Οι περιπέτειες του µεταξοσκώληκα στην πόλη του µεταξιού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι περιπέτειες του µεταξοσκώληκα στην πόλη του µεταξιού"

Transcript

1 Οι περιπέτειες του µεταξοσκώληκα στην πόλη του µεταξιού 1

2 Έκδοση Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Σουφλίου Επιµέλεια κειµένων: Κάβουρας Παναγιώτης Βουδρισλής Νικόλαος Καλαϊτζής Γιώργος Καλλιτσάρης Χρήστος Αυγερινού Μαρία Φυλλαρίδης Ηλίας 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Η περιπέτεια του µεταξοσκώληκα µέσα στο χρόνο 1.1 Μύθοι και παραδόσεις 1.2 Αρχαιότητα 1.3 Βυζάντιο 1.4 Δύση 1.5 Οθωµανική αυτοκρατορία ελληνικό κράτος 2. Εκτροφή του µεταξοσκώληκα 2.1 Εκκόλαψη 2.2 Ηλικίες Στάδια του µεταξοσκώληκα 2.3 Κλάδωµα 2.4 Ξεκλάδωµα 2.5 Απόπνιξη 2.6 Καθαρισµός και διαλογή κουκουλιών 3. Μεταποίηση Βιοµηχανική επεξεργασία του κουκουλιού 3.1 Αναπήνιση 3.2 Καλάµισµα 3.3 Ζευγάρωµα Στρίψιµο 3.4 Διάσιµο 3.5 Μίτωµα 3.6 Ύφανση 3.7 Βάψιµο φινίρισµα 3.8 Αποκολλάρισµα λεύκασµα 3.9 Βάψιµο 4. Μουριά 5. Μορεώνας 6. Σύγκριση µε τεχνητό µετάξι 7. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις 8. Ιστορία του Σουφλίου 9. Το Σουφλιώτικο σπίτι 10. Τα µεταξουργεία 11. Ορολογία 12. Βιβλιογραφία Εισαγωγή 3

4 Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Σουφλίου ιδρύθηκε από το ΥΠ.Ε.Π.Θ. και άρχισε τη λειτουργία του τον Απρίλιο του Βασικός σκοπός του είναι να στηρίξει το θεσµό της περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και να ευαισθητοποιήσει τους µαθητές και την τοπική κοινωνία σε θέµατα οικολογικής ισορροπίας, ποιότητας ζωής και αειφόρου ανάπτυξης. Το εκπαιδευτικό πρόγραµµα του Κέντρου έχει τίτλο «Οι περιπέτειες του µεταξοσκώληκα στην πόλη του µεταξιού». Το θέµα αυτό επιλέχθηκε γιατί : α) η ιστορία του Σουφλίου είναι άµεσα συνδεδεµένη µε τη σηροτροφία, αφού για µεγάλο διάστηµα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη ζωή του τόπου. β) η σηροτροφία εναρµονίζεται πλήρως στις επιταγές της κοινωνίας για αειφόρο ανάπτυξη, καθώς η καλλιέργεια της µουριάς και η εκτροφή του µεταξοσκώληκα δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον σε αντίθεση µε τις παραδοσιακές καλλιέργειες. Οι στόχοι του προγράµµατος είναι: 1) Να γνωρίσουν οι µαθητές τη σηροτροφία και τη σχέση της µε την τοπική κοινωνία. 2) Να διερευνήσουν την επίδραση του µεταξιού στην ιστορία, οικονοµία και αρχιτεκτονική του τόπου. 3) Να έρθουν σε επαφή µε ένα µοντέλο αειφόρου ανάπτυξης, Το βιβλίο αυτό το εκδίδουµε ως υποστηρικτικό υλικό του προγράµµατος αλλά και ως µια προσφορά στον τόπο µας. Είναι προϊόν µακροχρόνιας έρευνας, αναζήτησης σε βιβλιογραφικές πηγές, αλλά και παρατήρησης καθώς κάναµε 3 χρόνια πειραµατική εκτροφή µεταξοσκώληκα στο χώρο του Κ.Π.Ε. Ακόµα πήραµε συνεντεύξεις από παλιούς σηροτρόφους, εργάτριες µεταξουργείων, ρωτήσαµε ηλικιωµένους, καταγράψαµε τις γνώµες, τα συναισθήµατα και τις απόψεις τους. Θεωρούµε ότι το µετάξι δεν είναι µόνο το παρελθόν αλλά και το µέλλον της περιοχής. Το Σουφλί, ως πόλη του µεταξιού, οφείλει να κρατήσει και να αναπτύξει µε σύγχρονες µεθόδους την παραδοσιακή αυτή ασχολία, δηµιουργώντας έναν άξονα ανάπτυξης γύρω από το µετάξι όπως εκτροφή, µεταποίηση, εµπόριο, οικοτουρισµός. Επειδή οι ανθρώπινες κοινωνίες βρίσκονται σε πορεία αναζήτησης µιας νέας ταυτότητας, ενός νέου οράµατος που θα προσπαθήσει να βελτιώσει την ποιότητα ζωής µέσα από την αποκατάσταση των σχέσεων µε τη φύση. Η αειφόρος ανάπτυξη είναι ίσως η µοναδική δυνατότητα ώστε φύση και άνθρωπος να έ- χουν κοινή πορεία. 4

5 Είναι καιρός να συνειδητοποιήσουµε όλοι µας ότι πρέπει να αναζητούµε, να προτείνουµε και να προτρέπουµε τους µαθητές να σκεφτούν βιώσιµες λύσεις και µοντέλα αειφόρου ανάπτυξης. Η περιπέτεια του µεταξοσκώληκα µέσα στο χρόνο 5

6 Μύθοι και παραδόσεις Η ιστορία του µεταξιού χάνεται στα βάθη των αιώνων και είναι συνυφασµένη µε κινέζικους µύθους και παραδόσεις. Η πρώτη αναφορά γίνεται το π.χ., σε έναν κινέζικο µύθο που λεει ότι ο αυτοκράτορας Φου-Χι, γεννηµένος από την ένωση µιας παρθένας µε το ουράνιο τόξο, είχε επινοήσει ένα είδος λύρας της οποίας οι εικοσιεπτά χορδές ήταν φτιαγµένες από µεταξωτές κλωστές. Οι Κινέζοι συγγραφείς µαρτυρούν ότι την τέχνη της εκτροφής του µεταξοσκώληκα και της κατεργασίας του µεταξιού ανακάλυψε συµπτωµατικά το π.χ. η αυτοκράτειρα Σι-Λιγκ-Τσι, σύζυγος του Χοάνγκ-Τι. Σύµφωνα µε τον µύθο η όµορφη πριγκίπισσα έπινε στον κήπο της τσάι, όταν ξαφνικά ένα κουκούλι έπεσε µέσα στο βραστό νερό. Στην προσπάθειά της να το βγάλει, τράβηξε µια πολύ ανθεκτική κλωστή, την πρώτη κατεργασµένη µεταξωτή κλωστή. Για την ανακάλυψη αυτή κέρδισε την εκτίµηση του λαού της, που την ανέβασε στο αξίωµα των θεοτήτων της ουράνιας αυτοκρατορίας, σαν προστάτιδα της σηροτροφίας. Από τότε ονοµάστηκε «Θεά της µουριάς και του µεταξιού» και βασιλεύει στον αστερισµό του σκορπιού του οποίου τα τέσσερα α- στέρια αντιπροσωπεύουν «το σπίτι του µεταξοσκώληκα». Έτσι άρχισε η ανάπτυξη της µεταξουργίας στην Κίνα, τέχνη που έµεινε µυστική για 20 περίπου αιώνες. Ο ακόλουθος µύθος αναφέρει την πρώτη κλοπή του µυστικού της κινέζικης σηροτροφίας : Ένας βασιλιάς του Khotan (περιοχή του Θιβέτ) απέκτησε µε γάµο µια πριγκίπισσα του αυτοκρατορικού κινέζικου οίκου και την προειδοποίησε ότι αυτή θα έπρεπε να απαρνηθεί τα ρούχα που φορούσε συνήθως γιατί στο δικό του βασίλειο δεν έβρισκαν ούτε µεταξοσκώληκες ούτε µουριές για να τους θρέψουν. Η πριγκίπισσα, µη θέλοντας ν απαρνηθεί τα πολυτελή στολίδια της, σκέφτηκε το εξής: Έκρυψε σπόρους µουριάς και αυγά µεταξοσκώληκα µέσα στα πολύ πλούσια µαλλιά της και κατόρθωσε ν αποφύγει, χάρη στον πριγκιπικό της τίτλο, την στενή επίβλεψη που ασκούνταν στα σύνορα της χώρας. Έτσι αφού προστατεύθηκε για είκοσι αιώνες το µυστικό του µεταξιού δραπέτευσε από την γενέτειρα χώρα του. Στην γιαπωνέζικη κοσµογονία, διάφορα πνεύµατα θεωρούνται ως δηµιουργοί και προστάτες των µεταξοσκωλήκων. Η Ουκέ Μοτσίνο Καµί, εγγονή του πνεύµατος της φωτιάς, είχε παράγει τους µεταξοσκώληκες από τα φρύδια της. Επίσης ο Βάκο Μουσουµπίνο Καµί, γιος του πνεύµατος της φωτιάς, έµαθε στους ανθρώπους την τέχνη να τους αναθρέφουν. 6

7 Αρχαιότητα Η ιστορία εξακριβώνει τους µύθους ότι η Κίνα είναι το πραγµατικό λίκνο του µεταξιού. Ο Κοµφούκιος στα «Χρονικά των τεσσάρων πρώτων δυναστειών», αναφέρει πως η αυτοκράτειρα Σι-Λιγκ-Τσι, έκανε συστηµατική εκτροφή του µεταξοσκώληκα στα ανάκτορά της και υποχρέωνε τις Κινέζες να παρακολουθούν µαθήµατα σηροτροφίας, ανεξάρτητα από την κοινωνική τάξη που ανήκε η κάθε µία. Επίσης έχουν βρεθεί κοµµάτια λεπτού µεταξωτού υφάσµατος σε τάφους που βρίσκονται κοντά στο µέρος που θάφτηκε ο Αυτοκράτορας Χοάνγκ-Τι. Για πολύ µεγάλο χρονικό διάστηµα τα προϊόντα αυτής της νέας βιοµηχανίας παρέµειναν αποκλειστικό προνόµιο της αυλής, ο αυτοκράτορας, οι συγγενείς του καθώς και οι ανώτεροι αξιωµατούχοι του καθεστώτος είχαν το δικαίωµα να φορούν τα πολύτιµα υφάσµατα. Οι Κινέζοι απαγόρευαν µε αυστηρούς νόµους τη διάδοση της σηροτροφίας, ενώ η εξαγωγή των σπόρων του µεταξοσκώληκα τιµωρούνταν µε θάνατο. Επιτρεπόταν µόνο η εξαγωγή κατεργασµένων νηµάτων και υφασµάτων. Η Ιαπωνία, οι Ινδίες και η Περσία ήταν κέντρα εµπορίας του εξαγόµενου µεταξιού. Από τον 9 ο αιώνα π.χ. οι Έλληνες άποικοι των πόλεων της Μικράς Ασίας γνώριζαν την ύπαρξη του µεταξιού και των µεταξωτών υφασµάτων, αλλά θεωρούσαν ότι είναι φυτική ίνα. Με τις εκστρατείες του Μ. Αλεξάνδρου ( π.χ.) το µεταξωτό ύφασµα εισήχθη στην αρχαία Ελλάδα. Ο Μ. Αλέξανδρος µάλιστα έστειλε φούσκες στο δάσκαλό του Αριστοτέλη, θέλοντας να µάθει το µυστικό της παραγωγής του µεταξιού, χωρίς όµως αποτέλεσµα. Ο Αριστοτέλης πρώτος διαπίστωσε ότι το µετάξι είναι ζωικό προϊόν και κάνει λόγο για ένα είδος «σκώληκος µεγάλου», του οποίου περιγράφει τις µεταµορφώσεις, αλλά και τη διαδικασία του τραβήγµατος της κλωστής : «εκ δε τούτου του ζώου και τα βοµβύκια αναλύουσι των γυναικών τινές αναπηνιζόµεναι κάπειτα υφαίνουσι» (Αριστοτέλης, Historia Animalium V. XIX, 551 b). Αναφέρεται επίσης στην ανυφάντρα Παµφίλη, κόρη του Πλάτωνα από την Κω, η ο- ποία ύφαινε µετάξι. Επίσης ο Πλίνιος περιγράφει τη διαδικασία αναπήνισης και αναφέρει χαρακτηριστικά ότι δεν θα πρέπει να στερήσουµε από την Παµφίλη τη δόξα ότι βρήκε τον τρόπο να γδύνει τις γυναίκες ντύνοντάς τες. (Πλίνιος, Hist. Nat. XI, XXVI). Στα ρωµαϊκά χρόνια συνεχίστηκαν οι εισαγωγές κατεργασµένης και ακατέργαστης σινικής κλωστής και έτοιµων υφασµάτων. Οι πηγές 1 µαρτυρούν ότι 1 A. Starensier, An art historical study of the byzantine silk industry, U.M.I. Dissertation information sernice,

8 κατά τα ρωµαϊκά χρόνια το µετάξι είχε τεράστια αξία, ίση µε αυτήν των πολύτιµων λίθων και του χρυσού. Ο αυτοκράτορας φορούσε αποκλειστικά την πορφυρή µέταξα, ενώ µεταξωτά ενδύµατα φορούσαν οι αξιωµατούχοι του κράτους και µερικοί ευκατάστατοι ιδιώτες. Το µυστικό της σηροτροφίας 2 µεταφέρθηκε στην Ιαπωνία µόλις τον 3 ο αιώνα µ.χ. από Κινέζους µετανάστες που µετέφεραν κρυφά σπόρους µεταξοσκώληκα. Προοδευτικά επεκτάθηκε στις Ινδίες, στη Σογδιανή, τη Βακτριανή και την Περσία. Βυζάντιο Μέχρι τον 5 ο αι. µ.χ. οι Πέρσες έλεγχαν το εµπόριο του µεταξιού της Ρωµαϊκής και µετέπειτα Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η παράδοση θέλει τη διάδοση της µεταξοκαλλιέργειας από την Ανατολή στη Δύση από Βυζαντινούς καλόγερους. Σύµφωνα µε τον Προκόπιο, οι Έλληνες µοναχοί µε εντολή του Ιουστινιανού περιηγήθηκαν την Περσία και την Κίνα µεταδίδοντας την Χριστιανική θρησκεία. Συγχρόνως όµως µελετούσαν κάθε τι που είχε σχέση µε τον µεταξοσκώληκα. Στο τέλος της περιοδείας τους το 554 µ.χ. µετέφεραν κρυφά, µέσα στα ραβδιά τους, αβγά µεταξοσκώληκα και σπόρους µουριάς. Έτσι η σηροτροφία µεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη και από εκεί διαδόθηκε στην κοντινή Θράκη, την Πελοπόννησο, Θεσσαλία και Κεντρική Μακεδονία. Μετά τον 11ο αιώνα τα εργαστήρια της Θεσσαλονίκης, της Τραπεζούντας και κυρίως της Θήβας συναγωνίζονταν σε ποιότητα αυτά της Κωνσταντινούπολης. Επίσης µεγάλα κέντρα επεξεργασίας του µεταξιού ήταν η Κόρινθος και η Σπάρτη. Όταν η Βυζαντινή αυτοκρατορία, µετά τις σταυροφορίες, άρχισε να χάνει τη δύναµή της, άρχισε και η παρακµή της σηροτροφίας. Κατά το 14 ο αιώνα σταµατά η παραγωγή από τα µεγάλα κέντρα υφαντουργίας Τη δεκαετία του 1340 µόνο στη Θεσσαλονίκη αναφέρεται βιοτεχνία µεταξωτών υφασµάτων. Δύση Από το Βυζάντιο περνούν «οι δρόµοι του µεταξιού», που οδηγούν το µετάξι στη Δύση. Η ευρύτερη περιοχή της Κων/πολης γίνεται σταυροδρόµι των οικονοµικών και πολιτιστικών ανταλλαγών ανάµεσα στην Ανατολή και τη Δύση. 2 Η λέξη σηροτροφία παράγεται από το «σηρ σηρός» όπως καλούσαν οι Έλληνες το µετάξι και αργότερα «σηρικά» τα µεταξωτά υφάσµατα. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι Έλληνες κατά τα κλασικά χρόνια ονοµάζουν «Σήρους» τους λαούς της κεντρικής Ασίας. Η λέξη ετυµολογείται από τη ρίζα «σηρ» ή «συρ». Στην παλιά κινέζικη γλώσσα «σερ» σήµαινε κουκούλι. Επίσης ο Παυσανίας δίνει ανάλογη πληροφορία, διευκρινίζοντας ότι οι Έλληνες το έντοµο το λένε «σήρα». 8

9 Το 730 µ.χ. Άραβες µετέφεραν τη σηροτροφία στην Ισπανία και από εκεί στη Σικελία, αλλά η κυρίως καλλιέργεια παρέµεινε στη Βυζαντινή αυτοκρατορία. Την περίοδο των σταυροφοριών οι Λατίνοι έπαιρναν αιχµάλωτους σηροτρόφους από τις βυζαντινές κτήσεις που καταλάµβαναν µε σκοπό τη βελτίωση της παραγωγής και την καλύτερη οργάνωση των εργαστηρίων τους. Από τον 16 ο αιώνα και µετά η οργάνωση των εργαστηρίων γίνεται βιοµηχανική και µετά το 18 ο αιώνα γνωρίζει µια συνεχή τεχνολογική εξέλιξη. Παράλληλα µε την ακµή της γαλλικής και ιταλικής σηροτροφίας και µεταξοβιοµηχανίας αρχίζει το 1800 περίπου και η ανάπτυξη της αµερικανικής µεταξοβιοµηχανίας, που έπαιξε σπουδαίο ρόλο στο παγκόσµιο κλάδο της µεταξουργίας. Την ίδια εποχή (19ος αιώνας), το ακατέργαστο µετάξι χρησιµοποιήθηκε για την κατασκευή γυναικείων καλτσών δηµιουργώντας έτσι τον χρυσό αιώνα της µεταξοβιοµηχανίας. Στα µέσα του 19ου αιώνα άρχισαν πρώτα η Κίνα και µετά η Ιαπωνία να εξάγουν στην Ευρώπη και ακατέργαστο µετάξι. Μεγάλα κέντρα αγοράς ακατέργαστου µεταξιού στην Ευρώπη είναι την εποχή αυτή οι πόλεις: Μάντζεστερ, Λονδίνο, Νότιγχαµ, στην Αγγλία, Λυών, Παρίσι, Αβινιόν και Σαιντ Ετιέν στη Γαλλία, οι πόλεις του Ρήνου και η Κολωνία στη Γερµανία και το Μιλάνο στην Ιταλία. Η Λυών ειδικεύεται στην παραγωγή µεταξωτών υφασµάτων ελέγχοντας το ε- µπόριο στην Ν.Α. Μεσόγειο. Στην περιοχή αυτή καλλιεργούν πια το κουκούλι µε αποκλειστικό σκοπό την εξαγωγή του (Θράκη, Βιθυνία, Συρία, Παλαιστίνη, Κύπρο). Γύρω στο 1870 η Ιαπωνία προσκάλεσε εµπειρογνώµονα από τη Γαλλία, για να µεταδώσει την ευρωπαϊκή τεχνική αναπήνισης του ακατέργαστου µεταξιού, ενώ Ιάπωνες σηροτρόφοι και επιστήµονες πήγανε στη Γαλλία και την Ιταλία προκειµένου να µελετήσουνε τις νέες µεθόδους τεχνικής της µεταξουργίας. Όταν επέστρεψαν βοήθησαν στην ανάπτυξη της Ιαπωνικής σηροτροφίας. Παράλληλα άρχισε να µελετάται η κατασκευή του τεχνικού µεταξιού και η παραγωγή τεχνητών ινών. Το 1891, ο Γάλλος Chardonnet πέτυχε να ιδρύσει εγκατάσταση παραγωγής ραιγιόν από νιτροκυτταρίνη. Ακολούθησε η παραγωγή διαφόρων ειδών τεχνητών ινών, που δεν µπόρεσαν όµως να υποκαταστήσουν το µετάξι. Το 1938 στην Αµερική η νεοεφευρεθείσα ύλη νάιλον, αντικατέστησε το µετάξι που αποτελούσε το κύριο προϊόν κατασκευής γυναικείων καλτσών. Με την έ- κρηξη του Β Παγκοσµίου πολέµου, το ακατέργαστο µετάξι χρησιµοποιήθηκε µόνο γι αλεξίπτωτα. Μετά τον πόλεµο, η µεταξουργία αντί να αναλάβει, όπως 9

10 την περιµένανε σαν ειρηνική βιοµηχανία, περιορίζεται από χρόνο σε χρόνο, λόγω του ανταγωνισµού των συνθετικών ινών. Σήµερα το 50% της παραγωγής ακατέργαστου µεταξιού στον κόσµο, χρησι- µοποιείται για Ιαπωνικά ενδύµατα και συναφή είδη. Η Ιαπωνία, που υπήρξε η µεγαλύτερη χώρα εξαγωγής ακατέργαστου µεταξιού στον κόσµο, είναι σήµερα η µεγαλύτερη χώρα εισαγωγής και κατανάλωσης του είδους αυτού. Οθωµανική αυτοκρατορία - Ελληνικό κράτος Για αρκετούς αιώνες η εκτροφή του µεταξοσκώληκα αποτελούσε παραδοσιακή απασχόληση των κατοίκων της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας, παρόλο που µέχρι της αρχές του 19 ου αιώνα η σηµασία της για την οικονοµική ζωή της περιοχής ήταν µικρή. Όµως το ένας αγγλικός εµπορικός οίκος έδειξε ενδιαφέρον για την αγορά του άτεχνα επεξεργασµένου ντόπιου µεταξιού εκτινάζοντας την τιµή του στα ύψη. Ταυτόχρονα εµφανίστηκε η ασθένεια της πιπερίτιδας στη Γαλλία και Ιταλία και η µεγάλη ζήτηση κουκουλιών έδωσε ώθηση στην ανάπτυξη της σηροτροφίας της περιοχής. Στην Ελλάδα µέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα µόνο οικοτεχνίες υπήρχαν στις σηροτροφικές περιοχές. Γύρω στα 1900 εµφανίζονται τα πρώτα νηµατουργία και υφαντήρια στην Αθήνα, Βόλο και κυρίως στο Σουφλί. Το Σουφλί µέχρι το 1870 δεν περιλαµβάνεται στα σηµαντικότερα σηροτροφικά κέντρα της περιοχής. Όµως στις αρχές της δεκαετίας του 1880 εµφανίζεται, σύµφωνα µε έγγραφα του Ελληνικού προξενείου της Ανδριανούπολης, ως ση- µαντικό σηροτροφικό κέντρο που παράγει µόνο του το 40% των χλωρών κουκουλιών της περιοχής του βιλαετίου της Ανδριανούπολης. Έτσι στις αρχές του 20ου αιώνα χτίζονται, στο Σουφλί, οργανωµένες µονάδες εργοστάσια επεξεργασίας µεταξιού, που απασχολούν αρκετές εργάτριες και εργάτες. Δρόµος του µεταξιού Οι δρόµοι του µεταξιού χρονολογούνται από τον 1 ο αιώνα π.χ. Συνέδεαν την Κίνα µε την Ευρώπη, την Ανατολή µε τη Δύση, διασχίζοντας το κέντρο του ασιατικού οροπεδίου, καλύπτοντας πάνω από χιλιόµετρα. Μέσα από αυτούς διακινούνταν το µετάξι και τα άλλα προϊόντα της Κίνας και της Ινδίας, στην Ανατολή προς το δυτικό ρωµαϊκό κόσµο. Για χρόνια ο δρόµος του µεταξιού λειτουργούσε ως δίαυλος επικοινωνίας λαών και πολιτισµών, βοηθώντας στην ανταλλαγή ιδεών, τεχνολογιών, επιστηµών, γνώσεων. 10

11 Εκτροφή του µεταξοσκώληκα Εκκόλαψη Η εκκόλαψη του σπόρου είναι το πρώτο στάδιο της εκτροφής του µεταξοσκώληκα και γίνεται στα µέσα Απριλίου- αρχές Μαΐου. Τα αβγά του µεταξοσκώληκα (µεταξόσποροι) είναι τοποθετηµένα σε µικρά παραλληλεπίπεδα πλαίσια «τα κουτιά». Το κάθε «κουτί» αποτελεί µονάδα µέτρησης στην σηροτροφία και µέχρι το 1980 περίπου 1 «κουτί» είχε σπόρο βάρους 25 γραµµ. και αυγά περίπου (µεγάλο κουτί). Σήµερα το 1 «κουτί» ζυγίζει 12,5 γραµµ. κι έχει αυγά περίπου (µικρό κουτί). Τα αβγά του µεταξοσκώληκα (µεταξόσποροι), που το µέγεθός τους δεν ξεπερνάει το κεφάλι µιας καρφίτσας, εκκολάπτονται ηµέρες σε θερµοκρασία 20 ο - 25 ο Κελσίου. Συνθήκες επώασης Επώαση Θερµοκρασία σε Υγρασία Φωτισµός C 1 η Ηµέρα 10ο 75% Σε όλη την περίοδο επώασης 18 ώρες το 24ωρο άπλετος φωτισµός. Υπόλοιπες 6 ώρες απόλυτο σκοτάδι. 2 η Ηµέρα 15 ο 75% 3 η Ηµέρα 20ο 75% 4 η 13 η Ηµέρα 25 ο 80% 11

12 Ηλικίες - Στάδια του µεταξοσκώληκα : Κατά την εκτροφή που διαρκεί 30 περίπου ηµέρες, οι µεταξοσκώληκες είναι τοποθετηµένοι σε ειδικά κατασκευασµένα ξύλινα «κρεβάτια» και τρέφονται αποκλειστικά µε καθαρά και τρυφερά φύλλα µουριάς. Ο µικρός µεταξοσκώληκας από τη στιγµή που θα εκκολαφθεί µέχρι την ώρα που θα πλέξει το κουκούλι περνά από πέντε κύρια διαφορετικά στάδια που ο- νοµάζονται «ηλικίες». Η µία ξεχωρίζει από την άλλη από ένα ενδιάµεσο στάδιο που λέγεται «ύπνος». Συνολικά ο µεταξοσκώληκας περνά 5 ηλικίες και 4 ύπνους. Μόλις γεννηθεί βρίσκεται στην πρώτη ηλικία. Τρωει συνεχώς και κάθε µέρα µεγαλώνει σηµαντικά. Το δέρµα του σώµατός του δεν µεγαλώνει ανάλογα µε το υπόλοιπο σώµα. Έτσι έπειτα από 4 ½ περίπου ηµέρες το δέρµα του έχει πάρει όλο το δυνατό µέγεθος και δεν µπορεί να µεγαλώσει περισσότερο, ενώ το σώµα του έχει την τάση να µεγαλώσει ακόµα. Για να µεγαλώσει όµως το σώµα είναι απαραίτητο να αλλάξει ο µεταξοσκώληκας το στενόχωρο πια δέρµα του. Όταν λοιπόν συµπληρωθούν οι 4 ½ ηµέρες περίπου από την εκκόλαψη σταµατά να τρώει. Βγάζει µερικά µεταξονήµατα από το στόµα του και µ αυτά στερεώνει τα πόδια του πάνω στη στρωµνή. Σηκώνει λίγο το κεφάλι προς τα πάνω και στη θέση αυτή µένει ακίνητος επί 1-1 ½ ηµέρα περίπου (ανάλογα µε την ηλικία). Το στάδιο αυτό ονοµάζεται ύπνος. Στο χρονικό διάστηµα του ύπνου, µέσα στον οργανισµό του µεταξοσκώληκα γίνονται διάφορες λειτουργίες που έχουν σαν τελικό αποτέλεσµα να γεννηθεί κάτω από το παλιό δέρµα ένα καινούριο και πιο ευρύχωρο. Το παλιό δέρµα θα σχισθεί και µε ορισµένες κινήσεις που θα κάνει ο µεταξοσκώληκας, µόλις ξυπνήσει θα αποχωρισθεί από το σώµα του. Είναι η λεγόµενη αποδερµάτωση. Στη γλώσσα των σηροτρόφων αυτό ονοµάζεται «άλλαγµα πουκαµίσου» ή «άλλαγµα». Όσο διαρκεί ο ύπνος δεν επιτρέπεται να µετακινούνται ή να ενοχλούνται οι µεταξοσκώληκες και γενικά πρέπει να αποφεύγονται τελείως οι θόρυβοι µέσα στο σηροτροφείο. 12

13 ΣΤΑΔΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΑ Στάδια Διάρκεια Μέγεθος Θερµοκρασία Σχετ.Υγρ Χώρος Επιφά- Κατανά- Μεταξ/κα ασία νεια λωση / κουτί 1 η ηλικία 4,5 ηµέρες 3-4 χιλ. 26 ο -27 ο 80-95% 15 m3 2 m2 2-3 κιλά C 1 ος ύπνος 1 ηµέρα 24 ο -25 ο 65-75% 15 m3 2 m2 C 2 η ηλικία 4 ηµέρες 8-15 χιλ. 26o 27o 80-95% 15m3 5m2 6-8 κιλά C 2 ος ύπνος 1 ηµέρα 24o 25o 65-70% 15m3 5m2 C 3 η ηλικία 4 ηµέρες χιλ. 25o-26o C 80% 20m3 10m κιλά 3 ος ύ- 1,5 ηµέρα 23o % 20m3 10m2 πνος 24oC 4 η ηλικία 5,5 ηµέρες χιλ. 22o- 23oC 75% 30m3 20m κιλά 4 ος ύπνος 1 ηµέρα 22oC 65-70% 30m3 20m2 5 η ηλικία 7,5 ηµέρες 8,5-10 εκατ. 22o- 24oC 70% 50m3 30m κιλά Διάρκεια εκτροφής 25 ½ + 4 ½ = 30 Ο κύκλος αυτός των 30 ηµερών είναι το ανώτατο περίπου χρονικό διάστηµα µιας κανονικής εκτροφής πολυϋβριδίων. Κλάδωµα Μόλις ολοκληρωθεί η εκτροφή, οι µεταξοσκώληκες ανεβαίνουν στα κλαδιά που έχουν τοποθετηθεί στα κρεβάτια για να πλέξουν το κουκούλι τους, τη µεταξωτή φωλιά τους. Ο µεταξοσκώληκας βγάζει από τους δυο µεταξογόνους αδένες του το µετάξι και µε κατάλληλες κινήσεις του σώµατός του πλέκει το κουκούλι. Το πλέξιµο γίνεται από έξω προς τα µέσα σχηµατίζοντας οκτάρια κι εκεί κλείνεται σε 50 ώρες περίπου, ενώ µεταµορφώνεται σταδιακά σε χρυσαλλίδα. Υπολογίζεται ότι σε αυτές τις 2-3 ηµέρες ο µεταξοσκώληκας κάνει κινήσεις. Κατά τη διάρκεια του κλαδώµατος πρέπει να επικρατεί απόλυτη ησυχία και σκοτάδι και γι αυτό τοποθετούν χαρτιά ή κλαδιά στην εξωτερική πλευρά των κρεβατιών. 13

14 Το µέγεθος και το βάρος της φούσκας δεν είναι ίδιο για όλους τους µεταξοσκώληκες. Η καλή ποιοτικά και ποσοτικά παραγωγή εξαρτάται από τη φροντισµένη και σωστή εκτροφή, τις υγιεινές συνθήκες εκτροφής και το είδος του µεταξόσπορου. Ξεκλάδωµα. Όταν περάσουν 7-8 ηµέρες, από το κλάδωµα, αρχίζει το «ξεκλάδωµα» δηλ. το µάζεµα των κουκουλιών από τα κλαδιά. Το ξεκλάδωµα δε διαρκεί περισσότερο από 2-3 ηµέρες και πρέπει να γίνεται µε προσοχή και τάξη για να µην καταστραφούν τα κουκούλια. Απόπνιξη. Μέσα σε 15 ηµέρες το αργότερο µετά το κλάδωµα, πρέπει να γίνει η απόπνιξη ή «ψήσιµο» των κουκουλιών. Η απόπνιξη έχει σκοπό να θανατώσει τις χρυσαλλίδες, πριν αυτές µεταµορφωθούν σε πεταλούδες και τρυπήσουν τα κουκούλια, κόβοντας τη συνέχεια της ίνας. Για την απόπνιξη χρησιµοποιούνται διάφορα µηχανήµατα τα οποία λειτουργούν µε ατµό ή µε θερµό αέρα κ.λ.π. Παλιότερα η απόπνιξη γινόταν σε ειδικά κατασκευασµένους φούρνους που είχαν 5-10 ξύλινα συρτάρια όπου τοποθετούσαν τα κουκούλια. Στο κάτω µέρος του φούρνου υπήρχε καζάνι µε νερό που έβραζε. Ο ατµός περνούσε διαδοχικά από τα συρτάρια µε τα κουκούλια κι έτσι γινόταν η απόπνιξη. Τα τελευταία χρόνια η απόπνιξη των κουκουλιών γίνεται σε µεγάλους ηλεκτροκίνητους φούρνους. Μετά την απόπνιξη, τα κουκούλια απλώνονται για αρκετές µέρες στα κρεβάτια για να στεγνώσουν. Για το στέγνωµα των κουκουλιών χρησιµοποιούνταν παλιότερα τα µεγάλα κουκουλόσπιτα που διατηρούσαν όλο το χρόνο στη θέση τους τα κρεβάτια εκτροφής. Καθαρισµός και διαλογή κουκουλιών : Τα κουκούλια που προορίζονται για να αναπηνιστούν πρέπει να είναι καλοσχηµατισµένα και ισοµεγέθη και γι αυτό γίνεται η διαλογή από τους παραγωγούς. Κατ αρχήν καθαρίζονται καλά από τα γνάφαλα (πιλιούζια) 3 µε τη βοήθεια µιας µηχανής ειδικής για το καθάρισµα των κουκουλιών. Κατά τη διαλογή ξεχωρίζονται τα γερά, καλοσχηµατισµένα και ισοµεγέθη κουκούλια, τα οποία θα αναπηνιστούν, από τα σκάρτα, όπως λέγονται, τα οποία γνέθονται στο χέρι. Οι 3 Μεταξονήµατα στήριξης, χοντρό µετάξι έξω από το κουκούλι. 14

15 γυναίκες επεξεργάζονταν στο σπίτι τα σκάρτα κουκούλια και κατασκεύαζαν τα κουκουλάρικα υφάσµατα. Στην κοινωνία των µεταξοσκωλήκων οι αριθµοί είναι εκπληκτικοί. Ένα κουτί 12,5 γρ. µεταξόσπορου περιέχει µεταξοσκώληκες. Για να εκτραφούν πλήρως και να δώσουν το µετάξι πρέπει να καταβροχθίσουν 500 κιλά µορεόφυλλα! Ο µεταξοσκώληκας, από 2-3 χιλιοστά µήκος που έχει αρχικά, φθάνει τα 8-9 εκατοστά στο τελευταίο στάδιο της εκτροφής και αυξάνει το βάρος του φορές. Από την εκτροφή ενός κουτιού µεταξόσπορου 12,5 γρ. παράγονται κιλά χλωρά κουκούλια, από αυτά µετά την απόπνιξη κιλά ξερά και τελικά 1,5-2 κιλά µεταξωτή κλωστή. Από το κάθε κουκούλι παίρνουµε µέτρα περίπου κλωστή. Μεταποίηση και βιοµηχανική επεξεργασία του κουκουλιού Από το ξερό κουκούλι ως το µεταξωτό ύφασµα µεσολαβούν δύο σηµαντικές διαδικασίες : η νηµατοποίηση, δηλαδή η µετατροπή της µεταξωτής ίνας σε νή- µα και η ύφανση. Οι διάφορες διαδικασίες µετατροπής της µεταξωτής ίνας σε νήµα και κατόπιν σε ύφασµα είναι, σε γενικές γραµµές, οι ίδιες µε εκείνες που εφαρµόζονται στην επεξεργασία των άλλων υφαντικών υλών που υπάρχουν στον ελληνικό χώρο : τις ζωικές (µαλλί) και τις φυτικές (βαµβάκι, λινάρι). Αναπήνιση Αναπήνιση (ή τράβηγµα ή ξετύλιγµα) είναι η διαδικασία κατά την οποία ξετυλίγεται η κλωστή από το κουκούλι και τυλίγεται σε ανέµες. Είναι ένα στάδιο δαπανηρό και χρονοβόρο που διαφοροποιεί την επεξεργασία του µεταξιού από τις άλλες υφαντικές ύλες. Τα κουκούλια τοποθετούνται σε ειδικές µικρές λεκάνες µε ζεστό νερό C για να διαλυθεί η µεταξόκολλα και να ξετυλιχτεί ευκολότερα η ίνα. Έµπειρες γυναίκες χτυπάνε τις ζεµατιστές φούσκες µε ειδικές βούρτσες για να βρεθούνε οι άκρες των µεταξονηµάτων, οι οποίες σκαλώνουν στις άκρες της βούρτσας. Έπειτα ενώνονται 8-10 ίνες στην ίδια ανέµη όπου τυλίγεται το πρώτο νήµα. Σ όλη τη διάρκεια της αναπήνισης οι φούσκες βρίσκονται συνεχώς µέσα στο ζεστό νερό και το ξετύλιγµα γίνεται ταχύτατα, όπως θα ξετυλιγόταν ένα κουβάρι αν τραβούσαµε την άκρη του νήµατος. Κατά την επεξεργασία αυτή απαιτούνται πολύ µεγάλες ποσότητες νερού. Υπολογίζεται ότι για κάθε κιλό µεταξιού αντιστοιχούν λίτρα νερού. 15

16 Καλάµισµα (µασούρισµα ή καρούλιασµα) Στο καλάµισµα το µετάξι ξετυλίγεται από τις θηλές και µαζεύεται σε µασούρια. Στη συνέχεια γίνεται µια παρόµοια εργασία, το ξαναµασούρισµα, όπου τα µασούρια ξανατυλίγονται σε άλλα και παράλληλα το νήµα περνώντας από µια λεπτή σχισµή καθαρίζεται από τους κόµπους και τα εξογκώµατα. Ζευγάρωµα - Στρίψιµο Το νήµα πλέον έχει φτάσει στην τελευταία φάση που είναι το ζευγάρωµα και το στρίψιµο. Με το ζευγάρωµα συνενώνονται δύο ή περισσότερα νήµατα, στρίβονται και δηµιουργείται έτσι µια πολύ ανθεκτική κλωστή. Η κλωστή αυτή µαζεύεται σε καρούλια και είναι έτοιµη να χρησιµοποιηθεί στην ύφανση των µεταξωτών. Διάσιµο Με το διάσιµο ή «γίδιασµα», όπως λέγεται περνάµε ουσιαστικά στην ύφανση. Το γίδιασµα, που αποτελεί τη σηµαντικότερη διαδικασία πριν την ύφανση, είναι η τακτοποίηση του νήµατος που βρίσκεται σε καρούλια για να αποτελέσει το στηµόνι ενός υφαντού. Μίτωµα Το µίτωµα ή αναβόδι είναι το πέρασµα του διασιδιού (στηµονιού) στα µιτάρια και από κει στο χτένι, για να δεθεί στη συνέχεια στο µπροστινό αντί του αργαλειού, όπου τυλίγεται το έτοιµο πανί. Ύφανση Ύφανση είναι η διαδικασία µε την οποία το νήµα πλέκεται σε ύφασµα. Η ύ- φανση, τόσο στην παραδοσιακή όσο και στη βιοµηχανική κοινωνία, βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια των γυναικών. Για όλα τα είδη υφαντών (υφασµάτων) υπάρχει ένας τύπος αργαλιού, ο οριζόντιος ή καθιστός όπως λέγεται. Οι αργαλειοί µπορεί να είναι ξύλινοι χειροκίνητοι στην παραδοσιακή οικοτεχνία ή αυτόµατοι ηλεκτροκίνητοι στη βιοτεχνία και βιοµηχανία. Το βάψιµο και το φινίρισµα των µεταξωτών Οι διαδικασίες αυτές γίνονται είτε στο µεταξωτό νήµα (θηλιές) είτε στο µεταξωτό ύφασµα και περιλαµβάνουν τα εξής στάδια: αποκολλάρισµα, πλύσιµο, 16

17 λεύκανση και βάψιµο. Τα διάφορα στάδια και η τεχνική που εφαρµόζεται κατά την επεξεργασία ποικίλλουν ανάλογα µε την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το µετάξι, σε νήµα ή σε ύφασµα. Αποκολλάρισµα και λεύκασµα. Το αποκολλάρισµα είναι η διαδικασία αφαίρεσης (ή ελλάτωσης) της φυσικής κόλλας που έχει η µεταξωτή κλωστή. Το στριµµένο νήµα ή το µεταξωτό ύφασµα πρέπει να βραστεί καλά σε καυτό νερό σαπούνι και σόδα, για να φύγει η κόλλα του. Η διαδικασία αυτή µπορεί να ε- παναληφθεί δυο και τρεις φορές µέχρι το µετάξι να αποκολλαριστεί τελείως και αποκτήσει την ελαστικότητα που πρέπει. Για τη διατήρηση του φυσικού χρώµατος, ακολουθεί η διαδικασία της λεύκανσης. Βάψιµο. Το βάψιµο ή ρόιδισµα των µεταξωτών, γίνεται µε δυο διαφορετικούς τρόπους: σε θηλιές, όταν γίνεται σε νήµα στριµµένο και σε έτοιµο µεταξωτό ύφασµα. Το βάψιµο του µεταξιού σε θηλιές γίνεται όταν το νήµα προορίζεται για την κατασκευή λεπτών υφασµάτων, π.χ. πουκαµισόπανων. Το µεταξωτό ύφασµα βάφεται µονόχρωµο ή εµπριµέ σε ειδικό τυποβαφείο. Ως τις αρχές του 20ού αι. τα χρώµατα που χρησιµοποιούσαν για το βάψιµο των νηµάτων και των υφασµάτων, ήτανε κατ εξοχήν φυτικά. Τα φυτά που χρησι- µοποιούνταν για την παρασκευή των φυτικών χρωµάτων ήταν αυτοφυή στον ελληνικό χώρο. Από τις αρχές του αιώνα περίπου, µε τη διάδοση των χηµικών βαφών και την αλλαγή των αισθητικών αντιλήψεων, άρχισαν να χρησιµοποιούν βαφές του εµπορίου για το βάψιµο των µεταξωτών. Μουριά Η µουριά είναι ένα δέντρο που τα φύλλα του έχουν τα χαρακτηριστικό να αποτελούν τη µοναδική κατάλληλη τροφή για να εκτραφεί ο µεταξοσκώληκας και να δώσει την πολυτιµότερη φυτική ίνα, το µετάξι. 17

18 Η µουριά ανήκει στο γένος Morus της οικογένειας Moracae. Είναι συνήθως µόνοικο φυτό, δηλαδή φέρει τα θηλυκά και τα αρσενικά άνθη επάνω στο ίδιο δέντρο. Υπάρχουν όµως ποικιλίες δίοικες στις οποίες ξεχωρίζουν τα θηλυκά από τα αρσενικά δέντρα. Στη σηροτροφία προτιµούνται ποικιλίες µόνοικες αλλά µε στείρα θηλυκά άνθη ή δίοικες αρσενικές, ώστε να µην µπορούν να παράγουν καρπούς, οι οποίοι είναι ανεπιθύµυτοι στην εκτροφή του µεταξοσκώληκα. Είναι δέντρο αρκετά ανθεκτικό στις δύσκολες συνθήκες της υποτροπικής και εύκρατης ζώνης όπου καλλιεργείται και σε εδάφη ποικίλης σύνθεσης. Για να αποδώσει όµως καλή και αρκετή παραγωγή θέλει ήπιο και δροσερό περιβάλλον και έδαφος γόνιµο βαθύ, µε καλή στράγγιση και ουδέτερο PH. Υπάρχουν τουλάχιστο δώδεκα είδη µουριάς, που φύονται σε διάφορα µέρη της γης. Ανάµεσα σ αυτά µερικά από τα πιο σπουδαία, από σηροτροφική άποψη είναι τα εξής : Η µαύρη µουριά (Morus nigra) κατάγεται από περιοχή της Κασπίας Θάλασσας και έχει εισαχθεί και στη χώρα µας από πανάρχαια εποχή. Στην αρχαιότητα ήταν γνωστή µε το όνοµα Συκάµινος (Θεόφραστος) και Μορέα (Διοσκουρίδης). Η άσπρη µουριά (Morus alba) κατάγεται πολύ πιθανό από την Κίνα και οφείλει το όνοµα της στους άσπρους καρπούς της. Στη διάρκεια των δύο τελευταίων χιλιετηρίδων διαδόθηκε από τον άνθρωπο σε όλη την Ασία, την Ευρώπη, σε µερικές περιοχές της Αφρικής και στη Β. Αµερική. Στη χώρα µας ήλθε στα βυζαντινά χρόνια µαζί µε αυγά µεταξοσκώληκα από την Κίνα (όπως αναφέρει ο Προκόπιος). Η κόκκινη µουριά (Morus rubra) είναι γηγενής των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής. Από διαιτητική άποψη εξάλλου τα φύλλα της άσπρης µουριάς είναι άριστα, ενώ υπολείπονται κάπως τα φύλλα από τα δύο άλλα είδη. Στην Ελλάδα αναπτύχθηκαν αρκετές τοπικές ποικιλίες που ικανοποιούσαν τις ανάγκες της σηροτροφίας, όταν γινόταν µια µόνο εκτροφή το χρόνο, την άνοιξη. Στη φθινοπωρινή ή τις καλοκαιρινές εκτροφές απαιτούνται φύλλα τρυφερά µε µικρή περιεκτικότητα σε ξηρή ουσία κυρίως για τη διατροφή των νεαρών προνυµφών κάτω από τις ξηροθερµικές συνθήκες του Ιουνίου, Αυγούστου και Σεπτεµβρίου. Τέτοια φύλλα δίνουν µόνο οι Ιαπωνικές ποικιλίες που εισήχθηκαν στην Ελλάδα για πρώτη φορά το

19 Η καταλληλότητα µιας ποικιλίας -πέρα από τα ποιοτικά της χαρακτηριστικάεξαρτάται και από τη δυνατότητα προσαρµογής στο συγκεκριµένο περιβάλλον. Γενικά, σύµφωνα µε τις απαιτήσεις του µεταξοσκώληκα, µια καλή ποικιλία µουριάς πρέπει να παρουσιάζει τα παρακάτω στοιχεία : παραγωγικότητα ποιότητα προσαρµοστικότητα. Μορεώνας H φύτευση της µουριάς γινόταν παλιότερα µε τέτοιο τρόπο (50-60 µουριές σε κάθε στρέµµα γης, δηλαδή σε απόσταση 4 περίπου µέτρα το ένα δέντρο από το άλλο), ώστε ο µεταξύ τους χώρος να είναι εκµεταλλεύσιµος για την καλλιέργεια ειδών απαραίτητων για οικιακή κατανάλωση (φασόλια, κουκιά, ρεβίθια). Εφαρµόζονταν δηλαδή το σύστηµα της πολυκαλλιέργειας. Όµως τα µορεόδεντρα αυτού του είδους γινότανε µεγαλόκορµα και ψηλά, πράγµα που δυσκόλευε το κλάδεµα και την συλλογή των φύλλων. Σήµερα καλλιεργούνται γιαπωνέζικα και κινέζικα είδη µουριών ( δέντρα το στρέµµα ), που έχουν πιο µεγάλα και υδατώδη φύλλα. Το ύψος τους, µε το κατάλληλο κλάδεµα, δεν ξεπερνάει το 1,5 µέτρο, πράγµα που διευκολύνει το κόψιµο και το µάζεµα των φύλλων. Δίνουν την πρώτη παραγωγή αξιοποιήσιµων φύλλων 3-4 χρόνια µετά την φύτευση, και τη µέγιστη παραγωγή από την 6η-8η χρονιά. Για όλη την περίοδο εκτροφής ενός κουτιού 12,5 γραµ. µεταξοσκωλήκων, χρειάζονται 500 κιλά περίπου µορεόφυλλα. Τα µορεόφυλλα αυτά µπορεί να παραχθούν : α) Από 50 περίπου µουριές σχετικά καλού χωραφιού που θα είναι φυτεµένο ανά στρέµµα µε µουρεόδεντρα από χαµηλόκορµες µουριές µετά από τον 3 ο περίπου χρόνο από τότε που θα φυτευτούν. β) Από 40 περίπου µουριές που θα έχουν ηλικία 6-10 ετών. γ) Από 20 περίπου µουριές που θα έχουν ηλικία ετών. δ) Από 20 περίπου µουριές που θα έχουν ηλικία άνω των 25 ετών. Για την παραπάνω παραγωγή οι βασικές καλλιεργητικές φροντίδες και οι απαραίτητες επεµβάσεις στον µορεώνα είναι : α) Όργωµα : 1-3 οργώµατα το χρόνο. 19

20 β) Καθαρισµός δέντρων : Ο κορµός των δέντρων και οι βραχίονες του κάθε χρόνο καθαρίζονται από τους µικρούς και εναποµείναντες βλαστούς µετά την κοπή των φύλλων. γ) Λίπανση: Η λίπανση πρέπει να είναι οργανική κατά τη δηµιουργία του µορεώνα. Για καλύτερη παραγωγή χρειάζονται 3 βασικά στοιχεία άζωτο, φώσφορο και κάλιο. Ο χρόνος εφαρµογής των λιπασµάτων είναι πάντοτε σε δύο δόσεις (άνοιξηφθινόπωρο). δ) Πότισµα : Είναι απαραίτητο στις εδαφοκλιµατικές συνθήκες για υψηλό στόχο παραγωγής. Η παραγωγή των µορεόφυλλων από δέντρα που δεν ποτίζονται µειώνεται έως και 40%. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΕΧΝΗΤΟ ΜΕΤΑΞΙ Σήµερα υπάρχουν πολλές υφάνσιµες ύλες φυσικές και τεχνικές. Από αυτές µπορούµε να πάρουµε λεπτές ίνες κατάλληλες για κατασκευή νηµάτων και υφασµάτων. 20

ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΙΟΥ

ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΙΟΥ ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΙΟΥ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΤΑΞΙ Σύμφωνα με τους Κινέζους συγγραφείς, η τέχνη της εκτροφής του μεταξοσκώληκα και η κατεργασία του μεταξιού ανακαλύφθηκε τυχαία

Διαβάστε περισσότερα

Εκτροφή Μεταξοσκώληκα

Εκτροφή Μεταξοσκώληκα Εκτροφή Μεταξοσκώληκα 1 / 5 Ας σημειωθεί ότι η παραγωγή μεταξιού στην Ελλάδα είναι ελλειμματική. Η σηροτροφία μπορεί να αποδώσει σε διάστημα μόλις 45 ημερών, ένα αρκετά ικανοποιητικό εισόδημα νωρίς το

Διαβάστε περισσότερα

Ο μεταξοσκώληκας. Η εκτροφή του μεταξοσκώληκα

Ο μεταξοσκώληκας. Η εκτροφή του μεταξοσκώληκα Ο μεταξοσκώληκας Η κάμπια του Bombyx mori είναι ο πιο διαδεδομένος μεταξοσκώληκας. Ανήκει στην οικογένεια Bombycidae που μαζί με την Saturnidae είναι δύο από τις 8 οικογένειες της Τάξης των Λεπιδόπτερων

Διαβάστε περισσότερα

Ο μεταξοσκώληκας. Η κάμπια του Bombyx mori είναι ο πιο διαδεδομένος μεταξοσκώληκας.

Ο μεταξοσκώληκας. Η κάμπια του Bombyx mori είναι ο πιο διαδεδομένος μεταξοσκώληκας. Ο μεταξοσκώληκας Η κάμπια του Bombyx mori είναι ο πιο διαδεδομένος μεταξοσκώληκας. Ανήκει στην οικογένεια Bombycidae που μαζί με την Saturnidae είναι δύο από τις 8 οικογένειες της Τάξης των Λεπιδόπτερων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ Η ΕΚΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΑ Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΡΙΑΣ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ Η ΕΚΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΑ Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΡΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ Η ΕΚΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΟΣΚΩΛΗΚΑ Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΡΙΑΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ Χ. ΧΑΡΙΖΑΝΗΣ ΑΘΗΝΑ 2006 2 Αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑ ΣΤΟ ΣΟΥΦΛΙ

ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑ ΣΤΟ ΣΟΥΦΛΙ 2013 ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑ ΣΤΟ ΣΟΥΦΛΙ Τ.Ε.Ι ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤOΥΡΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Αθανάσιος Α. Τσουτσαίος Σπουδάστριες: ΦΡΑΓΚΟΥ ΒΑΓΙΑ - ΤΣΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

3-10-2012 : ΒΙΟΛΕΤΑ ΚΑΝΤΕΣΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ :ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΤΣΙΟΜΙΤΟΥ. Τάνγκραµ

3-10-2012 : ΒΙΟΛΕΤΑ ΚΑΝΤΕΣΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ :ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΤΣΙΟΜΙΤΟΥ. Τάνγκραµ 3-10-2012 ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ : ΒΙΟΛΕΤΑ ΚΑΝΤΕΣΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ :ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΤΣΙΟΜΙΤΟΥ Τάνγκραµ Το τάνγκραµ είναι ένα παλιό κινέζικο παιχνίδι που χρονολογείται πριν το 18 ο αιώνα. Οι πρώτες δηµοσιεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ 4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Οι Αθηναίοι πολίτες ~120.000 Ήταν η μοναδική κυρίαρχη δύναμη στην πόλη. Από αυτούς πήγαζε κάθε εξουσία. Κατάγονταν

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση Ε. ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 Η βιοµηχανική επανάσταση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Οι πολικές περιοχές, όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται βορειότερα από το Βόρειο Πολικό Κύκλο και νοτιότερα από το Νότιο Πολικό Κύκλο. Συγκεκριμένα ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>>

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>> ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ > ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ Ηεξημέρωσητουφασολιούξεκινάπριναπό7000 χρόνια στην Κεντρική Αμερική. Το γένος Phaseolus

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΑΞΗ / ΤΜΗΜΑ : Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΕΡΙΟΔΟΥ : ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΟΜΑΔΑ Α

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΑΞΗ / ΤΜΗΜΑ : Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΕΡΙΟΔΟΥ : ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΟΜΑΔΑ Α 1 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΑΞΗ / ΤΜΗΜΑ : Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΕΡΙΟΔΟΥ : ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΘΕΜΑ Α1 : ΟΜΑΔΑ Α Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο του ακόλουθου όρου: α. Εθνικές γαίες Α.1.2 Να

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΛΥΚΙΣΚΟΣ ( HUMULUS LUPULUS) (γερμανικά HOPFEN και αγγλικά HOPS. Ο Γεωπόνος Παύλος Καπόγλου αναφέρθηκε στις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

Σύντοµα σηµειώµατα για θέµατα εξαγωγικού ενδιαφέροντος. Οι εµπορικές συναλλαγές της Ελλάδος µε τις χώρες της Μεσογείου στη νέα δεκαετία ( )

Σύντοµα σηµειώµατα για θέµατα εξαγωγικού ενδιαφέροντος. Οι εµπορικές συναλλαγές της Ελλάδος µε τις χώρες της Μεσογείου στη νέα δεκαετία ( ) Σύντοµα σηµειώµατα για θέµατα εξαγωγικού ενδιαφέροντος Νο.47 Ιούλιος 2009 Οι εµπορικές συναλλαγές της Ελλάδος µε τις χώρες της Μεσογείου στη νέα δεκαετία (2000-2008) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΕΞΑΓΩΓΕΩΝ Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ομάδα 5 Μαρία Στεφανία - Ευάγγελος Σχολικό έτος 2013 2014 1 Ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ. Tμήμα Δ2 Ερωτήσεις 1. Τί υλικά χρησιμοποιούσαν για την ύφανση και από ποιες

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Αναφορά Αγορών Ελαιολάδου. Γενικά

Συγκριτική Αναφορά Αγορών Ελαιολάδου. Γενικά Γενικά Η Ισπανία είναι ο μεγαλύτερος ελαιοπαραγωγός τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο όπου κατάφερε να διπλασιάσει την παραγωγή της μετά το 1990, ενώ ακολουθώντας σχεδιασμένη πολιτική παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΡΟΥΦΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΡΟΥΦΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΡΟΥΦΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τρούφα είναι ένα µανιτάρι, που µεγαλώνει κάτω από το έδαφος (5-30 cm), συµβιώνοντας µε το ριζικό σύστηµα ορισµένων δένδρων Η καλλιέργειά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 14 η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 1. Λίγα λόγια για το αρχοντικό 2 2. Το παραμύθι της τοιχογραφίας! (Πρόταση) 3 3. Βρες τη λέξη! (Λύση) 9 4. Ζήσε στον 18 ο αιώνα..

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου Καλλιεργώντας τη γη άλετρο βουκάνη ή δουκάνη νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου πενταδόντιν δρεπάνι Οι άνθρωποι όργωναν τη γη με το ξύλινο άλετρο που το έσερναν τα βόδια και έβαζαν τους σπόρους του σιταριού.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

φυσική ποιότητα...καθημερινή πολυτέλεια ΕΡΓΟΧΕΙΡΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ - ΑΞΕΣΟΥΑΡ ΕΝΔΥΣΗΣ & ΜΟΔΑΣ ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ - ΓΡΑΒΑΤΕΣ - ΥΦΑΣΜΑΤΑ

φυσική ποιότητα...καθημερινή πολυτέλεια ΕΡΓΟΧΕΙΡΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ - ΑΞΕΣΟΥΑΡ ΕΝΔΥΣΗΣ & ΜΟΔΑΣ ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ - ΓΡΑΒΑΤΕΣ - ΥΦΑΣΜΑΤΑ φυσική ποιότητα...καθημερινή πολυτέλεια ΕΡΓΟΧΕΙΡΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ - ΑΞΕΣΟΥΑΡ ΕΝΔΥΣΗΣ & ΜΟΔΑΣ ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ - ΓΡΑΒΑΤΕΣ - ΥΦΑΣΜΑΤΑ καταστήματα μετάξι Ένα όνομα συνώνυμο της ιστορίας του μεταξιού στην νεώτερη Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική αναδρομή!!!

Ιστορική αναδρομή!!! Ιστορική αναδρομή!!! Προϊστορικά χρόνια τροφοσυλλέκτης αρχικά για να βρίσκει την τροφή του να φτιάχνει τα καταφύγιά του σημαντικότεροι σταθμοί στην ιστορία του ανθρώπου μυϊκή ενέργεια αργότερα φτιάχνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Οι βυζαντινοί ήταν καλά πληροφορημένοι για τις γειτονικές χώρες από δικούς τους ανθρώπους. Όταν έφταναν επισκέπτες, έμποροι, μισθοφόροι ή στρατιωτικοί φυγάδες, ή ακόμα κρατικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία, 2014 Η Παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ Ο Ιπποκράτης υποστηρίζει πως η τροφή μπορεί να γίνει και φάρμακο. Τα βότανα χρησιμοποιήθηκαν σε θεραπευτικές πρακτικές ως φαρμακευτικά είδη αλλά και ως φορείς της θεϊκής ευλογίας. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ Η ελαιοκράµβη (Brassica spp.) είναι ετήσιο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φουντουκιού:

Η ιστορία του φουντουκιού: ΤΟ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ : Η ιστορία του φουντουκιού: Σύμφωνα με ιστορικά ευρήματα, τα φουντούκια πρωτοεμφανίστηκαν στις περιοχές της Σουηδίας, Δανίας και Γερμανίας κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική εποχή. Η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ERASMUS Δημοτικό Σχολείο Αγίων Τριμιθιάς Χρίστος Τομάζος Στ 2

ERASMUS Δημοτικό Σχολείο Αγίων Τριμιθιάς Χρίστος Τομάζος Στ 2 ERASMUS 1 Δημοτικό Σχολείο Αγίων Τριμιθιάς Χρίστος Τομάζος 17.12.2016 Στ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γαλλία 3-7 Ισπανία.. 8-13 Γερμανία 14-20 Ιταλία. 21-25 2 ΓΑΛΛΙΑ: Θέση και σύνορα 4 Κλίμα 5 Πρωτεύουσα. 6 Βιομηχανία...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ ΤΗΣ ΜΟΥΡΙΑΣ

ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ ΤΗΣ ΜΟΥΡΙΑΣ ΓΕΩΠΟ ΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ & ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ ΤΗΣ ΜΟΥΡΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΙΔΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΝ ΜΕΛΟΣ ΔΕΠ: ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΧΑΡΙΖΑΝΗΣ ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

1 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Δεξιοτήτων Σκέψης

1 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Δεξιοτήτων Σκέψης ΑΣΚΗΣΗ 1 η : 7 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Αφού μελετήσετε τις πιο κάτω πηγές, να απαντήσετε στα ερωτήματα που ακολουθούν: Πηγή 1η: Ιωάννα, μαθήτρια, 11 χρόνων, δήλωση στις 14/3/2015 Μου αρέσει να πηγαίνω

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ 1900 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ PROJECT 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΜΑΔΑΣ 1 v ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα.

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η τροφή της Αρχαϊκής οικογένειας ήταν αποτελούνταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η ενδυμασία των Αρχαίων Ελλήνων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ( π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή.

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ( π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή. Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3000-1100π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή. - Ο σημαντικότερος οικισμός ήταν η... - Κατά τη 2 η και 3 η χιλιετία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ - ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ - ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Ηλιούπολη 12 Μαρτίου 2012 ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΤΤΙΚΗ ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ 10 ο Δημοτικό Σχολείο Ηλιούπολης Μυκόνου 34, Ηλιούπολη Οριοθετείται από: Aριστερά από την οδό Πάφου, δεξιά από την οδό Αιγίνης και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΛΥΕΤΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

Η Κύπρος έχει μεγάλη ποικιλία εδεσμάτων

Η Κύπρος έχει μεγάλη ποικιλία εδεσμάτων Μεσογειακή Κουζίνα Η μεσογειακή διατροφή πρωτοεμφανίστηκε στις χώρες της Μεσογείου από όπου πήρε το όνομά της. Έχει συμπεριληφθεί στον κατάλογο της άυλης κληρονομιάς της UNESCO. Eίναι η πιο διαδεδομένη

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΑΛΛΙΑ Η Γαλλία είναι μία μεγάλη χώρα της δυτικής Ευρώπης. Ο πληθυσμός της ανέρχεται στα 66,6 εκατομμύρια και το νόμισμα της είναι το ευρό.

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΥΦΑΣΜΑ Υλικά κατασκευής υφασμάτων Ως ίνα Ορίζεται μία μονάδα της ύλης, της οποίας το μήκος είναι τουλάχιστον 100 φορές μεγαλύτερο από τη διάμετρο της. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Εφευρέτριες, κατασκευάστριες και µηχανικοί. Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ. http://www. google.

Εφευρέτριες, κατασκευάστριες και µηχανικοί. Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ. http://www. google. Εφευρέτριες, κατασκευάστριες και µηχανικοί Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ http://www. google.image BEECH, OLIVE ANN (Μπιτς, Όλιβ Aνν) ΗΠΑ Εργοστασιάρχης κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΟΝΤΑΡΙ. Η οικογένεια των λιονταριών. Λιοντάρια

ΛΙΟΝΤΑΡΙ. Η οικογένεια των λιονταριών. Λιοντάρια Μέγεθος Βάρος Τροφή Περιοχή Λιοντάρια ως 1,90 µέτρα µήκος ως 1,10 µέτρα ύψος µέχρι 250 κιλά τρώνε ζώα µεγάλα, όπως καµηλοπαρδάλεις, αντιλόπες, ζέβρες Αφρική και Ινδία ΛΙΟΝΤΑΡΙ Τα λιοντάρια είναι τα µεγαλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη οπτική επαφή με τα Αμπελάκια δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα... και όντως αυτό συμβαίνει.

Η πρώτη οπτική επαφή με τα Αμπελάκια δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα... και όντως αυτό συμβαίνει. Πέντε χιλιόμετρα από τα στενά των Τεμπών, ανηφορίζοντας κανείς μπορεί να δει να ξεπροβάλουν τα Αμπελάκια Λάρισας, η Ιστορική Κοινότητα των Αμπελακίων όπως έχει επικρατήσει. Βρίσκεται στους πρόποδες του

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΝ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΝ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Β τρίμηνο 2006 Πειραιάς, 28 Σεπτεμβρίου 2006 Η Γενική Γραμματεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος ανακοινώνει

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΜΗΜΑ Γ2 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχουν περάσει περίπου 15 χρόνια από τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες

Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες Ιστορικό Η Οινοποιία Δαρεμά αποτελεί τη φυσική συνέχεια μιας οικογενειακής παράδοσης γενεών στο Μαρκόπουλο Μεσογαίας Αττικής που ξεκινά πριν από πολλές δεκαετίες.

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα

Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα Πατάτες Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων πέραν των επιτρεπτών ορίων, σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ. Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος:

1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ. Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος: 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος: 2013-2014 ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με τη φύση, να γνωρίσουν την ελιά, την ιστορία και τη

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Οικιακή Οικονομία Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Κουτσάκη Μαρία Χρυσή Β 4 Η ρύπανση του περιβάλλοντος: το σύγχρονο πρόβλημα του 21ου αιώνα Η ρύπανση του περιβάλλοντος είναι μια ευρεία έννοια,

Διαβάστε περισσότερα

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ του ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΑΡΕΑ, Γεωπόνου-Εντομολόγου Όλοι μας έχουμε δει μέλισσες να πετούν από λουλούδι σε λουλούδι. Όλοι μας έχουμε απολαύσει το μέλι,

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 5 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 5 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 5 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 01 Μάθηµα: «Τεχνολογία Κλωστοϋφαντουργικών Υλών Υφαντικές Ύλες». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ ΠΕΜΠΤΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 12 - Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης

Ενότητα 12 - Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης Ενότητα 12 - Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης Ιστορία Γ Γυμνασίου Αίθουσα με μηχανές στο εργοστάσιο Chemnitz του Richard Hartmann (1868) Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης Εκβιομηχάνιση οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α τρίμηνο 2006

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α τρίμηνο 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Γ. Γ. ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α τρίμηνο 2006 Πειραιάς, 29 Ιουνίου 2006 Η Γενική Γραμματεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικός Οργανισµός Ν. Ξυδάς 1

Εκπαιδευτικός Οργανισµός Ν. Ξυδάς 1 Εκπαιδευτικός Οργανισµός Ν. Ξυδάς 1 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1: ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Έχεις αισθανθεί ποτέ τίναγµα βγάζοντας το µάλλινο πουλόβερ σου ή όταν ακουµπάς την πόρτα του αυτοκινήτου καθώς βγαίνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΙΑΦΟΡΕΣ. Οµοιόµορφη κατανοµή. θερµοκρασίας στο χώρο µε θέρµανση καλοριφέρ. µε θέρµανση δαπέδου

ΟΙ ΙΑΦΟΡΕΣ. Οµοιόµορφη κατανοµή. θερµοκρασίας στο χώρο µε θέρµανση καλοριφέρ. µε θέρµανση δαπέδου ΟΙ ΙΑΦΟΡΕΣ Ανοµοιόµορφη κατανοµή θερµοκρασίας στο χώρο µε θέρµανση καλοριφέρ Οµοιόµορφη κατανοµή θερµοκρασίας στο χώρο µε θέρµανση δαπέδου ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ 1 Υγιεινότερη θέρµανση Οι κυριότεροι παράγοντες που

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό. 22 Μαρτίου «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση»

Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό. 22 Μαρτίου «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση» Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό 22 Μαρτίου 2011 «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση» Σήµερα, 22 Μαρτίου 2011, γιορτάζουµε την Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό, ένα θεσµό που, για 18 η χρονιά,

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο

Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο Θέμα φετινής σχολικής χρονιάς: Το νερό Θέμα: Το νερό στη ζωή μας ΤΟ ΝΕΡΟ Αποτελεί το 70% του ανθρώπινου σώματος Καλύπτει το 75% της επιφάνειας της γης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα