Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΩΣ ΛΟΓΟΣ ΑΡΣΗΣ ΤΟΥ ΑΔΙΚΟΥ ΙΩΑΝΝΑ Ι. ΣΤΕΝΤΟΥΜΗ ΑΜ 796

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΩΣ ΛΟΓΟΣ ΑΡΣΗΣ ΤΟΥ ΑΔΙΚΟΥ ΙΩΑΝΝΑ Ι. ΣΤΕΝΤΟΥΜΗ ΑΜ 796"

Transcript

1 1 ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΩΣ ΛΟΓΟΣ ΑΡΣΗΣ ΤΟΥ ΑΔΙΚΟΥ ΙΩΑΝΝΑ Ι. ΣΤΕΝΤΟΥΜΗ ΑΜ 796 ΑΘΗΝΑ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014

2 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγικές παρατηρήσεις - Λόγοι άρσης του αδίκου εν γένει...4 Η συνταγματική πρόβλεψη της ελευθερίας της τέχνης...5 Α. Περιεχόμενο του δικαιώματος. Εισαγωγικές παρατηρήσεις...6 Η έννοια της τέχνης...6 Τι περιλαμβάνει...8 α) Ελευθερία δημιουργίας και κυκλοφορίας έργων τέχνης...8 β) πρόσβαση του κοινού στα έργα τέχνης...8 Β. Οριοθέτηση Περιορισμοί της ελευθερίας της τέχνης. α. Νομοθετικοί Περιορισμοί...8 Ειδικότερα: τα άσεμνα αντικείμενα...11 β. Περιορισμοί για λόγους προστασίας της νεότητας...15 γ. Περιορισμοί από έτερα συνταγματικά έννομα αγαθά. Εισαγωγικές παρατηρήσεις...16 Ειδικότερες προσβολές συνταγματικών δικαιωμάτων: Θρησκευτική ελευθερία. Άρθρο 16 του Συντάγματος...18 Προσβολές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Άρθρα 2 παρ. 1 και 5 παρ. 2 του Συντάγματος. Εισαγωγικές Παρατηρήσεις...20 Προσβολές της τιμής...21 Γ. Περιεχόμενο και περιορισμοί της ελευθερίας της τέχνης, όπως έχουν διαμορφωθεί νομολογιακά...24 α. Ελληνική έννομη τάξη...24 αα. Το άσεμνο...24 Η έννοια του 'κοινού αισθήματος'...24 Η έννοια της 'αιδούς'...29 αβ) Η θρησκευτική ελευθερία...33 'Ο Τελευταίος Πειρασμός'...34 Η έκθεση 'Outlook'...34 Τα σκίτσα του Haderer...34 'Κώδικας ντα Βίντσι'...35 αγ) Εγκλήματα κατά της τιμής...39 Το λεξικό του Μπαμπινιώτη...39 β. ΕΔΔΑ...41

3 3 Εισαγωγικές παρατηρήσεις...43 βα) Muller and others v. Switzerland, Τα πραγματικά περιστατικά...45 Η κρίση του ΕΔΔΑ...45 ββ) Handyside v. United Kingdom, Τα πραγματικά περιστατικά...47 Η κρίση του ΕΔΔΑ...47 βγ) Otto - Preminger Institut v. Austria, Τα πραγματικά περιστατικά...49 Η κρίση του ΕΔΔΑ...50 βδ) Vereinigung Bildender Kunstler v. Austria, Πραγματικά περιστατικά...52 Η κρίση του ΕΔΔΑ...53 Δ. Συμπεράσματα...52 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...55

4 4 Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΩΣ ΛΟΓΟΣ ΑΡΣΗΣ ΤΟΥ ΑΔΙΚΟΥ Εισαγωγικές παρατηρήσεις - Λόγοι άρσης του αδίκου εν γένει. Η ελευθερία της τέχνης, της καλλιτεχνικής έκφρασης και της έκφρασης γενικότερα, συνιστά ιδιαιτέρως εριζόμενο ζήτημα, ιδίως στο βαθμό που στις σύγχρονες κοινωνίες η τέχνη γενικώς αναπτύσσεται αλματωδώς, η πειραματική τέχνη ειδικότερα εξελίσσεται συνεχώς, και τα ατομικά δικαιώματα βάλλονται πολλαπλώς (και) από την τέχνη. Στα πλαίσια αυτά είναι ορθό να διερευνηθεί, ποία είναι τα όρια της τέχνης, εάν αυτά υπάρχουν, τι προσβολές δύναται η τέχνη να προκαλέσει και σε ποια έννομα αγαθά, και κυρίως, ποια είναι η σχέση της τέχνης με το ποινικό δίκαιο και το άδικο των ποινικά κολάσιμων πράξεων. Όπως μας είναι γνωστό, τελειωτικά άδικη είναι μία πράξη όταν αφενός πληροί την ειδική υπόσταση ενός εγκλήματος, και αφετέρου δεν συντρέχει ως προς αυτήν κάποιος λόγος άρσης του αδίκου. Οι λόγοι άρσης του αδίκου μπορεί να προέρχονται από οποιοδήποτε κλάδο του δικαίου, εφόσον η έννομη τάξη είναι ενιαία και επομένως θα ανέκυπτε σημαντική αξιολογική αντινομία, εάν η ίδια πράξη θεωρείται άδικη κατά το ποινικό δίκαιο και σύννομη κατά το δημόσιο ή το αστικό δίκαιο 1. Όπως επισημαίνει ο Μυλωνόπουλος 2, η ενότητα της έννομης τάξης και το απεριόριστο των λόγων άρσης του αδίκου, απορρέουν από το άρθρο 20 ΠΚ 3. Κατά την έρευνα των λόγων άρσης του αδίκου, διερευνούμε στην πραγματικότητα ερειδόμενοι στην 'αρχή του υπέρτερου συμφέροντος', καθώς από τη στάθμιση των εννόμων αγαθών προκύπτει ποιο εξ αυτών είναι το υπέρτερο, το οποίο πρέπει να προστατευθεί. Συμπερασματικά, η προσβολή του 'υποδεέστερου' εννόμου αγαθού είναι τουλάχιστον κοινωνικά ανεκτή ή και αναγκαία 4. Οι λόγοι άρσης του αδίκου που απορρέουν από το Σύνταγμα, όπως αυτοί του άρθρου 11 του Συντάγματος (δικαίωμα συνάθροισης), του άρθρου 14 του Συντάγματος (ελευθερία του τύπου και της έκφρασης), του άρθρου 16 του Συντάγματος (ελευθερία της τέχνης και της επιστήμης), του άρθρου 120 παρ. 4 του Συντάγματος (δικαίωμα αντίστασης ειδικός λόγος άρσης του αδίκου), συνιστούν μία 1 Χρ. Μυλωνόπουλος, Γενικό Μέρος Ποινικού Δικαίου, τόμος Ι, σελ. 383 επ. 2 Χρ. Μυλωνόπουλος, ό.π. σελ Βάσει του οποίου, 'Εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στον Ποινικό Κώδικα (άρθρα 21, 22, 25, 304 παρ. 4 και 5, 308 παρ. 2, 367, 371 παρ. 4), ο άδικος χαρακτήρας της πράξης αποκλείεται και όταν η πράξη αυτή αποτελεί ενάσκηση δικαιώματος ή εκπλήρωση καθήκοντος που επιβάλλεται από το νόμο'. 4 Χρ. Μυλωνόπουλος, ό.π. σελ. 407.

5 5 κατεξοχήν περίπτωση στάθμισης του υπέρτερου εννόμου αγαθού. Ειδικά τα έργα τέχνης, είναι πιθανόν να πληρούν την ειδική υπόσταση πληθώρας ποινικών διατάξεων και ποινικά κολάσιμων πράξεων, όπως η εξύβριση, η προσβολή θρησκεύματος, η παραβίαση του νόμου περί ασέμνων, η προσβολή μνήμης νεκρού, η πρόκληση σκανδάλου με άσεμνες πράξεις. Σε κάποιες από αυτές τις περιπτώσεις, προβλέπεται ήδη από το νόμο ότι δεν στοιχειοθετείται άδικη πράξη 5, όπως ο Ν. 5060/1931 'Περί ασέμνων', όπου προβλέπεται ότι 'δεν θεωρούνται άσεμνα τα έργα τέχνης ή επιστήμης'. Άλλωστε και νομολογιακά γίνεται δεκτό 6 ότι η τέχνη είναι στοιχείο που αποκλείει την αντικειμενική υπόσταση στα άσεμνα. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, όπως είναι η διάταξη του άρθρου 367 ΠΚ (προστασία δικαιολογημένων συμφερόντων, εντός των οποίων ερμηνευτικά δύναται να ενταχθεί και η ελευθερία της τέχνης), είναι δυνατόν να χωρεί άρση του αδίκου. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, η άρση του αδίκου είναι δυνατή μέσω του αυτοτελούς λόγου άρσης του αδίκου του άρθρου 16 του Συντάγματος 7. Επομένως - κατά την κρατούσα γνώμη - αφού πρώτα κριθεί ότι πρόκειται για έργο τέχνης, στη συνέχεια πρέπει να γίνει στάθμιση των συγκρουόμενων εννόμων αγαθών και να κριθεί ότι η προστασία της ελευθερίας της τέχνης είναι προτιμότερη του περιορισμού αυτής υπέρ κάποιου άλλου δικαιώματος. Το τελευταίο ωστόσο δεν υποστηρίζεται χωρίς αντιρρήσεις. Όπως κατωτέρω θα αναλυθεί διεξοδικά, υποστηρίζονται τρία τινά: είτε ότι η στάθμιση των συγκρουόμενων αγαθών αφορά μόνο όσα εξ αυτών προστατεύονται συνταγματικά άλλως η ελευθερία της τέχνης υπερτερεί σε κάθε περίπτωση, είτε ότι για λόγους ενότητας της έννομης τάξης αφορά και τα μη συνταγματικώς προστατευόμενα αγαθά και επομένως σε κάθε περίπτωση σύγκρουσης θα ακολουθεί στάθμιση, είτε ότι επειδή η ελευθερία της τέχνης είναι ανεπιφύλακτο συνταγματικό δικαίωμα, πρέπει να είναι απεριόριστο. Η συνταγματική πρόβλεψη της ελευθερίας της τέχνης Το άρθρο 16 του Συντάγματος, στην παράγραφο 1 αυτού, ορίζει ότι 'Η τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους'. Καθιερώνει, με τη διατύπωση αυτή, ένα από τα λίγα ανεπιφύλακτα συνταγματικά μας δικαιώματα. 5 Χρ. Μυλωνόπουλος, ό.π. σελ. 549 επ. 6 ΑΠ 1289/1992, Υπεράσπιση, 1992, σελ επ. 7 Χρ. Μυλωνόπουλος, ό.π. σελ. 549 επ.

6 6 Α. Περιεχόμενο του δικαιώματος Εισαγωγικές παρατηρήσεις Είναι γεγονός ότι δεν μπορεί να δοθεί ένας ακριβής, συμπαγής ορισμός του τι είναι τέχνη. Αρκετοί είναι οι πιθανοί - περιγραφικοί - ορισμοί, αδύνατο όμως είναι να οριστεί με ακρίβεια και αυστηρότητα, ιδίως εφόσον πρόκειται για έννοια που σχετίζεται άμεσα με τις κοινωνικές, πολιτισμικές, πολιτικές, ιδεολογικές αντιλήψεις που επικρατούν σε κάθε δεδομένη χρονική περίοδο και σε δεδομένο τόπο. Βέβαιο είναι ότι ως ανεπιφύλακτο δικαίωμα, αποκλείει στον κοινό νομοθέτη να ορίσει τι είναι τέχνη, να προβεί δηλαδή στην εξειδίκευση της αόριστης νομικής έννοιας, όπως και να την αξιολογήσει με οποιοδήποτε τρόπο. Κατά τον Σπυρόπουλο 8, 'εφόσον η συνταγματική εγγύηση δεν συνοδεύεται από επιφύλαξη υπέρ του νόμου, ο κοινός νομοθέτης δεν μπορεί να παρέμβει ρυθμιστικά και να προβεί σε εξειδίκευση αόριστης νομικής έννοιας, διότι ο ορισμός είναι ταυτόχρονα και περιορισμός'. Ιδίως σε ένα ανεπιφύλακτο δικαίωμα, ο ορισμός εκ μέρους του νομοθέτη θα σηματοδοτούσε τον ανεπίτρεπτο περιορισμό του. Η έννοια της τέχνης Κατά το Γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο, ένα έργο εν αμφιβολία πρέπει να θεωρείται έργο τέχνης, εφαρμόζοντας και εδώ την αρχή 'in dubio pro reo' 9. Το Δικαστήριο, αναφερόμενο στην τέχνη, περιγράφει μία 'ελεύθερη δημιουργική διαμόρφωση, η οποία μεταφέρει στο κοινό βιώματα και εμπειρίες του καλλιτέχνη μέσω μιας συμβολικής γλώσσας' 10. Έχει υποστηριχθεί ότι η τέχνη συνιστά 'έκφραση που φαίνεται να περιλαμβάνει πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες' 11 γι' αυτό και ο ορισμός της είναι αδύνατος. Σε κάθε περίπτωση, ορθώς γίνεται δεκτό ότι δεν εξαρτάται το τι είναι και τι δεν είναι τέχνη από τις προσωπικές πεποιθήσεις και ευαισθησίες του κρίνοντος δικαστή, διότι αυτό θα απέκλειε νέα, καινοτόμα ρεύματα και τεχνικές, ενώ θα προκαλούσε τεράστια ανασφάλεια δικαίου. Στις ΗΠΑ γίνεται ευρύτερα δεκτό ότι 'οι δικαστές δεν είναι κριτικοί της τέχνης, δεν προσποιούνται ότι είναι και δεν χρειάζεται να είναι για να αποφασίσουν μια υπόθεση που αφορά έργο τέχνης, ενώ έχει υποστηριχθεί ότι οι δικαστές κινδυνεύουν να γελοιοποιηθούν 8 Σπ. Βλαχόπουλος, 'Η ελευθερία της τέχνης', 1999, Δικαιώματα του Ανθρώπου, σελ. 90 επ. 9 Χρ. Μυλωνόπουλος, ό.π. σελ Δ. Κιούπης, 'Προσβολές της τιμής Η ΕΞΥΒΡΙΣΗ', εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, 2009, σελ. 198 επ. 11 Τσακυράκης, Θρησκεία κατά τέχνης, Αθήνα, 2005, σελ. 215.

7 7 όταν αποφαίνονται επί αισθητικών ζητημάτων' Ο Τσακυράκης αναφέρεται 14 στη διαμόρφωση κριτηρίων αντικειμενικών και υποκειμενικών για το χαρακτηρισμό ενός έργου ως έργου τέχνης: Με βάση το αντικειμενικό κριτήριο, τεκμαίρεται ότι είναι τέχνη, ένα έργο του οποίου ο δημιουργός έχει μία καλλιτεχνική απασχόληση ή μία καλλιτεχνική δραστηριότητα. Οτιδήποτε επομένως δημιουργεί ένας καλλιτέχνης, έχοντας τη βούληση να δημιουργήσει ένα έργο τέχνης, αποτελεί έργο τέχνης - ανεξάρτητα αν αυτό διαφοροποιείται από έργα που ο ίδιος είχε δημιουργήσει προηγουμένως ή αν αυτό διεγείρει περισσότερο τα πάθη, σοκάρει ή φέρνει σε δύσκολη θέση το κοινό. Επειδή ωστόσο με το κριτήριο αυτό, αποκλείονται αφενός καλλιτέχνες που δεν έχουν εμφανίσει έργα τους στο κοινό προηγουμένως, αφετέρου πειραματικές σχολές δημιουργών και γενικότερα νέες μορφές δημιουργίας, θα πρέπει ο δικαστής να καταφύγει στη γνώμη καλλιτεχνών ή κριτικών τέχνης. Αν αυτοί, ως ειδικοί, υποστηρίξουν ότι πρόκειται για έργο τέχνης, τότε θα πρέπει και ο δικαστής να καταλήξει ότι πρόκειται για έργο τέχνης 15. O Δαγτόγλου 16 όμως, σε έναν ευρύτερο ορισμό ο οποίος τυγχάνει και ευρείας αποδοχής, θεωρεί ότι τέχνη είναι 'κάθε δημιουργική έκφραση της ανθρώπινης φαντασίας'. Διευκρινίζει ωστόσο ότι αυτή δεν περιορίζεται σε αναγνωρισμένες μορφές, αλλά επεκτείνεται και σε καινοτόμες εξελίξεις της ανθρώπινης εφευρετικότητας, σε πειραματική καλλιτεχνική δημιουργία, χωρίς αυθαίρετες διακρίσεις. Κατά δε τον Ανδρουλάκη 17, 'η τέχνη σήμερα έχει ξεπεράσει τον στόχο του γνήσιου καλλιτεχνικού ωραίου, στην καθαρότητα των αισθητικών γραμμών του 18...Πλάι στο ωραίο, στο εύμορφο, έχουν ανοιχτά εισβάλει στο χώρο της τέχνης το άσκημο, το δύσμορφο, ή 12 Τσακυράκης, ό.π., σελ Στο ίδιο συμπέρασμα θα κατέληγε κανείς και από την απόφαση του Ορκωτού Δικαστηρίου του Σινσινάτι των ΗΠΑ, τον Οκτώβριο του Μία έκθεση καλλιτεχνικής φωτογραφίας, η οποία περιείχε άνδρες σε σαδομαζοχιστικές στάσεις και παιδιά με εκτεθειμένα τα γεννητικά τους όργανα, οδήγησε στο εδώλιο του κατηγορουμένου τον διευθυντή του Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης που την διοργάνωσε. Το ένα αξιοσημείωτο ήταν η μαρτυρία δεκάδων ειδικών σε θέματα τέχνης, που επιβεβαίωσαν την καλλιτεχνική αξία του έργου του καλλιτέχνη. Το άλλο, ήταν η ίδια η απόφαση, η οποία σεβάστηκε τη γνώμη των ειδικών - οι ένορκοι άλλωστε δεν είχαν γνώσεις για το θέμα και ούτε επισκέπτονταν μουσεία. Δήλωσαν όμως ότι 'οι φωτογραφίες ήταν βέβαια απαίσιες, τερατώδεις, αλλόκοτες και αηδιαστικές. Αλλά η Τέχνη δεν απεικονίζει πάντα το ωραίο (...) κατά την ανάληψη των καθηκόντων μας υποσχεθήκαμε να αφήσουμε στην άκρη τις ηθικές μας πεποιθήσεις και τα ηθικά μας πρότυπα' Υπεράσπιση 1991, σελ. 148, με σχόλιο Ι. Μανωλεδάκη. 14 Τσακυράκης, ό.π., σελ Κατά τη διατύπωση του Τσακυράκη, 'αν κάποιος ειλικρινά βλέπει σε αυτές υψηλά νοήματα που άλλοι δε βλέπουν, είναι τόσο σημαντική η αισθητική ικανοποίηση για κάθε άνθρωπο ώστε να μην υπάρχει κανένας λόγος για να τη στερηθεί'. 16 Π. Δαγτόγλου, 'Συνταγματικό Δίκαιο Ατομικά δικαιώματα, Αθήνα 2005, σελ. 736 επ. 17 Νικ. Ανδρουλάκης, 'Άσεμνο και ποινή σήμερα (Ταυτόχρονα μία συμβολή στο πρόβλημα της ποινικής κύρωσης ηθικών επιταγών)', Ποινικά Χρονικά ΛΓ, σελ Εισηγητική Έκθεση του σχεδίου του Ιταλικού Ποινικού Κώδικα.

8 8 έστω το άμορφο, και διεκδικούν δικαιώματα πάνω στην καλλιτεχνική δημιουργία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα της αραίωση και χαλάρωση των κριτηρίων της τελευταίας. Ενώ η διατύπωση μιας οπωσδήποτε έγκυρης γνώμης πάνω στο τι είναι και τι δεν είναι τέχνη, προϋποθέτει ενημέρωση και ειδίκευση που μόνο κατ' εξαίρεση μπορεί να διαθέτει ένας δικαστής'. Είναι λοιπόν εμφανής η δυσκολία να οριστεί με ακρίβεια και σαφήνεια τι συνιστά έργο τέχνης. Ο δικαστής αναλαμβάνει το δύσκολο ρόλο του χαρακτηρισμού ενός έργου τέχνης ως τέτοιο, συνεκτιμώντας το καλλιτεχνικό είδος στο οποίο εντάσσεται αυτό, την αισθητική επικοινωνία, την δημιουργικότητα, την ανάγκη έκφρασης των καλλιτεχνικών ανησυχιών. Τι περιλαμβάνει 19 α) Ελευθερία δημιουργίας και κυκλοφορίας έργων τέχνης Η ελευθερία της καλλιτεχνικής δημιουργίας συνεπάγεται ότι προληπτικά μέτρα όπως η έκδοση άδειας δημιουργίας έργου τέχνης, η παρουσία διοικητικών οργάνων στις πρόβες, η απαγόρευση παρουσίασης του έργου στο κοινό, απαγορεύονται. Μόνη εξαίρεση που δύναται να αναγνωριστεί, συνιστά η προστασία έτερων συνταγματικώς προστατευόμενων εννόμων αγαθών, όπως η νεότητα και η παιδική ηλικία που κατοχυρώνει το άρθρα 21, παρ. 1 και 3 του Συντάγματος. Η ειδική επιτροπή νεότητας του ν. 1597/86, όπως αυτή προβλεπόταν στα άρθρα 2 και 36 αυτού, υπήρξε μία τέτοια περίπτωση β) πρόσβαση του κοινού στα έργα τέχνης Κάθε απαγόρευση παρουσιάσεως έργου τέχνης προσβάλλει και τα δικαιώματα του 19 Π. Δαγτόγλου, ό.π., σελ Ν. 1597/86, 'άρθρο 2, παρ. 1 Η κινηματογραφική τέχνη είναι ελεύθερη σύμφωνα με τους ορισμούς του Συντάγματος. Η λογοκρισία και κάθε άλλο προληπτικό μέτρο απαγορεύεται. 2. Συνιστάται επιτροπή νεότητας σύµφωνα µε όσα ορίζονται στις διατάξεις του άρθρου 36 του νόμου αυτού. Η σύσταση και η λειτουργία αυτής της επιτροπής σκοπεύει να συμβάλλει στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των νέων ως ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών χωρίς να θίγεται η ελευθερία έκφρασης και διάδοσης των κινηματογραφικών έργων. 3. Η κατάσχεση κινηματογραφικών ταινιών μετά την προβολή τους επιτρέπεται μόνο στις περιπτώσεις και υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο Σύνταγμα για την κατάσχεση εφημερίδων και άλλων εντύπων. 21 Άρθρο 36, παρ. 1. Κάθε ταινία υποβάλλεται από τον παραγωγό ή τον εισαγωγέα της στην επιτροπή νεότητας που προβλέπεται στο άρθρο 2. Η επιτροπή κατατάσσει την ταινία σε μια από τις ακόλουθες κατηγορίες: α) κατάλληλη για ανηλίκους β) Περιορισμένης καταλληλότητας γ) Ακατάλληλη για ανηλίκους δ) Αυστηρά ακατάλληλη για ανηλίκους. Απαγορεύεται η παρακολούθηση ακατάλληλων ταινιών σε νέους που δε συμπλήρωσαν το 17ο έτος. Σε νέους που συμπλήρωσαν το 13 έτος, επιτρέπεται η παρακολούθηση ταινιών που η επιτροπή νεότητας κατέταξε στην κατηγορία των ταινιών περιορισμένης καταλληλότητας. 2. Η επιτροπή νεότητας υπάγεται στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού και αποτελείται από έναν εκπρόσωπο του Υπουργείου ως πρόεδρο, έναν εκπρόσωπο της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς του Υπουργείου Πολιτισμού, δύο σκηνοθέτες, έναν κριτικό κινηματογράφου, έναν κοινωνιολόγο, έναν παιδοψυχολόγο και ανά ένα μέλος της.ο.ε., της Ο.Λ.Μ.Ε., της Ε.Φ.Ε.Ε. και της Ανώτατης

9 9 κοινού, όχι μόνο του δημιουργού, καθώς φορέας του δικαιώματος είναι και τα πρόσωπα που απολαμβάνουν, ή εμποδίζονται να απολαύσουν, ένα έργο τέχνης 22. Β. Οριοθέτηση Περιορισμοί της ελευθερίας της τέχνης. α. Νομοθετικοί Περιορισμοί Ένα ακόμη ζήτημα που εγείρει επιστημονικά ερωτήματα και οδηγεί συχνά σε αντικρουόμενα συμπεράσματα, άρα και αποφάσεις, είναι το ζήτημα των περιορισμών της ελευθερίας της τέχνης. Υποστηρίζεται από την μάλλον κρατούσα γνώμη 23, ότι ο καλλιτέχνης δεν είναι 'legibus solutus', αλλά υπόκειται στο γενικώς ισχύον δίκαιο. Η κοινωνική συμβίωση απαιτεί ρυθμιστικούς αυτής κανόνες - ο αρχιτέκτων δεν απαλλάσσεται από την υποχρέωση άδειας δόμησης, ο ζωγράφος δεν ζωγραφίζει σε ξένους τοίχους, ο ηθοποιός δεν εκτελεί θεατρικά σε κοινόχρηστους χώρους. Οι γενικοί περιορισμοί των νόμων ισχύουν και για τους δημιουργούς έργων τέχνης. Ο Δαγτόγλου ειδικότερα επισημαίνει 24, ότι ο χαρακτήρας ενός περιορισμού ως γενικού, εξαρτάται από το εάν η προστασία του εννόμου αγαθού στρέφεται ή όχι κατά ορισμένου προσώπου, ή κατά ορισμένης τεχνοτροπίας, σχολής, καλλιτεχνικής δημιουργίας, ή εάν καθιστά αδύνατη ή δυσχεραίνει δυσανάλογα την άσκηση της τέχνης. Τονίζει άλλωστε, ότι ακριβώς για την αποτροπή της υπέρμετρης δέσμευσης του καλλιτέχνη, προβλέπεται το δικαιολογημένο συμφέρον του άρθρου 367 ΠΚ, στο οποίο θεωρεί ότι εντάσσεται και η τέχνη. Έχουν υποστηριχθεί όμως και εδώ, αντίθετες απόψεις. Κατά τον Σπυρόπουλο 25, 'οι γενικοί κοινωνικοί περιορισμοί και οι γενικοί κανόνες συμβιώσεως δεν μπορούν να εφαρμοσθούν αφ' εαυτοί σε ένα ανεπιφύλακτο ατομικό δικαίωμα'. Επομένως, κατά την άποψη αυτή, 'μόνο εφόσον το υπό περιορισμό ατομικό δικαίωμα τελεί υπό την επιφύλαξη Συνομοσπονδίας Γονέων και Κηδεμόνων, που υποδεικνύεται από τις οργανώσεις αυτές. Τα μέλη της επιτροπής, καθώς και οι αναπληρωτές τους ορίζονται µε απόφαση του Υπουργού Πολιτισµού και η θητεία τους είναι ετήσια. Με την υπουργική απόφαση ρυθµίζεται η λειτουργία της επιτροπής, η αποζηµίωση των µελών της και κάθε σχετικό θέµα. Μέχρι την έκδοση της υπουργικής απόφασης εξακολουθεί η λειτουργία των υφιστάµενων επιτροπών του Υπουργείου Προεδρίας, το έργο των οποίων διέπεται από τις διατάξεις αυτού του νόµου. 3. Προκειµένου να εξασφαλισθεί η έγκαιρη κρίση των ταινιών, µε απόφαση του Υπουργού Πολιτισµού, µπορούν να συνιστώνται και άλλες επιτροπές νεότητας µε τη σύνθεση και το αντικείµενο που προβλέπεται στο νόµο αυτόν'. 22 Π. Δαγτόγλου, ό.π., σελ. 742 επ. 23 Π. Δαγτόγλου, ό.π., σελ.743 επ., Ι. Μυλωνόπουλος, ό.π., σελ Π. Δαγτόγλου, ό.π., σελ.743 επ. 25 Φ. Σπυρόπουλος, 'ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ', σε ΤΟΜΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ ΕΠΑΜΕΙΝΩΝΔΑ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ, σελ. 615 επ.

10 10 του νόμου, μπορούν οι κοινωνικοί περιορισμοί αυτού να εξειδικευθούν μέσω του νόμου'. Εξελίσσοντας τη σκέψη αυτή, ο Τσακυράκης 26, ο οποίος γενικότερα τίθεται εμφατικά υπέρ μιας 'προνομιακής' μεταχείρισης της τέχνης, θεωρεί ότι εφόσον αναφερόμαστε σε ανεπιφύλακτο δικαίωμα, τότε η προστασία του πρέπει να είναι αυξημένη. Αυτό συνεπάγεται ότι 'κανένας περιορισμός, καμία κύρωση ή νομική συνέπεια δεν μπορεί να επιβληθεί σε έργο τέχνης επειδή θεωρείται άσεμνο, βλάσφημο ('προσβλητικό της θρησκείας') ή ανατρεπτικό'. 'Νομικά', λέγει, 'η τέχνη δεν μπορεί να είναι άσεμνη, προσβλητική ή ανατρεπτική'. Διακρίνει ωστόσο σε άμεσους και έμμεσους περιορισμούς του δικαιώματος, διευκρινίζοντας ότι 'η απόλυτη κατοχύρωση μιας συγκεκριμένης ελευθερίας εξυπακούεται ότι δεν περιλαμβάνει καταρχήν έμμεσους περιορισμούς, αλλά μόνον εκείνους που αποσκοπούν άμεσα στον περιορισμό της. Η απαγόρευση να πετάς κάποιον από το παράθυρο δεν θεσπίζεται για να περιορίζει οποιονδήποτε φωτογράφο, δεν έχει ως σκοπό τον περιορισμό της τέχνης, αλλά την προστασία της ζωής ( ). Προφανώς, αυτοί οι έμμεσοι και συμπτωματικοί περιορισμοί δεν περιλαμβάνονται στην έννοια της ελευθερίας της τέχνης.' Περαιτέρω υποστηρίζει, σε αντίθεση από απόψεις που ανωτέρω αναπτύχθηκαν, ότι αν κάθε γενικός νόμος που προφανώς προστατεύει και αυτός ένα έννομο αγαθό - αποτελεί θεμιτό περιορισμό της τέχνης, τότε η καθιέρωση ως ανεπιφύλακτου του δικαιώματος του άρθρου 16, καθίσταται άνευ νοήματος. Διακρίνει επομένως τον έμμεσο περιορισμό της φθοράς ξένης ιδιοκτησίας, που δεν στρέφεται κατά της τέχνης ειδικά και δεν έχει άμεση σχέση με αυτήν (όπως απαγορεύεται το graffiti, αντίστοιχα απαγορεύεται η αναγραφή συνθημάτων ή ο καθαρισμός τους εν αγνοία του ιδιοκτήτη), και τον άμεσο περιορισμό της απαγόρευσης προσβολής της τιμής. Το στοιχείο της αμεσότητας του περιορισμού το εντοπίζει στην ύλη που ρυθμίζει αυτός, και όχι στο σκοπό του. Στο βαθμό που ρυθμίζει λόγο, και επομένως αφορά τον 'ειδικό τρόπο έκφρασης που συνιστά την καλλιτεχνική δημιουργία' αποτελεί άμεσο περιορισμό, ανεξαρτήτως του σκοπού του, και επομένως απαγορεύεται, στρεφόμενος κατά της ανεπιφύλακτης ελευθερίας της τέχνης. Αντίστοιχα και ο Βλαχόπουλος 27, θεωρεί ότι πράξεις όπως η αυθαίρετη κατάληψη ιδιωτικών χώρων και τα graffiti σε ξένους τοίχους, δεν προστατεύονται συνταγματικά, όχι λόγω της υπεροχής της ιδιοκτησίας έναντι της τέχνης σε μια υποτιθέμενη ιεράρχηση μεταξύ συνταγματικών αγαθών, αλλά επειδή πρόκειται για πράξεις οι οποίες δεν εμπίπτουν στο 26 Τσακυράκης, ό.π., σελ. 191 επ. 27 Σπ. Βλαχόπουλος, ό.π. σελ. 90.

11 11 προστατευτικό πεδίο του άρθρου 16 παρ. 1 του Συντάγματος. Ο ίδιος ωστόσο τίθεται υπέρ κάποιων περιορισμών στην ελευθερία της τέχνης προς το σκοπό όμως προστασίας συνταγματικά προστατευόμενων έννομων αγαθών, τα οποία πρέπει να εναρμονίζονται με την ελευθερία της τέχνης. Ειδικότερα: τα άσεμνα αντικείμενα Τα άρθρα 29 παρ. Ι εδ. α και 30 εδ. α του Ν. 5060/1931 'περί Τύπου, προσβολών της τιμής γενικώς και άλλων σχετικών διατάξεων', που διατηρήθηκαν σε ισχύ με το άρθρο μόνο του Ν 2234/1994 «περί καταργήσεως των ειδικών ποινικών διατάξεων περί Τύπου» ορίζουν αντιστοίχως, ότι «όστις προς τον σκοπόν εμπορίας ή διανομής ή δημοσίας εκθέσεως παρασκευάζει, αποκτά, κατέχει, μεταφέρει, εισάγει εις το κράτος ή εξάγει ή καθ οιονδήποτε τρόπον τίθησιν εις κυκλοφορίαν έγγραφα, έντυπα, συγγράμματα, σχέδια, εικόνες, ζωγραφιάς, εμβλήματα, φωτογραφίας, κινηματογραφικάς ταινίας ή άλλα αντικείμενα άσεμνα, οιουδήποτε είδους, όστις μεταχειρίζεται οιονδήποτε μέσον δημοσιότητος προς διευκόλυνσιν της κυκλοφορίας του ή του εμπορίου των αυτών ασέμνων αντικειμένων, τιμωρείται διά φυλακίσεως, τουλάχιστον ενός μηνός και διά χρηματικής ποινής τουλάχιστον μεταλλικών δραχμών» και ότι «άσεμνα κατά τας περιπτώσεις του προηγουμένου άρθρου θεωρούνται τα χειρόγραφα, έντυπα, εικόνες και λοιπά αντικείμενα, οσάκις, συμφώνως προς το κοινό αίσθημα προσβάλλουσι την αιδώ». Στη συνέχεια διευκρινίζεται ότι δεν καταλαμβάνονται από την έννοια του «ασέμνου» τα έργα της τέχνης ή της επιστήμης, 'εκτός κι αν προσφέρονται προς πώληση, πωλούνται ή παρέχονται ειδικά σε πρόσωπα ηλικίας κάτω των 18 ετών και για σκοπούς άλλους, εκτός από τη σπουδή'. Ο Ν. 5060/1931, ακολούθησε τη Σύμβαση της Γενεύης του 1923 'για την καταστολή της κυκλοφορίας και του εμπορίου των ασέμνων δημοσιευμάτων'. Ο νόμος χρησιμοποιεί ως μεγέθη την 'αιδώ' και το 'δημόσιο αίσθημα'. Πρόκειται για αόριστες νομικές, αξιολογικές έννοιες, μεταβαλλόμενες και εξαρτώμενες από τις εκάστοτε κοινωνικές αντιλήψεις ήτοι, για 'οριστέες έννοιες οι οποίες βρίσκονται με το άρθρο 30 του Ν. 5060/1931 στο ορίζον' 28. Αυτό δεν μπορεί παρά να προκαλεί ασάφεια των νομικών διατάξεων, ανασφάλεια δικαίου, μειωμένη δυνατότητα πρόβλεψης του ποινικού κανόνα, αλλά και παραβίαση της αρχής 'καμία ποινή χωρίς νόμο'. 28 Ιππ. Μυλωνάς, 'Η υπόθεση Muller. ΜΙΑ ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΕΔΔΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΕΜΝΑ. ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ', Ποινικά Χρονικά ΜΑ, σελ. 772 επ.

12 12 Σταχυολογώντας την ελληνική επιστήμη για την κρίση περί 'άσεμνου' μπορεί κανείς να προβεί στις ακόλουθες παρατηρήσεις. Κατά τον Μπουρόπουλο, το αποφασιστικό κριτήριο για την κατάφαση ή μη του χαρακτήρα ενός έργου ως άσεμνου, είναι η αντίληψη του κοινού, δηλαδή του μέσου πολίτη 31. Συγκεκριμένα, καθιστώντας σαφές ότι υιοθετεί την αντικειμενική θεωρία, αναφέρει ότι 'το κριτήριον δια τον χαρακτηρισμόν εντύπου, εικόνος ή άλλου τινός αντικειμένου εκ των αναφερόμενων εις το άρθρο 29 ν. 5060/1931 το δίδει η αντίληψις του κοινού και ουχί η υποκειμενική τοιαύτη'. Ο Μπουρόπουλος προσπαθεί να περιορίσει την αντίληψη περί ασέμνου, στην 'υγιή αντίληψη των υγιώς σκεπτόμενων πολιτών', του κοινού, ήτοι του μέσου πολίτη, και όχι στην αντίληψη των σεμνότυφων ή των πολύ έντονα (υπεράγαν) φιλελεύθερων. Ωστόσο ούτε αυτό το κριτήριο της αντικειμενικής θεωρίας μπορεί να θεωρηθεί επαρκές, καθώς η αντίληψη του κοινού διαφοροποιείται ανάλογα το επάγγελμα, τον τόπο, τον χρόνο, τη μόρφωση, την ηλικία, την τάξη και σειρά άλλων παραγόντων, με αποτέλεσμα η αντίληψη του μέσου πολίτη να μην είναι σταθερή αλλά μεταβαλλόμενη. Κατά δε τον Γαρδίκα, η αντίληψη περί ασέμνου κρίνεται 'από τον τόπο, το χρόνο και το σκοπό της κυκλοφορίας του, καθώς και από την εν γένει φθοροποιό επίδρασή του σε κάθε άνθρωπο και ιδιαίτερα στους νέους'. Οι σκέψεις αυτές, αποτελούν ψήγματα της υποκειμενικής θεωρίας - όπως αναπτύχθηκε αυτή ιδίως στη Γερμανία - βάσει της οποίας το έργο μπορεί να κριθεί ή όχι άσεμνο, ανάλογα με το 'σκοπό και την πρόθεση' του δημιουργού, αυτό να προκαλέσει γενετήσια διέγερση, ή να υποκινήσει με οποιονδήποτε τρόπο, σε μίμηση των πράξεων που αποτυπώνει. Ο Βουγιούκας αντίθετα, ακολουθεί την μεικτή θεωρία, υποστηρίζοντας ότι κριτήριο είναι η προσφορότητα του έργου να άγει σε γενετήσια απρέπεια. Κατά την άποψη αυτή, ο χαρακτηρισμός ενός έργου ως άσεμνου, πρέπει να ιδωθεί σε συνάρτηση με το σύνολο των περιστατικών που το συνοδεύουν, και όχι να κριθεί ως άσεμνο αποκλειστικά λόγω του ότι αφορά τη γενετήσια σφαίρα και τη γενετήσια διέγερση. Το άσεμνο για τον Ανδρουλάκη είναι 'όχι το μη σεμνό, αλλά το εκ διαμέτρου αντίθετο της σεμνότητας, εκείνο που ενέχει μία ολοκληρωτική και προκλητική άρνησή της'. 29 Βασ. Αλεξανδρής, 'Κριτική Επισκόπηση της νομολογίας κατά θέματα', Υπεράσπιση 1997, σελ επ. 30 Παν. Καίσαρης, 'Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΣΕΜΝΟΥ ΚΑΤ' ΑΡΘΡΟΝ 29 Ν. 5060/131 'ΠΕΡΙ ΤΥΠΟΥ ΚΛΠ ΔΙΑΦΩΝΙΑ ΠΑΡ' ΗΜΙΝ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΛΛΟΔΑΠΗΝ - Η ΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΥΠ' ΑΡ. 141/1978 ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΡΙΜ. ΠΛΗΜ/ΚΕΙΟΥ ΤΡΙΠΟΛΕΩΣ', Νομικό Βήμα, έτος 27ο, σελ Νικ. Μπουρόπουλος, 'Ερμηνεία των περί τύπου νόμων', σελ. 35.

13 13 Ο Ανδρουλάκης 32 υποστηρίζει περαιτέρω ότι αυτό που προστατεύεται με το Ν. 5060/1931, είναι η αιδώς, 'η κατάσταση που έρχεται να διαταράξει η διέγερση του δυσάρεστου συναισθήματος της ντροπής', η ψυχική ηρεμία από το οχληρό συναίσθημα της ντροπής που προκαλεί η παραβίαση των κοινωνικών ορίων. Η αιδώς κατά τον Ανδρουλάκη είναι το απώτερο όριο που θέτει ο νόμος, πέραν του οποίου πραγματώνεται η προσβολή της σεμνότητας. Διευκρινίζει ωστόσο ότι δεν είναι αναγκαίο να έχουν ήδη σοκαριστεί, προσβληθεί ή αισθανθούν αποστροφή, συγκεκριμένα πρόσωπα, καθώς το έγκλημα του άρθρου 30 του Ν. 5060/1931 είναι έγκλημα αφηρημένης διακινδύνευσης. Η όλη προβληματική περί ασέμνου και οι διάφορες ερμηνείες και εννοιολογικές προσεγγίσεις του, θέτουν εξ αντικειμένου το ερώτημα, ποιο είναι το έννομο αγαθό. Κατά τον Μανωλεδάκη, δεν πλήττεται με τα άσεμνα ένα υλικό έννομο αγαθό, το οποίο είναι κατ' αυτόν αναγκαίο για την πρόκληση εγκλήματος, αλλά απλώς κάποια αόριστη αξία της κρατούσας ιδεολογίας. Καθιστά δε σαφές 33, ότι σε μία πλουραλιστική κοινωνία 'οι αντιλήψεις για το προκαλεί την αιδώ διαφέρουν από άτομο σε άτομο και συνεπώς η οποιαδήποτε ρύθμιση περιορίζει, και μάλιστα με ποινική καταστολή, την ελευθερία του ατόμου στον τομέα της έκφρασης ή της αισθητικής απόλαυσης, θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις ελάχιστες προδιαγραφές της ποινικής καταστολής. Και αυτές αναφέρονται βέβαια στην προσβολή με την απαγορευμένη και τιμωρούμενη πράξη, κάποιου υπαρκτού έννομου αγαθού και όχι στην επιθυμητή από την εκάστοτε κρατική εξουσία καθιέρωση προτύπου σεμνότητας και σεμνής συμπεριφοράς'. Η αντίληψη αυτή οδηγεί, ευνόητα, σε μία ευρεία αποποινικοποίηση των ασέμνων, καθώς δέχεται τη διάπραξη εγκλήματος μόνο στην περίπτωση της νεότητας και της προσωπικής ελευθερίας υπό την έννοια του εξαναγκασμού ενός ενηλίκου να δει ένα αντικείμενο που τον κάνει, κατά την δική του υποκειμενική αντίληψη, να ντρέπεται. Ο Ανδρουλάκης δε, αποτυπώνοντας τολμηρές για την εποχή προσεγγίσεις (1983), αναρωτήθηκε εάν πράγματι έχει νόημα στην εποχή μας η καταδίωξη των ασέμνων και μάλιστα με το οπλοστάσιο του ποινικού δικαίου 34. Εάν δηλαδή, μπορεί να υποστηριχθεί - όταν υπάρχει ένα οικείο αγοραστικό κοινό, επομένως υπάρχει ένα τμήμα του πληθυσμού 32 Νικ. Ανδρουλάκης, ό.π. σελ. 342 επ. 33 Ιωάννης Μανωλεδάκης, 'ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ. Κριτικές σκέψεις', εκδόσεις ΣΑΚΚΟΥΛΑ, ΑΘΗΝΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, σελ. 31 επ. 34 Νικ. Ανδρουλάκης, ''Ασεμνο και ποινή σήμερα (Ταυτόχρονα μία συμβολή στο πρόβλημα της ποινικής κύρωσης ηθικών επιταγών)', Ποινικά Χρονικά ΛΓ, σελ. 209 επ.

14 14 στο οποίο αρέσουν κάποια έντυπα ή έργα, τα οποία δεν αρέσουν ή και απωθούν κάποιους άλλους - ότι είναι η διάδοση αυτών των εντύπων ή έργων, πραγματικά εγκληματική συμπεριφορά. 'Και αν ακόμη', λέγει, 'είναι κοινωνικά αναγκαία η προστασία της ηθικής (...) δεν συνάγεται γιατί η προστασία αυτή δεν μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνο με το σκληρό μέσο της ποινής και όχι με άλλα ηπιότερα (...)' 35. Πρέπει ωστόσο να γίνει δεκτό, ότι η αιδώς δεν προστατεύει γενικά και αφηρημένα κάποια 'ηθική τάξη'. Η τιμώρηση προς ηθική βελτίωση του δράστη της άσεμνης συμπεριφοράς, δεν μπορεί να έχει θέση σε ένα δικαιοκρατικό νομικό σύστημα. Συνιστά εργαλειακή αντιμετώπιση του πολίτη, στον οποίο ασκείται ο κρατικός εξαναγκασμός αποκλειστικά προς το σκοπό της ηθικής του διαμόρφωσης. Όπως εύστοχα αναφέρει ο Ανδρουλάκης 36, 'η αναγωγή σε έγκλημα μιας μορφής συμπεριφοράς για μόνο το λόγο ότι είναι ηθικά επιλήψιμη, δεν είναι θεμιτή. Πάντα χρειάζεται κάτι που βρίσκεται πίσω από το ηθικό πρόσταγμα και που η δική του προστασία είναι εκείνη που τελικά δικαιώνει την ηθική επιτίμηση και μαζί της, την ποινική κύρωση'. Όπως επισημαίνει ο Αλεξανδρής 37, το άσεμνο 'κι όταν ακόμη είναι πλήρες ποινικών χαρακτηριστικών δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια συμπεριφορά που καθ' υπόθεση προκαλεί μία δυσάρεστη ψυχολογική κατάσταση, χωρίς να μπορεί να διακριβωθεί ποια είναι τα θύματα αυτής της συμπεριφοράς (...) Η απόδοση του κοινού αισθήματος που εκφράζεται δήθεν από την αντίληψη μιας κατηγορίας ανθρώπων είναι μια ανεπιβεβαίωτη ηθική διάσταση και όχι ένα αυθεντικό γεγονός'. Δεδομένου δε ότι στην κρίση περί του κοινού αισθήματος, προβαίνει ο δικαστής, ο οποίος έχει αποδειχθεί στην πράξη ιδιαίτερα φειδωλός στην αναγνώριση νέων καλλιτεχνικών ρευμάτων, καθίσταται έτι δυσχερέστερη η διαπίστωση της πραγματικής προσβολής της αιδούς του μέσου ανθρώπου. Άλλωστε, περαιτέρω επιφυλάξεις στον ποινικό κολασμό του άσεμνου, συνιστούν και οι άτυπες ιεραρχήσεις των καλλιτεχνών ένα έργο τέχνης ενός καταξιωμένου καλλιτέχνη, θα αναγνωριστεί, και ο ίδιος θα αποφύγει την τιμώρηση, ενώ ένας άγνωστος καλλιτέχνης, πιθανόν να υποστεί τη βάσανο του δικαστηρίου και της ποινής, για ένα αντίστοιχα ή λιγότερα 'άσεμνο' έργο. Τέλος, σημαντική για το ζήτημα της αιδούς ως όριο για την τέχνη, είναι η παρατήρηση του Βλαχόπουλου 38, ότι η δημόσια αιδώς, τίθεται από τον συντακτικό 35 Νικ. Ανδρουλάκης, ό.π. σελ Νικ. Ανδρουλάκης, ό.π. σελ Βασ. Αλεξανδρής, ό.π., σελ Σπ. Βλαχόπουλος, ό.π. σελ. 92.

15 15 νομοθέτη ως όριο στην ελευθερία του τύπου και μόνο (άρθρο 14 παρ. 3δ του Συντάγματος). Επομένως, η αποδοχή της αιδούς ως όριο σε όλα τα ατομικά δικαιώματα, ιδίως δε ως όριο των ανεπιφύλακτων δικαιωμάτων, όπως η τέχνη, γίνεται κατά παράβαση του βούλησης του συντακτικού νομοθέτη. Για τον ίδιο, μία τέτοια θέση μπορεί να γίνει δεκτή, μόνο όταν πρόκειται για την προστασία επίσης συνταγματικών εννόμων αγαθών, όπως η νεότητα. β. Περιορισμοί για λόγους προστασίας της νεότητας Η προστασία της νεότητας κατοχυρώνεται από μία συνταγματική διάταξη επίσης ανεπιφύλακτη, και ως εκ τούτου, συνιστά περιορισμό που αποδέχονται ακόμη και οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της ελευθερίας της τέχνης. Πρόκειται λοιπόν για ανεπιφύλακτο συνταγματικό δικαίωμα, που προβλέπεται στο άρθρο 21 παρ. 1 και 3 του Συντάγματος 39. Η σύγκρουση της προστασίας της νεότητας αφενός και της ελευθερία της τέχνης αφετέρου, ως σύγκρουση δύο συνταγματικών έννομων αγαθών και μάλιστα χωρίς επιφύλαξη υπέρ του νόμου, έχει απασχολήσει σφόδρα τη θεωρία και τη νομολογία. Με την υπ' αριθμόν 1210/1988 απόφαση του Αρείου Πάγου 40, κρίθηκε ότι είναι αιτιολογημένη η καταδίκη για παράβαση του Ν. 5060/1931, στο βαθμό που εκτέθηκε σε δημόσιο χώρο όπου συγκεντρώνονται καθημερινά νεαρά άτομα κάτω των 18 ετών, ζωγραφικός πίνακας που απεικόνιζε την προσέγγιση μίας γυμνής γυναίκας και ενός γυμνού άντρα, και επομένως 'προσβάλλει κατά το κοινό αίσθημα την αιδώ των νεαρών ιδίως ατόμων κάτω των 18 ετών, τα οποία συγκεντρώνονται στον παραπάνω υπαίθριο δημόσιο χώρο, προκαλώντας σε αυτά διέγερση της γενετήσιας επιθυμίας και τάση προς ενέργεια ασελγών πράξεων'. Κατά τον Δαγτόγλου, η προστασία των ανηλίκων ως όριο της ελευθερίας της τέχνης, αποτελεί 'νομοθετική εκτέλεση της συνταγματικής επιταγής του άρθρου 21 παρ. 1 και 3 του Συντάγματος ' περί προστασίας της νεότητας και της παιδικής ηλικίας, εις βάρος της τέχνης. Αλλά και ο Ανδρουλάκης θεωρεί ότι προστατευόμενο αγαθό των διατάξεων περί ασέμνου, είναι η προστασία της 'ακαταστάλακτης ακόμη νεότητας' 41, η οποία είναι αναγκαίο να εξελιχθεί ομαλά, όσον αφορά τα γενετήσια βιώματα Άρθρο 21 παρ. 1: 'Η οικογένεια, ως θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους, καθώς και ο γάμος, η μητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του Κράτους'... παρ. 3. 'Το Κράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών και παίρνει ειδικά μέτρα για την προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων'. 40 ΑΠ 1210/1988, Ποινικά Χρονικά, σελ. 122 επ. 41 Νικ. Ανδρουλάκης, ό.π. σελ Παρατηρεί ωστόσο, ότι 'ακόμη και η βλαπτική επίδραση των ασέμνων πάνω στους ανηλίκους, τουλάχιστον σε βαθμό τέτοιο, που να δικαιολογεί την παρέμβαση του ποινικού νομοθέτη, δεν είναι απαλλαγμένη από κάθε

16 16 Σε νομοθετικό επίπεδο επιλύεται η εν λόγω σύγκρουση όσον αφορά τα άσεμνα με το άρθρο 30 του Ν. 5060/1931, εδ. β 43. Άλλες νομοθετικές διατάξεις υπέρ της νεότητας, όπως η διάταξη του άρθρου 3 παρ. 14 περ. α' του Ν. 2328/1995, του άρθρου 3 παρ. 3 δ' και 14 β' του ιδίου νόμου ('Νομικό καθεστώς της ιδιωτικής τηλεόρασης και της τοπικής ραδιοφωνίας, ρύθμιση θεμάτων της ραδιοτηλεοπτικής αγοράς και άλλες διατάξεις'), καταργήθηκαν ήδη από το Η διάταξη του άρθρου 30 του Ν. 5060/1931, ακολουθώντας την αρχή της πρακτικής εναρμόνισης, διατηρεί τη μέγιστη δυνατή εμβέλεια των δύο συγκρουόμενων αγαθών. Αφενός διασφαλίζεται το δικαίωμα του καλλιτέχνη να διαδώσει το έργο του, αφετέρου προστατεύεται η νεότητα, καθώς οι νέοι δεν έρχονται σε επαφή με το 'επικίνδυνο' έργο. Δεν πρέπει ωστόσο να παραβλεφθεί η πιθανότητα χαρακτηρισμού έργων ως ακατάλληλων για τους νέους, επειδή απλώς είναι πρωτοποριακά και καινοτόμα για την εποχή τους. Η απόδοση μίας ιδιότητας, σε κάθε περίπτωση εν προκειμένω του 'ακατάλληλου' μπορεί να περιορίσει αδικαιολόγητα το κοινό ενός έργου. γ. Περιορισμοί από έτερα συνταγματικά έννομα αγαθά Εισαγωγικές παρατηρήσεις Υπάρχουν πολύ συχνά περιπτώσεις όπου ο εφαρμοστής του δικαίου οφείλει να αποφανθεί για τις συγκρούσεις μεταξύ των συνταγματικών διατάξεων. Όταν για παράδειγμα ένα έργο πληροί την αντικειμενική υπόσταση της δυσφήμισης (362 ΠΚ), ο δικαστής πρέπει να αποφασίσει εάν υπερισχύει το άρθρο 16 ή τα άρθρα 2 παρ. 1 και 5 παρ. 1 του Συντάγματος. Η στάθμιση, ώστε να επιτευχθεί η εναρμόνιση των συνταγματικών διατάξεων, δύναται να επιλύσει τη μεταξύ τους σύγκρουση. Δύναται όμως και να επιτείνει την ανασφάλεια δικαίου και την νομοθετική ασάφεια ιδίως εάν τα κριτήρια στάθμισης διαμορφωθούν από τον εφαρμοστή του δικαίου με αυθαίρετο τρόπο. Ο Σπυρόπουλος 44 υποστηρίζει ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων των άλλων, αποτελεί πάντοτε έναν περιορισμό στα ατομικά δικαιώματα, ανεξαρτήτως εάν προβλέπεται ρητά από το Σύνταγμα ή όχι. Κατ' αυτόν, η σύγκρουση των ατομικών δικαιωμάτων, δηλαδή αμφιβολία, παρότι πιθανολογείται ισχυρότερα' (Νικ. Ανδρουλάκης, ό.π. σελ. 347). 43 Δεν καταλαμβάνονται από την έννοια του «ασέμνου» τα έργα της τέχνης ή της επιστήμης, εκτός κι αν προσφέρονται προς πώληση, πωλούνται ή παρέχονται 'ειδικά σε πρόσωπα ηλικίας κάτω των 18 ετών και για σκοπούς άλλους, εκτός από τη σπουδή'. 44 Φ. Σπυρόπουλος, ό.π., σελ. 615 επ.

17 17 η 'κατάσταση όπου η άσκηση του δικαιώματος του ενός έρχεται σε αντιπαράθεση με την άσκηση του δικαιώματος του άλλου' είναι κλασσική περίπτωση αντινομίας δικαίου, η οποία σε επίπεδο συνταγματικών κανόνων δεν μπορεί να επιλυθεί με τα συνήθη αξιώματα - του ανώτερου τυπικού κύρους, της παλαιότητας και της ειδικότητας. Επισημαίνει λοιπόν ότι η κρατούσα άποψη στην συνταγματική θεωρία, δέχεται ότι οι συγκρούσεις αυτές πρέπει να επιλύονται με βάση την αρχή της πρακτικής αρμονίας, η οποία επιδιώκει την παράλληλη άσκηση δύο ή περισσότερων δικαιωμάτων από διαφορετικούς φορείς και αποτρέπει καταρχήν τον εξοβελισμό του δικαιώματος του ενός υπέρ του δικαιώματος του άλλου. Επιτάσσει δηλαδή τον 'ανάλογο περιορισμό του κανονιστικού εύρους των εν αντινομία τελουσών διατάξεων που κατοχυρώνουν ατομικά δικαιώματα, έτσι ώστε αυτά να πραγματώνονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο' όχι μεν πλήρως, αφού δεν είναι δυνατόν, αλλά στη μεγαλύτερη δυνατή έκτασή τους. Βάσει λοιπόν της ερμηνευτικής αρχής της πρακτικής αρμονίας, η περιοριστική ρήτρα του σεβασμού των δικαιωμάτων των άλλων, επεκτείνεται σε όλα τα ατομικά δικαιώματα. Σε κάθε περίπτωση, γίνεται δεκτό στη συνταγματική θεωρία και νομολογία 45 ότι οι συνταγματικές διατάξεις είναι καταρχήν ιεραρχικά ισοδύναμες. Η αξιακή αυτή παραδοχή, αναγκαίως οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τα συνταγματικά προστατευόμενα έννομα αγαθά, οριοθετούνται με τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρούν τη μέγιστη δυνατή κανονιστική τους εμβέλεια, στα πλαίσια της ενότητας του Συντάγματος. Υιοθετείται δηλαδή, όπως και ανωτέρω αναφέρθηκε, η αρχή της πρακτικής εναρμόνισης. Δεν γίνονται ωστόσο τα ανωτέρω δεκτά χωρίς αντιρρήσεις. Κατά τον Τσακυράκη 46, η ανάγκη προστασίας του οποιουδήποτε εννόμου αγαθού, δε μπορεί να υποστηρίξει με κανένα τρόπο περιορισμούς στην ελευθερία της τέχνης. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι η προσβολή των συνταγματικών δικαιωμάτων των άλλων, αποτελεί το 'φυσιολογικό εννοιολογικό όριο' κάθε συνταγματικού δικαιώματος. Προχωρώντας δε το συλλογισμό του, υποστηρίζει ότι 'η απόλυτη προστασία της τέχνης δεν σημαίνει ότι αυτή δε μπορεί να προκαλέσει, να αναστατώσει, να θίξει, να στεναχωρήσει όποιον έντονα αντιτίθεται στο μήνυμά της. Σημαίνει μόνο ότι δεν υπάρχει κανένα δικαίωμα που να στηρίζει την απαλλαγή κάποιου από την ενόχληση αυτή' 47, τονίζει δε ότι η αγανάκτηση για το μήνυμα ενός έργου 45 ΣΤΕ 292/1984, ΤοΣ 1985, σελ. 211 επ. 46 Στ. Τσακυράκης, ό.π. σελ. 200 επ. 47 Μάλιστα υποστηρίζει (ό.π. σελ. 203) ότι ζήτημα τίθεται όχι στις 'οικεία βουλήσει προσβολές', όπου επιλέγει κάποιος να εκτεθεί σε δυσάρεστο για αυτόν μήνυμα, αλλά στην 'γνήσια τυχαία και συχνά αναπόφευκτη' έκθεση σε

18 18 δεν μπορεί να οδηγεί στην λογοκρισία αυτού. Για το λόγο αυτό τίθεται ενάντια και στις προειδοποιήσεις για το ενδεχόμενο προσβολής κάποιου δικαιώματος από το έργο τέχνης (για παράδειγμα, με ειδική ένδειξη έξω από το χώρο όπου εκτίθεται αυτό), εφόσον αυτές το χαρακτηρίζουν ως ενδεχόμενα προσβλητικό και δυσχεραίνουν με τον τρόπο αυτό την διάδοσή του. Ειδικότερες προσβολές συνταγματικών δικαιωμάτων: Θρησκευτική ελευθερία. Άρθρο 13 του Συντάγματος 48 Περαιτέρω, όσον αφορά τη συνταγματική κατοχύρωση της θρησκευτικής ελευθερίας και τη σύγκρουσή της με την τέχνη, η σχετική προβληματική έχει αναπτυχθεί ιδίως όσον αφορά τα άρθρα 198 και 199 ΠΚ. Τα εν λόγω άρθρα, αποσκοπούν στο να αποτελέσουν την νομοθετική ενσωμάτωση της συνταγματικής επιταγής ο τίτλος του σχετικού (έβδομου) κεφαλαίου του Ποινικού Κώδικα 'Επιβουλή της Θρησκευτικής Ειρήνης', αυτό φαίνεται να υποδηλώνει. Η θρησκευτική ειρήνη ωστόσο, ως το έννομο αγαθό το οποίο πρέπει να προστατευθεί, δεν έχει άμεση σχέση με την έλλειψη σεβασμού με τα θεία και την ύβρη του Θεού. Η γραμματική διατύπωση του άρθρου, περισσότερο μοιάζει να ποινικοποιεί το φρόνημα, τις αθεϊστικές πεποιθήσεις ή τις 'αλλόθρησκες' δηλώσεις ενός πολίτη, παρά να προστατεύει την θρησκευτική ειρήνη. Ούτε όμως μία ερμηνεία που κατατείνει στο ότι προστατεύεται το θρησκευτικό συναίσθημα είναι ορθή, καθώς κανένα στοιχείο του γράμματος ή του σκοπού του νόμου δεν υποδηλώνει κάτι τέτοιο. Η αοριστία άλλωστε της διάταξης όσον αφορά το προστατευόμενο έννομο αγαθό, έχει ήδη επισημανθεί από μέρος της θεωρίας, τμήμα της οποίας επηρεασμένο από τον Μανωλεδάκη και την υπό αυτού διαμορφωμένη θεωρία περί υλικού εννόμου αγαθού 49 - καταλήγει ότι εφόσον δεν υπάρχει υλικό αντικείμενο, δεν υπάρχει και έννομο αγαθό για τα άρθρα 198 και 199 ΠΚ. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται ότι το 'θρησκευτικό συναίσθημα (...) και όλα τα συναφή συναισθήματα δεν μπορεί να θεωρηθούν σε ένα σύστημα αντικειμενικού ποινικού δικαίου ως έννομα αγαθά. Και ο λόγος είναι ότι ο ανεπιθύμητα μηνύματα, για να καταλήξει όμως, ότι η υπαρκτή κατ' αυτόν - αντιστοιχία τέχνης και πολιτικού λόγου, οδηγεί αβίαστα στο συμπέρασμα ότι την ίδια ανοχή που δείχνει κανείς σε ένα πολιτικό μήνυμα με το οποίο διαφωνεί ή του είναι ακόμη και αφόρητο, την ίδια πρέπει να δείχνει και με ένα έργο που του προκαλεί τα ίδια συναισθήματα. 48 'Η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη. Η απόλαυση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις κανενός'. 49 Ι. Μανωλεδάκης, 'Η διαλεκτική έννοια των εννόμων αγαθών', Θεσσαλονίκη, 1973.

19 19 όρος αυτός στερείται υλικού αντικειμενικού περιεχομένου 50, ενώ και ο Καλφέλης 51 αναφέρει ότι 'το έγκλημα της κακόβουλης βλασφημίας, αποτελεί μάλλον ένα ψευτοέγκλημα χωρίς υλικό αντικείμενο, που ποινικοποιεί το φρόνημα'. Ανεξαρτήτως ωστόσο της ύπαρξης ή μη υλικού αντικειμένου, είναι αναγκαίο να γίνουν οι ακόλουθες παρατηρήσεις. Είναι γεγονός ότι τα συναισθήματα και οι πεποιθήσεις ενός ανθρώπου είναι ιδιαιτέρως σημαντικά για αυτόν, όντας τμήμα της προσωπικότητάς του. Η ποινικοποίηση όμως της εκδήλωσης αντίθετων συναισθημάτων και πεποιθήσεων, δεν μπορεί να γίνεται αποδεκτή στα πλαίσια ενός κράτους δικαίου, το οποίο σέβεται την ελευθερία της έκφρασης και δε της καλλιτεχνικής, καθώς και την αρχή της ισότητας. Το κράτος δε μπορεί να προστατεύει, και μάλιστα με τη μορφή της ποινικής καταστολής - η οποία ενέχει και ιδιαίτερη απαξία για τα μέλη της κοινωνίας, καθώς και έναν ιδιαίτερο κρατικό καταναγκασμό τις φιλοσοφικές και στοχαστικές αναζητήσεις του καθενός, όσο σεβαστές και να είναι αυτές. Αυτό οδηγεί σε υπέρμετρη ποινικοποίηση κοινωνικών συμπεριφορών, σε διεύρυνση του ποινικού σωφρονισμού και σε άνιση μεταχείριση, διότι όσο σημαντική είναι για κάποιον η θρησκεία, εξίσου σημαντική για κάποιον άλλο μπορεί να είναι η επιστήμη, η πολιτική ή ο αθλητισμός και καθημερινά αποδεικνύεται ότι η κοινωνία διχάζεται στη βάση των ανωτέρω πεποιθήσεων. Η αποδοχή λοιπόν της αντίληψης ότι το κράτος οφείλει να ποινικοποιεί την προσβολή των θρησκευτικών πεποιθήσεων, επιβάλλει, για λόγους ισότητας, την αποδοχή ότι το κράτος οφείλει επίσης να προβεί στην ποινικοποίηση κάθε εκδήλωσης που προσβάλλει τις προσωπικές πεποιθήσεις των πολιτών. Όπως όμως εμφαίνει και ο Τσακυράκης 52, 'με δεδομένη την απεριόριστη ποικιλία των ιδεών και των συναισθημάτων που έχουν τα άτομα σε μια κοινωνία, ο μόνος νοητός κανόνας που θα μπορούσε να προστατεύει τα συναισθήματα και τις πεποιθήσεις όλων από οποιαδήποτε προσβολή, θα ήταν εκείνος που θα επέβαλε σε όλους άκρα του τάφου σιωπή'. Προσβολές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Άρθρα 2 παρ και 5 παρ του Συντάγματος. 50 Λ. Μαργαρίτης. 'Παρατηρήσεις', Αρμενόπουλος, 1979, σελ. 319 επ. 51 Γρ. Καλφέλης, 'Μεταβολή κατηγορίας από κακόβουλη βλασφημία σε εξύβριση', Αρμενόπουλος, 1987, σελ. 811 επ. 52 Στ. Τσακυράκης, ό.π. σελ 'Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας'. 54 'Όλοι όσοι βρίσκονται στην Ελληνική Επικράτεια απολαμβάνουν την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας τους, χωρίς διάκριση εθνικότητας, φυλής, γλώσσας και θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων...'

20 20 Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Ο Βλαχόπουλος 55 υποστηρίζει την συγκρότηση συγκεκριμένων κριτηρίων για την επίτευξη της 'πρακτικής εναρμόνισης' 56 μεταξύ των εκάστοτε αντικρουόμενων εννόμων αγαθών. Στη βάση αυτή, η ένταση της προσβολής ενός έννομου αγαθού, είναι ένας πρώτος ενδείκτης για το έννομο αγαθό το οποίο θα πρέπει να περιοριστεί. Όσο εντονότερα η καλλιτεχνική δημιουργία προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τόσο πιθανότερο είναι η στάθμιση των αγαθών να οδηγήσει στον περιορισμό της τέχνης. Επιπλέον, όσο πιο σοβαρή είναι η παραβίαση της προστασίας της προσωπικότητας, όσο πιο μεγάλος ο αριθμός των αποδεκτών του έργου και όσο πιο ευρύ και καθημερινό το μέσο διάδοσης αυτού, τόσο πιο πιθανό είναι να περιστέλλεται η ελευθερία της τέχνης. Αντίστοιχα, όσο πιο έντονοι είναι οι περιορισμοί στην ελευθερία της τέχνης, όσο πιο πολύ περιστέλλεται αυτή, όσο υπάρχει ο κίνδυνος να παραβιασθεί ο πυρήνας της, τόσο πιθανότερο είναι η στάθμιση να οδηγήσει υπέρ αυτής και όχι υπέρ της προστασίας της προσωπικότητας. Περαιτέρω, κατά τον Βλαχόπουλο 57, είναι αυτονόητο ότι το άρθρο 2 παρ. 1 του Συντάγματος 58 αποτελεί όριο της ελευθερίας της τέχνης, δεν εντάσσει ωστόσο στην έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας κάθε καταδικαστέα κοινωνικά συμπεριφορά (όπως ο βασανισμός ζώου), αλλά μόνο τον πυρήνα της ανθρώπινης προσωπικότητας (όπως ο βασανισμός ανθρώπου). Έχει ωστόσο υποστηριχθεί 59, ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια περικλείει στο εννοιολογικό της περιεχόμενο, όχι μόνο τις βάναυσες πράξεις που στρέφονται κατά ανθρώπων, αλλά και τις βάναυσες πράξεις που τελούνται από ανθρώπους. Με βάση αυτήν την προσέγγιση, ο βασανισμός ζώων προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και επομένως συνιστά όριο και περιορισμό της ελευθερίας της τέχνης. Προσβολές της τιμής Μία από τις συνήθεις μορφές σύγκρουσης του ανεπιφύλακτου δικαιώματος της ελευθερίας της τέχνης με τα άρθρα 2 παρ. 1 και 5 παρ. 2 Συντάγματος, είναι η εξύβριση μέσω έργου τέχνης, είτε αυτό συνίσταται σε εικαστικό δημιούργημα, είτε σε δημιούργημα 55 Σπ. Βλαχόπουλος, ό.π. σελ Όπως αυτή αναπτύχθηκε ανωτέρω, σελ Σπ. Βλαχόπουλος, ό.π. σελ Άρθρο 2 παρ. 1 του Συντάγματος 'Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας'. 59 Ιδίως από Γερμανούς θεωρητικούς.

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ. Ν. 1597/1986, Προστασία και ανάπτυξη της κινηματογραφικής τέχνης, ενίσχυση της ελληνικής κινηματογραφίας και άλλες διατάξεις.

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ. Ν. 1597/1986, Προστασία και ανάπτυξη της κινηματογραφικής τέχνης, ενίσχυση της ελληνικής κινηματογραφίας και άλλες διατάξεις. ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ Ν. 1597/1986, Προστασία και ανάπτυξη της κινηματογραφικής τέχνης, ενίσχυση της ελληνικής κινηματογραφίας και άλλες διατάξεις. Αρ. 1 1. Η προστασία της κινηματογραφικής τέχνης αποτελεί υποχρέωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας)

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας) ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ 2010/41/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 7 Ης ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 Για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που ασκούν αυτοτελή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η : Δικαίωμα στην εκπαίδευση Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ.. ΧΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧXI II. ΞΕΝΕΣ... XXI 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Έννοια και αποστολή της Δικαστικής Ψυχιατρικής. Υπευθυνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

1: ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Με το παρόν το ΟΚΜ τίθενται κανόνες που ο χρήστης αποδέχεται για την συναλλαγή με το site. O χρήστης πρέπει να είναι ηλικίας δεκαοχτώ

1: ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Με το παρόν το ΟΚΜ τίθενται κανόνες που ο χρήστης αποδέχεται για την συναλλαγή με το site. O χρήστης πρέπει να είναι ηλικίας δεκαοχτώ 1: ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Με το παρόν το ΟΚΜ τίθενται κανόνες που ο χρήστης αποδέχεται για την συναλλαγή με το site. O χρήστης πρέπει να είναι ηλικίας δεκαοχτώ (18) χρονών τουλάχιστον. 1.Α Ε ΜΑΙL Το e-mail που δίδεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ Καθαρότητα στη σκέψη Σαφήνεια στην έκφραση Η μία σκέψη να εισάγει την άλλη Η προηγούμενη σκέψη να τεκμηριώνει την επόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 3: Ποινικό Δίκαιο των Ανηλίκων

Δίκαιο των Ανηλίκων. Ενότητα 3: Ποινικό Δίκαιο των Ανηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Ποινικό Αγγελική Γ. Πιτσελά, Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας- Σωφρονιστικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ»

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ» ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΠΡΟΕΔΡΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ» Αθήνα, 8-10-2012 Με άρθρο στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Προλογικό σημείωμα...... VII Εισαγωγικές παρατηρήσεις............ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Οι υποχρεώσεις εχεμύθειας και μη ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελευθερία της έκφρασης».

«Η ελευθερία της έκφρασης». «Η ελευθερία της έκφρασης». Εργασία στο μάθημα της Πολιτικής Παιδείας. Τμήμα Β3 Σχολικό έτος: 2015-2016 Οι μαθητές : Πάλλα Γεωργία, Πιπέρη Ευσταθία, Χουλιαράς Σπύρος Ψωμιάδης Γιάννης, Ψωφάκη Σπυριδούλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19 Α. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή...25 ΙΙ. Ιστορική επισκόπηση του θεσμού της ασφάλισης και των νομοθετικών μέτρων που τιμωρούν την απάτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

10335/10 ΕΚΜ/νικ 1 DG H 2B

10335/10 ΕΚΜ/νικ 1 DG H 2B ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 31 Μαΐου 2010 (01.06) (OR. es) 10335/10 Διοργανικός φάκελος: 2010/0064 (COD) DROIPEN 57 JAI 493 CODEC 493 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της: Προεδρίας προς: ΕΜΑ/ Συμβούλιο αρ. πρότ.

Διαβάστε περισσότερα

Τελευταίως παρατηρείται έξαρση του φαινομένου επιθέσεων, βιαιοπραγιών και διενέργειας ελέγχων σε αλλοδαπούς μετανάστες, σε σχέση με τη νομιμότητα της

Τελευταίως παρατηρείται έξαρση του φαινομένου επιθέσεων, βιαιοπραγιών και διενέργειας ελέγχων σε αλλοδαπούς μετανάστες, σε σχέση με τη νομιμότητα της Τελευταίως παρατηρείται έξαρση του φαινομένου επιθέσεων, βιαιοπραγιών και διενέργειας ελέγχων σε αλλοδαπούς μετανάστες, σε σχέση με τη νομιμότητα της εισόδου και διαμονής αυτών στη χώρα καθώς και της ασκήσεως

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD)

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD) ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD) DROIPEN 139 COPEN 223 CODEC 2357 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της: Προεδρίας προς: το Συμβούλιο αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ν Ω Μ Ο Δ Ο Τ Η Σ Η

Γ Ν Ω Μ Ο Δ Ο Τ Η Σ Η ΠΑΝΟ ΕΤΓΟΤΡΖ-ΓΗΚΖΓΟΡΟ ΑΘΖΝΩΝ ΝΟΜΗΚΟ ΤΜΒΟΤΛΟ ΚΔΝΣΡΗΚΖ ΔΝΩΖ ΓΖΜΩΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΟΣΖΣΩΝ ΔΛΛΑΓΟ ΜΠΟΤΜΠΟΤΛΗΝΑ 9-11 (2 ος όροφος) ΑΘΖΝΑ ΣΖΛ:210-8259140-1-FAX: 210-8259235 ΚΗΝ:6977506705 E-mail: pzygouris@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος. Συντομογραφίες..

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος. Συντομογραφίες.. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Συντομογραφίες.. VII XV Α. Εγκλήματα κατά της τιμής (ά. 361-369 ΠΚ) Βασική βιβλιογραφία... 1 Ι. Εισαγωγή. 1 1. Το έννομο αγαθό της τιμής (1-26)... 3 1.1. Τι προστατεύεται.. 3 1.1.1.

Διαβάστε περισσότερα

Η Προστασία των προσωπικών δεδομένων στην επιστημονική έρευνα

Η Προστασία των προσωπικών δεδομένων στην επιστημονική έρευνα Η Προστασία των προσωπικών δεδομένων στην επιστημονική έρευνα Ευγενία Αλεξανδροπούλου-Αιγυπτιάδου Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Μακεδονίας ealex@uom.gr Σύγκρουση Δικαιωμάτων Δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα. Ο όρος «ατομικά δικαιώματα» επικράτησε ανάμεσα σε πολλούς άλλους, όπως «θεμελιώδη»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ ι i ιι Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΕΜΗΝΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΑ Ο ΕΣΑΓΈΛΕΥΣ ΤΟΥ ΑΡΕΟΥ ΠΑΓΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔIΟΚΗΤιΚΟ ΤΗΛ. 2106411526 ΦΑΞ 2106411523 Αριθ. Πρωτ.: 1071 Αριθμός Γνωμοδότησης: 3/13 ΠΡΟΣ το Υπουργείο Οlκονομικών- Γενική

Διαβάστε περισσότερα

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Άννα Κανδύλα, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2012 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 21/11/2016. Αρ. Πρωτ Προς: ΔΙΟΙΚΗΤΗ Γ.Ν ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΔΙΟΙΚ.ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

Αθήνα, 21/11/2016. Αρ. Πρωτ Προς: ΔΙΟΙΚΗΤΗ Γ.Ν ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΔΙΟΙΚ.ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΤΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ε.Ν.Ε.)- Ν.Π.Δ.Δ. Ταχ. Δ/ση :Β. Σοφίας 47 Τ.Κ. :106 76 Αθήνα Τηλ. :210-3648044 Φαξ :210-3648049 Email : info@enne.gr Πληρ.: Αριστείδης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 5 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 5 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 5 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα ΓνωίΛοδόιηση Α' Εοώτηαα Το Σωματείο Εργαζομένων του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (εφεξής ΚΑΠΕ) μου ζήτησε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη. i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας

Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη. i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη Α) Η αρχή της ισότητας στο ελληνικό Σύνταγμα i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας Το Σύνταγμα της Ελλάδος του 1975 κατοχυρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4010, 8/7/2005.Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΣΠΙΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2005

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4010, 8/7/2005.Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΣΠΙΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2005 .Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΣΠΙΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2005 Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο: Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε.:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1. - Αποτελεί σταθερή επιλογή της Ελληνικής δημοκρατικής Πολιτείας η ουσιαστική προώθηση της ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ...4 ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ:...5 ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΤΩΝ...5 ΦΟΡΕΙΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Άρθρο 1. Σκοπός

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Άρθρο 1. Σκοπός ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Άρθρο 1 Σκοπός 1. Σκοπός του νόμου είναι η καταπολέμηση ιδιαίτερα σοβαρών εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας, που μπορούν να διασαλεύσουν

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΟΔΗΓΙΑ Αριθμ. 3/

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΟΔΗΓΙΑ Αριθμ. 3/ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΟΔΗΓΙΑ Αριθμ. 3/01.04.2014 Σήμερα ημέρα Τρίτη 01 Απριλίου 2014 και ώρα 11:00 το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης συνήλθε σε συνεδρίαση, στην οποία παρέστησαν ο Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4129, 22/6/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4129, 22/6/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L303, 02.12.2000, σ.16 Για σκοπούς ορθής εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο «Οδηγία 2000/78/ΕΚ του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα Νομοθετικού Συντονισμού και Ελέγχου Ευαγγελιστρίας Αθήνα

Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα Νομοθετικού Συντονισμού και Ελέγχου Ευαγγελιστρίας Αθήνα Αθήνα, 28 Ιουλίου 2009 Αρ. Πρωτ. : 7443.2.1/2009 Πληροφορίες : Γιάννης Μόσχος Μαρία Βουτσίνου Τηλέφωνο : 210 72 89 617 Υπουργείο Εσωτερικών Δ/νση Μεταναστευτικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ένταξης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ONECALL ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ.

ONECALL ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ. Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω τηλεφώνων. της εταιρείας. ONECALL ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ. Ο παρόν Κώδικας θεσπίζεται ως Κώδικας Δεοντολογίας της εταιρείας ONECALL Τηλεπικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ (INTRASOFT INTERNATIONAL) Αρθρο :0. Αρθρο :1 Πληροφορίες Νομολογίας & Αρθρογραφίας :12

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ (INTRASOFT INTERNATIONAL) Αρθρο :0. Αρθρο :1 Πληροφορίες Νομολογίας & Αρθρογραφίας :12 + Μέγεθος Γραμμάτων - ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ (INTRASOFT INTERNATIONAL) Ν 2735/1999: Διεθνής Εμπορική Διαιτησία (276274) Αρθρο :0 ΦΕΚ Α` ΝΟΜΟΣ ΥΠ` ΑΡΙΘ. 2735 Διεθνής Εμπορική Διαιτησία. Αρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1 Περιεχόμενα Τεκμήριο νομιμότητας... 2 Διοικητικός καταναγκασμός... 2 Παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας... 2 Σύνθετη διοικητική ενέργεια:... 3 Αρχή της νομιμότητας της διοίκησης.... 3 Αρχή της υπεροχής

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

Μερικές σκέψεις πάνω στην αρχή της ισότητας µε αφορµή την Α.Π. 668/2003 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ

Μερικές σκέψεις πάνω στην αρχή της ισότητας µε αφορµή την Α.Π. 668/2003 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Μερικές σκέψεις πάνω στην αρχή της ισότητας µε αφορµή την Α.Π. 668/2003 Αθήνα, 5 1 2004 Υπό : Ευσταθίας Αγγελοπούλου Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Για την αρχή της ισότητας έχουν γραφεί εκατοντάδες κυριολεκτικά σελίδες,

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1.Πολύ συχνά άγονται ενώπιον των δικαστηρίων υποθέσεις, κυρίως οικογενειακής υφής, στις οποίες ένα εκ των εµπλεκοµένων µερών, παρουσιάζει σοβαρά προβλήµατα υγείας,

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης Άρθρο 23 του 94/14.04.2014) ν. 4258/2014 Ακίνητα του Δημοσίου Περιφερειακών Πάρκων προστασίας και αξιοποίησης (ΦΕΚ Α Δημιουργία περιβαλλοντικής 1. Ακίνητα που ανήκουν κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος Πρόλογος Η κατοχύρωση και η προστασία του δικαιώµατος της συνένωσης ή του συνεταιρίζεσθαι στο άρθρο 12 του ελληνικού Συντάγµατος δίνει σάρκα και οστά στο εύστοχο αρχαίο απόφθεγµα «η ισχύς εν τη ενώσει».

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Αναδηµοσίευση στο Civilitas.GR 2007* Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη Θεµελιώδη δικαιώµατα και καταπολέµηση των διακρίσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγή Ιστορικό Οι αρχές

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ Δ.Α.ΣΤΑ. Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ Δ.Α.ΣΤΑ. Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ Δ.Α.ΣΤΑ. Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ Καλώς ήλθατε στον δικτυακό τόπο της Δομής Απασχόλησης και Σταδιοδρομίας (Δ.Α.ΣΤΑ.) του Τ.Ε.Ι. Αθήνας http://dasta.teiath.gr. Η επίσκεψη και χρήση των

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου

Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου Γενικότερα, ο όρος του δικαίου είναι ιδιαίτερα ευρύς και χρησιμοποιείται με περισσότερες από μια σημασίες. Δηλαδή χρησιμοποιείται για να προσδώσει την έννοια του ορθού

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

31987L0344. EUR-Lex L EL. Avis juridique important

31987L0344. EUR-Lex L EL. Avis juridique important Avis juridique important 31987L0344 Οδηγία 87/344/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1987 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με την ασφάλιση νομικής προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΟ (ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ) 2.ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΟΝΑΣ ΔΙΚΑΙΟΥ 3.ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 4.ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Η σύναψη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης στη χώρα μας νοείται και επιτρέπεται μόνο μεταξύ ετερόφυλων ζευγαριών. Ως αποτέλεσμα,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση νόμου: «Δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις»

Πρόταση νόμου: «Δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις» Πρόταση νόμου: «Δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις» Κεφάλαιο Α Γενικές διατάξεις Άρθρο 1 Σκοπός Σκοπός του παρόντος νόμου είναι η διασφάλιση της άσκησης του δικαιώματος του συνέρχεσθαι δημοσίως και εν υπαίθρω,

Διαβάστε περισσότερα

147(I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΕΠΙΘΕΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο-

147(I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΕΠΙΘΕΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο- Ε.Ε. Παρ. I(I), Αρ. 4535, 16.10.2015 Ν. 147(Ι)/2015 147(I)/2015 Ο ΠΕΡΙ ΕΠΙΘΕΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2015 Προοίμιο. Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο-

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4078, 24/3/2006

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4078, 24/3/2006 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΝΟΜΟ Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο: Επίσημη

Διαβάστε περισσότερα

6. Την πολυπλοκότητα της ταυτόχρονης προστασίας αντικρουόµενων θεµελιωδών ανθρώπινων δικαιωµάτων όπως η προστασία των ανηλίκων, η προστασία των προσωπ

6. Την πολυπλοκότητα της ταυτόχρονης προστασίας αντικρουόµενων θεµελιωδών ανθρώπινων δικαιωµάτων όπως η προστασία των ανηλίκων, η προστασία των προσωπ Κώδικας εοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέµενης αξίας µέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Ο παρόν Κώδικας θεσπίζεται µεταξύ των Εταιρειών Παροχής Υπηρεσιών Κινητής Τηλεφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4158, 11/4/2008 NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4158, 11/4/2008 NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΎΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΏΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΌΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΈΜΗΣΗ ΤΗΣ ΒΊΑΣ ΚΑΤΆ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΏΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΉΣ ΒΊΑΣ

ΣΎΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΏΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΌΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΈΜΗΣΗ ΤΗΣ ΒΊΑΣ ΚΑΤΆ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΏΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΉΣ ΒΊΑΣ ΣΎΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΏΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΌΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΈΜΗΣΗ ΤΗΣ ΒΊΑΣ ΚΑΤΆ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΏΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΉΣ ΒΊΑΣ ΠΡΟΣΤΑΣIΑ ΑΠO ΠΡΟΣΤΑΣIΑ ΑΠO ΤΟΝ ΦOΒΟ ΤΗ ΒIΑ ΠΟΙΟΣ ΕΊΝΑΙ Ο ΣΚΟΠΌΣ ΤΗΣ ΣΎΜΒΑΣΗΣ;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΙΧ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Δικαστική Ψυχολογία και Ψυχολογία... 1 1.2. Ιδιαίτερη προβληματική της Δικαστικής Ψυχολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Εισαγωγή στο 1 ο Μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα