Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος 146 π.χ μ.χ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος 146 π.χ. -- 330 μ.χ."

Transcript

1 Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ Κεφάλαιο 7 Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος Για τετρακόσια χρόνια (από τον 1ο αιώνα π.χ. έως τον 3ο αιώνα μ.χ.), η ιστορία της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, από το Γιβραλτάρ ως τον Καύκασο και από τη Βρετανία ως την Αίγυπτο, συνδέεται άμεσα με την ακμή της Ρώμης, που γίνεται σιγά σιγά ισχυρή αυτοκρατορία. Η Ρωμαϊκή Aυτοκρατορία ενοποίησε τη λεκάνη της Μεσογείου και τη συνέδεσε με τη βόρεια Ευρώπη. Μέσα σε αυτή την αυτοκρατορία οι άνθρωποι μιλούσαν ή καταλάβαιναν δύο κυρίως γλώσσες: τη λατινική, κυρίως στο δυτικό τμήμα, και την ελληνική, κυρίως στο ανατολικό. Ο ελληνικός κόσμος της ανατολικής Μεσογείου, που και αυτός ανήκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, επηρέασε τους Ρωμαίους αλλά και επηρεάστηκε από αυτούς. Στους Ρωμαίους χρωστάμε ένα κρατικό μοντέλο με ιεραρχημένη διοικητική δομή, αλλά και νομικές έννοιες και κανόνες δικαίου, αρκετοί από τους οποίους ισχύουν και σήμερα KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:11 ìì

2 Κεφαλαιο 7 Α. Η συγκρότηση του ρωμαϊκού κράτους (9ος -- 1ος αιώνας π.χ.) Οι γνώσεις μας για τη γέννηση της Ρώμης είναι ελάχιστες. Η Ρώμη ξεκίνησε από ένα μικρό οικισμό στις όχθες του ποταμού Τίβερη, στη σημερινή κεντρική Ιταλία, και έγινε στη συνέχεια η πρωτεύουσα ενός μεγάλου κράτους. Οι πρώτες αξιόπι στες πηγές για την ιστορία της Ρώμης είναι από τον 3ο αιώνα π.χ. και μετά. 7.1 Χάλκινο άγαλμα που απεικονίζει τη λύκαινα να θηλάζει το Ρωμύλο και το Ρώμο. Σύμφωνα με το μύθο, η Ρώμη ιδρύθηκε το 753 π.χ. από το Ρωμύλο, που τον είχε αναθρέψει μια λύκαινα μαζί με τον αδελφό του, το Ρώμο. Από το Ρώμο ως το 509 π.χ. (όταν καταργήθηκε η βασιλεία), η Ρώμη γνώρισε επτά βασιλιάδες. Το άγαλμα της λύκαινας χρονολογείται τον 5ο αιώνα π.χ., ενώ οι δίδυμοι προστέθηκαν το 15ο αιώνα μ.χ. Ρώμη (Ιταλία), Μουσείο Καπιτωλίου KEFALAIO A FINAL 9.indd 134 Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΤΟΝ 6ο ΑΙΩΝΑ π.χ. Η γέννηση της Ρώμης και η περίοδος της βασιλείας Στα τέλη της Εποχής του Χαλκού ζούσαν στην Ιταλική χερσόνησο πολλοί διαφορετικοί λαοί. Οι Ρωμαίοι ανήκαν σε μια ινδοευρωπαϊκή φυλή, τους Λατίνους. Οι Λατίνοι μιλούσαν τη λατινική γλώσσα και κατοικούσαν, ήδη από το 10ο ή τον 9ο αιώνα π.χ. σε επτά οικισμούς κοντά στον ποταμό Τίβερη. Ένας άλλος λαός, που είχε και αυτός εγκατασταθεί στην ιταλική χερσόνησο το 10ο ή τον 9ο αιώνα π.χ., ήταν οι Ετρούσκοι. Για τους Τον 7ο Ετρούσκους αιώνα π.χ. οι μάθαμε στο κεφ. 3. Ετρούσκοι κατέλαβαν την περιοχή και ένωσαν τους επτά οικισμούς σε ενιαία πόλη, την οποία ονόμασαν Ρώμη. 19/1/2009 2:01:14 ìì

3 Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ 7.3 Οι περισσότεροι πατρίκιοι ήταν μεγαλοκτηματίες. Οι πληβείοι ήταν είτε έμποροι και τεχνίτες είτε καλλιεργητές που εργάζονταν στα κτήματα των πατρικίων. Μαρμάρινο άγαλμα πατρικίου που κρατάει δύο προτομές, 15 μ.χ. περίπου. Ρώμη (Ιταλία), Μουσείο Καπιτωλίου. 7.4 Ψάρεμα. Λεπτομέρεια από τοιχογραφία σε τάφο, 530 π.χ. περίπου. Ταρκυνία (Ιταλία). Το πολίτευμα της Ρώμης ήταν στην αρχή η βασιλεία. Ο βασιλιάς είχε όλες τις εξουσίες (πολιτικές, θρησκευτικές, δικαστικές και στρατιωτικές). Οι Ρωμαίοι πολίτες την εποχή αυτή χωρίζονταν σε δύο τάξεις: τους πατρικίους και τους πληβείους. Οι πατρίκιοι ήταν οι αριστοκράτες, ενώ οι πληβείοι, που ήταν και οι περισσότεροι, ήταν η κατώτερη τάξη. Οι πληβείοι δεν είχαν τα ίδια δικαιώματα με τους πατρικίους. Για παράδειγμα, ως τα μέσα του 5ου αιώνα π.χ. απαγορευόταν να γίνονται γάμοι ανάμεσα σε μέλη των δύο τάξεων. Το ρωμαϊκό κράτος κατά την περίοδο της δημοκρατίας ( π.χ.) Η επέκταση της Ρώμης στην ιταλική χερσόνησο και τη δυτική Μεσόγειο Σύμφωνα με το μύθο, οι Ρωμαίοι έδιωξαν τον Ετρούσκο βασιλιά Ταρκύνιο το 509 π.χ. Η βασιλεία καταργήθηκε και το πολίτευμα ονομάστηκε res publica, δηλαδή «κοινό πράγμα», «υπόθεση των πολιτών», όρος που μεταφέρθηκε στα ελληνικά με τη λέξη «δημοκρατία». Η ρωμαϊκή δημοκρατία όμως ήταν διαφορετική από τη δημοκρατία στην Αθήνα και τις άλλες πόλεις-κράτη του ελληνικού κόσμου: στην πόληκράτος της Ρώμης υπήρχαν πολλές συνελεύσεις πολιτών, με διαφορετικά καθήκοντα. Οι συνελεύσεις αυτές, όπου τον πρώτο λόγο είχαν στην αρχή κυρίως οι πατρίκιοι, ψήφιζαν τους νόμους και εξέλεγαν τους άρχοντες. Στη ρωμαϊκή δημοκρατία οι βασικότεροι άρχοντες ήταν οι δύο ύπατοι, οι πραίτορες, ο δικτάτορας και οι δήμαρχοι. Σημαντικό συμβουλευτικό ρόλο είχε η Σύγκλητος, οι αποφάσεις της όμως δεν είχαν ισχύ νόμου KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:16 ìì

4 Κεφαλαιο 7 Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ ΩΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 7.5 3ου ΑΙΩΝΑ π.χ. Ανάμεσα στους πατρικίους και τους πληβείους υπήρχε μεγάλος ανταγωνισμός μέχρι τον 3ο αιώνα π.χ. Τότε όλοι οι Ρωμαίοι πολίτες που ανήκαν στις δύο τάξεις έγιναν ίσοι πολιτικά και νομικά. Με την πολιτική και νομική τους εξίσωση άρχισε μια περίοδος κοινωνικής ειρήνης και ομαλής λειτουργίας των θεσμών του ρωμαϊκού πολιτεύματος. Έτσι η Ρώμη μπόρεσε να επεκταθεί στην Ιταλική χερσόνησο και αργότερα σε ολόκληρη τη δυτική Μεσόγειο. Η επέκταση της Ρώμης στην κεντρική Ιταλική χερσόνησο (4ος αιώνας π.χ.) και στην Κάτω Ιταλία (αρχές του 3ου αιώνα π.χ.). Η Ρώμη κυριάρχησε σε αυτές τις περιοχές όταν κατέλαβε τις ελληνικές πόλεις-κράτη της Κάτω Ιταλίας, με τελευταίο τον Τάραντα (272 π.χ.). Για να ελέγξει τους εμπορικούς δρόμους στη δυτική Μεσόγειο, η Ρώμη συγκρούστηκε πολεμικά με την Καρχηδόνα, που κυριαρχούσε στην περιοχή αυτή (Καρχηδονιακοί Πόλεμοι). Η Καρχηδόνα νικήθηκε και καταστράφηκε (146 π.χ.). Την ίδια εποχή η Ρώμη κατέκτησε ολόκληρη σχεδόν την Ιβηρική χερσόνησο, μέρος της νότιας Γαλατίας (σημερινής Γαλλίας), ολόκληρο τον περίγυρο της Αδριατικής Θάλασσας, τον ελλαδικό χώρο και μέρος της Μικράς Ασίας. 7.6 ΟΙ ΚΑΡΧΗΔΟΝΙΑΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ( π.χ.) Η διαμάχη ξεκίνησε για την κυριαρχία στη Σικελία και τελείωσε με τη νίκη της Ρώμης (Πρώτος Καρχηδονιακός Πόλεμος, π.χ.) Τριάντα χρόνια αργότερα, οι Καρχηδόνιοι εισέβαλαν με τον Αννίβα στην Ιταλική χερσόνησο αλλά νικήθηκαν και υποχώρησαν (Δεύτερος Καρχηδονιακός Πόλεμος, π.χ.). Οι Ρωμαίοι έδιωξαν τους Καρχηδόνιους από την Ιβηρική χερσόνησο (197 π.χ.). Για να κυριαρχήσει στη δυτική Μεσόγειο, η Ρώμη ξεκίνησε τον Τρίτο Καρχηδονιακό Πόλεμο ( π.χ.). Η Καρχηδόνα καταστράφηκε τελείως και η γη της μοιράστηκε σε Ρωμαίους πολίτες KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:21 ìì

5 Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ Οικονομία και κοινωνία κατά την περίοδο της δημοκρατίας Από τα τέλη του 3ου αιώνα π.χ. οι ρωμαϊκές κατακτήσεις έφεραν σημαντικές αλλαγές στην οικονομία, που μέχρι τότε βασιζόταν στην καλλιέργεια της γης. Το νόμισμα έγινε βασικό μέσο εμπορικών συναλλαγών και ορισμένοι Ρωμαίοι πλούτισαν από την είσπραξη των φόρων. Έτσι επεκτάθηκε το εμπόριο της Ρώμης με τον υπόλοιπο κόσμο και αναπτύχθηκε η βιοτεχνία. Οι συνεχείς πόλεμοι όμως αποδυνάμωσαν τους ελεύθερους γεωργούς που έπρεπε να υπηρετούν στο στρατό για πολύ καιρό. Έτσι, είτε άφηναν ακαλλιέργητα τα χωράφια τους είτε υποχρεώνονταν να τα πουλήσουν σε ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων. Παράλληλα, οι συνεχείς πόλεμοι εφοδίαζαν τις αγορές με δούλους. Η φτηνή εργασία των δούλων ενίσχυσε την παραγωγή, χειροτέρεψε όμως την οικονομική κατάσταση για τους ελεύθερους γεωργούς και για τα μεσαία τμήματα των Ρωμαίων πολιτών. Η στρατιωτική θητεία έγινε λοιπόν μια σταθερή εργασία που έδινε μισθό. Τον 3ο αιώνα π.χ. στη ρωμαϊκή κοινωνία κυριαρχούν δύο ισχυρές ομάδες: οι συγκλητικοί και οι ιππείς. Οι συγκλητικοί κατάγονταν από αριστοκρατικές οικογένειες και ήταν μεγαλογαιοκτήμονες. Οι ιππείς ασχολούνταν με το εμπόριο, τις επιχειρήσεις και είχαν δικαίωμα να εισπράττουν φόρους στις επαρχίες. Οι περισσότεροι Ρωμαίοι πολίτες ζούσαν πολύ δύσκολα. Η ψήφος τους μάλιστα, που ήταν απαραίτητη για να εκλεγούν οι άρχοντες και τα μέλη της Συγκλήτου, συχνά εξαγοραζόταν. Η οικογένεια ήταν η βάση της κοινωνικής ζωής στη Ρώμη και ο πατέρας είχε απόλυτη εξουσία πάνω στα παιδιά του. Η θέση της γυναίκας στη Ρώμη ήταν καλύτερη από τη θέση της γυναίκας στην Αθήνα. Για παράδειγμα, επισκεπτόταν ελεύθερα δημόσιους χώρους και έπαιρνε ενεργό μέρος στις οικογενειακές υποθέσεις. Θρησκεία και τέχνες Χάλκινο αγαλματάκι Ρωμαίου ιερέα, ίσως ποντίφικα, 1ος αιώνας μ.χ. Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. 7.7 Η θρησκεία των Ρωμαίων ήταν πολυθεϊστική, όπως και των αρχαίων Ελλήνων. Η θρησκευτική λατρεία ήταν πολύ σημαντική στη δημόσια και κοινωνική ζωή της Ρώμης και συνόδευε κάθε πολιτική και κοινωνική δραστηριότητα. Η ρωμαϊκή θρησκεία επηρεάστηκε ολοφάνερα από την ετρουσκική και την ελληνική. Αργότερα μάλιστα, οι ρωμαϊκές θεότητες ταυτίστηκαν με τις ελληνικές. Οι σημαντικότεροι ιερείς στη Ρώμη ονομάζονταν ποντίφικες. Οι ποντίφικες έλεγχαν τις τελετουργίες και όριζαν τις ημερομηνίες των εορτών. Στα πρώτα στάδιά της η ρωμαϊκή τέχνη επηρεάστηκε από την ετρουσκική. Ωστόσο, καθώς αναπτύχθηκε το εμπόριο και οι επαφές με τις ελληνικές πόλεις-κράτη της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας, η ελληνική τέχνη έγινε το κύριο πρότυπο για τους Ρωμαίους καλλιτέχνες KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:21 ìì

6 Κεφαλαιο Όσον αφορά τη λογοτεχνία, το έπος και το δράμα ήρθαν στη Ρώμη από τον ελλαδικό χώρο και την ελληνιστική Ανατολή. Οι πρώιμοι Ρωμαίοι ιστορικοί και ποιητές ήταν επηρεασμένοι από πρότυπα κυρίως ελληνικά. Οι μεγαλύτεροι Ρωμαίοι ποιητές στο τέλος της δημοκρατικής περιόδου ήταν ο Βιργίλιος και ο Οράτιος. Την περίοδο της δημοκρατίας στη ρωμαϊκή δημόσια ζωή αναπτύχθηκε ιδιαίτερα η ρητορική, που χρησιμοποίησε ελληνικά πρότυπα. Ιδιαίτερα σημαντικοί, ως ιστορικές πηγές αλλά και ως πρότυπα ρητορικού λόγου, είναι οι λόγοι του Κικέρωνα. 7.9 Από τις αρχές του 1ου αιώνα π.χ. στη ζωγραφική εμφανίζονται τοιχογραφίες μέσα στα σπίτια και σε δημόσιους χώρους. Τοιχογραφία από την Πομπηία, αρχές 1ου αιώνα μ.χ. Νάπολη (Ιταλία), Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Η ρωμαϊκή αρχιτεκτονική πήρε από τους Έλληνες τις οικοδομικές μορφές του ναού και της στοάς και με τη σειρά της έδωσε δύο βασικά νέα στοιχεία: την αψίδα και, στα τέλη του 3ου αιώνα π.χ., τον πρόδρομο του σκυροδέματος. Στη φωτογραφία βλέπουμε την αψίδα του Ρωμαίου αυτοκράτορα Τίτου στη Ρώμη (Ιταλία), 1ος αιώνας μ.χ. Οι πόλεμοι για την εξουσία στο ρωμαϊκό κράτος (1ος αιώνας π.χ.) Από τη δημοκρατία στην αυτοκρατορία Τον 1ο αιώνα π.χ. η Ρώμη κυριαρχούσε σε ολόκληρο σχεδόν το μεσογειακό κόσμο και στη βορειοδυτική Ευρώπη. Οι κατακτημένες περιοχές χωρίστηκαν σε επαρχίες. Οι επαρχίες διοικούνταν με σκληρότητα και χωρίς αποτελεσματικό έλεγχο από την κεντρική εξουσία. Στις ίδιες περιοχές ιδρύθηκαν ρωμαϊκές αποικίες. Έτσι, εκτός από το ρωμαϊκό στρατό, εγκαταστάθηκαν εκεί και Ρωμαίοι πολίτες. Στις αποικίες αυτές έμεναν ρωμαίοι πολίτες από αγροτικές περιοχές και παλαίμαχοι στρατιώτες. Άρα οι ρωμαϊκές αποικίες ήταν πολύ διαφορετικές από τις αποικίες που είχαν ιδρύσει παλιότερα οι ελληνικές πόλεις-κράτη. Με τον τρόπο αυτό η Ρώμη εξασφάλιζε την κυριαρχία της στις κατακτημένες περιοχές. Στις ρωμαϊκές αποικίες πέρασαν οι ρωμαϊκοί θεσμοί. Η λατινική γλώσσα επικράτησε κυρίως στις δυτικές περιοχές, ενώ στις ανατολικές επικράτησε η ελληνική γιατί ήταν από παλιά η γλώσσα επικοινωνίας KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:25 ìì

7 Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ 7.10 Μαρμάρινη προτομή του Ιούλιου Καίσαρα. Ρώμη (Ιταλία), Εθνικό Ρωμαϊκό Μουσείο. Την ίδια εποχή έγιναν στη Ρώμη μεγάλες ταραχές και συγκρούσεις. Οι ιππείς, οι συγκλητικοί, αρκετοί πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες συγκρούστηκαν για την εξουσία. Η πιο σημαντική προσωπικότητα της περιόδου αυτής είναι ο Γάιος Ioύλιος Καίσαρας ( π.χ.). Έπειτα από αρκετές στρατιωτικές επιτυχίες ενάντια στους Γαλάτες αλλά και στους Ρωμαίους ανταγωνιστές του, ο Καίσαρας συγκέντρωσε στο πρόσωπό του όλες σχεδόν τις εξουσίες, ορίστηκε ισόβιος δήμαρχος και ισόβιος δικτάτορας. Τελικά δολοφονήθηκε από ομάδα αντιπάλων του το Μάρτιο του 44 π.χ. Ο Οκταβιανός, ανιψιός και θετός γιος του Ιούλιου Καίσαρα, που αργότερα πήρε τον τίτλο Αύγουστος με τον οποίο έγινε γνωστός. Απέκτησε τον απόλυτο έλεγχο του κράτους, αφού νίκησε στη ναυμαχία στο Άκτιο το 31 π.χ. τον ανταγωνιστή του Αντώνιο και την Κλεοπάτρα, βασίλισσα του τελευταίου ελληνικού βασιλείου των Πτολεμαίων (Αίγυπτος) Μαρμάρινο άγαλμα του Οκταβιανού (Αύγουστου), 15 π.χ. Βατικανό, Μουσεία Βατικανού. Β. Η αυτοκρατορική περίοδος (1ος αιώνας π.χ. -- 3ος αιώνας μ.χ.) Κράτος, κοινωνία και οικονομία Η διοίκηση στην περίοδο της αυτοκρατορίας Στα τέλη του 1ου αιώνα π.χ. και στις αρχές του 1ου αιώνα μ.χ. το ρωμαϊκό πολίτευμα άλλαξε ριζικά: οι εξουσίες που πριν είχαν οι διάφοροι άρχοντες πήγαν σε ένα μόνο πρόσωπο, στον Αύγουστο. Ο Αύγουστος εκλεγόταν ξανά και ξανά σε διάφορα αξιώματα, με τη σύμφωνη γνώμη μάλιστα και την υποστήριξη της Συγκλήτου. Έτσι η Ρώμη μπήκε στην περίοδο της αυτοκρατορίας και η δημοκρατία καταργήθηκε στην πράξη. Το πολίτευμα την περίοδο της αυτοκρατορίας στο ρωμαϊκό κράτος ήταν η μοναρχία. Ο Αύγουστος συγκέντρωσε σιγά σιγά απεριόριστη εξουσία (imperium) και τελικά πήρε και τον τίτλο του αυτοκράτορα (imperator). Ο αυτοκράτορας είχε στα χέρια του όλες τις εξου σίες: στρατιωτική, πολιτική, νομοθετική, δικαστική. Τα διατάγματά του ήταν νόμοι και έγιναν σιγά σιγά η μοναδική σχεδόν βάση για τους κανόνες δικαίου. Όλοι οι αυτοκράτορες, με πρώτο τον Αύγουστο, λατρεύονταν σαν θεοί μετά το θάνατό τους. Όσο ζούσαν, οι υπήκοοί τους τούς τιμούσαν με θρησκευτικές τελετές. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλιζόταν η ενότητα του ρωμαϊκού κράτους, αφού όλοι όσοι υπάγονταν στη ρωμαϊκή εξουσία, είτε ήταν Ρωμαίοι πολίτες είτε όχι, αποδείκνυαν ότι ήταν πιστοί στον αυτοκράτορα KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:26 ìì

8 Κεφαλαιο 7 Περιφερειακή διοίκηση 7.12 Οι ρωμαϊκές επαρχίες στη Δύση και την Ανατολή διοικούνταν από Ρωμαίους διοικητές, που είχαν εκεί την ανώτερη στρατιωτική, διοικητική και δικαστική εξου σί α. Τη Ρωμαϊκή Εποχή δεν υπάρχει πια η «πόλη-κράτος». Οι πόλεις-κράτη έχασαν μεγάλο μέρος από την ανεξαρτησία που είχαν την Κλασική και την Ελληνιστική Εποχή. Από την εποχή του Αυγούστου ήδη η βασική πολιτική της Ρώμης απέναντι στις πόλεις, τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση, ήταν ίδια: οι πόλεις αφήνονταν να ρυθμίζουν μόνες τις υποθέσεις τους. Οι πόλεις είχαν πολιτική αυτονομία, αλλά σε διαφορετικό βαθμό η καθεμιά. Έτσι στην Ανατολή υπήρχαν πόλεις «ελεύθερες» και «υποτελείς»: οι «ελεύθερες» είχαν διοικητική και δικαστική αυτονομία και την εξουσία είχε η τοπική αριστοκρατία, ενώ οι «υποτελείς» ελέγχονταν από το Ρωμαίο διοικητή. Στη Δύση υπήρχαν ελάχιστες «ελεύθερες πόλεις». Εκεί οι περισσότερες πόλεις είχαν ιδρυθεί απευθείας από τη Ρώμη, ως ρωμαϊκές αποικίες, και διοικούνταν αποκλειστικά από το Ρωμαίο διοικητή, με βάση τους ρωμαϊκούς θεσμούς. TO ΡΩΜΑΪΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ (14 μ.χ.) Η ρωμαϊκή κυριαρχία στη Δύση 197 π.χ.: Ιβηρική χερσόνησος (ο ρωμαϊκός στρατός διώχνει τους Καρχηδόνιους). 146 π.χ.: Βόρεια Αφρική (ο ρωμαϊκός στρατός νικά οριστικά τους Καρχηδόνιους). 121 π.χ.: Γαλατία π.χ.: Σταδιακή κατάκτηση της Γαλατίας. τέλη 1ου αιώνα π.χ.: Οι κατακτήσεις φτάνουν μέχρι τους ποταμούς Ρήνο και Δούναβη. 1ος αιώνας μ.χ.: Οριστική κατάκτηση της Βρετανίας KEFALAIO A FINAL 9.indd 140 Η ρωμαϊκή κυριαρχία στην Ανατολή 148 π.χ.: Βασίλειο της Μακεδονίας. 146 π.χ.: Νότιος ελλαδικός χώρος ήττα της Αχαϊκής Συμπολιτείας, καταστροφή της Κορίνθου π.χ.: Οι περισσότερες ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας γίνονται μέρος της ρωμαϊκής επαρχίας της Ασίας. 74 π.χ.: Κυρήνη. 65 π.χ.: Βιθυνία, Πόντος, Συρία. 30 π.χ.: Βασίλειο των Πτολεμαίων (Αίγυπτος). 25 π.χ.: Γαλατία (Μικρά Ασία). 6 μ.χ.: Ιουδαία. 17 μ.χ.: Καππαδοκία. 43 μ.χ.: Λυκία, Παμφυλία. 46 μ.χ.: Θράκη. 19/1/2009 2:01:37 ìì

9 Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ Οικονομία -- Οι διεθνείς εμπορικοί δρόμοι Από τα τέλη του 1ου αιώνα μ.χ. ως τις αρχές του 3ου αιώνα μ.χ. υπήρχε τόσο στη Ρώμη όσο και στις επαρχίες οικονομική ανάπτυξη και ευημερία. Η περίοδος αυτή έμεινε γνωστή στην ιστορία ως η περίοδος της Ρωμαϊκής Ειρήνης (Pax Romana). Σε όλη την Aυτοκρατορία καλλιεργούνταν μεγάλες πεδινές εκτάσεις, ενώ η Αίγυπτος τροφοδοτούσε με σιτάρι την Ιταλική χερσόνησο. Οι εμπορικοί και στρατιωτικοί χερσαίοι δρόμοι που ανοίχτηκαν επέτρεπαν την ελεύθερη διακίνηση των αγαθών από την Ανατολή προς τη Δύση και αντίστροφα. Παράλληλα η πειρατεία είχε εξαφανιστεί και οι θαλάσσιοι δρόμοι ήταν ασφαλείς. Πρώτες ύλες προμήθευαν τα μεταλλεία της Ισπανίας και της Βρετανίας. Η Ρώμη έκανε εξαγωγές κυρίως κρασιού, λαδιού και βιοτεχνικών αγαθών. Τα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα στην ανατολική Μεσόγειο ήταν η Αλεξάνδρεια, η Αντιόχεια, η Καισάρεια της Παλαιστίνης, η Σμύρνη, η Έφεσος κ.ά. Στο σημερινό ελλαδικό χώρο, εμπορικά κέντρα ήταν η Θεσσαλονίκη, η Ρόδος, η Κόρινθος, η Νικόπολη στην Ήπειρο κ.ά. Για τους εμπορικούς δρόμους δες το κεφ Ανάγλυφη πλάκα με παράσταση εμπορικού πλοίου που μεταφέρει βαρέλια κρασιού, τέλος 2ου αιώνα μ.χ. Τρίερ (Γερμανία), Τοπικό Μουσείο Ρήνου. Από την Κίνα και τις Ινδίες τα εμπορικά πλοία μετέφεραν εμπορεύματα στα λιμάνια της Αραβικής χερσονήσου, της Μεσοποταμίας και της Αιγύπτου. Αυτό γινόταν με τη βοήθεια των μουσώνων. Οι μουσώνες είναι άνεμοι που πνέουν προς σταθερές κατευθύνσεις στον Ινδικό Ωκεανό. Από τα παραπάνω λιμάνια καραβάνια και πλοία μετέφεραν πολύτιμα προϊόντα σε όλα τα σημαντικά εμπορικά κέντρα του ρωμαϊκού κράτους. Παράλληλα, από τα δυτικά σύνορα της Κίνας στην κεντρική Ασία καραβάνια μετέφεραν εμπορεύματα, μέσα από την Περσία, στη Μεσοποταμία και στη Συρία. Από εκεί τα μετέφεραν στα εμπορικά κέντρα της ρωμαϊκής Ανατολής, όπως στην Αντιόχεια, στην Έφεσο, στην Αλεξάνδρεια κ.α. Οι έμποροι από τη Μεσόγειο δεν επιτρεπόταν να μπουν μέσα στα εδάφη του Κινέζου αυτοκράτορα. Έτσι οι έμποροι από το ρωμαϊκό κράτος έφταναν από τη θάλασσα μέχρι το νησί Ταπροβάνη (σημερινή Σρι Λάνκα) και από τη στεριά μέχρι το «Λίθινο Πύργο», στα δυτικά σύνορα της Κίνας ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΤΟΝ 1ο ΚΑΙ ΤΟ 2ο ΑΙΩΝΑ μ.χ KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:41 ìì

10 Κεφαλαιο Την ίδια περίοδο συνέχισαν να χρησιμοποιούνται οι διεθνείς εμπορικοί δρόμοι, θαλάσσιοι και χερσαίοι. Η επικοινωνία γινόταν με πλοία από τους θαλάσσιους και με καραβάνια από τους χερσαίους δρόμους. Οι διεθνείς εμπορικοί δρόμοι ήταν δρόμοι από τους οποίους περνούσαν όχι μόνο έμποροι και προϊόντα αλλά και στρατοί και πολιτιστικά αγαθά, όπως γλώσσες, θρησκείες και γραφές. Ψηφιδωτό που απεικονίζει ένα αγρόκτημα και διάφορες αγροτικές δραστηριότητες, 4ος αιώνας μ.χ. Τύνιδα (Τυνησία), Εθνικό Μουσείο Μπαρντό. Όλοι οι παραπάνω δρόμοι είναι γνωστοί με το όνομα «δρόμος του μεταξιού». Μέσα από το δρόμο του μεταξιού μεταφέρονταν από τη μακρινή Ανατολή, την Κίνα και τις Ινδίες, κυρίως μέταλλα, πολύτιμοι και ημιπολύτιμοι λίθοι, σπάνια ζώα, αρώματα και μπαχαρικά. Τα πανάκριβα αυτά εμπορεύματα ήταν περιζήτητα στην αριστοκρατία της Μεσογείου. Συχνά γίνονταν πόλεμοι ανάμεσα στα κράτη από τα οποία περνούσαν οι εμπορικοί δρόμοι για να ελέγχουν τους εμπορικούς σταθμούς και τα λιμάνια και για να εισπράττουν τους δασμούς. Σημαντικές για τον έλεγχο των διεθνών εμπορικών δρόμων ήταν οι εκστρατείες του Ρωμαίου αυτοκράτορα Τραϊανού ( μ.χ.) στην Ανατολή. Οι θρησκευτικές λατρείες και η άνοδος του χριστιανισμού Στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, μαζί με τους θεούς των Ρωμαίων και των Ελλήνων, οι άνθρωποι λάτρευαν και άλλες θεότητες. Κάποιες από αυτές τις θεότητες ήταν μόνο τοπικές, όπως οι θεότητες του δρυϊδισμού στη Γαλατία και στη Βρετανία. Άλλες λατρείες είχαν μεγαλύτερη διάδοση, όπως της Κυβέλης (φρυγική θεότητα), της Ίσιδας και του Σάραπη (αιγυπτιακές θεότητες), του Ασκληπιού, του Ηρακλή και του Διόνυσου (ελληνικές θεότητες) και τέλος του Μίθρα (περσική θεότητα), που λατρευόταν κυρίως από τους στρατιώτες και τους δούλους. Στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία υπήρχαν και εβραϊκές κοινότητες. Από τα μέσα του 1ου αιώνα μ.χ. αρχίζει να διαδίδεται στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ο χριστιανισμός, που αργότερα θα γίνει η μοναδική επίσημη θρησκεία του ρωμαϊκού κράτους KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:42 ìì

11 Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ Ο χριστιανισμός εμφανίστηκε στην Παλαιστίνη γύρω στο 40 μ.χ. Αρχικά θεωρήθηκε ένα παρακλάδι της εβραϊκής θρησκείας, σύμφωνα με το οποίο ο Μεσσίας (ο σωτήρας που θα έστελνε ο Θεός για να σώσει τον κόσμο) που περίμεναν οι Εβραίοι ήταν ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ της Γαλιλαίας, που έζησε στη γη, σταυρώθηκε και στη συνέχεια αναστήθηκε. Όταν όμως ο χριστιανισμός άρχισε να εξαπλώνεται και στους πληθυσμούς της Μικράς Ασίας και του ελλαδικού χώρου, ξεχώρισε για όλους σαν μια νέα θρησκεία σύμφωνα με την οποία ο Χριστός είναι και ο ίδιος Θεός. Όπως και ο Ιουδαϊσμός στηριζόταν στην πίστη ότι υπάρχει μόνο ένας Θεός (μονοθεϊσμός). Τα βασικά κείμενα του χριστιανισμού περιλαμβάνονται στην Αγία Γραφή και είναι τα Ευαγγέλια και οι επιστολές του Παύλου. Τα κείμενα αυτά είναι τα ιερά βιβλία του χριστιανισμού. Γράφτηκαν ή μεταφράστηκαν γρήγορα στην ελληνική γλώσσα, που ήταν η γλώσσα επικοινωνίας ανάμεσα στους λαούς της ανατολικής Μεσογείου. Ο χριστιανισμός εξαπλώθηκε γρήγορα και διαδόθηκε όχι μόνο στους οικονομικά ασθενέστερους πληθυσμούς αλλά και σε ανώτερα στρώματα. Σύντομα μάλιστα απέκτησε πιστούς στην ίδια τη Ρώμη, ακόμη και μέσα στον κύκλο του αυτοκράτορα. Για τους διωγμούς δες τη σ Για την ελληνική κοινή γλώσσα μιλήσαμε στις σ. 122, 129. Η Ρώμη αρχικά ήταν αδιάφορη απέναντι στο χριστιανισμό, καθώς η ρωμαϊκή εξουσία έδινε στον καθένα την ελευθερία να πιστεύει σε όποιον θεό ή σε όποιους θεούς ήθελε. Από το δεύτερο μισό του 3ου αιώνα άρχισαν συστηματικοί διωγμοί κατά των χριστιανών, κυρίως γιατί αρνούνταν να τιμήσουν τον αυτοκράτορα. Η ρωμαϊκή εξουσία θεωρούσε ότι αυτό απει λούσε την ενότητα, τη δημόσια τάξη και την ειρήνη του κράτους. Στην αρχή του 4ου αιώνα μ.χ., με το διάταγμα του Μεδιολάνου (Μιλάνου) το 313 μ.χ., ο χριστιανισμός αναγνωρίστηκε από τον αυτοκράτορα Μέγα Κωνσταντίνο ως νόμιμη θρησκεία στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Το 380 μ.χ., με διάταγμα του Αυτοκράτορα Θεοδόσιου Α, έγινε η μοναδική επίσημη θρησκεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Χριστιανική παράσταση. Απεικονίζεται ο Χριστός σαν Καλός Ποιμένας, δηλαδή βοσκός που καθοδηγεί τους ανθρώπους (πρόβατα) προς τη σωτηρία τους, αρχές 3ου αιώνα μ.χ. Ρώμη (Ιταλία), Κατακόμβη του Καλλίστου KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:44 ìì

12 Κεφαλαιο 7 Γ. Ο ελληνικός κόσμος κάτω από την κυριαρχία της Ρώμης (1ος αιώνας π.χ. -- 3ος αιώνας μ.χ.) Την αυτοκρατορική περίοδο οι σημαντικότερες πόλεις της Ανατολής, όπου κυριαρχούσε η ελληνική γλώσσα, ήταν «ελεύθερες πόλεις» (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Δελφοί, Πέργαμος, Έφεσος, Σμύρνη, Κως, Χίος κ.ά.). Ωστόσο, στο τέλος της περιόδου, οι πόλεις έχασαν τελείως την αυτονομία τους. Το πολίτευμά τους εξακολούθησε να είναι τυπικά δημοκρατικό, είχαν όμως γίνει εντωμεταξύ αρκετές αλλαγές σε αυτό. Οι Έλληνες ήταν υπήκοοι του ρωμαϊκού κράτους, όπου ζούσαν επίσης πολλοί λαοί (Αιγύ πτιοι, Σύροι, Γαλάτες, Ίβηρες κ.ά.) που μιλούσαν διαφορετικές γλώσσες. Αν και η λατινική ήταν η επίσημη γλώσσα του κράτους, η ελληνική εξακολούθησε να είναι η κύρια γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ των πληθυσμών στο ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Σημαντική πηγή για τον ελληνικό κόσμο την περίοδο αυτή είναι το έργο του Πλούταρχου (Έλληνας συγγραφέας του 1ου 2ου αιώνα μ.χ.). Για τις «ελεύθερες πόλεις» στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μάθαμε στη σ Οικονομία και κοινωνία Για να αντιμετωπίσουν τη ρωμαϊκή φορολογία και τις καθημερινές οικονομικές τους ανάγκες, οι πόλεις άφηναν τους πλουσιότερους από τους πολίτες τους, δηλαδή τους ντόπιους αριστοκράτες, να χρηματοδοτούν δημόσια έργα. Όπως και στην Ελληνιστική Εποχή έτσι και τώρα οι πολίτες τούς τιμούσαν ως ευεργέτες. Τα ποσά όμως που έπρεπε να δαπανήσουν οι πολίτες αυτοί ήταν τόσο μεγάλα, ώστε προσπαθούσαν να αποφύγουν τη συμμετοχή. Πολλές φορές μάλιστα ζητούσαν να τους απαλλάξουν από τη δαπάνη αυτή οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες με διάταγμά τους. Μέχρι τα τέλη του 2ου αιώνα μ.χ. οι περισσότεροι πολίτες στις πόλεις της ανατολικής Μεσογείου δεν ήταν Ρωμαίοι πολίτες. Το 212 μ.χ. με το διάταγμα του αυτοκράτορα Καρακάλλα όλοι οι ελεύθεροι κάτοικοι της αυτοκρατορίας έγιναν Ρωμαίοι πολίτες. Σύμφωνα με τους νεότερους ιστορικούς, έτσι οργανώθηκε πιο αποτελεσματικά η φορολογία, καθώς και η αυτοκρατορική λατρεία. Με αυτό τον τρόπο η κεντρική εξουσία ασκούσε μεγαλύτερο έλεγχο στους υπηκόους της. Με το μέτρο αυτό η κοινωνία σε όλη την Αυτοκρατορία πήρε σιγά σιγά ενιαίο χαρακτήρα. Το ρωμαϊκό δίκαιο εφαρμοζόταν πλέον σε όλους τους ελεύθερους πολίτες, σε όποια περιοχή και αν βρίσκονταν και όποια γλώσσα κι αν μιλούσαν. Καθώς όλο και περισσότεροι Έλληνες γίνονταν Ρωμαίοι πολίτες και υπάγονταν πια στο ρωμαϊκό δίκαιο, η δύναμη των τοπικών δικαίων λιγόστευε KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:44 ìì

13 Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ Η ομοσπονδιακή οργάνωση του ελληνικού κόσμου 7.17 Στη Ρωμαϊκή Εποχή κάθε «ελεύθερη πόλη» ήταν (όπως και την Κλασική και ως ένα σημείο και την Ελληνιστική Εποχή) αυτόνομη. Παρ όλα αυτά, οι πόλεις συμμετείχαν σε Για τις ομοσπονδιακούς θεσμούς αμφικτιονίες και πολιτικής αυτοδιοίκησης, τα κοινά μάθαμε που εξασφάλιζαν σε μεγάλο στη σ. 76. βαθμό τη θρησκευτική και πολιτιστική ενότητα των Ελλήνων. Τέτοιοι ήταν το Αττικό Πανελλήνιο, διάφορα τοπικά κοινά και η Αμφικτιονία των Δελφών. Από την άλλη πλευρά, οι θεσμοί αυτοί χρησιμοποιήθηκαν συχνά από τη Ρώμη για την οργάνωση της αυτοκρατορικής λατρείας και για τον έλεγχο των πόλεων. Οι αυτοκράτορες του 2ου αιώνα μ.χ., όπως ο Αδριανός και ο Μάρκος Αυρήλιος, ενίσχυσαν οικονομικά τους παραπάνω ομοσπονδιακούς θεσμούς αυτοδιοίκησης και τις ελληνικές πόλεις. Απεικόνιση του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αδριανού ( μ.χ.) σε νόμισμα του Κοινού της Βιθυνίας (σημερινή βορειοδυτική Τουρκία), 2ος αιώνας μ.χ. Κωνσταντινούπολη (Τουρκία), Ιδιωτική Συλλογή Μαρμάρινη προτομή του Αδριανού, 2ος αιώνας μ.χ. Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Ο Αδριανός έκανε πολλές περιοδείες για μεγάλο χρονικό διάστημα στις ρωμαϊκές επαρχίες της Ανατολής και ενίσχυσε τον ελληνικό κόσμο. Ειδικά στην Αθήνα, όπου έμεινε για δύο χρόνια, προσέφερε μία βιβλιοθήκη και ένα γυμναστήριο και συμπλήρωσε το ναό του Ολυμπίου Διός (φαίνεται στο βάθος της φωτογραφίας), που είχε αρχίσει να χτίζει 700 περίπου χρόνια πριν ο Πεισίστρατος. Επίσης, χρηματοδότησε την ανέγερση του αδριάνειου υδραγωγείου, μέρος του οποίου σώζεται μέχρι σήμερα. Η Πύλη του Αδριανού στην Αθήνα, 2ος αιώνας μ.χ KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:01:47 ìì

14 Κεφαλαιο 7 Δ. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αντιμετωπίζει εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα (3ος αιώνας μ.χ.) Κατά τη διάρκεια του 3ου αιώνα μ.χ. η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία πέρασε μια μεγάλη κρίση: οι αυτοκράτορες άλλαζαν ο ένας μετά τον άλλο, γίνονταν συνέχεια πόλεμοι, έπεσε η αξία του ασημένιου ρωμαϊκού νομίσματος, οι πόλεις γνώρισαν παρακμή και μεγάλωσε η δύναμη των μεγάλων γαιοκτημόνων. Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ TON 3ο ΑΙΩΝΑ μ.χ Στο χάρτη φαίνονται οι λαοί που απειλούν τα σύνορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Στο Βορρά υπήρχαν κυρίως γερμανικοί λαοί. Οι Ρωμαίοι άφησαν τη Δακία (σημερινή νότια Ρουμανία) κάτω από την πίεση γερμανικών φύλων το 270 μ.χ. Παράλληλα, ανάμεσα στο 260 και στο 274 μ.χ. έγινε μια ξεχωριστή «Γαλατική Αυτοκρατορία» στο βορειοδυτικό τμήμα του ρωμαϊκού κράτους. Στα νοτιοανατολικά το Αραβικό Βασίλειο της Παλμύρας κατέκτησε μεγάλο μέρος της ρωμαϊκής Ανατολής. Το 272 μ.χ. ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Γαλλιηνός κατάφερε να καταλάβει την Παλμύρα και να ξαναφέρει αυτές τις περιοχές στη ρωμαϊκή εξουσία. Οι συνεχείς εξωτερικοί (κυρίως με το περσικό Βασίλειο των Σασανιδών και με τους γερμανικούς λαούς) και εσωτερικοί πόλεμοι ανάγκασαν το κράτος να μεγαλώσει τον αριθμό των στρατιωτών. Έτσι οι ηγέτες του στρατού είχαν όλο και μεγαλύτερη δύναμη στην πολιτική ζωή και ήθελαν συχνά να παίρνουν οι ίδιοι την εξουσία και να γίνονται αυτοκράτορες. Αυτό έφερε πολιτική αναταραχή και αναρχία KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:02:00 ìì

15 Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ Oι αυτοκράτορες χρειάζονταν όλο και περισσότερα χρήματα για να πληρώνουν τους υπαλλήλους και τους στρατιώτες. Έτσι αναγκάστηκαν να βάζουν συνέχεια νέους φόρους και να υποτιμούν το ρωμαϊκό νόμισμα. Καθώς το νόμισμα έχανε την αξία του, ο πληθυσμός στρεφόταν σιγά σιγά στην οικονομία ανταλλαγής προϊόντων. Η γεωργία ήταν πάντοτε η σπουδαιότερη πηγή πλούτου για τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η γη ανήκε σε μεγάλους γαιοκτήμονες και σε μικροϊδιοκτήτες. Τα κτήματα των μεγαλογαιοκτημόνων καλλιεργούσαν συνήθως δούλοι. Τους περισσότερους φόρους πλήρωναν οι μικροϊδιοκτήτες γης που ήταν όμως και στρατιώτες. Επειδή έλειπαν για πολύ καιρό στους πολέμους, εγκατέλειπαν τα χωράφια τους ακαλλιέργητα. Μη μπορώντας τελικά να πληρώσουν τους φόρους, παραχωρούσαν τη γη τους στους μεγάλους γαιοκτήμονες. Η γη συγκεντρώθηκε σιγά σιγά στα χέρια των μεγάλων γαιοκτημόνων και οι μικροί ιδιοκτήτες έχασαν τις περιουσίες τους Η αμπελοκαλλιέργεια διαδόθηκε σε πολλές περιοχές γύρω από τη Μεσόγειο στα ρωμαϊκά χρόνια. Την τοπική διοίκηση, όπως μάθαμε, είχαν οι ντόπιοι αριστοκράτες και ήταν υπεύθυνοι, ανάμεσα στα άλλα, να μαζεύουν τους φόρους που πλήρωναν οι πολίτες. Η αύξηση όμως της φορολογίας τον 3ο αιώνα μ.χ. είχε σαν αποτέλεσμα πολλοί υπήκοοι να μην μπορούν να πληρώσουν τους φόρους. Οι αριστοκράτες αναγκάζονταν όλο και πιο συχνά να πληρώνουν τους φόρους με δικά τους χρήματα, χάνοντας έτσι την περιουσία τους. Έτσι άρχισαν να εγκαταλείπουν τις πόλεις, για να μείνουν στην ύπαιθρο. Οι μικροέμποροι και οι τεχνίτες που ανήκαν στα μεσαία και στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα έγιναν και αυτοί φτωχότεροι με την αύξηση των φόρων. Αρκετοί κατέφυγαν στην ύπαιθρο κι έτσι άρχισαν να παρακμάζουν οι πόλεις. Τον 3ο αιώνα μ.χ. ο χριστιανισμός είχε διαδοθεί στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η άρνηση όμως των χριστιανών να λατρεύουν σαν θεό το Ρωμαίο αυτοκράτορα τους έκανε αυτόματα αντιπάλους της ρωμαϊκής εξουσίας. Πολλοί αυτοκράτορες πίστευαν ότι οι χριστιανοί αμφισβητούσαν την εξουσία τους και απειλούσαν την ενότητα και την ασφάλεια της αυτοκρατορίας. Αρκετές φορές τον 3ο αιώνα μ.χ. έκαναν με διατάγματα παράνομη τη χριστιανική θρησκεία και έγιναν μεγάλοι διωγμοί ενάντια στους χριστιανούς. Ψηφιδωτό από την Καισάρεια στη βόρεια Αφρική που εικονίζει αμπελοκαλλιεργητές, μέσα 3ου αιώνα μ.χ. Τσέρτσελ (Αλγερία), Αρχαιολογικό Μουσείο KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:02:01 ìì

16 Κεφαλαιο 7 Ε. Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία 7.22 Για να ξεπεραστεί η κρίση του 3ου αιώνα μ.χ. έπρεπε να αναδιοργανωθούν η διοίκηση, η άμυνα και η οικονομία. Για το σκοπό αυτό στα τέλη του 3ου αιώνα μ.χ. ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Διοκλητιανός ( μ.χ.) έκανε μεγάλες διοικητικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, τις οποίες συνέχισε ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α ( μ.χ.). Με τη διακυβέρνηση του Διοκλητιανού άλλαξε ο ρόλος και μεγάλωσε η δύναμη του αυτοκράτορα. Δημιουργήθηκε ένα νέο πολίτευμα που ονομάστηκε από τους σύγχρονους ιστορικούς δεσποτεία. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντινούπολη ονομάζεται πια δεσπότης (dominus), δηλαδή απόλυτος μονάρχης: (Τουρκία), Αρχαιολογικό Μουσείο. θεωρείται ζωντανός θεός και η εξουσία του είναι απεριόριστη. Παράλληλα η Σύγκλητος χάνει τη δύναμή της. Η αλλαγή του πολιτεύματος στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και ο νέος ρόλος του αυτοκράτορα επηρεάστηκαν σημαντικά από τα κράτη της Ανατολής και κυρίως από το περσικό Βασίλειο των Σασανιδών. Επίσης για την καλύτερη διοίκηση ο Διοκλητιανός χώρισε τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία σε τέσσερα τμήματα και δημιούργησε το σύστημα της Τετραρχίας. Αύγουστος και καίσαρας ήταν δύο τίτλοι που χρησιμοποίησε ο Διοκλητιανός για τα μέλη της Τετραρχίας. Έτσι η Ρώμη έπαψε να αποτελεί αποκλειστικό κέντρο εξουσίας. Παράλληλα ο Διοκλητιανός έδωσε ιδιαίτερη σημασία στο ανατολικό τμήμα της Αυτοκρατορίας, αφού ο ίδιος εγκαταστάθηκε σε αυτό με έδρα τη Νικομήδεια. Ακόμη ο Διοκλητιανός αναδιοργάνωσε το στρατό, ενίσχυσε τα σύνορα του ρωμαϊκού κράτους και έκανε μεταρρυθμίσεις στο φορολογικό σύστημα. Μαρμάρινη προτομή του Διοκλητιανού, 3ος αιώνας μ.χ Γλυπτό σύμπλεγμα από πορφυρίτη λίθο. Απεικονίζει τους δύο αυγούστους και τους δύο καίσαρες της Τετραρχίας. Το έργο μεταφέρθηκε από την Κωνσταντινούπολη στη Βενετία το 1204 και ενσωματώθηκε στο ναό του Αγίου Μάρκου, 305 μ.χ. περίπου. Βενετία (Ιταλία). Η βασιλεία του Μεγάλου Κωνσταντίνου ( μ.χ.) Ο Κωνσταντίνος Α χώρισε την πολιτική από τη στρατιωτική εξουσία, έκοψε νέο νόμισμα, αναδιοργάνωσε το γραφειοκρατικό σύστημα και το φορολογικό μηχανισμό. Μετέφερε την πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στην Ανατολή, σε μια νέα πόλη που ίδρυσε το 330, την Κωνσταντινούπολη. Υποστήριξε πολύ το χριστιανισμό και ασχολήθηκε με τις υποθέσεις της χριστιανικής Εκκλησίας. Οι ιστορικοί ονόμασαν τον Κωνσταντίνο Α Μέγα, και η χριστιανική Εκκλησία τον ανακήρυξε άγιο και ισαπόστολο KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:02:03 ìì

17 Η ΡωμΗ και ο ΕλλΗνικοσ κοσμοσ Ο Μέγας Κωνσταντίνος ανέβηκε στο θρόνο ως Αύγουστος το 306 μ.χ. Αφού νίκησε τους άλλους διεκδικητές του θρόνου, το Μαξέντιο και το Λικίνιο, έμεινε μόνος αυτοκράτορας το 324 μ.χ. Ο Μέγας Κωνσταντίνος αναδιοργάνωσε τη διοίκηση του ρωμαϊκού κράτους και έκοψε χρυσό νόμισμα, που έμεινε σταθερό για πολλούς αιώνες. Έβαλε καινούργιους φόρους, για να αντιμετωπίσει τα μεγάλα κρατικά έξοδα. Προσπάθησε επίσης να αντιμετωπίσει την αύξηση της μεγάλης ιδιοκτησίας σε βάρος της μικρής για να μην αναγκάζονται οι πολίτες να εγκαταλείπουν το επάγγελμα ή τη γη τους. Ο Κωνσταντίνος έκανε το χριστιανισμό νόμιμη θρησκεία το 313 μ.χ. με το διάταγμα του Μεδιολάνου. Πίστευε επίσης ότι η χριστιανική Εκκλησία θα βοηθούσε την αυτοκρατορία να μείνει ενωμένη. Ο Μέγας Κωνσταντίνος βαφτίστηκε τελικά χριστιανός λίγο πριν πεθάνει (337 μ.χ.) Χρυσό φυλαχτό, 4ος αιώνας μ.χ. Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. Στο φυλαχτό, με τις μορφές του Μεγάλου Κωνσταντίνου και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, υπάρχει στα λατινικά η επιγραφή «ανίκητος Κωνσταντίνος, μέγιστος αυτοκράτορας». Δεν είναι τυχαίο ότι ο Μέγας Κωνσταντίνος εμφανίζεται δίπλα στον ιδρυτή μιας αρχαιότερης οικουμενικής μοναρχίας, το Μέγα Αλέξανδρο. Στην προτομή ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος φοράει πανοπλία με χαραγμένο το σταυρό, σύμβολο του χριστιανισμού Μαρμάρινη προτομή του Μεγάλου Κωνσταντίνου, αρχές 4ου αιώνα μ.χ. Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. Ο Κωνσταντίνος Α χώρισε τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία σε τρεις μεγάλες διοικητικές περιφέρειες, τις επαρχότητες. Επικεφαλής στην καθεμιά από αυτές ήταν ο έπαρχος του πραιτορίου, που είχε μόνο πολιτική αρμοδιότητα. Κάθε επαρχότητα περιλάμβανε περισσότερες από μία διοικήσεις και κάθε διοίκηση πολλές επαρχίες. Με αυτό τον τρόπο διαμορφώθηκε ένα οργανωμένο και συγκεντρωτικό διοικητικό σύστημα. ΤΟ ΡΩΜΑΪΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (337 μ.χ.) 7 KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:02:11 ìì

18 Κεφαλαιο Αψίδα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, αρχές 4ου αιώνα μ.χ. Σε ανάμνηση της νίκης ενάντια στο Μαξέντιο, ο Κωνσταντίνος έστησε μια θριαμβική αψίδα στη Ρώμη. Μία από τις πρώτες αποφάσεις του Μεγάλου Κωνσταντίνου, αφού έμεινε μόνος αυτοκράτορας στο θρόνο, ήταν να μεταφέρει την πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Ανατολή, σε μια νέα πόλη που ίδρυσε στη θέση του αρχαίου Βυζαντίου, στο νότιο άκρο του Βόσπορου. Ο Κωνσταντίνος διάλεξε τη θέση αυτή για πολιτικούς, στρατηγικούς αλλά και εμπορικούς λόγους. Η πόλη ονομάστηκε αρχικά Νέα Ρώμη, αλλά τελικά έγινε γνωστή με το όνομα του ιδρυτή της: Κωνσταντινούπολη. Με την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης, το κέντρο βάρους της Αυτοκρατορίας μεταφέρθηκε από τη Δύση στην Ανατολή: η πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας έφυγε από το χώρο όπου κυριαρχούσε η λατινική γλώσσα και ήταν πια σε ένα χώρο όπου οι πιο πολλοί μιλούσαν ή καταλάβαιναν την ελληνική γλώσσα και πάρα πολλοί κάτοικοι ήταν χριστιανοί. Με την επίσημη αναγνώριση του χριστιανισμού (313 μ.χ.) και την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης (330 μ.χ.), αρχίζει συμβατικά μια νέα περίοδος στην ιστορία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η οποία ονομάστηκε από τους μεταγενέστερους ιστορικούς Βυζαντινή. Για τη Βυζαντινή Εποχή θα μάθουμε στη Β Γυμνασίου Η ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ (1ος -- 6ος ΑΙΩΝΑΣ μ.χ.) KEFALAIO A FINAL 9.indd /1/2009 2:02:13 ìì

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175)

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175) Λατινική ορολογία για τις Ενότητες της Ρωμαϊκής Ιστορίας Plebes (171) = 1. οι πληβείοι (= αρχικά όσοι δεν ήταν πατρίκιοι, αργότερα όσοι δεν ήταν πατρίκιοι ούτε ιππείς). 2. το πλήθος, ο όχλος. Senatus (171,

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Η αιώνια πόλη. Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου

Η αιώνια πόλη. Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου Η αιώνια πόλη Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου Σήμερα, η Ρώμη είναι η πρωτεύουσα της Ιταλίας, της ομώνυμης επαρχίας και μία από τις ιστορικότερες πόλεις της Ευρώπης και κατατάσσεται 6 η σε πληθυσμό ( μετά

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη 1. Σημασία του Νείλου για την οικονομία της Αιγύπτου. Σελ. 21. Προσοχή στο παράθεμα της ίδιας σελίδας. 2. Κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Αίγυπτο. Σελ. 22 3. Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ελληνιστικός κόσμος 323--146 π.χ. Η επέκταση «προς Ανατολάς»

Ο ελληνιστικός κόσμος 323--146 π.χ. Η επέκταση «προς Ανατολάς» Ο Ελληνιστικοσ Κοσμοσ -- Η Επεκταση «προσ Ανατολασ» Κεφάλαιο 6 Ο ελληνιστικός κόσμος Η επέκταση «προς Ανατολάς» H Ελληνιστική Εποχή, όπως ονομάστηκε από τους Γερμανούς ιστορικούς του 19ου αιώνα, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Α Ι Γ Υ Π Τ Ο Σ. 2. Ποια ήταν η κοινωνική διάρθρωση στην αρχαία Αίγυπτο; (6) [σελ. 22-23: παράγραφος «Η κοινωνία»]

Α Ι Γ Υ Π Τ Ο Σ. 2. Ποια ήταν η κοινωνική διάρθρωση στην αρχαία Αίγυπτο; (6) [σελ. 22-23: παράγραφος «Η κοινωνία»] Σ Υ Γ Κ Ε Ν Τ Ρ Ω Σ Η Κ Α Ι Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ω Ν Σ Υ Ν Τ Ο Μ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Τ Ρ Α Π Ε Ζ Α Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Α Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Γ ε ν ι κ έ ς π α ρ α τ η ρ ή σ ε

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ 490 π.χ. Στην Ανατολική κεντρική Ελλάδα, στον κόλπο του Μαραθώνα έγινε μια μάχη το 490 π.χ που θεμελίωσε τον

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

3.3 Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Ιστορία Α Λυκείου ΓΕΛ Παιανίας Φανή Πανογιάννη

3.3 Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Ιστορία Α Λυκείου ΓΕΛ Παιανίας Φανή Πανογιάννη 3.3 Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Ιστορία Α Λυκείου ΓΕΛ Παιανίας Φανή Πανογιάννη Ρωμύλος= απόγονος Αινεία = μυθικός οικιστής ρώμης 753 π.χ. Ίδρυση Ρώμης από τους Ετρούσκους(;) Μεγάλα έργα : αποξήρανση

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης 1 Η Μεσόγειος θάλασσα βρέχει την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική Στην Ευρώπη βρέχει τις εξής χώρες: Ισπανία, Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ο ελληνιστικός κόσμος 323--146 π.χ. Η επέκταση «προς Ανατολάς»

Ο ελληνιστικός κόσμος 323--146 π.χ. Η επέκταση «προς Ανατολάς» Ο Eλληνιστικοσ Κοσμοσ -- Η Επεκταση «προσ Ανατολασ» Κεφάλαιο 6 Ο ελληνιστικός κόσμος 323--146 π.χ. Η επέκταση «προς Ανατολάς» Εξελληνίστηκε Γι αυτή την περίοδο χρησιμοποιούμε τον όρο «ελληνιστικός», που

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ.140-151)

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ.140-151) Ο ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ.140-151) Ορισμός: ο πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων ονομάστηκε ελληνιστικός και απέκτησε οικουμενικό χαρακτήρα. 2.1 Τα ελληνιστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ 2011 Γ Ε Ν Ι Κ Ο Λ Υ Κ Ε Ι Ο Λ Ε Χ Α Ι Ν Ω Ν Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία

Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία 11 ο Γυμνάσιο Αχαρνών Το εξώφυλλο του βιβλίου μας Αχαρναί 2010 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος Αρχαίες αποικίες Πυθαγόρας ο Σάμιος Η διάλεκτος των Ελλήνων της Κάτω Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 Ο ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 1. Περίληψη Στα τέλη του ογδόου αιώνα π.χ., οι Έλληνες ζούσαν σε ανεξάρτητες πόλεις-κράτη.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ Ιδρυτής του Ισλάμ είναι ο Μωάμεθ (ο οποίος θεωρείται απ τους μουσουλμάνους ο τελευταίος και μεγαλύτερος προφήτης) Το ιερό βιβλίο της θρησκείας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Βίκινγκς Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Οι Βίκινγκς ζούσαν στους βόρειους λαούς της Ευρώπης: στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ισλανδία. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, εμφανίστηκαν ως εξερευνητές, πειρατές,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. Ομηρική εποχή Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ: 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. 1100 π.χ.: Εναρξη της ελληνικής ιστορίας. 11 ος 9 ος αιώνας:οι

Διαβάστε περισσότερα

Από τη Ρώμη στο Βυζάντιο. Το έργο του Μεγάλου Κωνσταντίνου

Από τη Ρώμη στο Βυζάντιο. Το έργο του Μεγάλου Κωνσταντίνου Από τη Ρώμη στο Βυζάντιο. Το έργο του Μεγάλου Κωνσταντίνου Πολλά έχουν λεχθεί για την προσωπικότητα και το έργο του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Αναμφίβολα, όμως, είναι μια μορφή κοσμοϊστορικής σημασίας, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στις έννοιες και τα εγχειρίδια της βυζαντινής φιλολογίας. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Mια πρώτη επαφή με τη Βυζαντινή Φιλολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Ενότητα 4: Η νομική θέση των Χριστιανών στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος Λέκτορας Γενικῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα