ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ"

Transcript

1 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ Η ιστορία του Κάστρου της Πάτρας είναι συνυφασµένη µε αυτήν της πόλης από τους πρώτους ιστορικούς χρόνους µέχρι σήµερα. Η γεωγραφική θέση της Πάτρας συντέλεσε στην εξέλιξη της σε εµπορικό κέντρο ήδη από την αρχαιότητα. Ο Παυσανίας, που την επισκέφθηκε το 174 µ.χ. και περιγράφει τα µνηµεία της στα Αχαϊκά, αναφέρει το µύθο για τις τρεις αγροτικές κοινότητες, την Αρόη, τη Μεσάτιδα και την Άνθεια µε αντίστοιχους οικιστές τον Εύµηλο, τον Τριπτόλεµο και το ιόνυσο, που αποτέλεσαν τον πυρήνα της πόλης. Ιδρυτής όµως, πάντα κατά τον Παυσανία, υπήρξε ο Σπαρτιάτης Πατρέας, που συνένωσε επτά αγροτικούς οικισµούς και χάρισε στη νέα πόλη το όνοµα του. Από πολλούς µελετητές αυτή η συνένωση θεωρήθηκε ότι ανάγεται στην εποχή του Πεισίστρατου (550 π.χ.). Η αρχαιολογική έρευνα των τελευταίων κυρίως χρόνων, µε ευρήµατα από την παλαιολιθική ήδη εποχή, έχει αποδείξει ότι η Πάτρα µε την ευρύτερη περιοχή της υπήρξε σηµαντικό µυκηναϊκό κέντρο, που άκµασε παράλληλα µε την πόλη των Μυκηνών. Στους ιστορικούς χρόνους κέντρο της πόλης υπήρξε η ακρόπολη, στη θέση του σηµερινού Κάστρου, που στην πρώτη του οικοδοµική φάση κτίστηκε πάνω στα ερείπια της και από το οικοδοµικό υλικό των κτισµάτων της. Έτσι τα µάρµαρα, τα αρχιτεκτονικά µέλη, οι δόµοι από τα ιερά που αναφέρει ο Παυσανίας ότι είδε στην ακρόπολη, της Λαφρίας Αρτέµιδος και της Παναχάίδος Αθηνάς, ή το µνηµείο του Ευρύπυλου κρύβονται µέσα στα τείχη και τους πύργους του µεσαιωνικού Κάστρου και ίσως µόνο κάποια θεµέλια θα µπορούσαν να εντοπιστούν, κάτω από πολλά µέτρα επίχωσης αλλεπάλληλων στρωµάτων καταστροφής. Πολλά άλλα όµως από τα ιερά ή τα δηµόσια κτίρια της πόλης που περιγράφει έχουν ταυτιστεί, ύστερα από τις πολυάριθµες σωστικές ανασκαφές που προέκυψαν από τον έντονο οικοδοµικό οργασµό τα τελευταία τριάντα χρόνια. Πληρέστερη εικόνα της Πάτρας έχουµε από τη ρωµαϊκή περίοδο. Η συχνή επικοινωνία µε τη ύση δίνει ώθηση στη βιοτεχνία και το εµπόριο και συντελεί σε µια έντονη οικονοµική ανάπτυξη. Κατά συνέπεια αυξάνεται σηµαντικά ο αστικός πληθυσµός, γεγονός που αντανακλάται στην έντονη οικοδοµική δραστηριότητα. Τον 1 ο µ.χ. αιώνα είναι η σηµαντικότερη ρωµαϊκή πόλη της Πελοποννήσου, µε πολυεθνικό χαρακτήρα. Η έκταση της καλύπτει όλο σχεδόν το σηµερινό κέντρο, από το λιµάνι µέχρι την ακρόπολη, µε µεγάλους δρόµους και δηµόσια ή ιδιωτικά κτίρια διακοσµηµένα µε αγάλµατα και εξαιρετικά ψηφιδωτά δάπεδα. Τρεις µεγάλοι δρόµοι συνδέουν την πόλη µε την ύπαιθρο: ένας παράλιος προς υσµάς οδηγεί στη ύµη (σηµερινή Κάτω Αχαΐα), ένας άλλος στα βορειοανατολικά στο Αίγιο και ένας τρίτος δρόµος οδηγεί στην ενδοχώρα της Αχαΐας, στην Τριταία και στα Καλάβρυτα. ύο µεγάλα νεκροταφεία οριοθετούν τον αστικό πυρήνα, βορειοανατολικά της σηµερινής οδού Ερµού και νότια από την πλατεία Μαρούδα, ενώ στα δυτικά η πόλη σταµατά στα έλη του ναού του Αγίου Ανδρέα. Όλη σχεδόν την παλαιοχριστιανική περίοδο η Πάτρα παραµένει µια σηµαντική ρωµαϊκή πόλη, µε πολυεθνικό χαρακτήρα, µε ανθηρή οικονοµία και εµπόριο. Η µικρή χριστιανική κοινότητα που δηµιουργήθηκε ήδη από τα µέσα του 1 ου µ.χ. αιώνα, µετά το µαρτυρικό θάνατο του αποστόλου Ανδρέα, που κατά παράδοση τοποθετείται εδώ, διατήρησε αµετάβλητο τον τρόπο ζωής που είχε διαµορφωθεί στα πλαίσια του ρωµαϊκού κράτους και σύµφωνα µε τους θεσµούς του. Η µετάβαση από την ειδωλολατρία στη νέα θρησκεία έγινε µε αργούς ρυθµούς κατά τη διάρκεια τουλάχιστον των τριών πρώτων µεταχριστιανικών αιώνων, κατά τους οποίους τα όρια του παγανιστικού και του χριστιανικού είναι ρευστά. Οι δύο θρησκείες φαίνεται να συνυπάρχουν µέχρι τις αρχές του 5ου µ.χ. αιώνα, όπως αποδεικνύουν επιγραφικά δεδοµένα. Πολεοδοµικά, εφόσον οι δοµές και οι λειτουργίες παραµένουν αµετάβλητες, η

2 2 πόλη δεν αλλάζει. Οι βασικοί ρωµαϊκοί οδικοί άξονες, που ως επί το πλείστον ακολουθούσαν την παλαιότερη ελληνιστική χάραξη, συχνά παρουσιάζουν φάσεις επισκευής κατά τον 5ο και 6ο µ.χ. αιώνα. Το ίδιο ισχύει και για κάποιους αναληµµατικούς τοίχους που στηρίζουν τα άνδηρα από την ακρόπολη, µέχρι το λιµάνι, καθώς και το ρωµαϊκό υδραγωγείο. Το κέντρο µε τα δηµόσια κτίρια, οι ζώνες κατοικίας, τα νεκροταφεία διατηρούνται. Πολλές ρωµαϊκές κατοικίες παρουσιάζουν οικοδοµικές επεµβάσεις της περιόδου αυτής, ενώ χριστιανικές βασιλικές ιδρύονται κυρίως στα όρια της πόλης. Μαρτύριο φαίνεται να ιδρύθηκε στη θέση όπου θεωρούνταν ότι µαρτύρησε ο άγιος Ανδρέας και σήµερα υπάρχει το άγιασµα και ο παλαιός ναός. Μεταγενέστερα κτίστηκε βασιλική και διάφορα συνοδευτικά κτίρια, περιτειχισµένη, όπως την περιγράφει ο επίσκοπος Κρεµόνας Λιουτπράνδος το 968, κατά το ταξίδι της επιστροφής του από την Κωνσταντινούπολη. Κάποιες χριστιανικές ταφές µέσα σε ρωµαϊκά κτίσµατα της ευρύτερης περιοχής των Υψηλών Αλωνίων µαρτυρούν τον περιορισµό της έκτασης της αστικής κατοικίας προς τα νοτιοανατολικά, ίσως από τα τέλη του 3ου µ.χ. αιώνα, όταν σηµειώνεται κάµψη στην οικονοµική ζωή της πόλης, ή λίγο αργότερα, µετά τις επιδροµές των Βησιγότθων, από τις οποίες προφανώς η πόλη υπέστη σηµαντικές καταστροφές, ώστε ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β να αναγκαστεί να µειώσει τη φορολογία των κατοίκων της Αχαΐας. Οικοδοµική δραστηριότητα παρατηρείται και πάλι τον 5ο και στις αρχές του 6ου µ.χ. αιώνα. Κάποια οικοδοµήµατα µετασκευάζονται και διακοσµούνται εκ νέου µε ψηφιδωτά. Στην περίοδο αυτή ανήκουν τα ερείπια τριών τουλάχιστον παλαιοχριστιανικών βασιλικών που έχουν ανασκαφεί, καθώς και ένα συγκρότηµα λουτρών. Η σηµαντική τοµή που σηµατοδότησε το τέλος του αρχαίου κόσµου θα γίνει βασικά τον 6ο µ.χ. αιώνα, όταν έγιναν και οι δύο µεγάλοι σεισµοί του 521 και του 551 µ.χ. Παράλληλα οι συνέπειες από τις επιδροµές βαρβαρικών φύλων, που είχαν αρχίσει ήδη από παλαιότερα, εντείνονται µε την κάθοδο των Σλάβων και των Αβάρων και συντελούν στην ερήµωση της Αχαΐας. Σηµαντικός αριθµός κατοίκων µεταναστεύει στην Κάτω Ιταλία, σύµφωνα µε το πολύ µεταγενέστερο και σε πολλά σηµεία όχι ακριβές Χρονικό της Μονεµβασίας. Αυτή την περίοδο, για την αντιµετώπιση των συνεχών βαρβαρικών επιδροµών, κτίζεται το Κάστρο, στη θέση της κατεστραµµένης πια ακρόπολης και από το οικοδοµικό υλικό των ερειπωµένων κτισµάτων της. Το 805 µ.χ. είναι πάντως βέβαιο ότι το Κάστρο υπήρχε, όταν έγινε συντονισµένη επίθεση Σλάβων από ξηράς και Σαρακηνών από τη θάλασσα. Την πολιορκία των Ελλήνων µέσα στο Κάστρο, που περίµεναν βοήθεια από το βυζαντινό στρατηγό της Κορίνθου, περιγράφει ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος. Η ήττα των Σλάβων, που αποδόθηκε σε θαύµα του πολιούχου της Πάτρας αγίου Ανδρέα, είχε τεράστια σηµασία, γιατί έθεσε τέρµα στις συνεχείς επιδροµές και οι Σλάβοι που αιχµαλωτίστηκαν εκχριστιανίστηκαν. Τους σκοτεινούς και δύσκολους χρόνους των επιδροµών, που είχαν ως αποτέλεσµα τη συρρίκνωση της έκτασης της Πάτρας και την κατά το δυνατόν αποµάκρυνση της από τη θάλασσα, ακολούθησε µια περίοδος ανάπτυξης. Η πόλη από τον 9ο αιώνα ανασυγκροτείται, κτίζονται νέες εκκλησίες και ιδρύµατα µε τη βοήθεια και του αυτοκράτορα, η επισκοπή Πατρών ανυψώνεται σε µητρόπολη και υπάγεται στην Κωνσταντινούπολη. Η εγκαταλελειµµένη γη αρχίζει πάλι να καλλιεργείται συστηµατικά και αναπτύσσεται ιδιαίτερα η βιοτεχνία υφασµάτων, λινών και µεταξωτών, και η ταπητουργία. Το λιµάνι παρουσιάζει µεγάλη κίνηση και γίνεται το σηµαντικότερο κέντρο του διαµετακοµιστικού εµπορίου. Μαρτυρία για την ανάπτυξη και τον πλούτο της περιοχής αποτελεί η µυθική ιστορία της ανιηλίδος, πάµπλουτης πατρινής χήρας. Η ανηιλίς συνδέθηκε στενά µε το Βασίλειο Α' όταν αυτός ως νέος βρέθηκε στην Πάτρα ο Βασίλειος έγινε αδελφοποιτός µε το γιο της Ιωάννη και

3 3 δεκαπέντε χρόνια αργότερα την αναγόρευσε θετή του µητέρα, µε την άνοδο του στο θρόνο του Βυζαντίου. Η ανηιλίς ταξίδεψε δύο φορές στην Κωνσταντινούπολη, οδικώς, µε τη συνοδεία εκατοντάδων υπηρετών και κληροδότησε όλη της την περιουσία στο διάδοχο του Βασιλείου, το Λέοντα Στ', αφού και ο γιος της είχε ήδη πεθάνει. Η πόλη κατά τη µεσοβυζαντινή περίοδο εκτείνεται κυρίως στην περιοχή γύρω από το Κάστρο, στη σηµερινή Πάνω Πόλη. Έχει πυκνοδοµηµένες συνοικίες που παίρνουν το όνοµα τους είτε από την εκκλησία της περιοχής (σε έγγραφα κυρίως της εποχής της Βενετοκρατίας αναφέρονται τουλάχιστον δώδεκα ναοί) είτε από το επάγγελµα και τα εργαστήρια των κατοίκων (Βλατερό, όπως λέγεται και σήµερα, από τους βλατάδες (ιστουργούς), Κανδριάνικα από τους κανδρέδες (µεταξουργεία) κ.ά.). Η συνεχής και πυκνή κατοίκηση αυτού του τµήµατος της πόλης αλλοίωσε ή και εξαφάνισε τα περισσότερα ίχνη των κτιρίων αυτής της περιόδου. Η σηµασία του λιµανιού και της πόλης ως εµπορικών κέντρων θα µειωθεί σταδιακά, όταν το εµπόριο και οι µεταφορές περάσουν στα χέρια των Βενετών µετά τα ειδικά προνόµια που τους παραχωρούνται από το Βυζάντιο. Ο θαλάσσιος δρόµος που συνδέει τη ύση µε την Ανατολή παρακάµπτει την Πελοπόννησο και αυτή η διαδροµή θα χρησιµοποιείται κυρίως από τις σταυροφορίες και µετά. To 1205 οι Φράγκοι υπό το Γοδεφρείδο Βιλλεαρδουίνο καταλαµβάνουν την Πάτρα, που δίδεται ως βαρονία στο Γουλιέλµο Αλεµάν από την Προβηγκία, και υπάγεται στο Πριγκιπάτο της Αχαΐας µε έδρα την Ανδραβίδα. Παράλληλα η Πάτρα γίνεται έδρα του λατίνου αρχιεπισκόπου, που σταδιακά αποκτά µεγάλη πολιτική ισχύ. Ιστορικές µαρτυρίες αναφέρουν την πόλη ως «κάστρον» ή «πολίεθρον», το Κάστρο λέγεται «φρούριον» και «πύργος», ενώ στο Χρονικό του Σφραντζή «κάστρο» ονοµάζεται η πόλη και αναφέρονται µάλιστα δύο πύλες του, η Εβραϊκή ή του Ζευγολατιού και του Αιγιαλού, ενώ το Κάστρο λέγεται «κούλας». Φαίνεται πιθανό την περίοδο της Φραγκοκρατίας να περιτειχίστηκε η πόλη, κατά τα πρότυπα των µεσαιωνικών οχυρωµένων πόλεων, τα ίχνη όµως αυτών των τειχών έχουν στο µεγαλύτερο µέρος τους χαθεί. Κάποια µικρά τµήµατα τείχους που έχουν ανασκαφεί ή εντοπιστεί σε υπέργεια διατήρηση, ενσωµατωµένα σε µεταγενέστερα οικοδοµήµατα της Πάνω Πόλης, θα µπορούσαν να χρονολογηθούν στην περίοδο αυτή, η αποσπασµατική όµως χωροθέτησή τους δεν επαρκεί για να αποδώσει την εικόνα της πορείας και της κατασκευής τους. Οι φράγκοι βαρόνοι της Πάτρας ήδη στα τέλη του 14ου αιώνα έχουν χάσει κάθε στρατιωτική και κατά συνέπεια πολιτική δύναµη, αντίθετα από το λατίνο αρχιεπίσκοπο. Στις αρχές του 15ου αιώνα, το 1408, κάτω από την απειλή των τουρκικών επιδροµών η Πάτρα παραχωρείται από τον πάπα, για πέντε χρόνια και έναντι µισθώµατος, στους Βενετούς. Οι Βενετοί, µε τη συνηθισµένη αποτελεσµατικότητα και οργανωτικότητα που τους διακρίνει και αφού ήδη έχουν επισκευάσει το Φρούριο της Ναυπάκτου, εκτελούν συστηµατικές επεµβάσεις και προσθήκες στα τείχη του Κάστρου της Πάτρας. Το 1427 ο Θωµάς Παλαιολόγος καταλύει τη βαρονία της Πάτρας, αποτυγχάνει όµως στην πολιορκία της πόλης, που παραδίδεται δύο χρόνια αργότερα στον αδελφό του Κωνσταντίνο. Το γεγονός περιγράφει ο Γεώργιος Σφραντζής, όπως το έζησε ο ίδιος. Ο Κωνσταντίνος µε τη συνοδεία του παρέµεναν στο ναό του αγίου Ανδρέα, όταν «εξελθόντες οι του κάστρου εκκριτοι προσεκύνησαν και τάς κλεϊς του κάστρου δεδώκασι». Η Πάτρα µετά

4 4 από 225 χρόνια ξένης κυριαρχίας γίνεται πάλι ελληνική και ο Κωνσταντίνος µπήκε στην πόλη «της οδού πάσης κατεστρωµένης πάντων ανθέων και εύκοσµίας και από τα εκ δεξιών και αριστερών οσπίτια πάντων ραινοµένων δια ροδοσταµάτων και ρόδων και τριακονταφύλλων...». Στο Κάστρο έµειναν οχυρωµένοι οι άνθρωποι του λατίνου µητροπολίτη, και µόνο τον επόµενο χρόνο, το Μάιο του 1430, παραδόθηκε στον Παλαιολόγο «από λιµοΰ και της άλλης κακοπαθείας των ευρισκοµένων εντός αύτοϋ». Ο Κωνσταντίνος αρχίζει τις προσθήκες και επισκευές των τειχών. Η αντίσταση όµως στην τουρκική επέλαση είναι αδύνατη. Το 1458 η Πάτρα παραδίδεται στους Τούρκους. Οι απόπειρες του Θωµά Παλαιολόγου να την ελευθερώσει αποτυγχάνουν και το 1460 εγκαταλείπει οριστικά την Αχαΐα, παίρνοντας µαζί του την κάρα του αποστόλου Ανδρέα, δώρο στον πάπα Πίο Β'. Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας η πόλη περιορίζεται σε έκταση, παρ όλο που εξακολουθεί να είναι το µεγαλύτερο εµπορικό κέντρο της Πελοποννήσου, µε σηµαντικές εξαγωγές σταφίδας, µεταξιού, µαλλιού και δέρµατος. Σύµφωνα µε τα τουρκικά κατάστιχα του η Πάτρα και η περιοχή της είχε σπίτια, ενώ ο κατάλογος του Οικουµενικού Πατριαρχείου από το Θεόδωρο Ζυγοµαλά, που χρονολογείται στα 1500, αναφέρει ότι ο µητροπολίτης Πατρών είχε στη δικαιοδοσία του 400 ιερείς και σπίτια χριστιανών. Το κέντρο της πόλης βρίσκεται γύρω και µέσα στο Κάστρο, που επισκευάστηκε και ενισχύθηκε και πάλι. Στο εσωτερικό του κτίστηκαν πολλά οικοδοµήµατα, γιατί σταδιακά χάνει την καθαρά αµυντική του σηµασία και γίνεται το διοικητικό κέντρο της πόλης. Στρατιωτικά πλέον η άµυνα της περιοχής έχει µεταφερθεί στο Κάστρο του Ρίου, που µαζί µε αυτό του Αντιρρίου κτίστηκε στα Η εξέλιξη των πυροβόλων όπλων καθιστά δυνατό τον έλεγχο του περάσµατος από τον Πατραϊκό στον Κορινθιακό κόλπο και κατά συνέπεια τα δύο αυτά κάστρα γίνονται οι κατ εξοχήν στρατηγικές θέσεις της βορειοδυτικής Πελοποννήσου. Κατά την περίοδο της Β' Βενετοκρατίας, από το 1687 έως το 1715, η Πάτρα γίνεται πρωτεύουσα της µιας από τις τέσσερις επαρχίες της Γαληνότατης. Όταν ξανακαταλήφθηκε από τους Τούρκους συνέχισε τη ζωή της βασισµένη στο εµπόριο. Το 18ο αιώνα ο Edward Dodwell υπολογίζει τον πληθυσµό σε ψυχές και περιγράφει την πόλη µε στενούς δρόµους και σπίτια φτωχικά, τα περισσότερα πλινθόκτιστα για ασφάλεια από τους σεισµούς. Μεγάλες ζηµιές υπέστη η πόλη και το Κάστρο κατά τα Ορλωφικά. Στα χρόνια της Επανάστασης λεηλατήθηκε και καταστράφηκε από τους Τουρκαλβανούς. Ριζικά θα αλλάξει η Πάτρα µε την απελευθέρωση. Με εντολή του Καποδίστρια καταρτίστηκε από το Σταµάτιο Βούλγαρη το 1829 το πρώτο σχέδιο πόλεως που σφράγισε τη µορφή της πόλης στα νεότερα χρόνια. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα µεταµορφώνεται σε µεγάλο αστικό και οικονοµικό κέντρο, µε µεγάλες εξαγωγές σταφίδας και έντονο κοσµοπολίτικο χαρακτήρα. Αναπτύσσεται η κοινωνική οργάνωση και η πολιτιστική ζωή και η Πάτρα ζει µια από τις καλύτερες εποχές της ιστορίας της, την Belle Epoque του Η εκβιοµηχάνιση και οι δύο παγκόσµιοι πόλεµοι θα αλλάξουν βαθιά τις δοµές της πατρινής κοινωνίας. Το προσφυγικό κύµα και η αστυφιλία θα δηµιουργήσουν έντονες ανάγκες κατοικίας και η δεκαετία του 1960 µε τη ζωηρή ανοικοδόµηση των απρόσωπων πολυκατοικιών θα αλλάξει για µια ακόµη φορά τη µορφή της πόλης, που σήµερα πια λίγα δείγµατα κρατά από το µακραίωνο πολιτιστικό παρελθόν της. ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ To Κάστρο των µεσαιωνικών χρόνων, χτίστηκε σε απόσταση 500 µ. περίπου από τη θάλασσα, στον πρώτο προς Βορράν από τους λόφους που αποτελούν τους πρόποδες του Παναχαϊκού, στη θέση της αρχαίας ακρόπολης.

5 5 Αποτελείται από έναν ευρύ τριγωνικό εξωτερικό περίβολο µε πύργους και προµαχώνες, τον οποίο περιέβαλλε από τις τρεις πλευρές βαθιά τάφρος. Στη βορειοανατολική γωνία, όπου υψώνεται φυσικό ανάχωµα, εσωτερικά υπάρχει δεύτερος οχυρός περίβολος µε έξι πύργους, προστατευµένος και αυτός από τάφρο. Η συνεχής χρήση του από την ίδρυση του µέχρι το Β' παγκόσµιο πόλεµο για την άµυνα της περιοχής, αλλά και ως διοικητικού και στρατιωτικού κέντρου, είχε ως αποτέλεσµα τις αλλεπάλληλες επισκευές και προσθήκες, µαρτυρίες όλων των λαών που πέρασαν από αυτό και δείγµατα της οικοδοµικής δραστηριότητας τους. Καµιά σαφής ιστορική µαρτυρία δεν υπάρχει για την ίδρυση του µεσαιωνικού Κάστρου. Προϋπόθεση για την ανέγερση του τείχους είναι η καταστροφή της αρχαίας ακρόπολης, αφού κύριο κατασκευαστικό υλικό του είναι το αρχαίο υλικό σε δεύτερη χρήση. Οι βαρβαρικές επιδροµές σε συνδυασµό µε τους σεισµούς του πρώτου µισού του 6ου αιώνα φαίνεται να αφάνισαν την πόλη. Εκτός λοιπόν από το σεισµό του 551 µ.χ., που είναι ένα terminus post quern, θα πρέπει να σηµειωθεί ότι κατά την περίοδο της βασιλείας του Ιουστινιανού δεν φαίνεται να ήταν οχυρωµένη η Πάτρα. Ο Προκόπιος στο Περί κτισµάτων έργο του αναφέρει ότι ο αυτοκράτορας, αφού οχύρωσε τις πόλεις της Βοιωτίας και της Αττικής «έπει τάς εν Πελοπόννησο) πόλεις άπάσας ατείχιστους έµάνθανεν είναι...» και επειδή για να οχυρώσει καθεµιά χωριστά θα χρειαζόταν πολύ χρόνο, αποφάσισε να επισκευάσει και να επεκτείνει το τείχος του Ισθµού, το Εξαµίλλιο, και µε τον τρόπο αυτό να προστατεύσει όλη την Πελοπόννησο. Terminus ante quem θεωρούµε τις αρχές του 9ου αιώνα και την ήττα των Σλάβων, όπως την παραδίδει ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος. Το Κάστρο υπήρχε το 805 και δεν φαίνεται πιθανό να είχε κατασκευαστεί στη διάρκεια των δυο προηγούµενων αιώνων, κατά τους οποίους σε όλο τον ελλαδικό χώρο σηµειώνεται µεγάλη οικονοµική κάµψη. Κανένα µεγάλο έργο δεν είναι γνωστό να κατασκευάστηκε τον 7ο και τον 8ο αιώνα. Οι κάτοικοι ειδικότερα στην Πελοπόννησο, κάτω από την πίεση των σλαβικών επιδροµών, καταφεύγουν σε οχυρωµένες πόλεις ή µετοικούν σε ορεινές περιοχές. Την οικονοµική δυσπραγία αυτής της περιόδου επιβεβαιώνουν και τα νοµισµατικά δεδοµένα. Τα παραπάνω ιστορικά στοιχεία, καθώς και ο τρόπος κατασκευής των τειχών, οδηγούν στη χρονολόγηση της πρώτης οικοδοµικής φάσης του µεσαιωνικού Κάστρου της Πάτρας στο δεύτερο µισό του 6ου µ.χ. αιώνα. Είναι η εποχή που σε όλο το βυζαντινό κράτος κατασκευάζονται µεγάλα οχυρωµατικά έργα, είτε από την κεντρική εξουσία είτε µε πρωτοβουλία των πόλεων. Τα κάστρα έχουν τη µορφή µεγάλων οχυρών περιβόλων, µέσα στους οποίους µπορούν να καταφύγουν οι κάτοικοι σε περίπτωση εχθρικής επιδροµής, χωρίς µεγάλα δηµόσια κτίρια στο εσωτερικό τους. Ο πλούτος εξάλλου του αρχαίου οικοδοµικού υλικού που χρησιµοποιήθηκε στο Κάστρο της Πάτρας µαρτυρεί λογικά ότι η ανοικοδόµηση δεν µπορεί να απείχε πολύ χρονικά από την καταστροφή της αρχαίας ακρόπολης. Από την περίοδο της ακµής της Πάτρας, από τον 9ο δηλαδή αιώνα και µετά, δεν έχουµε ίχνη στο Κάστρο. Πιθανότατα όµως ιδρύθηκαν µέσα στα τείχη κτίρια και εκκλησίες τις οποίες βρήκαν οι Φράγκοι, όταν κατέλαβαν την πόλη και το Κάστρο της το Η κατάληψη επιτεύχθηκε σύµφωνα µε το Χρονικό τον Μωρέως σε µικρό χρονικό διάστηµα, γεγονός που επισηµαίνει ότι οι οχυρώσεις του την εποχή εκείνη δεν ήταν ιδιαίτερα αποτελεσµατικές: Κ ενταύθα έκαβαλλίκεψαν, απήλθαν είς την Πάτραν το κάστρον έτριγύρισαν, ωσαύτως και την χωράν, τα τρυτοντσέτα έστήσασιν γύρω κα-ταπαντόθεν... και ευθέως έσνµβιβάστηκαν, το κάστρο έπαρεόώκαν...

6 Κ άφών την Πάτραν άπήρασυν, τές φύλαξες έβαλαν, το κάστρον έσωτάρχισαν, ειθ ούτως και την χωράν από λαόν και, άρµατα, ως έπρεπε κι αρµόζει... 6 Ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι οι Φράγκοι έκαναν σηµαντική επέκταση των τειχών. Ο εκπρόσωπος του Βατικανού στην Πάτρα διαµαρτύρεται έντονα, γιατί περιέλαβαν µέσα στην οχύρωση το αρχιεπισκοπικό µέγαρο και το ναό των Αγίων Θεοδώρων. Επέκταση όµως παρατηρείται µόνο στη νοτιοδυτική πλευρά του Κάστρου, εφόσον στις άλλες πλευρές η κάτοψη οριοθετείται ήδη από την πρώτη οικοδοµική περίοδο. Σίγουρα έγιναν σηµαντικές προσθήκες καθ ύψος στα τείχη και προστέθηκαν πύργοι, όπως θα δούµε παρακάτω. Με τις εργασίες αυτές αναµφίβολα το Κάστρο µετατράπηκε σε µεσαιωνικό οχυρό, που περιέκλειε στα τείχη του σηµαντικά δηµόσια κτίρια. Ο περιηγητής Nicolo da Martoni, που επισκέφθηκε την Πάτρα το 1395, περιγράφει µε θαυµασµό το αρχιεπισκοπικό µέγαρο, όπου τον δέχθηκαν σε µια επίσηµη αίθουσα µήκους 25 βηµάτων, µε τοιχογραφίες στους τοίχους µε αρχαία θέµατα, όπως την Άλωση της Τροίας. εν είναι όµως σαφές αν το κτίριο αυτό βρισκόταν µέσα στα τείχη του Κάστρου ή µέσα στην οχυρωµένη πόλη, όπως είναι άγνωστο αν το µικρό αυτό παλάτι υπήρχε από τη βυζαντινή περίοδο ή κτίστηκε µετά το Όταν το 1408 οι Βενετοί παρέλαβαν µε πενταετές παραχωρητήριο από τον πάπα το Κάστρο της Πάτρας εκτέλεσαν επισκευές και οικοδοµικές επεµβάσεις για τον εκσυγχρονισµό του, συµφωνά µε τα δεδοµένα των αµυντικών µηχανισµών και των οπλικών συστηµάτων της εποχής. εύτερο συµφωνητικό µε τον αρχιεπίσκοπο έγινε στα 1417, που ίσχυσε για δυο χρόνια. Αλλά και ο ίδιος ο αρχιεπίσκοπος φαίνεται να έκανε έργα, τα οποία µνηµόνευε επιγραφή, εντοιχισµένη σε δεύτερη χρήση, στην πύλη της εσωτερικής τάφρου προς τον εσωτερικό περίβολο. Η επιγραφή, που σωζόταν στο Αρχαιολογικό Μουσείο µέχρι τη γερµανική κατοχή, ανέφερε ότι ο αρχιεπίσκοπος Πανδόλφος Μαλατέστα, µητροπολίτης Παλαιών Πατρών, ανακαίνισε ένα ναό το έτος Τα έργα των Βενετών φαίνεται ότι ήταν αποτελεσµατικά, όπως αποδεικνύει το γεγονός ότι τρία χρόνια αργότερα ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος κατέλαβε την πόλη των Πατρών, δεν κατάφερε όµως να καταλάβει το Κάστρο παρά ύστερα από ένα χρόνο, το Μάιο του Οι Παλαιολόγοι το κράτησαν έως το 1458 και άφησαν και αυτοί τη σφραγίδα τους µε σηµαντικές προσθήκες. Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, που ήταν αδιάλειπτη µέχρι το 1687, το Κάστρο επισκευάστηκε και πάλι και προστέθηκαν κτίσµατα αµυντικού χαρακτήρα, αλλά και πολλά διοικητικά κτίρια, τζαµιά, λουτρά κ.ά., δεδοµένου ότι την περίοδο αυτή οι κύριες λειτουργίες της πόλης γίνονται µέσα στο Κάστρο και στη γειτονική του προς Νότον περιοχή. Κατά την περίοδο της Β Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο ( ) ο Morozini δεν ασχολείται ιδιαίτερα µε το Κάστρο της Πάτρας, ενώ ανακατασκευάζει σχεδόν πλήρως το Κάστρο του Ρίου, γιατί µε τα δεδοµένα της εποχής έχει πολύ µεγαλύτερη αµυντική σηµασία για την περιοχή. Οι βενετοί προβλεπτές δεν αναφέρουν καµιά εργασία στο Κάστρο της Πάτρας, παρ' όλο που ο F. Grimani και ο G. Corner έκτισαν κάποια κτίρια αποθηκών. Το 1708 ο Angelo Emo γράφει ότι η επαρχία της Αχαΐας βρίσκεται σε δεινή κατάσταση, ανοικτή από όλες τις πλευρές σε εχθρικές επιδροµές, και η Πάτρα δεν διαθέτει παρά ένα Κάστρο ανίσχυρο να αντιταχθεί και στην πιο µικρή επίθεση. Αναφέρει ότι οι διαστάσεις του είναι στενόχωρες, οι πύργοι µικροί, παλαιού τύπου και ευάλωτοι, τα τείχη χαµηλά. Χαρακτηριστικό είναι ότι στα σχέδια που εκπονεί για τα κάστρα της Πελοποννήσου ο Grimani παραθέτει ένα µόνο σχέδιο του µηχανικού Van Deyk, τοπογραφικό της ευρύτερης περιοχής της Πάτρας, χωρίς ξεχωριστή κάτοψη του Κάστρου.

7 7 Στα 1715 ανακαταλαµβάνεται και πάλι από τους Τούρκους, που και αυτοί αφήνουν το Κάστρο σχεδόν ανοχύρωτο, όπως προκύπτει από τις περιγραφές περιηγητών του 18ου και του 19ου αιώνα. Σοβαρές ζηµιές υπέστησαν τα τείχη κατά τα Ορλωφικά, στα 1785 από ισχυρό σεισµό και στα 1811 από την έκρηξη µιας πυριτιδαποθήκης. Ελευθερώθηκε το 1828 από το γάλλο στρατηγό Maison και παραδόθηκε στον ελληνικό στρατό. Λίγα χρόνια αργότερα ο φρούραρχος Πατρών Τριαντάφυλλος Λαζαρέτος κατεδάφισε όλα τα αρχαία και παλαιά κτίρια του εσωτερικού χώρου. Το Κάστρο από το 1950 µέχρι το 1975 ανήκε στο ήµο Πατρέων, που µετέτρεψε σε κήπο τον ισοπεδωµένο πλέον εσωτερικό χώρο, µε ελιές και οπωροφόρα δέντρα, χώρο περιπάτου των Πατρινών. Από τότε το ανέλαβε το Υπουργείο Πολιτισµού και λειτουργεί ως αρχαιολογικός χώρος αρµοδιότητας της 6ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Σήµερα στο εσωτερικό του έχει σωρευθεί επίχωση πάχους πολλών µέτρων, που καλύπτει τα πολυάριθµα κτίρια που υπήρξαν κάποτε, από την αρχαιότητα, το µεσαίωνα και τους χρόνους της Τουρκοκρατίας. Μια υψοµετρική διαφορά 3 µ. µαρτυρεί ενδεχόµενα ότι και αρχικά υπήρχαν δύο στάθµες, µε την υψηλότερη στα ανατολικά, σύµφωνα και µε τη φυσική διαµόρφωση του λόφου. Συστηµατικές ανασκαφικές έρευνες δεν έχουν γίνει παρά µόνο όπου ήταν αναγκαίο για τη µελέτη και στερέωση των πύργων και των προµαχώνων. Οι τάφροι Τις τρεις πλευρές των τειχών περιέβαλλε τάφρος καθώς και τις δυο πλευρές του εσωτερικού περιβόλου. Ανοιγµένη σε κάποια απόσταση από τα τείχη, που κυµαινόταν από µ., είχε κτιστά τα πρανή, µε πολεµίστρες, όπως φαίνεται από τα σωζόµενα τµήµατα στο εσωτερικό του Κάστρου, ή και κυκλικούς, προέχοντες του τείχους πυργίσκους, όπως µαρτυρούν τα ίχνη ενός, που διατηρήθηκαν στην ανατολική εξωτερική πλευρά. Η επικοινωνία πάνω από τις τάφρους πρέπει αρχικά να γινόταν µε ξύλινες γέφυρες, ενώ µεταγενέστερα κατασκευάστηκαν δίτοξες κτιστές γέφυρες, όπως αυτή που υπάρχει σήµερα µπροστά από την είσοδο του εσωτερικού περιβόλου. Η εξωτερική τάφρος σωζόταν µέχρι τα χρόνια του µεσοπολέµου, όπως µαρτυρούν φωτογραφίες. Τη θέση της στη βόρεια πλευρά κατέλαβε σειρά προσφυγικών σπιτιών, που σε πολλές περιπτώσεις µε αυθαίρετες επεκτάσεις ακουµπούν στα τείχη και παρεµποδίζουν µέχρι σήµερα την προσέγγιση στο Κάστρο. Όλη η ζώνη έχει κηρυχθεί τα τελευταία χρόνια απαλλοτριωτέα. Στην ανατολική πλευρά ο χώρος της τάφρου διαµορφώθηκε σε δρόµο, τη σηµερινή οδό Παναχαΐδος Αθηνάς, και µόνο στο βορειοανατολικό τµήµα διατηρήθηκε ένα τµήµα του κτιστού προς το Κάστρο πρανούς της, µε τα ίχνη του κυκλικού πυργίσκου. Ιστορικά δεν είναι γνωστό σε ποια εποχή διανοίχτηκαν οι τάφροι. Ήδη από τον 6ο µ.χ. αιώνα κείµενα, όπως το Στρατηγικό του Μαυρικίου, στις οδηγίες για την κατασκευή κάστρων αναφέρει και τις τάφρους ως σηµαντικό αµυντικό µέτρο, κανένα όµως ίχνος δεν σώθηκε από την πρώτη οικοδοµική φάση. Η διαµόρφωση του εσωτερικού περιβόλου, που είναι σε µεγάλο µέρος έργο των Φράγκων, καθιστά πιθανή την αναγωγή και των τάφρων στην ίδια περίοδο, δεν διατηρήθηκε όµως καµιά σχετική ένδειξη. εν µπορεί εξάλλου να αποκλειστεί το έργο να κατασκευάστηκε από τους Βενετούς, δεδοµένου ότι αποτελεί σταθερό χαρακτηριστικό της φρουριακής αρχιτεκτονικής τους. Στη βάση του κυκλικού προµαχώνα διαµορφώνεται επίπεδο πλάτωµα µε προστατευτικό και αναληµµατικό τοίχο, που κατέληγε στην τάφρο της βόρειας πλευράς. Το προτείχισµα φαίνεται σήµερα πάνω από τις σκάλες της οδού Αγίου Νικολάου και στο άκρο του, στην αρχή της οδού Φρουρίου, σώζεται η λαξευτή

8 8 από πωρόλιθους βάση προεξέχοντος πυργίσκου, χαρακτηριστική της βενετσιάνικης αρχιτεκτονικής µορφολογίας. Το στοιχείο αυτό επισηµαίνει ότι η κατασκευή µπορεί να ήταν ενιαία ή πάντως ότι υπήρχε τάφρος όταν κτίστηκε το προτείχισµα. Η σηµερινή όµως σωζόµενη διαµόρφωση του κτιστού πρανούς της, µε τις πολεµίστρες και την κτιστή γέφυρα, ανήκει στην περίοδο της Τουρκοκρατίας. Η κυρία πύλη Η κατασκευή που αποτελούσε την κεντρική είσοδο του Κάστρου πρόβαλλε στο µέσον της ανατολικής πλευράς. Σήµερα σώζεται µόνο µέρος της, µε τον πλινθόκτιστο θόλο που καλύπτει το πέρασµα προς το εσωτερικό, ενώ η θύρα είναι τοποθετηµένη στην ανατολική πλευρά. Στην αρχική της όµως µορφή, που διασώθηκε σε φωτογραφία των αρχών του αιώνα, η είσοδος ήταν στη βόρεια πλευρά του χώρου, χαµηλή, µε ηµικυκλικής µορφής τόξο, η γένεση του οποίου έχει διατηρηθεί στο βόρειο τµήµα. Προεξέχουσα του βόρειου τοίχου κατασκευή, που κατέληγε σε πλινθόκτιστο τόξο πάνω από την πύλη, κάλυπτε µια µεγάλη καταχύτρα. Στη νοτιοανατολική γωνία υψώνεται πυργίσκος, µε θολοσκέπαστο µικρό χώρο για τη φρουρά, ενώ από τη βόρεια πλευρά την προάσπιση της πύλης κάλυπτε ο νοτιοανατολικός πύργος του εσωτερικού περιβόλου. Πολεµίστρες καµαροσκεπείς µε συγκλίνουσες προς τα έξω πλευρές, που µιµούνται βυζαντινές κατασκευές, ανοίγονται στις τρεις πλευρές του χώρου. Προς το εσωτερικό του Κάστρου υπάρχουν δύο τοξωτά ανοίγµατα. Το πρώτο είναι οξυκόρυφο και παρόµοιας κατασκευής µε την εξωτερική πύλη, ενώ προς τα δυτικά υπάρχει λιθόκτιστος θόλος και τοξωτό άνοιγµα ηµικυκλικό, διαφορετικής δόµησης από τα δύο προηγούµενα. Το τµήµα αυτό φαίνεται να ανήκει στην περίοδο της Φραγκοκρατίας, ενώ η όλη αµυντική κατασκευή της εισόδου µε τον πύργο, την καταχύτρα και τα σε διαφορετικό άξονα τοποθετηµένα επάλληλα ανοίγµατα είναι έργο των χρόνων της Τουρκοκρατίας. Τα τείχη, οι πύργοι, οι προµαχώνες Τα τείχη είναι επισκέψιµα σήµερα κυρίως από το εσωτερικό, όπου όµως η διατήρηση τους, δεδοµένης και της υψηλής επίχωσης, είναι σε χαµηλό ύψος. Από έξω προσπελάσιµα είναι κυρίως τα τείχη της ανατολικής πλευράς. Στα νότια το υδραγωγείο της πόλης και ο δηµοτικός βρεφονηπιακός σταθµός έχουν αποκλείσει την προσέγγιση, ενώ από την παιδική χαρά του ήµου µπορεί να παρατηρήσει κανείς τα νοτιοδυτικά τείχη και τον κυκλικό προµαχώνα. Κατά µήκος της οδού Φρουρίου σειρά σπιτιών εµποδίζει τη θέα και την επίσκεψη του παλαιότερου τείχους του Κάστρου, εκτός από µικρά τµήµατα που έχουν µείνει αδόµητα ή όπου τα αυθαίρετα οικοδοµήµατα κατέρρευσαν µετά και τους πρόσφατους (1994) σεισµούς της Πάτρας. Η διάκριση των διαφορετικών οικοδοµικών φάσεων και επεµβάσεων σε κάποια τµήµατα των τειχών δεν είναι εύκολη, µε τις εργασίες όµως των τελευταίων χρόνων έχουν προσδιοριστεί στο µεγαλύτερο µέρος. Η πρώτη οικοδοµική φάση του δεύτερου µισού του 6ου µ.χ. αιώνα χαρακτηρίζεται κυρίως από τη χρήση αρχαίου υλικού. Η εξωτερική όψη αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τεράστιους δόµους, πώρινους ή µαρµάρινους, και διάφορα αρχιτεκτονικά µέλη, επιστύλια, γείσα, ακόµη και τµήµατα αγαλµάτων και µεγάλο αριθµό κιόνων. Τα κενά που προκύπτουν ανάµεσα στους δόµους πληρούνται µε µικρά κοµµάτια µαρµάρου, λίθους, σπασµένα κεραµίδια και κονίαµα. Το ίδιο παρατηρείται και στο επίπεδο έδρασης των δόµων, καθώς ακολουθείται η φυσική κατάσταση του βραχώδους

9 9 εδάφους, χωρίς ιδιαίτερη διαµόρφωση για τη θεµελίωση. Το πλάτος του τείχους κυµαίνεται από 3,15 έως 3,50 µ. Η εσωτερική παρειά είναι κτισµένη από µικρούς λίθους, πλίνθους και συνδετικό κονίαµα, ενώ παρεµβάλλονται κατά διαστήµατα καθ ύψος οριζόντιες στρώσεις πλίνθων. Το κενό ανάµεσα στις δύο όψεις πληρούται µε αδρανή υλικά, µικρούς λίθους και αραιότερο κονίαµα. Μεγάλα τµήµατα κιόνων τοποθετούνται εγκάρσια, σαν ελκυστήρες, που συνδέουν τις δύο όψεις της κατασκευής, κυρίως στις χαµηλότερες στάθµες. Ο τρόπος αυτός δόµησης του τείχους αποδίδει την τεχνική που ο Βιτρούβιος ονοµάζει «έµπλεκτον», τεχνική που συναντάται σε πολλά οχυρωµατικά έργα, µε κοντινότερο παράδειγµα το Εξαµίλλιο της Κορίνθου, που επισκευάστηκε ριζικά στα χρόνια του Ιουστινιανού. Την πρώτη αυτή οικοδοµική φάση του τείχους βρίσκουµε και στις τρεις πλευρές του Κάστρου. Σε όλο το µήκος της βόρειας πλευράς, πάνω από το σηµερινό κέντρο της πόλης, δυστυχώς σήµερα κρυµµένο πίσω από τα νεότερα οικοδοµήµατα, διατηρείται, και µάλιστα σε µερικά τµήµατα φθάνει το ύψος των 4 µ. Επάνω όµως στην αρχική κατασκευή έχει προστεθεί τοιχοποιία, που απέληγε σε πολεµίστρες, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, ενώ στο µέσον περίπου της πλευράς προστέθηκε κυκλικός πύργος. Η τοιχοδοµία του πύργου της βορειοανατολικής γωνίας του Κάστρου στα κάτω τµήµατα και των δύο όψεων του ανήκει σε αυτή την περίοδο και επιβεβαιώνει ότι η οριοθέτηση του αρχικού περιβόλου στην πλευρά αυτή είναι η ίδια µε αυτήν του µεσαιωνικού Κάστρου. Στην ανατολική πλευρά δεν σώζονταν σαφή ίχνη της πρώτης περιόδου, γιατί σε όλο σχεδόν το µήκος της εξωτερικά υπάρχει κεκλιµένος ενισχυτικός τοίχος των χρόνων της όψιµης Τουρκοκρατίας και εσωτερικά το τείχος καλύπτεται από προσκτίσµατα. Πρόσφατη όµως ανασκαφή, που έγινε στο εσωτερικό του νοτιοανατολικού προµαχώνα, αποκάλυψε τµήµα τείχους της πρώτης οικοδοµικής φάσης, κατεστραµµένο από την εξωτερική του όψη, που στο νότιο άκρο του σχηµατίζει γωνία. Το σηµείο αυτό βρίσκεται σε νοητή ευθεία µε ένα άλλο σωζόµενο τµήµα στη νότια πλευρά του Κάστρου, φαίνεται δηλαδή ότι πρόκειται για το νοτιοανατολικό όριο του οχυρωµατικού περιβόλου. Κατά µήκος της νότιας πλευράς του Κάστρου το αρχικό τείχος σώζεται σε τρία ακόµη σηµεία, πίσω από το σηµερινό υδραγωγείο και δυτικότερα πίσω από το βρεφονηπιακό σταθµό, ενώ το κάτω τµήµα της τοιχοδοµίας του προεξέχοντος τετράγωνου πύργου της πλευράς αυτής ανήκει επίσης στην ίδια περίοδο. Τα σωζόµενα αυτά τµήµατα δίνουν µια περίµετρο του αρχικού τείχους περίπου 650 µ., που συµπίπτει, εκτός από το δυτικό τµήµα, µε τη σηµερινή περίµετρο και που προασπίζει µια έκταση τ.µ. Πρόκειται δηλαδή για ένα µεγάλο οχυρωµατικό έργο, το οποίο όµως καµιά ιστορική πηγή δεν αναφέρει. Τα γενικότερα ιστορικά δεδοµένα, καθώς και η σύγκριση των κατασκευαστικών στοιχείων οδηγούν σε µια χρονολόγηση στο δεύτερο µισό του 6ου µ.χ. αιώνα. Τα ευρήµατα της ανασκαφής του νοτιοανατολικού προµαχώνα παρέχουν επίσης ανάλογες ενδείξεις, καθώς σε αυτά περιλαµβάνονται και κάποια αρχιτεκτονικά µέλη που χρονολογούνται στον 5ο ή στις αρχές του 6ου µ.χ. αιώνα. Η επόµενη οικοδοµική φάση ανήκει στην περίοδο της Φραγκοκρατίας. Η κατασκευή των τειχών της περιόδου αυτής διακρίνεται από τη χρήση µικρών, σχετικά ορθογωνισµένων λίθων στις γωνίες, προερχόµενων και πάλι από αρχαία οικοδοµήµατα, ενώ την κύρια τοιχοδοµία απαρτίζουν ποταµίσιες πέτρες µε συνδετικό κονίαµα και µικρά τεµάχια πλίνθων και σπασµένων κεραµιδιών στους αρµούς. Όµοια κατασκευή παρατηρείται σε πολλά τµήµατα του εσωτερικού περιβόλου και κατά µήκος του ανατολικού και του νότιου τείχους. Στο δυτικό άκρο της νότιας πλευράς υψώνεται εξέχων από το τείχος τετράγωνος πύργος µε σχισµοειδείς τυφεκιοθυρίδες, που σκοπό έχει να

10 10 προασπίσει τη δεύτερη µικρότερη πύλη, που ανοίχθηκε στη δυτική πλευρά. Η σηµερινή όµως σωζόµενη µορφή της ανήκει στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Η πύλη αυτή έχει τοξωτό ηµικυκλικό υπέρθυρο, και όµοιας κατασκευής µε ηµικυκλική στέψη κανονιοθυρίδα την προστατεύει από τη βόρεια πλευρά. Προσθήκες καθ' ύψος ασφαλώς έγιναν σε πολλά τµήµατα των τειχών, ώστε να έχουν σε όλες τις πλευρές ικανό ύψος και πολεµίστρες, στη σηµερινή µορφή τους όµως όλα τα τείχη διατηρούν στο επάνω µέρος τη µορφή που πήραν µετά τις επισκευές των χρόνων της Τουρκοκρατίας. Στο βορειοδυτικό άκρατου φρουρίου οι Βενετοί κατασκεύασαν τον επιβλητικό κυκλικό προµαχώνα που δεσπόζει της πόλης. Κτισµένος από λαξευτούς πωρόλιθους και ασβεστόλιθους, παρουσιάζει προσεγµένη κατασκευή µε ορθογώνιους, αλλά σε ανισοϋψείς σειρές τοποθετηµένους δόµους, µε ελάχιστο κονίαµα και χωρίς την παρεµβολή πλίνθων. Στο µέσον περίπου του ύψους της τοιχοδοµίας υπάρχει περιµετρικά πώρινο χονδρό cordone, που διαχωρίζει το κάτω, ελαφρά κεκλιµένο τµήµα. Όλο το εσωτερικό του είναι δεξαµενή, µε διπλό τοίχωµα και µια µικρή θυρίδα υπερχείλισης στο κάτω µέρος. Επάνω, και ανοικτή προς το εσωτερικό του Κάστρου, υπάρχει «πλατεία» και σε αυτή διαµορφώνονταν τοξωτές κανονιοθυρίδες, ενώ σε υψηλότερη στάθµη υπήρχαν στενός περίδροµος και τυφεκιοθυρίδες. Στη σηµερινή διατήρηση το µεγαλύτερο µέρος της στέψης του προµαχώνα ανήκει σε επισκευή των χρόνων της Τουρκοκρατίας. Στα σηµεία σύνδεσης του προµαχώνα µε τα τείχη υπάρχουν δύο µικροί υπερυψωµένοι και θολοσκέπαστοι χώροι, φυλάκια ή σκοπιές, ενώ το άνοιγµα προς το Κάστρο διαµορφώνεται µε ένα µεγάλο πλινθόκτιστο τόξο, που ως παραστάδες έχει δύο αρράβδωτους κίονες. Στο µέσον περίπου της περιφέρειας προς τα νότια, επάνω από το cordone, ανοίγεται ορθογώνια εσοχή, στην οποία προφανώς υπήρχε εντοιχισµένη πλάκα µε επιγραφή ή µε ανάγλυφο το φτερωτό λέοντα, το σύµβολο της Βενετίας. Ο περιηγητής Β. Randolph το 17ο αιώνα περιγράφει τον προµαχώνα «καλοκτισµένο, ψηλό και ισχυρό, µε πολύ µακριά κανόνια που ελέγχουν το δρόµο, αλλά βρίσκονται τοποθετηµένα πολύ ψηλά, ώστε να χτυπήσουν µε επιτυχία κάποιο πλοίο», ενώ τον ίδιο αιώνα ο G. Wheler, αφού περιγράφει το Κάστρο σαν ασήµαντο, «ούτε ωραίο ούτε ισχυρό», θεωρεί ως µοναδικά σηµαντικά του στοιχεία τον κυκλικό προµαχώνα και τις τάφρους. Εκτός από σποραδικές επισκευαστικές επεµβάσεις στα τείχη, στην περίοδο των Παλαιολόγων ανήκει ο τετράγωνος πύργος που έχει προστεθεί εξωτερικά στο βορειοανατολικό τµήµα του εσωτερικού περιβόλου. Ο πύργος, που υψώνεται πάνω σε έντονα κεκλιµένη βάση, είναι τοποθετηµένος λοξά στο ανατολικό άκρο του βόρειου τείχους, που φαίνεται έτσι να συνεχίζει κάτω από τα θεµέλια του, και συνδέεται σε αµβλεία γωνία µε τον προϋπάρχοντα πύργο, που αποτελούσε τη βορειοανατολική γωνία του Κάστρου. Οι γωνίες του είναι κτισµένες µε γωνιόλιθους, λαξευτούς δόµους πώρινους ή µαρµάρινους. Τις όψεις του διατρέχουν σε τρεις στάθµες οριζόντιες ζώνες µε διπλή:στρώση επίπεδων πλίνθων. Στο επάνω µέρος της κύριας όψης διατηρούνται τέσσερα φουροΰσια, που στήριζαν κάποια προεξοχή εξώστη ή καταχύτρας, µορφής ανάλογης αυτών που απαντούν στις οχυρώσεις του Μυστρά. Στο µέσον περίπου του νότιου τείχους του Κάστρου, ο πύργος της πρώτης οικοδοµικής φάσης φαίνεται να επισκευάστηκε σε µεγάλος µέρος αυτή την περίοδο. Στην κύρια όψη του υπάρχει εσοχή στην τοιχοποιία, µέσα στην οποία είναι εντοιχισµένος κορµός αγάλµατος και κεφάλι ανδρός των ρωµαϊκών χρόνων. Το παραµορφωµένο αυτό άγαλµα πήρε µυθικές διαστάσεις στα µάτια των κατοίκων της Πάτρας. Παλαιότερα από τους περιηγητές θεωρήθηκε ότι είναι ο ίας ή ο Πατρέας, αλλά στα νεότερα χρόνια έγινε το στοιχειό της πόλης, η «Πατρινέλα». Η παράδοση λέει ότι ήταν γυναίκα µεταµορφωµένη σε άντρα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, που φυλάει την πόλη από επιδηµίες και κλαίει τις νύχτες, όταν πεθάνει κάποιος γνωστός Πατρινός.

11 11 Από την εσωτερική πλευρά και λίγα µέτρα δυτικότερα διακρίνονται δύο υψηλά ηµικυκλικά τόξα ενσωµατωµένα στο µεταγενέστερο, των χρόνων της Τουρκοκρατίας, τείχος. Οι αναλογίες και ο τρόπος δόµησης τους είναι όµοια µε των τόξων του εσωτερικού περιβόλου, που θα δούµε παρακάτω, και πιθανότατα ανήκουν σε αυτή την περίοδο. Από την περίοδο της Τουρκοκρατίας έχουµε τις περισσότερες επεµβάσεις σε όλα σχεδόν τα µέρη του Κάστρου και σηµαντικές προσθήκες, που χρονολογούνται σε διαφορετικές εποχές. Η στέψη των τειχών σε όλο το µήκος τους και οι επάλξεις στη σηµερινή τους µορφή ανήκουν σε αυτή την περίοδο. Τα τείχη ενισχύθηκαν µε δεύτερη κεκλιµένη τοιχοποιία σε µεγάλο τµήµα της ανατολικής και της νότιας πλευράς. Στο µέσον της βόρειας πλευράς προστέθηκε κυκλικός πύργος, διαµορφωµένος ώστε να εξυπηρετεί πυροβόλα όπλα. Η εξωτερική όψη του, κτισµένη από ποταµίσιες πέτρες και πλίνθους, κοσµείται από χονδρό πώρινο cordone. Στο εσωτερικό, από τη σηµερινή περίπου στάθµη του εδάφους, υψώνεται καλοκτισµένο οξυκόρυφο τόξο, το δυτικό τµήµα του οποίου στηρίζει στενή λιθόκτιστη σκάλα που οδηγεί στον περίδροµο των επάλξεων. Ανατολικότερα το τείχος διαπλατύνεται σε τµήµα µήκους περίπου 10 µ., καθώς εξωτερικά προστίθεται κεκλιµένος τοίχος και εσωτερικά δεύτερη τοιχοποιία, που σχηµατίζει µικρό θολοσκέπαστο χώρο που δηµιουργεί δίοδο προς την εξωτερική όψη. Οι πολεµίστρες, µεγάλου πάχους, προορίζονταν προφανώς για πυροβόλα όπλα. Ανάλογη κατασκευή παρατηρείται στο δυτικό τµήµα της νότιας πλευράς του εξωτερικού περιβόλου. Το τείχος ενισχύεται µε δεύτερη τοιχοδοµία εξωτερικά, κτισµένη από αργολιθοδοµή µε κονίαµα που καλύπτει µεγάλο µέρος των λίθων, τεχνική που θα δούµε στον πολυγωνικό προµαχώνα του εσωτερικού περιβόλου. Στο πάχος της τοιχοδοµίας ανοίγονται τρεις καµαροσκέπαστες κανονιοθυρίδες, στραµµένες η καθεµιά σε διαφορετική κατεύθυνση, ώστε να καλύπτουν µια ευρεία περιοχή. Στενή σκάλα από το εσωτερικό οδηγεί στον περίδροµο και τις ορθογώνιες ασκεπείς πολεµίστρες, που έχουν επιχρισµένες τις παρειές και έντονα κεκλιµένη προς τα έξω την επιφάνεια στήριξης του όπλου. Στη νότια επίσης πλευρά, πίσω ακριβώς από τον πύργο της «Πατρινέλας», προστίθεται από το εσωτερικό ορθογώνια οχυρωµατική κατασκευή µε κανονιοθυρίδες. Το σηµαντικότερο κτίσµα αυτής της περιόδου, που είναι εξάλλου το µοναδικό που διατηρεί αµιγώς τη µορφή µε την οποία κτίστηκε, χωρίς µεταγενέστερες επεµβάσεις, είναι ο πολυγωνικός προµαχώνας στη νοτιοανατολική γωνία του Κάστρου. Ο προµαχώνας είναι επτάπλευρος, µε αναλογίες ύψους προς πλάτος βαριές. Παρουσιάζει όµως πολύ επιµεληµένο κτίσιµο από µικρές ορθογωνισµένες σειρές δόµων από πωρόλιθο και γκριζόλευκο ασβεστόλιθο µε οριζόντιες στρώσεις πλίνθων, σε αποµίµηση του γνωστού πλινθοπερίκλειστου βυζαντινού τρόπου δόµησης. Η ποικιλία του οικοδοµικού υλικού δίνει πολυχρωµία στην όψη. Είναι το µόνο σωζόµενο κτίσµα του Κάστρου στο οποίο εµφανίζεται µια διακοσµητική και περίτεχνη διάθεση. Την εξωτερική όψη στο µέσον περίπου του ύψους περιτρέχει λεπτό πώρινο cordone. Στην κεντρική εξωτερική πλευρά, κάτω από το cordone, υπάρχει διακοσµητική τυφλή κόγχη µε κιονίσκους στα πλάγια και δύο µικρά µαρµάρινα φουρούσια, τα οποία στηρίζουν κατασκευή που αποµιµείται καταχύτρα. Τµήµατα µαρµάρινων κιονίσκων προερχόµενα από διάφορα κτίσµατα είναι πακτωµένα εγκάρσια στην τοιχοδοµία και εξέχουν σαν διακοσµητικά µικρά κανόνια. Οι κανονιοθυρίδες µορφώνονται µε πεπλατυσµένο ηµικυκλικό τόξο, κτισµένο από λαξευτούς λίθους και κάθετα τοποθετηµένες πλίνθους, ενώ ο κωνοειδής θόλος, που είναι αποκλειστικά λιθόκτιστος από πωρόλιθους και κορασάνι, καταλήγει στην εξωτερική όψη σε µικρό τοξωτό άνοιγµα από λαξευτή πέτρα που περιβάλλεται από µία σειρά πλίνθων. Ηµικυκλικός τοίχος εσωτερικά δηµιουργεί ένα διάδροµο λιθόστρωτο

12 12 στη στάθµη του δαπέδου των κανονιοθυρίδων, διευρύνοντας το χώρο κίνησης των κανονιών. Στενή λιθόκτιστη σκάλα στο νότιο άκρο του προµαχώνα οδηγεί στην υπερκείµενη αµυντική στάθµη, στον περίδροµο µε τις πολεµίστρες. Οι τυφεκιοθυρίδες ανοίγονται στην υψηλότερη ζώνη, ανάµεσα σε περίτεχνες βαθµιδωτές επάλξεις µε κωνική στέψη που απολήγει σε ένα µυτερό λίθο. Στο βορειοανατολικό άκρο υπάρχει θολωτός πυργίσκος. Καλύπτεται από κωνική στέγη, που απολήγει σε πλινθόκτιστη εξαγωνική κατασκευή, έναν εξαγωνικό πεσσίσκο. Από τα ίχνη της βάσης τους φαίνεται ότι υπήρχαν γύρω άλλες πέντε ανάλογες κατασκευές, κατεστραµµένες σήµερα. Και ο πυργίσκος µε την περίτεχνη και άγνωστη από αλλού διακοσµητική στέψη µαρτυρεί τη διάθεση το όλο κτίσµα να έχει µια ξεχωριστή όψη. Η επιµέλεια και η διακοσµητική διάθεση της κατασκευής µπορεί να θεωρηθεί ένδειξη ότι ο προµαχώνας κτίστηκε σε ειρηνική περίοδο και όχι κάτω από εχθρική απειλή. Τα µορφολογικά χαρακτηριστικά δεν εντοπίζονται εύκολα σε άλλες φρουριακές κατασκευές, είναι όµως συγκρίσιµα µε κατασκευές του 17ου αιώνα στα κάστρα της Μεθώνης, της Ναυπλίας και της Πυλού. Η µεγαλύτερη λεπτότητα που χαρακτηρίζει τον προµαχώνα της Πάτρας ενδεχοµένως υποδεικνύει µια πρωιµότερη χρονολόγηση, ίσως στο 16ο αιώνα. Η τεχνική και τα διακοσµητικά θέµατα αποδεικνύουν ασφαλώς ότι πρόκειται για τουρκικό έργο, παρ ότι παλαιότεροι ερευνητές το είχαν αποδώσει στους Βενετούς. Ένας κεντρικός δρόµος διασχίζει το χώρο του Κάστρου από την κύρια ανατολική πύλη µέχρι τη δευτερεύουσα νότια. Λιθόστρωτο της περιόδου της Τουρκοκρατίας έχει εντοπιστεί σε αρκετά σηµεία. ιακλάδωση οδηγεί στην εσωτερική τάφρο και από εκεί στη δίτοξη γέφυρα και στην πρώτη πύλη του εσωτερικού περιβόλου, που κοσµούσαν παλαιότερα η επιγραφή του αρχιεπισκόπου Μαλατέστα και µεσοβυζαντινό επιστύλιο τέµπλου. Βόρεια από τον κεντρικό δρόµο σώζονται τα ερείπια ενός τζαµιού. Το τζαµί Το τζαµί είναι το µοναδικό σωζόµενο σε κάποιο ύψος κτίσµα του εξωτερικού περιβόλου. Έχει ορθογωνική κάτοψη, σε ύψος όµως σώζεται µόνον η νότια πλευρά. Η τοιχοδοµία του είναι από ακανόνιστους λίθους και κάθετα ή οριζόντια τοποθετηµένες µέσα σε παχύ κονίαµα επίπεδες πλίνθους, µικρών όµως διαστάσεων. Τριπλές σειρές πλίνθων σε οριζόντιες ζώνες κοσµούν τις όψεις. Ηµικυκλικής µορφής πλινθόκτιστα τόξα περιβάλλονται από µία σειρά πλίνθων. Το κεντρικό τµήµα της νότιας πλευράς εξωτερικά δηµιουργεί ορθογώνια προεξοχή, που έχει επένδυση από ισοδοµική λιθοδοµή λαξευτών πωρόλιθων, που διακόπτεται από απλής µορφής λοξότµητο οριζόντιο κοσµήτη. Εσωτερικά δηµιουργείται ηµικυκλική εσοχή, στο κάτω µέρος της οποίας σώζεται κυκλική σκάλα και λαξευτός κιονίσκος. Τα σωζόµενα αυτά στοιχεία ανήκουν στην κατασκευή ενός µιχράµπ, συνεπώς αναµφίβολα το κτίριο είναι ένα από τα τζαµιά που αναφέρει ότι είδε µέσα στο Κάστρο ο Εβλιγιά Τσελεµπί το 17ο αιώνα. Πολλοί ερευνητές έχουν θεωρήσει ότι τα σωζόµενα ερείπια ανήκουν στο βυζαντινό ναό της Αγίας Σοφίας, που ιστορικά µαρτυρείτε ότι υπήρχε µέσα στο Κάστρο. Ανασκαφική έρευνα δεν έχει γίνει παρά µόνο επιφανειακός καθαρισµός, που έδειξε ότι η ανατολική πλευρά του κτιρίου είναι συνεχής τοίχος, χωρίς ίχνη αψίδας. Ένδειξη όµως θα µπορούσε να θεωρηθεί η ύπαρξη µέσα στο χώρο τµήµατος πεσµένου τοίχου, που φαίνεται να είχε κανονική πλινθοπερίκλειστη τοιχοδοµία και πλίνθινη οδοντωτή ταινία, διακοσµητικό στοιχείο που δεν σώζεται σε κανένα άλλο τµήµα του Κάστρου. Ο εσωτερικός περίβολος

13 13 Ο εσωτερικός περίβολος του Κάστρου είναι κτισµένος στο υψηλότερο και κατά συνέπεια πιο δυσπρόσιτο τµήµα του λόφου. Η είσοδος του βρίσκεται στη νότια πλευρά. Τετράγωνος πύργος, που διατηρείται σήµερα σε χαµηλό ύψος, κτισµένος σε υψηλότερο επίπεδο από εκείνο του τείχους της τάφρου, προστάτευε την κλίµακα ανόδου και την πύλη, που σήµερα είναι πλήρως ανακατασκευασµένη. εύτερη σκάλα οδηγεί στο επίπεδο του αύλειου χώρου, ενός χώρου σχεδόν ορθογώνιου και όχι ιδιαίτερα ευρύχωρου. Στο κέντρο του υπάρχει υπόγεια µεγάλη δεξαµενή, µε θόλο πλινθόκτιστο. Στην ανατολική πλευρά σώζονται δυο οικοδοµήµατα, σε επαφή µε το εξωτερικό τείχος, που έχουν υποστεί αλλεπάλληλες µετατροπές και στερεωτικές επεµβάσεις. Το νότιο είναι ένας ισόγειος επιµήκης θολοσκέπαστος χώρος. Το βόρειο είναι πυργοειδές τριώροφο κτίσµα, που έχει στο ισόγειο θόλο µε καθαρά ρωµανικά κατασκευαστικά χαρακτηριστικά. Ηµικυλινδρική πλινθόκτιστη καµάρα µε προεξέχον ενισχυτικό τόξο από καλά λαξευµένους πωρόλιθους καλύπτει το χώρο, ενώ τα αρχικά ανοίγµατα έχουν τοξωτά λαξευτά πώρινα πλαίσια µε απλό διάκοσµο. Ο δεύτερος όροφος επίσης στεγαζόταν µε θόλο, όπως µαρτυρεί η γένεση του στο βόρειο, εξωτερικό σήµερα, τοίχο. Το κτίσµα ήταν ενδεχοµένως κατοικία, περιορισµένων διαστάσεων όµως, δεδοµένης της στενότητας του χώρου. Ο εσωτερικός περίβολος περιµετρικά έχει έξι πύργους, διαφορετικής κατασκευής και µορφολογίας, που συνδέονται µε επίσης διαφορετικής εποχής τµήµατα τειχών. Στη βόρεια πλευρά διατηρούνται, εµφανή εσωτερικά και εξωτερικά, τµήµατα της αρχικής κατασκευής του 6ου αιώνα. Οι δύο ακραίοι βορειοανατολικοί πύργοι, ο ένας που εξετάστηκε προηγουµένως και χρονολογήθηκε στην περίοδο των Παλαιολόγων και ο συνεχόµενος του, που διασώζει σηµαντικά τµήµατα της πρώτης οικοδοµικής φάσης και φαίνεται να συµπληρώθηκε κατά τη Φραγκοκρατία, δεν έχουν πρόσβαση από το εσωτερικό του περιβόλου. Στη νότια πλευρά τους υψώθηκε µέχρι το ύψος της στέψης ογκώδης τρίπλευρη κατασκευή που, ενσωµατώνοντας τους, δηµιούργησε έναν υψηλό πολυγωνικό προµαχώνα. Ο σκοπός αυτής της κατασκευής είναι προφανώς να δηµιουργήσει στο επάνω µέρος πλάτωµα µε µεγάλες κανονιοθυρίδες για τη χρήση πυροβόλων όπλων, και λογικά έπεται της κατασκευής των δυο πύργων. Η τοιχοδοµία του αποτελείται από ποταµίσιες πέτρες και κεραµίδια µε συνδετικό κονίαµα ισχυρό, που µε πλατείς αρµούς καλύπτει µεγάλο µέρος της επιφάνειας των λίθων. Ο τρόπος αυτός δόµησης µοιάζει µε εκείνο της προσθήκης που εξετάστηκε παραπάνω στο δυτικό τµήµα του νότιου τείχους, τρόπος που έχει κατ εξοχήν χρησιµοποιηθεί στην πρώτη οικοδοµική φάση του Κάστρου του Ρίου. Φαίνεται πιθανότερη εποµένως η χρονολόγηση του προµαχώνα στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και µάλιστα µετά το δεύτερο µισό του 15ου αιώνα, οπότε διαµορφώνονται πλήρως οι απαιτούµενες µετατροπές των αµυντικών κτισµάτων για τις λειτουργίες των νέων οπλικών συστηµάτων, και όχι στην περίοδο των Βενετών, όπως υποστηρίχθηκε παλαιότερα. Ο πύργος της βορειοδυτικής γωνίας έχει εµφανώς προστεθεί στο προϋπάρχον τείχος εξωτερικά, αλλά και εσωτερικά δεν συνδέεται σαν ενιαία κατασκευή µε το δυτικό τοίχο και τα συνεχή υψίκορµα τόξα. Χαµηλότερο ηµικυκλικό τοξωτό άνοιγµα οδηγεί σε συνεχόµενο, αλλά στενότερο και χαµηλότερο θόλο, από τον οποίο δίνεται πρόσβαση αφ ενός σε ισόγειο θολοσκεπή χώρο που βλέπει στη βόρεια πλευρά του Κάστρου και αφ' ετέρου σε στενή σκάλα ανόδου στον περίδροµο των επάλξεων. Η κατασκευή και η µορφολογία του θόλου που καλύπτει τον ισόγειο χώρο µαρτυρούν ότι ανήκει στις επεµβάσεις των χρόνων της Τουρκοκρατίας. Τα οκτώ ηµικυκλικά τόξα πάνω στα οποία βαίνει ο περίδροµος των επάλξεων του δυτικού τείχους έχουν διαφορετική κατασκευή, από λαξευτούς θολίτες και κάθετες ενδιάµεσα πλίνθους. Η όλη µορφολογία τους θυµίζει ανάλογες κατασκευές των τειχών στο Μυστρά. Η εξωτερική παρειά όλου του δυτικού τείχους ξανακτίστηκε,

14 14 προφανώς κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, και αλλοιώθηκαν ή κλείστηκαν τελείως οι αρχικές πολεµίστρες. Οι τρεις πύργοι της νότιας πλευράς παρουσιάζουν τελείως διαφορετική κατασκευή. Ο ορθογώνιος νοτιοανατολικός πύργος παρουσιάζει κατασκευή που θυµίζει αυτές που αποδώσαµε στους Φράγκους: κάθετους τοίχους, µε λαξευτούς γωνιόλιθους, σχετική χρήση αρχαίου υλικού και σποραδικά τοποθετηµένα στη λιθοδοµή τµήµατα πλίνθων. Παχύ αρµολόγηµα όµως σκεπάζει µεγάλο µέρος των λίθων, ενώ αρκετά τµήµατα φαίνονται ξανακτισµένα. Στο επάνω τµήµα οι θολοσκεπείς κανονιοθυρίδες και οι βαθµιδωτές επάλξεις ανήκουν ασφαλώς στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Τη διαφορετική δόµηση διακρίνουµε σαφώς στο τοξωτό άνοιγµα που οδηγεί στη σκάλα ανόδου στον περίδρόµο των επάλξεων του ανατολικού τείχους. Το τόξο από λαξευτούς θολίτες και τα χαµηλότερα τµήµατα τοίχων έχουν διαφορετική κατασκευή από το επάνω τµήµα ή τον τοίχο του περιδρόµου και τις πολεµίστρες. Την αρχική εποµένως φράγκικη κατασκευή του πύργου επισκεύασαν κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας συµπληρώνοντας την τοιχοδοµία αλλά και αρµολογώντας τα τµήµατα που διατήρησαν. Ανάλογες παρατηρήσεις µπορούν να γίνουν και για το νοτιοδυτικό ορθογώνιο πύργο, στον οποίο εµφανώς διακρίνεται ότι µεγάλο τµήµα της νότιας και της δυτικής πλευράς έχουν ξανακτιστεί και σε καθεµιά ανοίγεται από µία κανονιοθυρίδα µε χαµηλωµένο τόξο. Ο κεντρικός τετράγωνος πύργος της νότιας πλευράς παρουσιάζει τελείως διαφορετικά κατασκευαστικά χαρακτηριστικά. Κτισµένος πάνω σε µια έντονα κεκλιµένη, αλλά µόνο στη νότια πλευρά, βάση, έχει λαξευτούς γωνιόλιθους από αρχαία µάρµαρα, στενά τοξωτά ανοίγµατα, τόξα προς τον εσωτερικό περίβολο κατασκευασµένα από λαξευτούς θολίτες και κάθετα τοποθετηµένες πλίνθους. Τα στοιχεία αυτά σηµειώθηκαν στον πύργο της βόρειας πλευράς, που χαρακτηρίστηκε παλαιολόγειος, στον πύργο της «Πατρινέλας», καθώς και στην εσωτερική παρειά του δυτικού τοίχου του εσωτερικού περιβόλου. Κατά συνέπεια και αυτός θα πρέπει να θεωρηθεί ότι χρονικά ανήκει στα έργα της περιόδου των Παλαιολόγων. Γενικά θα µπορούσε να πει κανείς ότι το εσωτερικό του περιβόλου αποδίδει µια βυζαντινή αίσθηση, παρά το γεγονός ότι σχεδόν κανένα από τα κτίσµατα δεν παρουσιάζει αµιγή κατασκευή. Η ορθογωνική του κάτοψη, τα καλοκτισµένα ηµικυκλικά τοξωτά ανοίγµατα από λαξευτούς πωρόλιθους και πλίνθους στους αρµούς, τµήµατα τοίχων µε οριζόντιες διπλές ή τριπλές στρώσεις πλίνθων, µπορούν εύκολα να συγκριθούν µε άλλα βυζαντινά κάστρα και ειδικότερα οχυρώσεις του εσποτάτου του Μυστρά. Την όλη εικόνα διαφοροποιεί ο ογκώδης πολυγωνικός προµαχώνας και οι επάλξεις µε τις χαρακτηριστικές τούρκικης µορφολογίας απολήξεις. Ίχνη της πρώτης οικοδοµικής φάσης του δεύτερου µισού του 6ου αιώνα στον εσωτερικό περίβολο δεν έχουν εντοπιστεί εκτός από τα σωζόµενα τµήµατα του βόρειου τείχους και του βορειοανατολικού πύργου. Ένα µόνο ανασκαφικό εύρηµα από τις εργασίες για την αποκατάσταση του βόρειου τείχους της τάφρου, ένα χρυσό νόµισµα του αυτοκράτορα Μαυρίκιου ( ), δεν θα µπορούσε να θεωρηθεί επαρκής ένδειξη, εφ όσον κανένα από τα ανασκαφέντα τµήµατα τοίχων δεν φαίνεται να ανήκει στην ίδια περίοδο. Κατά συνέπεια δεν µπορεί να υποστηριχθεί ότι κάποια οχύρωση του τµήµατος αυτού προϋπήρξε της φράγκικης κατάκτησης. Είναι σίγουρο ότι οι Φράγκοι και οι Παλαιολόγοι έκτισαν και διαµόρφωσαν το χώρο, ενώ αντίθετα δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια επέµβαση των Βενετών. Αλλεπάλληλες επισκευές και προσθήκες έκαναν οι Τούρκοι, και µάλιστα σε διαφορετικές χρονικά περιόδους. Ο ιστορικός Στ. Θωµόπουλος, στην Ιστορία της πόλεως των Πατρών, έκδ (σ. 83), γράφει: «Το φρούριον έτοιµόρροπον άλλωστε και ουδεµιάς αξίας άντικείµενον, καθό άτεχνον µαρτύριον δουλειών ηµερών, δέον να κατεδαφισθη και άφοϋ κατασκαφή το γήπεδον και έξαχθώσιν αί τυχόν αρχαιότητες, ισοπεδωθή και κτισθώσι στρατώνες και αλλά κοινωφελή

15 15 ιδρύµατα». Η άποψη αυτή φαίνεται ότι επικρατούσε στα τέλη του προηγούµενου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Τοπική εφηµερίδα του 1899 γράφει: «Ή εϊδησις την οποίαν προ τίνος έδηµοσιεύσαµεν, ότι ο Μ. όξας εργάζεται εν Αθήναις υπέρ της τελείας κατεδαφίσεως του περιβόλου του φρουρίου Πατρών, παρήγαγε γενικώς εύάρεστον έντύπωσιν εις τους συµπολίτας... Το φρούριον ως έχει σήµερον ουδόλως δύναται να χρησιµεύστη... Ό χώρος τον όποιον καταλαµβάνει ό περίβολος του φρουρίου δύναται να χρησιµεύση εις την κατασκευήν µιας µεγάλης πλατείας ή εις την µεταβολήν του εις δάσος, θα καταστή ούτω ό χώρος ούτος ή θαυµασιωτέρα και ρωµαντικοτέρα δλων των πλατειών του κράτους...». Και δύο χρόνια µετά η ίδια εφηµερίδα γράφει: «Πλείστα πολλάκις έπ αυτού εγράφησαν και όµως το φρούριον εξακολουθεί ρικνόν και άπαίσιον την όψιν να ϊσταται άσάλευτον εκεί καταλάµβαναν χώρον εύρύτατον και θέσιν άξίαν καλυτέρας τύχης εκείνης του να βαστάζη το άκαλαίσθητον και άνευ ουδεµιάς ιστορικής αξίας αυτό φρούριον». Άγνωστο για ποιο λόγο δεν πραγµατοποιήθηκε το σχέδιο αυτό. Μόνο στον εσωτερικό χώρο κατάφεραν να ισοπεδώσουν τα πάντα προκειµένου να φυτέψουν οπωροφόρα δέντρα και ελιές. Το Κάστρο, σε πείσµα όλων των κατακτητών του, αµέτρητων σεισµών και της βούλησης των κατοίκων της πόλης του τέλους του περασµένου αιώνα, στέκει ακόµη όρθιο, σιωπηλός µάρτυρας της µακραίωνης ιστορίας της Πάτρας. Β Ι Β Λ Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α Κ. Andrews, Castles of the Morea, Prince-ton, N. Jersey 1953, σ , 244. Αρχαιολογικόν ελτίον, Χρονικά, 19(1964), σ (1971), σ (1972), σ (1973), σ ( ), σ (1992), σ. 159" 48 (1993), σ (1994), σ Α. Βοή, Le Peloponnese byzantin jusque en 1204, Paris 1951, σποραδικά. Bon, La Moree franque, Paris 1969, σποραδικά. Λ. Βρεττός, To Κάστρο της Πάτρας, Πάτρα Μ. Γεωργοπούλου - Βέρρα, Η πρώτη οικοδοµική φάση του Κάστρου της Πάτρας, Πρωτοβυζαντινή Μεσσήνη και Ολυµπία. Αστικός και αγροτικός χώρος στη υτική Πελοπόννησο, Μάιος 1998, Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών - Εταιρεία Μεσσηνιακών Αρχαιολογικών Σπουδών, Πρακτικά (υπό εκτύπωση). Μ. Γεωργοποΰλου - Βέρρα, Η χριστιανική Πάτρα και τα µνηµεία της, Πολιτισµική φυσιογνωµία της Πάτρας (έκδ. Πανεπιστηµίου Πατρών), Πάτρα 1997, σ. 35 κ.ε. Λ. Έβερτ - Ε. Καρποδίνη - ηµητριάδη, Κάστρα της Πελοποννήσου, Αθήνα 1993, σ Σ. Θωµόπουλος, Ιστορία της πόλεως των Πατρών, Πάτρα W. Miller, Ιστορία της Φραγκοκρατίας στην Ελλάδα, , Αθήναι Α. Μουτζάλη, Η πόλη των Πατρών κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο, Μελετήµατα 13, Αθήνα 1991, σ Α. Μουτζάλη, Τοπογραφικά της Μεσαιωνικής Πάτρας, Αντίφωνον, Αφιέρωµα στον καθηγητή Ν.Β. ρανδάκη, Θεσσαλονίκη 1994, σ. 132 κ.ε. Α. Μουτζάλη, Η πόλη των Πατρών κατά τον 6ο και 7ο αιώνα. Η µυθολογία της εγκατάλειψης, Πρωτοβυζαντινή Μεσσήνη και Ολυµπία. Αστικός και αγροτικός χώρος στη υτική Πελοπόννησο, Μάιος 1998,

16 16 Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών - Εταιρεία Μεσσηνιακών Αρχαιολογικών Σπουδών, Πρακτικά (υπό εκτύπωση). Ν. Παπαχατζής, Πανσανίου, Ελλάδος Περιήγησις, Αχαϊκά, Αθήνα Κ. Σιµόπουλος, Ξένοι περιηγητές στην Ελλάδα, Αθήναι , τόµ. 4ος, σποραδικά. Ι. Σφηκόπουλος, Τα µεσαιωνικά κάστρα του Μωρία, Αθήναι 1968, σ Α. Ταρσούλη, Κάστρα και πολιτείες του Μωρία, Αθήναι 1971, σ Κ. Τριαντάφυλλου, Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών, Patras , σ

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol. Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.gr Αθήνα 4/2/2015 Προς τον Πρόεδρο τους µη κερδοσκοπικού σωµατείου

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ. Αρχ. Ολυμπία

ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ. Αρχ. Ολυμπία ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ Αρχ. Ολυμπία TO ΠΑΛΑΙΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ Είναι το πρώτο Μουσείο της Ελλάδος και πιθανότατα και στη Μεσόγειο το οποίο κτίστηκε δίπλα στο χώρο των ανασκαφών, για

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Ταχ.Δ/νση: Μεθώνης 10 & Κανάρη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου

Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΕ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Ομάδα εργασίας: ΒΑΝΝΑ ΝΙΝΙΟΥ ΚΙΝΔΕΛΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΕ ΕΠΚΑ-ΥΠΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4ΙΙΒΕΜ-Β8 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΑΔΑ: 4ΙΙΒΕΜ-Β8 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Ταχ. Δ/νση : 1ο χλμ Μυτιλήνης - Λουτρών Μυτιλήνη Ταχ.Κώδικας : 81100 Πληροφορίες : ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΑΛΑΚΟΣ Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι Οι αριθμοί αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι σημαντικό να μελετήσουμε τον τρόπο που σημειώνονται οι αριθμοί που αποδίδουν στα σχέδια τις διαστάσεις του αντικειμένου. Οι γραμμές διαστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ.

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ. Στρατηγική Συν-Κατοίκησης

ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ. Στρατηγική Συν-Κατοίκησης ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Στρατηγική Συν-Κατοίκησης Η πρόταση μας εισάγει μια νέα τυπολογία κατοικίας, αυτήν της οριζόντιας πολυκατοικίας. Η αναφορά στην ελληνική αστική πολυκατοικία είναι σκόπιμη αφού η

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Κατά την απογραφή κατοικιών της Ε.Σ.Υ.Ε. το 2000, το οικιστικό απόθεμα του Δήμου Τρικκαίων αποτελείται από: 13.129 οικοδομές (στοιχεία από 15.343 κτίρια 25.074 κατοικίες και 24.385

Διαβάστε περισσότερα

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Νοέµβριος 12 2014 13:20 Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Τι ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισµού για τις ανασκαφικές εργασίες στον τάφο της Αµφίπολης. Τι έδειξαν οι ανασκαφές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ: ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΤΣΑΡΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΘΕΜΑ: ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΑΙΓΙΑΛΙΤΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ

ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ ΘΕΣΗ : ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟ- ΧΙΟΥ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΤΕΧΝΙΚΗ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΘΕΣΗ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ 2. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ 3. ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη)

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Πολυκατοικία Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα Φωτογραφίες: Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα

Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ : Εξοχικές κατοικίες στο Σκροπονέρι Ευβοίας Το οικόπεδο που μας δίνεται να αναπτύξουμε την κτιριακή σύνθεση χαρακτηρίζεται από την έντονη κλίση προς τη θάλασσα και από την ακανόνιστη

Διαβάστε περισσότερα

Ακρόπολη 447 π.χ. Παλάτι του Μίνωα (Κνωσός) Πύλη των λεόντων (Μυκήνες) Κατασκευασμένη από πεντελικό μάρμαρο και ασβεστόλιθο.

Ακρόπολη 447 π.χ. Παλάτι του Μίνωα (Κνωσός) Πύλη των λεόντων (Μυκήνες) Κατασκευασμένη από πεντελικό μάρμαρο και ασβεστόλιθο. ΤΟΙΧΟΠΟΙΙΑ το αρχαιότερο δομικό υλικό 1) Σύγχρονα υλικά (σκυρόδεμα και χάλυβας) περιόρισαν τη χρήση της. 2) Η τρωτότητα της υπό σεισμικές δυνάμεις κατέστησαν ακατάλληλη ως δομικό σύστημα. την Σήμερα η

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013

ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013 ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 Α. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΣΗ... 3 Β. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΙΙ Σύμφωνα με το εγκεκριμένο κτιριολογικό πρόγραμμα στο κτίριο ΙΙ δεν προβλέπεται κάποια προσθήκη

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΙΙ Σύμφωνα με το εγκεκριμένο κτιριολογικό πρόγραμμα στο κτίριο ΙΙ δεν προβλέπεται κάποια προσθήκη Έργο : ΑΛΛΑΓΗ ΧΡΗΣΗΣ, ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΚΑΤ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΔΙΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΑ ΚΤΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΙΜΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΥ Διεύθυνση : ΟΔΟΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΟΣ & ΝΕΑΣ ΜΑΔΥΤΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 99 - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ 1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : To τοπογραφικό διάγραμμα της δεύτερης αρχιτεκτονικής μελέτης ταυτίζεται με αυτό της πρώτης αρχιτεκτονικής μελέτης εφόσον και οι δυο μελέτες εχουν γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 10η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Εικ. 1. Αεροφωτογραφία του οικισμού της Ποτίδαιας. Εικ. 2. Τμήμα του διατειχίσματος. Διατείχισμα της Κασσάνδρειας Στη θέση της αρχαίας Ποτίδαιας, που καταστράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 89-1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. Η πρόσοψη του οικοπέδου βρίσκεται επί της οδού Κρουσόβου, ενώ το οικόπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΟΝΑΔΑ Α1 Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Ταχ. Κώδικας : 10681 Αθήνα Πληροφορίες: Π. Μπρατσιάκου Τηλέφωνο : 2103307621

Διαβάστε περισσότερα

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη 1. Περιγραφή Ο ανεµόµυλος της καταγραφής βρίσκεται στο χωριό Απείρανθος, που υπάγεται διοικητικά στον ήµο ρυµαλίας της νήσου Νάξου. Η βασική λειτουργία του ήταν η παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΟΝΑΔΑ Α1 Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Ταχ. Κώδικας : 10681 Αθήνα Πληροφορίες: Αλ. Καλογήρου Τηλέφωνο : 2103307622

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ON SALONICA SOCCER CUP ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ ΑΨΙΔΑ ΤΟΥ ΓΑΛΕΡΙΟΥ ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΚΑΣΤΡΑ & ΤΕΙΧΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ ΒΕΡΓΙΝΑ Μπείτε στην Pentagon... ταξιδέψτε

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΠΑΛΟΓΟΥ ΣΟΦΙΑ A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείμενο: Χαλκίδα Στόχος: μελέτη του θαλάσσιου μετώπου Μέθοδοι επεξεργασίας: βιβλιογραφία-διαδίκτυο αεροφωτογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ»

«ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ «ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Χριστιάνα Νικολάου. Τάξη: Β 5. Θέμα: Εργασία στην ιστορία. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ.

Ονοματεπώνυμο: Χριστιάνα Νικολάου. Τάξη: Β 5. Θέμα: Εργασία στην ιστορία. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ. Ονοματεπώνυμο: Χριστιάνα Νικολάου Τάξη: Β 5 Θέμα: Εργασία στην ιστορία. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ. Μάρτιος 2013 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛ. Γενική εισαγωγή. 2 Ιστορική αναδρομή 3 4 Περιγραφή του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κάστρο Κολοσσιού σε κάτοψη όπως βρίσκεται τώρα

PROJECT ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κάστρο Κολοσσιού σε κάτοψη όπως βρίσκεται τώρα Κάστρο Κολοσσιού σε κάτοψη όπως βρίσκεται τώρα Ερείπια του αρχικού φρουρίου το 1210μ.Χ Ανατολική πλευρά του φρουρίου που σώζονται στην ανατολική πλευρά του φρουρίου 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Μεσαιωνικό Κάστρο Κολοσσίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΟΝΑΔΑ Α1 Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Ταχ. Κώδικας : 10681 Αθήνα Πληροφορίες: Α. Καλογήρου Τηλέφωνο : 2103307622

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ Οι ιδιαίτερες δεσµεύσεις νέων κτισµάτων σε προστατευόµενες περιοχές αφορούν: 1) Την υποχρέωσή τους να ακολουθήσουν τον αρκετά δεσµευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Ερείπια μινωικού οικισμού μαρτυρούν κατοίκηση της ευρύτερης περιοχής των Έξω Λακωνίων σε παλαιότερες εποχές.

Ερείπια μινωικού οικισμού μαρτυρούν κατοίκηση της ευρύτερης περιοχής των Έξω Λακωνίων σε παλαιότερες εποχές. ΤΕΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Βλάχηδες. Πεδινό χωριό με όνομα οικογενειακό Βυζαντινής ή Βενετσιάνικης προέλευσης. Διοικητικά ανήκει στο Δημοτικό Διαμέρισμα Έξω Λακωνίων, του Δήμου Αγίου Νικολάου. Βρίσκεται 7,5 χιλ δυτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης Αρχαιολογικός Χώρος Αβδήρων Αρχαιολογικός Χώρος Ζώνης, Έβρος Ιερό Μεγάλων θεών, Σαμοθράκη Αρχαίο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 3.3: Θολοδομικά Συστήματα Θολοδομικά συστήματα στο Βυζάντιο Δρ Σταματίνα Γ. Μαλικούτη Τμήμα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Υ.Π.Ε.Κ.Α. ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης Τεύχος αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Δ Η Μ Ο Σ Φ Α Ι Σ Τ Ο Υ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΩ ΖΑΡΟΥ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΜΕΑ

Δ Η Μ Ο Σ Φ Α Ι Σ Τ Ο Υ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΩ ΖΑΡΟΥ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΜΕΑ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Π Ε Ρ Ι Φ Ε Ρ Ε Ι Α Κ Ρ Η Τ Η Σ Δ Η Μ Ο Σ Φ Α Ι Σ Τ Ο Υ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΩ ΖΑΡΟΥ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΜΕΑ Ηράκλειο 2011 1 Η Μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα