ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΙΟΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ LASER

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΙΟΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ LASER"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ NATIONAL & KAPODISTRIAN UNIVERSITY OF ATHENS ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΙΟΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ LASER SAFETY AND QUALITY CONTROL IN MEDICAL LASER ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ LASER ΑΘΗΝΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1998

2 ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΙΟΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ LASER ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ LASER" Eφηρμοσμένο Σεμινάριο Laser στην Ιατρική Εξοικείωση με συστήματα ιατρικών Laser, την πρακτική λειτουργία και την κλινική εφαρμογή τους ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΕΠΕΤ ΙΙ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Υπεύθυνος Επιστημονικού Εργου Μ. ΛΥΡΑ-ΓΕΩΡΓΟΣΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΑΚΤΙΝΟΦΥΣΙΚΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Συγγραφική εργασία και συμπεράσματα συμμετεχόντων Φυσικών: ANΤΩΝΑΚΟΣ Ι. ΚΑΤΣΑΡΗ Α. ΚΗΠΟΥΡΟΣ Π. ΛΥΚΟΚΑ Ε. ΜΑΝΔΑΛΟΥ Α. ΜΠΡΑΜΗΣ Γ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Θ. ΣΕΦΕΡΛΗΣ Σ. ΤΣΙΑΚΑΛΟΣ Μ. Επιστημονική Επίβλεψη: Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου 1

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τίτλος Περιεχόμενα ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ - ΕΠΕΤ ΙΙ- ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Διάταξη Laser 1.2 Παραγωγή της δέσμης Laser 1.3 Iδιότητες της δέσμης του Laser 1.4 Παράμετροι της δέσμης του Laser 1.5 Eίδη Laser 1.6 Ta Laser στην Ιατρική Αλληλεπίδραση Laser Iστού Τύποι Ιατρικών Laser Χειρουργική με Laser 1.7 Ταξινόμηση συκευών Laser ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΔΟΣΙΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή 2.1 Μέθοδοι της In VIVO Δοσιμετρίας των Laser 2.2 Τεχνικές της "In VIVO" Δοσιμετρίας 2.3 Δοσιμετρίας του Φωτοευαισθητοποιητή 2.4 Συμπεράσματα και Μελλοντικές κατευθύνσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΟ ΤΑ LASER Εισαγωγή 3.1 Η επίδραση της υπεριώδης ακτινοβολίας στο δέρμα. 3.2 Επίδραση των Laser στον οφθαλμό. 3.3 Όρια έκθεσης Έκθεση από Συνεχή Laser Έκθεση από Παλμικά Laser 3.3 Μέγιστα Επιτρεπόμενα Όρια Έκθεσης 3.4 Κίνδυνοι που σχετίζονται με τα Laser εκτός της δέσμης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΟΦΘΑΛΜΟΥ ΑΠΟ ΤΑ LASER Εισαγωγή 4.1 Βιολογικά Αποτελέσματα της Δράσης των Laser 4.2 Βλάβες και Κίνδυνοι Κίνδυνοι στον Αμφιβληστροειδή Κίνδυνοι στον Κερατοειδή 4.3 Διαγνωστικά Laser 4.4 Γενική Πολιτική 4.5 Παράγοντες που πρέπει να προσεχθούν 4.6 Επιλογή της προστασίας του Οφθαλμού 4.7 Περιορισμοί της προστασίας του Οφθαλμού Βλάβες από Laser 2

4 KΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΟΦΘΑΛΜΟΥ ΑΠΟ ΤΑ LASER 5.1 Aνάλυση Κινδύνου και Προστασίας Οφθαλμού 5.2 Έλεγχος Γυαλιών Laser 5.3 Xρησιμοποίηση ή μη της Προστασίας του Οφθαλμού 5.4 Κατάλογος για την Επιλογή Προστατευτικών Οφθαλμού ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 EXCIMER LASER 6.1 To ExciMed UV299LA 6.2Περιγραφή του Συστήματος Aσφάλεια Ποιοτικός Έλεγχος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ LASER (LASER TRAINING) 7.1 Υπεύθυνος Ασφαλείας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΤΑ LASER Εισαγωγή 8.1 Προειδοποιητικές Πινακίδες 8.2 Χρήση από μη Εξειδικευμένο Προσωπικό 8.3 Εκπομπη σε Ελεγχόμενη Περιοχή 8.4 Προειδοποιητικό Σύστημα Λειτουργίας Laser/ Xρήση Interlock 8.5 Μηχανικά Μέτρα Ελεγχου/Βασικός Διακόπτης Λειτουργιας 8.6 Διακοπή Ηλεκτικής Τροφοδοσίας 8.7 Mεταφορά Δέσμης Laser με Οπτικές Ίνες 8.8 Διαδικασίες Ευθυγράμμισης 8.9 Εξοπλισμός και Προστασία ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ 3

5 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ - ΕΠΕΤ ΙΙ- ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ο όρος LASER είναι το ακρονύμιο της πρότασης Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, που σημαίνει Ενίσχυση του Φωτός από Εξαναγκασμένη Εκπομπή Ακτινοβολίας. Ο Albert Einstein το 1917 εισήγαγε τη βασική θεωρία «Εξαναγκασμένη Εκπομπή Ακτινοβολίας» που εφαρμόστηκε αργότερα για την κατασκευή της συσκευής παραγωγής Laser. To 1960, o Theodore Maiman δημιούργησε την πρώτη δέσμη laser, το Laser Ρουβιδίου (Ruby Laser). H λειτουργία του Laser στηρίζεται στο φαινόμενο της «Εξαναγκασμένης Εκπομπής Ακτινοβολίας», δηλαδή όταν ένα άτομο που βρίσκεται σε κατάσταση διέγερσης δεχθεί ένα φωτόνιο με την ίδια ενέργεια με αυτή που απορροφήθηκε για να γίνει η διέγερση, τότε δύο πανομοιότυπα φωτόνια θα αφήσουν το ατομικό σύστημα. Τα φωτόνια αυτά έχουν ισοδύναμη ενέργεια και συχνότητα και ταξιδεύουν στην ίδια κατεύθυνση έχοντας την ίδια χωρική και χρονική φάση μεταξύ τους. 1.1 Διάταξη Laser Μια διάταξη Laser αποτελείται από τρία στοιχεία: (i) Το ενεργό υλικό που μπορεί να είναι: Στερεό (Ruby, Nd: YAG, Nd: Glass) Υγρό (Dye Laser) Αέριο (CO 2, He-Ne Laser) Ημιαγωγός (GaAs, GaAlAs) (ii) Το αντλητικό σύστημα, δηλαδή ο μηχανισμός διέγερσης, που μπορεί να είναι: Οπτικός (Laser Στερεάς και Υγρής Κατάστασης) Ηλεκτρικός (Laser Αερίου και Ημιαγωγών) Χημικός (i) Ένα κατάλληλο οπτικό αντηχείο (καθρέπτες αντανάκλασης). 4

6 Σχήμα 1. Διάταξη laser. 1.2 Παραγωγή της δέσμης Laser Tα περισσότερα από τα άτομα του ενεργού υλικού πρέπει να βρίσκονται σε διεγερμένη κατάσταση. Για να διατηρηθεί η κατάσταση αυτή χρησιμοποιείται το αντλητικό σύστημα. Το ενεργό υλικό είναι τοποθετημένο ανάμεσα σε δυο κάτοπτρα μεγάλης αντανακλαστικότητας. Τα άτομα που βρίσκονται σε διεγερμένη κατάσταση, εκπέμπουν φωτόνια σε κάθε κατεύθυνση. Τα φωτόνια προκαλούν την εκπομπή καινούργιων φωτονίων με το να προσπίπτουν σε διεγερμένα άτομα. Έτσι δημιουργούνται ζευγάρια από φωτόνια της ίδιας ενέργειας, που ταξιδεύουν παράλληλα και στην ίδια συχνότητα ανάμεσα στους δύο καθρέπτες. Αυτό συντελεί στη δημιουργία ενός επίπεδου ηλεκτρομαγνητικού κύματος που εξέρχεται από τη διάταξη ως δέσμη Laser, καθώς ο ένας από τους δύο καθρέπτες είναι μερικής αντανακλαστικότητας. 1.3 Ιδιότητες της δέσμης του Laser: Mονοχρωματικότητα Η δέσμη φωτός που παράγεται από το Laser είναι ενός μήκους κύματος (χρώματος). Κατευθυντικότητα Η δέσμη του Laser είναι παράλληλη και δεν αποκλίνει. Συμφωνία Το φως του Laser είναι σύμφωνο, δηλαδή όλα τα κύματα του φωτός παράγονται σε φάση μεταξύ τους. Λαμπρότητα 5

7 Λαμπρότητα μιας δεδομένης πηγής ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων είναι η ισχύ που εκπέμπει αυτή ανά μονάδα επιφάνειας και μονάδα στερεάς γωνίας. 1.4 Παράμετροι της δέσμης του Laser: Πυκνότητα Iσχύος Ισχύς είναι η μέτρηση του ρυθμού χορήγησης ενέργειας (Watts). Η οπτική ισχύς μιας φωτεινής πηγής εξαρτάται από τον αριθμό φωτονίων που εκπέμπει η πηγή ανά δευτερόλεπτο (photons/sec). Η πυκνότητα ισχύος εκφράζεται σε Watts/cm 2 στο σημείο εστίασης και εξαρτάται από το μέγεθος της κηλίδας του laser. Πυκνότητα Eνέργειας Συνδυάζει την έννοια της Πυκνότητας Ισχύος (Watts/cm 2 ) και της δοσολογίας (sec) και εκφράζεται σε Joules/cm 2. Ρυθμός (Mode) Ο ρυθμός είναι η κατανομή της ισχύος στο σημείο ακτινοβόλησης. Ο πιο βασικός ρυθμός, ο ΤΕΜοο, δείχνει την κατανομή της ισχύος πάνω στη κηλίδα του laser και έχει την περισσότερη ισχύ συγκεντρωμένη στο κέντρο της κηλίδας. 1.5 Είδη Laser: Laser Συνεχούς Εκπομπής Όταν η ισχύς εξόδου ενός Laser παραμένει σταθερή γιά μεγάλη χρονική περίοδο. Παλμικό Laser Συνεχούς Εκπομπής Ένα Laser Συνεχούς Εκπομπής μπορεί να δώσει την εντύπωση Παλμικού Laser με την χρήση ενός μηχανικού κλείστρου. Παλμικό Laser Είναι το Laser το οποίο εκπέμπει παλμούς υψηλής ισχύος που συχνά υπερβαίνουν ισχύ μερικών Kilowatts. Q-Switched Laser Είναι ένα Laser όπου η ενέργεια εισόδου αποθηκεύεται μέσα στο ενεργό υλικό του laser. O παλμός του Q-Switched Laser προέρχεται από ένα ισχυρά ενεργοποιημένο υλικό Laser και έτσι η δέσμη εκπέμπεται πολύ γρήγορα και με πολύ υψηλά επίπεδα ενέργειας. 6

8 1.6 Tα Laser στην Ιατρική Το 1961 ήταν η πρώτη φορά που το Laser χρησιμοποιήθηκε στην ιατρική για τη θεραπεία αποχρωματισμού του δέρματος και της αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς. Το Laser είναι αποτελεσματικό ιατρικό εργαλείο για δύο βασικούς λόγους: Η θερμότητα που παράγει μπορεί να χρησιμοποιηθεί ευρέως στην ιατρική. Η θερμότητα εκπέμπεται με ακρίβεια και σε λεπτές καθορισμένες δέσμες. Σήμερα η τεχνολογία των Laser χρησιμοποιείται σε πολλά ιατρικά πεδία, όπως στη γενική χειρουργική, στην μικροχειρουργική, στην οφθαλμολογία, στην ωτορινολαρυγγολογία, στην οδοντιατρική, στην πλαστική και αισθητική χειρουργική Αλληλεπίδραση Laser Ιστού Η αλληλεπίδραση του φωτός του Laser με τους βιολογικούς ιστούς γίνεται με τους παρακάτω τρόπους: Ανάκλαση Όπου η δέσμη του Laser ανακλάται από την επιφάνεια του ιστού χωρίς να έχει επίδραση πάνω του. Μετάδοση Όπου η δέσμη του Laser διέρχεται διαμέσου του ιστού χωρίς ή με ελάχιστη επίδραση επ αυτού. Σκέδαση Όπου η δέσμη του Laser σκεδάζεται από τον ιστό και απορροφάται από μεγάλη επιφάνεια. Απορρόφηση Όπου η δέσμη του Laser απορροφάται από έναν μικρό όγκο του ιστού και η επίδραση περιορίζεται μέσα σε αυτόν τον όγκο. Κατά τη διάρκεια της αλληλεπίδρασης της δέσμης του laser με τους ιστούς δημιουργούνται φωτοφυσικές διεργασίες που μπορούν να διαχωριστούν σε τρεις κατηγορίες: 7

9 Θερμική αλληλεπίδραση Η οπτική ακτινοβολία μετατρέπεται σε θερμότητα και ανάλογα με την θερμοκρασία επιτυγχάνεται διαδοχικά πηκτική νέκρωση, εξάχνωση ή απανθράκωση του ιστού. Φωτοχημική αλληλεπίδραση Δημιουργούνται μη θερμικές αλληλεπιδράσεις; φωτοδιαμόρφωση των ιστών με Laser χαμηλής ισχύος και φωτοευαισθητοποιήση με φωτοδυναμικές θεραπείες. Ηλεκτομηχανική αλληλεπίδραση Δημιουργούνται μη θερμικές αλληλεπιδράσεις, φωτοαποσύνθεση της δομής του υλικού Τύποι Ιατρικών Laser: Laser Διοξειδίου του Άνθρακα (CO 2 Laser) To CO 2 Laser είναι το πρώτο που χρησιμοποιήθηκε στη χειρουργική. Έχει μήκος κύματος nm, στην περιοχή του μέσου υπέρυθρου. Η απορρόφησή του είναι ανεξάρτητη από το χρώμα των ιστών. Μια από τις πολύ σημαντικές ιδιότητές του είναι η απορρόφησή του από το νερό, αν σκεφτεί κανείς ότι ο ανθρώπινος ιστός έχει περιεκτικότητα σε νερό μεγαλύτερη από το 80%. Ένα από τα μειονεκτήματά του είναι ότι για τη μεταφορά της δέσμης απαιτείται ένας αρθρωτός βραχίονας αφού ο τρόπος μετάδοσης γίνεται με καθρέπτες. Βασικά πλεονεκτήματα είναι η αιμοστατική του δράση, η ακρίβεια της δέσμης και η ταχεία επούλωση. Laser Νεοδυμίου (Nd: YAG Laser) Το Nd: YAG είναι ένας στερεός κρύσταλλος που διεγείρεται για να εκπέμπει στο κοντινό υπέρυθρο, με μήκος κύματος 1064 nm. Μόνο το 50% της ισχύος απορροφάται από τον ιστό, ανεξαρτήτως χρώματος. Είναι το Laser με τις καλύτερες δυνατότητες φωτοπηξίας, διαδίδεται μέσω οπτικών ινών και έχει ισχύ από 60 μέχρι 100 Watts. Βασικά μειονεκτήματά του είναι η δυσκολία εκτίμησης του βάθους της βλάβης και ο κίνδυνος διάτρησης του εντέρου. Laser Ιόντων Αργού (Argon Ion Laser) To Laser Αργού παράγει ένα ορατό Κυανό-Πράσινο φως με μήκος κύματος 488 και 514 nm. Μόνο το 45% της ισχύος απορροφάται από τον ιστό και η δέσμη απορροφάται εύκολα από τις χρωστικές των ιστών. Η δέσμη του 8

10 διαπερνά την επιδερμίδα χωρίς σημαντική απορρόφηση. Δύο από τα κυριότερα μειονεκτήματά του είναι η χαμηλή ισχύς και ότι το αίμα που προέρχεται από τα αιμορραγούντα αγγεία απορροφά την ενέργεια της δέσμης. Laser Χρωστικής (DYE Laser) Μια κατάλληλη οργανική χρωστική ακτινοβολείται από μια ισχυρή φωτεινή πηγή, που συνήθως είναι η δέσμη ενός Laser Αργού, οπότε παράγει φως διάφορων μηκών κύματος. Το χρώμα του Laser μπορεί να καθορίζεται μεταβάλλοντας το είδος της χρωστικής και τα ρυθμιζόμενα στοιχεία στο εσωτερικό του Laser. Χρησιμοποιείται κυρίως σε περιπτώσεις όπου τα χαρακτηριστικά επιλεκτικής απορρόφησης από τον ιστό προϋποθέτουν την εφαρμογή ορισμένων μηκών κύματος Laser. Laser Διηγερμένων Διμερών (Εxcimer Laser) Η έκφραση «Διηγερμένο Διμερές» αναφέρεται σε ένα μόριο που είναι σχετικά σταθερό όταν διεγείρεται, αλλά όταν χάνει ενέργεια εκπέμποντας ένα φωτόνιο, διασπάται στα συστατικά του μέρη. Το Laser Διηγερμένων Διμερών εκπέμπει στο υπεριώδες φάσμα και παράγει παλμούς περίπου 0.1 Joules και χρονικής διάρκειας 20 nsec. Υπάρχουν πάνω από 12 διαφορετικά είδη Excimer Laser, αλλά αυτό που έφερε μεγάλη επανάσταση στην οφθαλμολογία είναι το Αrgon Fluoride Excimer Laser. Διοδικά Laser (DIODE Laser) Τα πιο γνωστά Διοδικά Laser ή Laser Ημιαγωγών είναι το GaAs (Galium Arsenide) και το GaAlAs (Gallium-Aluminum Arsenide). Χρησιμοποιούνταν βασικά στην οφθαλμολογία, και στην δερματολογία και στην ορθοπεδική σαν laser χαμηλής ισχύος. Σήμερα η κατασκευή Διοδικών Laser με ισχύ μέχρι και 25 Watts, διεύρυνε τη χρήση τους Χειρουργική με Laser Η χειρουργική με Laser μπορεί να εξασφαλίσει άριστα αποτελέσματα, αρκεί να τηρούνται όλες η προϋπουθέσεις για τη σωστή και ασφαλή λειτουργία του laser για κάθε είδος επέμβασης. Ορισμένα από τα πλεονεκτήματα της χειρουργικής με laser είναι: 9

11 Στεγνά χειρουργικά πεδία. Δυνατότητα μετάδοσης διαμέσου οπτικών ινών. Ελαττωμένος μετεγχειρητικός πόνος. Ενδεχόμενη ελάττωση διασποράς καρκινικών κυττάρων. Στειρότητα λόγω της μη επαφής με μηχανικά όργανα. Ακριβές χειρουργικό εργαλείο. 1.7 Ταξινόμηση συσκευών Laser: ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ι Ανήκουν τα Laser που εκπέμπουν ακτινοβολία ισχύος μέχρι 0.4 μw σε συνεχή εκπομπή. Θεωρούνται ακίνδυνα και δεν λαμβάνονται μέτρα προφύλαξης. ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΙΙ Ανήκουν τα Laser χαμηλής ισχύος με ορατό μήκος κύματος και ισχύ μεγαλύτερη από 0.4 μw αλλά μικρότερη από1 mw. ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΙΙΙ Α Ανήκουν τα Laser μέσης ισχύος με μεγάλη διάμετρο της δέσμης και πυκνότητα ισχύος μέχρι 2.5 mw/cm 2. Συνήθως δεν χρησιμοποιούνται σε ιατρικές εφαρμογές. ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΙΙΙ Β Ανήκουν τα Laser Συνεχούς Εκπομπής με ισχύ από 1 εώς 500 mw. Χρησιμοποιούνται στην οφθαλμολογία, στη δερματολογία και σαν laser χαμηλής ισχύος. ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΙV Ανήκουν τα Laser υψηλής ισχύος όπου σε συνεχή εκπομπή έχουν ισχύ μεγαλύτερη από 500 mw. Οι πρώτοι κανόνες ασφαλείας των Laser θεσπίστηκαν το 1980 από το ΑNSI στον οδηγό Ζ Safe Use of Lasers. Σύμφωνα με το αναθεωρημένο ΑΝSI και το BSI, όλα τα laser χωρίζονται στις παραπάνω τέσσερις κατηγορίες. Οι κυριότεροι κανόνες ασφαλείας αφορούν την κατηγορία ΙV και μερικοί την κατηγορία ΙΙΙ Β. 10

12 2. ΔΟΣΙΜΕΤΡΙΑ ΤΩΝ LASER Εισαγωγή Η ανάγκη μελέτης της "in vivo" δοσιμετρίας φωτός προέκυψε κατα την ανάπτυξη της μεθόδου της φωτοδυναμικής θεραπείας νεοπλασματικών νόσων (photodynamic therapy (P.D.T).). Στη μέθοδο αυτή χορηγούμε ενδοφλεβίως μια φωτοευαίσθητοποιό ουσία η οποία με την πάροδο 48 εώς 72 ωρών εμφανίζει εκλεκτικά υψηλότερη συγκέντρωση στους νεοπλασματικούς ιστούς με αποτέλεσμα, όταν διεγερθεί από μια δέσμη laser στην περιοχή του ερυθρού και κοντινού υπερύθρου να πυροδοτηθεί μια κυταρροτοξική αντίδραση που θα επιφέρει την καταστροφή του νεοπλασματικού ιστού. Στην προσπάθεια ανεύρεσης κατάλληλης επιστημονικής θεώρησης για το νέο αυτό αντικείμενο εφαρμογής απεδείχθει ότι, αν και το φώς πρωτογενώς αποτελεί ένα κυματικό φαινόμενο, η θεωρία μεταφοράς του φωτός αποτελεί την πλέον εύχρηστη και επαρκή θεώρηση για την οπτική των ιστών. Κατα την θεωρία αυτή, το φώς αντιμετωπίζεται ως σωμάτια μηδενικής μάζας που κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και δύνανται να υποστούν απορρόφηση ή σκέδαση. Η απορρόφηση περιγράφεται από έναν μακροσκοπικό συντελεστή απορρόφησης μ α (m -1 ). H σκέδαση απο τον αντίστοιχο συντελεστή σκέδασης μ s (m -1 ), και την συνάρτηση σκεδάσεως που συχνά προσεγγίζεται από τον παράγοντα g που αποτελεί το μέσο συνημίτονο της γωνίας σκεδάσεως. Οι πιθανότητες απορρόφησης και σκέδασης θεωρούνται αθροιστικές ενώ οι διαδοχικές σκεδάσεις ανεξάρτητες. Ένας ακόμη απαραίτητος παράγοντας για την ποσοτικοποίηση των φαινομένων που υπησέρχονται στην διάδοση του φωτός, και συνεπώς καθορίζουν την μετάδοση ενέργειας, είναι ο δείκτης διάθλασης του ιστού n. Οι άνωθι παράγοντες θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τον υπολογισμό ενός μεγέθους ενδεικτικού του επαγόμενου απο μια "ποσότητα" φωτός Laser βιολογικού αποτελέσματος. Πρέπει να σημειωθεί ότι το ευρέως χρησιμοποιούμενο για τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες μέγεθος απορροφούμενη δόση, D (Gy = J/kg), ή ο ρυθμός αυτής, δεν ενδείκνυται να υϊοθετηθεί στην δοσιμετρία Laser καθώς το επαγόμενο βιολογικό αποτέλεσμα εξαρτάται όχι μόνον απο την ενέργεια και την πυκνότητα οπτικής ενέργειας του Laser, το μέγεθος του πεδίου εφαρμογής και την διάρκεια της εφαρμογής αλλά, και απο την 11

13 κατά περίπτωση ύπαρξη, συγκέντρωση και κατανομή εντός του ιστού κάποιας χρωστικής ή εν γένει φωτοευαίσθητης ουσίας. Στην Laser δοσιμετρία γίνεται χρήση προτύπων ραδιομετρικών ποσοτήτων οι κυριότερες των οποίων ορίζονται ως εξής (ISO 31/6 1980): Η ακτινοβολούμενη ισχύς [P(W)] Oρίζεται ως η ισχύς που εκπέμπεται, μεταφέρεται ή προσλαμβάνεται υπο μορφή ακτινοβολίας. Ο ρυθμός ροής ακτινοβολούμενης ενέργειας [ψ (Wm -2 )] Σε δεδομένο σημείο του χώρου ορίζεται ως η ακτινοβολούμενη ενεργειακή ροή που προσπίπτει σε μια σφαίρα διαιρούμενη με την επιφάνεια διατομής της σφαίρας αυτής. Η ακτινοβολούμενη ένταση [I (Wsr -1 )] Σε δεδομένη κατεύθυνση απο την πηγή ορίζεται ως η ακτινοβολούμενη ενεργειακή ροή που εκπέμπεται απο την πηγή, ή στοιχείο αυτής, εντός στοιχείου στερεάς γωνίας που περικλείει την δεδομένη κατεύθυνση, διαιρούμενη με το στοιχείο αυτό της στερεάς γωνίας. Η ακτινοβολία [L (Wsr -1 m -2 )] Σε σημείο επιφάνειας και σε δεδομένη κατεύθυνση ορίζεται ως ακτινοβολούμενη ένταση στοιχείου της επιφάνειας διαιρούμενη με το εμβαδόν του ορθογωνίου που προκύπτει απο την προβολή του εν λόγω στοιχείου σε επίπεδο κάθετο προς την δεδομένη κατεύθυνση. Η ακτινοβόληση [E (Wm -2 )] σημείου επιφάνειας Ορίζεται ως η ροή ακτινοβολούμενης ενέργειας που προσπίπτει επι στοιχείου της επιφάνειας διαιρούμενη με το εμβαδόν του στοιχείου αυτού. 2.1 Μέθοδοι της In VIVO Δοσιμετρίας των Laser Πρακτικά, υπάρχουν δύο μέθοδοι διεξαγωγής "in vivo" δοσιμετρίας. Η πρώτη συνίσταται σε υπολογισμό της κατανομής του φωτός εντός του ιστού με χρήση των οπτικών χαρακτηριστικών του ιστού και καταλλήλου μαθηματικού μοντέλου. Οι τιμές των οπτικών χαρακτηριστικών του ιστού (μ α, μ s,,g) μπορούν να υπολογιστούν πειραματικά (συνήθως με χρήση δύο σφαιρών ολοκλήρωσης προ και μετά δείγματος ιστού με σκοπό τον υπολογισμό του παράγοντα σκέδασης και διέλευσης), να υιοθετηθούν απο την βιβλιογραφία ή να υπολογιστούν με την 12

14 βοήθεια ενός κώδικα προσομοίωσης Monte Carlo. Σε κάθε περίπτωση πάντως πρέπει να να ληφθούν υπόψη τα εξής σημεία : Οι βιολογικοί ιστοί δεν είναι ομοιογενείς και μπορεί να εμφανίζουν και ανισοτροπία (π.χ. το κολλαγόνο). Στην πράξη η γίνεται η υπόθεση της ομοιομορφίας και ισοτροπίας του ιστού λαμβάνοντας όμως υπόψη την πιθανή ανισοτροπία της διαδικασίας της σκέδασης. Πολλά πειραματικά δεδομένα οπτικών χαρακτηριστικών αναφέρονται σε " in vivo" μετρήσεις λεπτών τμημάτων ιστού. Τα οπτικά χαρακτηριστικά του ιστού σε συνθήκες " in vivo" μπορεί να διαφέρουν σημαντικά. Η δεύτερη μέθοδος δοσιμετρίας συνίσταται σε απευθείας μέτρηση των ραδιομετρικών μεγεθών που προαναφέρθηκαν, και συνεπώς πειραματικό προσδιορισμό της κατανομής του φωτός εντός του ιστού. Οι μετρήσεις διεξάγονται επεμβατικά με εισαγωγή ενός κατάλληλου καθετήρα, ή μη επεμβατικά, εάν ο ανιχνευτής δύναται να τοποθετηθεί επί της επιφάνειας του ιστού. 2.2 Τεχνικές της "In VIVO" Δοσιμετρίας Γενικά, οι πειραματικές τεχνικές που χρησιμοποιούνται συνηθέστερα είναι οι εξής : Μέτρηση της ακτινοβολίας και του ρυθμού ροής ακτινοβολούμενης ενέργειας με τη χρήση οπτικών ινών. Εάν οι διαστάσεις των οπτικών ινών είναι μικρές ώστε να μην προκαλούν βλάβη του ιστού και να μην διαταράσσουν το πεδίο φωτός, μπορούν, αθροίζοντας μετρήσεις σε διάφορες διευθύνσεις, να δώσουν μετρήσεις της ροής ακτινοβολούμενης ενέργειας. Στην πράξη απαιτείται διόρθωση για την γωνιακή απόκριση. Η μέτρηση διεξάγεται με επίπεδη φωτοδίοδο ή φωτοπολλαπλασιαστή και κατάλληλη ηλεκτρονική διάταξη ανάγνωσης. Μέτρηση του ρυθμού ροής ακτινοβολούμενης ενέργειας με χρήση ισοτροπικού καθετήρα. Ο ισοτροπικός καθετήρας αποτελείται από μικρών διαστάσεων οπτική ίνα προσαρμοσμένη σε μια επίσης μικρών διαστάσεων σφαίρα από υλικό που εμφανίζει υψηλή ικανότητα σκέδασης του φωτός. Η αρχή της τεχνικής στηρίζεται στο γεγονός της επαρκούς σκέδασης του 13

15 Μέτρηση της ροής ακτινοβολούμενης ενέργειας με χρήση σφαίρας φθορισμού. Εναλλακτική της προηγούμενης μεθόδου είναι η χρήση σφαίρας φθορισμού αντί σκέδασης. Μειονέκτημα πάντως αποτελεί η μικρότερη σχετικά ευαισθησία καθώς και ο περιορισμός της μεθόδου σε ενέργειες που συμπίπτουν με το φάσμα διέγερσης του φθορίζοντος υλικού. Μέτρηση της ροής ακτινοβολούμενης ενέργειας με χρήση επίπεδου φωτοδιοδικού ανιχνευτή. Η μέθοδος αυτή αν και απλή όσον αφορά την φιλοσοφία της πάσχει λόγω της μη ακριβούς βαθμονόμησης των ανιχνευτών. Η βαθμονόμηση γίνεται με χρήση κάθετης ή ισότροπης διάχυτης δέσμης ενώ στην πράξη υπάρχει μια σημαντική συνιστώσα σκέδασης που καθιστά δύσκολή την επιλογή σταθερού λόγου ανάγνωσης πραγματικής ροής. Χημική ακτινομετρία. Μέθοδος που βασίζεται στο ποσοστό μετασχηματισμού διαλύματος χρωστικής ως ένδειξη της οπτικής ενέργειας που απορροφήθηκε. Μέθοδος ακριβής αλλά και ευαίσθητη και χρονοβόρα που δεν χρησιμοποιείται στην ρουτίνα. 2.3 Δοσιμετρίας του Φωτοευαισθητοποιητή Η δοσιμετρία του φωτοευαισθητοποιητή αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της Laser δοσιμετρίας στην φωτοδυναμική θεραπεία καθώς, εάν η κατανομή του χορηγούμενου φωτοευαισθητοποιητή σε διάφορους ιστούς (ακόμα και αν αποτελούν ιστούς στόχους) διαφέρει για την ίδια χορηγούμενη δόση, θα διαφέρει και το βιολογικό αποτέλεσμα για την ίδια δόση φωτός. Πρακτικά η δοσιμετρία του φωτοευαισθητοποιητή γίνεται με μη επεμβατικές μεθόδους όπως μέτρηση του φάσματος φθορισμού του φωτοευαισθητοποιητή ή μετρήσεις ανάκλασης. Τα αποτελέσματα όμως δεν 14

16 έχουν την απαιτούμενη ακρίβεια ιδιαίτερα σε περιπτώσεις πολύπλοκης φαρμακοκινητικής. 2.4 Συμπεράσματα και Μελλοντικές κατευθύνσεις Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα δεδομένα στον τομέα της Laser δοσιμετρίας τα κυρίαρχα φαινόμενα της οπτικής των ιστών που καθορίζουν την "in vivo" κατανομή φωτός είναι τα εξής : Για τους περισσότερους ιστούς και όργανα, η απορρόφηση του ορατού (και ιδιαίτερα ερυθρού) φωτός είναι μικρή σχετικά με τη σκέδαση. Η σκέδαση του φωτός εμφανίζεται κυρίως κατά την διεύθυνση διάδοσης. Το φώς απορροφάται από το αίμα ("in vivo"). Η τιμή του δείκτη διάθλασης (~1,4 για τους ιστούς των θηλαστικών) επιβάλει προσοχή στις περιπτώσεις φωτοδοσιμετρίας διεπιφανειών. Σε γενικές γραμμές, η διεξαγωγή απολύτων μετρήσεων ενεργειακής ροής είναι εφικτή με ακρίβεια της τάξης του %. Οι οπτικές ιδιότητες του ιδίου φυσιολογικού ιστού μπορεί να διαφέρουν μεταξύ των ασθενών. Οι κακοήθεις όγκοι της ίδιας ιστικής προέλευσης μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικές οπτικές ιδιότητες ακόμη και για τον ίδιο ασθενή. Πιθανές εξάλλου είναι και οι επαγόμενες από την θεραπεία μεταβολές των οπτικών ιδιοτήτων. Η σκεδαζόμενη συνιστώσα συνεισφέρει σημαντικά στην δόση φωτός. Καθώς λοιπόν τα περιθώρια βελτίωσης των πρωτοκόλλων θεραπείας δεν είναι απεριόριστα, τα παραπάνω φαινόμενα θα οδηγήσουν σε αναγνώριση της ανάγκης βελτίωσης της δοσιμετρίας του χορηγούμενου φωτοευαισθητοποιητή αλλά και εφαρμογής in situ Laser δοσιμετρίας. 15

17 3. ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΟ ΤΑ LASER Εισαγωγή Η ακτινοβολία των Laser για ικανοποιητική ένταση και χρόνο έκθεσης μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στην επιδερμίδα και τον οφθαλμό. Η πιο συνήθης επίδραση των Laser είναι η καταστροφή των ιστών λόγω θερμότητας. Αυτό συμβαίνει εξαιτίας της αποσύνθεσης των πρωτεινών από την αύξηση της θερμοκρασίας σαν επακόλουθο της απορρόφησης της ενέργειας των Laser. Η θερμική καταστροφή γενικά συνδέεται με τα Laser που λειτουργούν για χρόνους έκθεσης μεγαλύτερους από 10 μsec και μήκος κύματος στην περιοχή από το εγγύς υπεριώδες στο μακρό υπέρυθρο ( μm). Συμβαίνουν επίσης και άλλοι μηχανισμοί καταστροφής για άλλες περιοχές μήκους κύματος όπως φαίνεται στον Πίνακα 1. ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΦΩΤΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΦΑΣΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΥΠΕΡΙΩΔΗΣ C ΥΠΕΡΙΩΔΗΣ Β ΥΠΕΡΙΩΔΗΣ Α μm μm μm ΟΡΑΤΟ μm ΥΠΕΡΥΘΡΟ Α ΥΠΕΡΥΘΡΟ Β ΥΠΕΡΥΘΡΟ C μm μm μm ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΟΦΘΑΛΜΟ Φωτοκερατίτις Φωτοχημικός καταρράκτης. Φωτοχημική και θερμική βλάβη του αμφιβληστροειδούς. Καταρράκτης και έγκαυμα του αμφιβληστροειδόυς. Έγκαυμα στον κερατοειδή. Aqueous flare. IR καταρράκτης. Έγκαυμα στον κερατοειδή. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΔΕΡΜΑ Ερύθημα (ηλιακό έγκαυμα). Καρκίνος δέρματος. Πρόωρη γήρανση. Αυξημένη υπερχρωμάτωση. Έγκαυμα του δέρματος Pigment darkening. Φωτοευαισθησια. Ο βασικός μηχανισμός καταστροφής ιστών από την έκθεση σε Παλμικά Laser ή τα Laser Σάρωσης είναι ακόμα υπό ερώτηση. Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι ο κύριος μηχανισμός είναι η θερμική διαδικασία όπου η επίδραση από κάθε 16

18 ξεχωριστό παλμό είναι αθροιστική. Εμφανίζεται να είναι διαφορετικός ο μηχανισμός καταστροφής από έκθεση σε Παλμικό Laser όταν η διάρκεια κάθε παλμού είναι μικρότερη των 10 μsec από αυτή των Laser με μεγαλύτερη διάρκεια. Τόσο η χρόνια όσο και η άμεση έκθεση σε όλα τα είδη οπτικής ακτινοβολίας μπορούν να προκαλέσουν καταστροφή του δέρματος σε διαφόρους βαθμούς. Βέβαια η δράση των Laser επί του δέρματος είναι μικρότερης σημασίας από την δράση τους στον οφθαλμό, όμως με την εκτεταμένη χρήση των συστημάτων laser μεγάλης ισχύος, το μη προστατευμένο δέρμα του προσωπικού που χρησιμοποιεί τα Laser μπορεί να εκτεθεί πιο συχνά σε επικίνδυνα επίπεδα. Για τις κοινές πηγές laser στην περιοχή των 0.3 ως 1 μm, σχεδόν το 99 % της ακτινοβολίας που διαπερνά το δέρμα θα απορροφηθεί στα πρώτα 4 mm του ιστού. Η βασική θερμική επίδραση από την έκθεση σε Laser εξαρτάται από τους ακόλουθους παράγοντες: Οι παράγοντες απορρόφησης και σκέδασης των ιστών στο αντίστοιχο μήκος κύματος. Την ακτινοβόληση ή έκθεση σε ακτινοβολία δέσμης Laser. Διάρκεια της έκθεσης και χαρακτηριστικά του παλμού που εφαρμόζεται. Η έκταση της τοπικής αιματικής ροής. Το μέγεθος της περιοχής που ακτινοβολείται. 3.1 Η επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας στο δέρμα. Το υπεριώδες φάσμα χωρίζεται σε τρεις περιοχές οι οποίες σχετίζονται με τις διαφορετικές βιολογικές αντιδράσεις που προκαλούν οι τρεις αυτές περιοχές. Στο δέρμα η UV-A ( nm) μπορεί να προκαλέσει ερύθημα και υπερχρωμάτωση. Μαζί με την θερμική καταστροφή που προκαλείται από την υπεριώδη ακτινοβολία υπάρχει η πιθανότητα καρκινογένεσης από την UV-B ( nm) είτε με την επίδραση κατευθείαν του DNA είτε από επίδραση στους δυναμικά καρκινογενετικούς ενδοκυτταρικούς ιούς. Υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία διαθέσιμα που περιγράφουν την αντίδραση του δέρματος που εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία στην περιοχή από 200 ως 280 nm από υψηλά μονοχρωματική πηγή laser. Η χρόνια έκθεση στο στενό εύρος του φάσματος της 17

19 υπεριώδους ακτινοβολίας εκτός των Laser μπορεί να προκαλέσει καρκινογένεση στο δέρμα όπως επίσης και σοβαρό ερύθημα. Με βάση αυτές τις μελέτες η έκθεση σε ακτινοβολία στην περιοχή των UV B είναι πιο επιβλαβής για το δέρμα από την UV A και την UV C. Τα μικρά μήκη κύματος απορροφούνται από τη εξώτερη στοιβάδα της επιδερμίδας και τα μεγάλα μήκη κύματος προκαλούν έναν αρχικό χρωματισμό που ακολουθείται από ερύθημα αν η έκθεση εκτείνεται σε υπερβολικά επίπεδα. Πρόσφατες μελέτες με Excimer Laser έχουν δείξει μία ειδική, όχι θερμικού τύπου, αντίδραση που προκαλεί το σπάσιμο μοριακών δεσμών σε μήκη κύματος μικρότερα των 340 μm. Αυτό μπορεί να προκαλέσει ένα μοναδικό εργαλείο στο μέλλον για κάποιες χειρουργικές εφαρμογές. Διάφοροι τύποι Laser έχουν ερευνηθεί αρκετά εκτεταμένα και για την θεραπεία ασθενειών του δέρματος. Τα αποτελέσματα των μελετών για τα επίπεδα έκθεσης που απαιτούνται για να δημιουργήσουν την ελάχιστη αντίδραση στο ανθρώπινο δέρμα (από τρεις συνηθισμένους τύπους Laser που εκπέμπουν στο ορατό και στο υπέρυθρο) δίνονται στον Πίνακα 2. Τα δεδομένα παρουσιάζουν την ελάχιστη δόση (που μετριέται στο 50% της πιθανότητας) για διαφορετικά μήκη κύματος και Laser. ΠΙΝΑΚΑΣ 2. ΕΠΙΠΕΔΑ ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΔΟΣΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ (ΜΕΤΡΗΜΕΝΑ ΣΤΟ 50% ΤΗΣ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ) ΤΥΠΟΣ LASER Ruby Αποχρωματισμένο δέρμα. Χρωματισμένο δέρμα. ΜΗΚΟΣ ΚΥΜΑΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ (Joules /cm 2 ) ΣΕ ΧΡΟΝΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ (sec) 2.5 x 10-3 Ruby Q-switched x 10-9 Argon CO Neodymium Glass x 10-9 N-YAG Q-switched Excimer (Xenon- Chloride) Τα θερμικά αποτελέσματα από την απορροφουμένη ενέργεια στους ιστούς εξαρτάται άμεσα από την διάρκεια και την περιοχή της έκθεσης. Εργασίες 18

20 έδειξαν ότι μια αύξηση της θερμοκρασίας από 37 o C σε 58 o C προκαλεί αποδόμηση των κυττάρων για χρόνο έκθεσης μεγαλύτερο των 10 sec. Όμως οι ιστοί μπορούν να αντέξουν θερμοκρασίες μέχρι και 70 o C αν η διάρκεια της έκθεσης είναι μικρότερη από 1 sec. Η πρόκληση βλαβών από θερμότητα είναι παρόμοια με κάθε άλλο τοπικό τραύμα από θερμότητα και πρέπει να θεραπεύεται με τον ίδιο τρόπο. 3.2 Επίδραση των Laser στον οφθαλμό. Ο βασικός κίνδυνος που σχετίζεται με τα Laser είναι η έκθεση του οφθαλμού σ αυτά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την περιοχή του ορατού και του εγγύς υπέρυθρου φωτός ( nm). 3.3 Όρια έκθεσης Έκθεση από Συνεχή Laser Το Federal Laser Product Performance (CDRH) standard υποθέτει μόνον ένα απλό γραμμικά αθροιστικό βιολογικό φαινόμενο για διάρκειες έκθεσης σε ορατό φώς μεταξύ 10 και 10 4 sec.το αθροιστικό επίπεδο ενέργειας από ακτινοβολία που δέχεται το CDRH ως το επίπεδο που δεν προκαλεί κανένα βιολογικό αποτέλεσμα είναι 3.85 mj. Έτσι για μια έκθεση 10 sec συνολικά αντιστοιχεί σε μια ισχύ mw, ενώ για μια έκθεση που διαρκεί συνολικά 10 4 sec ως sεc αυτό αντιστοιχεί σε μια ισχύ μw. Τα επιτρεπόμενα όρια έκθεσης που δίνονται από το ANSI Z136 και το CDRH είναι σχεδόν ίδια για τα Συνεχή Laser στην περιοχή των nm.τα όρια του ANSI είναι πιο ελαστικά για μήκη κύματος μεταξύ nm. Το ANSI αναγνωρίζει ένα μειωμένο βιολογικό κίνδυνο για την περιοχή του φάσματος από το ερυθρό ως το υπέρυθρο που δεν αναγνωρίζεται από το CDRH. Τα μέγιστα επιτρεπόμενα όρια από το ANSI γαι το Laser He-Ne είναι δεκαεφτά φορές μεγαλύτερα από τα όρια του CDRH. Στην έκδοση του ANSI του 1976 εισήγαγε έναν παράγοντα διόρθωσης CB που δίνεται από τον τύπο: 15(λ 0.550) CB = 10 Όπου, CB = 1.0 στην περιοχή από μm (μπλε φως) 19

21 λ = μήκος κύματος του laser (μm) Αυτός ο παράγοντας διόρθωσης έχει μια τιμή από 17.5 για μήκη κύματος στα 633 nm του He-Ne όπου επιτρέπεται συνολική έκθεση σε ακτινοβολία 185 mj/cm 2. Αυτό ισχύει για περιόδους Τ1 από 453 ως 10 4 sec. Για συνεχή λειτουργία μεγάλης διάρκειας που ξεπερνά τα 10 4 sec η επιτρεπόμενη έκθεση είναι 17.5 W/cm 2 (7 μw σε 7 mm περιορισμένη διαμετρο). Η συγκρίσιμη έκθεση για ένα Laser Αργού στα ως μm πρέπει να είναι 1.0 μw/c m 2 (0.4 μwσε 7 mm διάμετρο) Έκθεση από Παλμικά Laser Τα σύγχρονα όρια ασφαλείας για τα Παλμικά Laser είναι χαμηλότερα από τα αντίστοιχα συνεχή σύμφωνα με το ANSI για συχνότητες στην περιοχή των 1 15 KHz. Για λόγους που δεν είναι ακόμα γνωστοί η παλμική ακτινοβολία με συχνότητες κάτω των 15 KHz έχουν χαμηλότερο όριο έκθεσης για καταστροφή στον αμφιβληστροειδή από ένα συνεχές με ίδια ισχύ. Όπως έχει ήδη αναφερθεί μία σημαντική διαφορά μεταξύ των ορίων για τα laser στο ANSI Z136 και στο CDRH είναι ότι παρόλο που και τα δύο υποθέτουν μια διάμετρο 7 mm, τα όρια του ANSI είναι πιο αυστηρά για την έκθεση σε δέσμη Παλμικού Laser. Οι συνήθεις δέσμες laser έχουν ένα χρόνο «εγκατάστασης» της κόρης του οφθαλμού της τάξης των λίγων μsecs. Το CDRH υποθέτει ότι αν μια μόνη έκθεση δεν ξεπερνά τα όρια που καθιερώθηκαν για το 1 μsec ή αν οι πολλαπλοί παλμοί στο άθροισμά τους δεν ξεπερνούν τα όρια της τάξης Ι, τότε η συσκευή δεν παρουσιάζει κανέναν κίνδυνο για τον οφθαλμό. (Είναι τάξης Ι για την διάρκεια μιας μόνο έκθεσης). Όμως τα όρια του ANSI Z-136 έχουν έναν παράγοντα μείωσης του κατωφλιού για κάθε έναν ξεχωριστό παλμό βασιζόμενο στα βιολογικά δεδομένα που έχουν μέχρι τώρα εξηγηθεί από την θεωρία. Το CDRH δεν αναγνωρίζει αυτόν τον παράγοντα διόρθωσης. 3.3 Μέγιστα επιτρεπόμενα όρια έκθεσης (ΜΕΟΕ) Τα μέγιστα επιτρεπόμενα όρια έκθεσης για διάφορα Laser για την απ ευθείας έκθεση στον οφθαλμό δίνονται συνοπτικά στον πίνακα 3. Περισσότερες λεπτομέρειες στα ΜΕΟΕ δίνονται στο ANSI Z (Safe use of Laser). 20

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ. ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΕΤ ΙΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστημονική Υπεύθυνη: Μαρία Λύρα Επικ. Καθηγήτρια 1998 LASER ΣΥΝΟΨΗ ñ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Σκοπός: Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η κατανόηση και επίγνωση των κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΠΗΓΕΣ ΓΡΑΜΜΩΝ ΚΟΙΛΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ & ΛΥΧΝΙΕΣ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

3080 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ)

3080 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 3080 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Ασύμφωνη οπτική ακτινοβολία Οι τιμές έκθεσης που σχετίζονται με βιολογικές επιπτώσεις εκ της οπτικής ακτινοβολίας δύνανται να προσδιοριστούν βάσει

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου Φυσική των οφθαλμών και της όρασης Κική Θεοδώρου Περιεχόμενα Στοιχεία Γεωμετρικής Οπτικής Ανατομία του Οφθαλμού Αμφιβληστροειδής Ο ανιχνευτής φωτός του οφθαλμού Το κατώφλι της όρασης Φαινόμενα περίθλασης

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Φωτοτεχνία Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία Γεώργιος Χ. Ιωαννίδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Light Amplification by Stimulated Emission

Light Amplification by Stimulated Emission Light Amplification by Stimulated Emission Ο όρος λέιζερ προέρχεται από το αγγλικό ακρωνύμιο Laser: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) που αποδίδεται στα ελληνικά ως ενίσχυση φωτός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Β _70 Β. Μονοχρωματική ακτίνα πράσινου φωτός διαδίδεται αρχικά στον αέρα. Στη πορεία της δέσμης έχουμε τοποθετήσει στη σειρά τρία

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας Εισαγωγή Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η εισαγωγή στην τεχνογνωσία των οπτικών ινών και η μελέτη τους κατά τη διάδοση μιας δέσμης laser. Συγκεκριμένα μελετάται η εξασθένιση που υφίσταται το σήμα στην

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικά η φωτοπηξία εφαρµόσθηκε για πρώτη φορά το 1946 από τον Γερµανόκαθηγητή Meyer Schwickerath, οοποίος ανέπτυξε µια συσκευή φωτοπηξίας µε λυχνία

Κλινικά η φωτοπηξία εφαρµόσθηκε για πρώτη φορά το 1946 από τον Γερµανόκαθηγητή Meyer Schwickerath, οοποίος ανέπτυξε µια συσκευή φωτοπηξίας µε λυχνία Κλινικά η φωτοπηξία εφαρµόσθηκε για πρώτη φορά το 1946 από τον Γερµανόκαθηγητή Meyer Schwickerath, οοποίος ανέπτυξε µια συσκευή φωτοπηξίας µε λυχνία τόξουαερίου (Xenon Arc) µε την οποία προκάλεσε φωτοπηκτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Δ 4_2153 Δύο μονοχρωματικές ακτινοβολίες (1) και (2), που αρχικά διαδίδονται στο κενό με μήκη κύματος λ ο1 = 4 nm και λ ο2 = 6 nm

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό.

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών O11 Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί α) στη μελέτη του φαινομένου της εξασθένησης φωτός καθώς διέρχεται μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s η 7 σειρά ασκήσεων Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s 1. Εξηγήστε γιατί, όταν φως διαπερνά μία διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως Ιδιότητες των κυµάτων Όραση Α Μήκος κύµατος: απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών κυµατικών µορφών Συχνότητα: αριθµός κύκλων ανά δευτερόλεπτα (εξαρτάται από το µήκος κύµατος) Ορατό φως Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού

Διαβάστε περισσότερα

Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6

Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6 Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6 Ακτινοβολία Χ και φιλμ Οι ακτίνες- X προκαλούν στο ακτινολογικό φιλμ κατανομή διαφορετικών ΟΠ επειδή Η ομοιόμορφη δέσμη που πέφτει πάνω στο ΑΘ εξασθενεί σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

«Μελέτη της δυνατότητας εφαρμογής διοδικών laser για ενδοχειρουργική χρήση στην οφθαλμιατρική»

«Μελέτη της δυνατότητας εφαρμογής διοδικών laser για ενδοχειρουργική χρήση στην οφθαλμιατρική» ΠΜΣ «ΟΠΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΡΑΣΗ» «Μελέτη της δυνατότητας εφαρμογής διοδικών laser για ενδοχειρουργική χρήση στην οφθαλμιατρική» Επόπτης: Δρ. Λεωνίδας Ναουμίδης Σπουδαστής: Αναστάσιος Τσατσάκης ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής 1. To βάθος µιας πισίνας φαίνεται από παρατηρητή εκτός της πισίνας µικρότερο από το πραγµατικό, λόγω του φαινοµένου της: α. ανάκλασης β. διάθλασης γ. διάχυσης

Διαβάστε περισσότερα

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι:

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 IOYNIOY 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ εγκάρσια διαμήκη

ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ εγκάρσια διαμήκη ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ Τα οδεύοντα κύματα στα οποία η διαταραχή της μεταβλητής ποσότητας (πίεση, στάθμη, πεδίο κλπ) συμβαίνει κάθετα προς την διεύθυνση διάδοσης του κύματος ονομάζονται εγκάρσια κύματα Αντίθετα,

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Λαμπτήρες Μαγνητικής Επαγωγής

Λαμπτήρες Μαγνητικής Επαγωγής Φωτισμός οδοποιίας, πάρκων, πλατειών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ-ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΦΩΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΕΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ LED Λαμπτήρες Μαγνητικής Επαγωγής Light Emitting Diodes LED Αρχή λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠEΡΥΘΡΗ ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Τομέας Υλικών, Διεργασιών και

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Dectro International. Dectro International reserved.2010. www.dectro.com

Dectro International. Dectro International reserved.2010. www.dectro.com APILUX 2G APL Η Dectro,με την άριστη τεχνογνωσία στην αντιμετώπιση της τριχοφιύας,πιστεύοντας ότι η τεχνολογία της επιτρέπει πλέον να κατασκευάσει ένα αποτελεσματικό και αξιόπιστο μηχάνημα φωτόλυσης, χρηματοδότησε

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Το έτος 2005 ορίστηκε ως έτος Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία

Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία Φασματοσκοπία υπερύθρου Φασματοσκοπία ορατού-υπεριώδους Φασματοσκοπία πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού Φασματοσκοπία μάζας 13.1 Οι αρχές της μοριακής φασματοσκοπίας: Ηλεκτρομαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

2. Ο οφθαλμός ως οπτικό σύστημα

2. Ο οφθαλμός ως οπτικό σύστημα 2. Ο οφθαλμός ως οπτικό σύστημα 2 Απριλίου 20 Η δομή του οφθαλμού Ιδωμένος ως ένα οπτικό όργανο, ο ανθρώπινος οφθαλμός επιτελεί την ακόλουθη λειτουργία. Δέχεται εισερχόμενες ακτίνες φωτός από απομακρυσμένα

Διαβάστε περισσότερα

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει σωστά την ηµιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός Γεωμετρική Οπτική Φύση του φωτός Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: ΚΥΜΑΤΙΚΗ Βασική ιδέα Το φως είναι μια Η/Μ διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο Βασική Εξίσωση Φαινόμενα που εξηγεί καλύτερα (κύμα) μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές ΟΛΑ ΟΣΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΗΛΙΟΣ, Ο καλύτερός μας φίλος ο χειρότερός μας εχθρός. Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές αρνητικές

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ...

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Σημείωση: Διάφοροι τύποι και φυσικές σταθερές βρίσκονται στην τελευταία σελίδα. Θέμα 1ο (20 μονάδες)

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ η εξεταστική περίοδος από 9//5 έως 9//5 γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Τάξη: Β Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Eukaryotic cells Microscope Cancer Μικροσκόπια Microscopes Ποια είδη υπάρχουν (και γιατί) Πώς λειτουργούν (βασικές αρχές) Πώς και ποια μικροσκόπια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 01 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα Δ

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα Δ ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Θέμα Δ 4_2149 Άτομο υδρογόνου βρίσκεται σε κατάσταση όπου η στροφορμή του είναι ίση με 3,15 10-34 J s. Δ1) Σε ποια στάθμη βρίσκεται το ηλεκτρόνιο; Δ2) Αν το άτομο έφθασε στην προηγούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική και κύματα Δημήτρης Παπάζογλου dpapa@materials.uoc.gr Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών Πανεπιστήμιο Κρήτης Φωτομετρία - Ραδιομετρία

Οπτική και κύματα Δημήτρης Παπάζογλου dpapa@materials.uoc.gr Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών Πανεπιστήμιο Κρήτης Φωτομετρία - Ραδιομετρία Οπτική και κύματα Δημήτρης Παπάζογλου dpapa@matials.uoc.g Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών Πανεπιστήμιο Κρήτης Φωτομετρία - Ραδιομετρία Φωτομετρία - Ραδιομετρία Ραδιομετρία: αναφέρεται σε όλο το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 3 Μαΐου 015 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ενημερωτικό δελτίο υπ. αρ. 193 Ιούνιος 2011 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύρια στοιχεία Η χρήση κινητών τηλεφώνων είναι ευρύτατα διαδεδομένη, καθώς υπολογίζεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης.

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. Ο9 Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. 1 Σκοπός Όταν αναλύεται το φως που εκπέμπεται από ένα σώμα τότε λαμβάνεται το φάσμα του. Ειδικά το φάσμα των αερίων αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Σκοπός Μέθοδος 14 Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Η άσκηση αυτή αποσκοπεί στην κατανόηση της αρχή λειτουργίας του οπτικού φασματοσκόπιου και στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Αυτό το σεμινάριο έχει απλώς ως στόχο να δώσει μερικά από τα βασικά της Θερμοδυναμικής, και πως σχετίζεται με τη μόνωση και με τη μόνωση με κεραμικά επιχρίσματα. Η θερμότητα μεταφέρεται με τους παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Αν ένα οπτικό µέσο Α µε δείκτη διάθλασης n Α είναι οπτικά πυκνότερο από ένα άλλο οπτικό µέσο Β µε δείκτη διάθλασης n Β και τα µήκη κύµατος του φωτός στα δυο µέσα είναι λ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Όταν ολοκληρώσεις το κεφάλαιο θα μπορείς: Να εξηγείς τις αρχές λειτουργίας των οπτικών αποθηκευτικών μέσων. Να περιγράφεις τον

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση Γεωµετρική θεώρηση του Φωτός Ανάκλαση ηµιουργίαειδώλουαπόκάτοπτρα. είκτης ιάθλασης Νόµος του Snell Ορατό Φάσµα και ιασπορά Εσωτερική ανάκλαση Οπτικές ίνες ιάθλαση σε

Διαβάστε περισσότερα

7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα

7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα 7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα Εισαγωγή ορισμοί Φύση του φωτός Πηγές φωτός Δείκτης διάθλασης Ανάκλαση Δημιουργία ειδώλων από κάτοπτρα Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/katsiki Ηφύσητουφωτός

Διαβάστε περισσότερα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα 6. Ατομικά γραμμικά φάσματα Σκοπός Κάθε στοιχείο έχει στην πραγματικότητα ένα χαρακτηριστικό γραμμικό φάσμα, οφειλόμενο στην εκπομπή φωτός από πυρωμένα άτομα του στοιχείου. Τα φάσματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: «ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ»

ΜΑΘΗΜΑ: «ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό &Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Μ.Δ.Ε. «Εφαρμογές της Βιολογίας στην Ιατρική» Διευθυντής: Καθηγητής Σταύρος Χαμόδρακας Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Ασύρματη διάδοση Εισαγωγή Κεραίες διάγραμμα ακτινοβολίας, κέρδος, κατευθυντικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04-01-2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ Μ-ΑΓΙΑΝΝΙΩΤΑΚΗ ΑΝ-ΠΟΥΛΗ Κ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4

Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4 Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4 Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Η δημιουργία της ακτινολογικής εικόνας είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης των φωτονίων που φθάνουν στο φιλμ

Διαβάστε περισσότερα

d = 10(m-M+5)/5 pc. (m-m distance modulus)

d = 10(m-M+5)/5 pc. (m-m distance modulus) Παρατηρησιακά χαρακτηριστικά αστέρων Α. Πόσο μακρυά βρίσκονται τα αστέρια; Μέση απόσταση Γης-'Ηλιου=1AU=149597870,7 km Απόσταση αστέρα: 206264 d= AU ή p'' d= 1 pc, p' ' όπου p είναι η παράλλαξη του αστέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ MicroworldsPro

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ MicroworldsPro 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 501 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ MicroworldsPro Ορφανίδου Όλγα Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Ο ραδιενεργός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ Ανάκλαση Κάτοπτρα Διάθλαση Ολική ανάκλαση Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου Μετατόπιση ακτίνας Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ - Ανάκλαση Επιστροφή σε «γεωμετρική οπτική» Ανάκλαση φωτός ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Τμήμα Πληροφορικής & Επικοινωνιών Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών και Μετάδοσης Σύστημα μετάδοσης με οπτικές ίνες Tο οπτικό φέρον κύμα μπορεί να διαμορφωθεί είτε από αναλογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας Κέντρο εκπαίδευσης ISC July 2009 > Ανίχνευση κίνησης και παρουσίας Περιεχόμενα Τι είναι ο ανιχνευτής κίνησης? Ανιχνευτές κίνησης & οφέλη για τον πελάτη Ανιχνευτές κίνησης στην

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

A L A R A. Μαρία Λύρα

A L A R A. Μαρία Λύρα A L A R A Μαρία Λύρα 1ο Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών Σήμερα το ετήσιο επίπεδο της δόσης από την έκθεση στην ακτινοβολία από ιατρικές εφαρμογές είναι το ίδιο με το μέσο ετήσιο υπόστρωμα ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

Διάθλαση φωτός και ολική ανάκλαση: Εύρεση του δείκτη διάθλασης και της γωνίας ολικής ανάκλασης

Διάθλαση φωτός και ολική ανάκλαση: Εύρεση του δείκτη διάθλασης και της γωνίας ολικής ανάκλασης 3 Διάθλαση φωτός και ολική ανάκλαση: Εύρεση του δείκτη διάθλασης και της γωνίας ολικής ανάκλασης Μέθοδος Σε σώμα διαφανές ημικυλινδρικού σχήματος είναι εύκολο να επιβεβαιωθεί ο νόμος του Sell και να εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1 ο ΘΕΜΑ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1. Μια ακτίνα φωτός προσπίπτει στην επίπεδη διαχωριστική επιφάνεια δύο µέσων. Όταν η διαθλώµενη ακτίνα κινείται παράλληλα προς τη διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23 MAΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23 MAΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ MAΪΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΦΩΤΟΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008

ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΦΩΤΟΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008 ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΦΩΤΟΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008 Στοιχεία ανατομίας Στιβάδες κερατοειδούς : 1. Επιθήλιο, μη κερατινοποιημένο κυλινδρικό, πάχους 50μm. 2. Στιβάδα Bowman

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Οι παράγοντες που ασκούν επίδραση στο δέρμα είναι: 1)Η τριβή και η πίεση 2)οι τραυματισμοί 3)η θερμότητα και το ψύχος 4)η ηλιακή

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Η ακτινοβολία χ που εξέρχεται από το σώμα, αλληλεπιδρά με το φθορίζον στρώμα της ΕΠ, μετατρέπεται

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα