής τους άνήκει στήν ίδια κοινότητα ρωτούν: «σέν μιλλέτ μισίν;» (= είσαι άπό τό ίδιο μιλλέτι;). Ούτε καί τή γλώσσα τους ονόμασαν ποτέ gagauzca ( = γκαγκαούζικα). Όταν ό Γκαγκαοΰζος ρωτούσε άν ξέρουν τή γλώσσα του, έλεγε: «σέν τούρκτσια μπιλίορμουσουν;» ( = ξέρεις τουρκικά;), ποτέ όμως δέν ελεγε: «σέν γκαγκαούζτσα μπιλίορμουσουν;» ( = ξέρεις γκαγκαούζικα;)8. Β. Περιοχές εγκατάστασης τών Γκαγκαούζων Ή ίστορία βρίσκει τούς Γκαγκαούζους στά δυτικά παράλια τού Ευξεινου Πόντου, άπό τόν Αίμο ή τό άκρωτήρι Έμινέ-μπουρνού μέχρι τίς έκβολές τού Δούναβη. Τά ιστορικά γεγονότα, οί γλωσσολογικές καί λαογραφικές έρευνες καταλήγουν στό συμπέρασμα ότι οί Γκαγκαοΰζοι ήρθαν στήν περιοχή αύτή άπό τή Μικρά Ασία τό δεύτερο μισό τού Που αί. Κατά τά έτη , καί , τό μεγαλύτερο μέρος των Γκαγκαούζων έγκατέλειψαν τά έδάφη τής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, λόγω τών πιέσεων τών συμμοριών Dagli, Kircali καί τών γνωστών πασάδων τού Βιδινίου Pasbanoglu Osman καί Kara Feyzi, πέρασαν τό Δούναβη καί εγκαταστάθηκαν στις νότιες περιοχές τής Μολδαβίας καί τής Ουκρανίας (πρώην Βεσσαραβίας) καί στό έσωτερικό τής Ρωσίας σέ μικρότερο άριθμό, όπου έξακολουθοϋν νά ζούν ώς σήμερα9. 5. L. Diefenbach, Völkerkunde Osteuropas insbesondere der Aemoshalbinsel und der unteren Donaugebiete, Darmstadt 1880, τόμ. 2, σ Στ. Κυριακίδης, Ή Δυτική Θράκη καί οί Βούλγαροι, Αθήνα 1919, σ Menzel, «Gagauzlar», σ Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ. 398 καί Güngör Harun, «Επιμέλεια τής μελέτης του Mihail Ciachir Basarabyali Gagauzlann tarihi [ = 'Ιστορία τών Γκαγκαούζων τής Βεσσαραβίας]», Türk Dünyasi Ar aitimi alan, 20 (1982), σ. 227 Zajaczkowski Wlodzimierz, «Gagauz», The Encyclopaedia of Islam, 2 (1965), σ. 97Γ B. Ντ. Ντιατσένκο, «ΓκαγκαοΟζοι», Μεγάλη 393

4 ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ Στή Βουλγαρία, οί Γκαγκαοΰζοι είναι έγκαταστημένοι σέ κωμοπόλεις καί χωριά κοντά στή Βάρνα10. Επίσης τούς βρίσκουμε, σέ μικρότερο άριθμό, στήν περιοχή πού περικλείεται άπό τή γραμμή Βάρνας, Προβαδί, Σούμλας, Ράζγραδ, Τουτρακάν καί Σιλίστριας. Κατά τον Menzel, στή Βουλγαρία οί Γκαγκαοΰζοι, μαζί μέ τούς Surkuç, δέν πρέπει νά ξεπερνούν τά άτομα11. Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, 7 (1979), σ. 528' Ά. Βακαλόπουλος, Ιστορία τοΰ Νέου Ελληνισμού, τόμ. Α', Θεσσαλονίκη 1961, σ. 39, καί τόμ. Β', Θεσσαλονίκη 1964, σ. 372 Menzel, «Gagauzlar», σ. 707 R. I. Bigaev - Ρ. A. Danilov - M. U. Umarov, «Aspects du Folklore des Gagaouzes de l Asie Centrale», Studia et Acta Orientano, III ( ), σ (μετάφραση Harun Güngör, Türk Diinyasi Araçtirmalari, 22 [1983], σ ). 10. Ό V. Marinov (βλ. Cebeci Ahmet, «Βιβλιοκρισία τής μελέτης τοΰ Vasil Marinov Prinos kim izuçaveneto na bita i kulturata na Turtsite i Gagauzite v Severoiztoçna Bilgariya [ = Έρευνες σχετικά μέ τον τρόπο ζωής καί τόν πολιτισμό των Τούρκων καί των Γκαγκαούζων στις Βορειοανατολικές περιοχές τής Βουλγαρίας], Σόφια 1956», Giineydogu Avrupa Ara$tirmalari Dergisi, 2-3 [1974], σ. 525), σχετικά μέ τό χωριό Κεστρίτς άναφέρει ότι τήν έποχή τών Τούρκων υπήρχε έκεϊ ένα χωράφι κάποιου Γιαχγιά Έφέντη, όπου οί Βούλγαροι εργάζονταν ώς τσιράκια, έργάτες. Αυτοί όνομάζονταν Γκαγκαοΰζοι έπειδή μιλοΰσαν τουρκικά. Γκαγκαοΰζοι έγιναν άκόμη καί οί Βούλγαροι πού ήρθαν άπό τό Yanbolu καί άπό άλλες περιοχές, άφοΰ έμαθαν προηγουμένως τά τουρκικά. Σχετικά μέ τούς Γκαγκαούζους τοΰ χωριοΰ Gâvursôèütçük ή Gâvur-Suyutçuk ό Marinov υπογραμμίζει ότι τ όνομα τοΰ χωριοΰ σημαίνει Πηγή Βουλγάρων γιατί οί Τούρκοι έλεγαν τούς Βουλγάρους Gâvur. Ποτέ δέν υπήρχαν έκεί Τούρκοι, ώστόσο οί Βούλγαροι κάτοικοι τοΰ χωριού μιλοΰσαν τουρκικά. Άκόμη καί οί Βούλγαροι πού ήρθαν άπό τις περιοχές Çirpan, Yanbolu, Kirkkilise εξοικειώθηκαν μέ τήν τουρκική γλώσσα καί έγιναν Γκαγκαοΰζοι. Άρα Γκαγκαοΰζοι είναι, κατά τόν Marinov, οί Βούλγαροι πού μιλούν τουρκικά. Αντίθετα, οί Μ. Μαραβελάκης - Α. Βακαλόπουλος, Ai Προσφυγικαί εγκαταστάσεις έν τή περιοχή Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1955, σ , άναφέρουν ότι οί κάτοικοι τοΰ Κεστρίτς (καί τοΰ Τζαφερλή) μετά τό 1882, άφοΰ οί Βούλγαροι τούς άφαίρεσαν τό σχολείο καί τήν εκκλησία, θέλησαν νά φύγουν άπό τή Βουλγαρία καί νά έγκατασταθοΰν στήν Ελλάδα. Ηρθε μάλιστα στήν Αθήνα τριμελής επιτροπή άλλα δέν κατόρθωσε νά έπιτύχει τό σκοπό της. "Οσο για τό χωριό Gâvursôgütçük, υπογραμμίζουν οί ίδιοι ιστορικοί ότι είχε σχολείο καί έκκλησία καί οί κάτοικοί του Γκαγκαοΰζοι διακρίνονταν για τήν έντονη έλληνική τους συνείδηση. Στήν ίδια κατηγορία άνήκαν καί τά χωριά Μπαλτζίκ, Καβάρνα, Παζαρτζίκ, όπου δέν υπήρχαν βουλγαρικές οικογένειες πριν άπό τό Menzel, «Gagauzlar», σ. 707 Β. Sakarbalkan, «Krallik devrinde Bulgaristan 394

5 ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ Στή Βάρνα κατοικούσαν λίγοι Γκαγκαοϋζοι. Οί μορφωμένοι τους, άπό άγνωστη αίτια, ντρέπονταν, άπόφευγαν νά ομολογήσουν τήν καταγωγή τους. Δήλωναν ότι είναι Βούλγαροι καί όχι Έλληνες. Μολαταύτα, οί Βούλγαροι δέν τούς προτιμούσαν καί δέν φέρονταν ευνοϊκά άπέναντί τους. Θεωρούσαν γρουσουζιά νά παντρεύονται με τίς Γκαγκαοΰζες, ενώ δέχονταν μέ χαρά τίς «άεράτες» Έλληνίδες12. Γιά τούς Γκαγκαούζους θρησκεία καί έθνικότητα ήταν τό ίδιο. Κατά τον απελευθερωτικό άπό τούς Τούρκους πόλεμο ύπεράσπισαν γενναία μόνοι τους τήν Καβάρνα13 άπό τίς επιθέσεις τών Κιρκασιών καί μπασιμποζούκων Τούρκων. Διατήρησαν τή θρησκεία τους, παρά τούς διωγμούς, καί συγχωνεύτηκαν μέ τούς Έλληνες. Σέ πόλεις καί σε χωριά όπου υπήρχε πλειονότητα Γκαγκαούζων διατηρούσαν έλληνικά σχολεία. Οί Γκαγκαοΰζοι πήραν έλληνική έκπαίδευση καί έγιναν φανατικοί όπαδοί τού έλληνισμού, υποστηρίζοντας πάντα τά έλληνικά συμφέροντα. Μετά τήν άπελευθέρωση όμως τής Βουλγαρίας, ή άναγκαστική φοίτηση τών Γκαγκαούζων στά βουλγαρικά σχολεία, ή στρατιωτική θητεία, ή Εκκλησία καί τά συνοικέσια μέ τούς Βουλγάρους, συνετέλεσαν ώστε νά μάθουν οί Γκαγκαοΰζοι τά βουλγάρικα, άλλά καί νά συγχωνευτούν μέ τούς Βουλγάρους14. Στή Ρουμανία, οί Γκαγκαοϋζοι είναι έγκαταστημένοι στά παράλια τής Δοβρουτσάς. Δυστυχώς δε γνωρίζουμε ούτε τά όνόματα τών γκαγκαούζικων χωριών, ούτε καί τόν αριθμό τών κατοίκων15. Εκεί ό όρος Γκαγκαούζ da Türk Egitimi » ( = Ή έκπαίδευση τών Τούρκων τής Βουλγαρίας τήν εποχή τής βασιλείας ), Tiirk Kültürü, 29 (1965), σ «Gagauzlar», Rus Imparatorliigu Cografya Cemiyetinin Haberleri ( = Ειδήσεις του 'Ιδρύματος Γεωγραφίας τής Ρωσικής Αυτοκρατορίας), τόμ. XL (μετάφραση Haver Aslan, Türk Dünyasi Arastirmalari, 17 [1982], σ. 225) πβ. Μαραβελάκης - Βακαλόπουλος, Προσφυγικαί, σ. 13 καί 19 Menzel, «Gagauzlar», σ Δ. Κ. Κράχτογλου, Ai εν τή κωμοπόλει Καβάρνη καί τοίς πέριξ έλληνικοίς χωρίοις υπό των Κιρκασιών σφαγαί, Αθήνα Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ. 398 καί 399' πβ. Manjo Stojanov, «La Littérature Bulgare - Grecque - Turque Karamanlienne», Etudes Balkaniques, 15.2 (1979), σ. 80' Pierre Nikov, La Renaissance Bulgare à Varna et ses environs. Le Métropolite Joachim et sa correspondance, Σόφια 1934, σ. 198: «Οί δέ Γκαγκαούσιοι, όμιλούντες έν γένει τήν Τουρκικήν μόνον καί ένασμενιζόμενοι είς τόν Ελληνισμόν αύτών, είσίν άποικοι προ πολλών ετών έκ τής Ασίας, καί κατοικοΰσι τά πέριξ τής πόλεως χωρία». 15. Γιά τά γκαγκαούζικα χωριά τής Βουλγαρίας καί τής Δουβρουτσάς πριν άπό τό δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο βλ. Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ. 400 πβ. «Gagauzlar», σ

6 ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ έχει σημασία υποτιμητική: οί Ρουμάνοι τούς δέχονται ώς μία κοινωνία άνθρώπων κατωτέρου έπιπέδου16. Κατά τον Karpat, ό όποιος κατάγεται άπό τή Δοβρουτσά, οί Τούρκοι τής περιοχής δέν έδειχναν πολύ ένδιαφέρον προς τούς Γκαγκαούζους, ίσως έπειδή είχαν διαφορετική θρησκεία17. Προσπάθειες μέ σκοπό νά συνειδητοποιήσουν οί Γκαγκαούζοι τής Δοβρουτσάς ότι είναι Τούρκοι, έγιναν κατά τή δεκαετία τού τριάντα, όταν πρεσβευτής τής Τουρκίας στο Βουκουρέστι ήταν ό Hamdullah S. Tannöver. Ό Τούρκος πρεσβευτής σχεδίαζε νά έγκαταστήσει τούς Γκαγκαούζους τής Δοβρουτσάς στήν Τουρκία, στό λεκανοπέδιο Μαρμαρά. Ή έπιθυμία του δέν πραγματοποιήθηκε γιατί ξέσπασε ό δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος. Οί νέοι πού στάλθηκαν στήν Τουρκία, χάρη στόν Tannöver, άπόκτησαν τήν τουρκική υπηκοότητα καί υπηρετούν ώς γιατροί, δικηγόροι, δάσκαλοι. Μέ τήν ύπό ήμ. 16 Σεπτεμβρίου 1943 άπόφαση τού 'Υπουργείου Εσωτερικών, γράφτηκε στή σχετική στήλη τής ταυτότητάς τους ή φράση Türk Ortodoks ( = Τούρκος Ορθόδοξος)18. Σήμερα, τό μεγαλύτερο μέρος τών Γκαγκαούζων ζεΐ στή Ρωσία, στά νότια τής Μολδαβίας καί τής Ούκρανίας (πρώην Βεσσαραβίας), στήν περιοχή Μπουτζάκ19. Πρωτεύουσα είναι ή πόλη Komrat, πού έχει δύο ναούς λιθόκτιστους. Σύμφωνα μέ τήν άπογραφή τού 1970, οί Γκαγκαούζοι στή Ρωσία άνέρχονται σέ άτομα Menzel, «Gagauzlar», σ Karpat Kemal, «Gagauzlann, tarihi men ei üzerine ve folklorundan parçalar» ( = Ή καταγωγή τών Γκαγκαούζων καί δείγματα άπό τή λαογραφία τους), /. Uluslaravasi Türk Folklor Kongresi, 1975, σ. 163 πβ. Baydar Mustafa, Hamdullah Suphi Tannöver ve andari ( = Ό Χαμδουλλάχ Σουπχή Τανρήοβερ καί τά απομνημονεύματά του), Κωνσταντινούπολη 1968, σ. 154 Menzel, «Gagauzlar», σ. 706 «Gagauzlar», σ. 224: «Gagauzlar, kan akrabalari Osmanlilar tarafindan ho görülmezlerdi» ( = οί Οθωμανοί δέ δέχονταν μέ εύμένεια τούς Γκαγκαούζους, τούς έξ αίματος συγγενείς τους). 18. Baydar, Tannöver, σ. 159 καί 160 Μ. akir Ülkütajir, «Hamdullah S. Tannöver e ait birkaç hatira» ( = Αναμνήσεις σχετικά μέ τόν X. Σ. Τανρήοβερ), Türk Kültürü, 45 (1966), σ. 68 Bilgây Esemenli, «Hamdullah S. Tanriöver in ardindan» ( = Μέ τό χαμό τού X. Σ. Τανρίοβερ), Türk Kültürü, 45 (1966), σ. 70 C. Orhonlu, «Balkan Türklerinin durumu» ( = Ή κατάσταση τών Τούρκων στά Βαλκάνια), Türk Kültürü, 21 (1964), σ Γιά τά σαντζάκια καί τά γκαγκαούζικα χωριά στή Βεσσαραβία βλ. Güngör, «Επιμέλεια», σ «G. A. Gajdarìi - E. Κ. Kolca - L. A. Pokrovskaja - B. P. Tukan, Gagauzko - Russko - Moldavskij slovar» ( = Λεξικό γκαγκαουζικό - ρωσικό - μολδαβι- 396

7 ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ Αξίζει να σημειωθεί ότι οί σχέσεις άνάμεσα στους Γκαγκαούζους καί στους Βουλγάρους, οί όποιοι έγκαταστάθηκαν στή Βεσσαραβία παλαιότερα21, δέν ήταν καλές. Οί Γκαγκαοΰζοι του χωρίου Baçkôyü, επαρχίας Komrat, χώρισαν τή μοναδική έκκλησία του χωρίου σέ δύο καί ένταφίαζαν τούς νεκρούς τους σέ χωριστό νεκροταφείο. Καί οί Γκαγκαοΰζοι τοΰ χωριού Beçalma δέ διατηρούσαν καλές σχέσεις με τούς Βουλγάρους. Οί Γκαγκαοΰζοι τοΰ χωριοΰ Kongaz, έπαρχίας Izmaylov, ήρθαν στή Ρωσία μέ τον Έλληνα παπά τους οί άπόγονοι αυτών, πού άνέρχονται σέ δεκαπέντε οικογένειες, ζοΰν άκόμη σ αύτό τό χωριό22. Εκτός άπό τίς χώρες πού άναφέρθηκαν, Γκαγκαοΰζοι ύπάρχουν καί στήν Ελλάδα, σέ 26 χωριά τοΰ Διδυμότειχου, όπου ήρθαν μετά τήν άνταλλαγή τών πληθυσμών μεταξύ Τουρκίας καί Ελλάδας, άπό τήν περιοχή Άδριανουπόλεως. Τό 1955 άριθμοΰσαν οικογένειες ή άτομα23. Γ. Ή γλώσσα τών Γκαγκαούζων Κατά τον W. Zajaczkowski, ή γλώσσα τών Γκαγκαούζων άνήκει στό νότιο όμιλο τών τουρκικών γλωσσών, σ έκεΐνον πού είναι πιο κοντά στήν τουρκική τής Τουρκίας, τοΰ Αζερμπαϊτζάν καί τοΰ Τουρκμενιστάν. 'Ωστόσο, τό μεγαλύτερο μέρος τής φωνητικής καί τής μορφολογίας, τό σύνολο σχεδόν τής σύνταξης καί τής φρασεολογίας δέν είναι πιά τουρκικά24. κό), Κριτική Türker Acaroglu, Türk Dili, 296 (1976), σ. 397 πβ. Λ. A. Ποκρόφσκαγια, «Γκαγκαουζική γλώσσα», Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, 7 (1979), σ. 528 Β. Ντ. Ντιατσένκο, «Γκαγκαοΰζοι», Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, 7 (1979), σ. 529 A. Caferoglu, «Sovyet Rusya idaresindeki esir milletler» (= Έθνη αιχμάλωτα στή Σοβιετική Ένωση), Türk Kültürü, 21 (1964), σ. 32 Μ. Ν. Guboglu, «Social nokul turnoe razvitie Gagauzov» ( = Ή κοινωνικο-πολιτιστική εξέλιξη τών Γκαγκαούζων), Izvestija Akademii naiik Moldavskoj S S R, Serija Obstestvennyh Nauk, KiSinev, 3 (1977), σ Menzel, «Gagauzlar», σ «Gagauzlar», σ Κτενίδης, «Λαογραφικά», σ πβ. Menzel, «Gagauzlar», σ. 706 A. Βακαλόπουλος, Ιστορία, ό.π., τόμ. Α', σ. 39 Μαραβελάκης - Βακαλόπουλος, Προσφυγικαί, σ Zajaczkowski, «Gagauz», σ. 971 πβ. Λ. Α. Ποκρόφσκαγια, «Γκαγκαουζική», ο.π., σ «Gagauzlar», σ. 221: οί Γκαγκαοΰζοι διατήρησαν τή γλώσσα τους δυνατή καί καθαρή επίσης τα ήθη καί έθιμά τους, κάτω άπό δύσκολες συνθήκες. Πβ. Güngör, «Επιμέλεια», σ. 225 καί

8 ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ Κατά τόν Kowalski, ή τουρκική γλώσσα πού μιλιέται στήν πεδιάδα του Δούναβη δέχτηκε τήν επίδραση τριών γλωσσικών στρωμάτων. TÒ αρχαιότερο άπό αύτά είναι ή γλώσσα τών Πετσενέγων καί τών Κουμάνων τό δεύτερο άνήκει σέ άποικους άπό τή Μικρά Ασία (Anadolu), πριν άπό τήν κατάληψη τών Βαλκανίων άπό τούς Οθωμανούς, καί τό τρίτο σέ μεταναστεύσεις τήν εποχή τής Τουρκοκρατίας25. Κατά τόν Μάνωφ, ή γλώσσα τών Γκαγκαούζων άφομοιώθηκε άρκετά μέ τά οθωμανικά, άπομακρύνθηκε άπό τήν κουμάνικη αν καί οί λαοί αύτοί στήν άρχή άποτελοϋσαν ένα έθνος. Αυτό άποδεικνύεται, κατά τόν Μάνωφ, καί άπό τά κουμάνικα χειρόγραφα του 1303, πού βρέθηκαν στό ίερό τής έκκλησίας τού 'Αγίου Μάρκου στή Βενετία26. Ό Τούρκος γλωσσολόγος A. Inan πιστεύει ότι ή γλώσσα τών Γκαγκαούζων δέχτηκε, ίδιαίτερα στό λεξιλόγιο καί στή σύνταξη, τήν επίδραση τής βουλγαρικής, ρωσικής, μολδαβικής κ.ά.27. Τέλος, ò δάσκαλος καί κληρικός τών Γκαγκαούζων Mihail Ciachir γράφει ότι σύμφωνα μέ τήν έλληνική άποψη (τής όποιας τήν προέλευση δέν άναφέρει), όταν άποστάτησαν οί 'Έλληνες (Rum) τής Μικράς Ασίας (Anadolu) κατά τών Οθωμανών, ό σουλτάνος έξέδωκε φιρμάνι καί τούς απαγόρεψε νά μιλούν έλληνικά. Οί ζαπτιέδες τότε είπαν: Όποιος άποστατήσει, σηκώσει μύτη (gaga = ράμφος), κεφάλι, θά μείνει χωρίς γλώσσα. "Αν τολμούσε νά μιλήσει κανείς έλληνικά, οί ζαπτιέδες τού έκοβαν τή γλώσσα. Άπό τότε οί Έλληνες τής Μικράς Ασίας έγιναν τουρκόφωνου μίλησαν μόνο τά τουρκικά καί ξέχασαν τή μητρική τους γλώσσα. Αύτοί λοιπόν οί Έλληνες πού άναγκάστηκαν νά μιλήσουν καί νά μάθουν τήν τουρκική μετανάστευσαν στά βιλαέτια Βάρνας καί Δοβρουτσάς28. Όπως είναι γνωστό, ώς τά τελευταία χρόνια οί Γκαγκαοΰζοι δέν είχαν δική τους γραπτή φιλολογία. 'Ωστόσο, πλήθος άπό λαϊκά ποιήματα, τραγούδια, παροιμίες, άνέκδοτα, αινίγματα, παραμύθια μεταδίδονταν άπό γενεά σέ γενεά. Οί Γκαγκαοΰζοι έγραφαν καί διάβαζαν τά τουρκικά χρησιμοποιώντας τό έλληνικό άλφάβητο: ήταν τελείως ξένοι προς τήν τουρκική φιλολογία καί είχαν γιά άνάγνωση τά καραμανλίδικα βιβλία πού κυκλοφόρησαν ώς τήν άνταλλαγή τών πληθυσμών Παραπομπή άπό Karpat, «Gagauzlann», σ Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ A. Inan, «Atatürk ve devrik cümle» ( = Ό Κεμάλ καί ή σύνταξη «ντεβρίκ»), Türk Kültürü, 54 (1967), σ. 54 πβ. Necati Akder, «Dil ve felsefe» (= Γλώσσα καί Φιλοσοφία), Türk Kültürü, 38 (1965), σ Güngör, «Επιμέλεια», σ Baydar, Tanriöver, σ. 155' πβ. Δ. Β. Βαγιακάκος, «Σχεδίασμα περί τών το- 398

9 ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ Έδώ θά πρέπει να άναφερθοΰμε στή σύνταξη του γκαγκαούζικου άλφάβητου, στις προσπάθειες όριστικοποίησης τής ορθογραφίας καί στα πρώτα δείγματα τής γκαγκαούζικής λογοτεχνίας, άπό τούς Γκαγκαούζους τής Βεσσαραβίας. Ή έπιστημονική μελέτη τής γλώσσας τών Γκαγκαούζων στηρίζεται σέ ύλικό πού συγκέντρωσαν άπό γκαγκαούζικα χωριά τής Βεσσαραβίας οι Ρώσοι V. A. Mojkov, κατά τά τέλη τοΰ 19ου αΐ., καί N. K. Dimitriev κατά τά τελευταία 30 χρόνια. Μέχρι καί τά τέλη του 19ου ai. δέν υπήρχε ούτε γραμμή στά γκαγκαούζικα. 'Ο Μ. Ciachir μετέφρασε, γιά πρώτη φορά τό 1904, τό Ευαγγέλιο, διάφορες προσευχές κ.ά. Τρία ετη άργότερα καί μετά άπό αίτηση τών άρμοδίων τής περιοχής, ή 'Ιερά Σύνοδος τής Εκκλησίας τής Ρωσίας έπέτρεψε τή δημοσίευση βιβλίων στά γκαγκαούζικα. Τό ϊδιο έτος κυκλοφόρησαν διάφορα κείμενα θρησκευτικού περιεχομένου στή γλώσσα τών Γκαγκαούζων, μέ τό ρωσικό όμως άλφάβητο. Ακολούθησαν τά έξής βιβλία: 'Ιερόν Ευαγγέλιον ( ), Θεία Λειτουργία, 'Ιστορία τής Παλαιός Διαθήκης (1911), ΤΩρες, Ψαλμοί (Mezamir), 'Ιστορία τής Καινής Διαθήκης, Επίτομος Εκκλησιαστική 'Ιστορία, Προσευχές στήν Παναγία κ.ά. Οί έργασίες όμως πάνω στήν γκαγκαούζικη γραφή άρχισαν μετά τό δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, όπότε συστήθηκε μιά έπιτροπή μέ πρόεδρο τόν τουρκολόγο N. K. Dimitriev. Τόν Ιούλιο του 1957, μέ διάταγμα τοΰ Προεδρείου τοΰ Ανώτατου Σοβιέτ τής ΣΣΔ Μολδαβίας, ή γκαγκαούζικη γλώσσα άπόκτησε δικό της σύστημα γραφής. Οί Διονύσιος Ν. Θανάσογλου καί L. A. Pokrovskaja ετοίμασαν τό γκαγκαούζικο άλφάβητο καί τήν ορθογραφία. Τά οχτώ γράμματα τοΰ νέου αλφάβητου προέρχονταν άπό τό λατινικό, ενώ τά ύπόλοιπα άπό τό κυριλλικό άλφάβητο. Τό πρώτο βιβλίο μέ τό νέο άλφάβητο δημοσιεύτηκε άπό τόν Δ. Ν. Θανάσογλου: Bucak tan Sesler ( = Φωνές άπό τό Μπουτζάκ), Κίσινεβ Ακολούθησαν τά δημοτικά ποιήματα τοΰ Γκαγκαούζου λαϊκοΰ ποιητή Δημήτρη Καράτσομπαν Ilk Lâf ( = Πρώτη κουβέντα), 1963, Yanikhk ( = Καήμός), 1968, Bayilmak ( = Λιποθυμώ), 1969, Persengeler ( = Επαναλήψεις), 1970 διηγήματα: Alçak Saçak Allinda ( = Κάτω άπό τό χαμηλό γείσο), 1966 συλλογές ποιημάτων τοΰ Δ. Ν. Θανάσογλου: Çal Türküm ( = Παίξε τραγούδι μου), 1966, Adamin i$leri ( = Οί δουλειές τοΰ άνθρώπου), 1969, Hoçluk ( = Ευχαρίστηση), 1970' διηγήματα: Bucak πωνυμιών καί άνθρωπωνυμικών σπουδών έν Έλλάδι », Άθηνά, 67 ( ), σ

10 ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ Bucak, 1970' ποιήματα του Stepan Kuroglu: Bir Kucak giineç ( = Μιά άγκάλη ήλιο), N. I. Baboglu: Gagauz folkoru ( = Λαογραφικά Γκαγκαούζων), Έκτος άπό τά έργα αυτά έχουμε καί ορισμένα λεξικά όπως: Μ. Ciachir, Dictionarul gagauzo[tiurco]-român, Κίσινεβ 1938 (τό λεξικό αύτό έχει περίπου λέξεις καί είναι προορισμένο γιά τούς Γκαγκαούζους μαθητές πού φοιτούν στα ρουμανικά σχολεία τής Βεσσαραβίας) Δ. Ν. Θανάσογλου, Gagauz dilinin ortografiya lafligi ( = Ορθογραφικό λεξικό τής γκαγκαουζικής γλώσσας), Κίσινεβ 1959' Gagauzko-Russko-Moldavskij slovar ( = Λεξικό γκαγκαουζικό-ρωσικό-μολδαβικό), πού συντάχτηκε άπό τούς G. A. GajdarZi, Ε. K. Kolca, L. A. Pokrovskaja καί B. P. Tukan υπό τή διεύθυνση τού καθ. Ν. A. Baskakova, Μόσχα Στήν άρχή καί τό τέλος τού λεξικού αύτοΰ, πού έχει λέξεις, δίνονται ορισμένες χρήσιμες πληροφορίες σχετικά μέ τή γλώσσα, τή γραμματική καί τή σύνταξη τών Γκαγκαούζων30. Εδώ θά πρέπει νά αναφέρουμε άκόμη ότι στό Κίσινεβ δημοσιεύεται γκαγκαουζική εφημερίδα, δεκαπενθήμερη, σά συμπλήρωμα τής εφημερίδας Moldava Socialista31. Δ. Ή καταγωγή τών Γκαγκαούζων Σχετικά μέ τήν καταγωγή τών Γκαγκαούζων ύπάρχουν τέσσερις θεωρίες32: α) Οί Γκαγκαούζοι είναι άπόγονοι τών Τούρκων (Κουμάνων, Πετσενέ- 30. G. Doerfer, Die Gagausische, ο.π., σ. 835' G. A. Gajdaräi κ.ά., Gagauzko - [...] Slovar, ο.π., σ. 398 Zajaczkowski, «Gagavuz folklore», ο.π., σ Karpat, «Gagauzlann», σ. 165 Zajaczkowski, «Gagauz», σ C. J. Jireéek, Geschichte der Bulgaren, Hildesheim 1876, σ. 380: «Dunkel ist die Abkunft der heutigen Gagauzen, türkisch sprechender Christen in der Umgebung von Varna und in den Pontushäfen; einige halten sie für Abkömmlinge der Rumänen, deren Sprache in der That dem Türkischen sehr verwandt war» καί σ. 575: «Griechischen Ursprungs sind wahrscheinlich die Gagausen, Christen, die gleich den Kleinasiatischen Karamanlii und den Bazarjane am Azowischen Meere das Türkische als Muttersprache sprechen, nur dass sie es mit griechischen Buchstaben schreiben» F. Kanitz, La Bulgarie Danubienne et le Balkan, Παρίσι 1882, σ. 479: «De ses 72 villages, quelques-uns sont le partage exclusif des Gagaousi, Grecs de religion Chrétienne qui parlent le turc, et trois seulement sont exclusivement bulgares» πβ. Στ. Κυριακίδης, Ή Δυτική Θράκη, ο.π., σ. 26 Men- 400

11 ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ γων, Ούζων, Όγούζων) πού ήρθαν καί εγκαταστάθηκαν στα δυτικά παράλια τού Εϋξεινου Πόντου άπό τά βορειοανατολικά τών Βαλκανίων. Δέχτηκαν τό χριστιανισμό μέ τήν έπίδραση τού Βυζαντίου, τόν Ilo ai. Κατά τό διάστημα τής Τουρκοκρατίας, οί Τούρκοι άδιαφόρησαν γιά τούς Γκαγκαούζους, πού είχε σάν άποτέλεσμα νά βρεθούν κάτω άπό τήν έπιρροή τών Φαναριωτών καί τών Βουλγάρων. β) Οί Γκαγκαοΰζοι είναι Πρωτο-Βούλγαροι ή Βούλγαροι πού τουρκοφώνησαν. Αυτό άποδεικνύεται καί άπό τις καλές σχέσεις πού είχαν μεταξύ τους, άπό τά ήθη καί έθιμα, τή δημώδη προφορική λογοτεχνία κ.ά. γ) Οί Γκαγκαοΰζοι είναι οί Σελτζοΰκοι Τούρκοι πού έγκατέστησε στή Δοβρουτσά ό σουλτάνος τών Σελτζούκων Izzeddin Keykâvus, τό δ) Οί Γκαγκαοΰζοι είναι οί τουρκόφωνοι Μικρασιάτες, οί Καραμανλήδες. Κατά τόν Τούρκο ιστορικό K. Karpat, ή πρώτη θεωρία, αν καί γοητευτική, στηρίζεται σε υποθέσεις, ενώ ή δεύτερη έχει λόγους πολιτικούς. Τήν τρίτη ενισχύουν σημαντικά οί γλωσσολογικές έρευνες καί τήν έπιβεβαιώνουν τά Ιστορικά γεγονότα. Αξίζει νά σημειωθεί ότι παραλλαγές τών δημοτικών τραγουδιών τών Γκαγκαούζων συναντούμε στή λαογραφία τής Μικράς Ασίας (Anadolu). Αλλά καί γενικότερα, τήν πηγή τής λαογραφίας τών Γκαγκαούζων μπορούμε νά τή βρούμε στά δημοτικά τραγούδια πού οί ίδιοι οί Γκαγκαοΰζοι έφεραν άπό τή Μικρά Ασία33. Έχουμε λοιπόν τά ιστορικά γεγονότα, τίς γλωσσολογικές καί τίς λαογραφικές έρευνες πού μαρτυρούν ότι οί Γκαγκαοΰζοι ήρθαν άπό τή Μικρά Ασία. 'Η έξακρίβωση αύτή σημαίνει ότι οί Γκαγκαοΰζοι δέν πρέπει ν άνήκουν σέ κάποια τουρκική φυλή πού ξεκίνησε άπό τήν κεντρική Ασία, πέρασε τίς στέππες τής Ρωσίας καί έγκαταστάθηκε στήν περιοχή πού εκτείνεται άπό τόν Αίμο ή τό άκρωτήρι Έμινέ-μπουρνού μέχρι τίς εκβολές τού Δούναβη. zel. «Gagauzlar», σ. 706 Güngör, «Επιμέλεια», σ. 208 Μάνωφ, «Ποίοι είναι», σ. 391 καί 395 Μαραβελάκης - Βακαλόπουλος, Προσφυγικαί, σ Μ. Ülküsal, Dobruca ve Türkler, Άγκυρα 1966, σ. 59 Karpat, «Gagauzlann», σ. 166 L. Diefenbach, Völkerkunde, ό.π., σ. 116 καί Karpat, «Gagauzlann», σ. 173 πβ. K. Yund, «Silifke, Irak, Bulgaristan ile Kirim da söylenen atasözleri arasinda karjilajtirmalar» ( = Σύγκριση τών παροιμιών τών περιοχών Σελεύκειας, Ιράκ, Βουλγαρίας καί Κριμαίας), Tiirk Kültürü, 26 (1964), σ Cebeci, «Βιβλιοκρισία», σ. 526 A. Inan, «Atatürk», ο.π., σ. 55 Güngör, «Επιμέλεια», σ. 23Γ L. Diefenbach, Völkerkunde, ό.π., σ

12 ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ Γιά τον ίδιο λόγο οί Γκαγκαοϋζοι δέν μπορεί να θεωρηθούν οΰτε Βούλγαροι πού τουρκοφώνησαν. Ή τρίτη κατά σειρά θεωρία υποστηρίζει ότι ό σουλτάνος των Σελτζούκων Izzeddin Keykâvus έγκατέστησε περίπου Σελτζούκους Τούρκους στή Δοβρουτσά, Καβάρνα καί Μπαλτσίκ, τό Καί ότι οί Γκαγκαούζοι είναι οί άνθρωποι τού Keykâvus, άπό τόν όποιο πήραν καί τό όνομά τους34. Όπως ύπογραμμίζει καί ό Balascev, τό περίεργο με τή θεωρία αυτή είναι ότι ή Δοβρουτσά περιλήφθηκε στή δικαιοδοσία του Οίκουμενικοϋ Πατριαρχείου τό , πού σημαίνει: α) Οί Σελτζοΰκοι Τούρκοι, γιά άγνωστους λόγους, έγκατέλειψαν τό μουσουλμανισμό καί άσπάστηκαν τό χριστιανισμό35. β) Οί πληθυσμοί πού μετατόπισε ό Keykâvus άπό τή Μικρά Ασία προς τή Δοβρουτσά ήταν χριστιανοί. Σύμφωνα όμως μέ τήν πρώτη περίπτωση θά πρέπει οί Σελτζούκοι Τούρκοι όχι μόνο νά άλλαξοπίστησαν όμαδικά, άλλά νά πήραν έλληνικά ονόματα, νά χρησιμοποίησαν τό έλληνικό άλφάβητο, νά άποδέχτηκαν συνήθειες άντΐθετες στό μουσουλμανισμό36 καί, τό πιό σημαντικό, νά έγκατέλειψαν τό έθνικό τους όνομα Σελτζοΰκοι γιά νά τούς δώσουν οί γειτονικοί λαοί μετά άπό εξι αίώνες τό παρωνύμιο Γκαγκαοϋζοι. Μιά τέτοια ύπόθεση όμως δέ μαρτυρεΐται άπό καμιά πηγή καί είναι άντίθετη μέ τή λογική καί τήν πραγματικότητα. Κατά συνέπεια νομίζουμε ότι, οί πληθυσμοί πού μετατοπίστηκαν τό 1263, δηλ. έφτά ετη μετά τήν ίδρυση τού έμιράτου KaramanoguIlari, ήταν χριστιανοί καί μάλιστα οί τουρκόφωνοι Μικρασιάτες οί γνωστοί μέ τ όνομα Καραμανλήδες. Τήν άποψη αύτή υποστήριξαν όρισμένοι έρευνητές, άνάμεσά τους καί ό Στ. Κυριακίδης, ό όποιος γράφει: «Περίεργον. Καί οί Ελληνορθόδοξοι Γκαγκαούζηδες δέν είναι Έλληνες; δέν εχουσιν Έλληνικά ήθη καί έθιμα; Καί όμως έγώ αυτός έγνώρισα είς τό παρά τήν Γκιουμουλτζίναν χωρίον 34. Κατά τή γνώμη μας, άν οί Γκαγκαοϋζοι πήραν τήν επωνυμία τους άπό τον Keykâvus, θά έπρεπε νά τή διατηρήσουν καί κατά τά επόμενα ετη. 35. Karpat, «Gagauzlann», σ. 169' Ρ. Wittek, «Ankara bozgunundan Istanbul un zaptina» ( = Άπό τήν ήττα τής "Αγκυρας στήν άλωση τής Κωνσταντινουπόλεως), Beliefen, 7.27 (1943), σ «Τό δεκαπενθήμερο τών Χριστουγέννων γίνεται αρκετή κατανάλωση κρέατος χοιρινού» βλ. Βάγιας Δουλούδης, «Λαογραφικά Στοιχεία τών κατοίκων τοϋ χωρίου Θουρίου, περιφερείας Διδυμοτείχου», επιμέλεια Δ. Κτενίδης, Θρακικά, 43 (1969), σ

13 ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ Μπουλάτκιοϊ τοιούτους, οί όποιοι καί παραδόσεις καί συνείδησιν Ελληνικήν είχον, αυτοί δ έαυτούς Καραμανλήδες άπεκάλουν, τούτέστι Έλληνας τουρκοφώνους εκ Καραμανίας τής Μικρός Ασίας έλθόντας»37. Ό St. Georgescu κάνει λόγο για τρεις θεωρίες σχετικά μέ τήν καταγωγή των Γκαγκαούζων. Σύμφωνα μέ τήν πρώτη, οί Γκαγκαοϋζοι είναι Έλληνες, Ρωμιοί, Καραμανλήδες. Ήρθαν από τή Μικρά Ασία (Anadolu), άπό τήν περιοχή Karaman έχασαν τή μητρική τους γλώσσα καί έμαθαν τουρκικά38. Ό Δ. Κτενίδης σέ μελέτη του γιά τή λαογραφία των Γκαγκαούζων του χωριού Θουρίου, περιοχής Διδυμοτείχου, γράφει: «Ή καταγωγή τών Γκαγκαβούζηδων, λέει ή παράδοση, είναι άπό τήν Μικρά Ασία. Κάπου έκεΐ στά ενδότερα τής χώρας αύτής κατοικούσε ό λαός αυτός όταν οί Τούρκοι έγιναν κύριοι τών άλλοτε βυζαντινών εδαφών»39. Τήν άποψη αότή ένισχύουν, κατά τή γνώμη μας, καί τά παρακάτω κοινά σημεία άνάμεσα στούς Γκαγκαούζους καί στους Καραμανλήδες. α) Είναι τουρκόφωνοι- διάβαζαν καί έγραφαν τά τουρκικά χρησιμοποιώντας τό έλληνικό άλφάβητο40. β) Τά όνόματά τους ήταν ελληνικά, ένώ τά έπίθετα συνήθως τουρκικά καί τέλειωναν σέ -ογλου41. γ) Στήν εκκλησία τό Ευαγγέλιο, ό Απόστολος καί άλλες προσευχές διαβάζονταν στά τουρκικά42. δ) Διακρίνονται γιά τήν έντονη θρησκευτική τους συνείδηση. Έκκλησιαστικώς υπάγονταν στό Οικουμενικό Πατριαρχείο Στ. Κυριακίδης, Ή Δυτική Θράκη, ό.π., σ Έφημ. Viata Romaneasca, άριθ. φύλ. 336, έτος Παραπομπή άπό Güngör, «Επιμέλεια», σ Κτενίδης, «Λαογραφικά», σ L. Diefenbach, Völkerkunde, ό.π., σ. 116 καί 18Γ Δ. Β. Βαγιακάκος, «Σχεδίασμα περί τών τοπωνυμιών καί άνθρωπωνυμικών σπουδών έν Έλλάδι », Άθηνά, 67 ( ), σ. 267 Baydar, Tanriöver, σ Άχιλλεύς Σαμοθράκης, «Λεξικόν Γεωγραφικόν καί ιστορικόν τής Θράκης άπό τών άρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τής άλώσεως τής Κωνσταντινουπόλεως», Άρχεΐον Λαογραφικοΰ καί Θρακικοΰ Θησαυρού, 28 (1963), σ Karpat, «Gagauzlann», σ. 163 καί 173- G. Doerfer, «Die Gagausische Literatur», Philologiae Turcicae Fundamenta, τόμ. B', Wiesbaden 1964, σ. 835" «G. A. GajdarZi - E. K. Kolca - L. A. Pokrovskaja - B. P. Tukan, Gagauzko - Russko Moldavskij slovar» ( = Λεξικό γκαγκαουζικό - ρωσικό - μολδαβικό), κριτική Ttirker Acaroglu, Türk Dili, 296 (1976), σ Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ. 393" πβ. Μ. Γεδεών, Ιστορία τών τοΰ Χριστού Πενήτων , 1 (1939), σ Güngör, «Επιμέλεια», σ πβ. Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ

14 ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ ε) Δεν είχαν δική τους γραπτή φιλολογία. Αντίθετα ήταν αναπτυγμένη ή δημώδης προφορική λογοτεχνία. Οί Γκαγκαοϋζοι διάβαζαν τα καραμανλίδικα βιβλία44 πού τό περιεχόμενό τους ήταν βασικά θρησκευτικό καί προέρχονταν άπό μεταφράσεις. Ανάμεσα στούς καταλόγους τών συνδρομητών συναντούμε καί μερικούς άπό τό Βουκουρέστι45 καί άπό τήν Οδησσό46. στ) Έχουμε δύο ιερωμένους, τόν Ίωαννίκιο, πού γεννήθηκε στό χωριό Turija κοντά στό Kazanläk, καί τόν Ιωάννη Σουμπούλογλου άπό τό Ίντζέσου τής Καισάρειας. Ό πρώτος, υπογράφοντας σλαβικά ώς Joanikij, δημοσίευσε στό τυπογραφείο τού Οικουμενικού Πατριαρχείου τή Θυσία του Αβραάμ (1845), στά τουρκικά μέ τό κυριλλικό αλφάβητο επίσης τό Προσκυνητάριο Ιερουσαλήμ (1862), πάλι στά τουρκικά, μέ τό ελληνικό όμως άλφάβητο, όπου συμπεριέλαβε καί τή Θυσία τού Αβραάμ. Στό στίχο 53 τού Προσκυνητάριου μιλάει ό ίδιος ό συγγραφέας: «Ίσμίμ Ίωαννίκιος άλεμέ μαλίμ» ( = τ όνομά μου Ίωαννίκιος είναι γνωστό σέ όλους)47. Ό πατήρ Ιωάννης Σουμπούλογλου, τού όποιου τό όνομα ό Stojanov μετατρέπει σέ loan Zjumbulov48, έγραψε τέσσερα βιβλία στά τουρκικά μέ 44. Για τα καραμανλίδικα βιβλία πού υπάρχουν στήν Εθνική Βιβλιοθήκη Σόφιας Κύριλλος καί Μεθόδιος βλ. Stojanov, «Littérature», σ. 79. Κατά τήν επίσκεψη πού κάναμε στή βιβλιοθήκη διαπιστώσαμε τά εξής, γιά τις εκδόσεις πού αναφέρει ό Stojanov: a) Νέος θησαυρός... Άτταλιαλη Σεραφείμ... Βενετία 'Η πρώτη έκδοση τού έργου στά καραμανλίδικα φέρει χρονολογία Βλ. S. Salaville - E. Dalleggio. Karamanlidika, Bibliographie analytique d ouvrages en lange turque imprimés en caractères grecs, τόμ. A, , Αθήνα 1958, σ. 30. Ή πρώτη σελίδα τής έκδοσης πού αναφέρει ό Stojanov ήταν σχισμένη στό κάτω μέρος της, μέ άποτέλεσμα νά μήν υπάρχει ή χρονολογία έκδοσης. β) Ψαλτήριον Δαβίδ... Σεραφείμ ραχεπτέν, Ένετίησιν 'Η ήμερομηνία έκδοσής του, όπως εξακριβώθηκε, ήταν τό Βλ. S. Salaville - Ε. Dalleggio, Karamanlidika, ό.π., τόμ. Α', σ. 63. γ) Άζήμ πατησάχ μοναστήρ Κύκκονουν... Κύπριζλη Μελέτιος ιερομόναχος, Ένετίησιν Ή έκδοση πού είδαμε στή βιβλιοθήκη Κύριλλος καί Μεθόδιος είχε τή χρονολογία Βλ. S. Salaville - Ε. Dalleggio, Karamanlidika, ό.π., τόμ. Α', σ Μικρασιατικόν Ήμερολόγιον ό Άστήρ 1913, Κωνσταντινούπολη 1912, σ Μικρασιατικόν Ήμερολόγιον ό Άστήρ 1914, Κωνσταντινούπολη 1913, σ Stojanov, «Littérature», σ. 77- S. Salaville - Ε. Dalleggio, Karamanlidika, ό.π., τόμ. Β, , Αθήνα 1966, σ Stojanov, «Littérature», σ

15 ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ το έλληνικό αλφάβητο49 καί ενα, τό Προσκυνητάριο Ιερουσαλήμ (1870), στα τουρκικά πάντα, μέ κυριλλικά όμως γράμματα. Σ ενα άπό τά τέσσερα πρώτα έργα του, κάτω άπό τον τίτλο «Άζίμ βέ Άζίζ...», διαβάζουμε: «τάγιμα τεσεκούρ έτέριμ τοβασινή άρζουλέριμ έφέντημ παπά Ίωαννίκιος» ( = πάντα ευχαριστώ, ζητώ τήν προσευχή [ευχή] του, τοΰ γέροντα παπά Ίωαννίκιου). Άπό τά πιο πάνω προκύπτει ότι οί δύο κληρικοί, ό Ίωαννίκιος καί ό Σουμπούλογλου, συνεργάζονταν μέ σκοπό νά βοηθήσουν τούς τουρκόφωνους χριστιανούς οί οποίοι είχαν άρχίσει φαίνεται νά διαβάζουν καί νά γράφουν βουλγαρικά. Τό γεγονός αυτό, άν πάρουμε ύπόψη καί τή διακίνηση τών καραμανλίδικων έντύπων στά Βαλκάνια, δείχνει κάτι παραπάνω άπό καλές σχέσεις άνάμεσα στούς Γκαγκαούζους καί στούς Καραμανλήδες, όχι όμως καί ότι «οί Γκαγκαοΰζοι δέχονται τούς Καραμανλή δες ως ξένους καί μέ δυσπιστία» όπως γράφει ό Μάνωφ50. ζ) Έχουμε άρκετές μαρτυρίες σχετικά μέ τήν ίδρυση παροικίας στά Βαλκάνια άπό τούς τουρκόφωνους Μικρασιάτες. Ό J. Eckmann άναφέρει ότι μεμονωμένοι οικισμοί Καραμανλήδων ύπήρχαν στή Βαλκανική Χερσόνησο, Βεσσαραβία, Κριμαία καί Συρία51. Ό Σ. Α. Χουδαβερδόγλους-Θεόδοτος ύπογραμμίζει ότι «οί τουρκόφωνοι Έλληνες τής Καππαδοκίας [...] διεκπεραιώθησαν είς τά εύρωπαϊκά παράλια τού Εύξείνου, έγκατασταθέντες έν Βάρνη, Πύργφ, Βαλτσικίω καί Παζαρδζικίω» * Παρόμοιες μαρτυρίες έχουμε καί άπό τά καραμανλίδικα βιβλία. 'Ο Εύαγγ. Μισαηλίδης μιλάει γιά σχολεία καί στή Ρωμυλία55. Οί Νεαπολί- 49. α) Ρισαλέϊ Σεριφέ..., Κωνσταντινούπολη Βλ. S. Salaville - E. Dalleggio, Karamanlidika, δ.π., τόμ. Γ-, , Αθήνα, σ. 2. β) Άζίμ βέ Άζίζ Ιωάννης Πρόδρομοσουν..., Κωνσταντινούπολη 1870, ό.π., σ. 26. γ) Ακολουθία τοΰ έξοδιαστικοΰ τών κοσμικών..., Κωνσταντινούπολη 1870, ό.π., σ. 30. δ) Κιουλσένι ρουχανί κι Μέγας Βασίλειοσουν έξορκισμοσλαρή..., Κωνσταντινούπολη 1870, ό.π., σ Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ J. Eckmann, «Anadolu Karamanli agizlanna ait arajtirmalar» ( = Έρευνες σχετικά μέ τις καραμανλίδικες διαλέκτους στή Μικρά Ασία), Ankara Universitesi Dil, Tarih-Cografya Dergisi, 8 (1950), σ Σ. Α. Χουδαβερδόγλους-Θεόδοτος, «'Η τουρκόφωνος Ελληνική Φιλολογία », Έπετηρίς 'Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, 7 (1930), σ. 30Γ πβ. Stojanov, «Littérature», σ. 80, όπου ό συγγραφέας άναφέρεται σέ Καραμανλήδες στή Βουλγαρία καί όχι σέ Γκαγκαούζους. 53. Εύ. Μισαηλίδης, Μουτενεββέ ( = Διάφορα), Κωνσταντινούπολη 1864, σ. 116: «Άνατοληδά βέ Ρούμελιδε πουληνάν μεκτεπλεριμίζ». 405

16 ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ τες (Νεβσεχιρλήδες) είχαν εγκαταστάσεις τυριών στή Βουλγαρία, Ρουμανία, Βεσσαραβία54. Οί κάτοικοι τής κοινότητας Τυάνων (Δένεϊ) Καππαδοκίας μετανάστευσαν οίκογενειακώς στήν Πετρούπολη καί στην Οδησσό55. 'Υψηλές θέσεις χάρη στό έμπόριο κατείχαν στήν τελευταία πόλη καί οί προερχόμενοι από τήν κοινότητα Κέλβερι Καππαδοκίας56. η) Όταν ό Μεχμέτ Β' έγκατέστησε τούς τουρκόφωνους Μικρασιάτες στήν Κωνσταντινούπολη, μιά άπό τίς ενορίες πού Ιδρύθηκαν τότε ονομάστηκε Karaman57. Επίσης ή έκκλησία του 'Αγίου Κωνσταντίνου 'Υψωμαθείων μετονομάστηκε σέ 'Αγιο Κωνσταντίνο τής Καραμανίας ή τών Καραμανιωτών58. Αξίζει νά σημειωθεί ότι δύο χωριά, τό ενα στή Βουλγαρία59, στήν περιοχή του Rouse, 21 χλμ. νοτιοανατολικά τού SviStov, καί τό άλλο στή Δοβρουτσά Ρουμανίας60, σέ άπόσταση δύο ώρών άπό τήν κωμόπολη Μαγγάλια, φέρουν τ όνομα Karaman, σ ένδειξη έγκατάστασης εκεί τουρκόφωνων Μικρασιατών. θ) 'Ομοιότητα παρουσιάζει καί ή γλώσσα τών Γκαγκαούζων καί τών Καραμανλήδων. Ενδεικτικά παραθέτουμε έδώ δύο φράσεις πού επιβεβαιώνουν τήν όμοιότητα αυτή, όσον άφορά τή σύνταξη, μέ τήν τελική πρόταση στό τέλος καί όχι τό ρήμα όπως συμβαίνει μέ τά τουρκικά. 54. Νέβσεχιρ Μεκτεπλερινίν Δερσααδέτ Έφορείασηνην Γιουζινδζί Σενέϊ Δεβριεσί ( = Εκατονταετηρίδα τής Εφορείας στήν Κωνσταντινούπολη, τών ελληνικών σχολείων Νεαπόλεως Καππαδοκίας ), Κωνσταντινούπολη 1920, σ Ιωάννης Ίωαννίδης, Καισάρεια Μητροπολιτλερί βε μααλοιιμάτη μουτενεββιά ( = Μητροπολίτες Καισαρείας καί ποικίλη ύλη), Κωνσταντινούπολη 1896, σ Μικρασιατικόν Ήμερολόγιον 1913, ο.π., σ Ömer L. Barkan, Süleymaniye Carni ve imareti insaati ( = Tò τζαμί Σουλεϊμανιέ καί ή άνέγερσή του ), τόμ. Α', Άγκυρα 1972, σ Μ. Γεδεών, «Τό κήρυγμα τού Θείου λόγου έν τή Εκκλησία τών Κάτω Χρόνων», Εκκλησιαστική Αλήθεια, 8 (1888), σ Είναι γνωστό μέ τ όνομα Karaman άπό τό Σύμφωνα μέ τήν άπογραφή τού 1962 είχε κατοίκους. Ή καλλιέργεια δημητριακών, λαχανοκηπευτικών καί ή άμπελουργία άποτελούν τήν κύρια άσχολία τους. Στό έδαφος τού χωριού βρέθηκαν λείψανα άπό θρακικό οικισμό τού 3-5ουαί. Βλ. Kratka bâlgarska enciklopedija, τόμ. B', Σόφια 1964, σ. 624 πβ. Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ Χατζη-Ίορδάνου, 'Οδοιπορικόν 1843, Άριθ. ( = Κεφάλαιο) 121, σ Γιά τό «όδοιπορικό» βλ. Κ. Παπουλίδης, «Τά χειρόγραφα 167 καί 168 τού Ρωσικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Κωνσταντινουπόλεως», Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, 2 (1980), σ

17 ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ Γκαγκαούζικα61 Καραμανλίδικα Nastraddin hoca bir kere isteyor kompusundan versin ona kazanmi su kaynatmaya. Ό Νασρεντίν Χότζας ζητάει κάποτε άπό τό γείτονά του νά τοϋ δώσει τό καζάνι του γιά νά ζεστάνει νερό. Σατετλοΰ έφέντιμ, μπεντεγγίζ ρώμτζα τιλουμί, χάτμ ίτίπ τεκαγιούτ ίτμέϊλεν, μπίρ ζεμανέτεκλου, φίλβακίτ δλκι ζεμανοϋν άρασιντά, νέ καταρ έκκλησαμιζοΰν κιταπλαρινοΰ άγναμάκ οόζρέ όνλαροϋ, βουκουφλουγά σαάγι ίτμέϊλεν ζιατείϊλεν, μεεμούλ βουκούφ όλτούμ εν σογγουντά ερ σεϊλέρ ίτζήν, ίκτιζά βατζίπ βέ κερέκ όλανλαροδ, κι μουουμίϊ ορθόδοξος χριστιανλάρ κερεκτουρ μαχανασίς ίμανοϋν τεκαγιουτλουϊνοδ, σαάγι ίτίπ τουτμαγιά. Ασχολούμενος έγώ Πανιερότατε δέσποτα είς τήν ελληνικήν διάλεκτον, καί είς όσα άνήκουσιν είς κατάλειψιν τών εκκλησιαστικών βιβλίων, έως είς ένα καιρόν διορισμένον καθ όν ύπό του κρείτονος οϋτω κληθείς, έπληροφορήθην τέλος πάντων περί πάντων όσα είσί τά άναγκαιότερα, καί χρησιμότερα όπου χρεοστοδσι νά φυλάττουσι οί του ορθοδόξου ήμών δόγματος χριστιανοί άπαραμείωτα τά συστατικά τής εύσεβείας. ι) Τήν παράδοση πού άναφέρεται στήν έκκοπή τής γλώσσας, σέ περίπτωση πού θά μιλούσαν τή μητρική τους γλώσσα, τή βρίσκουμε καί στούς Γκαγκαούζους καί στούς Καραμανλή δες AtanaS Manov, Potekloto na Gagauzite, tehnite, obicai i aravi v dve casti ( = 'Η καταγωγή τών Γκαγκαούζων, τά ήθη καί έθιμά τους σέ δύο μέρη), Βάρνα 1938, σ Σεραφείμ 'Ιερομόναχος, Ίπτιλά Κελαμί τζανά κιφαετλοΰ ( = Λόγος ψυχωφελέστατος), Βενετία 1753, 7" φύλλο του προλόγου πού δέ φέρει άρίθμηση. Ή ίδια ομοιότητα παρατηρείται στή φωνητική καί στή μορφολογία διφθογγισμός, έλλειψη αρμονίας φωνηέντων κ.ά' βλ. Baydar, Tanriöver, σ. 156: «Kimin arabasina pinersa, onun türküsünü çalar». Αντίθετα, ό Menzel παραδέχεται ότι στά γκαγκαούζικα ή αρμονία φωνηέντων διατηρήθηκε κατά τρόπο δυνατό βλ. Menzel, «Gagauzlar», σ Güngör, «Επιμέλεια», σ. 219 πβ. Popescu, «Populations musulmanes de la Roumanie, III Les gagautci», Revue du monde Musulman, τόμ. A, σ. 196, Παρίσι, Δεκέμβριος 1906 (δυστυχώς δέν μπορέσαμε νά δούμε τή μελέτη αυτή τήν παραπομπή παίρνουμε άπό τόν Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ. 395) πβ. Σ. Α. Χουδαβερδόγλους-Θεόδοτος, Ή τουρκόφωνος, ό.π., σ. 30Γ Έμμ. Τσαλίκογλου, 407

18 ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ ια) Ασχολούνται μέ τή γεωργία, κτηνοτροφία, μεταξοσκωληκοτροφία. Κατ έξαίρεση οί Γκαγκαοΰζοι έπιδόθηκαν καί στήν άλιεία, έπειδή ήταν έγκαταστημένοι σέ παραθαλάσια περιοχή64. Έκτος άπό τίς πιό πάνω όμοιότητες ύπάρχουν καί ορισμένες συνήθειες πού τίς βρίσκουμε όχι μόνο στούς Γκαγκαούζους καί στούς τουρκόφωνους Μικρασιάτες άλλα καί στούς κατοίκους άλλων περιοχών. Μολαταύτα κρίναμε σκόπιμο νά τίς άναφέρουμε: α) Οί Γκαγκαοΰζοι συνήθιζαν νά επισκέπτονται τά 'Ιεροσόλυμα, τό "Αγιον Όρος, διάφορα άλλα μοναστήρια, καί έπαιρναν τόν τίτλο τού Χατζή65. Τή συχνή χρήση τού όρου Χατζή άπό τούς Καραμανλήδες έπισημαίνει καί ό S. Eyice σέ μελέτη του γιά τίς καραμανλίδίκες έπιγραφές τής Μικρός Ασίας66. β) Ή θυσία (kurban) ζώων, πουλερικών είναι ενα έθιμο πού παρατηρεΐται καί στούς Καραμανλήδες. Ό K. Karpat βρίσκει μεγάλες όμοιότητες ανάμεσα στά κουρμπάνια τών Γκαγκαούζων καί τών Τούρκων. Ό «Βόρειος» τής έφημ. Μακεδονία τής Θεσσαλονίκης παρατηρεί ότι «τό έθιμο αύτό εχει πανελλήνιον μορφήν καί φθάνει άπό τά άρχαιότατα χρόνια τής ζωής τού έλληνικοΰ έθνους»67. «Λαογραφικά τών Φλαβιανών (Ζιντζίντερε) Καισαρείας τής Καππαδοκίας», Μικρασιατικά Χρονικά, 14 (1971), σ. 123 Γ. Νεαπολιτάκης, «Οί Μικρασιάται καί ή ελληνική γλώσσα», περ. Άπ Όλα, έτος 9 (1918), φύλ : «Δυστυχώς όμως ή ευστροφία τής γλώσσης λείπει άπ αΰτούς καί ή γλώσσα αυτών, άν έχασε τάς πληγάς τής μαχαίρας, δέν ήδυνήθη όμως νά άποκτήση τήν λεπτότητα, ήν απαιτεί ή θεία γλώσσα». 64. Menzel, «Gagauzlar», σ. 707 Güngör, «Επιμέλεια», σ. 240 Zajaczkowski, «Gagauz», σ Güngör, «Επιμέλεια», σ Semavi Eyice, «Anadolu da Karamanlica kitabeler» ( = Καραμανλίδικες έπιγραφές στή Μικρά Ασία), Beliefen, 153 (1975), σ «Ριβαλιατά κιορέ μεζκιούρ ίτζί δελίκ διρεκλέρ ίτζερουσηνδέ (Ζινδζίδερε, 'Αγιος Γεώργιος έκκλησίασηνδα) ζεμάνι άτηκδά γιαπανί βέ γιάχοδ άδί κοκερδζινλέρ γιακαράκ κουρπάν σουναρλάριμις. Κιορουλίορκι ελ γέβμ Νοέμβρ. 3 δέ λειτουργία πασλαμακσηζήν έχαλινίν μεζκιούρ άγιος Γεώργιος Έκκλησίασή ούζερινδέ ταβούκ, χορός βέ σάϊρ χαϊβάν κεσμεσί πού άδετδέν (λερού κελμίσδιρ» [ = Λέγεται ότι, μέσα στούς δοκούς άπό σίδερο (του ί. ναού Άγ. Γεωργίου τής κοινότητας Ζινδζίδερε Καισαρείας) θυσίαζαν τά παλιά χρόνια περιστέρια, άγρια ή τά συνήθη. Όπως φαίνεται οί θυσίες πού κάνουν σήμερα οί κάτοικοι πρίν άπό τή λειτουργία καί έπάνω στό ναό τού Αγίου Γεωργίου στις 3 Νοεμβρίου, οπότε κόβουν κότες, πετεινούς καί άλλα ζώα, προέρχονται άπό αύτή τή συνήθεια], Βλ. 408

19 ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΫΖΟΙ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ γ) Οΐ Γκαγκαοϋζοι διατηρούσαν σέ πηγάδια κρέατα, παστουρμάδες, σουτζούκια, τρόφιμα κ.ά. Είχαν πηγάδια γιά σιτηρά, γιά πατάτες, γιά ρεπάνια κ.ά.68. Γνωρίζουμε ότι οί καλύτεροι κατασκευαστές παστουρμάδων, σουτζουκιών ήταν οί Καραμανλήδες. Ακόμη είναι γνωστό ότι οί Άνατολίτες άνοιξαν σπίτια, εκκλησίες, διαδρόμους, συνοικίες ολόκληρες κάτω άπό τή γη στήν Καππαδοκία, πού υδρεύονταν άπό πηγάδια. Οί ύπόγειες αυτές κατοικίες, εκτός άπό καταφύγια, χρησίμευαν κυρίως γιά άποθήκες, γιά κελάρια, όπου διατηρούσαν κρασιά, φρούτα, τυριά κ.ά.69. δ) Τά διάφορα φαγητά, τουρσιά, τό πετμέζι άπό ζαχαροκάλαμο, καρπούζι, παντζάρια κ.ά., οί διάφοροι χοροί στά πανηγύρια, γιορτές, άποκριές, γάμους είναι τά ίδια καί στούς τουρκόφωνους Μικρασιάτες70. ε) Ό K. Karpat παρατηρεί ότι οί Σλάβοι, οί Έλληνες καί οί Ρουμάνοι διατηρούν τούς όρους Boje, Θεός καί Domn ή Dumnezeu, ένώ οί Γκαγκαούζοι τό Allah. 'Υπογραμμίζουμε ότι καί οί Καραμανλήδες χρησιμοποιούσαν τό Allah1'. Εξετάζοντας τό θέμα προς τήν κατεύθυνση αυτή είναι δυνατό νά άνακαλυφθοΰν καί άλλα κοινά σημεία άνάμεσα στις δύο κοινότητες. 'Ωστόσο, καί τά όσα άναφέρθηκαν πιστεύω ότι ισχυροποιούν τήν τέταρτη θεωρία, ή όποια παραδέχεται ότι οί Γκαγκαοϋζοι είναι οί τουρκόφωνοι Μικρασιάτες, οί γνωστοί ώς Καραμανλήδες. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ Ιωάννης Κάλφογλους, Ιωάννης Πρόδρομος Μοναστηρή γιάχοδ Μονή Φλαβιανών, Κωνσταντινούπολη 1898, σ. 39 πβ. Κτενίδης, «Λαογραφικά», σ. 112 Έμμ. Τσαλίκογλου, «Λαογραφικά των Φλαβιανών (Ζιντζίντερε) Καισαρείας τής Καππαδοκίας», Μικρασιατικά Χρονικά, 14 (1971), σ. 139 Karpat, «Gagauzlarm», σ. 173 Μάνωφ, «Ποιοι είναι», σ. 394 καί 396 Zajaczkowski, «Gagavuz folkloru», σ Cebeci, «Βιβλιοκρισία», σ Μέλπω Λογοθέτη-Μερλιέ, «Οί Ελληνικές κοινότητες στή σύγχρονη Καππαδοκία», Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, 1 (1977), σ Cebeci, «Βιβλιοκρισία», σ. 529 Κτενίδης, «Λαογραφικά», σ. 117 πβ. Νέβσεχιρ Μεκτεπλερινίν, δ.π., σ. 109: «κουρού (ούζούμ) κεσμέ, πάγ ποζουμού βέ πίλ άχηρέ κιδζελί κιουνδουζλού πετμέζ βέ ρετζέλ καϊνατμαλαρή, έτλίκ κεσερέκ σουδζούκ, παστή ρμά ίμαλή μινασεπετλερί ίλέ γιαπηλάν έϊλενδζελέρ» ( = ή συγκομιδή σταφυλιών καί τό γεγονός ότι έβραζαν πετμέζι καί ρετσέλι νύχτα μέρα, επίσης οί διασκεδάσεις πού γίνονταν μέ άφορμή τήν κατασκευή σουτζουκιών καί παστουρμάδων). 71. Karpat, «Gagauzlarm», σ. 174 πβ. Ά. Ίορδάνογλου, «Καραμανλίδικες επιγραφές τής Τέρας Μονής Ζωοδόχου Πηγής Βαλουκλή Κωνσταντινουπόλεως», Βαλκανικά Σύμμεικτα, 1 (1981), σ

Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών

Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών Τομ. 5, 1984 Οι Γκαγκαούζοι και η καταγωγή τους Ιορδάνογλου Αναστάσιος 10.12681/deltiokms.215 Copyright 1984 To cite this article: Ιορδάνογλου (1984). Οι Γκαγκαούζοι

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Οι βυζαντινοί ήταν καλά πληροφορημένοι για τις γειτονικές χώρες από δικούς τους ανθρώπους. Όταν έφταναν επισκέπτες, έμποροι, μισθοφόροι ή στρατιωτικοί φυγάδες, ή ακόμα κρατικές

Διαβάστε περισσότερα

1 Στη διεθνή βιβλιογραφία εντοπίζονται ως «Γκαγκαούζοι». Μεταξύ τους, κυρίως στην

1 Στη διεθνή βιβλιογραφία εντοπίζονται ως «Γκαγκαούζοι». Μεταξύ τους, κυρίως στην ΟΙ ΓΚΑΓΚΑΒΟΥΖΗΔΕΣ 1 ΚΑΙ Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ *** Χρήστου Κοζαρίδη *** Ανατρέχοντας σε βιβλία, εγκυκλοπαίδειες και λεξικά για την ετυμολογία της λέξης «Γκαγκαβούζηδες» εντοπίσαμε την εξής φράση:

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους

4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους I. ΠΑΓΙΩΣΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗ Μ. ΑΣΙΑ 4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους (σελ. 39-40) Ο Μιχαήλ Γ ως αρματοδρόμος στα ανάκτορα του Αγίου Μάμαντα.

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους ΜΑΘΗΜΑ 30 Ο 31 Ο ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να συμπληρώσετε την πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε με συντομία την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία 3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία Εισαγωγή Και οι τρεις γεννήθηκαν τον 4ο αιώνα μ.χ., στα Βυζαντινά Χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ 1900 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ PROJECT 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΜΑΔΑΣ 1 v ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Σουμελίδου Παναγιώτα Α4 7 ο Λύκειο Καλλιθέας Μπαλικτσής Λάζαρος

Σουμελίδου Παναγιώτα Α4 7 ο Λύκειο Καλλιθέας Μπαλικτσής Λάζαρος Σουμελίδου Παναγιώτα Α4 7 ο Λύκειο Καλλιθέας Μπαλικτσής Λάζαρος ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ!!! Θα ήθελα να ευχαριστήσω εγκάρδια την οικογένειά μου για την πολύτιμη βοήθειά τους και θα ήθελα να αφιερώσω την εργασία μου

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Προοίμιο της ακμής του Βυζαντινού Κράτους. Κωνσταντίνος Χρήστος Πουρνάρας

Προοίμιο της ακμής του Βυζαντινού Κράτους. Κωνσταντίνος Χρήστος Πουρνάρας Προοίμιο της ακμής του Βυζαντινού Κράτους Κωνσταντίνος Χρήστος Πουρνάρας Βασιλεία Μιχαήλ Γ (842-867) Αισθητή πρόοδος: - στην παιδεία, - στην οικονομία, - σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες κατά των Αράβων

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο

1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο Τα όρια του βυζαντινού κράτους από τα μέσα του 7ου ως τον 9ο αιώνα. Επεξεργασία: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού. ΙΜΕ http://www.ime.gr/chronos/09/gr/gallery/main/others/o2p 2.html I. Ο ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΚΟΣΜΟΣ ΚΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-2015 Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Η αρίθμηση των ενοτήτων ακολουθεί την αρίθμηση του βιβλίου 3. Πεντηκοστή: το ξεκίνημα της Εκκλησίας. 4. Ιεροσόλυμα: Πρότυπο χριστιανικών κοινοτήτων.

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων 1 ΙΣΤΟΡΙΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Οι Βούλγαροι Οι Ονογούροι Βούλγαροι. Οι πρώτες Βουλγαρικές φυλές πρέπει να έφθασαν στην περιοχή ανάμεσα στον Καύκασο και την Αζοφική Θάλασσα στα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

186 (ΑΕΙ)-Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών (Κομοτηνή)

186 (ΑΕΙ)-Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών (Κομοτηνή) 186 (ΑΕΙ)-Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών (Κομοτηνή) ΔΠΘ-(1) -(4 έτη) http://bscc.duth.gr/ Ιστορία Το Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών είναι ένα διεπιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μακεδόνες στη Διασπορά. Οι ελληνικές παροικίες της Κεντρικής Ευρώπης Ουγγαρίας 17 ος 18 ος 19 ος αι.

Οι Μακεδόνες στη Διασπορά. Οι ελληνικές παροικίες της Κεντρικής Ευρώπης Ουγγαρίας 17 ος 18 ος 19 ος αι. Οι Μακεδόνες στη Διασπορά Οι ελληνικές παροικίες της Κεντρικής Ευρώπης Ουγγαρίας 17 ος 18 ος 19 ος αι. Η έλλειψη ασφάλειας και σταθερότητας λόγω της επέκτασης των Οθωμανών στα Βαλκάνια προκάλεσε τον 16

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ. SOU Zheleznik Stara Zagora

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ. SOU Zheleznik Stara Zagora ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ SOU Zheleznik Stara Zagora Koleda (Στο κυριλλικό αλφάβητο: коледа) είναι η σλαβική λέξη για τα Χριστούγεννα, που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα στη Βουλγαρία. Μερικοί πιστεύουν

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014 Από τα Θρακικά τ. 25 (1956) σσ. 149-158 Άρθρο του Γεώργιου Μαμέλη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ξαμίλι ή Εξαμίλιον, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης / Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Ψηφιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΑΣ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΑΣ POWER RANGERS Δήμητρα Κίμογλου Μυρτώ Κώστα Θανάσης Πάσσαρης Οδυσσέας Κοντοπούλης 1. Χάρτης τη Πόλης της Θεσσαλονίκης 2. Ο Ναός της Αχειροποίητου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Λογοτεχνία. Β Λυκείου

Νεοελληνική Λογοτεχνία. Β Λυκείου Νεοελληνική Λογοτεχνία Β Λυκείου Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896) 1896) (Νέα Αθηναϊκή Σχολή) Έλληνας πεζογράφος, ποιητής και λόγιος. Θεωρείται από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ Εργασία του μαθητή: Μαγγιώρου

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης.

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οι Άγιοι της. Ενότητα 5: Άγιοι Αρχιεπίσκοποι της Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη : Χρονολόγηση 15ος-19ος αιώνας. Γεωγραφικός εντοπισμός IΔΡΥΜA ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ. 1. Εισαγωγικά

Περίληψη : Χρονολόγηση 15ος-19ος αιώνας. Γεωγραφικός εντοπισμός IΔΡΥΜA ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ. 1. Εισαγωγικά Περίληψη : Μετά την οθωμανική κατάκτηση των δυτικών παραλίων του Εύξεινου Πόντου ο χριστιανικός πληθυσμός μειώθηκε, ενώ αντίθετα ο μουσουλμανικός αυξήθηκε. Από τα μέσα του 19ου αιώνα άρχισε σταδιακά να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία]

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ειδικές μορφωτικές εκδηλώσεις 2014 2015 www.eie.gr Νέες προσεγγίσεις στην Ιστορία του Νότου της Ρωσικής Aυτοκρατορίας, 1784-1914 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. Μοναχισμός

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. Μοναχισμός 2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου Μοναχισμός Της Μαργαρίτας Βελέντζα Γ1 2011-2012 Με τον όρο μοναχισμός στον Χριστιανισμό εννοείται το θρησκευτικό κίνημα των λαϊκών -κυρίως- που με βάση το κήρυγμα του Ιησού και την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 2ο Γυμνάσιο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Ελληνικού Εδώ κι εκεί Εγώ

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν άνδρα που τον έλεγαν Ιωσήφ. Οι γονείς της, ο Ιωακείμ και

Διαβάστε περισσότερα

Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι. Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης

Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι. Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΣΥΜΕΩΝ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗ Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης 1 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΣΥΜΕΩΝ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗ Οι Πατέρες των πρώτων αιώνων Ποιοι ονοµάζονταν

Διαβάστε περισσότερα

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τέσσερις (4) σελίδες.

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τέσσερις (4) σελίδες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2016-2017 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06/06/2017 ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: ΔΥΟ (2) ΩΡΕΣ Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρονίκιο Καππαδοκίας.

Ανδρονίκιο Καππαδοκίας. Ανδρονίκιο Καππαδοκίας. Χάρτης της Μικράς Ασίας όπου διαφαίνονται οι διάφορες περιοχές με τα Ελληνικά τους ονόματα. Ανδρονίκι. Μάλλον πρόκειται για την Αγία Τριάδα. Katpatuka.org. Το Αργαίον Όρος το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Ο Λάζαρος ήταν στενός φίλος του Χριστού. Κατοικούσε στη Βηθανία, 3 χλμ. περίπου ανατολικά της Ιερουσαλήμ και οι αδελφές του Μάρθα και Μαρία φιλοξένησαν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Η Θράκη, η Μικρά Ασία και ο Πόντος, ακµαία ελληνικά κέντρα (σελ )

Κεφάλαιο 5. Η Θράκη, η Μικρά Ασία και ο Πόντος, ακµαία ελληνικά κέντρα (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης 4 η Ενότητα «Η Ελλάδα στον 19 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 5 Η Θράκη, η Μικρά Ασία και ο Πόντος, ακµαία ελληνικά κέντρα (σελ. 166 169) Με το πρωτόκολλο που υπέγραψαν στο Λονδίνο οι Μεγάλες υνάµεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ 3 ΙΕΡΑΡΧΕΣ: Βασίλειος

ΟΙ 3 ΙΕΡΑΡΧΕΣ: Βασίλειος ΟΙ 3 ΙΕΡΑΡΧΕΣ: Βασίλειος ο Μέγας Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός Ιωάννης ο Χρυσόστομος Ποιοί ήταν; Πού έζησαν; Τί έκαναν; Δρ. Χρυσόστομος Παπασπύρου 30 Ιανουαρίου 2015 Βασίλειος ο Μέγας (330-379) Ο Βασίλειος ο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι είναι οι συγγραφείς;

Ποιοι είναι οι συγγραφείς; Ποιοι είναι οι συγγραφείς; Η Άλκη Ζέη γεννήθηκε στην Αθήνα και πέρασε τα πρώτα παιδικά της χρόνια στη Σάμο. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Αθηνών, στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και σεναριογραφία στο Κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 2. Το νοημα και η εξελιξη της χριστιανικης Λατρειας

Μαθημα 2. Το νοημα και η εξελιξη της χριστιανικης Λατρειας Μαθημα 2. Το νοημα και η εξελιξη της χριστιανικης Λατρειας ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τον ορισμό της «λατρείας» και να εξηγούν το νόημα και το θεμέλιό της. 2. Εξηγούν τα χαρακτηριστικά της ορθόδοξης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΑΣ ΑΝΑΓΥΙΑ. Χριστιάνα Γεωργίου Γ'1 - Δημοτικό Σχολείο Ανάγυιας Πηγή Κοινοτικό Συμβούλιο Ανάγυιας

Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΑΣ ΑΝΑΓΥΙΑ. Χριστιάνα Γεωργίου Γ'1 - Δημοτικό Σχολείο Ανάγυιας Πηγή Κοινοτικό Συμβούλιο Ανάγυιας Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΑΣ ΑΝΑΓΥΙΑ Χριστιάνα Γεωργίου Γ'1 - Δημοτικό Σχολείο Ανάγυιας 2015-2016 1 Πηγή Κοινοτικό Συμβούλιο Ανάγυιας Γεωγραφική Θέση και Ονομασία Η κοινότητα βρίσκεται σε πεδινή περιοχή και περιβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ ***

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ *** ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ *** ΚΑΡΠΑΘΟΣ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 20 4 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior)

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Να ξεκινάς πάντα απο το κείμενο μέσα στο οποίο βρίσκεται η ιστορία (coursebook), το λεξιλόγιο και η γραμματική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΥΡΙ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΝΤΡΕΑ ΠΙΕΡΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ

ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΥΡΙ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΝΤΡΕΑ ΠΙΕΡΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΥΡΙ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΝΤΡΕΑ ΠΙΕΡΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΑΝΤΡΕΑΣ Το Μοναστήρι του Αποστόλου Αντρέα.Το μοναστήρι του Αποστόλου Αντρέα είναι κτισμένο στο ομώνυμο ακρωτήρι της Κύπρου που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία

13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία 13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία 1. Αντιστοιχίστε τα πρόσωπα με τις ιδιότητές τους: Ιουστινιανός Θεοδώρα Τριβωνιανός Καππαδόκης Ανθέμιος Ισίδωρος Βελισάριος Ναρσής Στρατηγός

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ:

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: Η ΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ: Η Αικατερίνη είχε κάλλος και ομορφιά ασύγκριτη. Η μητέρα της και οι συγγενείς της την πίεζαν συνεχώς να παντρευτεί, για να μην φύγουν από τα χέρια τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα