Η ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ"

Transcript

1 Η ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Αθήνα, Νοέμβριος

2 Πρόλογος Η δημόσια υγεία συνιστά θεμελιώδη προϋπόθεση για τη διατήρηση και βελτίωση του ανθρώπινου κεφαλαίου και αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια της ανταπόκρισης των κρατών στις υγειονομικές ανάγκες, της αντιμετώπισης των μειζόνων παραγόντων κινδύνου και της επιδείνωσης των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων λόγω της παγκόσμιας οικονομικής συγκυρίας. Οι σύγχρονες απαιτήσεις στον υγειονομικό τομέα επέβαλλαν την αναθεώρηση και τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου της ιατρικής στην κοινωνία, τον επιμερισμό του γνωστικού αντικειμένου της ιατρικής επιστήμης σε τομείς εξαιρετικά εξειδικευμένους και προσαρμοσμένους στις σύγχρονες ανάγκες και την ανάγκη ποιοτικής αναβάθμισης της εκπαίδευσης των ιατρών, σύμφωνα με τα πρότυπα του επιστημονικού κόσμου σε διεθνή κλίμακα. Η νεότερη εννοιολογική προσέγγιση της δημόσιας υγείας, ως σύνθετου κοινωνικού, πολιτικού και διοικητικού εγχειρήματος για τη διαχείριση και τον έλεγχο των μειζόνων παραγόντων κινδύνου, το οποίο λειτουργεί στη βάση επιστημονικής τεκμηρίωσης και αντλεί στοιχεία από την επιδημιολογία, τη δημογραφία, τις συμπεριφορικές επιστήμες, τις επιστήμες υγείας και του περιβάλλοντος καθώς και από άλλες συναφείς επιστημονικές κατευθύνσεις, την απομακρύνει από την μονομερή και στατική διάσταση της κοινωνικής ιατρικής. Η σύγχρονη θεώρηση της δημόσιας υγείας επέβαλε, στην πλειοψηφία των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και τις Ηνωμένες Πολιτείες, να υιοθετήσουν την ονομασία ειδικότητα της ιατρικής της δημόσιας υγείας, με στόχο να τονίσουν την εμπλοκή και την επίδραση πλήθους παραγόντων στο επίπεδο της υγείας του πληθυσμού. Η έννοια της κοινωνικής ιατρικής κρίθηκε ανεπαρκής να ανταπεξέλθει στις νεότερες προκλήσεις και τον πολύπλοκο σχεδιασμό παρεμβάσεων για το σύνολο των μειζόνων παραγόντων κινδύνου. 2

3 Η πολυτομεακή και πολυεπιστημονική φύση της δημόσιας υγείας ανέδειξε την ανάγκη για τη δημιουργία κοινού και ενιαίου curriculum για τους γιατρούς δημόσιας υγείας, το οποίο περιλαμβάνει τα επιστημονικά πεδία της στατιστικής, της δημογραφίας, της ιατρικής κοινωνιολογίας, της κοινωνικής πολιτικής, των οικονομικών της υγείας, της διοίκησης υπηρεσιών υγείας, της αξιολόγησης των υγειονομικών αναγκών καθώς και άλλων πεδίων, ώστε να επιτυγχάνεται η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και η ελεύθερη μετακίνηση των επαγγελματιών υγείας στην ευρωπαϊκή επικράτεια. Επιπρόσθετα, τα τελευταία χρόνια, η επιλογή της διατομεακής προσέγγιση της δημόσιας υγείας επέτρεψε και σε επαγγελματίες υγείας πλην του ιατρικού σώματος καθώς και επιστήμονες άλλων κατευθύνσεων να έχουν πρόσβαση στα προγράμματα ειδίκευσης της δημόσιας υγείας (multiprofessional public health), κατά το πρότυπο της Μεγάλης Βρετανίας, ώστε να υιοθετηθεί κοινή στρατηγική προσέγγιση στις διαρκώς αυξανόμενες και πολυπλοκότερες υγειονομικές προκλήσεις. Στη χώρα μας, με τη θέσπιση του Ν.3370/2005, ο έλληνας νομοθέτης προσεγγίζει τον σύγχρονο ρόλο της δημόσιας υγείας, όπως αυτός αναγνωρίζεται σε παγκόσμιο επίπεδο, ανεξάρτητα από την ιστορική καταγωγή της δημόσιας υγείας και την επιστημονική ακαδημαϊκή προσέγγισή της. Σήμερα, όπου η συγκυρία επιβάλλει τον περιορισμό της υγειονομικής δαπάνης και την ενίσχυση της πρόληψης, της αγωγής και της προαγωγής της υγείας, ο ρόλος και η εκπαίδευση των γιατρών και λειτουργών δημόσιας υγείας τίθεται εκ νέου σε συζήτηση και διάλογο με στόχο την ποιοτική αναβάθμιση της εκπαίδευσης τους και την κατάρτιση στελεχών άρτια εκπαιδευμένων σύμφωνα με την εκτίμηση των αναγκών, των σύγχρονων προκλήσεων και των διεθνών τάσεων. 3

4 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 2. Σύντομη Ιστορική Προσέγγιση 3. Εννοιολογική Προσέγγιση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Ιατρικής 4. Η ειδικότητα της δημόσιας υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση 4.1 Σύγχρονες Προκλήσεις 4.2 Ονοματολογία 4.3 Πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατάρτισης 4.4 To παράδειγμα της Μεγάλης Βρετανίας 5. Η ειδικότητα της ιατρικής της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα 6. Προτάσεις 7. Επίμετρο 8. Βιβλιογραφία 4

5 Επιτελική Σύνοψη Το ειδικό βάρος της δημόσιας υγείας μεγεθύνεται εξαιτίας του σύνθετου και πολύπλοκου χαρακτήρα των νοσημάτων και των σύγχρονων προκλήσεων της υγειονομικής πολιτικής. Μολονότι, ιστορικά η δημόσια υγεία και η κοινωνική ιατρική συνδέθηκαν με μεγάλες ιστορικές στιγμές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και ταυτίστηκαν εννοιολογικά και επιστημολογικά, η ανάδειξη του κινήματος της Νέας Δημόσιας Υγείας διαφοροποίησε το εύρος και το πεδίο δράσης των δύο εννοιών. Η σύγχρονη διάσταση της δημόσιας υγείας, ως σύνθετου κοινωνικού, πολιτικού και διοικητικού εγχειρήματος για τη διαχείριση και τον έλεγχο των μειζόνων παραγόντων κινδύνου, συνδέει τη λειτουργία της νέας δημόσιας υγείας με την επιστημονική τεκμηρίωση και αναδεικνύει την τεκμηριωμένη δημόσια υγεία η οποία αντλεί εργαλεία από την επιδημιολογία, τη δημογραφία, τις συμπεριφορικές και κοινωνικές επιστήμες και τις επιστήμες υγείας. Η ειδικότητα της κοινωνικής ιατρικής καθιερώθηκε με το ΠΔ 58/1987, ενώ σειρά νομοθετημάτων ρύθμισαν τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις για την απόκτηση της ειδικότητας, η οποία ωστόσο ουδέποτε λειτούργησε σύμφωνα με τα προβλεπόμενα εκπαιδευτικά προγράμματα ειδίκευσης. Αντιθέτως, σειρά μεταβατικών διατάξεων ρύθμισαν το ζήτημα και δόθηκε σε γιατρούς, οι οποίοι πληρούσαν τις εκάστοτε απαιτήσεις της νομοθεσία, ο τίτλος της ειδικότητας της κοινωνικής ιατρικής κατόπιν γνώμης του ΚΕΣΥ και εξεταστικής διαδικασίας. Ωστόσο, η ανάδειξη του καίριου ρόλου της δημόσιας υγείας στα σύγχρονα υγειονομικά συστήματα των σπάνιων πόρων, ανάγκασε τον έλληνα νομοθέτη να επανεξετάσει τη θέση της δημόσιας υγείας στο σύστημα υγείας, να επανακαθορίσει τους λειτουργούς της και να επικαιροποιήσει το περιεχόμενο της εκπαίδευσής τους. Με τον Ν.3370/2005 η ειδικότητα της κοινωνικής ιατρικής μετονομάστηκε σε ειδικότητα της ιατρικής της δημόσιας υγείας, σύμφωνα με την επικρατούσα τάση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες και 5

6 διατυπώθηκε η ανάγκη αναθεώρησης του προγράμματος ειδικότητας ώστε να επιτευχθεί η ποιοτική αναβάθμιση της εκπαίδευσης των ιατρών, σύμφωνα με τα πρότυπα του επιστημονικού κόσμου σε διεθνή κλίμακα. Στο πλαίσιο της πολυτομεακής και πολυεπιστημονικής φύσης της δημόσιας υγείας η εκπαίδευση και κατάρτιση για τη λήψη της ειδικότητας της ιατρικής της δημόσιας υγείας είναι μη κλινική και αφορά στη θεωρητική εμβάθυνση σε επιστημονικά πεδία, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρότυπο για τη δημιουργία ενιαίου curriculum για την ειδικότητα (στατιστική, ιατρική κοινωνιολογία, κοινωνική πολιτική, οικονομικά της υγείας, διοίκηση υπηρεσιών υγεία καθώς και άλλα) και στην πρακτική άσκηση σε φορείς άσκησης δημόσιας πολιτικής στους τομείς πρόληψης, αγωγής και προαγωγής της υγείας, σε πιστοποιημένες δομές της αυτοδιοίκησης και επιτελικά όργανα του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου και του πεδίου δράσης των γιατρών δημόσιας υγείας δίνει νέα διάσταση στην ειδικότητα της ιατρικής της δημόσιας υγείας και συμβάλει στην ενδυνάμωση και καθιέρωσή της στο υγειονομικό σύστημα της χώρας. 6

7 1. Εισαγωγή Η αναγνώριση του ρόλου της δημόσιας υγείας ως καθοριστικού παράγοντα για την υγεία του πληθυσμού παρατηρείται ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα, οπότε και δημοσιεύονται οι πρώτες εκθέσεις που συνδέουν τις κοινωνικές συνθήκες με την εμφάνιση της αρρώστιας. Ωστόσο, μόλις στις αρχές του 20 ου αιώνα θεμελιώνεται η δημόσια υγεία από τον Charles-Edward Amory Winslow (Encyclopedia of Public Health, 2002) και υιοθετούνται τα πρώτα μέτρα δημόσιας υγείας εξυγιαντικού κυρίως χαρακτήρα, ενώ κατά το δεύτερο ήμισυ του εικοστού αιώνα η δημόσια υγεία αναδεικνύεται σε σαφή πολιτική προτεραιότητα και αποκτά κεντρικό ρόλο στο σχεδιασμό και τη διαμόρφωση της υγειονομικής πολιτικής σε διεθνές επίπεδο. Διαχρονικά, οι παρεμβάσεις δημόσιας υγείας οδήγησαν στον έλεγχο και την εξάλειψη των μολυσματικών ασθενειών και κατ επέκταση στη βελτίωση των δεικτών υγείας, όπως αυτών της βρεφικής θνησιμότητας, της νοσηρότητας και της θνησιμότητας και στην αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης. Οι σύγχρονες προκλήσεις στον υγειονομικό τομέα έχουν διαφοροποιήσει τόσο το εύρος όσο και το είδος των δράσεων στο χώρο της δημόσιας υγείας. Σήμερα, οι δράσεις της δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο στοχεύουν στον έλεγχο των επιδημιών, τη διαχείριση των χρόνιων νοσημάτων, την ανάπτυξη στρατηγικών και διαδικασιών για την αγωγή και προαγωγή της υγείας με την ενημέρωση του κοινού σε θέματα διατροφής, την διακοπή του καπνίσματος, την ανάπτυξη προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου, τον έλεγχο των προσδιοριστών της υγείας και τέλος στη διαμόρφωση μέτρων, προγραμμάτων και δομών με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της υγείας, τη μείωση του φορτίου νοσηρότητας και την εξοικονόμηση πόρων. Η δημόσια υγεία και η κοινωνική ιατρική συχνά συγχέονται, μολονότι αποτελούν διαφορετικά πεδία επιστημολογικού ενδιαφέροντος και ακαδημαϊκής ανάπτυξης (Waitzkin, Estrada, Lamadrid 2001). Σκοπός του παρόντος εγχειρήματος είναι ο εννοιολογικός και επιστημονικός προσδιορισμός καθώς και η διάκριση του θεματικού αντικειμένου της δημόσιας υγείας από την κοινωνική ιατρική σε επίπεδο πρακτικής εφαρμογής 7

8 από τους επαγγελματίες υγείας, σύμφωνα με τις διεθνείς τάσεις και τη θέση των επίσημων οργάνων της ΕΕ. Ανεξάρτητα, από την ανάπτυξη των θεματικών τους αντικειμένων σε ακαδημαϊκό επίπεδο, ο καθοριστικός ρόλος της δημόσιας υγείας στο σχεδιασμό και την εφαρμογή πολιτικών του υγειονομικού τομέα καθώς και οι κατευθύνσεις της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ανέδειξαν την ανάγκη καθορισμού του αντικειμένου της ειδικότητας των γιατρών δημόσιας υγείας, του αντίστοιχου εκπαιδευτικού προγράμματος το οποίο απαιτείται για την απόκτηση της συγκεκριμένης ειδικότητας και του πεδίου εφαρμογής της ειδικότητας αυτής. Ο επιστημονικός διάλογος για την ανάγκη αφενός ενδυνάμωσης της ειδικότητας της δημόσιας υγείας στα υγειονομικά συστήματα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αφετέρου της εναρμόνισης του εκπαιδευτικού προγράμματος για την απόκτηση της ειδικότητας με στόχο την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων, των τίτλων και των επαγγελματικών προσόντων επιβάλλει στην επιστημονική ιατρική κοινότητα να υιοθετήσει τις σύγχρονες τάσεις, να αναδείξει τον καθοριστικό ρόλο του γιατρού δημόσιας υγείας στο υγειονομικό σύστημα και να τον καταστήσει αποδεκτό στον ευρύτερο χώρο της διεθνοποιημένης δραστηριότητας της δημόσιας υγείας. 8

9 2. Σύντομη Ιστορική Προσέγγιση Μόλις το 1779, ο Peter Frank, γιατρός και ακαδημαϊκός, πρωτοδημοσιεύει το έργο System of a Complete Medical Policy με το οποίο προτείνει νομοθετικές παρεμβάσεις και δράσεις για την προστασία της υγείας του πληθυσμού από την στιγμή της γέννησης του ατόμου μέχρι τον θάνατο του, και οι οποίες αφορούν μέτρα για την προσωπική υγιεινή, την ιατρική περίθαλψη, την περιβαλλοντική διαχείριση και την υγειονομική μηχανική. Στις αρχές του δεκάτου ενάτου αιώνα με την έναρξη της βιομηχανικής επανάστασης και τη μαζική αστικοποίηση του πληθυσμού καταγράφονται οι πρώτες προσπάθειες για την ανάδειξη της συσχέτισης κοινωνικού και οικονομικού περιβάλλοντος και επιπέδου υγείας, ενώ οι πρώτες μελέτες τονίζουν το ρόλο των εξυγιαντικών μέτρων δημόσιας υγείας ως σημαντικής παραμέτρου για τη μείωση της θνησιμότητας. Οι συνθήκες διαβίωσης, εργασίας και υγιεινής της αναδεικνυόμενης εργατικής τάξης απασχολούν τους διανοητές και επιστήμονες της εποχής, οι οποίοι μελετούν και δημοσιεύουν έρευνες στις οποίες παρουσιάζονται οι εξαθλιωμένες συνθήκες ζωής και εργασίας της εργατικής τάξης στην Αγγλία και θέτουν το υπόβαθρο για την παρέμβαση του κράτους στη διαμόρφωση πολιτικών δημόσιας υγείας. Ο Edwin Chadwick, το 1842, με την συμβολή του στην εκπόνηση του νόμου για την προστασία των απόρων (Poor Law Act Amendment, 1834) και o Friedrich Engels, το 1844, με τα έργα The Sanitary Conditions of the Labouring Population και The Condition of the Working Class in England, αντίστοιχα, μελετούν το επίπεδο υγείας της εργατικής τάξης σε συνάρτηση με την κατανόηση της επίδρασης του περιβάλλοντος στην υγεία του πληθυσμού και την υγιεινή των αστικών και βιομηχανικών κέντρων της Αγγλίας (Κυριόπουλος, Νιάκας 1994). Παράλληλα, ο γιατρός John Snow με την δεύτερη έκδοση της μελέτης του On the Mode of Communication of Cholera, το 1855, διαπιστώνει τη σύνδεση του υδρευτικού συστήματος με την εξάπλωση της χολέρας, όπως αποδεικνύεται από τη στατιστική μελέτη των περιπτώσεων κρουσμάτων 9

10 χολέρας σε σχέση με την πρόσβαση σε ακατάλληλο νερό (Friis, Sellers 2008), ενώ ο Max von Pettenkofer διερευνά την επιδημία της χολέρας στο Μόναχο το Η επιστημονική και ερευνητική δραστηριότητα της εποχής κινητοποιεί τις αρχές και αποτελούν τον κινητήριο παράγοντα για τη δημιουργία υποδομών και την ελαχιστοποίηση του κινδύνου υγείας του πληθυσμού από την εξάπλωση των λοιμωδών νοσημάτων (Κυριόπουλος, 2008). Η σύνδεση της υγείας με το κοινωνικοοικονομικό καθώς και το εργασιακό περιβάλλον όπως αναδείχθηκε από τις μελέτες της εποχής σε συνδυασμό με την επίδραση των υποστηρικτών του ωφελιμισμού, με κύριους εκπροσώπους τους Jeremy Bentham και James Mill, οδήγησαν σε έντονη κινητοποίηση και αποτέλεσαν την αφετηρία για τη δημιουργία του κινήματος της δημόσιας υγείας, τάση η οποία, μολονότι εμφανίζεται για πρώτη φορά στην Αγγλία, επηρέασε και άλλα κράτη, οι κυβερνήσεις των οποίων υιοθέτησαν ανάλογα μέτρα δημόσιας υγείας για την προστασία του πληθυσμού. Ιστορικά διακρίνονται έξι περίοδοι ανάπτυξης της δημόσιας υγείας και κατ επέκταση προσεγγίζεται υπό διαφορετική οπτική η έννοια και το περιεχόμενό της και διαφοροποιούνται οι πρακτικές και το πεδίο εφαρμογής της. Στον Πίνακα 1 παρουσιάζονται οι κυριότεροι σταθμοί στην εξέλιξη της δημόσιας υγείας. Πίνακας 1. Σταθμοί στην εξέλιξη της δημόσιας υγείας Περίοδος Προστασία Υγείας (αρχαιότητα-1830) Μολυσματικότητα ( ) Μεταδοτικότητα ( ) Προληπτική Ιατρική ( ) Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ( ) Προαγωγή Υγείας (1990-σήμερα) Δράσεις-Επιρροές Η εμφάνιση της ασθένειας μπορεί να προληφθεί με ρύθμιση της ανθρώπινης συμπεριφοράς Έλεγχος των περιβαλλοντικών παραγόντων μπορεί να αποτρέψει την εμφάνιση της ασθένειας Ανάπτυξη μικροβιολογίας (germ theory). Αναβάθμιση υποδομών για την υγιεινή των υδάτων, προγράμματα εμβολιασμού κλπ Επίκεντρο οι ομάδες υψηλού κινδύνου για την πρόληψη και την θεραπεία ασθενειών. Βάσεις κλινικής παθολογίας Πρωτοβουλίες ΠΟΥ: Υγεία για Όλους, Υγιείς Πόλεις. Έμφαση στην πρόληψη. Μείωση των ανισοτήτων, ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Έμφαση στην παγκόσμια συνεργασία Προγράμματα αγωγής και προαγωγής της υγείας. Ενίσχυση ενός υγιέστερου τρόπου ζωής. Εκπαίδευση και ενημέρωση του κοινού για τη βελτίωση του επιπέδου υγείας τους μέσω υιοθέτησης υγιεινών συμπεριφορών και συνηθειών 10

11 Πηγή: Awofeso N, (2004). What s New About the New Public Health, American Journal of Public Health, vol. 94, no5. Στη Γερμανία, ο Rudolf Virchow ( ) αποτυπώνει με εμπειρικό τρόπο τον συσχετισμό μεταξύ υγείας και κοινωνικών δομών και διακρίνει πλήθος ανισοτήτων μεταξύ των κοινωνικών στρωμάτων, όπως τη φτώχεια, την ανεργία, την έλλειψη τροφής, τις οποίες θεωρεί ως κατ εξοχήν κυριότερες αιτίες για την εμφάνιση της νόσου, ενώ πρότεινε σειρά μέτρων τα οποία στόχευαν στην αναδιανομή του πλούτου και την δημιουργία δημόσιου συστήματος υγείας (Waitzkin, 1983). Η έντονη ενασχόλησή του με τους κοινωνικούς παράγοντες που δημιουργούν και επηρεάζουν τις ανισότητες υγείας, η αναζήτηση της παθογένειας σε συνάρτηση με τις κοινωνικές συνθήκες και τον τρόπο ζωής, καθώς και η πίστη του ότι τα προγράμματα πρόληψης πρέπει να σχεδιάζονται αφού μελετηθούν πολλαπλοί κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες (Bronkhous et al, 1968), τον καθιέρωσαν ως θεμελιωτή της κοινωνικής ιατρικής (Ackerknect, 1953, Silver, 1987), την οποία όρισε ως κοινωνική επιστήμη μελέτης των γενεσιουργών κοινωνικών παραγόντων της αρρώστιας (Virchow, 1879, 1990, Waitzkin, 2000). Η κοινωνική ιατρική πρωτοεμφανίζεται στις αρχές του δεκάτου ενάτου αιώνα με τη μελέτη της σχέσης μεταξύ κοινωνικής οργάνωσης, εμφάνισης της νόσου και ιατρικής πρακτικής, την κατανόηση των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων στο επίπεδο υγείας του πληθυσμού καθώς και τη δημιουργία των προϋποθέσεων εκείνων οι οποίες οδηγούν σε μια πιο υγιή κοινωνία. H κοινωνική ιατρική του 19ου αιώνα συχνά αναφέρεται ως η απαρχή της πρώιμης δημόσιας υγείας (Berridge, 2001), μολονότι οι υποστηρικτές της, την θεωρούσαν αυτοτελές επιστημονικό πεδίο, ευρύτερο μάλιστα από τη δημόσια υγεία η οποία, κατά την άποψή τους περιοριζόταν στα μεταδιδόμενα λοιμώδη νοσήματα, την υγιεινή και την μηχανική (Lasker, 1997). Ο Virchow δεν ήταν ο πρώτος ο οποίος αναφέρθηκε στον συσχετισμό κοινωνικής δομής και ανισοτήτων και υγείας. Ήδη από την εποχή του Διαφωτισμού ο William Petty ( ) επιχειρεί να αποτιμήσει την ανθρώπινη ζωή ως συνάρτηση της συνεισφοράς του ατόμου στην παραγωγική διαδικασία και καθιερώνει την πολιτική αριθμητική (political 11

12 arithmetic) ως συνιστώσα της κοινωνικής ιατρικής (Don Madison, 1998) και ο Louis-René Villermé ( ) μελετά τον δείκτη θνησιμότητας σε συσχέτιση με την γεωγραφική περιοχή διαμονής των ατόμων στο Παρίσι και αποδεικνύει ότι η εργατική τάξη της εποχής παρουσιάζει υψηλότερους δείκτες θνησιμότητας συγκριτικά με τις άλλες κοινωνικές τάξεις (Hanley, 2002). Παρ όλα αυτά, ο γερμανός παθολόγος καθιερώθηκε ως ο ιδρυτής της κοινωνικής ιατρικής (Reese, 1998) με την έκδοση του έργου του Medizinische Reform, τον Ιούλιο του 1848, όπου και αναφέρει ότι ο γιατρός είναι ο φυσικός δικηγόρος των φτωχών και τα κοινωνικά προβλήματα βρίσκονται σε υψηλό βαθμό υπό την δικαιοδοσία του. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η συνεισφορά του Thomas McKeown ( ) ο οποίος ορίζει την κοινωνική ιατρική ως δεσμίδα γνώσης και μεθοδολογίας η οποία αποτελείται από την επιδημιολογία και τη μελέτη των κοινωνικών ιατρικών αναγκών και τονίζει ότι η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης και η μείωση των δεικτών νοσηρότητας και θνησιμότητας οφείλεται στη βελτίωση των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών και όχι στο ρόλο της παρεμβατικής ιατρικής και του βιοϊατρικού υποδείγματος (Link and Phelan, 2002). Στο έργο του, ο Michel Foucault ( ) αναφέρεται στην κρίση του τομέα της ιατρικής με σαφή αναφορά στο έργο του Ivan Illich Medical Nemesis: the Expropriation of Health, όπου και υποστηρίζει ότι η σύγχρονη ιατρική είναι κοινωνική ιατρική η οποία αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της καπιταλιστικής κοινωνίας περί τα τέλη του 18 ου και αρχές του 19 ου αιώνα, ενώ σημειώνει και τον σπουδαίο ρόλο της Έκθεσης του Beveridge η οποία αντέστρεψε τους όρους και κατά συνέπεια και τα δικαιώματα, καθώς η έννοια του υγιούς ατόμου στην υπηρεσία του κράτους αντικαταστάθηκε από ένα κράτος το οποίο βρίσκεται στην υπηρεσία του υγιούς ατόμου. Ορισμένοι από τους σημαντικότερους εμπνευστές και υποστηρικτές της κοινωνικής ιατρικής προήλθαν από τον ευρωπαϊκό χώρο, όπου η συστηματική επιδημιολογική παρατήρηση και μελέτη των δεικτών νοσηρότητας και θνησιμότητας μεταξύ των κοινωνικών τάξεων, ανέδειξε το συσχετισμό της υγείας και της νόσου με τον πλούτο και τη φτώχεια. Μολονότι, έχουν περάσει 12

13 δύο αιώνες από την πρώτη αναφορά στην επίδραση των κοινωνικών παραγόντων στην ανθρώπινη υγεία, το ζήτημα των κοινωνικών καθοριστών της υγείας εξακολουθεί να αποτελεί μείζον θέμα για τη διεθνή κοινότητα των επαγγελματιών υγείας (Eisenberg,1984) (Krieger, 2001) (Link and Phelan 1995). Όπως σημειώνει πρόσφατη μελέτη από τους Farmer και συνεργάτες (2006), η κατανόηση των κοινωνικών καθοριστών της υγείας αποτελούν αναγκαίο προαπαιτούμενο για την κατανόηση των ιατρικών φαινομένων και της παθολογίας της ασθένειας, ενώ υποστηρίζεται ότι ανέκαθεν η ιατρική και η δημόσια υγεία διακρίνονταν και συχνά βρίσκονταν σε διαμάχη για το εύρος και τους τομείς δράσης τους (Brandt and Gardner, 2000). Ακόμη και σήμερα η ιατρική επικεντρώνεται αποκλειστικά σε μοριακό και κλινικό επίπεδο, δημιουργώντας αγεφύρωτο χάσμα μεταξύ της δημόσιας υγείας και της κλινικής πρακτικής και παραβλέποντας ότι είναι εξίσου σημαντική η παραδοχή από μέρους της ιατρικής κοινότητας ότι η ιατρική αποτελεί αναπόσπαστο, αλληλένδετο και αλληλοεξαρτώμενο τμήμα ενός ευρύτερου κοινωνικού και οικονομικού συστήματος και μόνο μέσα από μία διαρκή διαλεκτική σύνδεση είναι δυνατή η βιώσιμη και αποδοτική λειτουργία τους (Craig, 1949). 13

14 3. Εννοιολογική Προσέγγιση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Ιατρικής Ιστορικά, προτάθηκαν πολλοί ορισμοί για την εννοιολογική προσέγγιση του όρου δημόσια υγεία. Οι πρώιμοι ορισμοί περιορίζονταν κατά κύριο λόγο στην αντίληψη ότι η δημόσια υγεία συνίσταται σε δέσμη μέτρων εξυγιαντικού χαρακτήρα και αντιμετώπισης κινδύνων υγείας τους οποίους το άτομο δεν ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει μόνο του. Η μολυσματικότητα και η μεταδοτικότητα αποτέλεσαν ειδοποιούς παράγοντες για την κατάταξη ενός προβλήματος στην εννοιολογική διάσταση της δημόσιας υγείας. Οι νεότερες εξελίξεις στη μικροβιολογία και την υγιεινή, κατά τα πρώτα χρόνια του εικοστού αιώνα, διεύρυναν το πεδίο δράσης και έθεσαν υπό νέα οπτική την έννοια της δημόσιας υγείας. Ο Charles-Edward Amory Winslow, το 1922, διατυπώνει τον ορισμό της δημόσιας υγείας και καθιερώνεται ως o θεμελιωτής της δημόσιας υγείας στο σύνολο των οικονομικά ανεπτυγμένων χωρών. Σύμφωνα με τον ορισμό του Winslow, ο οποίος υιοθετείται μέχρι σήμερα, δημόσια υγεία είναι η επιστήμη και η τέχνη για την πρόληψη της νόσου, την επιμήκυνση της ζωής και την προαγωγή της υγείας μέσω οργανωμένων προσπαθειών και τεκμηριωμένων επιλογών του κοινωνικού συνόλου, των ιδιωτικών και δημόσιων οργανισμών, των κοινοτήτων αλλά και των ατόμων (Winslow, 1920). Ο Winslow σε μια περίοδο η οποία κυριαρχείται από την ιατροκεντρική προσέγγιση της υγείας, καθότι η πρόοδος στον τομέα της βακτηριολογίας ήταν σπουδαία, αναγνωρίζει τη σημασία μιας ευρύτερης προοπτικής και προσέγγισης της αιτιώδους συνάφειας υγείας και νόσου και θέτει τις βάσεις για την υιοθέτηση του διευρυμένου ορισμού της υγείας, όπως διατυπώθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το Το 1968, ο Harry Mustard δίνει νέα διάσταση στη δημόσια υγεία καθώς αναθέτει ρητά στην κοινωνία να επιλύσει τα προβλήματα υγείας του πληθυσμού μέσα από τη διασφάλιση συνθηκών διαβίωσης και εργασίας οι οποίες προάγουν την υγεία των ατόμων, αναφερόμενος μάλιστα ειδικά στις κοινωνικές εκείνες ομάδες οι οποίες δεν έχουν ισότιμη πρόσβαση στο σύστημα υγείας. 14

15 Η Διακήρυξη της Alma-Ata (1978) και ο Χάρτης της Ottawa (1986) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, επαληθεύουν την επίδραση του κοινωνικοοικονομικού περιβάλλοντος στην υγεία και διευρύνουν την εννοιολογική διάσταση της δημόσιας υγείας, καθώς υιοθετείται η ολιστική προσέγγιση για την υγεία. Στις μέρες μας, ως Νέα Δημόσια Υγεία ορίζεται η εφαρμοζόμενη από το κράτος πολιτική πρόληψης, η οποία έχει ως στόχο την προφύλαξη του πληθυσμού από οποιαδήποτε νοσηρή κατάσταση, την βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και των σωματικών και πνευματικών ικανοτήτων, δίνοντας έμφαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και την προαγωγή της υγείας μέσα από την κοινοτική δράση, τη διατομεακή και διεπιστημονική προσέγγιση, την αναβάθμιση του περιβάλλοντος και τη διαμόρφωση υγιών δημόσιων πολιτικών. Το 1998, στην Αγγλία, στην Έκθεση Acheson, επαναδιατυπώθηκε ο ορισμός σύμφωνα με τον οποίο δημόσια υγεία είναι η επιστήμη και η τέχνη να προλαμβάνεται η νόσος, να προάγεται η υγεία και να επιμηκύνεται η ζωή, μέσα από οργανωμένη προσπάθεια της κοινωνίας (Independent Inquiry into Inequalities in Health Report, 1998), ενώ το 2004, οι Beaglehole και Bonita αναφέρουν ως δημόσια υγεία τη συλλογική εκείνη δράση για αειφόρο ανάπτυξη της υγείας του πληθυσμού. Σύμφωνα με μια άλλη άποψη, ο όρος δημόσια υγεία αποτελεί έννοια δισυπόστατη και αναφέρεται είτε στην περιγραφική έννοια της μετρήσιμης, μέσω επιδημιολογικών δεικτών, κατάστασης του επιπέδου υγείας των πολιτών, είτε στο ιστορικό, επιστημονικό και κοινωνικό κίνημα το οποίο παρατήρησε το συσχετισμό κοινωνικών ανισοτήτων και υγείας (Szreter, 2002). Στην Encyclopedia of Public Health, ως δημόσια υγεία ορίζεται το ειδικότερο πεδίο της ιατρικής και της υγιεινής το οποίο ασχολείται με την πρόληψη της ασθένειας και την προαγωγή της υγείας, απαιτεί γνώσεις σε τομείς όπως η επιδημιολογία, η υγιεινή, η βιοστατιστική και οι κοινωνικές επιστήμες, ενώ αποτελεί συνδυασμό επιστημονικής κατάρτισης και δεξιοτήτων με στόχο τη μείωση του φορτίου νοσηρότητας και θνησιμότητας. 15

16 Κύρια διακριτικά χαρακτηριστικά της δημόσιας υγείας είναι η δράση της σε προληπτικό και όχι σε θεραπευτικό-εξατομικευμένο επίπεδο, δεδομένου ότι εστιάζει σε δημόσιες παρεμβάσεις με στόχο την πρόληψη ασθενειών μέσω της επιτήρησης των κρουσμάτων, της επιδημιολογικής παρατήρησης και της προώθησης υγιεινών προτύπων διαβίωσης, καθώς και η εφαρμογή της σε επίπεδο ομάδας, είτε πρόκειται για μικρή ομάδα, είτε για μεγαλύτερο πληθυσμόστόχο όπως για παράδειγμα σε περίπτωση πανδημίας. Η δημόσια υγεία μολονότι ξεκίνησε ως παρέμβαση για την αντιμετώπιση των λοιμωδών νοσημάτων και περιορίστηκε στη λήψη μέτρων για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των ατόμων, σύντομα στράφηκε προς το σύγχρονο τρόπο ζωής, τα πρότυπα συμπεριφοράς (lifestyle) και τις συνήθειες των ατόμων, ενώ πλέον ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο συσχετισμός δράσεων δημόσιας υγείας και οικολογικού περιβάλλοντος, όπως για παράδειγμα η κλιματική αλλαγή και οι επιδράσεις της στην υγεία του πληθυσμού (Pemberton, 2002), η αυξανόμενη γήρανση του πληθυσμού στις βιομηχανικές χώρες, οι προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης και η επιδείνωση των κοινωνικών ανισοτήτων λόγω της οικονομικής κρίσης. Η παροχή υπηρεσιών δημόσιας υγείας αναφέρεται τόσο στην πρωτογενή (αντιμετώπιση παραγόντων ασθένειας) όσο και στη δευτερογενή (έγκαιρη διάγνωση της αρρώστιας με προσυμπτωματικό έλεγχο) πρόληψη και περιλαμβάνει ειδικότερα θέματα όπως η αγωγή υγείας και η ενημέρωση του πληθυσμού ως προς την υιοθέτηση υγιεινών συμπεριφορών αναφορικά με την διατροφή, το κάπνισμα, την κατανάλωση οινοπνευματωδών, την διενέργεια εμβολιασμών, τον έλεγχο της δημόσιας και περιβαλλοντικής υγιεινής, της διεξαγωγής επιδημιολογικών ερευνών, την υγιεινή στους χώρους εργασίας καθώς και η διαχείριση των χρόνιων και ενδημικών νοσημάτων. Όπως προκύπτει από τις δράσεις της δημόσιας υγείας και την συμβολή της στον περιορισμό της θνησιμότητας και τη βελτίωση του προσδόκιμου επιβίωσης, το θεματικό αντικείμενό της δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην μελέτη των κοινωνικών καθοριστών της υγείας, πεδίο το οποίο απασχολεί την κοινωνική ιατρική, αλλά επεκτείνεται σε ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα το οποίο διαφέρει κατά 16

17 πολύ από την κλινική ιατρική, μολονότι αντλεί την τεκμηρίωσή της από τις επιστήμες υγείας (McPherson, 2000). Ως εκ τούτου, η δημόσια υγεία αποτελεί νεότερο σύνθετο κοινωνικό, πολιτικό και διοικητικό εγχείρημα για τη διαχείριση και τον έλεγχο των μειζόνων παραγόντων κινδύνου για την υγεία και τη βελτίωση του επιπέδου υγείας του πληθυσμού στη βάση επιστημονικής τεκμηρίωσης (τεκμηριωμένη ιατρικήevidence based medicine, τεκμηριωμένη Δημόσια Υγεία-evidence based public health) η οποία αντλείται από τα επιστημονικά πεδία της επιδημιολογίας, της δημογραφίας, των συμπεριφορικών επιστημών, των επιστημών υγείας, του περιβάλλοντος καθώς και άλλων συναφών επιστημονικών κατευθύνσεων. Tα στατιστικά στοιχεία για την υγεία του πληθυσμού τα οποία συνέδεαν την εμφάνιση της αρρώστιας με τη φτώχεια αποτέλεσαν την απαρχή της κοινωνικής ιατρικής και εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να αποτελούν αντικείμενο έρευνας και στρατηγικού σχεδιασμού για την εξάλειψη των ανισοτήτων (Krieger, 2001, McCally et al, 1998). Η αναγνώριση, άλλωστε, της σπουδαιότητας των κοινωνικών επιστημών στην υγεία της κοινότητας αποτέλεσε το κίνητρο για την ανάπτυξη της κοινωνικής ιατρικής και την έμφαση στη μελέτη της επίδρασης της οικονομικής κατάστασης, του εργασιακού περιβάλλοντος, των συνθηκών διαβίωσης, της διατροφής καθώς και άλλων κοινωνικών παραγόντων στο άτομο (Galdston, 1949). Αντίθετα με τη δημόσια υγεία, η κοινωνική ιατρική εστιάζει κυρίως στις κοινωνικοοικονομικές ανισότητες οι οποίες επηρεάζουν το επίπεδο υγείας και συμβάλλουν στην εμφάνιση ή απουσία της νόσου. Αν και ιστορικά, ο όρος κοινωνική ιατρική ερμηνεύτηκε ποικιλοτρόπως, εν τούτοις ο πυρήνας της έννοιας συνίσταται από ορισμένες θεμελιώδεις κοινές αρχές (Anderson, Smith, Sidel 2005). Ειδικότερα, σύμφωνα με τον κεντρικό ιδεολογικό άξονα της κοινωνικής ιατρικής, οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες επιδρούν στην υγεία και την εμφάνιση της ασθένειας και επηρεάζουν την άσκηση της ιατρικής πρακτικής, 17

18 ενώ η υγεία τίθεται ως πρώτη προτεραιότητα του κοινωνικού ενδιαφέροντος με άμεση συνέπεια την υποχρέωση της πολιτείας να αναλάβει πρωτοβουλίες και να οργανώσει δράσεις οι οποίες προάγουν και βελτιώνουν το επίπεδο υγείας του πληθυσμού (Rosen, 1974). Επίκεντρο της κοινωνικής ιατρικής αποτελούσε και αποτελεί η μελέτη και η έρευνα της συσχέτισης μεταξύ υγείας και της ευρύτερης κοινωνίας και ειδικότερα η ενασχόληση με τους σχετιζόμενους με την υγεία κοινωνικούς παράγοντες και ειδικότερα τους κοινωνικούς προσδιοριστές, ως αποτέλεσμα της πολυδιάστατης φύσης της υγείας και του γεγονότος ότι αυτή επηρεάζεται από μεγάλο αριθμό μεταβλητών κοινωνικοοικονομικού περιεχομένου (Madison, 1998). Ειδικότερα, τέτοιοι παράγοντες καταγράφονται στη διεθνή βιβλιογραφία ως προσδιοριστές ή κοινωνικοί καθοριστές της υγείας (social determinants of health) και όπως έχουν αναγνωριστεί από τον ΠΟΥ (Wilkinson, 2003) είναι (α) To εισόδημα, η κοινωνική διαστρωμάτωση και η κοινωνική θέση των ατόμων (β) Το άγχος (Stress) και η δυνατότητα αντιμετώπισης καταστάσεων οι οποίες προκαλούν άγχος (γ) Τα πρώτα χρόνια της ζωής (δ) Η κοινωνική συμμετοχή ή, αντίθετα, ο κοινωνικός αποκλεισμός (ε) Η εργασία και οι συνθήκες εργασίας (συνθήκες παραγωγής) (στ) Η ανεργία (ζ) Η κοινωνική υποστήριξη (τα αποκαλούμενα και κοινωνικά δίκτυα) (η) Ο εθισμός σε όλες του τις εκφάνσεις, με κυριότερες μορφές τα οινοπνευματώδη ποτά, τα ναρκωτικά και τον καπνό (θ) Η διατροφή (επάρκεια και υγιεινή) (ι) Οι μετακινήσεις και μεταφορές, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο Μολονότι, η κοινωνική ιατρική καταλήγει σε συμπεράσματα για τις επιδράσεις των κοινωνικών παραγόντων στο επίπεδο υγείας του πληθυσμού, απουσιάζει η δυνατότητα παρέμβασης για τη διατήρηση και αναβάθμιση του επιπέδου υγείας της κοινότητας, ρόλο τον οποίο καλείται να διαδραματίσει η νέα 18

19 δημόσια υγεία, μέσα από την ενημέρωση, τη νομοθετική πρωτοβουλία και τον στρατηγικό σχεδιασμό δράσεων. Κατά συνέπεια, η δημόσια υγεία αποτελεί ευρύτερη έννοια της κοινωνικής ιατρικής καθ όσον δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη μελέτη των κοινωνικών καθοριστών αλλά καλείται να διαχειριστεί θέματα όπως αυτά των λοιμωδών νοσημάτων, των χρόνιων νοσημάτων, των προτύπων συμπεριφοράς και του οικολογικού περιβάλλοντος, με αρμοδιότητα να παρεμβαίνει μέσω προγραμμάτων πρόληψης, αγωγής και προαγωγής της υγείας. 19

20 4. Η ειδικότητα της δημόσιας υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση 4.1 Σύγχρονες Προκλήσεις Η διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) των 27 κρατών μελών πρόβαλε εντονότερα τις ανισότητες στον τομέα της υγείας και ανέδειξε την επιτακτική ανάγκη υιοθέτησης κοινής στρατηγικής προσέγγισης στις ολοένα και μεγαλύτερες προκλήσεις για την υγεία του πληθυσμού. Παράγοντες όπως για παράδειγμα η δημογραφική γήρανση και η προκαλούμενη μεταβολή της τυπολογίας των ασθενειών σε χρόνια και εκφυλιστικά νοσήματα, οι πανδημίες, η κλιματική αλλαγή και το υψηλό κόστος της βιοτεχνολογίας συνιστούν απειλή για τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας της ΕΕ και απαιτούν τη δημιουργία ενός μηχανισμού εφαρμογής δομημένης συνεργασίας μεταξύ των οργάνων της ΕΕ, των επίσημων φορέων και των κρατών μελών ώστε να ενισχυθεί το συνολικό κοινοτικό δυναμικό στα μείζονα ζητήματα της δημόσιας υγείας. Η σύγχρονη θεώρηση της υγείας κατά τρόπο πολυδιάστατο και πολυπαραγοντικό απομάκρυνε την κλασσική ιατροκεντρική προσέγγιση, ανέδειξε την ανάγκη για άμβλυνση των υγειονομικών ανισοτήτων και έδωσε εκ νέου ώθηση στο ρόλο της δημόσιας υγείας με κύριο σημείο αναφοράς την υγεία του πληθυσμού και βασικό κριτήριο εφαρμογής την πολιτική επιλογή (Κυριόπουλος, και συν, 2009). Δεδομένης της αναγνώρισης της δημόσιας υγείας ως ενός σημαντικού παράγοντα στην εξίσωση του υψηλού επιπέδου της υγείας των πολιτών και της παραδοχής της πολυπλοκότητας και της πολυδιάστατης φύσης της (McPherson, 1998) είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καθοριστεί ένα σαφές και συγκεκριμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης στη δημόσια υγεία, να καθοριστεί ποιες επαγγελματικές ειδικεύσεις γίνονται αποδεκτές στα προγράμματα, ποιο το περιεχόμενο της ιατρικής ειδικότητας της δημόσιας υγείας και τέλος ποιος ο ρόλος και η σχέση των λειτουργών της με το υπόλοιπο ιατρικό σώμα (Green Paper on the European Workforce for Health, 2008). Tην τελευταία δεκαετία, υφίσταται διαρκής διάλογος μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων (ακαδημαϊκοί, επαγγελματίες υγείας, φορείς υγειονομικής πολιτικής, 20

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ. Δρ Σταύρου Μαλά

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ. Δρ Σταύρου Μαλά ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ Δρ Σταύρου Μαλά 3/9/2012, 10.30 π.μ., Αίθουσα Δημοσιογραφικών Διασκέψεων Υπουργείου Υγείας «Υγιής Γήρανση: μια συνεχής διαδικασία καθ όλη τη διάρκεια της ζωής»,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΕΥΚΑΡΠΙ ΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΝΟΣΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Πρόληψη νόσων είναι οι διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ «Το επίπεδο υγείας του ελληνικού πληθυσµού, οι παράγοντες που το επηρεάζουν και ενδεικτικές δράσεις για συνεχή βελτίωσή του» Σοφία Παπαδοπούλου Θεσσαλονίκη, Νοέµβριος 2010

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΥΑΛΩΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΥΑΛΩΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ, ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΑΤΡ. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Ι Α Τ Ρ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Η Ερευνητική Στρατηγική

Η Ερευνητική Στρατηγική Η Ερευνητική Στρατηγική Ο τομέας της Υγείας Η σύγχρονη έρευνα στον τομέα της υγείας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης σκοπεύει να εξασφαλίσει την πρόσβαση όσων ζουν στα κράτημέλη σε υγειονομική περίθαλψη υψηλής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ο Υπουργός Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας κ. Βασίλης Μαγγίνας μίλησε σήμερα Δευτέρα 16 Ιουλίου στο Όγδοο Διακυβερνητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία. Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ορισμοί, Αιτιολογία των Νοσημάτων. Προσπάθεια λογικής εξήγησης της εμφάνισης νόσου.

Επιδημιολογία. Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ορισμοί, Αιτιολογία των Νοσημάτων. Προσπάθεια λογικής εξήγησης της εμφάνισης νόσου. Επιδημιολογία Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ορισμοί, Αιτιολογία των Νοσημάτων Ροβίθης Μιχαήλ 2006 1 Ιπποκράτης (400 Π.Χ) Προσπάθεια λογικής εξήγησης της εμφάνισης νόσου. «Η εμφάνιση νόσου δεν οφείλεται σε θεϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Συντομογραφίες... Πρόλογος... ΙΧ ΧΙΧ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 1. Η υγεία ως έννοια... 1 2. Οι Διεθνείς οργανισμοί... 3 α)

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α.

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. Αικατερίνη Καραγιάννη Σήμερα βρισκόμαστε εδώ για να γιορτάσουμε την επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση της Οδοντιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου 2013, ώρα: 5:30 μ.μ. Ξενοδοχείο Hilton Park

Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου 2013, ώρα: 5:30 μ.μ. Ξενοδοχείο Hilton Park Χαιρετισμός του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού κ. Κυριάκου Κενεβέζου, εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Αναστασιάδη στην τελετή αποφοίτησης του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας μονοδιάστατα ένα Ιατρικό ζήτημα ή μια Διεπιστημονική και Διατομεακή προσέγγιση;

Είναι η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας μονοδιάστατα ένα Ιατρικό ζήτημα ή μια Διεπιστημονική και Διατομεακή προσέγγιση; Είναι η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας μονοδιάστατα ένα Ιατρικό ζήτημα ή μια Διεπιστημονική και Διατομεακή προσέγγιση; ΑΛΜΠΑΝΗ ΕΛΕΝΗ Νοσηλεύτρια Msc, PhD (s),κ. Λειτουργός, Διευθύντρια Νοσηλευτικής Υπηρεσίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) Το Κέντρο Ερευνών Science-to-Marketing του Munster University (Γερμανία) πραγματοποίησε έρευνα με θέμα τη συνεργασία μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Φ. ΚΑΛΥΒΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Παιδίατρος- Ιατρός Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια επαγγελματικών προσόντων: καταλύτες για τη δια βίου μάθηση Το νέο Ευρωπαϊκό περιβάλλον εκπαίδευσης και κατάρτισης

Πλαίσια επαγγελματικών προσόντων: καταλύτες για τη δια βίου μάθηση Το νέο Ευρωπαϊκό περιβάλλον εκπαίδευσης και κατάρτισης Πλαίσια επαγγελματικών προσόντων: καταλύτες για τη δια βίου μάθηση Το νέο Ευρωπαϊκό περιβάλλον εκπαίδευσης και κατάρτισης Αθήνα 18 Ιουνίου 2009, Διήμερη συνάντηση εργασίας του ΤΕΕ «Πιστοποίηση Επαγγελματικής

Διαβάστε περισσότερα

Α) Η Αγωγή της Υγείας. Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών.

Α) Η Αγωγή της Υγείας. Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών. Α) Η Αγωγή της Υγείας Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών. Α) Η Αγωγή της Υγείας Η αγωγή υγείας είναι μια διαδικασία που στηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Distance Education Unit

Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Distance Education Unit Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Distance Education Unit Δημόσια Υγεία (18 ΜΗΝΕΣ, ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚO) Περιγραφή Στόχος του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών Δημόσια Υγεία είναι να δώσει στους φοιτητές την ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή Αυστρία 1998 0 0 1999 1.1 1.7 2000 1.1 1.7 2001 0 0 2002 1.1 1.7 2003 0 0 2004 0 0 Βέλγιο 1998 0 0 1999 0 0 2000 1.2 2.2 2001 1.3 2.2 2002 1.3 2.2 2003 1.2 2.2 2004 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Επαγγελματικές Προοπτικές Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση Καθηγητής Ιορδάνης Ψημμένος, Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Καθηγητής Βασίλειος Χατζόπουλος, Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ»

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με την οικονομική υποστήριξη της

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική»

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική» Προαγωγή της Υγείας - Βαθµίδες Πρόληψης Στις "αναπτυγµένες" κοινωνίες οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιµότητας είναι τα χρόνια νοσήµατα. Τα νοσήµατα αυτά είναι αποτέλεσµα µακρόχρονης έκθεσης του οργανισµού

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 ΘΕΜΑ:Παραγοντες που επηρεαζουν την υγεια. Το 1948 με την ιδρυση του Π.Ο.Υ. τεθηκαν επισημως τα θεμελια για

Διαβάστε περισσότερα

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων,

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων, Εκδήλωση για Πρότυπο ποιότητας για εμπορικά καταστήματα Νέες εκδόσεις προτύπων συστημάτων διαχείρισης αίθουσα Εμπορικού και Εισαγωγικού Συλλόγου Πατρών πλ. Γεωργίου Α 25, ΠΑΤΡΑ Τετάρτη, 25 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

12797/14 ΑΙ/μκρ/ΑΗΡ 1 DG G 3 C

12797/14 ΑΙ/μκρ/ΑΗΡ 1 DG G 3 C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 5 Σεπτεμβρίου 2014 (OR. en) 12797/14 IND 228 MI 616 COMPET 491 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Προεδρία Επιτροπή των Μονίμων Αντιπροσώπων / Συμβούλιο Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτης γνωμοδότησης: Cristian-Silviu Buşoi

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτης γνωμοδότησης: Cristian-Silviu Buşoi Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 14.7.2016 2015/2103(INL) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

E-CAPACIT8 - «Ενδυνάμωση δεξιοτήτων επαγγελματιών υγείας των χώρων εργασίας, για τη βελτίωση της υγείας του γηράσκοντος εργατικού δυναμικού»

E-CAPACIT8 - «Ενδυνάμωση δεξιοτήτων επαγγελματιών υγείας των χώρων εργασίας, για τη βελτίωση της υγείας του γηράσκοντος εργατικού δυναμικού» E-CAPACIT8 - «Ενδυνάμωση δεξιοτήτων επαγγελματιών υγείας των χώρων εργασίας, για τη βελτίωση της υγείας του γηράσκοντος εργατικού δυναμικού» «Ασφαλείς & Υγιείς Χώροι Εργασίας για όλες τις ηλικίες» 1 η

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3)

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3) Μονάδα : Χιλιάδες Αυστρία 1978 661.30 2,040.10 8.40 162.40 84.00 3,188.00 208.40 1,139.30 315.70 1979 594.60 2,244.60 8.70 172.50 87.20 3,343.90 179.10 1,090.50 323.60 1980 37.30 2,301.90 9.00 183.70 91.00

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Economist The Sustainability Summit 2016: Adapt or die. 30 Νοεμβρίου 2016, Divani Apollon, Αθήνα

Συνέδριο Economist The Sustainability Summit 2016: Adapt or die. 30 Νοεμβρίου 2016, Divani Apollon, Αθήνα Συνέδριο Economist The Sustainability Summit 2016: Adapt or die 30 Νοεμβρίου 2016, Divani Apollon, Αθήνα Χαιρετισμός Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σωκράτη Φάμελλου Αξιότιμε Αντιπρόεδρε

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ Σ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΧΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Η εκπαιδευτική πολιτική του

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιμετώπιση της τοξικοεξάρτησης στη φυλακή ως πρόληψη: η οπτική της δημόσιας υγείας

Η αντιμετώπιση της τοξικοεξάρτησης στη φυλακή ως πρόληψη: η οπτική της δημόσιας υγείας Τομέας Κοινωνιολογίας Η αντιμετώπιση της τοξικοεξάρτησης στη φυλακή ως πρόληψη: η οπτική της δημόσιας υγείας Γεώργιος Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας, Επιστημονικός Συνεργάτης 3 Οκτωβρίου 2016

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τον Τομέα Οικονομικών της Υγείας

Γνωριμία με τον Τομέα Οικονομικών της Υγείας Γνωριμία με τον Τομέα Οικονομικών της Υγείας Σύντομο Ιστορικό Ο Τομέας Οικονομικών της Υγείας ιδρύθηκε ως Έδρα Ιατρικής Οικονομίας το 1981 με το υπ αριθμόν Π.Δ. 1233/1981 και άρχισε να λειτουργεί το 1984,

Διαβάστε περισσότερα

10 Ιουλίου Συµπεράσµατα

10 Ιουλίου Συµπεράσµατα Forum για την Εργασία και τις εξιότητες του Αύριο 10 Ιουλίου 2013 ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΟ DIVANI CARAVEL Συµπεράσµατα Σήµερα παρουσιάστηκαν τα αποτελέσµατα του Μηχανισµού ιάγνωσης των Αναγκών των Επιχειρήσεων σε Επαγγέλµατα

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 1. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ 2020 Η "Ευρώπη 2020" είναι μια πολυδιάστατη στρατηγική για τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση την επόμενη δεκαετία, με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτρια γνωμοδότησης (*): Kartika Tamara Liotard

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτρια γνωμοδότησης (*): Kartika Tamara Liotard ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 16.9.2010 2010/2114(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη. Αθήνα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη. Αθήνα Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη Αθήνα Απρίλιος 2008 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Στις επόμενες σελίδες γίνεται μια πρώτη προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι εργασίας στην Ευρώπη και ασφαλής χρήση αλκοόλ: Βασικά Αποτελέσματα Συμπεράσματα και Συστάσεις για την ανάπτυξη πολιτικών

Χώροι εργασίας στην Ευρώπη και ασφαλής χρήση αλκοόλ: Βασικά Αποτελέσματα Συμπεράσματα και Συστάσεις για την ανάπτυξη πολιτικών Χώροι εργασίας στην Ευρώπη και ασφαλής χρήση αλκοόλ: Βασικά Αποτελέσματα Συμπεράσματα και Συστάσεις για την ανάπτυξη πολιτικών Γενικό πλαίσιο Η Ευρώπη έχει το υψηλότερο και διαρκώς αυξανόμενο επίπεδο κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Εισαγωγή στην προαγωγή υγείας Δήμητρα Τριανταφύλλου Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Υγεία Παραδοσιακός Προσδιορισμός «Η υγεία είναι η απουσία της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ (ΔΜΥΠ) Η Πρακτιική Άσκηση των Φοιιτητών του Τμήματος Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ "Γυναίκες και Επιστήµη"

Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ Γυναίκες και Επιστήµη Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ "Γυναίκες και Επιστήµη" ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ * ΕΚΤΕΝΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ * Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αναπτύχθηκε µεγάλος προβληµατισµός

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα

Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα Ιατρός Ακτινοδιαγνώστης 1. Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο 2. Μονάδα Έρευνας Ακτινολογίας Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ IΘΑΚΗΣ 29, 112 57 ΑΘΗΝΑ url: http://www.aueb.gr/statistical-institute ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ Ιθάκης 29 Αθήνα 112 57

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον στην Υγεία και την ασφάλιση. Αθήνα 12/04/2016

Το περιβάλλον στην Υγεία και την ασφάλιση. Αθήνα 12/04/2016 Το περιβάλλον στην Υγεία και την ασφάλιση Αθήνα 12/04/2016 Ο ρυθμός αύξησης των ασφαλίστρων στην Ευρώπη (βάση το έτος 2004) 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% -20% 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Σελίδα1 Η ΑΝΑΓΚΗ Η αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα «Οδική Ασφάλεια: Πολιτικές και Εξελίξεις» ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Ο ΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΙΕΘΝΩΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

Ημερίδα «Οδική Ασφάλεια: Πολιτικές και Εξελίξεις» ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Ο ΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΙΕΘΝΩΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Ημερίδα «Οδική Ασφάλεια: Πολιτικές και Εξελίξεις» Αθήνα, 19 Μαρτίου 2010 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Ο ΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΙΕΘΝΩΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Γεώργιος Κανελλαΐδης, Καθηγητής ΕΜΠ Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

1η Σύσκεψη του Εθνικού Δικτύου Πληροφόρησης και άλλων εταίρων για θέματα ΑΥΕ 2016

1η Σύσκεψη του Εθνικού Δικτύου Πληροφόρησης και άλλων εταίρων για θέματα ΑΥΕ 2016 1η Σύσκεψη του Εθνικού Δικτύου Πληροφόρησης και άλλων εταίρων για θέματα ΑΥΕ 2016 Αθήνα, 1.7.2016 «Η ενδυνάμωση των πολιτικών υγείας και ασφάλειας στην εργασία μέσω του κοινωνικού διαλόγου για την ενεργό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 22 Μαΐου 2008 (27.05) 9636/08 SAN 87

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 22 Μαΐου 2008 (27.05) 9636/08 SAN 87 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 22 Μαΐου 2008 (27.05) 9636/08 SAN 87 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της : Επιτροπής των Μόνιμων Αντιπροσώπων (1ο Τμήμα) προς : το Συμβούλιο αριθ. προηγ. εγγρ. : 8770/08 SAN 64 Θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών 1. Εισαγωγή Οι εξελίξεις και οι δεσμεύσεις στο θέμα της Ασφάλειας των Ασθενών έχουν αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ, Δρος Θεοδώρου Μπάζα, MD, PhD, MSc(Λονδίνο), DIH(Αγγλία) Ειδικού Ιατρού της Εργασίας,

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ, Δρος Θεοδώρου Μπάζα, MD, PhD, MSc(Λονδίνο), DIH(Αγγλία) Ειδικού Ιατρού της Εργασίας, Πρώην Αντιπροέδρου της Ελληνικής Εταιρείας Ιατρικής Εργασίας και Περιβάλλοντος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (26 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2016, GOLDEN AGE HOTEL, AΘΗΝΑ) ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ, Δρος Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009 35o Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο Αθήνα 11 Μαΐου 2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους 4 Έλληνες πολίτες πληρώνει από την τσέπη του για υπηρεσίες υγείας ενώ, συνολικά, η δαπάνη των νοικοκυριών για υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

«Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο. Αθήνα, 05-11-2014

«Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο. Αθήνα, 05-11-2014 «Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο Ο Τομέας Υγείας στο ΕΣΠΑ 2007-13 Αρχικός Σχεδιασμός (2007), προϋπολογισμός: 1,22 δις Προϋπολογισμός 2014: 720,276 εκ.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δρ. Τάσου Μενελάου με θέμα: Προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΣΕΕΚ) του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Ομιλία Δρ. Τάσου Μενελάου με θέμα: Προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΣΕΕΚ) του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Ομιλία Δρ. Τάσου Μενελάου με θέμα: Προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΣΕΕΚ) του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, αγαπητοί σπουδαστές, με ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning. Φαρμακογονιδιωματική και Εξατομικευμένη Θεραπεία. E-learning. Οδηγός Σπουδών

Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning. Φαρμακογονιδιωματική και Εξατομικευμένη Θεραπεία. E-learning. Οδηγός Σπουδών Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Φαρμακογονιδιωματική και Εξατομικευμένη Θεραπεία E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Πρόγραμμα E ξ A ποστάσεως E κπαίδευσης ( E learning ) Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Οδηγός Σπουδών Σο πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΡΑΤΩΣ ΚΟΖΑΚΟΥ-ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 11:00 πμ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ 1.1.2 Εγχειρίδιο Διαδικασιών Αξιολόγησης ΜΟΔΙΠ ΕΚΠΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1: Οργάνωση του Συστήματος Αξιολόγησης της ΜΟΔΙΠ ΥΠΟΕΡΓΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων 26.1.2016 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με μια ετήσια πανευρωπαϊκή συζήτηση στο πλαίσιο της νομοθετικής έκθεσης πρωτοβουλίας σχετικά με τη θέσπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Δ/νση Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία σε συνεργασία με το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Η Δ/νση Ποιότητας & Αποδοτικότητας του Υπουργείου Υγείας, στο πλαίσιο υλοποίησης της πράξης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Κωστούλα. Επόπτρια Δημόσιας Υγείας Προϊσταμένη Τμήματος Υγειονομικών Κανονισμών Δημόσιας Υγείας στη Δ/νση Δημόσιας Υγιεινής του ΥΥΚΑ

Βασιλική Κωστούλα. Επόπτρια Δημόσιας Υγείας Προϊσταμένη Τμήματος Υγειονομικών Κανονισμών Δημόσιας Υγείας στη Δ/νση Δημόσιας Υγιεινής του ΥΥΚΑ 1 Βασιλική Κωστούλα Επόπτρια Δημόσιας Υγείας Προϊσταμένη Τμήματος Υγειονομικών Κανονισμών Δημόσιας Υγείας στη Δ/νση Δημόσιας Υγιεινής του ΥΥΚΑ 2 Συνεργασία συναρμόδιων Υπηρεσιών για την προστασία της Δημόσιας

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Εθνικός σχεδιασμός και ενδυνάμωση των Υπηρεσιών Πρόληψης: α. Καταπολέμηση και προσπάθεια εξάλειψης των αιτιολογικών παραγόντων της αρρώστιας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ 2014-2020. ΤΟΣ Υγεία. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, 03.04.2014

ΕΠΑνΕΚ 2014-2020. ΤΟΣ Υγεία. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, 03.04.2014 ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Υγεία Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 03.04.2014 1 Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια σύνθεση των απόψεων που μέχρι τώρα διατυπώθηκαν από Υπηρεσίες, Κοινωνικούς Εταίρους και Εμπειρογνώμονες

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 2013/2061(INI) 5.9.2013 ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με το σχέδιο δράσης για την ηλ-υγεία 2012-2020: καινοτομική

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ψήφισμα Συμβουλίου Ευρωπαίων Οδοντιάτρων (CED) Mάιος 2013 Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ελληνική μετάφραση του ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2004 (09.11) (OR. en) 13832/04 EDUC 204 SOC 499

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2004 (09.11) (OR. en) 13832/04 EDUC 204 SOC 499 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2004 (09.) (OR. en) 3832/04 EDUC 204 SOC 499 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ της : Γενικής Γραµµατείας του Συµβουλίου προς : το Συµβούλιο και τους Αντιπροσώπους

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία

Οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία Οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία Κυριάκος Σουλιώτης 1, Χαράλαμπος Νάκος 2 1 Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικής Υγείας & Αναπληρωτής Πρύτανη, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου 2 Φαρμακοποιός / Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Δρ Πέτρος Κολοβός Ειδικό Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό Η Συμμετοχή στη Φροντίδα Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Αποκλειστικό Πώς, πόσο και γιατί Χαµένοι από την ΚΑΠ του 2013;

Ε.Ε. Αποκλειστικό Πώς, πόσο και γιατί Χαµένοι από την ΚΑΠ του 2013; Ε.Ε. Αποκλειστικό Πώς, πόσο και γιατί Χαµένοι από την του 2013; Πρόλογος του ΕΛΙΑ & ΕΛΑΙΟΛΑ Ο Η µεταρρύθµιση της του 2003 ανήκει στο µακρινό παρελθόν. Ο «έλεγχος υγείας» (health check) ολοκληρώθηκε. Ήδη

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

1 Ενισχυμένος ρόλος για τη ΜΕΓΕ

1 Ενισχυμένος ρόλος για τη ΜΕΓΕ Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 2 Δεκεμβρίου 2015 (OR. en) 14927/15 AGRI 635 RECH 300 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Προεδρία Αντιπροσωπίες Διαδικασία ανάλυσης προοπτικών της ΜΕΓΕ με

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας

Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας Πολύ μακροχρόνια ανεργία σε % του ενεργού πληθυσμού Euro area(eur 11:BE,DE,ES,FR,IE,IT,LU,NL,AT,PT,FI) 1992 1992 1993 1993 1994 1994 Άντρες 2.2 Γυναίκες 4.3 Σύνολο

Διαβάστε περισσότερα