Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗΣ ΚΑΙ Η ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Κατερίνα Δροσιά, Μ.Τh

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗΣ ΚΑΙ Η ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Κατερίνα Δροσιά, Μ.Τh"

Transcript

1 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗΣ ΚΑΙ Η ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Κατερίνα Δροσιά, Μ.Τh Η Μαρία η Μαγδαληνή είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πρόσωπα της Καινής Διαθήκης που λόγω της δυναμικής προσωπικότητάς της και της έντονης παρουσίας της στην πρωτοχριστιανική κοινότητα έφερε σε αμηχανία την ανδροκρατούμενη κοινωνία που προκειμένου να δικαιολογήσει το εκρηκτικό του χαρακτήρα της οδηγήθηκε σε πλανεμένες ερμηνείες, σκόπιμες ή μη, για το πρόσωπό της, ταυτίζοντάς την με άλλα πρόσωπα της Καινής Διαθήκης. Από τις διηγήσεις των ευαγγελίων διαφαίνεται η επιβλητική παρουσία της καθώς έχει πρωταγωνιστικό ρόλο ανάμεσα στις γυναίκες που περιβάλλουν τον Ιησού και τον ακολουθεί στις περιοδείες του. Αψηφά ακόμη και την κατακραυγή του κόσμου όντας δίπλα στον ατιμασμένο και καταδικασμένο σε σταυρικό θάνατο Ιησού την ώρα του πάθους, όταν οι μαθητές του έχουν σκορπίσει και κρυφτεί. Και τέλος, είναι αυτή που έχει την απίστευτη τιμή να δει πρώτη τον αναστημένο Χριστό. Αναμφίβολα η θέση της γυναίκας στο βιβλικό περιβάλλον εντάσσεται πλήρως στους ισχύοντες κοινωνικοπολιτιστικούς κανόνες και τα δεδομένα της εποχής. Αν αναφερθούμε για παράδειγμα στα ιστορικά βιβλία της Καινής Διαθήκης, που η τελική συγγραφή τους τοποθετείται στο δεύτερο μισό του 1 ου αιώνα μ.χ., θα διαπιστώσουμε ότι τόσο τα τέσσερα ευαγγέλια, όσο και οι Πράξεις των Αποστόλων περιέχουν πολλά «λόγια» και διηγήσεις όπου οι γυναίκες όχι μόνο εμπλέκονται στη ροή των γεγονότων αλλά παίζουν και καθοριστικά πρωταγωνιστικό ρόλο. Χαρακτηριστικότερο δείγμα του νέου τρόπου αξιολογήσεως και κατανοήσεως του γυναικείου φύλου εκ μέρους του Χριστού είναι το ζήτημα της μαθητείας των γυναικών κοντά του. Βεβαίως ο στενός κύκλος των δώδεκα μαθητών αποτελείτο αποκλειστικά από άντρες, κάτι το οποίο ήταν φυσικό και αυτονόητο για τα ιουδαϊκά δεδομένα. Όμως ο Ιησούς θα λέγαμε, αντιτίθεται στις τότε κοινωνικές συνθήκες και προκαλεί ενσυνείδητα τα ήθη της εποχής του δεχόμενος στα πλαίσια ενός ευρύτερου κύκλου μαθητών και γυναίκες, στις οποίες παραδοσιακά αποδίδεται συνήθως ο ρόλος αυτών που ασχολούνται αποκλειστικά με την εστία τους. Ο όρος μαθήτρια, που απαντά στην Καινή Διαθήκη μόνο μια φορά στις Πράξεις 9,36 1 παράλληλα με το 1 «VEn VIo,pph de, tij h=n maqh,tria ovno,mati Tabiqa,( h] diermhneuome,nh le,getai Dorka,j\ au[th h=n plh,rhj e;rgwn avgaqw/n kai. evlehmosunw/n w-n evpoi,ei», Πραξ. 9:36 1

2 γνωστό και ευρύτατα χρησιμοποιούμενο όρο «μαθητής», δηλώνει ακριβώς το σχηματισμό βοηθητικών τρόπον τινά κύκλων γυναικών, συνεργαζόμενων με τον Ιησού και τους Αποστόλους. Τα τελευταία χρόνια η θέση της γυναίκας στον αρχέγονο χριστιανισμό έχει πλήρως αναθεωρηθεί. Για παράδειγμα, λίγα μόνο ονόματα γυναικών ήταν ευρέως γνωστά, όπως η Μαρία η μητέρα του Ιησού, η Μαρία η Μαγδαληνή μαθήτρια του Ιησού και πρώτη μάρτυρας της ανάστασης και οι αδερφές Μαρία και Μάρθα που του πρόσφεραν φιλοξενία στη Βηθανία. Τώρα μαθαίνουμε για περισσότερες γυναίκες που συνέβαλαν στην διαμόρφωση του χριστιανισμού κατά την πρώιμη εποχή. Αυτό που εκπλήσσει είναι ότι οι ιστορίες των γυναικών που πιστεύαμε πως τις γνωρίζαμε καλά, αλλάζουν με δραματικό τρόπο. Η σημαντικότερη απ αυτές απαντά στο πρόσωπο της Μαρίας Μαγδαληνής. Μια γυναίκα γνωστή στο δυτικό χριστιανισμό ως αμαρτωλή και μετανοημένη. Η Μαγδαληνή ονομαζόταν Μαριάμ και όχι Μαρία, όπως ακριβώς και το όνομα της μητέρας του Ιησού. Αυτό σημαίνει πως το όνομά της προέρχεται από τις προφήτισσες της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ. 15,20-21) και ήταν προφανώς Ιουδαία. Στην Εγγύς Ανατολή υπήρχε η συνήθεια το όνομα να δηλώνει τον τόπο καταγωγής του ατόμου. Όπως ο προσδιορισμός του Ιησού ως Ναζωραίος, έτσι και η ονομασία Μαγδαληνή δηλώνει την καταγωγή της από τα Μάγδαλα, ένα ψαροχώρι στην νοτιοδυτική πλευρά της θάλασσας της Γαλιλαίας. 2 Είναι γνωστό ότι στην Εγγύς Ανατολή η γυναίκα δίπλα στο όνομά της έφερε και αυτό του άνδρα της. Εφόσον η Μαγδαληνή φέρει ως προσδιοριστικό του ονόματός της όχι το όνομα κάποιου ανδρός αλλά του τόπου καταγωγής της υποδεικνύει ενδεχομένως ότι η Μαγδαληνή ήταν ανύπαντρη. Γενικά οι περισσότερες από τις γυναίκες οπαδούς του Ιησού πρέπει να ήταν ελεύθερες (ανύπανδρες, χήρες, διαζευγμένες, ίσως στο παρελθόν πόρνες), μόνο οι ελεύθερες γυναίκες απολάμβαναν κάποια προσωπική και οικονομική ανεξαρτησία. Εκείνες που ήταν παντρεμένες, (η Ιωάννα είναι η μόνη που ανήκει σ αυτή την περίπτωση), αψηφούσαν τη δημόσια κατάκριση εγκαταλείποντας τους συζύγους τους και ακολουθώντας τον Ιησού. Αυτές οι ανύπανδρες γυναίκες (με εξαίρεση, φυσικά, τις νέες γυναίκες που εξακολουθούσαν να ζουν στο σπίτι της οικογένειάς τους υπό την προστασία του πατέρα τους) είχαν την ελευθερία να φύγουν από το σπίτι τους και να ταξιδέψουν με τον Ιησού, κάτι που οι περισσότερες παντρεμένες γυναίκες δεν είχαν τη δυνατότητα να κάνουν. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ακόμη και ένας άντρας που μοιράζεται τον ενθουσιασμό της συζύγου του για τον Ιησού θα επέτρεπε στη σύζυγό του να ταξιδέψει μακριά από το 2 Ben Witherington, The Gospel Code, Intervarsity Press, 2004, σελ. 70 2

3 σπίτι με την ομάδα των μαθητών του Ιησού. Οι μητέρες ή σύζυγοι των ανδρών αποστόλων του Ιησού, θα πρέπει να αποτελούν εξαίρεση σε αυτό. 3 Στο ότι ήταν ανύπαντρη η Μαγδαληνή συνηγορεί επίσης και η ευκολία με την οποία εγκατέλειψε τα Μάγδαλα μετά τη θεραπεία της, για να ακολουθήσει τον Ιησού στις περιοδείες του. Σχετικά με την ερμηνεία του ονόματος της Μαγδαληνής, εκτός από τη γραμματολογική κατά λέξη ερμηνεία, υπάρχει επίσης και μία μεταφορική. Ακριβώς όπως ο Ιησούς έδωσε στο Σίμωνα το ψευδώνυμο Πέτρος (πέτρα), έτσι λέγεται ότι έδωσε στην Μαρία το ψευδώνυμο «η Μαγδαληνή». «Μιγκντάλ» στα αραμαϊκά σημαίνει πύργος, επομένως το ψευδώνυμο «Μαγδαληνή» της Μαρίας σημαίνει αυτή που «είναι ισχυρή σαν πύργος». Λέγεται ότι η Μαγδαληνή έλαβε αυτό το όνομα λόγω της σοβαρότητας του χαρακτήρα της και της δύναμης της πίστης της. Η Μαρία η Μαγδαληνή είναι μία ανάμεσα σε αρκετές γυναίκες με το όνομα Μαρία που συναντάμε στα τέσσερα Ευαγγέλια. Σε κανένα άλλο βιβλίο της Καινής Διαθήκης δεν υπάρχει κάποια μνεία στο πρόσωπό της. Στους Συνοπτικούς, όσες φορές μνημονεύεται μαζί με άλλες γυναίκες, το όνομά της αναφέρεται πρώτο. Αυτό βέβαια δεν είναι τυχαίο, αλλά μαρτυρεί την ιδιαίτερη θέση της Μαγδαληνής στον κύκλο των μυροφόρων και των γυναικών οι οποίες διακονούν τον Ιησού. Το γεγονός ότι στον Ιωάννη ( Ιω. 19,25) αναφέρεται τρίτη δεν εξασθενεί καθόλου την παραπάνω διαπίστωση για το λόγο ότι και οι δύο γυναίκες που προτάσσονται από τον Ιωάννη είναι η μητέρα του Ιησού και η αδερφή της, η Μαρία του Κλωπά κάτι που δικαιολογεί αυτή τη θέση. Η θέση της Μαρίας Μαγδαληνής μαζί με τα παραπάνω γυναικεία πρόσωπα στο σταυρό αποδεικνύει την ιδιαίτερη θέση της στον κύκλο των μαθητριών του Ιησού την οποία επισημαίνουν και οι τρεις Συνοπτικοί προτάσσοντάς την. Από τις παραπάνω αναφορές των Συνοπτικών εύλογα συμπεραίνουμε πως δεν είναι τυχαία η θέση που δίνουν όλοι στο πρόσωπο της Μαγδαληνής. Η ιδιαίτερη προσωπικότητά της έκανε τους ευαγγελιστές να την ξεχωρίζουν και να της δίνουν την πρώτη θέση ανάμεσα στα υπόλοιπα γυναικεία πρόσωπα. Από τότε που ήρθε στη δημοσιότητα το ευαγγέλιο της Μαρίας και η βιβλιοθήκη Nag Hammadi, οι γνώσεις μας για τη Μαρία Μαγδαληνή αυξήθηκαν πολύ. Βασιζόμενοι σ αυτά τα κείμενα, καθώς και σε κάποια άλλα μη κανονικά κείμενα κάποιοι ερμηνευτές κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η Μαρία Μαγδαληνή τιμήθηκε από ορισμένους χριστιανούς ως μαθήτρια, απόστολος ή ακόμα και ως ηγέτης. Αυτές οι θέσεις βρίσκονται σε έντονη αντίθεση με τον παραδοσιακό ρόλο που της 3 Richard Bauckham, Gospel Women, Studies of the Named Women in the Gospels,U.K σελ. 17 3

4 αποδίδεται, αυτόν της μετανοημένης αμαρτωλής. Κάποιοι ερμηνευτές, θεολόγοι και λαϊκοί δουλεύουν σαν ακτιβιστές για να αποκαταστήσουν το πρόσωπο της Μαρίας Μαγδαληνής και τη σημαντική συμβολή της στον ύστερο χριστιανισμό. Μέσα από τις σελίδες των γνωστικών κειμένων του 2 ου και 3 ου αιώνα μας δίνεται η δυνατότητα να σκιαγραφήσουμε το πορτραίτο της Μαρίας Μαγδαληνής καθώς η γνωστική σκέψη δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο πρόσωπό της ξεδιπλώνοντας άγνωστες πτυχές του χαρακτήρα της και συμπληρώνοντας τα λιγοστά στοιχεία που μας παρέχουν τα κανονικά ευαγγέλια. Πριν παρουσιαστούν τα κείμενα που προβάλλουν θετικά τη Μαρία Μαγδαληνή και προτάσσουν το πρόσωπό της ανάμεσα στους μαθητές θα αναφερθούμε σε δύο κείμενα των πρωτοχριστιανικών χρόνων στα οποία γίνεται μνεία της Μαγδαληνής όμως με αρνητική αυτή τη φορά χροιά, ενώ παράλληλα τονίζεται η κατωτερότητα των γυναικών έναντι των ανδρών. Η «Διδασκαλία των Αποστόλων», χειρόγραφο που συντάχθηκε στις αρχές του 3 ου αι. στη Συρία, θέτει μια ιδιαίτερη μαρτυρία σχετικά με το ρόλο της Μαγδαληνής στη συζήτηση για τη θέση των γυναικών στη διακονία, τη διδασκαλία και τη λατρεία της εκκλησίας. 4 Κύριος στόχος της Διδασκαλίας είναι από τη μία πλευρά η ενίσχυση της θέσης του επισκόπου και από την άλλη ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου των γυναικών στην κοινότητα και κυρίως αυτού των χηρών και των διακονισσών. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί την αποστολικότητα των δώδεκα ως βάση με την οποία αιτιολογεί την ανδροκρατούμενη εκκλησιαστική ηγεσία. Σ αυτή την αντιπαράθεση σχετικά με την αυθεντία της διδασκαλίας των γυναικών και την ερμηνεία της Γραφής διαδραματίζει η Μαγδαληνή σημαντικό ρόλο. Η Μαγδαληνή κατονομάζεται μόνο ως παράδειγμα απαγόρευσης διδασκαλίας, κάτι που αιτιολογείται με το ότι ο Ιησούς επέλεξε γι αυτό μόνο τους δώδεκα και καμία γυναίκα. Ο Ιησούς έστειλε τους δώδεκα για να διδάξουν. Παρ όλα αυτά υπήρχαν και γυναίκες μαθήτριες όπως η Μαρία Μαγδαληνή, η Μαρία η κόρη του Ιακώβου και η άλλη Μαρία στις οποίες όμως δεν είχε αναθέσει διδασκαλία, μόνο σε περίπτωση ανάγκης έδινε εντολή ο Ιησούς να κηρύττουν μαζί με τους δώδεκα. Το κείμενο ( Διδασκ. 15) αιτιολογεί την απαγόρευση της διδασκαλίας από μέρους των γυναικών εξαιτίας του διαφορετικού ρόλου των μαθητριών του Ιησού απ αυτόν του κύκλου των δώδεκα μαθητών και επικαλείται την εικόνα της Μαρίας Μαγδαληνής στην Καινή Διαθήκη. Αναφέρει πως υπήρχαν μεν γυναίκες μαθήτριες, όμως ο ρόλος τους ήταν 4 Margaret Dunlop Gibson, The Didascalia Apostolorum in Englisch, London

5 διαφορετικός απ αυτόν των ανδρών μαθητών και επιπλέον δεν είχαν αποσταλεί από τον Ιησού όπως προκύπτει από το Ματθ Ο συγγραφέας της Διδασκαλίας προσπαθεί να κατοχυρώσει την ιεραρχία των διακονισσών παράλληλα με αυτήν των επισκόπων και διακόνων. Η ιεραρχία θεμελιώνεται τριαδολογικά. Ο Επίσκοπος θεωρείται ο Πατήρ, ο διάκονος παραβάλλεται με τον Ιησού και η διακόνισσα με το Άγιο Πνεύμα. Η ιεραρχία των πρεσβυτέρων απορρέει από τους Αποστόλους. Σύμφωνα με το κείμενο της Διδασκαλίας η Μαρία Μαγδαληνή και οι άλλες μαθήτριες του Ιησού παρουσιάζονται ως βιβλικό πρότυπο των διακονισσών, όμως δε θεωρούνται απόστολοι. Το κείμενο τη Διδασκαλίας, όπως και άλλες πηγές, αντικατοπτρίζει τη διαμάχη σχετικά με το ρόλο των γυναικών στις πρωτοχριστιανικές κοινότητες. Ωστόσο και η Διδασκαλία επιβεβαιώνει τον ιδιαίτερο ρόλο της Μαγδαληνής ως πρότυπο των γυναικών. Το άλλο έργο στο οποίο θα αναφερθούμε είναι οι «Εκκλησιαστικοί κανόνες των Αγίων αποστόλων» 6 και αποτελείται από εκκλησιαστικές διδασκαλίες πάνω σε θέματα σχετικά με την ηθική και την εκκλησιαστική ιεραρχία. Στο συγκεκριμένο έργο αναφέρεται ένας διάλογος μεταξύ του Αντρέα, του Πέτρου, του Ιωάννη, του Ιακώβου, της Μάρθας και της Μαρίας Μαγδαληνής σχετικά με το αν επιτρέπεται στις γυναίκες να κατέχουν θέση στην ιεραρχία και ποια η θέση τους κατά τη θεία λειτουργία. Η συζήτηση μας δίνει πληροφορίες σχετικά με το ζήτημα της χειροτονίας των γυναικών. Για παράδειγμα, στο ερώτημα, αν το μυστήριο της θείας ευχαριστίας επιτρέπεται να τελείται από γυναίκες ο Πέτρος παραπέμπει στον Ιησού, ο οποίος δεν επέτρεψε σε καμία γυναίκα να βρίσκεται μαζί με τους αποστόλους κατά την άσκηση του μυστηρίου της θείας ευχαριστίας. Και ο Ιωάννης αναφέρει ως επιχείρημα σχετικά με τη μη συμμετοχή των γυναικών κατά τη τέλεση της θείας ευχαριστίας το γεγονός ότι ο Ιησούς απαγόρευσε στις γυναίκες να παρευρίσκονται με τους αποστόλους όταν εκείνος έλεγε τα ιδρυτικά λόγια. Σύμφωνα με τους «Εκκλησιαστικούς κανόνες των αγίων αποστόλων» ο αποκλεισμός των γυναικών από τις ιερατικές λειτουργίες θεμελιώνεται αποστολικά και τα καθήκοντά τους περιορίζονται μόνο σε ότι αφορά γυναικεία θέματα. 7 Στο αποκορύφωμα της επιχειρηματολογίας που αποκλείει τις γυναίκες από τα ιερατικά καθήκοντα το κείμενο βάζει την ίδια τη 5 Claudia Büllesbach, Maria Magdalena in der frühchristlichen Überlieferung, Hamburg, 2006, σελ Κανόνες Εκκλησιαστικοί των Αγίων Αποστόλων 2, ΕΠΕ 2,σελ Claudia Büllesbach, Maria Magdalena in der frühchristlichen Überlieferung, Hamburg, 2006, σελ 292 5

6 Μαγδαληνή να δικαιολογεί τον αποκλεισμό των γυναικών λέγοντας ότι «οι αδύναμοι θα σωθούν από τους δυνατούς» (πρόκειται για ένα λόγιο που δεν γνωρίζουμε την προέλευσή του). Άλλωστε στο Α Κλημ. 6,2 γίνεται λόγος για την αδυναμία των γυναικών και στο Α Τιμ. 2,15 η σωτηρία των γυναικών εξαρτάται από την τεκνογονία. Οι γυναίκες μπορούν να σωθούν από τους άντρες, δεν ισχύει όμως το αντίθετο. Το γεγονός ότι οι ίδιες οι γυναίκες στο κείμενο αιτιολογούν τον αποκλεισμό των γυναικών αποδεικνύει τι είδους επιχειρήματα χρησιμοποιούνται ώστε να απορριφθούν οι απαιτήσεις των γυναικών. 8 Αξίζει εδώ να αναφερθεί το παράδειγμα της Θέκλας, το οποίο φανερώνει τη διαμάχη για το κήρυγμα και τη διδασκαλία από μέρους των γυναικών. Πρωτοχριστιανικές ομάδες επικαλούνται το παράδειγμα της Θέκλας για να δικαιολογήσουν το δικαίωμα των γυναικών να βαπτίζουν και να κηρύττουν, η οποία Θέκλα στις «Πράξεις Θέκλας και Παύλου» χαρακτηρίζεται στο πλάι του Παύλου ως ιεραπόστολος και απόστολος 9 Η παράδοση για το πρόσωπο της Μαγδαληνής, όπως αυτή διαμορφώθηκε το 2ο/3ο αι., την παρουσιάζει ως παράδειγμα γυναικείας μαθητείας και όχι γυναικείας υποταγής. Ενώ η Διδασκαλία προσπαθεί να περιορίσει τη διδασκαλία και αποστολή αποκλειστικά ως ανδρικές αρμοδιότητες, άλλες πηγές παρουσιάζουν τη Μαγδαληνή όχι μόνο να διδάσκει στους μαθητές αλλά και ως Απόστολο. Σύγχρονα της Διδασκαλίας απόκρυφα κείμενα προβάλλουν τη Μαγδαληνή ως παράδειγμα γυναικείας μαθητείας. Πέντε από τα κείμενα της βιβλιοθήκη του Nag Hammadi αποδίδουν στη Μαρία Μαγδαληνή έναν εντυπωσιακά διακεκριμένο ρόλο, διαφορετικό από αυτόν που γνωρίζουμε από τους θρύλους και την Καινή Διαθήκη. Τα κείμενα αυτά είναι το ευαγγέλιο του Θωμά, ο Διάλογος του Σωτήρα, η πρώτη αποκάλυψη του Ιακώβου, το ευαγγέλιο του Φιλίππου και η Σοφία του Ιησού Χριστού. 10 Πριν το Nag Hammadi κάποια άλλα αρχαία κείμενα που είχαν ήδη ανακαλυφθεί τον δέκατο όγδοο, τον δέκατο ένατο αλλά και στις αρχές του εικοστού αιώνα, αναφερόταν στη Μαρία Μαγδαληνή. Τα κείμενα αυτά είναι η Πίστις Σοφία, το ευαγγέλιο του Πέτρου, το ευαγγέλιο της Μαρίας, οι ψαλμοί του Ηρακλείδη, η επιστολή των Αποστόλων, η Τάξη της Αποστολικής Εκκλησίας και οι Πράξεις του Φιλίππου. Παρακάτω θα εξετάσουμε τα κείμενα από τα οποία 8 ο.π. σελ Απόκρυφα Χριστιανικά Κείμενα, Απόκρυφες Πράξεις, Επιστολές και Αποκαλύψεις, Τόμος Β,(επιμ. Ιωάννης Καραβιδόπουλος) εκδ. Π. Πουρναράς, Θεσσαλονίκη J. Schaberg, Resurrection of Mary Magdalene, legends, apocrypha, and the Christian testament, Continuum International Publishing Group,

7 αντλούμε τις πιο σημαντικές πληροφορίες που μας βοηθούν να καταλήξουμε σε μια ξεκάθαρη εικόνα της Μαγδαληνής. Το Ευαγγέλιο τη Μαρίας, το μοναδικό που φέρει το όνομα γυναίκας, γράφτηκε γύρω στον 2 ο αιώνα μ.χ., όμως παρέμεινε εξαφανισμένο για περισσότερα από χίλια πεντακόσια χρόνια, μέχρι τη στιγμή που στα τέλη του 19 ου αιώνα, ήρθε στο φως ένα ατελές απόσπασμα σε κοπτική μετάφραση. Οι λιγοστές σελίδες του ευαγγελίου μας παρέχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουμε ένα είδος χριστιανισμού που παρέμεινε χαμένο για σχεδόν χίλια πεντακόσια χρόνια. Αυτή η σύντομη αφήγηση παρουσιάζει μια ριζοσπαστική ερμηνεία των διδασκαλιών του Ιησού ως ένα μονοπάτι που οδηγεί στην εσωτερική πνευματική γνώση, απορρίπτει την άποψη πως οι δοκιμασίες και ο θάνατος αποτελούν ένα μονοπάτι προς την αιώνια ζωή, διαψεύδει την εσφαλμένη θεωρία ότι η Μαρία η Μαγδαληνή ήταν εταίρα και παρουσιάζει το πιο ξεκάθαρο και πειστικό επιχείρημα που μπορεί να βρει κανείς σε κάποιο πρωτοχριστιανικό κείμενο για τη νομιμοποίηση της ηγετικής θέσης της γυναίκας. 11 Πιθανώς ο συντάκτης να είναι ένας από τους μαθητές της και το Ευαγγέλιο της Μαρίας να παρουσιάζει τη διδασκαλία για τον Ιησού όπως αποδόθηκε από τη Μαρία Μαγδαληνή και στη συνέχεια διαδόθηκε στον κύκλο του συντάκτη του. 12 Το κείμενο του ευαγγελίου χωρίζεται σε τρία μέρη. Αφού οι έξι πρώτες σελίδες έχουν χαθεί, το πρώτο μέρος ξεκινά από μια σκηνή που περιγράφει μια συζήτηση ανάμεσα στον Ιησού και τους μαθητές του η οποία λαμβάνει χώρα μετά την ανάσταση. Στο δεύτερο μέρος, οι μαθητές δεν ξεκινούν χαρούμενοι για να διδάξουν το ευαγγέλιο. Αντιθέτως μεταξύ τους ξεσπούν διαμάχες. Όλοι οι μαθητές εκτός από τη Μαρία δεν κατόρθωσαν να κατανοήσουν το νόημα της διδασκαλίας του Ιησού. Φοβούνται να ακολουθήσουν την εντολή να κηρύξουν το ευαγγέλιο για να μην έχουν την ίδια φρικτή μοίρα με τον Ιησού. Η Μαρία επεμβαίνει, τους καθησυχάζει και μετά από έκκληση του Πέτρου τους αφηγείται μια άγνωστη σ εκείνους διδασκαλία που είχε λάβει από τον Ιησού μέσω ενός οράματος. Στο τρίτο μέρος, καθώς η Μαρία τελειώνει την αφήγησή της, δύο μαθητές την αμφισβητούν. Ο Αντρέας υποστηρίζει πως η διδασκαλία της είναι παράξενη και δεν προέρχεται από τον Ιησού και ο Πέτρος αρνείται να δεχθεί πως ο Ιησούς θα πρόσφερε αυτού του είδους την ανώτερη διδασκαλία σε μια γυναίκα καθώς και ότι προτίμησε εκείνη από αυτούς. Αμφισβητεί το 11 Karen L. King, Ο Ιησούς και η πρώτη γυναίκα απόστολος, Το ευαγγέλιο της Μαγδαληνής, μετάφραση Π. Τριαδά, Αθήνα 2008,σελ Esther De Boer, The Mary Magdalene, Cover-Up, The Sources Behind the Myth, T & T Clark 2006,σελ.65. 7

8 ήθος της Μαρίας υπονοώντας πως σκοπός της ήταν να ενισχύσει τη θέση της μεταξύ των μαθητών. Ο Λεβί παρεμβαίνει και την υπερασπίζεται προτρέποντας τους μαθητές να κηρύξουν το ευαγγέλιο όπως τους προέτρεψε ο Ιησούς. Το ευαγγέλιο τελειώνει σ αυτό το σημείο χωρίς η διαφωνία μεταξύ των μαθητών να φαίνεται να έχει επιλυθεί. 13 Στο σημείο αυτό θα δώσουμε κάποια σχόλια για την διαμάχη αυτή μεταξύ των μαθητών, η οποία και αποτελεί ένα από τα κεντρικά σημεία του ευαγγελίου. Σύμφωνα λοιπόν με όσα ο Antti Marjanen σχολιάζει η συγκεκριμένη διαμάχη που περιγράφεται από τον συγγραφέα του Ευαγγελίου της Μαρίας μας κάνει να υποθέσουμε ότι μας παρουσιάζει μια συζήτηση στην οποία εμπλέκονται κάποιοι χριστιανοί και αυτή λαμβάνει χώρα το δεύτερο αιώνα. Η συζήτηση επικεντρώνεται γύρω από την εγκυρότητα της παράδοσης η οποία διεκδικείται από τη Μαρία Μαγδαληνή. Άλλα θέματα που εμπλέκονται είναι η νομιμότητα της πνευματικής ηγεσίας των γυναικών και ο ρόλος των μυστικών οραμάτων μετά την ανάσταση ως αξιόπιστη πηγή της αποκάλυψης. Αντί να έλθει σε άμεση θεολογική επιχειρηματολογία σχετικά με τα θέματα αυτά ο συγγραφέας παρουσιάζει τις πεποιθήσεις του μέσω των εντάσεων μεταξύ των μαθητών. Η αποκάλυψη που έλαβε η Μαρία η Μαγδαληνή με τη μορφή ενός οράματος είναι από μόνη της ένδειξη ότι το Ευαγγέλιο της Μαρίας επιβεβαιώνει τη νομιμότητα των οραμάτων μετά την ανάσταση ως πηγή έγκυρης διδασκαλίας. Είναι πράγματι πιθανό ότι η γραφή αυτή ασκεί πολεμική εναντίον των εκείνων των Χριστιανών που διεκδικούσαν τη σφραγίδα της εγκυρότητας μόνο στα λόγια του Ιησού που απομνημονεύθηκαν και μεταδίδονται μέσω των αποστόλων. Ο τρόπος με τον οποίο η Μαρία Μαγδαληνή και ο Λεβί απεικονίζονται, από τη μία πλευρά, και ο Πέτρος και Ανδρέας, από την άλλη, καθιστά σαφές ποια είναι η άποψη του συντάκτη του Ευαγγελίου της Μαρίας σχετικά με τη θέση της Μαρίας της Μαγδαληνής ως πνευματική αυθεντία και τη νομιμότητα της πνευματικής ηγεσίας των γυναικών. Η εγκυρότητα της διδασκαλία της Μαρίας και η προνομιακή θέση απέναντι στις κατηγορίες του Πέτρου ότι ο Σωτήρας δεν θα αποκάλυπτε μια ειδική αποκάλυψη σε μια γυναίκα, επιβεβαιώνει την εγκυρότητα της πνευματικής εξουσίας των γυναικών. Για τον συγγραφέα του Ευαγγελίου της Μαρίας, η στάση του Πέτρου και του Ανδρέα αντιπροσωπεύει εκείνους τους χριστιανούς που περιορίζουν την αυθεντική διδασκαλία μόνο σε όσα μεταδίδονται από άνδρες. Σε μια τέτοια κοινωνία και μάλιστα ανάμεσα σε 13 Karen L. King, Ο Ιησούς και η πρώτη γυναίκα απόστολος, Το ευαγγέλιο της Μαγδαληνής, μετάφραση Π. Τριαδά, Αθήνα 2008,σελ

9 χριστιανούς, όπου οι γυναίκες περιορίζονται από κάθε ηγετικό καθήκον, το ευαγγέλιο τα Μαρίας δίνει μια άλλη προοπτική. 14 Στο Κατά Φίλιππον ευαγγέλιο η Μαρία Μαγδαληνή έχει βασικό ρόλο και στάθηκε η αιτία ενός από τους πιο επίμαχους ισχυρισμούς σχετικά μ αυτή. Όμως στο συγκεκριμένο κείμενο λείπουν κάποια σημεία που ταλανίζουν τους μελετητές. Ο Ιησούς και η Μαρία φαίνεται πως είχαν ξεχωριστή σχέση. Ήταν η αγαπημένη σύντροφός του. Στο ευαγγέλιο, το Άγιο Πνεύμα παρουσιάζεται με δύο ονόματα (ιδιότητες), Άγιο Πνεύμα και Σοφία. Το όνομα Σοφία σημαίνει γνώση (φρόνηση) και, σύμφωνα με Ευαγγέλιο του Φιλίππου, είναι μητέρα των αγγέλων. Φαίνεται πως η σύντροφος του Κυρίου η Μαρία η Μαγδαληνή είναι ο θηλυκός άγγελός του: ίσως η Σοφία, η γνώση η ίδια, η μητέρα των αγγέλων. 15 Στο ευαγγέλιο του Φιλίππου δεν υπάρχει κάποιος ιδιαίτερος λόγος για να χαρακτηρίζεται η Μαρία Μαγδαληνή σύντροφος του Κυρίου. Εκτός από το Ευαγγέλιο του Φιλίππου, η Μαρία η Μαγδαληνή δεν αναφέρεται σε κανένα άλλο κείμενο με τον παραπάνω χαρακτηρισμό. Επίσης, αυτό το επίθετο δεν αποδίδεται σε κανέναν άλλο μαθητή στα σωζόμενα παλαιοχριστιανικά συγγράμματα. Δυσκολία στην ερμηνεία της λέξης προκαλεί το γεγονός ότι η ελληνική λέξη σύντροφος - (κοινωνός) μπορεί να προσλάβει ένα ευρύ φάσμα εννοιών. Κυρίως, προσδιορίζει ένα πρόσωπο δεσμευμένο με κάποιον ή κάτι. Το τι μπορεί κάποιος να μοιράζεται με τον σύντροφό του μπορεί να πάρει πολλές μορφές, όπως μια κοινή επιχείρηση ή εμπειρία σε μια κοινή εργασία. Στην Αγία Γραφή, για παράδειγμα, η λέξη κοινωνός μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να υποδηλώσει το σύζυγο στο γάμο, έναν σύντροφο στην πίστη επίσης έναν σύντροφο στη διάδοση του ευαγγελίου (Β Κορ. 8,23) 16, ή τον συνεργάτη σε μια εργασία 17 (Λκ. 5,10) 18. Στο πρόσωπο της Μαγδαληνής δίνεται ιδιαίτερη έμφαση αφού ο σύντροφός της δεν είναι ένας άγγελος αλλά ο ίδιος ο Ιησούς (63) Όσο για τη Σοφία, που ονομάζεται «στείρα», είναι μητέρα των αγγέλων. Και η σύντροφος [ του Σωτήρα είναι η ] Μαρία η Μαγδαληνή. [Και ο Χριστός την αγαπούσε] περισσότερο από [όλους] τους μαθητές [και 14 Annti Marjanen, The Woman Jesus Loved, Mary Magdalene in the Nag Hammadi Library and Related Documents, E.J. Brill, Leiden- New York- Kӧln 1996, σελ Esther De Boer, The Mary Magdalene, Cover-Up, The Sources Behind the Myth, T & T Clark, 2006, σελ «ei;te u`pe.r Ti,tou( koinwno.j evmo.j kai. eivj u`ma/j sunergo,j\» Β Κορ 8,23 17 Annti Marjanen, The Woman Jesus Loved, Mary Magdalene in the Nag Hammadi Library and Related Documents, E.J. Brill, Leiden- New York- Kӧln 1996, σελ «o`moi,wj de. kai. VIa,kwbon kai. VIwa,nnhn uiòu.j Zebedai,ou( oi] h=san koinwnoi. tw/ Si,mwni»Å Λκ 5,10 9

10 συνήθιζε] να τη φιλά [συχνά] στο [στόμα της]. Οι υπόλοιποι [μαθητές(64) αισθάνονταν απ αυτό δυσαρέσκεια] και [εκδήλωναν αποδοκιμασία]. Του είπαν: «γιατί την αγαπάς πιο πολύ απ όλους μας:» Ο Σωτήρας απάντησε και του είπε: «Γιατί δεν σας αγαπώ όπως αυτήν; Όταν ένας τυφλός κι ένας που βλέπει βρίσκονται και οι δύο στο σκοτάδι δεν διαφέρουν μεταξύ τους. Όταν έρθει το φως, τότε αυτός που βλέπει, βλέπει το φως, ενώ ο τυφλός θα παραμείνει στο σκοτάδι» 19. Ο καθένας, όπως ακριβώς η Μαγδαληνή, που λαμβάνει αυτό το φιλί, ελευθερώνεται από τις δυνάμεις του κακού στη γη. Σύμφωνα με άλλη ερμηνεία, η Μαρία Μαγδαληνή ταυτίζεται με την ίδια τη Σοφία και ο ρόλος της κατανοείται ως σύντροφος με τον Ιησού, δηλαδή ως μέρος του ουράνιου κόσμου του φωτός. 20 Η Susan Haskins βλέπει το κειμένου του Ευαγγελίου του Φιλίππου να κυμαίνεται δύο διαφορετικά επίπεδα. Στο ένα βλέπουμε το συμβολισμό της αγάπης του Χριστού για την εκκλησία στο πρόσωπο της Μαρίας της Μαγδαληνής και στο άλλο την αντιπροσώπευση μιας ιστορικής κατάστασης στην οποία συμβολίζεται το θηλυκό στοιχείο εντός της εκκλησίας. Με δεδομένο, όπως ήδη έχουμε διαπιστώσει, την προνομιακή μεταχείριση που λαμβάνει η Μαρία η Μαγδαληνή από τον Χριστό και στα δύο Ευαγγέλια, της Μαρίας και του Φιλίππου, αυτή δίνει αφορμή για τη ζηλοτυπία μεταξύ των άλλων αποστόλων, και ειδικότερα του Πέτρου. 21 Το ευαγγέλιο του Φιλίππου παρουσιάζει μια αντιπαλότητα ανάμεσα στη Μαγδαληνή και τους άνδρες αποστόλους: οι απόστολοι ήταν δυσαρεστημένοι και ρωτούσαν τον Ιησού γιατί την αγαπάει πιο πολύ απ αυτούς. Εκείνος τους απαντούσε γιατί να μην αγαπάει αυτούς όπως τη Μαγδαληνή. Η εικόνα πως ο Ιησούς αγαπάει τη Μαρία και τη φιλάει συχνά στο στόμα φαίνεται πολύ ερωτική στο σύγχρονο αναγνώστη, όμως δεν υπονοεί κάτι σεξουαλικό, αλλά τη μετάδοση της θείας γνώσης. Το φιλί συμβολίζει την αποδοχή της θείας διδασκαλίας, την αποδοχή του Λόγου του Θεού. Είναι πιθανό η Μαγδαληνή να έμαθε πράγματα που δεν έμαθαν άλλοι μαθητές. Ίσως ο Ιησούς να είχε ιδιαίτερες συζητήσεις με τη Μαγδαληνή επειδή εκείνη καταλάβαινε καλά το μήνυμά του. Στο ευαγγέλιο του Θωμά η Μαρία είναι μία από τους έξι μαθητές που κατονομάζονται και μία από τους πέντε οι οποίοι μιλάνε. Οι άλλοι συνομιλητές είναι ο Πέτρος, ο Ματθαίος, ο Θωμάς και η 19 Στο ίδιο, σελ Ingrid Maisch, Mary Magdalene, The Image of a Woman through the Centuries, Collegeville, Minnesota 1998, σελ Susan Haskins, Myth and Metaphor, New York 1996, σελ

11 Σαλώμη. Στην πρόταση του Πέτρου να μην επιτραπεί στη Μαγδαληνή να ακολουθήσει τους μαθητές και τον Ιησού, γιατί ως γυναίκα δεν είναι άξια ζωής, ο Ιησούς απαντά πως θα την καθοδηγήσει ο ίδιος ώστε να την κάνει άντρα, γιατί κάθε γυναίκα που θα κάνει τον εαυτό της άντρα θα εισέλθει στη Βασιλεία των Ουρανών. Ορισμένοι σχολιαστές υποστηρίζουν πως τα παραπάνω έρχονται σε αντίθεση με την ιδέα της έλλειψης διάκρισης του φύλου για όσους επιδιώκουν την είσοδό τους στη Βασιλεία του Θεού. Ίσως όμως ο Ιησούς να μη μιλάει υποτιμητικά για τις γυναίκες, αλλά να χρησιμοποιεί συμβολική ορολογία μιλώντας για άνοδο του γήινου και υλικού, που συμβολίζεται με το θηλυκό, στο πνευματικό, που συμβολίζεται με το αρσενικό. Επιπλέον η κοπτική λέξη δε σημαίνει απλώς «κάνω άντρα», αλλά αναδεικνύω, δοξάζω, εξυψώνω. Αν λοιπόν το λόγιο αυτό είναι αυθεντικό, τότε ο Ιησούς μοιάζει να ενθαρρύνει τις γυναίκες να αποδεσμευτούν από κάθε σύνδρομο κατωτερότητας σε σχέση με τους άνδρες και να αντιμετωπίσουν το φύλο τους ως ισότιμο με αυτούς. 22 Η ένταση ανάμεσα στον Πέτρο και τη Μαγδαληνή στο Κατά Θωμά ευαγγέλιο έχει παράλληλες αναφορές στο ευαγγέλιο της Μαρίας και στο Πίστις Σοφία, όπου στη διαμάχη μεταξύ των δύο προσώπων δίνεται ιδιαίτερη έμφαση και θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε πως είναι και το κεντρικό θέμα των κειμένων. 23 Ενώ λοιπόν στο ευαγγέλιο της Μαγδαληνής οι γυναίκες και οι άντρες είναι ίσοι προσπαθώντας να ξεπεράσουν τις διαφορές του γένους τους και να γίνουν τέλειοι άνθρωποι, αυτή η προοπτική στο ευαγγέλιο του Θωμά απευθύνεται μόνο στις γυναίκες. Μ αυτό τον τρόπο η Μαγδαληνή έχει ιδιαίτερη θέση μόνο όσον αφορά την πρόσκληση του ίδιου του Ιησού να την καθοδηγήσει ο ίδιος 24. Στο ευαγγέλιο του Θωμά η έννοια του όρου άνδρας έχει διαφορετικό περιεχόμενο από αυτό που έχει στην αρχαία εκκλησία, σημαίνει την επιστροφή στην πρωτόγονη κατάσταση, με την έννοια του ανδρόγυνου και όχι ανδρικού, αποβάλλοντας τη σάρκα, τη φυσική διάκριση ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα. 25 Συμπερασματικά θα μπορούσε να υποστηριχθεί πως το λόγιο 114 δίνει στη Μαρία τη Μαγδαληνή και 22 Ε. Αδάμος-Στ. Γκιργκένης, Το Κατά Θωμάν απόκρυφο Ευαγγέλιο, Θεσσαλονίκη 2006σελ Annti Marjanen, The Woman Jesus Loved, Mary Magdalene in the Nag Hammadi Library and Related Documents, E.J. Brill, Leiden- New York- Kӧln 1996, σελ Ingrid Maisch, Mary Magdalene, The Image of a Woman through the Centuries, Collegeville, Minnesota 1998, σελ Francois Bovon, New Testament Traditions And Apocryphal Narratives, Translated by Jane Haapiseva- Hunter, USA 1995, σελ

12 στις άλλες γυναίκες ισοδύναμη δυνατότητα στη σωτηρία αντιπαραβαλλόμενη με αυτή των ανδρών. 26 Το Πίστις Σοφία αποτελείται από μια σειρά αποκαλύψεων που κάνει ο Ιησούς στους μαθητές του. Η Μαρία Μαγδαληνή διακρίνεται ανάμεσα στους άλλους μαθητές του Ιησού, είναι εκείνη που κάνει τις περισσότερες ερωτήσεις από τους άλλους μαθητές και είναι η μόνη γυναίκα που αναφέρεται ονομαστικά ανάμεσα στις επτά που ακολουθούν το Λυτρωτή στη Γαλιλαία. Οι επτά αυτές γυναίκες βρίσκονται μαζί με τους δώδεκα μαθητές και ακούν τα λόγια του Ιησού πριν την Ανάληψή του. Ο Ιησούς θαυμάζει τη Μαρία γιατί διαπίστωσε πως είχε γίνει ένα τέλειο αγνό πνεύμα και την επαινεί αποκαλώντας την «αγνή και πνευματική»(πίστις Σοφία 87). Αν και υπήρξε φυλακισμένη στον επίγειο κόσμο και στο σκοτάδι είχε ήδη μεταβεί σε μια νέα πραγματικότητα, στο βασίλειο του φωτός. Αυτό μαρτυρείται και από τα λόγια του Ιησού στη Μαρία «Μπράβο Μαρία ευλογημένη, εσύ θα κληρονομήσεις το Βασίλειο του Φωτός»(Πίστις Σοφία 61). Η Μαρία Μαγδαληνή βρίσκεται στην πλευρά της αγνότητας του πνεύματος και του φωτός. Αυτός είναι ο λόγος που αν και ανήκει στο γυναικείο φύλο, κατέχει υψηλή θέση στην τάξη των Γνωστικών. 27 Στη Σοφία Ιησού Χριστού διακρίνεται η παρουσία των δώδεκα μαθητών και επτά γυναικών. Καθένας από αυτούς με τη σειρά του υποβάλλει ερωτήσεις στον Ιησού. Η Μαρία Μαγδαληνή που στο συγκεκριμένο κείμενο ονομάζεται Μαριάμμη, δέχεται ιδιαίτερη μεταχείριση. Είναι η μόνη γυναίκα που κατονομάζεται. 28 Η Πρώτη Αποκάλυψη του Ιακώβου είναι εξαίρετο δείγμα «αποκαλυπτικού διαλόγου». Στην Πρώτη Αποκάλυψη του Ιακώβου αναφέρεται η Μαρία η Μαγδαληνή μαζί με άλλες τρεις γυναίκες, την Σαλώμη, την Μάρθα και την Αρσινόη. Αυτές οι τέσσερις γυναίκες πιθανώς ανήκουν στις επτά για τις οποίες ρωτά ο Ιάκωβος τον Ιησού «ποιες είναι αυτές οι γυναίκες που έγιναν μαθήτριές σου; προβλέπω ότι όλες οι γυναίκες θα σε δοξάζουν». 29 Ο Antti Marjanen αναφέρει πως στην Πρώτη Αποκάλυψη του Ιακώβου (38,22-23), όπου διακρίνεται μια ασυνήθιστη ανθρώπινη ικανότητα που δίνει στους κατόχους της μια ιδιαίτερη δύναμη, η αντίληψη φαίνεται πως εξομοιώνεται με τη γνώση. Με βάση τους παραπάνω συλλογισμούς 26 Antti Marjanen, The Woman Jesus Loved, Mary Magdalene in the Nag Hammadi Library and Related Documents, E.J. Brill, Leiden- New York- Kӧln, 1996, σελ Ingrid Maisch, Mary Magdalene, The Image of a Woman through the Centuries, Collegeville, Minnesota 1998, σελ Francois Bovon, New Testament Traditions And Apocryphal Narratives, Translated by Jane Haapiseva- Hunter, USA 1995, σελ J. Schaberg, Resurrection of Mary Magdalene, legends, apocrypha, and the Christian testament, Continuum International Publishing Group, 2004 σελ

13 είναι φανερό πως η Μαρία η Μαγδαληνή και οι άλλες τρεις γυναίκες που αναφέρονται ονομαστικά θα πρέπει, εφόσον είναι κάτοχοι της παραπάνω ικανότητας, να θεωρούνται πνευματικές αυθεντίες που θα μπορούσαν να καθοδηγούν τον Ιάκωβο στο σημαντικό έργο που τους ανέθεσε ο Κύριος. Οι επτά γυναίκες σκιαγραφούνται από τον Ιάκωβο ως αδύναμα δοχεία που έχουν καταστεί δυνατά από μια αντίληψη που υπάρχει μέσα τους (38,22-23). Υπό το πρίσμα αυτό φαίνεται πιθανό, πως και οι επτά γυναίκες μαθήτριες του Κυρίου είναι πνευματικά εξοπλισμένες με ιδιαίτερο τρόπο, αλλά η Σαλώμη, η Μαρία η Μαγδαληνή, η Μάρθα και η Αρσινόη συστήνονται ως εξαίρετα παραδείγματα της ομάδας, γυναίκες από τις οποίες ακόμη και ο Ιάκωβος μπορεί να διδαχθεί. 30 Ο Διάλογος του Σωτήρα είναι ένας γνωστικός αποκαλυπτικός διάλογος μεταξύ του Κυρίου και των μαθητών του από τους οποίους ονομαστικά αναφέρονται ο Ματθαίος, ο Ιούδας και η Μαρία. Στο Διάλογο του Σωτήρα, ένα ακόμα κείμενο της βιβλιοθήκης του Nag Hammadi, η Μαρία σκιαγραφείται ως μία από τους τρεις μαθητές που επιλέχθηκαν για να δεχθούν μια ειδική διδασκαλία από τον Ιησού. Όμως το πρόσωπο της Μαρίας είναι πιο σημαντικό από τους δύο άλλους μαθητές, Ματθαίο και Θωμά γιατί «μιλάει σαν μια γυναίκα που καταλαβαίνει τα πάντα» 31. Στο συγκεκριμένο κείμενο η Μαρία η Μαγδαληνή δεν αντιπροσωπεύει μια ομάδα γυναικών, δεν υπάρχει καμία αναφορά σε οποιαδήποτε άλλη γυναίκα στο Διάλογο του Σωτήρα. Μαζί με τον Ιούδα και τον Ματθαίο, η Μαγδαληνή λειτουργεί ως εκπρόσωπος των αποστόλων που παρουσιάζονται ως μια ομάδα εννέα φορές. Μόνο μια φορά μνημονεύονται ως «οι δώδεκα απόστολοι» ( ). 32 Ο Διάλογος του Σωτήρα εκθειάζει την Μαγδαληνή όχι μόνο ως οραματίστρια, αλλά και ως την απόστολο που ξεπερνά όλους τους άλλους. Είναι η «Γυναίκα που τα γνωρίζει Όλα». 33 Τη Μαρία Μαγδαληνή την συναντάμε και στο ευαγγέλιο του Πέτρου όπου ονομάζεται «μαθήτρια του Κυρίου». Η περιγραφή θυμίζει τις διηγήσεις των κανονικών ευαγγελίων. Η εικόνα της Μαγδαληνής, όπως απεικονίζεται στη γνωστική γραμματεία, έχει τις ρίζες της στην παράδοση, όπως ακριβώς αυτή μαρτυρείται στα κανονικά ευαγγέλια, στο γεγονός δηλαδή της πρώτης εμφάνισης του αναστημένου Ιησού στη Μαγδαληνή και στις γυναίκες 30 Antti Marjanen, The Woman Jesus Loved, Mary Magdalene in the Nag Hammadi Library and Related Documents, E.J. Brill, Leiden- New York- Kӧln, 1996, σελ Raymond F. Collins, Mary Magdalene, The Anchor Bible Dictionary on CD-ROM, Logos Library System, Version 2.1a, Antti Marjanen, The Woman Jesus Loved, Mary Magdalene in the Nag Hammadi Library and Related Documents, E.J. Brill, Leiden- New York- Kӧln, 1996, σελ Διάλογος του Σωτήρος, 139,

14 από τη Γαλιλαία. Πολλοί ερμηνευτές υποθέτουν πως ο ρόλος της Μαγδαληνής στα ευαγγέλια υποβαθμίζεται λόγω της επικράτησης της Πατριαρχίας στην πρώιμη Εκκλησία. Επιπλέον, ο ανταγωνισμός που προβάλλεται από τους γνωστικούς μεταξύ του Πέτρου και της Μαρίας, αντικατοπτρίζει την ένταση ανάμεσα στον ετερόδοξο χριστιανισμό και την αποστολική ορθοδοξία. Εξετάζοντας τις αναφορές των γνωστικών κειμένων για τη Μαγδαληνή, ενισχύεται ακόμη περισσότερο η δύναμη αυτή της προσωπικότητάς της. Όπως είδαμε, στα γνωστικά κείμενα τονίζεται ιδιαίτερα η ηγετική της θέση, γεγονός που στα κανονικά κείμενα της Καινής Διαθήκης αποσιωπάται. Το γεγονός ότι παρόλο που η Μαγδαληνή ανήκει στο γυναικείο φύλο της δίνεται προτεραιότητα μεταξύ των μαθητών δεν μένει απαρατήρητο από τους άντρες μαθητές και δεν λείπουν οι εντάσεις ιδιαίτερα μεταξύ της Μαρίας και του Πέτρου ( ευαγγέλιο της Μαρίας, Κατά Θωμά ευαγγέλιο, Πίστις Σοφία). Συνοψίζοντας όλα τα δεδομένα μέσω της εξέτασης των γνωστικών κείμενων στα οποία η Μαγδαληνή πρωταγωνιστεί, καταλήγουμε στα εξής συμπεράσματα: Το πρόσωπο της Μαρίας Μαγδαληνής στους Γνωστικούς σκιαγραφείται ως εξής: 1) προτάσσεται ανάμεσα στους ακόλουθους του Ιησού, 2) διακρίνεται ως χαρακτήρας και μνήμη στα κείμενα μιας ανδροκεντρικής γλώσσας και πατριαρχικής ιδεολογίας, 3) μιλάει με θάρρος, 4) έχει ηγετικό ρόλο ανάμεσα στους άντρες μαθητές, 5) είναι οραματίστρια 6) εξυμνείται για την υπέρτερη κατανόησή της, 7) παρουσιάζεται ως η πιο κοντινή σύντροφος του Ιησού, 8) αντιτάσσεται με ανοιχτή σύγκρουση με έναν ή περισσότερους μαθητές, 9) την υπερασπίζεται ο Ιησούς. Αξίζει να σημειωθεί, όπως η Susan Haskins υπογραμμίζει, ότι δεν υπάρχει καμία αναφορά στο πρόσωπο της Μαγδαληνής στα γνωστικά κείμενα ως αμαρτωλή ή πόρνη, κάτι που αποδεικνύει πως όλα αυτά ανήκουν σε μεταγενέστερες παραδόσεις. 34 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η Μαρία Μαγδαληνή αποτελεί αναμφισβήτητα ένα ζωντανό παράδειγμα νομιμοποίησης της διδασκαλίας από μέρους των γυναικών, καθώς και του ρόλου που έπαιξαν οι γυναίκες στην εξάπλωση του μηνύματος του ευαγγελίου και στην λειτουργία των πρωτοχριστιανικών κοινοτήτων. Η Μαγδαληνή ακολουθούσε τον Ιησού από την αρχή της αποστολής του και έφθασε μέχρι το σταυρό και το πάθος. Σ όλη τη 34 Susan Haskins, Myth and Metaphor, New York 1996, σελ 35 14

15 διάρκεια του επίγειου έργου του ήταν κοντά του. Όλοι οι ευαγγελιστές τονίζουν πως η Μαγδαληνή έχει κεντρική θέση στο στενό κύκλο των μαθητών του Ιησού. Η διαμάχη σχετικά με την «θηλυκή αποστολικότητα» και ο ανταγωνισμός με τον Πέτρο, καθώς και το ζήτημα της θέσης των γυναικών γενικά, έχουν συνδεθεί με το όνομά της. Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η Μαγδαληνή και οι υπόλοιπες γυναίκες ακόλουθοι του Ιησού οδηγεί στο συμπέρασμα πως ο παραδοσιακός ρόλος των γυναικών ανατρέπεται. Η διαμάχη ανάμεσα στον Πέτρο, τον Αντρέα και γενικά των αντρών μαθητών με την Μαγδαληνή αντικατοπτρίζει τη διαμάχη για την αυθεντία του θηλυκού γένους. Συγκεκριμένα το ευαγγέλιο της Μαρίας και το Πίστις Σοφία παρουσιάζουν τη Μαρία Μαγδαληνή ως τη γυναικεία μορφή που κατέχει την αυθεντία της διδασκαλίας και την υπερασπίζεται εκ μέρους των γυναικών. Σ αυτή τη διαμάχη σχετικά με τη δύναμη και την επιρροή των γυναικών στον πρώιμο χριστιανισμό το πρόσωπο της Μαγδαληνής μας παρέχει ένα ισχυρό επιχείρημα σχετικά με το δικαίωμα και την αυθεντικότητα της διδασκαλίας των γυναικών. Η Μαρία Μαγδαληνή βρίσκεται στην ίδια γραμμή με την Θέκλα, η οποία εξίσου θεωρείται παράδειγμα για το δικαίωμα των γυναικών να βαπτίζουν και το πρόσωπό της είχε ιδιαίτερη σπουδαιότητα στον κύκλο των χριστιανών γυναικών. Σε αντίθεση όμως με τη Θέκλα, η οποία δεν μνημονεύεται πουθενά στα κανονικά κείμενα της Καινής Διαθήκης, η μνεία του ονόματος της Μαγδαληνής ενέχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Συνεπώς στον Κανόνα τον ίδιο συμπεριλαμβάνεται το όνομα μιας γυναίκας που διαψεύδει και αναιρεί την απαγόρευση της αρχαίας εκκλησίας σχετικά με τη διδασκαλία εκ μέρους των γυναικών. Συμπερασματικά, η απήχηση του προσώπου της Μαρίας Μαγδαληνής στον πρώιμο χριστιανισμό δημιουργεί ένα μεγάλο φάσμα ερμηνειών, ενώ παράλληλα τίθεται το ζήτημα του γυναικείου φύλου και του ρόλου της γυναίκας γενικότερα. Παραμένει ένα μεγάλο θέμα ανοιχτό: από το ένα μέρος ποια θέση αποδίδει στη γυναίκα το εκάστοτε κείμενο και από το άλλο κατά πόσο υπερβαίνονται κάποιοι παραδοσιακοί ρόλοι. Στην περίπτωση της Μαρίας Μαγδαληνής έχουμε ένα υπόδειγμα μαθήτριας που διδάσκει, ερμηνεύει, κηρύττει, παρηγορεί τους μαθητές, είναι απόστολος και υπόδειγμα πίστης. 15

Η ΜΑΡΙΑ Η ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΚΟΝΙΣΣΕΣ

Η ΜΑΡΙΑ Η ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΚΟΝΙΣΣΕΣ Η ΜΑΡΙΑ Η ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΚΟΝΙΣΣΕΣ Αικατερίνη Δροσιά Υπ. Δρ. Η Μαρία η Μαγδαληνή είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πρόσωπα της Καινής Διαθήκης και κατέχει ιδιαίτερη θέση μεταξύ των γυναικών που διακονούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 12: Επιστολή Ιούδα & Β Πέτρου Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης

Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης Διάλεξη 1 η Γιατί πρέπει να μελετούμε την Παλιά Διαθήκη; Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Από τη μαγεία του παραμυθιού στην πλάνη της μαγείας (κεφ.35) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων.

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων. ΘεμελειώδειςΑρχές ΘέσειςτηςΕκκλησίαςτηςΕλλάδος γιατηνπροστασίατωνπροσφύγων. Η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία δείχνει μια ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον ξένο. Άλλωστε και ο Ιδρυτής Της, ο Κύριος Ημων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Υπατία. Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών

Υπατία. Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών Υπατία Τετάρτη20 Νοεµβρίου 2013 Σχολικό έτος 2013-2014 Εργασία της µαθήτριας Ελευθεριάδη Κωνσταντίνα Υπεύθυνη καθηγήτρια: Dr. Σταυρούλα Πατσιοµίτου 1 ο ΠρότυποΠειραµατικόΓυµνάσιοΑθηνών Τµήµα Β1 Βιογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α )

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Τάξη Γ Γυμνασίου Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Διδακτική Ενότητα προς ανάπτυξη: Κεφάλαιο Α - Διδακτική Ενότητα 5: «Ο πρώτος διωγμός των χριστιανών» (σελίδες

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ»

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» «ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» Ο απόστολος Παύλος προς το τέλος της προς Ρωµαίους επιστολής του γράφει «Τολµηρότερον δε έγραψα υµίν, αδελφοί, από µέρους ως επαναµιµνήσκων

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που εργάζεται για όλους Ο Απόστολος Παύλος, ο διδάσκαλος Ο Σαούλ ήταν ένας πολύ μορφωμένος Ιουδαίος, που ζούσε στην Παλαιστίνη, μια χώρα πολύ κοντά στο νησί μας.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΟΜΑΔΑ Α PROJECT 3 Οι Γυναίκες Στον Ισλάμ Και Στον Χριστιανισμό ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και περιεχόμενο

Δομή και περιεχόμενο Δομή και περιεχόμενο Διάλεξη Δεύτερη από την σειρά Το Βιβλίο των Πράξεων Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα το μαθήματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

"Η φανέρωσις των λόγων σον φωτίζει συνετίζει τους απλούς." (Ψαλμοί ριθ:13

Η φανέρωσις των λόγων σον φωτίζει συνετίζει τους απλούς. (Ψαλμοί ριθ:13 Into His Marvelous Light "Η φανέρωσις των λόγων σον φωτίζει συνετίζει τους απλούς." (Ψαλμοί ριθ:13 1 Η Προετοιμασία Η παρακάτω βιβλική μελέτη δημιουργήθηκε για να εξηγήσει το σχέδιο της σωτήριας σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117)

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιους απευθύνεται ο συγγραφέας της διδαχής περί φθόνου

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΕΩΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΕΩΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΕΩΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ 5 η: «Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ» Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα το μαθήματος; σημειώσεις κλειδιά, αποσπάσματα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η Ανάσταση Του Χριστού (κεφ.11) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν οι μαθητές,

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.»

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» «Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» Με τον όρο αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου ορίζουμε τις εγκαταστάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com ΤΟ ΤΕΤΡΑΓΡΑΜΜΑΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΑΛΤΑΟΥΡΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Η παρούσα μελέτη σκοπό έχει να ανασκευάσει μια τεράστια πλάνη των λεγομένων Μαρτύρων του Ιεχωβά σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

»Για τον λόγο ότι, μέσα σ αυτόν ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε, Επειδή, και δικό του γένος είμαστε»1.

»Για τον λόγο ότι, μέσα σ αυτόν ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε, Επειδή, και δικό του γένος είμαστε»1. υγκέντρωση απογεύματος αββάτου 2 Απριλίου 2011 Εδραιώνοντας ένα σπιτικό επικεντρωμένο στον Φριστό Από τον Πρεσβύτερο Ρίτσαρντ Μέινς Σων Εβδομήκοντα τις αρχές της υπηρέτησής μου ως νέου ιεραποστόλου στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα