«Ψυχολογικές επιπτώσεις σε πυροσβέστες μετά από επέμβαση σε σεισμό»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Ψυχολογικές επιπτώσεις σε πυροσβέστες μετά από επέμβαση σε σεισμό»"

Transcript

1 «Ψυχολογικές επιπτώσεις σε πυροσβέστες μετά από επέμβαση σε σεισμό» Ανθυποπυραγοί Χουρδάκης Νικόλαος - Καπονικολός Λάμπρος - Ανδρουτσάκος Ιωάννης Γεωργίου Νικόλαος Αθήνα 2014

2 Εισαγωγικό σημείωμα έκδοσης Η Ένωση Αξιωματικών του Πυροσβεστικού Σώματος, συνεχίζει τον εμπλουτισμό της ψηφιακής της βιβλιοθήκης, που βρίσκεται αναρτημένη στην ιστοσελίδα της, τόσο με εκδόσεις της, όσο και με εξειδικευμένες εκδόσειςπονήματα συναδέλφων. Μια τέτοια έκδοση αποτελεί και η παρούσα, την οποία εκπόνησαν ως Δόκιμοι Ανθυποπυραγοί, τον Μάρτιο του 2013, οι Ανθυπουραγοί Χουρδάκης Νικόλαος, Καπονικολός Λάμπρος, Ανδρουτσάκος Ιωάννης, Γεωργίου Νικόλαος. Η εργασία εκπονήθηκε στα πλαίσια των εργασιών της Πυροσβεστικής Ακαδημίας κατά το ακαδημαϊκό έτος , με την επίβλεψη του Καθηγητή της Πυροσβεστικής Ακαδημίας και ομότιμου Καθηγητή Ε.Μ.Π. Τουλιάτου Παναγιώτη. Η εργασία προσπαθεί να προσδιορίσει και να διερευνήσει τις ψυχολογικές επιπτώσεις σε πυροσβέστες μετά από συμμετοχή σε επιχείρηση απεγκλωβισμού ατόμων από ερείπια μετά από σεισμό. Την μελέτη τους, οι συνάδελφοι, την παραχώρησαν στην ΕΑΠΣ, προκειμένου να μετατραπεί σε ηλεκτρονική έκδοση και να διατεθεί μέσω των επικοινωνιακών κόμβων της, στο διαδίκτυο, ώστε να φθάσει σε όλα τα στελέχη του Π.Σ. Πρόεδρος Δ.Σ. Ε.Α.Π.Σ Γιάννης Σταμούλης Αύγουστος 2014

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία που ακολουθεί εκπονήθηκε στα πλαίσια των εργασιών της Πυροσβεστικής Ακαδημίας κατά το ακαδημαϊκό έτος Σκοπός της εργασίας είναι να προσδιορίσει και να διερευνήσει τις ψυχολογικές επιπτώσεις σε πυροσβέστες μετά από συμμετοχή σε επιχείρηση απεγκλωβισμού ατόμων από ερείπια μετά από σεισμό. Στο 1ο Κεφάλαιο της εργασίας γίνεται μία παρουσίαση των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων που έχουν οι φυσικές καταστροφές. Στο 2ο Κεφάλαιο αναλύονται οι σκοποί της μελέτης και ο τρόπος συλλογής των στοιχείων Στο 3ο κεφάλαιο παρατίθενται τα αποτελέσματα και γίνεται εκτίμησή τους. Στο τέλος της εργασίας τίθενται προς συζήτηση τα θέματα που προέκυψαν από την ανάλυση των αποτελεσμάτων. Abstract The following research was carried out for the Hellenic Fire Academy during the years The aim of this research is to define and to investigate the psychological effects to firefighters after the participation in emergency operations after an earthquake. In the 1st Chapter of this research the is a presentation of the psychological effects of natural disasters. In the 2nd Chapter are analyzed the aim of this research and the way the data was collected In the 3rd chapter are cited the results and are estimated. In the end are put in discussion the issues that arise from the analysis of the outcomes.

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι μαζικές καταστροφές δεν είναι πια η εξαίρεση, αλλά ο κανόνας. Τα φυσικά φαινόμενα (σεισμοί, τσουνάμι, πλημμύρες, ακραία καιρικά φαινόμενα), αλλά και πόλεμοι, τρομοκρατικά χτυπήματα, ή οικονομικές και άλλες τοπικές καταστροφές είναι μέρος της καθημερινότητας του ανθρώπου σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης. Στις μέρες μας γινόμαστε μάρτυρες όλο και περισσότερων καθημερινών φυσικών καταστροφών. Ο άνθρωπος είναι ανίκανος να ελέγξει τις δυνάμεις της φύσης, τις δυνάμεις εκείνες που προκαλούν τις φυσικές καταστροφές, δεν μπορεί να θέσει υπό τον έλεγχο του ανθρώπου αυτές τις καταστάσεις. Το μόνο που μπορεί είναι να τις παρακολουθεί και να προσπαθεί να τις διαχειριστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. (http://sigmalive.com/simerini/world/week%20international%20news) Οι φυσικές καταστροφές δεν είναι ένα μοιραίο κτύπημα αλλά κρίσεις οι οποίες μπορούν να αντιμετωπιστούν (Θ. Ρόζεμπεργκ, Διεθνές συνέδριο «Κρίσεις και Καταστροφές» 2013). Το πόσο εύκολα ή δύσκολα θα αντιμετωπιστεί μια καταστροφή έχει να κάνει με το κατά πόσο είναι γνωστή η συγκεκριμένη καταστροφή στην περιοχή αυτή (Ε. Λέκκας, Διεθνές συνέδριο «Κρίσεις και Καταστροφές» 2013). Η φυσική καταστροφή είναι πολυδιάστατη έννοια. Μπορεί να αναλυθεί από πολλές απόψεις αναλόγως την επιστήμη που θα την προσεγγίσει. Με το πέρασμα του χρόνου και καθώς η γνώση γύρω από τις φυσικές καταστροφές αυξάνεται, νέες έννοιες εισήχθησαν στην ορολογία γύρω από αυτές, όπως η έκθεση στον κίνδυνο, η διαχείριση και μείωση του, η τρωτότητα ή η ευπάθεια μιας κοινωνίας ή ενός κατασκευαστικού έργου, και η ανθεκτικότητα. (Καρανασιοπούλου, Ευγενία Αθανασίου, 2010). Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ενώ το 1900 μόνο 15% του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσε σε αστικές περιοχές, το 2030 το ποσοστό αυτό θα αυξηθεί στο 60% (G. Caracci, M. Bassi, 2009, σελ. 271). Ένας σεισμός, λοιπόν, σε αστικό περιβάλλον θα προκαλεί πολύ μεγαλύτερες καταστροφές και απώλεια σε ανθρώπινες ζωές όσο περνάνε τα χρόνια. Τα δεδομένα λοιπόν αλλάζουν και πρέπει να αλλάζουν και τα σχέδια αντιμετώπισης.

5 Στη χώρα μας, οι σεισμοί αποτελούν συχνά φυσικά γεγονότα, ειδικότερα αν λάβουμε υπόψη μας ότι στον Ελλαδικό χώρο διαδραματίζονται περισσότερο από το 40% όλων των σεισμών της Ευρώπης. Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (ΕΣΥΕ), κατά την περίοδο , 168 άτομα έχασαν τη ζωή τους στην Ελλάδα σε σεισμούς (http://news.pathfinder.gr/periscopio/ html). Επιπτώσεις από τις φυσικές καταστροφές παρατηρούνται σε: (α) Ατομικό επίπεδο, οι οποίες περιλαμβάνουν τις βιοσωματικές επιπτώσεις ιατρικού χαρακτήρα και τις ψυχολογικές επιπτώσεις, (β) Διαπροσωπικό επίπεδο οι οποίες αφορούν τις επιπτώσεις στην ποιότητα της επικοινωνίας, την ρήξη των σχέσεων και την σύσφιξη των δεσμών, (γ) Κοινωνικό επίπεδο, δηλαδή στην λειτουργία των κρατικών θεσμικών φορέων, επιπτώσεις στην οικονομία, την απασχόληση και τις υποδομές, και τέλος (δ) Περιβαλλοντικό επίπεδο, που αφορά την διατάραξη του οικοσυστήματος. Σύμφωνα με την επισκόπηση ερευνών που παρουσιάζουν οι Bell et al. (1990) οι φυσικές καταστροφές προκαλούν σοβαρές διαταραχές και στρες που μπορούν να οδηγήσουν σε διαρκή συναισθηματικά προβλήματα (Συγκολλίτου Ε. 2009, σελ.258). Οι επιπτώσεις όμως δεν αφορούν μόνο στην ψυχοπαθολογία που μπορεί να αναπτυχθεί στα άτομα αλλά και τις αλλαγές στις μεταξύ τους σχέσεις και την αλλαγή στον κοινωνικό ιστό. Οι φυσικές καταστροφές δεν επηρεάζουν ψυχολογικά μόνο τους κατοίκους της περιοχής η οποία πλήττεται. Έχουν επιπτώσεις και στο προσωπικό που συμμετέχει στην επιχείρηση διάσωσης. Στην Ελλάδα, η αντιμετώπιση των συνεπειών από τις φυσικές, τεχνολογικές και λοιπές καταστροφές, όπως σεισμοί, πλημμύρες, χημικές βιολογικές ραδιολογικές πυρηνικές (Χ.Β.Ρ.Π.) απειλές, καθώς και τη διάσωση ατόμων και υλικών αγαθών, που κινδυνεύουν από αυτές είναι αρμοδιότητα του Πυροσβεστικού Σώματος. Έτσι, είναι ευνόητο, ότι αυτοί οι οποίοι πλήττονται κυρίως (όσων αφορά το προσωπικό των κρατικών φορέων) είναι οι πυροσβέστες.

6 I. ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ Ο όρος ψυχοκοινωνικός σημαίνει ότι εμπλέκονται πλευρές κοινωνικής και ψυχολογικής συμπεριφοράς. (http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/psychosocial) Ο Abraham Maslow ( ) στο βιβλίο του «Motivation and Personality αναφέρεται στην ιεράρχηση αναγκών του ανθρώπου η οποία φαίνεται στο παρακάτω σχήμα γνωστό και ως «Πυραμίδα ιεράρχησης αναγκών του Maslow» (http://marketing-lexicon.pblogs.gr/2007/01/thewria-toy-maslow.html)

7 Οι ανάγκες διακρίνονται σε βασικές και ανώτερες. Όσο πιο χαμηλά είναι στην πυραμίδα μία ανάγκη, τόσο πιο σημαντική είναι για τον άνθρωπο. Έτσι, για να προχωρήσει στην εκπλήρωση κάποιας ανάγκης η οποία βρίσκεται ψηλότερα στην πυραμίδα πρέπει πρώτα να έχει εξασφαλίσει την ικανοποίηση των κατώτερων αναγκών. Ανώτερη όλων είναι η αυτοπραγμάτωση. Σύμφωνα με τον Carl Rogers ( ) η έννοια της αυτοπραγμάτωσης αφορά την τάση του οργανισμού να εξελιχθεί από μια απλή σε μια σύνθετη οντότητα, να μεταβεί από την εξάρτηση στην ανεξαρτησία, από τη σταθερότητα και την ακαμψία σε μια διαδικασία αλλαγής και ελεύθερης έκφρασης (L. Pervin, O. John, 1999, σελ. 251). Μία φυσική καταστροφή στερεί την ικανοποίηση των βασικών αναγκών της επιβίωσης όπως (νερό και τροφή, κ.α.) και της ασφάλειας όπως (στέγη, οικογένεια, υγεία, περιουσία, κ.α.) οι οποίες είναι απαραίτητες για την ψυχική υγεία του ανθρώπου. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Όταν ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται ένα γεγονός ως απειλητικό εμφανίζονται τρεις επιλογές: η πάλη, η φυγή (fight or flight) ή το «πάγωμα». Ουσιαστικά το «πάγωμα» δεν είναι αντίδραση αλλά έλλειψη οποιασδήποτε αντίδρασης. Κατά την διάρκεια του σεισμού τα άτομα συνήθως είτε τρέχουν να φύγουν ή στέκονται και παρατηρούν χωρίς να προβούν σε καμία αντίδραση. Η πρώτη αντίδραση που θα περίμενε κανείς σε μία καταστροφή είναι ο πανικός. Πολύ συχνά όμως η πρώτη αντίδραση είναι η απόσυρση. Εκδηλώνεται μία αδράνεια, μία δυσπιστία, μία θλίψη για ό,τι συμβαίνει εκείνη την στιγμή, ενώ θέλουν να μιλήσουν με άλλους για την εμπειρία που βίωσαν (Quarantelli & Dynes, 1972, Συγκολλίτου Ε. 2009, σελ. 260). Μία άλλη αντίδραση η οποία εμφανίζεται μετά τον σεισμό είναι η θετική κοινωνική αντίδραση. Όταν η καταστροφή είναι τόσο μεγάλη

8 ώστε ο κρατικός μηχανισμός αδυνατεί να ανταπεξέλθει είναι πολύ σύνηθες άνθρωποι οι οποίοι βρίσκονται σε περιοχές οι οποίες δεν έχουν πληγεί ή έχουν πληγεί λιγότερο από την καταστροφή, να οργανώνουν ομάδες και να συγκεντρώνουν βοήθεια προς τους πληγέντες. Αυτές οι πρωτοβουλίες, πέραν του πρακτικού κομματιού (προσφορά τροφίμων, ρουχισμού, κτλ) έχει και έναν άλλο θετικό αντίκτυπο στους πληγέντες. Τους δείχνει ότι δεν είναι μόνοι τους, κι ότι το πλαίσιο μέσα στο οποίο υπάρχει στήριξη και γενικότερα αλληλεπίδραση δεν περιλαμβάνει μόνο την περιοχή στην οποία ζουν αλλά έναν μεγαλύτερο, γεωγραφικά, χώρο. Τέλος, ένα ακόμη σημείο που χρήζει προσοχής, είναι η αλλαγή στάσης των ατόμων απέναντι στον κρατικό μηχανισμό. Με την χρήση της έννοιας στάση προς κάποιο αντικείμενο, κάποια ιδέα ή κάποιο πρόσωπο, εννοείται ένα διαρκές σύστημα με γνωστικό στοιχείο, συναισθηματικό στοιχείο, και τέλος, με κάποια τάση προς την έκφραση συμπεριφοράς ( Δ. Γεώργας, 1995, σελ.124, Ανδρουτσάκος Ι. 2011, σελ. 21). Είναι πολύ πιθανό, οι πληγέντες να νιώθουν προδομένοι από τους κρατικούς φορείς διότι αυτοί δεν μπόρεσαν να τους βοηθήσουν (είτε στην διάσωση, είτε στην αποκατάσταση των ζημιών) όσο αυτοί επιθυμούσαν. Έτσι είναι πιθανόν οι ομάδες διάσωσης, βοήθειας και αποκατάστασης των ζημιών να γίνουν δέκτες αρνητικών σχολίων, συμπεριφορών και της άρνησης συνεργασίας των πολιτών. Οι πληγέντες είχαν συνηθίσει να εμπιστεύονται το κράτος και να περιμένουν βοήθεια από τον κρατικό μηχανισμό σε μια δεδομένη δύσκολη στιγμή. Όταν διαψευστούν λόγω των αντικειμενικών δυσκολιών του κρατικού μηχανισμού να ανταπεξέλθει η μαθημένη στάση τους αυτή πρέπει να αλλάξει ξαφνικά, βίαια θα μπορούσε να ειπωθεί. Αν σε αυτό προσθέσουμε τον θάνατο κάποιων οικείων και την καταστροφή της περιουσίας τους γίνεται εύκολα κατανοητή η απόγνωση που νιώθουν οι άνθρωποι αυτοί. Επίσης, είναι λογικό να πλήττονται οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι οι οποίοι έχουν ζήσει όλα τα χρόνια της ζωής τους στην συγκεκριμένη περιοχή και βλέπουν τους κόπους μίας ζωής αλλά και το πλαίσιο-περιβάλλον στο οποίο έζησαν τόσα χρόνια να αλλάζει βίαια.

9 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ Ως Ψυχοπαθολογία νοούμε τον επιστημονικό εκείνο κλάδο που πραγματεύεται τις διαταραχές των ανθρώπινων ψυχικών λειτουργιών, τους παράγοντες που τις καθορίζουν και τους μηχανισμούς που διαμεσολαβούν τη δράση των δεύτερων επί των πρώτων ( Ουλής Π. 2006, σελ.3). Ο όρος ψυχοπαθολογία παραπέμπει σε δύο διαφορετικές έννοιες. Η πρώτη αφορά στο σύνολο των ψυχικών διαταραχών δηλαδή στα σύνδρομα και τις ψυχικές ασθένειες, όπως η κατάθλιψη, οι αγχώδεις διαταραχές και άλλες μορφές ψυχοπαθολογίας. Η δεύτερη έννοια αφορά στην επιστημονική μελέτη των ψυχικών διαταραχών που έχει ως αντικείμενο τον προσδιορισμό και την περιγραφή: (α) των χαρακτηριστικών, των συμπτωμάτων και των βιωμάτων που εκδηλώνονται, καθώς και (β) των αιτιών που προκαλούν τις συγκεκριμένες διαταραχές (Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 25). Ένα ερώτημα που θα μπορούσε να τεθεί είναι «πότε κάτι θεωρείται μη φυσιολογικό; (α) όταν αποκλίνει από τον μέσο όρο; δηλαδή εάν καπνίζει το 75% του πληθυσμού, το υπόλοιπο 25% είναι μη φυσιολογικό, (β) όταν δεν ακολουθεί τους κανόνες της κοινωνίας; κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι όλοι όσοι παρανομούν παρουσιάζουν κάποια ψυχολογική διαταραχή. Επίσης τα καταθλιπτικά άτομα ενστερνίζονται τις αξίες της κοινωνίας αλλά παρουσιάζουν διαταραχή, (γ) όταν αναζητά βοήθεια; είναι γνωστό ότι πολλά άτομα που πάσχουν από ψυχικές διαταραχές δεν απευθύνονται σε ειδικούς, (δ) η λειτουργικότητα του ατόμου; υπάρχουν άτομα που λειτουργούν ικανοποιητικά αλλά πάσχουν από διαταραχές που συγκροτούν ψυχοπαθολογία. Άλλωστε προβλήματα στις ψυχολογικές λειτουργίες του ατόμου όπως η μνήμη μπορεί να οφείλονται σε σωματικές παθήσεις, π.χ. εγκεφαλικό τραύμα (Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 27). Συνοπτικά μπορούν να θεσπιστούν τέσσερα κριτήρια «μη φυσιολογικότητας»: 1) Απόκλιση από το σύνηθες, δηλαδή από τον μέσο όρο του πληθυσμού

10 2) Το μέγεθος του αισθήματος ψυχικής δυσφορίας που αισθάνεται το άτομο και κατά πόσο μπορεί να το διαχειριστεί 3) Η παρεμπόδιση στην καθημερινότητα του ατόμου (διαπροσωπικές σχέσεις, εργασία, κτλ) 4) Επικινδυνότητα. Αν δηλαδή είναι πιθανό το άτομο να ωθηθεί σε παράνομες πράξεις που θα το φέρουν αντιμέτωπο με τον νόμο Σε μελέτη των ψυχολογικών και ψυχοπαθολογικών επιπτώσεων του σεισμού του Σεπτεμβρίου 1999 που πραγματοποιήθηκε από την Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών (Χριστοδούλου και συνεργ. 2005) και αφορούσε άτομα που ζήτησαν ψυχολογική βοήθεια από τις υπηρεσίες του Νοσοκομείου, διαπιστώθηκε υψηλό ποσοστό ψυχοπαθολογίας. Συγκεκριμένα, 85% του πληθυσμού αυτού παρουσίασαν οξεία αντίδραση stress και 43% παρουσίασαν πρώιμη μετατραυματική διαταραχή stress (PTSD). Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι αυτοί που παρουσίασαν οξεία αντίδραση stress είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης μετατραυματικής διαταραχής stress. Επίσης, μεγαλύτερη πιθανότητα μετατραυματικής διαταραχής stress (PTSD) είχαν αυτοί που παρουσίαζαν το φαινόμενο της αποπραγματοποίησης (derealization) και βίωναν επιτάχυνση του καρδιακού ρυθμού. Ψυχολογικές επιπτώσεις του ψυχολογικού τραύματος από καταστροφές είναι η Κατάθλιψη, το Μετατραυματικό Στρες, το Άγχος, η Σωματοποίηση, Διαταραχή διαπροσωπικών σχέσεων (απόσυρση, επιθετικότητα, βίαιες πράξεις, οικογενειακές διενέξεις), τα προβλήματα στην εργασία (απουσίες, μειωμένη συγκέντρωση), η κατάχρηση ουσιών και η αύξηση χρήσης καπνού, οινοπνεύματος (http://news.pathfinder.gr/periscopio/ html). ΜΕΙΖΩΝ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, υπολογίζεται ότι περίπου εκατό εκατομμύρια άνθρωποι σε παγκόσμια κλίμακα υποφέρουν, ανά πάσα στιγμή, από κλινικά αναγνωρίσιμα επίπεδα

11 κατάθλιψης, γεγονός που καθιστά την διαταραχή αυτή ένα από τα πιο συχνά και πιο σοβαρά προβλήματα δημόσιας υγείας. Επιπλέον εκτιμάται ότι ένα ποσοστό, που κυμαίνεται μεταξύ δέκα και είκοσι πέντε τις εκατό, του γενικού πληθυσμού θα παρουσιάσει κάποια στιγμή στη ζωή του ξεκάθαρα συμπτώματα κατάθλιψης (Κλεφτάρας Γ., 1998, σελ. 15). Ο ορισμός της κατάθλιψης δεν είναι εύκολος. Γενικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι ως κατάθλιψη ορίζεται μια κατάσταση παθολογικής θλίψης που συνοδεύεται από σημαντική μείωση του αισθήματος προσωπικής αξίας και από την επώδυνη συνείδηση της επιβράδυνσης των νοητικών, ψυχοκινητικών και οργανικών διαδικασιών (Robert & Lamontagne, 1977, Κλεφτάρας Γ., 1998, Σελ.24). Το βασικό στοιχείο της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής είναι ότι υπάρχει μόνο ένα καταθλιπτικό επεισόδιο ή στερεότυπα επαναλαμβανόμενα μόνο καταθλιπτικά επεισόδια ( Γ.Ν. Χριστοδούλου, 1998, σελ.9) χωρίς ιστορικό εμφάνισης μανιακού, μεικτού ή υπομανιακού επεισοδίου. Το DSM-IV-TR («Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο των ψυχικών διαταραχών» της Αμερικάνικης Ψυχιατρικής Εταιρείας) περιγράφει εννέα χαρακτηριστικά συμπτώματα του καταθλιπτικού επεισοδίου. Η διάγνωση συνίσταται: Α. στην παρουσία πέντε (ή περισσότερων) από τα παρακάτω συμπτώματα από τα οποία τουλάχιστον ένα είναι η καταθλιπτικά διάθεση είτε η ανηδονία με διάρκεια τουλάχιστον δύο εβδομάδων ή, χωρίς παρέμβαση, έξι μηνών (ΑΡΑ 2000, Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 371): 1. Καταθλιπτική διάθεση: Σχεδόν όλοι όσοι πάσχουν από κατάθλιψη αισθάνονται θλίψη ή δυστυχία που καλύπτει ένα μεγάλο συναισθηματικό φάσμα, από την ήπια μελαγχολία μέχρι την απόλυτη απελπισία. Ορισμένες φορές αισθάνεται ένα τεράστιο κενό και δεν μπορεί να νιώσει καμία ευχαρίστηση ή πόνο. Η ήπια κατάθλιψη συνοδεύεται από κλάμα, ενώ το άτομο με βαριά κατάθλιψη δηλώνει ότι θέλει να κλάψει αλλά δεν μπορεί.

12 Χαρακτηριστικό της βαριάς κατάθλιψης είναι συνήθως η αίσθηση του πάσχοντα ότι η κατάστασή του είναι αμετάκλητη, δηλαδή ότι ο ίδιος είναι ανήμπορος, αλλά και οι άλλοι είναι ανίκανοι να βοηθήσουν (Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 371). 2. Ανηδονία: Η απώλεια ευχαρίστησης ή ενδιαφέροντος σε συνηθισμένες ενασχολήσεις ή δραστηριότητες είναι από τα πιο συνηθισμένα χαρακτηριστικά της κατάθλιψης. Οτιδήποτε προκαλούσε ευχαρίστηση στο άτομο πριν από το καταθλιπτικό επεισόδιο (π.χ. εργασία, κοινωνική ζωή, ψυχαγωγικές και σεξουαλικές δραστηριότητες) χάνει πια το ενδιαφέρον του. Επίσης έχει έλλειψη κινήτρων και πρέπει να πιέσει τον εαυτό του για να πάει στην δουλειά του ή να διεκπεραιώσει τα καθήκοντά του (Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 372). 3. Διαταραχή όρεξης: Οι περισσότεροι καταθλιπτικοί ασθενείς χάνουν την όρεξή τους ενώ άλλοι αυξάνουν την ποσότητα του φαγητού που καταναλώνουν. Γενικά το βάρος του ασθενούς διαταράσσεται (Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 372). 4. Διαταραχή ύπνου: Η αϋπνία είναι συνηθισμένο χαρακτηριστικό Συνήθως το άτομο ξυπνά πολύ νωρίς σε σχέση με πριν και δεν μπορεί να ξανακοιμηθεί ή εμφανίζει επανειλημμένη διακοπή ύπνου κατά την διάρκεια της νύχτας. Υπάρχει όμως περίπτωση η διαταραχή να πάρει και την μορφή της υπερυπνίας (Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 372). 5. Ψυχοκινητική διαταραχή (επιβράδυνση ή διέγερση): Σχεδόν καθημερινή επιβράδυνση του ρυθμού του ατόμου η οποία μπορεί να γίνει αντιληπτή από τρίτους. Σε σπάνιες περιπτώσεις παρατηρείται ψυχοκινητική διέγερση, που χαρακτηρίζεται από ακατάπαυστη άσκοπη δραστηριότητα (Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 372). 6. Κόπωση ή έλλειψη ενέργειας: Αίσθηση εξάντλησης και έλλειψης ενέργειας χωρίς το άτομο να έχει κάνει σχεδόν τίποτα (Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 372). 7. Αισθήματα αναξιότητας και ενοχής: Ο πάσχων νιώθει ελλειμματικός σε σχέση με ότι εκτιμά περισσότερο. Υπάρχει αίσθημα προσωπικής ανεπάρκειας ενώ το άτομο κατηγορεί τον εαυτό του ακόμη και όταν δεν φταίει και υπερβάλλει για τις αποτυχίες του.

13 8. Μείωση ικανότητας σκέψης: Ο πάσχων δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και διέπεται από έντονη αναποφασιστικότητα σχεδόν κάθε μέρα (2005, S. Kennedy, R. Lam, D. Nutt, M. Thase, σελ.4) 9. Σκέψεις θανάτου: η διαταραχή αυτή δεν αφορά τον φόβο του θανάτου αλλά τον επαναλαμβανόμενο αυτοκτονικό ιδεασμό χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο ή απόπειρα αυτοκτονίας ή συγκεκριμένο σχέδιο απόπειρας αυτοκτονίας (2005, S. Kennedy, R. Lam, D. Nutt, M. Thase, σελ.4) Β. Τα συμπτώματα δεν πληρούν τα κριτήρια του Μικτού Επεισοδίου Γ. Τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντικό άγχος ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής ή άλλης σημαντικής λειτουργικότητας (2005, S. Kennedy, R. Lam, D. Nutt, M. Thase, σελ.4). Η μείζων καταθλιπτική διαταραχή έχει διάφορους προσδιορισμούς ήτοι: - Με μελαγχολικά χαρακτηριστικά (μη αντιδραστική διάθεση, ανηδονία, απώλεια βάρους, ενοχή, ψυχοκινητική επιβράδυνση ή διέγερση, πρωινή επιδείνωση της διάθεσης, πρόωρη πρωινή αφύπνιση), - Με άτυπα χαρακτηριστικά (αντιδραστική διάθεση, υπερβολικός ύπνος, υπερφαγία, βαριά παράλυση, ευαισθησία διαπροσωπικής απόρριψης) - Με ψυχωσικά χαρακτηριστικά (Ψευδαισθήσεις ή παραισθήσεις) - Με κατατονικά χαρακτηριστικά (καταληψία, κατατονική διέγερση, αρνητισμός ή αλαλία, μαννερισμοί ή στερεοτυπίες, ηχολαλία ή ηχοπραξία. Αυτή η υπομορφή δεν συναντάται συχνά στην κλινική πράξη) - Με εποχιακό μοτίβο (τακτική έναρξη και ύφεση των καταθλιπτικών επεισοδίων στη διάρκεια μιας συγκεκριμένης εποχής (συνήθης έναρξη το φθινόπωρο/χειμώνα) - Επιλόχεια (έναρξη του καταθλιπτικού επεισοδίου μέσα σε τέσσερις εβδομάδες από τον τοκετό) (2005, S. Kennedy, R. Lam, D. Nutt, M. Thase, σελ.6)

14 ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟΥ ΣΤΡΕΣ Η διαταραχή μετατραυματικού στρες ανήκει στις αγχώδεις διαταραχές. Οι αγχώδεις διαταραχές είναι μια ομάδα ψυχικών διαταραχών με βασικό κοινό χαρακτηριστικό το βίωμα του άγχους. Καθοριστικό κριτήριο της κάθε διαταραχής είναι η υποκειμενική αίσθηση του άγχους που βιώνει ο πάσχων, η οποία περιλαμβάνει γνωστικά, συναισθηματικά και σωματικά συμπτώματα (Χριστοπούλου Α., 2008, σελ. 133). Tο κόστος τους με ανθρωποκεντρικά αλλά και οικονομικά κριτήρια είναι μεγάλο. Η διαταραχή αυτή προκύπτει μετά από έκθεση του ατόμου σε τραυματικό γεγονός. Σύμφωνα με το DSM-IV-TR, το άτομο βίωσε, ήταν μάρτυρας ή βρέθηκε σε ένα γεγονός, στο οποίο επήλθε πραγματικός θάνατος ή επαπειλούμενος θάνατος ή σοβαρός τραυματισμός ή απειλή της σωματικής ακεραιότητας του εαυτού ή άλλων. Η μελέτη των αντιδράσεων στρατιωτών του Α Παγκοσμίου Πολέμου προσέφεραν σημαντική γνώση για το σύνδρομο αυτό. Η διαταραχή μετά από τραυματικό στρες συναντάται στο 1-3% του γενικού πληθυσμού ενώ σε άτομα που έχουν εκτεθεί προηγουμένως σε τραυματικές εμπειρίες κυμαίνεται μεταξύ του 5-75%. Στο 30% που πάσχουν από διαταραχή μετατραυματικού στρες υπάρχει αυτόματη ίαση, στο 60% υπάρχει ήπια ή μέτριας βαρύτητας συμπτωματολογία, ενώ στο 10% τα συμπτώματα παρουσιάζουν επιμονή ή επιδεινούμενη κλινική εικόνα. Ο νούμερο ένα εκλυτικός παράγοντας για τους άνδρες είναι ο πόλεμος και για τις γυναίκες ο βιασμός. Ομάδες υψηλού κινδύνου αποτελούν στρατιώτες που έλαβαν μέρος σε πόλεμο, διασώστες, πυροσβέστες, αστυνομικοί, θύματα βασανισμών και σεξουαλικών επιθέσεων, επιζώντες φυσικών ή τεχνολογικών καταστροφών, τροχαίων, αεροπορικών και σιδηροδρομικών ατυχημάτων και τρομοκρατικών επιθέσεων. Τα τραυματικά γεγονότα προκαλούν μεγάλο σοκ διότι υποσκάπτουν την αίσθηση ότι η ζωή είναι δίκαιη κι ότι είμαστε ασφαλείς. Όταν βιώνεται ένα τραυματικό γεγονός κάνει σαφές ότι ο θάνατος μπορεί να

15 επέλθει ανά πάσα στιγμή. Η κατάθλιψη, η κατάχρηση αλκοόλ και άλλων επιβλαβών ουσιών καθώς και άλλες αγχώδεις διαταραχές, συνήθως συνυπάρχουν με την διαταραχή μετατραυματικού στρες. Η διαταραχή μετά από τραυματικό στρες αφορά στην άμεση αντίδραση του ατόμου με έντονο φόβο, με αίσθημα αβοήθητου ή με τρόμο. Σε δεύτερη φάση το άτομο εκδηλώνει κάποια από τα ακόλουθα συμπτώματα: επίμονη αναβίωση του τραυματικού γεγονότος, επίμονη αποφυγή ερεθισμάτων που σχετίζονται με το τραύμα, καταστολή της διαθεσιμότητας για ανταπόκριση, καθώς και επίμονα συμπτώματα αυξημένης εγρήγορσης. Το τραυματικό συμβάν μπορεί να αναβιωθεί με διάφορους τρόπους, όπως επαναλαμβανόμενες αναμνήσεις του γεγονότος ή επαναλαμβανόμενα όνειρα-εφιάλτες με περιεχόμενο το συγκεκριμένο γεγονός. Πιο σπάνια εκδηλώνονται αποσυνδετικά επεισόδια (flashback), όπου ο πάσχων αισθάνεται σαν να αναβιώνει την τραυματική εμπειρία. Όταν ο πάσχων εκτίθεται σε καταστάσεις ή ερεθίσματα που μοιάζουν με το τραυματικό γεγονός, αισθάνεται έντονο στρες. Μπορεί ακόμη να αδυνατεί να θυμηθεί κάποια σημαντικά στοιχεία του τραυματικού γεγονότος. Μετά το τραυματικό γεγονός, η συναισθηματική διαθεσιμότητα του πάσχοντα μειώνεται σημαντικά, νιώθει «ψυχικά μουδιασμένος» ή «συναισθηματικά αναίσθητος». Το ενδιαφέρον και η συμμετοχή του σε δραστηριότητες που παλιότερα του ήταν ευχάριστες μειώνονται ή σταματούν τελείως. Νιώθει αποκομμένος από τους γύρω του και δυσκολεύεται να νιώσει συναισθήματα, κυρίως εκείνα που σχετίζονται με την εγγύτητα. Επίσης βιώνει επίμονα συμπτώματα εγρήγορσης ή άγχους που δεν παρουσίαζε πριν το τραυματικό γεγονός. Δυσκολεύεται να κοιμηθεί ή να παραμείνει κοιμισμένος επειδή ξυπνά λόγω των επαναλαμβανόμενων εφιαλτών. Είναι ευερέθιστος με συχνά ξεσπάσματα θυμού ενώ παρουσιάζει και ευαισθησία στο ξάφνιασμα. Παρουσιάζει δυσκολία συγκέντρωσης και

16 κάποιες φορές υποφέρει από αισθήματα ενοχής, επειδή αυτός είναι ζωντανός ενώ οι άλλοι όχι. Οι επιπτώσεις του τραυματικού γεγονότος σε όλες τις εκφράσεις της ζωής των θυμάτων και των οικογενειών τους είναι καταλυτικές. Η οικογενειακή ζωή συχνά διαλύεται είτε γιατί ο/η σύζυγος δεν μπορεί να αντέξει τα ξεσπάσματα θυμού του θύματος, είτε γιατί αυτό αποσύρεται και αναζητά την μοναξιά ή μια άλλη σχέση. Αντίστοιχα διαταράσσεται και η σχέση με τα παιδιά διότι το θύμα γίνεται υπερβολικά απαιτητικό ή αδιάφορο με αποτέλεσμα την αμοιβαία απομάκρυνση. Η κοινωνική ζωή συρρικνώνεται καθώς συμμετέχει σε παρέες και εκδηλώσεις. το θύμα αποφεύγει να Ανάλογες είναι και οι επιπτώσεις στην επαγγελματική ζωή του θύματος καθώς χάνει την εμπιστοσύνη στον εαυτό του, γίνεται υπερβολικά εύθικτο στην κριτική και δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή του. Επίσης, θα πρέπει να επισημάνουμε και τις δυσκολίες που προκαλεί στην εκτέλεση των καθηκόντων του θύματος η αποφυγή ερεθισμάτων που θυμίζουν το τραυματικό γεγονός (εάν π.χ. πρόκειται για πυροσβέστη ο οποίος καλείται να απεγκλωβίσει έναν τραυματία από τροχαίο ατύχημα και το τραυματικό γεγονός αφορά επίσης τροχαίο ατύχημα). Εάν σε όλα τα παραπάνω προσθέσουμε και το ότι ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό των ατόμων που πάσχουν από το σύνδρομο αυτό καταφεύγουν στην χρήση ναρκωτικών και αλκοόλ γίνεται εύκολα κατανοητό το πόσο μπορεί να επηρεάσει το σύνδρομο αυτό τη ζωή του ασθενούς. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι επιπτώσεις της μετατραυματικής διαταραχής συνήθως, δεν παρουσιάζουν βελτίωση με την πάροδο του χρόνου. Αντιθέτως, οι φοβίες και οι αποφυγές προοδευτικά ενισχύονται και γενικεύονται ακρωτηριάζοντας όλο και μεγαλύτερα τμήματα της υγιούς ζωής του θύματος. Όλοι όσοι βιώνουν ένα τραυματικό γεγονός παρουσιάζουν κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα. Αυτή είναι μία φυσιολογική αντίδραση. Η

17 διαφορά έγκειται στο ότι σε όσους δεν πάσχουν από μετατραυματικό στρες, τα συμπτώματα υποχωρούν μετά από λίγες εβδομάδες. ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΑΓΧΩΔΗΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Ως γνωστό το αίσθημα του άγχους συνιστά πανανθρώπινο αίσθημα. Από την Αρχαία Ελληνική τραγωδία έως την κλασσική λογοτεχνία (π.χ. Ντοστογιέφσκι), το αίσθημα του άγχους ή μάλλον το βίωμα της αγωνίας άρδευσαν αφειδώλευτα τα γόνιμα εδάφη της λογοτεχνικής έμπνευσης, χαρίζοντας στην πολιτισμένη ανθρωπότητα αριστουργηματικά έργα (Ουλής Π., 2010, Σελ.107). Το άγχος συνιστά φόβο επί απουσίας εξωτερικών φοβογόνων ερεθισμάτων. Το άγχος που υποκινεί η νοητική παράσταση επικείμενης έκθεσης σε δυνητικά επικίνδυνες συνθήκες συνιστά το λίαν οικείο μας άγχος αναμονής. Το άγχος που βιώνεται εν είδει εκρηκτικών επεισοδίων μεγάλης έντασης και βραχείας διάρκειας καλείται άγχος πανικού και αντιδιαστέλλεται προς το γενικευμένο άγχος μικρής έντασης και μακράς διάρκειας βίωσής του (Ουλής Π., 2010, σελ. 107). Η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή εμφανίζεται στο 3-4% του γενικού πληθυσμού. Το άτομο με γενικευμένη αγχώδη διαταραχή έχει υπερβολικό άγχος και ανησυχία για πολλά ζητήματα και πολλές δραστηριότητες της ζωής του. Οι ανησυχίες αυτές κατακλύζουν τον πάσχοντα τις περισσότερες ημέρες για μια περίοδο τουλάχιστον έξι μηνών. Το άγχος του και οι ανησυχίες του δεν εστιάζονται σε ένα συγκεκριμένο θέμα ή γεγονός, αλλά σε όλες τις καθημερινές καταστάσεις. Το άγχος και η ανησυχία του ατόμου συνοδεύονται από τουλάχιστον τρία άλλα συμπτώματα, όπως νευρικότητα, εύκολη κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα, μυϊκή τάση ή/και διαταραχή ύπνου. Άλλα χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι: τρέμουλο, μυϊκοί πόνοι, εφίδρωση, ναυτία, διάρροια και υπερβολική ταραχή στα εξωτερικά ερεθίσματα (Thayer, Friedman, & Borkovec, 1996, Χριστοπούλου Α., 2008, σελ. 155).

18 ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Σύμφωνα με το DSM-IV-TR η σωματοποιητική διαταραχή ορίζεται από τα εξής συμπτώματα: τουλάχιστον 1. τέσσερα συμπτώματα πόνου, τα οποία αφορούν σε τουλάχιστον τέσσερις διαφορετικές εστίες ή λειτουργίες 2. δύο γαστρεντερικά συμπτώματα, τα οποία περιλαμβάνουν ναυτία, φούσκωμα, εμετούς, διάρροια και δυσανεξία πολλών διαφορετικών τροφών 3. ένα σεξουαλικό σύμπτωμα, το οποίο μπορεί να είναι σεξουαλική αδιαφορία, δυσλειτουργία στύσης ή εκσπερμάτισης, υπερβολική αιμοραγία κατά την έμμυνη ρύση, και 4. ένα ψευδονευρολογικό σύμπτωμα που μιμείται γνήσιες νευρολογικές διαταραχές όπως έκπτωση συντονισμού των κινήσεων ή ισορροπίας, παράλυση, εντοπισμένη αδυναμία, κόμπος στον λαιμό, αφωνία, απώλεια αισθήσεων, κόπωση, κ.α. Συνωδά συμπτώματα αυτής της διαταραχής είναι το άγχος και η κατάθλιψη (Χριστοπούλου Α., 2008, σελ. 185). ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΟΥΣΙΩΝ Εξάρτηση είναι μια ψυχοπαθολογική κατάσταση που περιλαμβάνει ένα σύνολο από σωματικά, συμπεριφοριστικά, γνωσιακά και ψυχικά συμπτώματα που συνδέονται με την λήψη μιας ψυχοδραστικής ουσίας. Αφορά ένα ευρύ φάσμα ουσιών, συνεχώς διευρυνόμενο τα τελευταία χρόνια, όπως το οινόπνευμα, την καφεΐνη, τη νικοτίνη, την ινδική κάνναβη, τα οπιοειδή, τα αγχολυτικά, την κοκαΐνη, κ.α. Μόνη η λήψη μίας εκ των παραπάνω ουσιών δεν είναι συνώνυμη της εξάρτησης αφού η τελευταία προϋποθέτει την ύπαρξη ορισμένων τουλάχιστον από τα χαρακτηριστικά που την συνθέτουν (Ζέρβης Χ., 2003, σελ. 246) Σύμφωνα με το DSM-IV-TR οι συνδεόμενες με χρήση ουσιών διαταραχές ταξινομούνται σε δύο κατηγορίες που αντανακλούν δύο

19 διαφορετικά επίπεδα σοβαρότητας: την εξάρτηση από ουσίες και την κατάχρηση ουσιών (ΑΡΑ, 2000, Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 468). Η εξάρτηση από ουσίες είναι η πιο σοβαρή μορφή. Χαρακτηρίζεται από τουλάχιστον τρία από τα ακόλουθα που λαμβάνουν χώρα σε μια περίοδο 12 μηνών: Επαναλαμβανόμενη χρήση που οδηγεί στην ανοχή, δηλαδή στην ανάγκη να αυξάνεται συνεχώς η ποσότητα της ουσίας, προκειμένου να επιτευχθεί η τοξίκωση ή το επιθυμητό αποτέλεσμα. Στέρηση, δηλαδή το χαρακτηριστικό στερητικό σύνδρομο για την ουσία, που περιλαμβάνει δυσάρεστα ή επώδυνα σωματικά ή ψυχολογικά συμπτώματα όταν το άτομο διακόπτει την χρήση. Έμμονη επιθυμία για την ουσία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες να ελεγχθεί ή να διακοπεί η χρήση της. Μεγάλο μέρος του χρόνου διατίθεται σε δραστηριότητες απαραίτητες για την απόκτηση της ουσίας. Σημαντική μείωση ή εγκατάλειψη κοινωνικών, επαγγελματικών ή ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων εξαιτίας της χρήσης της ουσίας Συνέχιση της λήψης της ουσίας ενώ υπάρχει επίγνωση των δυσμενών σωματικών και ψυχολογικών επιπτώσεων λόγω της χρήσης. Επιπλέον η διάγνωση προσδιορίζεται είτε με σωματική εξάρτηση, όταν ισχύει ένα εκ των δύο πρώτων κριτηρίων, είτε χωρίς σωματική εξάρτηση όταν δεν ισχύει κανένα εκ των δύο πρώτων κριτηρίων (Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 468). Η δεύτερη (και λιγότερο σοβαρή) μορφή είναι αυτή της κατάχρησης ουσιών. Ως κατάχρηση ορίζεται η υπερβολική κατανάλωση μιας ουσίας που οδηγεί σε κλινικά συμπτώματα και/ή σε επώδυνη για το άτομο κατάσταση. Η κατάχρηση οδηγεί σε προβλήματα στη δουλειά και στο σπίτι, σε ποινικής φύσεως επιπλοκές και δημιουργεί κινδύνους για το άτομο ή τους γύρω του. Στην κατάχρηση ουσίας όμως δεν συναντώνται τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά που ανευρίσκονται στην εξάρτηση όπως ανοχή, σύνδρομο στέρησης, επίμονη επαναλαμβανόμενη αναζήτηση της ουσίας (Ζέρβης Χ., 2003, σελ. 247).

20 Σύμφωνα με τον Γκοτζαμάνη η κατάχρηση ουσιών είναι ένα δυσπροσαρμοστικό πρότυπο χρήσης ουσίας, που οδηγεί σε κλινικά σημαντική έκπτωση ή ενόχληση σε ένα από τα ακόλουθα για μια περίοδο 12 μηνών (Γκοτζαμάνης, 1999, σελ. 112): Αποτυχία στην εκπλήρωση βασικών υποχρεώσεων στον επαγγελματικό τομέα ή στο σχολείο ή στο σπίτι. Χρήση της ουσίας σε συνθήκες που ενέχουν κίνδυνο ζωής, για παράδειγμαοδήγηση οχήματος υπό την επήρεια της ουσίας. Προβλήματα με τον νόμο που συνδέονται με την χρήση της ουσίας. Συνεχιζόμενη χρήση παρά την ύπαρξη κοινωνικών ή διαπροσωπικών προβλημάτων που προκαλούνται ή επιδεινώνονται από την χρήση της ουσίας. (Χριστοπούλου Α. 2008, σελ. 469). Οι κυριότερες ουσίες που συνδέονται με εξάρτηση ή κατάχρηση είναι το αλκόολ, τα οπιοειδή, τα ηρεμιστικά, η νικοτίνη, η κοκαΐνη, κ.α. ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΛΕΤΗΣ Η παρούσα έρευνα αποτελεί μέρος μίας μεγαλύτερης μελέτης η οποία έχει σκοπό να διερευνήσει την επέμβαση του Πυροσβεστικού Σώματος σε σεισμούς από την καθαρά επιχειρησιακή σκοπιά. Το κομμάτι αυτό της έρευνας αποτελεί μία προκαταρκτική διερευνητική έρευνα σχετικά με τις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών και πιο συγκεκριμένα των σεισμών στους Έλληνες πυροσβέστες. Λόγω της έλλειψης επαρκούς αριθμού μελετών στην Ελληνική βιβλιογραφία, κρίθηκε σκόπιμο να μην πραγματοποιηθεί μία έρευνα η οποία θα αφορά συγκεκριμένες ψυχικές διαταραχές αλλά να πραγματοποιηθεί μία διερευνητικού περιγραφικού τύπου έρευνα η οποία είναι η πλέον κατάλληλη σε μία νέα γνωστική περιγραφή, για την οποία οι διαθέσιμες πληροφορίες είναι ελάχιστες. Οι σκοποί αυτού του είδους μελέτης είναι η πληρέστερη περιγραφή απεικόνιση ενός φαινομένου και όχι η ερμηνεία του, καθορίζοντας αιτιώδεις σχέσεις (Παρασκευόπουλος Ι., 1993, σελ. 142)

21 Στόχοι λοιπόν της παρούσας μελέτης είναι: - Πώς βιώνουν οι Πυροσβέστες την επέμβαση σε ένα κτίριο το οποίο έχει καταρρεύσει από σεισμό - Τι αντίκτυπο έχει το παραπάνω στην προσωπική τους ζωή και την ψυχολογία τους - Ποιες εικόνες τους προκαλούν μεγαλύτερη συναισθηματική φόρτιση - Πόσο εύκολο είναι να διαχειριστούν μία τέτοια εμπειρία και για πόσο χρόνο τους απασχολεί - Με ποιους μοιράζονται αυτή την εμπειρία και αν θεωρούν ότι θα έπρεπε να υπηρετούν στο Πυροσβεστικό Σώμα Ψυχολόγοι στους οποίους θα μπορούσαν να απευθυνθούν. ΔΕΙΓΜΑ Το δείγμα αποτελούν 82 (Ν=82) Αξιωματικοί και Υπαξιωματικοί του Πυροσβεστικού Σώματος, καθώς και Πυροσβέστες με την προϋπόθεση ότι όλοι είχαν λάβει μέρος σε επιχείρηση απεγκλωβισμού ατόμων ή ανάσυρσης νεκρών από κτίρια που είχαν καταρρεύσει λόγω του σεισμού, τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους. Η επιλογή τους έγινε με την μέθοδο της απλής τυχαίας δειγματοληψίας. ΜΕΣΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ - ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Για την συλλογή των δεδομένων χορηγήθηκε ανώνυμο ερωτηματολόγιο αποτελούμενο από 12 ερωτήσεις. Οι ερωτήσεις που περιλαμβάνονται στο ερωτηματολόγιο είναι: κλειστού τύπου, ανοικτού τύπου, μεικτές και ερωτήσεις γνώμης. Το ερωτηματολόγιο χορηγήθηκε μεμονωμένα στο κάθε υποκείμενο το οποίο, ύστερα από μία εισαγωγή και επεξήγηση των ερωτήσεων και των σκοπών της έρευνας από την πλευρά του ερευνητή, (ανάλογα με την επιθυμία του) είτε αφέθηκε να συμπληρώσει μόνο του τις απαντήσεις, είτε ερωτούνταν από τον ερευνητή και απαντούσε

22 προφορικά αφήνοντας στον ερευνητή την γραπτή συμπλήρωση των απαντήσεων. Δεν υπήρχαν επιλογές αλλά αφηνόταν ο ερωτώμενος να απαντήσει ελεύθερα. Κατόπιν έγινε κωδικοποίηση των δεδομένων ανάλογα με τις απαντήσεις που είχαν δοθεί (π.χ. εάν κάποιος απαντούσε ότι αυτό που τον σόκαρε περισσότερο ήταν τα διαμελισμένα πτώματα η απάντησή του καταχωρούταν ως «εικόνα πτώματος». Ένας άλλος ο οποίος απαντούσε ότι αυτό που τον σόκαρε περισσότερο ήταν κάποιο πτώμα το οποίο βρισκόταν σε σήψη «έμπαινε» στην ίδια κατηγορία). ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Κωδικοποίηση σημαίνει απόδοση νοήματος ή πληροφορίας σε τμήματα των δεδομένων άρα συνδέεται άρρηκτα με την τμηματοποίηση των δεδομένων. Σχεδόν σε κάθε τύπο ποιοτικής κοινωνικής έρευνας εφαρμόζονται διαδικασίες κατηγοριοποίησης των ποιοτικών δεδομένων με στόχο την καλύτερη κατανόηση των ερμηνευτικών οριζόντων που σχετίζονται με το εκάστοτε φαινόμενο. (Ιωσηφίδης Θ., 2008, σελ. 191). Στην συγκεκριμένη περίπτωση η αφαιρετική διαδικασία προέρχεται από θέματα και νοήματα από τον λόγο, έγινε μέσω της κατανόησης σε βάθος και την λεπτομερή μελέτη του υλικού και στόχος της είναι η περιγραφή της ουσίας του αντικειμένου. Η μέθοδος αυτή ονομάζεται φαινομενολογία (Ιωσηφίδης Θ., 2008, σελ. 191). ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Στην ερώτηση «Υπήρχαν εικόνες που σας σόκαραν και αν ναι σε τι αφορούσαν αυτές» το 56% δήλωσε ότι αυτό που το σόκαρε ήταν η εικόνα των πτωμάτων, το 29% δήλωσε ότι το σόκαρε η εικόνα καταστροφής που αντίκρισε και η εικόνα των πτωμάτων, το 9%

23 απάντησε ότι δεν το σόκαρε καμία εικόνα, το 4% ένιωσε σοκαρισμένο από την εικόνα καταστροφής που υπήρχε ενώ το 2% απάντησε ότι το σόκαρε κάτι άλλο (π.χ. αντιδράσεις των οικείων του εγκλωβισμένου). Οι απαντήσεις φαίνονται στο γράφημα 1 Γράφημα 1 Στην ερώτηση «Ποια τα συναισθήματά σας κατά την διάρκεια της διάσωσης», το 33% δήλωσε ότι δεν είχε συναισθήματα, το 29% απάντησε ότι ένιωθε άγχος και αγωνία, το 28% ότι ένιωθε λύπη ή χαρά ανάλογα με το αποτέλεσμα το 10% ότι ένιωθε αίσθημα καθήκοντος και το 7% ότι είχε διάφορα άλλα συναισθήματα (π.χ. οργή για τους κατασκευαστές). Τα αποτελέσματα φαίνονται και στο γράφημα 2

24 Γράφημα 2 Στην ερώτηση «Παρατηρήσατε αλλαγές στα συναισθήματά σας μετά την επιχείρηση και αν ναι ποιες ήταν αυτές», όπως φαίνεται και στο γράφημα 3, το 29% απάντησε απόσυρση, το 27% δεν παρατήρησε αλλαγή στα συναισθήματά του, το 22% ένιωθε πιο ευερέθιστο, το 11% δυσκολευόταν να νιώσει χαρά ενώ ένα 11% δήλωσε ότι παρατήρησε διάφορες άλλες αλλαγές στην συμπεριφορά του (όπως ανάγκη για έλεγχο της στατικότητας των κτιρίων στα οποία βρισκόταν, απώλεια όρεξης για κρέας, αλλαγή καθημερινών συνηθειών, κ.α.)

25 Γράφημα 3 Στην ερώτηση «Για πόσο καιρό παρατηρήσατε αυτές τις αλλαγές στην συμπεριφορά σας» το 48% απάντησε ότι τον απασχολούσε για περισσότερο από 3 μήνες, το 30% για λιγότερο από 3 μήνες ενώ το 20% δεν ένιωσε να το απασχολεί το θέμα του σεισμού. Τα αποτελέσματα φαίνονται στο παρακάτω γράφημα (4).

26 Γράφημα 4 Στην ερώτηση «Είχατε εφιάλτες σχετικά με τον σεισμό» το 82% απάντησε ότι δεν είχε τέτοιους εφιάλτες ενώ το 18% είχε.

27 Γράφημα 5 Στην ερώτηση «Ξαναβρεθήκατε στον χώρο του συμβάντος» το 68% δήλωσε ότι δεν ξαναβρέθηκε ενώ το 32% δήλωσε ότι ξαναπήγε στον χώρο που είχε επιχειρήσει. Εδώ θα πρέπει να προσθέσουμε ότι μόνο το 6% δήλωσε ότι βρέθηκε με δική του θέληση και πρωτοβουλία στον συγκεκριμένο χώρο ενώ οι υπόλοιποι βρέθηκαν εκεί είτε για λόγους εκπαίδευσης με την Υπηρεσία, είτε επειδή είναι ο δρόμος που χρησιμοποιούν καθημερινά, κ.α.

28 Γράφημα 6 Στην ερώτηση «Ξεκινήσατε το κάπνισμα ή αυξήσατε τον αριθμό των τσιγάρων που καπνίζατε» το 79% απάντησε αρνητικά και το 21% θετικά όπως φαίνεται και στο γράφημα 7 Γράφημα 7

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 26 Απριλίου 2006 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δυο χιλιάδες πεντακόσια έμβρυα ήταν τα θύματα(τεχνητές εκτρώσεις) στην Ελλάδα το 1986 από το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνομπίλ, λόγω του φόβου

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Tα παιδιά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΥΤΗ-ΘΥΜΑΤΟΣ ΘΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΛΕΝΗ ΧΡΗΣΤΑΚΟΥ MSc HUMAN FACTORS ENGINEERING

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΥΤΗ-ΘΥΜΑΤΟΣ ΘΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΛΕΝΗ ΧΡΗΣΤΑΚΟΥ MSc HUMAN FACTORS ENGINEERING ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΥΤΗ-ΘΥΜΑΤΟΣ ΘΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΛΕΝΗ ΧΡΗΣΤΑΚΟΥ MSc HUMAN FACTORS ENGINEERING ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ορισμός της τρομοκρατίας είναι διαφορετικός από κοινωνία σε κοινωνία και πολλές

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM 1 CISM in Air Traffic Control An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM Ατύχημα San Diego 1978 2 Ατύχημα Chicago 1979 3 Ατύχημα Air Florida, Washington 1982 4 Ατύχημα Sioux City 19-7-

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών

Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών Γεώργιος Ν. ΧριστοδούΛου Πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής ε τον όρο συναισθηματικές διαταραχές,

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

Οι συνέπειες της τροµοκρατίας

Οι συνέπειες της τροµοκρατίας Οι συνέπειες της τροµοκρατίας Dr. Θωµάς Καλπάκογλου Η τροµοκρατία απειλεί µια κοινωνία µε το να προκαλεί το αίσθηµα του φόβου και της αβοηθητότητας στους πολίτες της. Έχει ως σκοπό να κρατά µια κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου

ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί τη δολοφονία αγαπημένου προσώπου O θάνατος αγαπημένου προσώπου από μια εσκεμμένη πράξη βίας αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ.210-6136075, 210-7252227, κιν.6974124411 kefthim@psych.uoa.gr. ibrt@ibrt.gr

Τηλ.210-6136075, 210-7252227, κιν.6974124411 kefthim@psych.uoa.gr. ibrt@ibrt.gr οµή και οδηγίες για την γραπτή παρουσίαση (case study) της θεραπείας ενός περιστατικού 1 Κωνσταντίνος Ευθυµίου Κλινικός Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής (επόπτης Ι.Ε.Θ.Σ.) Παπαδιαµαντοπούλου 14, Αθήνα. Τηλ.210-6136075,

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία Αναφορές υπάρχουν από την Αρχαία Ελλάδα Απρίλιο 1963 : Εμφάνιση

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται.

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται. Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Σοφία Μπάτσιου Απρίλιος 2012 είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 26/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 6:Κατάθλιψη: Συναισθηματικά, Σωματικά, Γνωσιακά, Συμπεριφορικά Συμπτώματα Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΑΓΧΟΣ - STRESS 1 Άγχος - Απόπειρα ορισμού! Το εργασιακό άγχος και γενικά το στρες αναφέρεται στη δυσμενή αντίδραση των ανθρώπων μετά από υπερβολική πίεση ή άλλης μορφής απαίτησηστην οποία υποβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Απαρτιωμένη Διδασκαλία Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ψυχιατρική συνέντευξη αποτελεί θεμελιώδη διαδικασία στην άσκηση της Ψυχιατρικής. Κατά τη διάρκειά της οικοδομείται η θεραπευτική σχέση ιατρού-ασθενούς, η οποία οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί AYTOKTONIA Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Η αυτοκτονία αγαπημένου προσώπου είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον εργασιακό χώρο Εισήγηση : Ελεάννα Καλούδη, Σύµβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες.

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες. Τι είναι ναρκωτικά; Τα ναρκωτικά είναι ουσίες που επιδρούν στον εγκέφαλο και γι' αυτό προκαλούν εθισμό. Οι άνθρωποι που τα χρησιμοποιούν θέλουν να βιώσουν τις συνέπειες των ναρκωτικών. Ορισμένα φάρμακα

Διαβάστε περισσότερα