Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση"

Transcript

1 Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Αλίκη Κατσαρού Ιατρική Ψυχολόγος, M.Sc., Ψυχοθεραπεύτρια, υπ. Μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Ο Φρόυντ, στο βιβλίο του «Η Ερμηνεία των ονείρων» γραμμένο το 1900, κάνει την εξής όμορφη περιγραφή: «ο άνθρωπος κάθε νύχτα αφαιρεί τα ενδύματα με τα οποία έχει καλύψει το σώμα του κι ενδεχομένως, τα εξαρτήματα που χρησιμοποιεί για να αναπληρώσει τα σωματικά του όργανα, στο μέτρο που κατάφερε να καλύψει την ανεπάρκειά τους με κάποιο υποκατάστατο: γυαλιά, περούκες, ψεύτικες οδοντοστοιχίες κ.ά. Μπορούμε να προσθέσουμε πώς, όταν πηγαίνει για ύπνο, αφαιρεί, με τρόπο ανάλογο, το ψυχισμό του, εγκαταλείποντας τα περισσότερα ψυχικά του προσκτήματα με αποτέλεσμα, κι από τις δύο πλευρές, να πλησιάζει εξαιρετικά την κατάσταση από την οποία ξεκίνησε η ανάπτυξή του.» Αυτό σημαίνει ότι, κάθε νύχτα, από-επενδύουμε την πραγματικότητα και στρεφόμαστε προς το μέσα μας. Δηλαδή, αποσύρουμε ολοκληρωτικά την προσοχή μας και το ενδιαφέρον μας από ό,τι μας περιβάλλει. Ο ύπνος, κατά τον Φρόυντ, από σωματική άποψη, είναι «μία αναβίωση της ενδομήτριας ζωής, της οποίας πληροί ορισμένους όρους: ανάπαυση, ζεστασιά και απομάκρυνση των διεγέρσεων». Πολλοί, μάλιστα άνθρωποι, παίρνουν στον ύπνο τους την σωματική στάση του εμβρύου. Το όνειρο, από την άλλη πλευρά, θεωρείται ως ο φύλακας του ύπνου. Αποτελεί, δηλαδή, το όνειρο μία ένδειξη ότι κάτι έχει προκύψει που προτίθεται να διαταράξει τον ύπνο και μας επιτρέπει να καταλάβουμε τον τρόπο με τον οποίο μπόρεσε κανείς να αποτρέψει αυτή τη διατάραξη. Ο ύπνος μας διαταράσσεται, ως γνωστόν, από εξωτερικά ερεθίσματα, όπως ένα δυνατό θόρυβο. Ο κοιμώμενος, λοιπόν, για να προστατέψει τον ύπνο του μπορεί να παράγει ένα όνειρο όπου ο δυνατός θόρυβος «ενσωματώνεται» στο όνειρο και έτσι το ύπνος συνεχίζεται. Π.χ. ονειρεύεται ότι είναι κάπου έξω και πέφτει ένας δυνατός κεραυνός κλπ και αυτό το εντάσσει σε ένα γενικότερο σενάριο. Η περίπτωση, όμως, αυτή είναι από τις σπάνιες. Ο ύπνος μας, όμως, διαταράσσεται συνήθως από εσωτερικά ερεθίσματα. Αυτά είναι ανεκπλήρωτες επιθυμίες και ευχές και άλυτες συγκρούσεις που δημιουργούν εσωτερικές εντάσεις και αυτές ενοχλούν τον ύπνο. Μην ξεχνάμε ότι εδώ μιλάμε για επιθυμίες, ευχές και συγκρούσεις που ίσχυσαν νωρίς, στην παιδική ηλικία όλων μας και οι οποίες, καθότι το ασυνείδητο είναι άχρονο, - δεν γνωρίζει ηλιακή ωρίμανση-, αυτές παραμένουν μέχρι το σήμερα έχοντας λυθεί όπως ο καθένας μας μπόρεσε να τις λύσει. Ο τρόπος που έλυσε ή «μπάλωσε» ο καθένας μας τις σχέσεις με τους γονείς του καθορίζει το σχετίζεσθαι με το σήμερα. Για να μπορέσει, όμως, να γεννηθεί ένα όνειρο χρειάζεται αυτό που ο Φρόυντ ονόμασε «υπόλειμμα της ημέρας». Δηλαδή, κάποιο γεγονός που συνέβη στη μέρα, κάτι που ειπώθηκε, κάτι που ο ονειρευόμενος διάβασε, συζήτησε κλπ., είτε συνηθισμένο ή σημαντικό. Το υπόλειμμα της ημέρας, με κάποιο τρόπο, συνδέεται και εκπροσωπεί κάποια βαθύτερη ασυνείδητη σύγκρουση. Δηλαδή, με κάποιο τρόπο, το υπόλειμμα της μέρας πυροδοτεί το όνειρο όπως ένα γεγονός μπορεί να πυροδοτήσει το ξεκίνημα μίας νεύρωσης ή ενός ορισμένου νευρωτικού συμπτώματος. Είναι δεδομένο ότι η μη-ικανοποίηση βαθιά ριζωμένων ευχών προκαλεί εσωτερικές εντάσεις. Η εκπλήρωσή τους, όμως, θα προκαλούσε άγχος και ενοχή. Αυτός είναι και ο λόγος που οι ευχές

2 αυτές απωθήθηκαν στην αρχή: πέρασαν, δηλαδή, στο ασυνείδητο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το τρίχρονο-τετράχρονο κοριτσάκι που λέει στο μπαμπά της ότι θέλει να τον παντρευτεί, δηλαδή η ψυχική κίνηση στοχεύει την ικανοποίησή αυτής της επιθυμίας. Στη συνέχεια διαπιστώνει όμως ότι αυτό είναι ανεπίτρεπτο και απαγορευμένο, η ευχή απωθείται θα λέγαμε δεν την γνωρίζουμε πια, γίνεται ασυνείδητη- και το κοριτσάκι κάποια στιγμή παντρεύεται κάποιον που μοιάζει με τον πατέρα της. Το εγώ του ατόμου πρέπει να προστατευθεί από την ένταση που ξεπηδά από τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες και το άγχος και ενοχή που θα συνόδευαν την εκπλήρωσή τους. Έτσι ο Φρόυντ θεωρεί τα όνειρα σαν το αποτέλεσμα ενός συμβιβασμού ανάμεσα στις ασυνείδητες ευχές που ζητούν έκφραση και στη λογοκρισία της απώθησης. Οι απωθημένες ευχές εκφράζονται μέσα από μία «άκακη ψευδαισθητική εμπειρία», δηλαδή η απωθημένη-απαγορευμένη ευχή ικανοποιείται μέσα στο όνειρο. Το όνειρο είναι, λοιπόν, η ψευδαισθητική ικανοποίηση μιας ασυνείδητης επιθυμίας. Ξαναζούμε στο σήμερα, μέσω του ονείρου, μία επιθυμία του παρελθόντος και ψευδαισθητικά την ικανοποιούμε. Άλλωστε εμείς είμαστε οι σεναριογράφοι του σεναρίου του ονείρου μας και χειριζόμαστε τα πράγματα όπως μας είναι πιο βολικά. Υπάρχουν και ακραίες περιπτώσεις όπου το άτομο δεν κοιμάται διότι φοβάται να ονειρευτεί. Σ αυτήν την περίπτωση το εγώ του ατόμου νιώθει ανίκανο να λογοκρίνει το περιεχόμενο της απώθησης που ελευθερώνεται κατά τη διάρκεια του ύπνου. Υπάρχει μία εργασία που επιτελεί το όνειρο. Κάποιος μας αφηγείται ένα όνειρο. Οι λεπτομέρειες του σεναρίου που ακούμε αποτελούν το έκδηλο (φανερό) περιεχόμενο του ονείρου. Ξέρουμε, όμως, ότι το σενάριο αυτό καλύπτει τις λανθάνουσες σκέψεις του ονειρευόμενου (τις ασυνείδητες ευχές του και συγκρούσεις του). Η εργασία του ονείρου, λοιπόν, μετατρέπει τις λανθάνουσες σκέψεις του ονείρου, που δεν είναι αποδεκτές στο εγώ του ατόμου, ακόμα και όταν κοιμάται, σε φαινομενικά αθώο έκδηλο περιεχόμενο του ονείρου. Επιτελείται, δηλαδή, μία ψυχική εργασία με στόχο το μασκάρεμα των «από κάτω» σκέψεων του ονειρευόμενου. Η ψυχική εργασία του ονείρου στοχεύει στην εκπλήρωση-ικανοποίηση των απαράδεκτων και συγκρουσιακών ευχών μέσα από το μασκάρεμά τους. Πώς το κάνει αυτό; 1. Εργασία της συμπύκνωσης: Το όνειρο με τη βοήθεια της παράλειψης δίνει μία πολύ ατελή απόδοση των ονειρικών ιδεών, ενώ υπάρχουν πολλά κενά. Θα λέγαμε ότι κάνει μία συνοπτική μετάφραση του λανθάνοντος περιεχομένου. Πολλές συνειρμικές αλυσίδες εκφράζονται από μία εικόνα και μόνο. 2. Εργασία της μετάθεσης: Τα πιο σημαντικά στοιχεία του λανθάνοντος περιεχομένου απεικονίζονται στο έκδηλο περιεχόμενο σαν ελάσσονες λεπτομέρειες. Δηλαδή ο τονισμός, το ενδιαφέρον και η ένταση ορισμένων ιδεών αποσπώνται και μεταφέρονται σε άλλες λιγότερο έντονες, οι οποίες συνδέονται με τις πρώτες μέσω συνειρμικών αλυσίδων. 3. Εργασία της συμβολοποίησης: Εδώ μιλάμε για συμβολικές εκφράσεις της επιθυμίας ή σύγκρουσης, δηλαδή έμμεσους τρόπους ακόμα και μορφή εικόνας, η οποία είναι δύσκολο να αποκωδικοποιηθεί. Το παιδικό όνειρο θεωρείται λιγότερο συμβολικό από το όνειρο του ενήλικα, στο μέτρο που η επιθυμία εκεί εκφράζεται με λίγη ή ακόμη και χωρίς καθόλου μεταμφίεση. 4. Εργασία της εικονοποίησης: Οι σκέψεις μετατρέπονται σε εικόνες.

3 Τα όνειρα είναι απολύτως εγωιστικά. Όπου στο ονειρικό περιεχόμενο δεν εμφανίζεται το εγώ του ονειρευόμενου, αλλά ένα ξένο πρόσωπο, εκεί μπορούμε να υποθέσουμε ότι πίσω από αυτό το πρόσωπο κρύβεται, μέσω ταύτισης, το εγώ του ονειρευόμενου. Μπορεί, δηλαδή, ο ονειρευόμενος να παραστήσει το εγώ του με πολλαπλούς τρόπους, τη μια φορά κατευθείαν, την άλλη μέσω ταύτισης με ξένα πρόσωπα. Με πολλές τέτοιες ταυτίσεις μπορεί ένα πάρα πολύ πλούσιο υλικό ιδεών να συμπυκνωθεί. Τι κάνει ο ψυχαναλυτής με τα όνειρα; Ζητάμε τους συνειρμούς του αναλυόμενου όχι για το όνειρο στο σύνολό του αλλά για όλα τα επιμέρους στοιχεία του, όπως επίσης το τι προηγήθηκε του ονείρου. Επίσης, ζητάμε και τις σκέψεις του αναλυόμενου για τα σημεία του ονείρου που του φαίνονται περίεργα. Αυτές οι πληροφορίες είναι που βοηθούν στην ερμηνεία του και βέβαια να σημειώσουμε ότι αυτή δεν γίνεται σε μία συνεδρία, διότι τα όνειρα φέρουν πολύ πλούσιο υλικό και σε διάφορα στρώματα και ο αναλυόμενος μπορεί να επανέλθει με νέο όνειρο και να εμπλουτίσει το ήδη υπάρχον. Πρέπει, επίσης, να πούμε ότι τα όνειρα για τον ψυχαναλυτή είναι ενδεικτικά και για την παθολογία του αναλυόμενου. Η θεωρία του ονείρου στηρίχθηκε βασικά σε αναλύσεις που έκανε ο Φρόυντ και αφορούσαν σε νευρωσικά κυρίως άτομα. Μετά το 1920 ο Φρόυντ συμπλήρωσε τη θεωρία του και εκεί τα πράγματα γίνονται πιο περίπλοκα. Αναφέρεται σε όνειρα ωμά και βίαια ή σε τραυματικά όνειρα. Εκεί μέσα από το όνειρο γίνεται εκφόρτιση των σκόρπιων ασυνείδητων στοιχείων του ψυχισμού. Εδώ τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ο τραυματισμός απειλεί με τρόπο πιο ριζικό την ακεραιότητα του ατόμου και καταργεί την αρχή της ηδονής που υπάρχει κάτω από όλα τα όνειρα που συζητήσαμε. Όταν λέμε αρχή της ηδονής εννοούμε το γεγονός ότι το σύνολο της ψυχικής μας δραστηριότητας αποσκοπεί στην αποφυγή της δυσαρέσκειας και στον προσπορισμό ηδονής. Στον τραυματισμό (που θα μπορούσε να είναι απλό ατύχημα, βιασμός, κακοποίηση ανηλίκου ) έχουμε μία υπερβολική εισροή διεγέρσεων με αποτέλεσμα ο ψυχισμός για να τα βγάλει πέρα πρέπει να συνδέσει αυτές τις διεγέρσεις κατά τρόπο που να επιτρέπει, στη συνέχεια, την εκφόρτισή τους. Έτσι μπορούμε να έχουμε μία επανάληψη ονείρων όπου το άτομο ξαναζεί έντονα π.χ. ένα ατύχημα που έχει υποστεί και έτσι ξαναβρίσκεται στην τραυματική κατάσταση σαν να προσπαθούσε να την ελέγξει. Μπαίνει, δηλαδή, σε έναν καταναγκασμό της επανάληψης. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι χειρισμοί του αναλυτή είναι διαφορετικοί όπως επίσης και η ψυχική εργασία του αναλυόμενου. Μέσα από τη μελέτη του ονείρου ενός παγκόσμιου φαινόμενου- άνοιξε η κατανόηση του παγκόσμιου τομέα της σκέψης του ονείρου και της γλώσσας του ονείρου που ξεπερνά την εργασία για την κατανόηση του ονείρου της νύχτας. Ο Φρόυντ ονόμασε την ανάλυση και κατανόηση των ονείρων σαν την βασιλική οδό προς το ασυνείδητο του ανθρώπου.

«Οι μη λεκτικές επικοινωνιακές δεξιότητες των νοσηλευτών και η εφαρμογή τους στους ασθενείς»

«Οι μη λεκτικές επικοινωνιακές δεξιότητες των νοσηλευτών και η εφαρμογή τους στους ασθενείς» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία: «Οι μη λεκτικές επικοινωνιακές δεξιότητες των νοσηλευτών και η εφαρμογή τους στους ασθενείς» Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Ε. Παπαγιαννοπούλου Φοιτήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

«Αυτοεκτίμηση και κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών του Δημοτικού σχολείου»

«Αυτοεκτίμηση και κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών του Δημοτικού σχολείου» Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Θέμα πτυχιακής εργασίας: «Αυτοεκτίμηση και κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της μνήμης, το τραύμα και η επανάληψη με έναυσμα τις αμνημονικές διαδικασίες 1

Η λειτουργία της μνήμης, το τραύμα και η επανάληψη με έναυσμα τις αμνημονικές διαδικασίες 1 Η λειτουργία της μνήμης, το τραύμα και η επανάληψη με έναυσμα τις αμνημονικές διαδικασίες 1 Αριστέα ΣΚΟΥΛΙΚΑ Εισαγωγή Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να παρουσιάσουμε ορισμένα σημεία των επεξεργασιών της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ : ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ : ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Α.Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ & ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ : ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΠΙΤΗΡΗΤΗΣ: ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Κ. ΜΠΕΛΙΔΗΣ ΓΚΙΟΥΖΕΛΑΚΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας

Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Εισαγωγικά: Θα ήθελα να αρχίσω ζητώντας σας μία σχετική

Διαβάστε περισσότερα

"Εγώ και ο Εαυτός µου: τρόποι γνωριµίας και ανάπτυξης" (διάλεξη-2005)

Εγώ και ο Εαυτός µου: τρόποι γνωριµίας και ανάπτυξης (διάλεξη-2005) "Εγώ και ο Εαυτός µου: τρόποι γνωριµίας και ανάπτυξης" (διάλεξη-2005) διάλεξη, ανοιχτή για το κοινό, από τους ψυχοθεραπευτές Χριστίνα Πατρινιού και Πέτρο Θεοδώρου διοργάνωση : Συµβουλευτικό Κέντρο Σ.ΚΕ.Ψ.Η.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, MSc, PD Εκπαιδευτής Ενηλίκων ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΙΧΙΩΤΗΣ, MSc, Οργανωσιακός Σύμβουλος I. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Η επικοινωνία είναι για τις σχέσεις των ανθρώπων ό,τι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΤΕ ΤΗ ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΣΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΤΕ ΤΗ ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΣΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΤΕ ΤΗ ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΣΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μετάφραση: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΡΟΥΞΗΣ Επιμέλεια κειμένων: ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΧΟΥΝΟΣ Επιμέλεια - συντονισμός έκδοσης: ΝΙΚΟΣ ΚΟΜΝ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ Σχεδιασμός εξωφύλλου: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

H εξάλειψη της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά

H εξάλειψη της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά H εξάλειψη της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά Ερωτήσεις και απαντήσεις ΧΤΙΖΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ H εξάλειψη της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά Ερωτήσεις και απαντήσεις Χτίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ: ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Μαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Μαρία Καμπούρογλου Λογοπεδικός Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... 3 ΟΡΙΣΜΟΙ..

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρες και γυναίκες είναι ίσοι Όχι όμως κατ' ανάγκη όμοιοι.

Άνδρες και γυναίκες είναι ίσοι Όχι όμως κατ' ανάγκη όμοιοι. Άνδρες και γυναίκες είναι ίσοι Όχι όμως κατ' ανάγκη όμοιοι. Tα δύο φύλα έχουν την τάση να επικοινωνούν με διαφορετικούς τρόπους και οι διαφορές αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε μυστηριώδεις αποτυχίες όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕ» Κ. Κουνενού, Επικ. Καθηγήτρια ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές διαφορές στη σύναψη δεσμού και σεξουαλικότητα. Άννα Θεμελή και Παναγιώτης Κορδούτης. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Ατομικές διαφορές στη σύναψη δεσμού και σεξουαλικότητα. Άννα Θεμελή και Παναγιώτης Κορδούτης. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σύναψη δεσμού και σεξουαλικότητα 1 Tρέχων τίτλος: ΣΥΝΑΨΗ ΔΕΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ Ατομικές διαφορές στη σύναψη δεσμού και σεξουαλικότητα Άννα Θεμελή και Παναγιώτης Κορδούτης Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός πρόληψης του συνδρόμου επαγγελματικής εξουθένωσης στις ψυχιατρικές θεραπευτικές και αποκαταστασιακές δραστηριότητες

Οδηγός πρόληψης του συνδρόμου επαγγελματικής εξουθένωσης στις ψυχιατρικές θεραπευτικές και αποκαταστασιακές δραστηριότητες BURNOUT Οδηγός πρόληψης του συνδρόμου επαγγελματικής εξουθένωσης στις ψυχιατρικές θεραπευτικές και αποκαταστασιακές δραστηριότητες (Ε Π Α Ψ Υ) Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (Ψ Ν Α) Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΔΟΥΛΕΥΩ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤO ΜΟΥ»

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΔΟΥΛΕΥΩ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤO ΜΟΥ» ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΔΟΥΛΕΥΩ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤO ΜΟΥ» Aπόσπασμα από το σεμινάριο «Συνάντηση με τον εαυτό μας» του Ερμή του Τρισμέγιστου που γίνεται στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη (βλέπε τις ανακοινώσεις των Σεμιναρίων στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγιαννοπούλου Τζένη υπ. Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Β/θμιας Εκπ/σης Ν.Φθιώτιδας

Παπαγιαννοπούλου Τζένη υπ. Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Β/θμιας Εκπ/σης Ν.Φθιώτιδας Η δημιουργία του project «Σχολικός εκφοβισμός» είναι μια σύνθεση εκπαιδευτικών υλικών που έχουν χρησιμοποιηθεί και δοκιμαστεί χρόνια στα σχολεία, όπως το «Στηρίζομαι στα πόδια μου», «Συζητήσεις εφήβων»,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΝΣΑΞΗ ΣΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η ΤΝΣΑΞΗ ΣΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 Άρης Ιωαννίδης Σχεδιασμός εξωφύλλου: schooltime.gr 2 3 4 Περίληψη γραπτού Λόγου Σι είναι η περίληψη; Είναι η συνοπτική και περιεκτική απόδοση, σε συνεχή λόγο, ενός κειμένου. Είναι ένα νέο κείμενο, που,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας: «Σχολικές σχέσεις και δραστηριότητες μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών Ε και Στ Δημοτικού»

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας: «Σχολικές σχέσεις και δραστηριότητες μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών Ε και Στ Δημοτικού» Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών Και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Θέμα Πτυχιακής Εργασίας: «Σχολικές σχέσεις και δραστηριότητες μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Περάσματα. Ένα παιχνίδι ευαισθητοποίησης για τη ζωή των προσφύγων

Περάσματα. Ένα παιχνίδι ευαισθητοποίησης για τη ζωή των προσφύγων Περάσματα Ένα παιχνίδι ευαισθητοποίησης για τη ζωή των προσφύγων Περάσματα ενα παιχνιδι ευαισθητοποιησης για τη ζωη των προσφυγων Δημιουργήθηκε από τους Chantal Barthélémy-Ruiz, Benoît Carpier και Nadia

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΔΑΣΚΑΛΟΥΣ. Μη τυπική εκπαίδευση για την καταπολέμηση των διακρίσεων σε παιδιά σχολικής ηλικίας

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΔΑΣΚΑΛΟΥΣ. Μη τυπική εκπαίδευση για την καταπολέμηση των διακρίσεων σε παιδιά σχολικής ηλικίας Πρόγραμμα Ίρις - Καταπολεμώντας τα στερεότυπα και τις διακρίσεις: Δράσεις για τη συμμετοχή, την ένταξη και την εκπαίδευση Μη τυπική εκπαίδευση για την καταπολέμηση των διακρίσεων σε παιδιά σχολικής ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ ΤΟΥ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑΤΟΣ

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ ΤΟΥ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΦΩΤΗΣ ΚΑΦΑΤΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΦΩΚΑΣ: Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ ΤΟΥ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑΤΟΣ διάλογος-συνέντευξη γράφει ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΣΤ. ΤΖΙΟΤΖΙΟΣ* Πυθαγόρας, Ευφυής Σχεδιασμός και Μη Γραμμικά Μαθηματικά. Clono

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης

Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο αναφοράς για τη γλώσσα: εκμάθηση, διδασκαλία, αξιολόγηση Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης i

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση / Επιμέλεια. Συχνές Ερωτήσεις. για τις Μαθησιακές Δυσκολίες. Μετάφραση από www.ld.org

Μετάφραση / Επιμέλεια. Συχνές Ερωτήσεις. για τις Μαθησιακές Δυσκολίες. Μετάφραση από www.ld.org Μετάφραση / Επιμέλεια Συχνές Ερωτήσεις για τις Μαθησιακές Δυσκολίες Μετάφραση από www.ld.org Συχνές Ερωτήσεις για τις Μαθησιακές Δυσκολίες Από την Αλίκη Κασσωτάκη Λογοπεδικός /Επιστημονική Συντονίστρια

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα αξιολόγησης της σχολικής μονάδας

Σύστημα αξιολόγησης της σχολικής μονάδας IΙΙ Σύστημα αξιολόγησης της σχολικής μονάδας Ορισμός και Φιλοσοφία της Αυτοαξιολόγησης Η αυτοαξιολόγηση μπορεί να θεωρηθεί ως μια διαδικασία που επιτελεί η σχολική μονάδα για τη συστηματική συλλογή πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1α Εκπαιδευτική Αξιολόγηση

ΕΝΟΤΗΤΑ 1α Εκπαιδευτική Αξιολόγηση Πρόγραμμα Εξειδίκευσης ΕΝΟΤΗΤΑ 1α Εκπαιδευτική Αξιολόγηση 1.1. Τι είναι η εκπαιδευτική αξιολόγηση και ποια η διαφορά της από τη διάγνωση ύπαρξης µαθησιακών δυσκολιών; Α3 1.2. Τι περιέχει η εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον

Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον - Οδηγός για εργαζομένους - EΔΠΥΧΕ Περιεχόμενα 1. Γιατί η ψυχική υγεία στην εργασία είναι σημαντική για όλους... σελ. 04 2. Τι μπορείτε να κάνετε για

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθησιακές Δυσκολίες στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση

Οι Μαθησιακές Δυσκολίες στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση Οι Μαθησιακές Δυσκολίες στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση Παραγωγή / Σχεδιασμός / DTP: adaction A.E. Διαφήμιση Μάρκετινγκ Δημόσιες Σχέσεις Πλατεία Ιπποδρομίου 21, 546 21 Θεσσαλονίκη τηλεφωνικό κέντρο/τηλεομοιότυπο:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - ΥΛΗ Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - ΥΛΗ Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - ΥΛΗ Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος «διακοσμητικές εφαρμογές» αφορά μια τεράστια ποικιλία αντικειμένων που μας περιβάλλουν και που είναι δύσκολο να τα απαριθμήσουμε ένα-ένα με τις

Διαβάστε περισσότερα