Ἀναφορές γιά τό Παιδί στήν Ἱπποκρατική Συλλογή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ἀναφορές γιά τό Παιδί στήν Ἱπποκρατική Συλλογή"

Transcript

1 Ἀναφορές γιά τό Παιδί στήν Ἱπποκρατική Συλλογή

2

3 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ἀναφορές γιά τό Παιδί στήν Ἱπποκρατική Συλλογή ΑΘΗΝΑ 2009

4 ημήτριος Καραμπερόπουλος ιδάκτωρ Ἱστορίας τῆς Ἰατρικής Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Μιλτιάδου 3, Κηφισιά - Ἀθήνα Τηλ.-Φαξ:

5 Ἱπποκράτης, ἔργο τοῦ γλύπτου Κωνστ. Ν. Γεωργακᾶ

6

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ἀναφορές γιά τό παιδί στήν Ἱπποκρατική Συλλογή...9 Νοσολογία παιδιοῦ...10 Οὐρολιθίαση...11 Πυρετικοί σπασμοί...14 Ἐπιληψία...15 Παθήσεις τῶν ὀστῶν...18 Κύφωση σπονδυλικῆς στήλης...18 Παραμορφώσεις τοῦ ἄκρου ποδός...19 Βλαισοποδία...20 Συγγενές ἐξάρθρημα ὤμου...21 Περί ὀκταμήνου καί ἑπταμήνου ἐμβρύου...22 Κληρονομικότητα τῶν χαρακτήρων τοῦ παιδιοῦ...22 Παρατηρήσεις ἀπό τό ἔργο «Περί ὀδοντοφυίης»...23 υσεντερία...24 Τραυματισμός ὀστῶν τοῦ κρανίου...25 ιάφορες παρατηρήσεις...25 Ὑγρή δίαιτα...25 Ποδάγρα...25 Τά παιδιά δύσκολα ἀνέχονται τή νηστεία...26 Πρόπτωση ὀρθοῦ...26 Θεραπεία ἑλκῶν γεννητικῶν ὀργάνων...26 Νυκταλωπία...26 ιαπυημένοι ὄγκοι καί χοιράδες...26 Ὑδροκῆλες...26 Θεραπεία ὕδρωπος...28 Ἀραιά οὖρα στά παιδιά...28 Συμπέρασμα...28

8

9 Ἀναφορές γιά τό παιδί στήν Ἱπποκρατική Συλλογή * Τά κείμενα τῆς Ἰπποκρατικῆς Συλλογῆς διερευνήθηκαν καί καταγράφηκαν τά χωρία ἐκεῖνα πού κάνουν ἀναφορά στό παιδί. Οἱ παραπομπές πού παρατίθενται λαμβάνονται ἀπό τήν ἔκδοση τῶν ἔργων τοῦ Ἱπποκράτους τοῦ E. Littre 1, στήν ἔκδοση τοῦ Ἀ. Μαρτίνου, μέ τίτλο Ἱπποκράτης, Ἅπαντα τά ἔργα, Ἀθήνα [1967], μετάφρασις ὑπό Καίσαρος Ἐμμανουήλ καί Εἰσαγωγή εἰς τόν Ἱπποκράτην, Προεισαγόμενα εἰς ἕκαστον ἔργον τῆς Ἱπποκρατείου Συλλογῆς, Ἱπποκρατείων ἔργων ἐκδόσεις καί Ἱπποκρατική Βιβλιογραφία ὑπό Γεωργίου Κ. Πουρναροπούλου καθώς καί στά σχετικά ἔργα τοῦ καθηγητοῦ. Λυπουρλή 2. * Ἀνακοινώθηκε στό ιεθνές Ἱπποκράτειο Ἵδρυμα Κῶ, «Ἱπποκρατική Ἰατρική: Χθές- Σήμερα-Αὔριο», Κῶς, Μαΐου 2007, και δημοσιεύθηκε σε μονοτονικό στο ελτίο Α Παιδιατρικῆς Κλινικῆς Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, τόμ. 55, 2008, σσ E. Littré, Oeuvres completes d Hippocrate, vol. I-X, Paris , φωτομηχανική ἐπανέκδοση Bibliotheque Interuniveritaire de Medicine Paris, (χ. χ.). 2. Ἱπποκράτης, Ἰατρική θεωρία καί πράξη 1-2, Ἀνθολόγηση, μετάφραση, εἰσαγωγή, σχόλια ημήτριος Λυπουρλῆς, Ἐκδόσεις Ζῆτρος, Θεσσαλονίκη 2000.

10 10 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Μνημονεύονται σχετικές ἀναφορές στό παιδί, πού ἐντοπίσθηκαν στήν Ἱπποκρατική Συλλογή: Νοσολογία παιδιοῦ Ἡ Νοσολογία τοῦ παιδιοῦ ἀνάλογα μέ τήν ἡλικία ἀναφέρεται στό ἔργο «Ἀφορισμοί, Τμῆμα Τρίτον 24-29» 3. Συγκεκριμένα σημειώνεται ὅτι στά βρέφη ἐμφανίζονται ἄφθες 4, ἔμετοι, βῆχες, ἀϋπνίες, τρόμοι, φλεγμονές τοῦ ὀμφαλοῦ, διαπυήσεις τῶν ὤτων. Στή συνέχεια μέ τήν ὀδοντοφυΐα ἐρεθισμοί τῶν οὔλων, πυρετοί, σπασμοί, διάρροιες, ἰδίως ὅταν φυτρώνουν οἱ κυνόδοντες. Ἀργότερα ἀμυγδαλίτιδες, ἄσθματα, λιθιάσεις, ἔλμινθες, ἀσκαρίδες, οἰδήματα κοντά στά αὐτιά, κρεατοελιές καί ἄλλα οἰδήματα ἀκόμη. Στήν ἡλικία πού πλησιάζει τήν ἥβη, πολλές ἀπό τίς προηγούμενες ἀρρώστιες, μακροχρόνιοι πυρετοί καί ἐπιστάξεις: «Τοίσι μέν σμικροίσι καί νεογνοίσι παιδίοισιν, ἄφθαι, ἔμετοι, βῆχες, ἀγρυπνίαι, φόβοι, ὀμφαλοῦ φλεγμοναί, ὤτων ὑγρότητες. Πρός δέ τό ὀδοντοφυέειν προσάγουσιν, οὔλων ὀδαξησμοί 5, πυρετοί, σπασμοί, διάρροιαι, καί μάλιστα ὅταν ἀνάγωσι τούς κυνόδοντας, καί τοίσι παχυτάτοισι τῶν παίδων, καί τοίσι σκληρᾶς τᾶς κοιλίας ἔχουσιν. Πρεσβυτέροισι δέ γενομένοισι, παρίσθμια, σπονδύλου τοῦ κατά τό ἰνίον εἴσω ὤσιες, ἄσθματα, λιθιάσεις, ἕλμινθες στρογγύλα, ἀσκαρίδες, ἀκροχορδόνες, σατυριασμοί, χοιράδες καί ἄλλα φύματα, μάλιστα τά προειρημένα. Τοίσι δέ ἔτι πρεσβυτέροισι καί πρός τήν ἤβην προσάγουσι, τουτέων τέ τά πολλά, καί πυρετοί χρόνιοι μᾶλλον, καί ρινῶν αἵματος ρύσιες». Τονίζεται ὡστόσο πώς ὅσες ἀρρώστιες ἐπιμένουν καί δέν ἐξαφανίζονται κατά τήν ἐφηβική ἡλικία τῶν ἀγοριῶν καί στά κορίτσια κατά 3. Βλ. καί τόν σχετικό σχολιασμό τοῦ Γαληνοῦ στούς Ἁφορισμούς αὐτούς, G.C. Kühn, Claudi Galeni, Opera Omnia, Λειψία 1829, ἐπανατύπωση Georg Olms Verlag, Hilesheim, Zürich, New York, τόμ. XVII B, 2001, σελ Ὁ Γαληνός, ὅ.π., σελ. 627, ἐπεξηγεῖ ὅτι «[ἄφθας] καλοῦσι δέ οὕτως τάς ἐπιπολῆς ἑλκώσεις κατά τό στόμα». 5. Ἐπίσης ὁ Γαληνός, ὅ.π., σελ. 630, ἐπεξηγεῖ ὅτι «ὁ γάρ ὀδαξησμός κνησμός τίς ἐστι μετά βραχείας ἀνίας».

11 ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙ Ι ΣΤΗΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ 11 τήν ἐποχή τῆς ἐμμήνου ρύσεως, παρατείνονται συνήθως σέ ὅλη τους τή ζωή: «Ὅσα δ ἄν διαμείνη τοίσι παιδίοισι καί μή ἀπολυθῆ περί τό ἠβάσκειν, ἤ τήσι θηλείησι περί τᾶς τῶν καταμηνίων ρήξιας, χρονίζειν εἴωθεν». Γίνεται ἀναφορά καί στά νοσήματα τῶν νέων, στούς ὁποίους ἐπικρατεῖ κυρίως ἡ φυματίωση, ἡ ἐπιληψία: «Τοίσι δέ νεανίσκοισιν, αἵματος πτύσιες, φθίσιες, πυρετοί ὀξέες, ἐπιληψίαι 6, καί τάλλα νουσήματα, μάλιστα δέ τά προειρημένα» (29). Στό ἔργο «Κωακαί προγνώσεις 502» ἀναγράφονται οἱ ἀρρώστιες πού ἐμφανίζονται κυρίως μετά τήν ἐφηβική ἡλικία καί τονίζεται ὅτι δέν ἐπισυμβαίνουν στά παιδιά πρίν ἀπό τήν ἥβη, περιπνευμονία, πλευρίτιδα, ἀρθριτικά, νεφρίτις, οἱ κιρσοί γύρω ἀπό τίς κνῆμες, ἡ ἔμμηνος ρύση, ὁ μή συγγενής καρκίνος, ἡ μή συγγενής λεύκη, ὁ κατάρρους τοῦ νωτιαίου μυελοῦ, οἱ αἱμορροΐδες, ὁ μή συγγενής εἰλεός: «Τά δέ πρό ἥβης οὐ γίνεται νοσήματα, περιπλευμονικᾶ, πλευριτικά, ποδαγρικᾶ, νεφρίτις, κιρσός περί κνήμην, ροῦς αἱματηρός, καρκίνος μή σύμφυτος, λεύκη μή συγγενής, κατάρρους νωτιαῖος, αἱμορροϊς, μή σύμφυτος χορδαψός. Τούτων τῶν νοσημάτων πρό ἥβης οὐ χρῆ προσδέχεσθαι γενησόμενον οὐδέν». Οὐρολιθίαση Ἡ οὐρολιθίαση μέ τήν αἰτιολογία της καί τήν συμπτωματολογία τῆς μνημονεύεται σέ ἔργα τῆς Ἰπποκρατικῆς Συλλογῆς: Στό «Περί ἀέρων, ὑδάτων καί τόπων, 9», ἐπισημαίνεται ὅτι ἡ οἱ λίθοι σχηματίζονται ἀπό τό γάλα, ὅταν δέν εἶναι ὑγιεινό. Μάλιστα ἐπισημαίνεται ὅτι ὅταν ὑπάρχει ἀπόφραξη καί ἀδυναμία οὐρήσεως στά ἀγόρια τότε αὐτά τραβοῦν τά γεννητικά τους ὄργανα. Ἀκόμη τονίζεται ὅτι στά κορίτσια δέν σχηματίζονται λίθοι στήν οὐροδόχο κύστη, διότι ἡ οὐρήθρα ἔχει εὐθεία πορεία 6. Ἐνδιαφέρον ἔχει νά σημειώσουμε ὅτι στόν σχετικό σχολιασμό του ὁ Γαληνός, ὅ.π., σελ. 642, παρατηρεῖ ὅτι «ἐπιληψίαι δέ καίτοι κακῶς αὐτοῖς διαιτουμένοις αὐτοῖς, ὅμως οὐ γίγνονται πολλαί, καί θαυμάζω πῶς καί ταύτας ἔγραψεν ὁ Ἱπποκράτης αὐτός ἐν ἑτέροις».

12 12 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ καί εἶναι βραχεία στό μῆκος, μέ ἀποτέλεσμα νά ἀποβάλλονται οἱ λίθοι, ὅταν ἀρχίσουν νά σχηματίζονται 7. Ἐπί πλέον ὑπογραμμίζεται ὅτι τά κορίτσια δέν ἕλκουν τά γεννητικά τους ὄργανα ὅπως τά ἀγόρια: «Καί ὀκόταν οὐρέη, πρός τόν στόμαχον τῆς κύστεως προσπίπτει [ὁ λίθος] ὑπό τοῦ οὔρου βιαζόμενον, καί κωλύει οὐρέειν, καί ὀδύνην παρέχει ἰσχυρήν, ὥστε τά αἰδοῖα τρίβουσι καί ἔλκουσι τά παιδία τά λιθιώντα. οκέει γάρ αὐτέοισι τό αἴτιον ἐνταύθα εἶναι τῆς οὐρήσεως Γίγνεται δέ παισί [λιθίαση] καί ἀπό τοῦ γάλακτος, ἥν μή ὑγιηρόν ἤ, ἀλλά θερμόν τέ λίην καί χολῶδες. Τήν γάρ κοιλίην διαθερμαίνει καί τήν κύστιν, ὥστε τό οὖρον ξυγκαιόμενον ταῦτα πάσχειν. Καί φημί ἄμεινον εἶναι τοίσι παιδίοισι τόν οἶνον ὡς ὑδαρέστατον διδόναι. Ἧσσον γάρ τᾶς φλέβας ξυγκαίει καί ξυναυαίνει. Τοίσι δέ θήλεσι λίθοι οὐ γίγνονται ὁμοίως. Ὁ γάρ οὐρητήρ βραχύς ἐστιν ὁ τῆς κύστεως καί εὐρύς, ὥστε βιάζεσθαι τό οὖρον ρηιδίως. Οὔτε γάρ τή χειρί τρίβει τό αἰδοῖον ὥσπερ τό ἄρσεν, οὔτε ἅπτεται τοῦ οὐρητῆρος». Ἐπίσης γιά τό σχηματισμό τῶν οὐρολίθων γίνεται ἀναφορά στό «Περί φύσιος ἀνθρώπου, 12» ὅπου τονίζεται ὅτι ἀπό τήν θερμότητα τῆς οὐροδόχου κύστεως δημιουργοῦνται οἱ λίθοι: «Γίνονται δέ καί οἱ λίθοι τοίσι παιδίοισι διά τήν θερμότητα τοῦ χωρίου τέ τουτέου [τῆς κύστεως] καί τοῦ ὅλου σώματος». Ἀκόμη καί στό «Περί νούσων Τό τέταρτον 55» ἐπισημαίνεται ὅτι οἱ λίθοι σχηματίζονται ἀπό τό γάλα τῆς τροφοῦ, ὅταν δέν εἶναι καθαρό, λόγω τῆς μή καλῆς τῆς διατροφῆς διευκρινίζοντας ὅτι κάθε τί πού περνάει στήν κοιλιά βοηθάει νά γίνει τό γάλα: «Περί δέ τῆς λιθίδος, ἀρχή μέν ἐγγίνεται ἀπό τοῦ γάλακτος τῇ νούσῳ, ἐπήν τό παιδίον θηλάζῃ γάλα μή καθαρόν, τό δέ γάλα 7. Παρόμοια γράφει καί ὁ Γαληνός στό ἔργο του Περί τῆς τῶν ἐν νεφροῖς παθῶν διαγνώσεως καί θεραπείας, «ἐπί δέ τῶν θηλέων παιδίων ὁ τῆς κύστεως αὐχήν εἰς τό αἰδεῖον συντέτρηται, βραχύς ὤν ἅμα καί εὐρύς, ὥστε ραδίως αὐτοῦ διεξουρεῖσθαι τά παχέα τῶν οὔρων, ἅ τοῖς ἄρρεσι παιδίοις ἐσχόμενα διά τε τό μῆκος καί τήν στενότητα τοῦ τῆς κύστεως αὐχένος ὕλην παρέχει τῇ πυρωδεί κύστει πρός τήν τῶν λίθων γένεσιν», G.C. Kühm, Claudi Galeni, Opera Omnia, τόμ. 19, σελ

13 ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙ Ι ΣΤΗΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ 13 γίνεται ἐν τῇ τροφῷ οὐ καθαρόν, ἐπήν φλεγματώδεσι τροφῇσι καί σιτίοισι καί ποτοῖσι χρῆται μή καθαροῖσιν ξυμβάλλεται γάρ πάντα τά ἐς τήν κοιλίην πίπτοντα, ἐς τό γάλα». Στή συνέχεια περιγράφεται ὁ τρόπος σχηματισμοῦ τῶν λίθων στήν κύστη ἀπό τό γάλα παρομοιάζοντας μέ τόν σχηματισμό τοῦ ἱζήματος σέ κύπελλο μέ ἀκάθαρτο νερό «οὕτω καί ἐν τῇ κύστει ἀπό τοῦ οὔρου, μή καθαροῦ ὄντος». Ἐνδιαφέρον ἔχει τό γεγονός ὅτι ἑρμηνεύει τό σχηματισμό τοῦ λίθου στήν κύστη: Τό ἵζημα πού δημιουργεῖται παραμένει στήν κύστη καί ἀρχικά εἶναι σάν ἄμμος καί σταδιακά στερεοποιεῖται μέ τή βλέννα πού βρίσκεται στήν κύστη καί μετά γίνεται σάν τήν πέτρα. Μάλιστα φέρνει καί παράδειγμα τό σχηματισμό τοῦ σιδήρου ὅταν θερμαίνεται τό χῶμα μέ τίς πέτρες, πού ἀφοῦ κολλήσουν μέ τή σκουριά μετά τή θέρμανση ὁ σίδηρος στερεοποιεῖται καί συμπυκνώνεται. Τό ἴδιο συμβαίνει μέ τό ἵζημα στήν κύστη «καί ὁ λίθος γίνεται τρόπῳ τοιῷδε ἀπό τοῦ γάλακτος ἐν τῇ κύστει». Σημειώνεται ἀκόμη ὅτι σέ μεγαλύτερη ἡλικία σχηματίζεται ὁ λίθος, ἐπειδή τό παιδί ἔχει συνηθίσει νά τρώει χῶμα. Μνημονεύεται καί ἡ συμπτωματολογία πού παρουσιάζεται κατά τήν λιθίαση τῆς οὐροδόχου κύστεως, πόνος κατά τήν οὔρηση, δυσκολία ἀποβολῆς οὔρων, τά ὁποία εἶναι αἱματηρά λόγω φυσικά του τραυματισμοῦ, ἡ συνοδεύουσα φλεγμονή καί ἡ ἀποβολή πολλές φορές ψάμμου: «Σημήια δέ ἡ νοῦσος ἔχει πέντε. Ἐπήν τέ οὐρῆσαι θέλῃ, πονέεται, καί τό οὖρον κατ ὀλίγον ρέει ὥσπερ στραγγουρικοῖσι, καί ἔστιν ὕφαιμον οἷα τῆς κύστεως ἠλκωμένης ὑπό τοῦ λίθου, καί ἡ κύστις φλεγμαίνει ἀλλά τοῦτο μέν ἀφανές σημήιον δέ ἀκροποσθίη ἔστιν ὄτε διουρέεται ψαμμώδεα». Καί γιά τήν λοίμωξη τῆς οὐροδόχου κύστεως γίνεται ἀναφορά στό «Προγνωστικόν 19», τονίζοντας ὅτι ὑπάρχει πόνος, ἐπίμονος πυρετός, πού μποροῦν νά ἐπιφέρουν καί τόν θάνατο. Βελτιώνεται ὁ ἀσθενής μέ μία διούρηση ἀπό οὔρα πού εἶναι μέ πύο καί ἕνα ἵζημα λευκό καί ὁμαλό. Ὅμως ἐάν ἡ οὐροδόχος κύστη δέν μαλακώνει καί ὁ πυρετός ἐξακολουθεῖ τότε ἐπέρχεται ὁ θάνατος, πού συμβαίνει κυρίως σέ παιδιά ἑπτά ἕως δεκαπέντε ἐτῶν: «Κύστιες δέ σκληραί τε καί ἐπώδυνοι δειναί μέν παντελῶς καί ὀλέθριαι ὀλεθριώτεραι δέ ὁκόσαι ξύν πυρετῷ ξυνεχεῖ γίγνονται

14 14 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ καί γάρ οἱ ἀπ αὐτέων τῶν κύστιων πόνοι ἱκανοί ἀποκτεῖναι καί αἵ κοιλίαι οὐ διαχωρέουσιν ἐν τουτέῳ τῷ χρόνῳ, εἰ μή σκληρά τε καί πρός ἀνάγκην λύει δέ οὖρον πυῶδες οὐρηθέν, λευκήν καί λείην ἔχον τήν ὑπόστασιν. Ἤν δέ μήτε τό οὖρον μηδέν ἐνδιδοίη, μήτε ἡ κύστις μαλάσσοιτε, ὅ τε πυρετός ξυνεχής ᾖ, ἐν τῇσι πρώτῃσι περιόδοισι τοῦ νοσήματος ἐλπίς τόν ἀλγέοντα ἀπολέσθαι. Ὁ δέ τρόπος οὗτος ἅπτεται τῶν παιδῖων μάλιστα τῶν ἐπταετέων, ἕως ἄν ἐς τά πεντεκαίδεκα ἔτεα γένωνται». Πυρετικοί σπασμοί Γιά τούς σπασμούς, πού συνοδεύονται μέ πυρετό, οἱ λεγόμενοι πυρετικοί σπασμοί, καταχωρίζεται κείμενο στό ἔργο «Προγνωστικόν, 24». Ἔχουμε τήν πρώτη ἴσως ἀναφορά τῆς νοσολογικῆς αὐτῆς ὀντότητος. Τονίζεται ὅτι μέχρι τήν ἡλικία τῶν ἑπτά ἐτῶν οἱ σπασμοί μέ ὑψηλό πυρετό εἶναι συχνοί χωρίς βλάβη τῆς ὑγείας τοῦ παιδιοῦ. Τά μεγαλύτερα παιδιά καί οἱ ἐνήλικες δέν παρουσιάζουν σπασμούς κατά τόν πυρετό, ἐκτός βέβαια ἀπό ἐκεῖνες τίς σοβαρές καταστάσεις πού χαρακτηρίζουν τίς «φρενίτιδες», δηλαδή τίς μηνιγγίτιδες: «Τοίσι δέ παιδίοισι σπασμοί γίγνονται, ἤν ὁ πυρετός ὀξύς ᾖ, καί ἡ γαστήρ μή διαχωρέῃ, καί ἀγρυπνέωσί τε καί ἐκπλαγέωσι, καί κλαυθμυρίζωσι, καί τό χρῶμα μεταβάλλωσι, καί χλωρόν ἤ πελιόν ἤ ἐρυθρόν ἴσχωσιν. Γίγνεται δέ ταῦτα ἐξ ἑτοιμοτάτου μέν τοῖσι παιδίοισι τοῖσι νεωτάτοισιν ἐς τά ἑπτά ἔτεα τά δέ πρεσβύτερα τῶν παιδίων καί οἱ ἄνδρες οὐκ ἔτι ἐν τοῖσι πυρετοῖσιν ὑπό τῶν σπασμῶν ἁλίσκονται, ἤν μή τι τῶν σημείων προσγένηται τῶν ἰσχυροτάτων τε καί κακίστων, οἷά περ ἐν τῇσι φρενίτισι γίγνεται». Παρόμοια γράφονται καί στό ἔργο «Ἐπιδημιῶν τό Πρῶτον 4» ὅτι στά παιδιά σέ πυρετικές καταστάσεις ἐκδηλώθηκαν σπασμοί, χωρίς ὅμως δυσάρεστα ἐπακόλουθα σέ αὐτά, ἐκτός βέβαια ἄν προϋπῆρχε κάποια σοβαρή βλάβη ἀπό ἄλλη αἰτία: «Σπασμοί δέ πουλλοῖσι, μᾶλλον δέ παιδίοισιν, ἐξ ἀρχῆς καί ἐπύρεσσον, καί ἐπί πυρετοίσιν ἐγίνοντο σπασμοί χρόνια μέν τοῖσι πλείστοισι τουτέων, ἀβλαβέα δέ, εἰ μή τοῖσι καί ἐκ τῶν ἄλλων πάντων ὀλεθρίως ἔχουσιν».

15 ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙ Ι ΣΤΗΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ 15 Ἐπίσης καί στό ἔργο «Κωακαί προγνώσεις 350, 351» χαρακτηριστικά τονίζεται ὅτι ἐνῶ ἡ ἐμφάνιση σπασμῶν σέ πυρετό εἶναι ὀλέθριο συμβάν, τό γεγονός αὐτό ἔχει πολύ μικρή σημασία στά παιδιά καί ὅτι ἄνω τῶν ἑπτά ἐτῶν οἱ ἄνθρωποι δέν κυριεύονται ἀπό σπασμούς κατά τόν πυρετό: «Σπασμός ἐπί πυρετῶ γενόμενος, ὀλέθριον, ἥκιστα δέ παιδίοισιν. Οἱ πρεσβύτεροι ἑπτά ἐτέων ἐν πυρετῷ οὐχ ἁλίσκονται ὑπό σπασμοῦ. Εἰ δέ μή, ὀλέθριον». Ἀκόμη στό ἔργο «Κωακαί προγνώσεις 108» σημειώνεται ὅτι στά παιδιά προαναγγέλλονται σπασμοί ὅταν ἐπισυμβαίνει πυρετός ὑψηλός μέ ἐπίσχεση κοπράνων, λακτίσματα, ἐρύθημα τοῦ προσώπου: «Παδίοισιν ὀξύς πυρετός καί κοιλίης ἐπίστασις μετά ἀγρυπνίης, καί τό ἐκλακτίζειν, καί τό χρῶμα μεταβάλλειν, καί ἴσχειν ἔρευθος, σπασμῶδες». Ἐπιληψία Γιά τήν ἐπιληψία 8 ἀφιερώνεται ἰδιαίτερο ἔργο μέ τίτλο «Περί ἱερῆς νούσου», στό ὁποῖο ὑποστηρίζει ὅτι ἡ πάθηση αὐτή δέν ἔχει θεία προέλευση, ἀλλά φυσική αἰτία ὅπως καί οἱ ἄλλες ἀσθένειες: «Τό δέ νούσημα τοῦτο οὐδέν τί μοι δοκέει θειότερον εἶναι τῶν λοιπῶν, ἀλλά φύσιν μέν ἔχενι ἥν καί τά ἄλλα νουσήματα», (Περί ἱερῆς νούσου 2). Ἡ αἰτία τῆς νόσου ἀποδίδεται σέ βλάβη τοῦ ἐγκεφάλου 9 : «Ἀλλά γάρ αἴτιος ὁ ἐγκέφαλος τούτου τοῦ πάθεος» (Περί ἱερῆς νούσου 3). 8. Ὁ Γαληνός ὁρίζει τήν ἐπιληψία ὡς ἑξῆς: «Ἐπιληψία ἐστίν ἐπίληψις διανοίας καί τῶν αἰσθητηρίων μετά τοῦ πίπτειν ἐξαίφνης τούς μέν μετά σπασμοῦ, τούς δέ ἄνευ σπασμοῦ. Ἐπισυμβαίνει δέ αὐτοῖς καί ἀφρόν φέρεσθαι διά τοῦ στόματος κατά τήν ἄνεσιν καί παρακμήν τοῦ νοσήματος», Γαληνοῦ, Ὅροι ἰατρικοί σμ, G. C. Kühn, Opera Omnia, τόμ. XIX, σελ Ὁμοίως καί ὁ Γαληνός σημειώνει ὅτι «τό τῆς ἐπιληψίας πάθος ἤτοι κατά φυσικήν γίνεται δυσκρασίαν, ὅταν ὑγρός ὁ ἐγκέφαλος ἱκανῶς ᾖ», Βλ. G. C. Kühn, Opera Omnia, τόμ. XVIΙA, σελ. 827.

16 16 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Περιγράφεται ἡ συμπτωματολογία τοῦ ἀσθενοῦς, πού γίνεται ἄφωνος καί πνίγεται, βγάζει ἀφρούς ἀπό τό στόμα, τρίζουν τά δόντια του, συσπῶνται τά χέρια, τά μάτια ἀλληθωρίζουν, χάνει τήν ἐπαφή μέ τό περιβάλλον καί μερικές φορές ἔχει ἀπώλεια κοπράνων: «Ἄφωνός τε γίνεται καί πνίγεται καί ἀφρός ἐκ τοῦ στόματος ἐκρέει καί οἱ ὀδόντες συνηρείκασι, καί αἱ χεῖρες συσπῶνται, καί τά ὄμματα διαστρέφονται, καί οὐδέν φρονέουσιν, ἐνίοισι δέ καί ὑποχωρέει ἡ κόπρος κάτω», (Περί ἱερῆς νούσου 7). Τονίζεται ὅτι τά μικρά παιδιά ὅταν προσβληθοῦν ἀπό τή νόσο αὐτή, πεθαίνουν πολλά στήν περίπτωση πού ἡ ρύση εἶναι ἄφθονη καί γεμάτη ὑγρασία: «Καί ὀκόσα μέν παιδία σμικρά κατάληπτα γίνεται τῇ νούσῳ ταύτῃ, τά πολλά ἀποθνήσκει, ἤν πουλύ τό ρεῦμα ἐπιγένηται καί νότιον ἔῃ» (Περί ἱερῆς νούσου 8). Οἱ λόγοι τῆς ἐπιληψίας στά παιδιά παρατίθενται στό «Περί ἱερῆς νούσου 10», ὅπου σημειώνεται ὅτι ἡ ρύση καί ἡ τήξη τῶν ὑγρῶν ἐπισυμβαίνει ὅταν θερμανθεῖ τό κεφάλι ἀπό τόν ἥλιο ἤ τήν φωτιά καί αἰφνιδίως ὁ ἐγκέφαλος αἰσθανθεῖ ρίγος. Τότε ἐκκρίνεται ἡ βλέννα, πού ὑγροποιεῖται ἀπό τή θερμότητα καί δημιουργεῖται ἡ ρύση. Ἀκόμη ἡ ἀρρώστια μπορεῖ νά ἐκδηλωθεῖ ἐάν τρομάξει τό παιδί, ἀκούγοντας κάποιον νά φωνάζει ἤ ἐάν κλαίγοντας δέν μπορεῖ νά ἀναπνεύσει, κατάσταση, ὅπως σημειώνεται, συμβαίνει συχνά σέ αὐτήν παιδική ἡλικία, εἶναι τό χαρακτηριζόμενο σήμερα ὡς κράτημα τῆς ἀναπνοῆς. Ἐπισημαίνεται ὅτι οἱ ἄρρωστοι προαισθάνονται τούς παροξυσμούς καί κρύβονται γιά νά μήν τούς δοῦν ἄλλα πρόσωπα καί ὄχι γιατί φοβοῦνται τό δαιμόνιο πού τούς δυναστεύει. Παράδειγμα φέρνει τά παιδιά τά ὁποῖα προαισθάνονται τήν εἰσβολή τῆς ἀρρώστιας καί τρέχουν κοντά στή μητέρα τους, ἀπό τόν τρόμο πού δοκιμάζουν: «Τά δέ παιδάρια τό μέν πρῶτον πίπτουσιν ὅπη ἄν τύχωσιν ὑπό ἀηθίης ὅταν δέ πλεονάκις κατάληπτοι γένωνται, ἐπειδάν προαίσθωνται, φεύγουσι παρά τάς μητέρας ἤ παρά ἄλλον ὅντινα μάλιστα γινώσκουσιν, ὑπό δέους καί φόβου τῆς πάθης τό γάρ αἰσχύνεσθαι παῖδες ὄντες οὔπω γινώσκουσιν», (Περί ἱερῆς νούσου 12).

17 ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙ Ι ΣΤΗΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ 17 Καί σέ ἄλλα ἔργα γίνεται ἀναφορά στήν ἐπιληψία. Στό ἔργο «Ἀφορισμοί, Τμῆμα Πέμπτον 7» ἐπισημαίνεται ὅτι ἡ ἐπιληψία πού φανερώνεται πρίν ἀπό τήν ἐφηβική ἡλικία μπορεῖ νά θεραπευθεῖ, ἐνῶ ἄν ἐμφανισθεῖ ἀργότερα τότε συνοδεύει ὅλη τή ζωή τοῦ ἀνθρώπου: «Τά ἐπιληπτικά ὁκόσοισι πρό τῆς ἥβης γίνεται, μετάστασιν ἔσχει ὁκόσοισι δέ πέντε καί εἴκοσιν ἐτέων γίνεται, τουέτοισι τά πολλά ξυναποθνήσκει». Παρόμοια καί στό ἔργο «Προρρητικόν εύτερον 9, 10» παρατηρεῖται ὅτι ἄν ἔχουν τήν νόσο ἀπό μικρή ἡλικία δύσκολα ἀπαλλάσσονται ἀπό αὐτήν: «Τῶν δ ὑπό τῆς ἱερῆς νόσου λαμβανομένων χαλεπώτατοι μέν ἐξίστασθαι, ὁκόσοισιν ἄν ἀπό παιδός ξυμβήσηται καί συνανδρωθῇ τό νόσημα». Στή συνέχεια τονίζεται ὅτι στά ἀπαριθμούμενα συμπτώματα προηγεῖται ἡ «ἱερή νόσος», «τούτοισι πάσιν εἰδέναι ὅτι ἡ νοῦσος προεγένετο πρό τούτων ἁπάντων» (10). Στό «Περί ἀέρων, ὑδάτων τόπων 3», ὅπου γιά τήν πόλη πού εἶναι ἐκτεθειμένη στούς θερμούς ἀνέμους, σημειώνεται ὅτι στά παιδιά παρουσιάζονται σπασμοί καί δύσπνοια, πού νομίζουν ὅτι προκαλοῦνται ἀπό τή ἀρρώστια τοῦ παιδιοῦ, δηλαδή τήν ἐπιληψία: «Τοῖσί τε παιδίοισιν ἐπιπίπτειν σπασμούς καί ἄσθματα ἅ νομίζουσι τό παιδίον ποιέειν, καί ἱερήν νούσιν εἶναι». Στό ἔργο «Ἐπιδημιῶν τό Ἕβδομον 46» γίνεται ἀναφορά σέ ἕνα παιδί μέ ἐπιληπτικούς σπασμούς, πού ἔστρεφε τριγύρω τά βλέμματα ὅταν ἔπαυσαν οἱ σπασμοί, χωρίς νά ἔχει συνείδηση τοῦ ἑαυτοῦ του. Οἱ σπασμοί ἐπαναλήφθηκαν τίς ἑπόμενες ἡμέρες, ἀλλά τήν ἕκτη ἡμέρα ἔπαυσαν καί ἔκτοτε δέν παρουσιάσθηκαν: «Τῷ Ἀνεχέτῳ ταὐτά χειμῶνος ἐν βαλανείῳ πρός πυρί χριόμενος ἐθερμάνθη, καί παραχρῆμα περιέπεσεν ἐπιληπτικοῖς σπασμοῖς ἐπεῖ δ ἀνῆκαν οἱ σπασμοί, περιέβλεπε, οὐ παρά ἑαυτῶ ἦν. Ἐπεί δέ ἐντός ἑωυτοῦ ἐγένετο, πάλιν τῆ ὑστεραίῃ πρωΐ ἐλήφθη σπασμώδης ἀφρός δέ οὐ πάνυ καί τρίτῃ ἄκροπις καί τετάρτῃ ἐπεσήμανε τῇ γλώσσῃ, ἔπταιεν, οὐχ οἶός τε ἦν λέγειν, ἀλλ ἴσχετο ἐν τῇσιν ἀρχῇσι

18 18 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ τῶν ὀνομάτων. Καί τῇ πέμπτῃ γλῶσσα σφοδρά, καί ὁ σπασμός ἐπεγένετο, καί ἐκτός ἑωυτοῦ ἐγένετο ὅτε δέ ἠνίει ταῦτα, ἡ γλῶσσα μόγις ἀποκαθίστατο εἰς τωυτό. Ἑκταίῳ ἀποσχομένῳ πάντων, καί ροφήματος καί ποτοῦ, οὐδέν καί οὐκ ἔτι ἐλάμβανεν». Παρόμοια καί στό «Ἐπιδημιῶν τό Ἕβδομον 106» μνημονεύεται μία περίπτωση παιδιοῦ, πού εἶχε γιά δυό μῆνες ἐξάνθημα στά πόδια, στή μέση, στό ὑπογάστριο καί οἰδήματα, πού ὅταν ὅλα αὐτά ἔπαυσαν, ἐμφανίσθηκαν ἐπιληπτικοί σπασμοί χωρίς πυρετό γιά πολλές ἡμέρες μέ ἀποτέλεσμα τόν θάνατο τοῦ παιδιοῦ: «Τῷ Τιμώνακτος παιδίῳ ὡς διμηναίῳ ἐξανθήματα ἐν σκέλεσι καί ἐν ἰσχίοισι, ὀσφύϊ, ὑπογαστρίῳ καί οἰδήματα σφόδρα ἐνερευθῆ. Καταστάντων δέ τούτων, σπασμοί καί ἐπιληπτικά ἐγένοντο ἄνευ πυρετῶν ἡμέρας πολλάς, καί ἐτελεύτησεν». Γιά τήν ἀπαλλαγή ἀπό τή ἐπιληψία ἐπισημαίνεται στό «Ἀφορισμοί, Τμῆμα εύτερον 45» 10, ὅτι θά συμβεῖ μέ τήν πάροδο τῆς ἡλικίας καί τήν μεταβολή τοῦ τόπου διαμονῆς καί τοῦ τρόπου ζωῆς 11 : «Τῶν ἐπιληπτικῶν τοῖσι νέοισιν ἀπαλλαγήν αἱ μεταβολαί μάλιστα τῆς ἡλικίης, καί τῶν χωρίων, καί τῶν βίων ποιέουσιν». Παθήσεις τῶν ὀστῶν Γιά τήν κύφωση τῆς σπονδυλικῆς στήλης γίνεται μνεία στό ἔργο τῆς Ἱπποκρατικῆς Συλλογῆς «Περί ἄρθρων 41» 12, ὅπου ἀναφέρονται καί 10. Βλ. καί τόν σχολιασμό τοῦ Γαληνοῦ στόν Ἀφορισμό αὐτόν, G. C. Kühn, Γαληνού Ἅπαντα, τόμ. XVIIB, σελ Ἐκτός τῶν ὁδηγιῶν αὐτῶν ὁ Γαληνός στό ἔργο του «Περί κράσεως καί δυνάμεως τῶν ἁπλῶν φαρμάκων» σημειώνει τήν παύση τῶν σπασμῶν σέ παιδί ὀκτώ μηνῶν μέ χρήση τῆς ρίζας παιωνίας, G.C. Kühn, Claudi Galeni Opera Omnia, τόμ. XI, σελ Γιά τή ρίζα παιωνίας ἐνδεικτικά ἀναφέρουμε ὅτι περιέχονταν σέ κόνη ἀντιεπιληπτική στή Φαρμακοποιΐα Γενική τοῦ Γεωργίου Φωτεινοῦ, Σμύρνη 1835, σελ Ὁ Γαληνός ἀκόμη στό ἔργο του «Τῷ ἐπιληπτικῷ παιδί ὑποθήκη» ἐκτός τῶν ἀνωτέρω ὁδηγιῶν περί τοῦ τόπου διαμονής καί τοῦ τρόπου ζωῆς συνιστοῦσε καί τή λήψη ἀφεψήματος σκίλλας, G. C. Kühn, ὅ.π., τόμ. ΧΙ, σελ Ἐπί πλέον ὁ Γαληνός στό ἔργο του «Περί τῆς θηριακῆς» συνιστᾶ καί τή χρήση τῆς "θηριακῆς", G. C. Kühn, ὅ.π., τόμ. XIV, σελ Βλ. τόν σχετικό σχολιασμό τοῦ χωρίου αὐτοῦ ἀπό τόν Γαληνό, G. C. Kühn, ὅ.π., τόμ. XVIIIA, σελ

19 ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙ Ι ΣΤΗΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ 19 οἱ κλινικές της ἐκδηλώσεις. Συγκεκριμένα τονίζεται ὅτι ὅταν ἡ κύφωση παρουσιάζεται κατά τήν παιδική ἡλικία, πού δέν ἔχει ἀκόμη συμπληρωθεῖ ἡ ἀνάπτυξη τοῦ σώματος, ἐνῶ τά χέρια καί τά πόδια ἀναπτύσσονται τέλεια, ἀλλά εἶναι ἰσχνότερα, ἡ σπονδυλική στήλη δέν αὐξάνεται ἀνάλογα. Ὁμοίως οἱ πλευρές δέν ἀναπτύσσονται κατά πλάτος, ἀλλά πρός τά ἐμπρός μέ ἀποτέλεσμα τό στῆθος νά γίνεται μυτερό καί νά παρουσιάζεται δύσπνοια καί βραχνάδα, διότι οἱ κοιλότητες τοῦ θώρακος δέν ἔχουν τήν ἀνάλογη εὐρυχωρία: «Καί οἷσι μέν κυφοῦται ράχις παισίν ἐούσι, πρίν ἤ τό σῶμα τελειωθῆναι ἐς αὔξησιν, τουτέοισι μέν οὐδέ ξυναύξεσθαι ἐθέλει κατά τήν ράχιν τό σῶμα, ἀλλά σκέλεα μέν καί χεῖρες τελειοῦνται ταῦτα δέ ἐνδεέστερα γίνεται. Καί ὄσοισιν ἄν ᾖ ἀνωτέρω τῶν φρενῶν τό κῦφος, τούτοισι μέν αἵ τε πλευραί οὐκ ἐθέλουσιν ἐς τό εὐρύ αὔξεσθαι, ἀλλ ἐς τοὔμπροσθεν, τό τε στῆθος ὀξύ γίνεται, ἀλλ οὐ πλατύ, αὐτοί τε δύσπνοοι γίνονται, καί κερχώδεις ἧσσον γάρ εὐρυχωρίην ἔχουσιν αἱ κοιλίαι αἱ τό πνεῦμα δεχόμεναι καί προπέμπουσαι». Παρόμοια στό ἔργο «Ἀφορισμοί, τμῆμα ἕκτον 46» 13 σημειώνεται ὅτι πεθαίνουν ὅσοι πρίν ἀπό τήν ἐφηβική ἡλικία παρουσιάζουν κύφωση μετά ἀπό ἆσθμα ἤ βήχα: «Ὁκόσοι ὑβοί ἐξ ἄσθματος ἤ βηχός γίνονται πρό τῆς ἥβης, ἀπόλλυνται». Ἐπίσης στό ἔργο «Μολχικός 37» τονίζεται ὅτι δύσκολα ἀνατάσσονται οἱ ἀποκλίσεις τῆς σπονδυλικῆς στήλης μετά ἀπό κακώσεις, ἰδιαίτερα στά παιδιά ἡ σπονδυλική στήλη δέν ἀναπτύσσεται, ὅπως τά σκέλη, τά χέρια καί ἡ κεφαλή: «Τά δ ἀπό καταπτώσιος ἧσσον δύναται ἐξιθύνεσθαι χαλεπώτερα δέ τά ἄνω φρενῶν ἐξιθύνεσθαι. Οἷσι δέ παισίν, οὐ συναύξεται, ἀλλ ἤ σκέλη καί χεῖρες καί κεφαλή». Σχετικά μέ τίς παραμορφώσεις τοῦ ἄκρου ποδός πού ἐμφανίζονται ἀπό τῆς γεννήσεως τοῦ παιδιοῦ, στό «Περί ἄρθρων 62» συνιστᾶται νά 13. Βλ. καί Ἱπποκράτους Ἀφορισμοί καί Γαληνοῦ εἰς αὐτούς ὑπομνήματα, G. C. Kühn, Γαληνοῦ Ἅπαντα, τόμ. XVIIΙΑ, σελ

20 20 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ θεραπεύονται ἀμέσως, γιατί δύσκολα θεραπεύονται ὅταν μεγαλώσουν τά παιδιά, καί πρίν τά ὀστά βραχυνθοῦν καί ἐπισυμβεῖ ἡ μυϊκή ἀτροφία τῆς κνήμης: «Ὁκόσοι ἐκ γενεῆς κυλλοί γίνονται, τά πλεῖστα τούτων ἰήσιμά ἐστιν, ἤν μή πάνυ μεγάλη ἔκκλισις ἔῃ, ἤ καί προαυξέων γεγονότων ἤδη τῶν παιδῖων ξυμβῇ. Ἄριστον μέν οὖν ὡς τάχιστα ἰητρεύειν τά τοιαῦτα, πρίν πάνυ μεγάλην τήν ἔνδειαν τῶν ὀστέων τῶν ἐν τῷ ποδί γενέσθαι, πρίν τε πάνυ μεγάλην τήν ἔνδειαν τῶν σαρκῶν τῶν κατά τήν κνήμην εἶναι». Στή συνέχεια γράφει καί γιά τήν βλαισοποδία 14, γιά τήν ὁποία συνιστῶνται μερικές θεραπευτικές πρακτικές, τονίζοντας ὅτι δέν εἶναι ἀνάγκη νά γίνει τομή, οὔτε καυτηρίαση καί ὅτι θεραπεύονται γρήγορα ἀπό ὅτι μπορεῖ κανείς νά φαντασθεῖ. Συνιστᾶ ὅταν τά παιδιά θά ἀρχίσουν νά φοροῦν ὑποδήματα, τότε νά χρησιμοποιηθοῦν «ἀρβύλαι» 15, πού εἶναι ὑποδήματα καλύπτοντα καί τήν ἄρθρωση. Στό ἔργο «Περί ἄρθρων 55» διαλαμβάνει τά ἐξαρθρήματα τῆς κατ ἰσχίον ἀρθρώσεως, πού δυνατόν νά εἶναι ἐκ γενετῆς ἤ νά ἐπισυμβοῦν ἀργότερα, ἤ μετά ἀπό μία ἀσθένεια τῆς κεφαλῆς τοῦ μηριαίου, ὅταν γιά παράδειγμα νεκρωθεῖ ἡ κεφαλή καί σχηματισθοῦν ἀποστήματα ἤ μετά ἀπό τραυματισμό. Συνέπειες ἀπό τήν ἐξάρθρωση τῆς κεφαλῆς εἶναι ἡ χωλότητα κατά τή βάδιση, μείωση τῆς κατά μῆκος αὔξηση τοῦ ποδιοῦ καί ἡ συνοδός μυϊκή ἀτροφία τοῦ ποδιοῦ: «Οἷσι δέ ἄν ἐν γαστρί ἐοῦσιν ἐξαρθρήσῃ τοῦτο τό ἄρθρον, ἤ ἔτι ἐν αὐξήσει ἐοῦσι βίῃ ἐκπεσόν ἤδη μή ἐκπέσῃ, ἤ καί ὑπό νούσου ἐξαρθρήσῃ τοῦτο τό ἄρθρον καί ἐκπαλήσῃ (πολλά γάρ τοιαῦτα, γίνεται καί ἐνίων μέν τῶν τοιούτων ἤν ἐπισφακελίσῃ ὁ μηρός, ἐμπυήματα χρόνια καί ἔμμοτα γίνεται, καί ὀστέων ψιλώσιες ἐνίοισιν), ὁμοίως δέ καί οἷσιν ἐπισφακελίζει, καί οἷσι μή ἐπισφακελίζει, τοῦ μηροῦ τό ὀστέον πολλῷ βραχύτερον γίνεται, καί οὐκ ἐθέλει ξυναύξεσθαι, 14. Ὁ Γαληνός στό ἔργο του «Περί τῶν ἐν τοῖς νοσήμασιν αἰτίων βιβλίον» ὁρίζει: «καλῶ βλαισόν μέν τό ἐπί τά ἐκτός ρέπον, ραιβόν δέ τό ἐπί τἀναντία», G. C. Kühn, Claudi Galeni Opera Omnia, ὅ.π., τόμ. VII, σελ Ὁ Γαληνός στό ἔργο του «Ἱπποκράτους γλωσσῶν ἐξήγησις» σημειώνει «ἀρβύλαι=ὑποδήματα τά βαθέα», G. C. Kühn, Γαληνού Ἅπαντα, τόμ. ΧΙΧ, σελ. 85.

21 ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙ Ι ΣΤΗΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ 21 ὥσπερ τοῦ ὑγιέος τά μέντοι τῆς κνήμης βραχύτερα μέν γίνεται, ἤ τά τῆς ἑτέρης, ὀλίγῳ δέ, διά τάς αὐτάς προφάσιας, αἵ καί πρόσθεν εἴρηνται Πλείστης δέ ἐπιμελείης δέονται, οἶσιν ἄν νηπιωτάτοισιν ἐοῦσιν αὕτη ἡ ξυμφορή γένηται ἤν γάρ ἀμεληθῶσι νήπιοι ἐόντες, ἀχρήϊον παντάπασι καί ἀναυξές ὅλον τό σκέλος γίνεται. Αἱ δέ σάρκες τοῦ ξύμπαντος σκέλεος μινύθουσι μᾶλλον, ἤ τοῦ ὑγιέος πάνυ μήν πολλῶ ἧσσον τούτοισι μινύθουσιν, ἤ οἷσιν ἄν ἔσω ἐκπεπτώκῃ, διά τήν χρῆσιν καί τήν ταλαιπωρίην, οἷον εὐθέως δύνασθαι χρέεσθαι τῷ σκέλεϊ». Παρόμοια γίνεται ἀναφορά καί στό ἔργο «Μολχικός 20, 21». Γιά τό συγγενές ἐξάρθρημα τοῦ ὤμου μέ ἀποτέλεσμα τό χέρι νά κονταίνει καί νά δημιουργεῖται ἀτροφία τῶν μυών γίνεται ἀναφορά στό ἔργο «Μολχικός 5». Ὡστόσο ἐπισημαίνεται ὅτι οἱ βαθιές διαπυήσεις τῶν ἀρθρώσεων τοῦ ὤμου στά βρέφη ἔχουν τά ἴδια ἀποτελέσματα μέ τά ἐξαρθρήματα. Ἀκόμη στό ἔργο «Περί ἄρθρων 53» μνημονεύεται σέ μία συνήθεια τῶν Ἀμαζόνων, οἱ ὁποῖες ἐξάρθρωναν ἀπό μικρή ἡλικία τῶν παιδιῶν τήν κατά γόνυ ἤ τήν κατά ἰσχίον ἄρθρωση γιά νά κουτσαίνουν καί νά ἐμποδίζουν κατ αὐτόν τόν τρόπο τούς ἄνδρες νά μηχανεύονται κακά γιά τίς γυναῖκες. Ὡστόσο τά ἀνάπηρα παιδιά τά χρησιμοποιοῦσαν ὡς χειρόνακτες γιά καθιστικά ἐπαγγέλματα, ὅπως αὐτό τοῦ ὑποδηματοποιοῦ. Μάλιστα σημειώνεται χαρακτηριστικά ὅτι δέν γνωρίζει ἄν εἶναι ἀληθινά τά σχετικά μέ τά ἀποδιδόμενα στίς Ἀμαζόνες, ὅμως ξέρει καλά ὅτι μποροῦσαν νά γίνουν νά ἐξαρθρώσουν στή μικρή ἡλικία τά παιδιά 16. «Εἰ μέν οὖν ἀληθέα ταῦτά ἐστιν, ἐγώ μέν οὐκ οἶδα ὅτι δέ γίνοιτο ἄν τοιαῦτα, οἶδα, εἴ τις ἐξαρθρέει αὐτίκα νήπια ἐόντα». Περί ἑπταμήνου καί ὀκταμήνου Στά δύο ἔργα «Περί ἑπταμήνου» καί «Περί ὀκταμήνου» ἐμβρύου διεξοδικά ἀναπτύσσεται ἡ ἄποψη ὅτι τά ἑπτά μηνῶν πρόωρα γεννηθέντα 16. Προσθέτουμε ὅτι ὁ Καρκαβίτσας στό ἔργο τοῦ «Ὁ ζητιάνος» περιγράφει παρόμοια τακτική, πού ἐφήρμοζαν στά παιδιά τους οἱ ζητιάνοι ἀπό τά Κράβαρα. Βλ. Γεράσιμου Ρηγάτου, «Ἐμπειρικοί γιατροί καί γιάτρισες στό ἔργο τοῦ Ἀνδρέα Καρκαβίτσα». Ἠλιακή Πρωτοχρονιά, τόμ. 7, 2007, σελ

22 22 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ νεογνά ἐπιβιώνουν σέ ἀντίθεση μέ τά ὀκτώ μηνῶν, πού δέν ἐπιβιώνουν. Παρόμοια γίνεται ἀναφορά καί στό «Περί σαρκῶν 19», ὅτι τό παιδί πού γεννιέται τόν ἕβδομο μήνα, γεννιέται σύμφωνα μέ τόν ἀκριβῆ ἀριθμό τῶν ἑβδομάδων, ἐνῶ τά ὀκτάμηνα παιδιά πού γεννιοῦνται κανένα ἀπό αὐτά δέν ζεῖ: «Τό παιδίον ἑπτάμηνος γόνος γενόμενον, λόγω γεγένηται, καί ζῆ, καί λόγον ἔχει τοιοῦτον καί ἀριθμόν ἀτρεκέα ἔς τᾶς ἑβδομάδας. Ὀκτάμηνον δέ γενόμενον, οὐδέν βιοί πώποτε». Τήν ἄποψη περί τῆς μή βιωσιμότητος τῶν ὀκταμήνων νεογνῶν καταγράφει καί ὁ Ἀριστοτέλης στό «Περί ζώων ἱστορίαι, Η 4» καί ἐνδεικτικά ἀναγράφουμε τή φράση «ὥστ οὐ μόνον τά ὀκτάμηνα οὐ ζῆ, ἀλλά καί διαφθειρομένων αἵ τίκτουσαι κινδυνεύουσιν». Σημειώνουμε ἀκόμη ὅτι οἱ ἀντιλήψεις αὐτές ἔχουν διατηρηθεῖ στή λαϊκή ἀντίληψη μέχρι τίς ἡμέρες μας. Ὡστόσο στό διαφωτιστικό του βιβλίο «Φυσικῆς ἀπάνθισμα» 17, Βιέννη 1790, ὁ Ρήγας Βελεστινλῆς μέ ἔμφαση γράφει ὅτι εἶναι πλάνη τοῦ ἁπλοῦ λαοῦ πώς ἑπταμηνιάτικα νεογνά ζοῦν ἐνῶ τά ὀκταμηνιάτικα δέν ζοῦν. Παραθέτει τά ἰατρικά δεδομένα γιά τήν ἄποψή του αὐτή καί τήν τακτική της Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Παρισιοῦ νά ἐξετάζουν τά ὀκταμηνιάτικα καί νά τά δίνουν σέ βυζάστρες μέ μαστούς ἀνάλογα μέ τό στόμα τῶν νεογνῶν Κατ αὐτόν τόν τρόπο αὐξήθηκε τό ποσοστό ἐπιβίωσης τῶν ὀκταμηνιάτικων νεογνῶν. Κληρονομικότητα τῶν χαρακτήρων τοῦ παιδιοῦ Γιά τήν κληρονομικότητα τῶν χαρακτήρων τοῦ παιδιοῦ ἀπό τούς δυό γονεῖς γίνεται ἀναφορά στό ἔργο «Περί γονῆς 8» στό ὁποῖο τονίζεται ὅτι τό σπέρμα προέρχεται ἀπό ὅλο τό σῶμα τοῦ ἀνδρός καί τῆς γυναικός, ἐπισημαίνοντας ὅτι τό ἀδύνατο σπέρμα προέρχεται ἀπό τά ἀδύνατα μέρη καί τό ἰσχυρό ἀπό τά ἰσχυρά μέρη τοῦ σώματος καί κατά ἀναλογία προέρχεται καί τό παιδί. Μάλιστα συμπερασματικά τονίζεται ὅτι ὑπάρχει στόν ἄντρα καί τή γυναίκα σπέρμα ἀρσενικό καί θηλυκό: 17. Βλ. ημήτριος Καραμπερόπουλος, «Ἰατρικές γνώσεις τοῦ Ρήγα Βελεστινλῆ στό ἔργο του Φυσικῆς ἀπάνθισμα», Ὑπέρεια, τόμ. 1, 1990, σελ , «Ἡ Γαλλική Εncyclopédie» ἕνα πρότυπο τοῦ ἔργου τοῦ Ρήγα Φυσικῆς ἀπάνθισμα», Ὁ Ἐρανιστής, τόμ. 21, 1997, σελ

23 ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙ Ι ΣΤΗΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ 23 «Καί ἐν αὐτήσι τή γονή ἐξέρχεται καί τῆς γυναικός καί τοῦ ἀνδρός ἀπό παντός του σώματος, καί ἀπό τῶν ἀσθενέων ἀσθενής καί ἀπό τῶν ἰσχυρῶν ἰσχυρή. καί τῷ τέκνῳ οὕτως ἐστίν ἀνάγκη ἀποδίδοσθαι». Προσθέτουμε ὅτι καί στό «Περί ἱερῆς νούσου 3» τονίζεται ὅτι σπέρμα προέρχεται ἀπό ὅλα τά μέρη τοῦ σώματος: «Ὁ γόνος ἔρχεται πανταχῶθεν τοῦ σώματος, ἀπό τέ τῶν ὑγιηρῶν ὑγιηρός, ἀπό τέ τῶν νοσερῶν νοσερός». Στήν κληρονομικότητα τῶν χαρακτήρων τῶν γονιῶν γίνεται ἀναφορά στό ἔργο «Περί ἀέρων, ὑδάτων καί τόπων 14». Ὑποστηρίζεται ὅτι τό σπέρμα προέρχεται ἀπό ὅλο τό σῶμα καί ἀπό ὑγιεῖς γονεῖς γεννιέται ὑγιές παιδί, ἀπό φιλάσθενους ἀρρωστιάρικο παιδί: «ὁ γάρ γόνος πανταχόθεν ἔρχεται τοῦ σώματος, ἀπό τέ τῶν ὑγιηρῶν ὑγιηρός, ἀπό τέ τῶν νοσερῶν νοσερός. Εἰ οὔν γίγνονται ἐκ τέ τῶν φαλακρῶν φαλακροί, καί ἐκ γλαυκῶν γλαυκοί, καί ἐκ διεστραμμένων στρεβλοί ὡς ἐπί τό πλῆθος». Ἀκόμη στό ἔργο «Περί γονῆς 9, 10, 11» γίνεται ἀναφορά στήν περίπτωση πού γεννιοῦνται παιδιά καχεκτικά ἀπό ὑγιεῖς γονεῖς, καί ἐάν αὐτό συμβαίνει ἔπειτα ἀπό πολλά παιδιά, τότε τό ἔμβρυο θά εἶχε ἀρρωστήσει μέσα στή μήτρα. Ἐάν ὅλα τά παιδιά τούς γεννιόνται καχεκτικά τότε ὀφείλεται στή στενότητα τῆς μήτρας. Ἀκόμη, ἀναπηρία στά παιδιά προκαλοῦν καί οἱ μή καλές συνθῆκες ἐντός τῆς μήτρας, ὅπως μετά ἀπό μία κάκωση. Ἐπίσης τονίζεται ὅτι δυνατόν ἀνάπηροι γονεῖς νά γεννήσουν ἀρτιμελῆ τέκνα, ἀλλά δυνατόν ὅμως καί ἀνάπηρα ἐάν στό γονέα εἶχε παρουσιασθεῖ καμμιά ἀρρώστια μέ ἀποτέλεσμα τά τέσσερα εἴδη τοῦ ὑγροῦ πού ὑπάρχουν ἔμφυτα μέσα στό σῶμα καί προμηθεύουν τό σπέρμα, νά δίνουν ἀνάπηρα παιδιά. Παρατηρήσεις ἀπό τό ἔργο «Περί ὀδοντοφυίης» Τριάντα δύο παρατηρήσεις, ὡς ἀφορισμοί, καταγράφονται στό ἔργο «Περί ὀδοντοφυίης 1-32», πού ἀναφέρονται ἐκτός ἀπό τά δόντια, στίς

Αναφορές για το παιδί στην ιπποκρατική συλλογή

Αναφορές για το παιδί στην ιπποκρατική συλλογή Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 55, 2008 387 ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ Αναφορές για το παιδί στην ιπποκρατική συλλογή Δ. Καραμπερόπουλος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διερευνήθηκαν τα έργα της Ιπποκρατικής Συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο. Πσρεηός (Fever) Τι είναι ο πυρετός;

Ενημερωτικό Φυλλάδιο. Πσρεηός (Fever) Τι είναι ο πυρετός; Τι είναι ο πυρετός; Η θερμοκρασία του σώματος του παιδιού σας ποικίλει μεταξύ 36,5 και 37,5 o Κ. Πυρετός υπάρχει όταν η θερμοκρασία του σώματος είναι σημαντικά υψηλότερη από το κανονικό όταν η θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΕΤΙΚΟΙ ΣΠΑΣΜΟΙ. *Στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι σπασμοί. υποχωρούν μόνοι τους χωρίς να προλάβουμε να δώσουμε κάποια θεραπεία.

ΠΥΡΕΤΙΚΟΙ ΣΠΑΣΜΟΙ. *Στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι σπασμοί. υποχωρούν μόνοι τους χωρίς να προλάβουμε να δώσουμε κάποια θεραπεία. ΠΥΡΕΤΙΚΟΙ ΣΠΑΣΜΟΙ Παρασκευή Λογοθέτη Νοσηλεύτρια ΤΕ, Υπεύθυνη Παιδιατρικής Κλινικής Δεν υπάρχει τίποτα που να τρομοκρατεί περισσότερο ένα γονιό από τους σπασμούς. Έρχονται στα Εξωτερικά ιατρεία τρέχοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 3. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α. Η μέλισσα είναι έντομο που: α. έχει σπονδυλική στήλη β. μπορεί να κολυμπάει γ. πετάει με τη βοήθεια μεμβρανωδών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΠΥΕΛΟΣ 1. Πρόσθια κάτω λαγόνια άκανθα, 2. Ιερό οστό, 3. Πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, 4. Ηβική σύμφυση, 5. Λαγόνιο οστό, 6. Κόκκυγας, 7. 5ος οσφυϊκός σπόνδυλος, 8. Ιερολαγόνια άρθρωση,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Μύρων Μαυρικάκης Αναπλ. Καθηγητής Θεραπευτικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παθολόγος - Ρευματολόγος ριν αρχίσω την ομιλία μου θα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Είναι ασθένειες που μεταδίδονται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή. Τα κυριότερα σεξουαλικά νοσήματα: Κονδυλώματα Γονόρροια Σύφιλη Χλαμύδια HIV/ AIDS, ηπατίτιδα β Ψείρες,

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ Η συχνότερη αιτία επίσκεψης των παιδιών στον ιατρό είναι η μέση ωτίτις. Περίπου το 1/3 των παιδιών ηλικίας από 1-5 ετών, παρουσιάζουν παραπάνω από τρεις προσβολές μέσης ωτίτιδας το χρόνο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Τι είναι Πλατυποδία; Πλατυποδία είναι η απουσία καμάρας στο πέλμα του ποδιού που μπορεί να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά και σε ενήλικες. Όταν το παιδί ή ο ενήλικας στέκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών.

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Με ιη συμβολή του τεστ ΠΑΠ, ο καρκίνος του τραχήλου έπαψε να είναι η πρώτη αιτία θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ Παρακαλώ συμπληρώστε το παρακάτω έντυπο φόρμα και φέρτε το μαζί σας στην πρώτη συνεδρία σας. Οι πληροφορίες που δίνετε είναι απόλυτα εμπιστευτικές και θα διευκολύνουν ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι:

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι: ΟΥΡΗΤΗΡΙΚΑ STENTS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους ασθενείς που έχουν ή πιθανόν να έχουν απόφραξη του νεφρού, τοποθετείται ένας εσωτερικός σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος ονομάζεται stent, στον ουρητήρα που είναι το σωληνάκι

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) Διδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Η αυτοεξέταση μαστών είναι η πρώτη ασπίδα που έχει η γυναίκα κατά του καρκίνου του μαστού. Η Αμερικάνικη Ογκολογική Εταιρία συστήνει στις γυναίκες να κάνουν κάθε

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α

1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ 1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α Τι είναι η µηνιγγίτιδα; Η µηνιγγίτιδα είναι µία σοβαρή λοίµωξη των µηνίγγων

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Έφη Πουλάκου-Ρεμπελάκου Αν. Καθηγήτρια Ιστορίας της Ιατρικής, ΕΚΠΑ ΗΡΟΔΟΤΟΣ: Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΑΤΟΣΣΑΣ, ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ ΤΩΝ ΠΕΡΣΩΝ Ηροδότου Ιστορίαι, Γ : «Ατόσση, τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Στάση Σώματος Ο όρος σωστή στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΥΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΕΝΟΝΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΟΣΤΩΝ 2. ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Α. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός. Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός

Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός. Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός Ο Μητρικός Θηλασμός αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα για κάθε νεογνό και μητέρα, είναι η συνέχεια της φυσικής τους σχέσης, που έχει αναπτυχθεί από

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005)

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) Αγαπητοί Συνάδελφοι, Κυρίες και Κύριοι, Αρχίζουμε την ενδιαφέρουσα αυτή στρογγυλή τράπεζα που έχει θέμα της, την Χρόνια οσφυαλγία, ελπίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Δημόσια Υγεία στην καθημερινή πρακτική (ζωή) Απόστολος Βανταράκης Αναπληρωτής Καθηγητής Υγιεινής Πανεπιστήμιο Πατρών Τι είναι η Δημόσια Υγεία; Οργανωμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ ΤΟΜΕΑΣ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Β ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ 2 ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ 3 4 5 ΒΑΣΗ ΚΡΑΝΙΟΥ 6 ΚΡΟΤΑΦΟΓΝΑΘΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ 7 ΠΑΡΑΡΡΙΝΙΟΙ ΚΟΛΠΟΙ 8 9 10 11 ΑΤΛΑΝΤΟΑΞΟΝΙΚΗ ΑΡΘΡΩΣΗ 12 13 14 15 ΑΡΘΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Aν. Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η φυσιολογική εγκυμοσύνη στον άνθρωπο διαρκεί 40 εβδομάδες ή 280 ημέρες. Η 1 η ημέρα της κύησης είναι η 1 η ημέρα της τελευταίας εμμήνου ρύσεως (όταν ακόμη δεν έχει γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η σιγκέλλωση; Η σιγκέλλωση είναι ένα λοιμώδες νόσημα που προκαλείται από μια ομάδα βακτηρίων με το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 / 8 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ LOZOSTUN «μία φορά την εβδομάδα» δισκίο 70 mg Alendronic acid ως alendronate sodium trihydrate Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΟΡΙΣΜΟΙ v Σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα είναι ασθένειες ή λοιμώξεις οι οποίες προκαλούνται από οργανισμούς οι οποίοι μεταδίδονται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής.

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Παιδικές Ιώσεις-Συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός θηλασμός δίνεται στο μωρό ξένο γάλα χρησιμοποιώντας μπιμπερό. H επιλογή του κατάλληλου γάλακτος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Τι είναι ουρολοίμωξη; Σαν ουρολοίμωξη χαρακτηρίζουμε την βακτηριδιακή λοίμωξη κυρίως οποιοδήποτε σημείου του ουροποιητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ 2007-8 www.cyprusbiology.com 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α. ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΖΩΗ ιαιώνιση των ειδών 1. Ποια είναι τα µέρη του σπερµατοζωαρίου; 2. Να συµπληρώσετε τις ενδείξεις του πιο κάτω σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία

Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Αρθρίτιδα Η αρθρίτιδα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ. Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός)

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ. Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός) ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός) Η φροντίδα της καθαριότητας και υγείας των δοντιών και γενικά της στοματικής κοιλότητας επιβάλλεται για να αποφεύγονται δυσάρεστα συμπτώματα όπως......πόνος,

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.)

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Πέννυ Εμμανουήλ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Η ατοπική δερματίτιδα ή έκζεμα είναι μια χρόνια κνησμώδης δερματοπάθεια κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα?

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα? HPV O HPV (Human papilloma virus) ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων είναι ιός που βασίζεται στο DNA και μολύνει το δέρμα και τις βλεννογόνες μεμβράνες ανθρώπων και ορισμένων ζώων. Μέχρι στιγμής έχουν αναγνωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κείµενο ιδαγµένο: ηµοσθένους, Υπέρ τῆς Ῥοδίων ἐλευθερίας, (18-20) 18 Ὥστ ἔγωγ οὐκ ἄν ὀκνήσαιµ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα Ηλικία > 65, αλλά εµφανίζεται και σε νεώτερους

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Ενότητα 2: Η ανάπτυξη του αγέννητου ανθρώπου Μιλτιάδης Βάντσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική αναδρομή. Έκταση του φαινομένου. Κάπνισμα και ιατροί. Ουσίες του τσιγάρου. Βλαπτική δράση της πίσσας 14/3/2013 ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ

Ιστορική αναδρομή. Έκταση του φαινομένου. Κάπνισμα και ιατροί. Ουσίες του τσιγάρου. Βλαπτική δράση της πίσσας 14/3/2013 ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ιστορική αναδρομή ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Πνευμονολογική Κλινική ΠΓΝΠατρών 600 π.χ. Εμφάνιση του φυτού στην Αμερική 1492 μ.χ. Rodrigo de Jerez- 7 έτη φυλάκιση 1600 Καθολική Εκκλησία 1633 Τουρκία Σουλτάνος

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθυντής : Καθηγητής Δημήτριος Καφετζής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα