Ο Προµηθέας και ο Ηρακλής στη νεοελληνική δραµατουργία του 20ού αιώνα. Aθανάσιος Γ. Μπλέσιος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Προµηθέας και ο Ηρακλής στη νεοελληνική δραµατουργία του 20ού αιώνα. Aθανάσιος Γ. Μπλέσιος"

Transcript

1 Ο Προµηθέας και ο Ηρακλής στη νεοελληνική δραµατουργία του 20ού αιώνα Aθανάσιος Γ. Μπλέσιος Η αξιοποίηση των αρχαιοελληνικών µύθων και του αρχαιοελληνικού επικού και δραµατικού υλικού αποτέλεσε µια πραγµατικότητα στη νεοελληνική δραµατουργία ήδη πριν από τη δηµιουργία του ελληνικού κράτους, που ενισχύθηκε στη συνέχεια. Αλλά και διάφοροι ξένοι συγγραφείς εµπνεύστηκαν από τους µύθους και τους αξιοποίησαν συστηµατικά και αποτελεσµατικά στα έργα τους. Δηµοφιλείς µυθικοί ήρωες πρωτότυπων ελληνικών δραµάτων υπήρξαν κατά τους δύο τελευταίους αιώνες: ο Οδυσσέας και η Πηνελόπη, ο Ορέστης, η Μήδεια, ο Προµηθέας και άλλοι. Η ποιητικότητα νεοελληνικών θεατρικών έργων που διαπραγµατεύονται µυθολογικό υλικό συνδέθηκε µε τη νεωτερική προσέγγιση κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Η νεωτερικότητα σχετίζεται µε το ύφος της θεατρικής γραφής και µε τη διάθεση δηµιουργικής επεξεργασίας και συχνά ανατροπής των µυθικών δεδοµένων, όπως κυρίως αυτά είναι αντικείµενο επεξεργασίας στην αρχαία τραγωδία, προς όφελος µιας σύγχρονης προβληµατικής. Ο αρχαίος µύθος, όπως και η αρχαία ιστορία, λειτουργούν συχνά ως µια πρόφαση για σύγχρονες κοινωνικοπολιτικές αναφορές και κριτικά σχόλια εµπλουτίζοντας την προβληµατική της συνέχειας - ασυνέχειας στον ελληνικό πολιτισµό από την αρχαιότητα έως τις ηµέρες µας. Ο µυθικός ήρωας µε τη µεγαλύτερη διάδοση στο πλαίσιο της νεωτερικότητας υπήρξε αναµφισβήτητα ο Προµηθέας, ένα παγκόσµιο πρότυπο αγωνιστικότητας και ελπίδας για το µέλλον της ανθρωπότητας. Συνδέθηκε µε τις απελευθερωτικές ιδεολογίες του 19 ου και του 20ού αιώνα, όπως ο µαρξισµός 1. Διάσηµα σηµεία αναφοράς στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία είναι το ποίηµα του Γκαίτε Προµηθέας ( , 1789) και η τραγωδία του Σέλλεϋ Προµηθέας Λυόµενος (1820). Ο µύθος του εµφανίστηκε στο νεοελληνικό θέατρο το 1894 µε το έργο του Ιωάννη Καλοστύπη Προµηθεύς εν Ολύµπω 2. Υπάρχουν περισσότερα από δέκα ελληνικά θεατρικά έργα του 20ού αιώνα που αξιοποιούν δηµιουργικά τον µύθο του και την τριλογία του Αισχύλου Προµήθεια, προσαρµόζοντάς τα σε νέα δεδοµένα. Τα περισσότερα απ αυτά δεν έχουν παρουσιαστεί στο θέατρο, καθώς, εκτός των άλλων ιδιαίτερων απαιτήσεων ή ιδιαιτεροτήτων τους, απαιτούν πολυπρόσωπους θιάσους. Από αυτά, κυρίαρχα Αθανάσιος Μπλέσιος, Επίκουρος Καθηγητής Τµήµατος Θεατρικών Σπουδών Πανεπιστηµίου Πελοποννήσου. Τελευταίο δηµοσίευµα: Les idéaux nationaux dans les conceptions des intellectuels grecs à la fin du 19 ème et au début du 20 ème siècle et leur prolongement dans la littérature et la dramaturgie. Περιλαµβάνεται στον συλλογικό τόµο Studia in Honorem Professoris Jacques Bouchard, Etnous, Brasov Ηλεκτρονική διεύθυνση: 1 (Σαγκριώτης 1996) 2 (Χασάπη-Χριστοδούλου 2002β, 1155) 1

2 είναι τα έργα της δεκαετίας του 1940 και ακολουθούν τα µεταπολιτευτικά. Πρόκειται για τα εξής έργα: Έρωτα Πράξη Προµηθέας Λυτρούµενος (1940) η τριλογία του Ν. Καζαντζάκη Προµηθέας ( , 1955) Τάκη Μιχαλακέα Προµηθέας ελεύτερος ( ) Σωτήρη Σκίπη Προµηθέας (1948) Νότη Περγιάλη Ο πόνος γεννάει θεούς (1948) Θανάση Πετσάλη Προµηθέας µύθος (1949) Βασίλη Ρώτα Προµηθέας ή Η κωµωδία της αισιοδοξίας (1959) Π. Δ. Πανταζή Προµηθέας ( ) Νικηφόρου Βρεττάκου Ο Προµηθέας ή Το παιχνίδι µιας µέρας (1978) Χαράλαµπου Π. Στοφόρου Προµηθέας Σωτήρας ( ) Σάββα Στ. Χρήστου Προµηθέας. Στα έργα αυτά, ορισµένα από τα οποία έχουν µια ξεχωριστή δραµατικότητα ή ποιητικότητα, συντελείται µια δηµιουργική ανάπλαση και επεξεργασία του µύθου του Προµηθέα και της Προµήθειας προς όφελος µιας σύγχρονης προβληµατικής και συγχρονικής πρόσληψής τους. Κάποτε υπάρχει και συγκερασµός µε άλλους µύθους. Τα έργα, πάντα έµµετρα, αξιοποιούν και τα τρία έργα της τριλογίας του Αισχύλου (Πυρφόρος, Δεσµώτης και Λυόµενος) και έχουν στη συντριπτική τους πλειοψηφία ως βασικό στοιχείο του τίτλου τον Προµηθέα, µε τη συνοδεία ή όχι ενός επιθετικού προσδιορισµού (Σωτήρας, Ελεύθερος, Λυτρούµενος). Στα σχετικά έργα των Βασίλη Ρώτα και Νικηφόρου Βρεττάκου υπάρχει και ένας διαζευτικός τίτλος. Τους συγγραφείς τους ενδιαφέρει κυρίως ο Προµηθέας Λυόµενος. Στα έργα αυτά κυριαρχούν αφενός τα κοινωνικοπολιτικά και αφετέρου τα υπαρξιακά, µεταφυσικά και φιλοσοφικά δραµατουργικά και σηµασιολογικά στοιχεία. Τα κοινά σηµεία και οι διαφοροποιήσεις των έργων αυτών από το αρχαιοελληνικό πρότυπο είναι αξιοσηµείωτα. Ως επί το πλείστον υπάρχει µια αποθέωση του Προµηθέα και του ρόλου του. Ο ήρωας παρουσιάζεται αταλάντευτος, αγωνιστικός έως το τέλος και θυσιάζεται για το καλό των ανθρώπων. Έχει χαρακτηριστικά αντάρτη, επαναστάτη ή ήρωα που ακολουθεί µια πορεία αυτογνωσίας, ενώ το εγωιστικό του πρόσωπο αποτελεί µια εξαίρεση 3. Η εξουσία του Δία ο οποίος δεν εµφανίζεται στη σκηνή, αλλά σε λίγα έργα ακούγεται η φωνή του, όπως φανερώνεται µέσα από τις εντολές του στους εντολοδόχους ή απεσταλµένους του, θεούς κυρίως, και τις πράξεις τους, είναι αυθαίρετη, άδικη, βίαιη και τελικά απάνθρωπη. Η απευθείας αντιπαράθεση Προµηθέα- (φωνής) Δία προσφέρει στα έργα όπου λαµβάνει χώρα δραµατικότητα και δυναµισµό, όπως στο έργο του Χαράλαµπου Π. Στοφόρου Προµηθέας Σωτήρας. Διάσηµο πρότυπο, ως προς αυτό, είναι το έργο του Σέλλεϋ, όπου ο Προµηθέας αντιπαρατίθεται στο φάντασµα του Δία. O δραµατικός χρόνος είναι ως επί το πλείστον ο µυθολογικός χρόνος. Αυτός εξελίσσεται σε ιστορικό χρόνο στο έργο του Θανάση Πετσάλη Προµηθέας µύθος, λόγω της 3 Χαρακτηριστικό ως προς την τελευταία διαπίστωση είναι το έργο του Χαράλαµπου Π. Στοφόρου Προµηθέας Σωτήρας (Χασάπη-Χριστοδούλου 2002β, , ). 2

3 έλευσης του Ιησού στον κόσµο 4 και φτάνει έως το παρόν της θεατρικής πράξης στο έργο του Βρεττάκου Ο Προµηθέας ή Το παιχνίδι µιας µέρας, λόγω της αποστροφής του Ερµή προς τους θεατές, και στο έργο του Ρώτα Προµηθέας ή Η κωµωδία της αισιοδοξίας 5. Στα έργα κινείται ένας µεγάλος αριθµός ηρώων. Υπάρχουν µεγάλες συµπαγείς ή όχι οµάδες ηρώων, που είτε αποτελούν χορό είτε άλλες οµάδες µε διακριτά συνήθως χαρακτηριστικά (για παράδειγµα, Αθηναίες γυναίκες, στρατιώτες). Δρουν και µεµονωµένοι ήρωες στα έργα, που είτε αποτελούν ήρωες του Προµηθέα Δεσµώτη του Αισχύλου και της σχετικής µε τον Προµηθέα µυθολογίας είτε νέα πρόσωπα. Σε αντίθεση µε τον Προµηθέα Δεσµώτη, στα νεοελληνικά έργα ο ρόλος των ανθρώπων ηρώων είναι κυρίαρχος. Υπερισχύουν ποσοτικά έναντι των θεών και των ηµίθεων. Ο αρχαίος µυθολογικός κόσµος µεταφέρεται σε ανθρώπινα µέτρα, έστω και αν ο ίδιος ο Προµηθέας παραµένει συνήθως ένας ήρωας υπερανθρώπινων και πανανθρώπινων διαστάσεων, κάτι που σε πολλές περιπτώσεις δεν ισχύει για τον Ηρακλή 6. Περιβάλλεται όµως από αρκετούς καθηµερινούς ήρωες ή ήρωες που αντιπροσωπεύουν τύπους της καθηµερινής ζωής, όπως συµβαίνει στο έργο του Τάκη Μιχαλακέα Προµηθέας ελεύτερος, ενώ στο έργο του Π. Δ. Πανταζή Προµηθέας θεωρείται άνθρωπος και όχι ηµίθεος και σ αυτό του Πετσάλη Προµηθέας παραιτείται από τη θεϊκή του ιδιότητα. Αρκετοί είναι οι βοηθοί ή οι αντίπαλοι του Προµηθέα, ενώ ηχητικά σηµεία που παραπέµπουν σε µορφές εµφανίζονται τουλάχιστον σε δύο από τα έργα αυτά. Εκτός από το έργο του Στοφόρου, η φωνή του Δία, καθώς και άλλες επώνυµες και ανώνυµες φωνές, ακούγονται στο σχετικό έργο του Βρεττάκου. Εµφανίζονται στα έργα οι Επιµηθέας, Ηρακλής, Δευκαλίων, Μάνα Γη, θεά Αθηνά, θεοί Ερµής και Ήφαιστος. Ανάµεσα στα νέα σε σχέση µε τον µύθο πρόσωπα διακρίνονται και συµβολικές µορφές ή αντιπροσωπευτικές ανθρώπινων καταστάσεων, όπως ο Έθος, ο Άρχος και η Αυγή στο έργο του Έρωτα Πράξη Προµηθέας Λυτρούµενος και ο Τζηλ Γκαµές στο έργο του Ρώτα Προµηθέας ή Η κωµωδία της αισιοδοξίας. Εµφανίζονται και άλλοι σκηνικοί χώροι, πέρα από τον Καύκασο, όπως η Αθήνα και ο Όλυµπος. Η παρουσία και η δράση των θεών είναι στις περισσότερες περιπτώσεις αρνητικές 7, όπως και άλλων φορέων αντιλήψεων, πίστεων, παραδόσεων (π. χ. θρησκεία) ή οµάδων, ενώ 4 Η παρουσία του Χριστού και του χριστιανισµού υπονοείται και σε άλλα έργα, όπως στο έργο του Π. Δ. Πανταζή Προµηθέας και στο αντίστοιχο του Ρώτα. 5 (Χασάπη-Χριστοδούλου 2002β, 891, 1044) 6 Στο έργο του Ρώτα Προµηθέας ή Η κωµωδία της αισιοδοξίας ο Προµηθέας χαρακτηρίζει τον Ηρακλή ανθρώπου γέννηµα, κάτι που προκαλεί την αντίδρασή του (Ρώτας χ.χ., 247). Η διαδικασία της αποµυθοποίησης, της µη θέωσης και της υποβίβασης του Ηρακλή είναι φανερή. Στον Αισχύλο, αντίθετα, η θεία καταγωγή του Ηρακλή φαίνεται ότι είναι η πηγή της ξεχωριστής δύναµής του (Διαµαντόπουλος 1973, ). 7 Η εικόνα της θεάς Αθηνάς ποικίλει από έργο σε έργο. Για παράδειγµα, στο έργο του Καζαντζάκη έχει ένα θετικό ρόλο. Στο έργο του Πετσάλη Προµηθέας ο Προµηθέας έρχεται σε έµµεση αντιπαράθεση µε τον θεό Απόλλωνα, ο οποίος δεν είναι σκηνικό πρόσωπο. Αυτό οφείλεται στην επιµονή του Γυπαετού που υποστηρίζει 3

4 και µεµονωµένοι ήρωες έχουν αρνητικά χαρακτηριστικά σε ένα ή και σε περισσότερα έργα, όπως αποτελεί η περίπτωση του Επιµηθέα 8. Οι φορείς της θρησκείας (ιερείς, ιεροφάντης, Μέγας Ιερέας) και της στρατιωτικής ζωής είναι αρκετοί και σε σηµαντικό ποσοστό µε αρνητικές ιδιότητες, δεδοµένο που µπορεί να ερµηνευτεί ως µια διάθεση από τους συγγραφείς αποθεολογικοποίησης του κόσµου, αµφισβήτησης της στρατιωτικής ισχύος και αποτελεσµατικότητας ή τουλάχιστον κριτικής αντιµετώπισης του ρόλου των φορέων αυτών. H προσπάθεια σύνδεσης της δραµατικής πλοκής µε τον Χριστό και τη χριστιανική θρησκεία είναι προβληµατική στο έργο του Πετσάλη Προµηθέας, καθώς ένα κλίµα σύγχυσης και ανασφάλειας κυριαρχεί, πέρα από οποιοδήποτε θρησκευτικό συγκρητισµό, σε αντίθεση µε τον επιτυχηµένο παραλληλισµό Προµηθέα- Ιησού στο έργο του Βρεττάκου. Ο συνωστισµός αναφορών σε πολλές θεότητες (Διόνυσος, Απόλλων, Προµηθέας, Ιησούς) στο έργο αυτό του Πετσάλη φανερώνει ότι αυτές αντιπροσωπεύουν τη διαδοχή και αλληλοδιείσδυση πολιτισµικών και θρησκευτικών σταδίων στην ανθρωπότητα. Η µεταφορά της πλοκής από τον µυθολογικό στον ιστορικό χρόνο λόγω της εµφάνισης του Ιησού, ο οποίος δεν λυτρώνει τον Προµηθέα, οδηγεί σε µια αξιολόγηση της παρουσίας του Ιησού, ο οποίος δεν είναι σκηνικό πρόσωπο 9, και της επίδρασης της χριστιανικής θρησκείας, η οποία δεν φαίνεται να µπορεί να λύσει τα προβλήµατα των ανθρώπων. Η µη οµαλή συνύπαρξη θρησκειών και θεοτήτων και το αντιδιαλεκτικό κλίµα οδηγεί τους ανθρώπους σε ένα διχασµό. Η αναζήτησή τους για µεταφυσική επένδυση στη ζωή τους φαίνεται ωφελιµιστική και µάταιη 10. Ο ήρωας που υφίσταται το µεγαλύτερο πλήγµα στη συγκεκριµένη θεµατική στη δραµατουργία είναι ο Ηρακλής. Σε ορισµένα έργα η παρουσία του λείπει. Στα υπόλοιπα η παρουσία του είναι συνήθως αρνητική 11, σε αντίθεση µε την Προµήθεια, στην οποία είναι πρόσωπο-κλειδί 12, καθώς είναι ωφελιµιστής (για παράδειγµα στο σχετικό έργο του Βρεττάκου) ή και όργανο του Δία. Δεν συµµετέχει πάντα στην απελευθέρωση του Προµηθέα ότι ο άνθρωπος φωτίστηκε από τον Απόλλωνα (Χασάπη-Χριστοδούλου 2002β, ). Στην ουσία ο Απόλλωνας παραµερίζεται από τον Προµηθέα. Παρόµοια εξέλιξη υπάρχει και στην αρχαία τραγωδία και συγκεκριµένα στις τραγωδίες του Αισχύλου. Η αντικατάσταση του Απόλλωνα από τον Προµηθέα στην Προµήθεια στον ρόλο του µάντη συνιστά µαζί µε άλλα στοιχεία, µια επαναστατική αλλαγή, που φανερώνει την αλλαγή της παλιάς τάξης πραγµάτων από µια νέα δυναµική και αποτελεσµατική (Διαµαντόπουλος 1973, 36-39). Αντίστοιχη λειτουργία και διαπάλη φαίνεται ότι υπάρχει και στο σχετικό έργο του Πετσάλη. 8 Εµφανίζεται στην τριλογία του Ν. Καζαντζάκη Προµηθέας, στον Προµηθέα ελεύτερο του Τάκη Μιχαλακέα, στον Προµηθέα του Βρεττάκου και στον Προµηθέα του Π. Δ. Πανταζή. 9 Στο συνθετικό ποίηµα του Κώστα Βάρναλη Το φως που καίει (1922, 1933) ο Ιησούς είναι παρών στο διάλογο µε τον Προµηθέα και τον Μώµο. Ενδεχοµένως ο Πετσάλης εµπνεύστηκε από το ποίηµα και το αντιθρησκευτικό πνεύµα του σχετικού αποσπάσµατος, χωρίς όµως να αποτολµήσει να παρουσιάσει ως σκηνικό πρόσωπο τον Ιησού. 10 (Χασάπη-Χριστοδούλου 2002β, ) 11 Χαρακτηριστική εξαίρεση αποτελεί η σχετική τραγωδία του Πανταζή. 12 (Διαµαντόπουλος 1973, 161) 4

5 ή δεν την πραγµατοποιεί, µε την εξαίρεση του έργου του Πανταζή. Η περίπτωση του έργου του Ρώτα είναι χαρακτηριστική. Ο Ηρακλής έχει διαταγή να σκοτώσει µόνο τ όρνιο 13 και όχι να βγάλει τη σφήνα από το στήθος του Προµηθέα. Παρά τις εκκλήσεις του ήρωα να τον απελευθερώσει, δεν το πραγµατοποιεί. Στη συνέχεια ο Ερµής αναγγέλλει ότι οι θεοί περιµένουν τον Ηρακλή στο Όλυµπο για την τελετή της αποθέωσής του (σ. 248). Η εξέλιξη αυτή συµβάλλει στη γελοιοποίηση του Ηρακλή, ο οποίος είναι πειθήνιο όργανο του Δία και των θεών, εικόνα που βέβαια δεν ανταποκρίνεται στην αντίληψη για τον Ηρακλή στην αρχαιότητα 14. Η πορεία ή η απελευθέρωση του Προµηθέα συχνά συνδέεται µε συλλογικές δυνάµεις και διαδικασίες. Σε έργα όµως µε χειρισµό µυθολογικού υλικού και µε µια κύρια ανθρωπολογική απελευθερωτική διάσταση όπως τα σχετικά µε τον συγκεκριµένο µύθο- δεν χωρούν στη σηµερινή εποχή δύο ηρωικά πρότυπα ταυτόχρονα. Ο Ηρακλής, στη συγκεκριµένη θεµατική, ως επί το πλείστον δεν είναι εκφραστής µιας συλλογικής διαδικασίας 15, δεν µπορεί να συνδεθεί µ αυτήν και δεν γίνεται φορέας προοδευτικών ιδεολογικών στοιχείων και διεργασιών, µε αποτέλεσµα το βασικό ηρωικό σύµβολο των αρχαίων Ελλήνων όχι µόνο να µην µπορεί να αξιοποιηθεί, αλλά και να έρχεται συνήθως σε αντιδιαστολή µε το κύριο πρότυπο (και το µαρτύριο) του Προµηθέα 16. Ο χειρισµός του θέµατος από τον Καζαντζάκη είναι ιδιαίτερος. Ο συγγραφέας παρουσιάζει και αναπτύσσει στοιχεία της δικής του φιλοσοφίας. Στον Προµηθέα Λυόµενο η θεά Αθηνά δίνει εντολή στους ακολούθους της να απελευθερώσουν τον Προµηθέα. Στην κατάληξη της πλοκής εµφανίζεται ο λυτρωτής Ηρακλής, ο γιος του Προµηθέα. Ο Προµηθέας χάνεται µέσα στο σώµα του σα στοχασµός 17, στην προσπάθεια του να τον εµποδίσει να ανεβεί στον Όλυµπο, κάτι που επιτυγχάνει. Ο αγώνας του Ηρακλή θα συνεχιστεί στη γη, µαζί µε την Αθηνά, µε την οποία γίνεται ζευγάρι ονοµάζοντάς την Αρµονία (σ. 264), στην προσπάθειά του να κοιτάξει κατάµατα τη µοίρα της αβύσσου και να φέρει κοντά τον θεό και τον άνθρωπο. Η σύµπνοια Προµηθέα και Ηρακλή δεν είναι εξαρχής δεδοµένη. Ο Ηρακλής εκφράζει αντιθετικές προς τον πατέρα του τάσεις. Θέλει να ανέβει στον ουρανό και να εκθρονίσει τον Δία. Oι τάσεις αυτές δεν καταλήγουν σε αντιπαράθεση. Το έργο ουσιαστικά, µέσα από την ένωση Ηρακλή- Προµηθέα, προτείνει την ταύτιση των δύο κύριων µορφώνσυµβόλων του πολιτισµού στην Ελλάδα, τη διαλεκτική συµπλήρωση και αλληλοδιείσδυση ανθρώπου- Θεού ή την αναγνώριση της διαλεκτικής ύπαρξης του αντιπάλου (της αντίπαλης 13 (Ρώτας χ.χ., 247) 14 Η λέξη «εντολή» είναι σπάνια στην αρχαία ελληνική ποίηση και στον Αισχύλο. Ο Ηρακλής µπορεί να εµφανίζεται «ως κατάληξη της θέλησης του Δία στη γη», αλλά δεν παύει να διατηρεί την αυτονοµία, που στη συγκεκριµένη περίπτωση οδηγεί στην απελευθέρωση του Προµηθέα (Διαµαντόπουλος 1973, 134, ). 15 Εξαίρεση αποτελεί το έργο του Βρεττάκου. 16 (Διαµαντόπουλος 1973, 157, 161 και Χασάπη-Χριστοδούλου 2002β, 1141) 17 (Καζαντζάκης 1955, 261) 5

6 τάσης), την ένωση ψυχής και σώµατος, µε στόχο την κατάκτηση της ελευθερίας µέσα από την πάλη της µε την αναγκαιότητα 18. Το όνοµα Αρµονία είναι γι όλ αυτά χαρακτηριστικό. Ο Ηρακλής, ηρωικό αρχέτυπο ενός καζαντζακικού οσιοµάρτυρα, εκφράζει τον αγνό, ασκητή, αθλητή ήρωα, που µέσα από τον εσωτερικό καθαρµό οδηγείται στο φως και στη λύτρωση και επιτυγχάνει την απολλώνεια αρµονία, χωρίς να κατακτά, ως δέσµιος της µοίρας, την πλήρη ελευθερία του, κάτι που αντιστοιχεί σε ευρύτερα δεδοµένα της καζαντζακικής σκέψης και δηµιουργίας, στο «εξιδανικευµένο πατριαρχικό ηρωικό πρότυπο» 19. Ο αγώνας θα συνεχιστεί από τη γη, δηλαδή από τη σκοπιά του ανθρώπου, ο οποίος καθορίζει και ελέγχει τα πράγµατα. Ο άνθρωπος δεν θεοποιείται, αλλά ο θεός εξανθρωπίζεται σε µια νέα µορφή Θεανθρώπου 20. Μήπως όµως η σύζευξη αυτή είναι η τελευταία απέλπιδα προσπάθεια στο πλαίσιο ενός ανέφικτου στόχου, καθώς αίρεται η «διαλεγόµενη» δυάδα θεού και ανθρώπου; 21 O ρόλος του πλήθους και του χορού αλλάζει από έργο σε έργο ή ενίοτε δεν είναι σταθερός ούτε µέσα στο ίδιο το έργο. Ο ρόλος τους καθορίζεται στη σχέση τους µε τον Προµηθέα. Συχνά υπάρχει από αυτούς αλλαγή στάσης, οπισθοδρόµηση, στράτευση στο πλευρό του Δία και της εξουσίας, διχασµός ή διαίρεσή τους. Το πλήθος ή ένα µέρος του µπορεί να αποτελέσει δύναµη προόδου, αν ξεπεράσει τα αρνητικά χαρακτηριστικά του, όπως η δυστυχία, η ηττοπάθεια, η αδυναµία µπροστά στους εκβιασµούς των φορέων της εξουσίας, και καταφέρει να εµπνευστεί από ηγετικές και λυτρωτικές προσωπικότητες όπως ο Προµηθέας. Τα βασικά δραµατουργικά στοιχεία των έργων αυτών που παραπέµπουν σε κοινωνικοπολιτικά δεδοµένα της σύγχρονης εποχής ή και άλλων εποχών είναι: η πολεµική ατµόσφαιρα και ο διχασµός των ανθρώπων, η σύγκρουση και το µίσος, ο σκεπτικισµός από τις εξελίξεις, η αυθαιρεσία του καθεστώτος του Δία και οι βίαιες στρατηγικές επιβολής του µέσα από τα όργανά του 22. Κάποτε οι ιστορικές ή κοινωνικές αναφορές είναι ευθείες, µε πιο χαρακτηριστική την περίπτωση του έργου του Βρεττάκου, στο τέταρτο µέρος του οποίου εµφανίζονται σε µιαν αίθουσα στον Όλυµπο οι Τσένγκινς Χαν, Νέρων, Αττίλας, πάπας Γρηγόριος 13 ος, Χίτλερ, Στάλιν, Νίξον. Η σύνδεση του Δία µε αυτές τις µορφές είναι προφανής, αναδεικνύοντας το καταπιεστικό πρόσωπο και τις εξουσιαστικές ή και εγκληµατικές φιγούρες ηγετών διαφόρων εποχών. Το γεγονός ότι ο Προµηθέας και ο µύθος του ενέπνευσαν έξι συγγραφείς κατά τη δεκαετία του 1940 (Έρωτας Πράξης, Θανάσης Πετσάλης, Τάκης Μιχαλακέας, Νίκος 18 (Λεονταρίτου 1981, 321 και Μαµάς 2012, 111, 116) 19 (Γλυτζουρής 2009, , 337, 440, 449) 20 (Αυτ., και Λεονταρίτου 1981, 289) 21 (Λεονταρίτου 1981, 289) 22 Χαρακτηριστική είναι η σφαγή των νηπίων στο σχετικό έργο του Βρεττάκου. 6

7 Καζαντζάκης, Σωτήρης Σκίπης, Νότης Περγιάλης) δεν είναι τυχαία. Ο Β παγκόσµιος πόλεµος και ο ελληνικός εµφύλιος επέδρασαν καταλυτικά στη συνείδηση των συγγραφέων. Συγκεκριµένα δραµατουργικά στοιχεία παραπέµπουν έµµεσα ή άµεσα στο κλίµα απαισιοδοξίας και ενδεχοµένως αδιεξόδου της εποχής. Στο έργο του Πετσάλη Προµηθέας το τέλος του έργου δεν είναι καθόλου θριαµβευτικό, αλλ όµως δηλωτικό της προσµονής µιας νέας «ανάστασης» της ανθρωπότητας. Πίσω από τη µεταφυσική «βιτρίνα» και τον διχασµό των ανθρώπων ως προς τη θρησκευτική µορφή που θα τους λυτρώσει, εκδηλώνεται η καταστροφική δύναµη της φωτιάς και του πολέµου. Ο ίδιος ο Προµηθέας επισηµοποιεί την «εκθρόνισή» του. Ακόµη και τα µάρµαρα του Παρθενώνα στο τρίτο µέρος του έργου συµβάλλουν στην ίδια ατµόσφαιρα. Στο στρατευµένο έργο του Μιχαλακέα Προµηθέας ελεύτερος το µίσος του Ήφαιστου για τον Προµηθέα, που δεν δικαιολογείται µε βάση τα δεδοµένα του Προµηθέα Δεσµώτη 23, η κατάρα του χορού των θεαινών προς αυτόν, η απόφαση από τον χορό των ανθρώπων για τον θάνατο των θεών, παραπέµπουν στο εµφυλιοπολεµικό κλίµα της εποχής, ενώ η πρόθεση του αγγελιοφόρου Ερµή να προσφέρει στον Προµηθέα την κυριαρχία του µισού κόσµου, µε αντάλλαγµα την εγκατάλειψη της βοήθειας που παρέχει στους ανθρώπους, παραπέµπει στο µοίρασµα του κόσµου από τις Μεγάλες Δυνάµεις της εποχής και κυρίως στη Διάσκεψη της Γιάλτας το Το µετεµφυλιοπολεµικό και ψυχροπολεµικό ζοφερό κλίµα φαίνεται ότι αναπαράγεται στο σχετικό έργο του Πανταζή. Χαρακτηριστική είναι η σχέση Επιµηθέα- Προµηθέα και η πρόταση του Επιµηθέα και του εκφραστή του µίσους Κριτία στον Προµηθέα να κάνει δήλωση άρνησης της υπερηφάνειάς του, δηλαδή της προσφοράς της φωτιάς και της σκέψης στους ανθρώπους, που δεν γίνεται δεκτή από τον ήρωα, ενδεχοµένως θυµίζοντας τις δηλώσεις µετανοίας στην πρώτη µεταπολεµική περίοδο στην Ελλάδα. Το µίσος ξεχυλίζει και η ανάγκη συµφιλίωσης προβάλλει επιτακτική και επιβάλλεται στο τέλος. Αντίθετα από προηγούµενες εποχές, η µεταπολίτευση προσφερόταν για µια πιο αισιόδοξη (προµηθεϊκή) αντιµετώπιση του κόσµου, µε ένα ανανεωµένο αγωνιστικό πνεύµα, που δεν υιοθετήθηκε παρά εν µέρει από τους συγγραφείς. Το κλίµα της έµφασης στα δεινά του πολέµου διατηρείται στο σχετικό έργο του Βρεττάκου, ενώ συγχρόνως υπάρχει µια ιδιαίτερη ανησυχία για την τύχη του κόσµου. Η κατάληξη της πλοκής των έργων είναι συνήθως θριαµβευτική για τον Προµηθέα και τους ανθρώπους ή προδιαγράφει τη νίκη των ανθρώπων. Η κατάληξη αυτή δεν περιλαµβάνει στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων τη συµφιλίωση µε τον Δία, κάτι 23 Ο Ήφαιστος στο έργο του Αισχύλου, αντίθετα, φαίνεται απρόθυµος να εκτελέσει την εντολή του Δία, γιατί λυπάται τον Προµηθέα (Διαµαντόπουλος 1973, 82-84). 7

8 που έρχεται σε αντίθεση µε τα δεδοµένα του Προµηθέα Λυόµενου του Αισχύλου 24. Μόνο στο σχετικό έργο του Στοφόρου ο Προµηθέας πεθαίνει, ενώ ο Δίας που δεν είναι αυτός που τον τιµωρεί, αλλά το συµβούλιο των σοφών δίνει χάρη στους ανθρώπους. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό λίγων έργων είναι ότι ο Προµηθέας απελευθερώνεται µόνος του σπάζοντας τις αλυσίδες. Σε άλλες περιπτώσεις τον απελευθερώνει ο Ηρακλής και σε άλλες η ενέργεια έχει ένα συλλογικό χαρακτήρα, µε χαρακτηριστικό παράδειγµα το στρατευµένο έργο του Ρώτα, όπου πολλές οµάδες που σχηµατίζουν χορό συµµετέχουν στο έργο της απελευθέρωσης. Η απελευθέρωση αυτή συνήθως συνοδεύεται από ένα επαναστατικό πνεύµα, εκτός από εξαιρέσεις, ανάµεσα στις οποίες το έργο του Στοφόρου προβάλλει ένα αντεπαναστατικό πνεύµα 25. Το κυρίαρχο επαναστατικό αυτό πνεύµα, λοιπόν, είτε προβάλλει µια συλλογική επανάσταση και πορεία του ανθρώπου είτε µια απελευθερωτική «επανάσταση» που προέρχεται από έναν λυτρωτή. Ορισµένα έργα παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες. Για παράδειγµα, στο έργο του Πανταζή το θριαµβευτικό τέλος συνοδεύεται από την προειδοποίηση για νέους πολέµους, κάτι που δεν µπορεί να αντιστρέψει το κλίµα, αλλά τονίζει τη συνεχή παρουσία του κακού στον κόσµο. Στο έργο του Πράξη ο Προµηθέας τιµωρείται δύο φορές, τη µια ακούσια και τη δεύτερη εκούσια, και απελευθερώνεται άλλες δύο, τη µια από τον Ηρακλή και τη δεύτερη από την Αυγή. Στο σχετικό έργο του Βρεττάκου η απελευθέρωση του Προµηθέα από τον Ηρακλή δεν είναι θριαµβευτική, αλλά συνοδεύεται από τον σκεπτικισµό του Προµηθέα. Το τέλος του έργου είναι ανοικτό µε την έννοια ότι ο αγώνας εναντίον του Δία συνεχίζεται προβάλλοντας το αίτηµα µιας συνεχούς αγωνιστικότητας, κάτι που ανταποκρίνεται στο πνεύµα του Αισχύλου και του αισχυλικού Προµηθέα 26. Δεν λείπουν και οι περιπτώσεις έργων κατά τις οποίες ο Προµηθέας λειτουργεί ως ένα πλαίσιο αναφοράς και πρότυπο για ήρωες και καταστάσεις έργων που διαδραµατίζονται σε σύγχρονη εποχή, όπως συµβαίνει στο έργο του Γιώργου Σκούρτη Οι εκτελεστές, που παρουσιάστηκε από το «Θέατρο Τέχνης» το Η υπόθεση του έργου είναι η ακόλουθη: Τρεις αδελφοί κρύβονται στην αποθήκη ενός εγκαταλελειµµένου λατοµείου µετά την πραγµατοποίηση µιας ληστείας και ενός φόνου αστυνοµικού. Ο µεγαλύτερος σε ηλικία, ο Κοσµάς, είναι ένας περιθωριοποιηµένος διανοούµενος, ο µεσαίος σε ηλικία, ο Τάσος, ένας φυγάς ποινικός κρατούµενος και ο µικρότερος, ο Στέλιος, ένας ναρκοµανής καλλιτέχνης. Τα όνειρά τους για φυγή µε τα κλεµµένα χρήµατα και για µια άλλη ζωή διαψεύδονται ηµέρα µε την ηµέρα. Το αδιέξοδο 24 (Αυτ., 186) 25 (Χασάπη-Χριστοδούλου 2002β, ) 26 (Διαµαντόπουλος 1973, 45-46) 8

9 είναι φανερό, καθώς ο κλοιός γύρω τους σφίγγει. Τελικά, αποφασίζουν να ανατιναχτούν στον αέρα µαζί µε τους διώκτες τους που εισβάλλουν στο κρυσφήγετό τους. Οι αναφορές στον Προµηθέα είναι πολλές. Θαυµαστής του έργου του Αισχύλου είναι ο Τάσος. Η βασική αντιστοίχηση του Δία µε το σύγχρονο κοινωνικοπολιτικό σύστηµα είναι σαφής. Οι ήρωες και κυρίως ο Τάσος παρουσιάζονται ως σύγχρονοι Προµηθείς. Ο κλέφτης της θεϊκής φωτιάς Προµηθέας παραλληλίζεται µε τους κλέφτες της σηµερινής εποχής, που κλέβουν ένα βασικό στοιχείο του σηµερινού συστήµατος, το αποθηκευµένο στις τράπεζες χρήµα. Θυµίζει σχετική µπρεχτική αντίληψη που εκφράστηκε από τον Μάκυ στην Όπερα της πεντάρας του Μπρεχτ. Η παρανοµία των παρανόµων είναι το αντίδοτο στην παρανοµία του ίδιου του κυρίαρχου συστήµατος, που εκφράζεται κυρίως από το κράτος, την αστυνοµία και τα µέσα µαζικής επικοινωνίας. Λέει ο Τάσος: [ ] Εµείς τους κλέβουµε την πραµάτεια!... Εκεί τους πονάει τους ληστές στη ληστεία! 27 Ο βράχος έξω από το λατοµείο, που είναι το παρατηρητήριο και η σκοπιά τους, θυµίζει τον βράχο του µυθικού ήρωα. Το βιβλίο µε τον Προµηθέα αποτελεί, σύµφωνα µε τον Τάσο, ένα βιβλίο που παρακινεί σε δράση και αντίσταση στο σύστηµα. Εν τούτοις, η επιµονή του ήρωα στον Προµηθέα και στις απόψεις του επισύρει την αντίδραση του αδελφού του Στέλιου: Όταν σε πιάσουνε, τους λες τα παραµύθια σου. (σ. 61) Η αποµυθοποίηση του µύθου και η συνειδητοποίηση της απόστασης που τον χωρίζει από τη ζωή είναι µια διαδικασία που ξεκινά, αλλά δεν ολοκληρώνεται.to σύγχρονο πνεύµα αντίστασης των ηρώων απέναντι στο σύστηµα εξουσίας δεν µπορεί να σηµατοδοτήσει θετικές εξελίξεις για πολλούς λόγους. Οι ήρωες έχουν χάσει την κοινωνική αναφορικότητα και τον κώδικα ηθικής των παραδοσιακών ληστών 28. Η ηρωική έξοδος από τη ζωή δεν µπορεί να αποκρύψει κάποιες αλήθειες. Ο αγώνας για τη σωτηρία της ανθρωπότητας, όπως το προµηθεϊκό πρότυπο θα πρόβαλε, διαφέρει από την προσπάθεια ατοµικής διαφυγής και ωφελιµιστικής προσέγγισης της ζωής. Οι ήρωες χρησιµοποιούν, έστω και αντεστραµµένα, τη λογική του συστήµατος, άρα εντάσσονται, παρά τα φαινόµενα, σ αυτό, φανερώνοντας την ασταθή σχέση και συχνά την αλληλοδιαδοχή της αντιπαράθεσης στο σύστηµα και της ένταξης σ αυτό. Λέει χαρακτηριστικά ο Κοσµάς: Σ έναν κόσµο του χρήµατος µονάχα το χρήµα έχει νόηµα. (σ. 59) H κλοπή, η ληστεία, η κυριαρχία του χρήµατος και η δύναµη που απορρέει απ αυτό αποτελούν δοµικά χαρακτηριστικά µιας κοινωνίας που έχει τα χαρακτηριστικά ή αποτελεί τη µετεξέλιξη του κόσµου του Καραγκιόζη 29. Ο Τάσος το διατυπώνει χαρακτηριστικά: 27 (Σκούρτης 1988, 31-32) 28 (Δαµιανάκος 2005, 60-67) 29 (Κιουρτσάκης 1985, ) 9

10 Τώρα όµως βρήκαµε και µεις το δίκιο µας. Έχουµε χρήµα, έχουµε ρόπαλο, έχουµε ρόπαλο, έχουµε δίκιο. (σ. 51) Η επίκληση της φωτιάς από τους αδελφούς λίγο πριν από το τέλος, που παραπέµπει στην επερχόµενη ηρωική αυτοπυρπόλησή τους και ενδεχοµένως στον θάνατο των διωκτών τους αστυνοµικών, δεν παραπέµπει παρά στα λόγια του Προµηθέα στον Προµηθέα του Θανάση Πετσάλη, έστω και αν τα συµφραζόµενα είναι αρκετά διαφορετικά: Ο Πόλεµος! Ο Πόλεµος παντού!... [ ] Με τη φωτιά που εγώ σας έδωσα, να κάψετ ο ένας τον άλλον πολεµάτε! [ ] Για ιδέ! Ω φρίκη! [ ] πολεµάνε να κάψουνε τον εαυτό τους! Εγώ τους έδωσα φωτιά, να πλάσουνε, να χτίσουν, κι εκείνοι καταλούν µε τη φωτιά! 30 Η αξιοποίηση του Ηρακλή, πέρα από τον µύθο του Προµηθέα, αλλά και ορισµένες φορές πέρα από το παραδεδοµένο µυθολογικό πλαίσιο, υπήρξε µια πραγµατικότητα στη νεοελληνική δραµατουργία από τις τελευταίες δεκαετίες του 19 ου αιώνα 31. Ο Ηρακλής ενέπνευσε και ξένους συγγραφείς, όπως ο Γερµανός δραµατουργός και λογοτέχνης Heiner Müller. Στην Ελλάδα υπάρχει µια εξέλιξη από τη µεταξύ άλλων εθνικιστική εκµετάλλευση του Ηρακλή στη δραµατουργία του 19 ου αιώνα στον επί το πλείστον αρνητικό προσδιορισµό του και στη σχετική απροσδιοριστία του συµβολισµού του στην περίπτωση της δραµατουργίας του Ιάκωβου Καµπανέλλη 32. Εκδηλώνεται βέβαια και η θετική σηµασιοδότηση του µυθικού ήρωα, όπως, για παράδειγµα, συµβαίνει στο έργο του Βασίλη Ζιώγα Φιλοκτήτης (1975), στο οποίο όµως δεν είναι σκηνικό πρόσωπο, αλλά και η δηµιουργική ανάπλαση της αρχαίας τραγωδίας του Σοφοκλή Τραχίνιαι στο έργο του Παναγιώτη Τσερδάνη Διηάνειρα- Ηρακλής καιόµενος (1993) 33. Και άλλα έργα του 20ού κυρίως αιώνα αναφέρονται στον Ηρακλή αντλώντας στοιχεία και υποθέσεις από τον µύθο, 30 (Πετσάλης 1949, 57) 31 Το 1871 παρουσιάστηκε στον Βουτσιναίο διαγωνισµό το έργο Ηρακλής δούλος (Χασάπη-Χριστοδούλου 2002β, , 1155). 32 Ως προς τον ρόλο του Ηρακλή στο θεατρικό έργο Διατί ενικήθηµεν του Πέτρου Λαζαρίδη, βλ. Δελβερούδη χ.χ., (Χασάπη-Χριστοδούλου 2002β, 1105) 10

11 όπως το Ηρακλής και Οµφάλη του Λευτέρη Αλεξίου (1927), η Οµφάλη του Νίκου Ζακόπουλου (1969) και Ο Ηρακλής και το λιοντάρι του Ν. Παπακωνσταντίνου (1991) 34. Δύο χαρακτηριστικά παραδείγµατα ως προς τη σκηνική παρουσία του ή την αναφορά σ αυτόν, καθώς και ως προς την αποτίµησή τους, αποτελούν τα έργα του Καµπανέλλη Μια κωµωδία και Ο πανηγυρικός (µονόπρακτο). Στο πρώτο έργο, µια µυθολογική αλληγορική σάτιρα που λαµβάνει χώρα στον Άδη και πρωτοπαρουσιάστηκε στο θέατρο το 2002 στο Ηρώδειο από το «Ανοιχτό Θέατρο», χαρακτηριστική είναι η κωµική απενεργοποίηση του Ηρακλή, ο οποίος κάποια στιγµή τραγουδά αναπολώντας τους άθλους του, τους οποίους ούτε να συνεχίσει µπορεί, αφού δεν το επιθυµεί ο Πλούτων, αλλά και ούτε να απασχοληθεί κάπου δηµιουργικά. Έχει µετατραπεί σε έναν κωµικά θλιβερό ή απλά κωµικό κοµπάρσο «της ζωής» (του κάτω κόσµου, σύµφωνα µε τα δεδοµένα του έργου). Το δεύτερο έργο, που ανήκει στο σπονδυλωτό έργο Πρόσωπα για βιολί και ορχήστρα, και παρουσιάστηκε στο «Θέατρο Τέχνης» το , είναι ένας µονόλογος που εκφωνεί ως πανηγυρική οµιλία προς το κοινό ο δήµαρχος µιας ελληνικής κωµόπολης κατά τη διάρκεια της δικτατορίας προς τιµήν του παραγωγού Θεόδωρου Πούρνου. Αποτελεί µια παρωδία πανηγυρικού λόγου 35. O µονόλογος αυτός ξεκινά µε έναν απροσδόκητο τρόπο, µε ένα αλληγορικό ποίηµα, µια ποιητική παραβολή µε «άψογη ρυθµολογία» σε σχέση µε τη γνωστή απόφαση του µυθικού Ηρακλή να ακολουθήσει τον δρόµο της αρετής και όχι της κακίας 36. Η µια έκπληξη διαδέχεται την άλλη. Το ποίηµα καταλήγει στην αδυναµία του Ηρακλή να πάρει απόφαση, καθώς στέκεται Ωσάν χαµένος! Άβουλος! 37. Η ανατροπή αυτή του µύθου αλλά και των παραδοσιακών κωδίκων της δραµατουργίας δηµιουργεί εξαρχής µια αποσταθεροποίηση στον θεατή. Η δυσκολία αξιοποίησης του ποιήµατος, δηλαδή ερµηνείας του και σύνδεσής του µε όσα ακολουθούν, είναι φανερή. Η κρυπτογραφική γραφή της µοντέρνας ποίησης στη συγκεκριµένη ποιητική παραβολή συνδέεται µε την παρωδία του µύθου, καθώς και µε την κλειστού τύπου ειρωνεία και την εκκρεµότητα- ελεύθερη προσέγγιση των δραµατικών καταστάσεων και των ερµηνειών τους 38. Το ενδεχόµενο κοινωνικό αλλά και εθνικό περιεχόµενο του ποιήµατος και η σύνδεσή τους µε την υπόλοιπη οµιλία- µονόλογο δεν είναι εύκολα ανιχνεύσιµα, καθώς τα ερωτηµατικά κυριαρχούν ελλείψει ηθικοδιδακτικού 34 (Αυτ., 1141) 35 (Πεφάνης 2000, ) 36 (Πούχνερ 2010, 528) 37 (Καµπανέλλης 1981, 65) 38 Σ αυτή την περίπτωση οφείλει ο αναγνώστης να διερευνήσει το περιεχόµενο της ειρωνείας ή του περιεχοµένου των λεγοµένων (Κωστίου 2002, 127). 11

12 µηνύµατος. Ο Καµπανέλλης αλλάζει τον µύθο προεκτείνοντας έναν προβληµατισµό που είχε εκφράσει µε διαφορετικό τρόπο λίγα χρόνια πριν ο Γιάννης Ρίτσος στο ποίηµά του Ο Ηρακλής και εµείς (1968), για να τονίσει την αναντιστοιχία του µύθου µε το παρόν, την αδυναµία του να ανταποκριθεί στις καταστάσεις και ανάγκες του παρόντος. Ο Ηρακλής παρουσιάζεται στο µονόπρακτο ως αντιήρωας, ως ένας άνθρωπος σε σύγχυση. Η αποµυθοποίησή του συνδέεται µε µια γενικότερη διάθεση αποµυθοποίησης των πραγµάτων, η οποία πραγµατώνεται µέσα από τη µη λειτουργικότητα της παραβολής, από την αδυναµία της να ικανοποιήσει ένα βασικό της χαρακτηριστικό, δηλαδή να αναπαραγάγει ένα διδακτικό µήνυµα, από τη µετατροπή της σε µια «αντιπαραβολή» 39. Η ειρωνεία επεκτείνεται στα κυρίως πρόσωπα της αφήγησης, αλλά και στη σχέση τους µε τον Ηρακλή. Ο ίδιος ο δήµαρχος µε τη συµπεριφορά του παραπέµπει στον Ηρακλή του ποιήµατος. Είναι ένας αντιήρωας, ο οποίος αγωνίζεται αλλά αδυνατεί να εκπληρώσει τον ρόλο του δηµάρχου σε µια εποχή αντιδηµοκρατική και συγκεχυµένη, σε µια Ελλάδα η οποία πάσχει από κοινωνική παθολογία. Το ηθικής φύσεως πρόβληµα του Ηρακλή παραπέµπει στο κοινωνικό πρόβληµα µιας αποπροσανατολισµένης Ελλάδας, που µόνο υπαινικτικά δηλώνεται, αφού φαίνεται ότι ο δήµαρχος ασχολείται µε τα ελάσσονα ζητήµατα. Ο γίγαντας παραγωγής ετοίµων τροφών Θεόδωρος Πούρνος (σ. 66), για τον οποίο γίνεται η εκδήλωση, κάθε άλλο παρά σύγχρονος Ηρακλής αποδεικνύεται στο µονόπρακτο, αφού αποτελεί το πρόσχηµα επέκτασης της αναφοράς του δηµάρχου σε άλλα ζητήµατα ως επί το πλείστον ήσσονος και τετριµµένης σηµασίας. Τελικά φαίνεται ότι το ηρωικό πρότυπο και ο βασικός προσδιορισµός και συµβολισµός του Ηρακλή κατά την αρχαιότητα, ως εκπολιτιστή ήρωα και θεµελιωτή της δηµοκρατίας 40, αδυνατούν να φανερωθούν ή δύσκολα φανερώνονται σε µια σύγχρονη κοινωνία χωρίς θετικά πρότυπα, στέρεες βάσεις, θεµελιώδεις αρχές, ιδιαίτερη κοινωνική οργάνωση, ελευθερία και σαφείς κοινωνικούς προσανατολισµούς. Αντίθετα, ο µύθος του Προµηθέα, διατηρώντας την εµβέλεια και οικουµενικότητα του ηρωικού προτύπου του Προµηθέα, συνεχίζει λοιπόν µέχρι και µια σχετικά πρόσφατη εποχή να εµπνέει τους θεατρικούς συγγραφείς, οι οποίοι διακρίνουν σ αυτόν ένα απαράµιλλο πρότυπο αγωνιστικότητας, επαναστατικότητας και έκφρασης των διαχρονικών ή συγχρονικών αγωνιών του ανθρώπου. Εκφράζει την εναγώνια προσπάθεια του ανθρώπου να 39 Σε σχέση µε τον διδακτισµό στον µύθο, βλ. Αλεξάνδρα Ζερβού, Βλ., για παράδειγµα, τους στίχους του Πίνδαρου και τα υπόλοιπα στοιχεία για τον βασικό αυτό συµβολισµό, στη µελέτη του Σπ. Κυριαζόπουλου «Ηρακλής, ο θεµελιωτής της δηµοκρατίας», 1976 (17). Βλ., επίσης, Δώρα Κουτρουµάνου-Μυραλίδη Σηµαντική είναι η απώλεια της έµµετρης τραγωδίας του Νίκου Καζαντζάκη Ηρακλής (1920), όπου πιθανότατα αναφέρεται ο συγγραφέας στα «έργα και πάθη του εκπολιτιστή ήρωα» (Χασάπη-Χριστοδούλου 2002α, ). 12

13 επιβιώσει, να συµφιλιωθεί µε τον συνάνθρωπό του, να αυτοκαθοριστεί και να αναζητήσει ή διατυπώσει συλλογικές αξίες και συµπεριφορές ενάντια στην τυραννία της εκάστοτε εξουσίας σε έναν ζοφερό κόσµο, σε µια ταραγµένη εποχή, στην οποία η έννοια του θεού, είτε στην αρχαιοελληνική της έκφραση είτε στη χριστιανική είτε και σε άλλη, δέχεται καίρια πλήγµατα, παρά την προσπάθεια που καταβάλλεται, µε διάφορους τρόπους µέσω της δραµατουργίας, να διατηρήσει στην αντίληψη των ανθρώπων τη ζωτικότητα και λειτουργικότητά της. Βιβλιογραφία Γλυτζουρής, Αντώνης: «Πόθοι αετού και φτερά πεταλούδας». Το πρώιµο θεατρικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη και οι ευρωπαϊκές πρωτοπορίες της εποχής του. Συµβολή στη µελέτη της Παρακµής στη νεοελληνική δραµατουργία των αρχών του εικοστού αιώνα, Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο Δαµιανάκος, Στάθης: Ήθος και πολιτισµός των επικίνδυνων τάξεων στην Ελλάδα, Προλεγόµενα: Σπ. Ι. Ασδραχάς, Λαϊκός πολιτισµός/ Τοπικές κοινωνίες, Πλέθρον, Αθήνα Δελβερούδη, Ελίζα-Άννα: «Το 1897 και το θέατρο». Στο: Ο πόλεµος του Διήµερο µε την ευκαιρία των 100 χρόνων (4 και 5 Δεκεµβρίου 1997), Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισµού και Γενικής Παιδείας (Ιδρυτής: Σχολή Μωραΐτη), χ. χ.: Διαµαντόπουλος, Αλέξης: Προµηθέας Δεσµώτης και Λυόµενος του Αισχύλου, Σειρά µελετών «Θέατρο και Πολιτική», Αθήνα Ζερβού, Αλεξάνδρα: «Ο αρχαίος µύθος και η στρατευµένη ποίηση του καιρού µας- µε αναφορές στο έργο του Γιάννη Ρίτσου», Νέα Παιδεία 24 (1983): Καζαντζάκης, Νίκος: Προµηθέας (Προµηθέας Πυρφόρος, Προµηθέας Δεσµώτης, Προµηθέας Λυόµενος). Στο: Θέατρο, τόµ. Α (τραγωδίες µε αρχαία θέµατα Προµηθέας, Κούρος, Οδυσσέας, Μέλισσα), εκδόσεις Καζαντζάκη, Αθήνα 1955: Καµπανέλλης, Ιάκωβος: Πρόσωπα για βιολί και ορχήστρα. Στο: Θέατρο, τόµ. Γ (Πρόσωπα για βιολί και ορχήστρα, Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού, Ο µπαµπάς ο πόλεµος), Κέδρος, 1981: Κιουρτσάκης, Γιάννης: Καρναβάλι και καραγκιόζης. Οι ρίζες και οι µεταµορφώσεις του λαϊκού γέλιου, τρίτη έκδοση, Κέδρος, Κουτρουµάνου-Μυραλίδη, Δώρα: Ηρακλής. Η αλήθεια πέρα από το µύθο, Ιωλκός, Αθήνα Κυριαζόπουλος, Σπ.: («Ηρακλής, ο θεµελιωτής της δηµοκρατίας») Λόγος και ήθος. Φιλοσοφία του αρχαίου ελληνικού πνεύµατος, Επιστηµονική Επετηρίς Φιλοσοφικής Σχολής, Δωδώνη: Παράρτηµα αρ. 6, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα Κωστίου, Κατερίνα: Η ποιητική της ανατροπής. Σάτιρα- Ειρωνεία- Παρωδία- Χιούµορ, Νεφέλη, Αθήνα Λεονταρίτου, Κλεοπάτρα: Η νεοροµαντική βιοθεωρία του Καζαντζάκη. Η ποίηση της ζωής, Θεµέλιο, Αθήνα Μαµάς, Ευάγγελος Λ.: Η τριλογία Προµηθέας του Αισχύλου και του Καζαντζάκη, Ανδρέας Μπέτσης, Αθήνα Πετσάλης, Θανάσης: Προµηθέας µύθος, Ρόδης, Aθήναι Πεφάνης, Γιώργος Π.: Ιάκωβος Καµπανέλλης. Ανιχνεύσεις και προσεγγίσεις στο θεατρικό του έργο, Σειρά: Διαδροµές σε Μεγάλη Χώρα, Κέδρος, Αθήνα Πούχνερ, Βάλτερ: Τοπία ψυχής και µύθοι πολιτείας. Το θεατρικό σύµπαν του Ιάκωβου Καµπανέλλη, Παπαζήσης, Αθήνα

14 Ρώτας, Βασίλης: Προµηθέας ή Η κωµωδία της αισιοδοξίας. Στο: Θέατρο Β [Παραµύθι της ανέµης, Ερωτόκριτος, Ο σύζυγος τρελαίνεται, Γραµµατιζούµενοι, Προµηθέας ή Η κωµωδία της αισιοδοξίας], Ίκαρος, χ. χ.: Σαγκριώτης, Γιώργος: «Η προµηθεϊκή αντίληψη της απελευθέρωσης στον Marx», Ουτοπία 22 (Αφιέρωµα: Προοπτικές του µαρξισµού) (1996): Σκούρτης, Γιώργος: Οι εκτελεστές, Κέδρος, Χασάπη-Χριστοδούλου, Ευσεβία: Η ελληνική µυθολογία στο νεοελληνικό δράµα. Από την εποχή του Κρητικού Θεάτρου έως το τέλος του 20ού αιώνα, τόµ. Α, πρόλ. Βάλτερ Πούχνερ, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2002(α). Χασάπη-Χριστοδούλου, Ε.: Η ελληνική µυθολογία στο νεοελληνικό δράµα. Από την εποχή του Κρητικού Θεάτρου έως το τέλος του 20ού αιώνα, τόµ. Β, πρόλ. Βάλτερ Πούχνερ, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2002(β). 14

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Oνοματεπώνυμο: Αθανάσιος Μπλέσιος Βαθμίδα: Επίκουρος καθηγητής ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γνωστικό αντικείμενο: Νεοελληνικό θέατρο σε σύνδεση με τη λογοτεχνία Ερευνητικά ενδιαφέροντα: Νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Ο πουπουλένιος Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος Αν και

Ο πουπουλένιος Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος Αν και Ο πουπουλένιος Κοινωνικό του Μάρτιν ΜακΝτόνα Διαρκεια : 125 ' Σκηνοθ.-μετάφρ.: Κ. Μαρκουλάκης Ερμηνεύουν: Κ. Μαρκουλάκης, Ν. Κουρής, Οδ. Παπασπηλιόπουλος, Γ. Πυρπασόπουλος. Σκην.-κοστ.: Αθ. Σμαραγδή, Φ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία»

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Η πρώτη Ελληνίδα συγγραφέας γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1801 Είχε ιδιαίτερη έφεση στα γράµµατα και κατάφερε να µορφωθεί σχεδόν µόνη της Ξεχωρίζει από τους δασκάλους

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Στο κείµενο αυτό η συγγραφέας πραγµατεύεται την αρχαία ελληνική τέχνη και την προσφορά της στον άνθρωπο. Αρχικά επισηµαίνει την ιδιαιτερότητά

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας» Δράμα 29-10-2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η Νίκη της Δράμας» Πραγματοποιήθηκαν στις 28 Οκτώβρη 2013 τα αποκαλυπτήρια του μνημείου - σύμβολο για την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση του τόπου μας, που γιορτάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012 ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΩΔΩΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012 Περιεχόμενα Αρχαία Δωδώνη γεωγραφικά στοιχεία Κοίλον Ορχήστρα Σκηνή Ρωμαϊκά χρόνια Παραστάσεις που φιλοξενήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Φθινόπωρο-Χειμώνας 2007. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Φθινόπωρο-Χειμώνας 2007. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Φθινόπωρο-Χειμώνας 2007 Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα Διοικητικό Συμβούλιο: Αλέξης Δημαράς Ρένα Σταυρίδη-Πατρικίου Χρυσάνθη Μωραΐτη-Καρτάλη

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο 1 Πέµπτο µέρος Η συνέχεια από το προηγούµενο Στην αρχική αραβική περίοδο, τώρα, οι αστρολόγοι έµοιαζαν όντως να προσκολλώνται σ αυτήν τη διάκριση, αλλά σε κάποιο σηµείο στην πορεία, κατά το τέλος της αραβικής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΝΕΣ ΝΕΦ 206. Νεοελληνική πεζογραφία (1914 σήμερα) Διδάσκων: Μιχ. Γ. Μπακογιάννης Εαρινό εξάμηνο 2010-2011 Ιστορία της νεοελληνικής πεζογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ 2 μαθήματα πριν την ανάλυση της τραγωδίας του Σοφοκλή«Οιδίποδας Τύραννος» Προϋπoθέσεις: Οι μαθητές: 1)Να γνωρίζουν το περιεχόμενο της συγκεκριμένης τραγωδίας.

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15)

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Πώς

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση)

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5.1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 1. Μετά τον πρόλογο ακολουθεί η είσοδος του χορού, η πάροδος. α) Με ποια διάταξη και από

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H E P I E X O M E N A Πρόλογος: Κώστας Σολδάτος........................... 9 1. ΘΑΝAΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ: Αρχαιογνωσία, αρχαιολατρία και αντιστάσεις στην ψυχανάλυση.. 13 2. ΠΈΤΡΟΣ ΧΑΡΤΟΚΌΛΛΗΣ: Η προέλευση και η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη ÔÝ íç Να γιατί...η λαϊκή τέχνη Εν αρχή το σύνθημά μας είναι ένα: η λαϊκή τέχνη είναι επανάσταση. Και είναι επανάσταση διότι είναι αρχέτυπο λειτουργίας μιας πολιτικά ευνομούμενης κοινωνίας. Η τέχνη αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Από την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, β τεύχος (σελ. 10-11) Μυθιστόρηµα Ιστορία περιπετειών ενός βασικού ήρωα Βίος και Πολιτεία Αλέξη

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη

Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη NINO BADASHVILI Φιλόλογος Γεωργία Με την ευκαιρία της Συνάντησης, θα ήθελα να επισημάνω κάποια ίσως άγνωστα στοιχεία που είναι ιστορικά ορόσημα στις ελληνογεωργιανές

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης 57 Ε. Κριτήριο αξιολόγησης Παιδιά, σ αυτό το σημείο σας δίνουμε ένα κριτήριο αξιολόγησης για συμπληρωματική εξάσκηση πάνω σε λεξιλογικές ασκήσεις και σε ανάπτυξη θεμάτων έκθεσης. Καλή επιτυχία!!! Η Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Στρατάκη Ελένη Παρασύρη Παγώνα Μανουσιδάκη Κατερίνα Πουλινάκη Κατερίνα Μάθημα : Παιδαγωγική & Φιλοσοφία της Παιδείας Καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Χειμώνας-Άνοιξη 2010. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Χειμώνας-Άνοιξη 2010. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Χειμώνας-Άνοιξη 2010 Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα Διοικητικό Συμβούλιο: Αλέξης Δημαράς Σάββας Κονταράτος Χρυσάνθη Μωραΐτη-Καρτάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ευριπίδης παρωδεί την Ηλέκτρα του Αισχύλου

Ο Ευριπίδης παρωδεί την Ηλέκτρα του Αισχύλου Ευριπίδης Ο Ευριπίδης είναι ο νεότερος από τους σημαντικότερους τραγικούς ποιητές μετά τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή. Είναι ρεαλιστής. Φέρνει τη τραγωδία κοντά στην πραγματικότητα. Παρουσιάζει τους μυθικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249)

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ο ποιητής, αξιοποιώντας την ιστορική του µνήµη, κινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΗΘΙΚΗΣ ΣΤΟΝ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ. Χρήση: Γραπτών Ιστορικών πηγών Έργων τέχνης Ιστορικών ντοκουµέντων µαρτυριών (YouTube)

ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΗΘΙΚΗΣ ΣΤΟΝ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ. Χρήση: Γραπτών Ιστορικών πηγών Έργων τέχνης Ιστορικών ντοκουµέντων µαρτυριών (YouTube) ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΗΘΙΚΗΣ ΣΤΟΝ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ Ενότητες: 46 (Οργάνωση, Κατεχόµενης Ευρώπης) και 48 (Κατοχή, Αντίσταση) Υπεύθυνες: Κοσκοσά Π. Πόγα Ν. όριζα Α. Χρήση: Γραπτών Ιστορικών πηγών

Διαβάστε περισσότερα

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ Η ΕΚΙΜ ευχαριστεί τους Ελένη Παπαδοπεράκη, Μιχάλη Βασιλάκη, Μανώλη Μπετεινάκη, Κωνσταντίνο Σταυρακάκη, Στέλιο & Λένια Καστρινάκη & την εταιρία ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΡΗΤΗΣ για τη συμβολή τους στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ

ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ Το θέατρο του παραλόγου Θέμα: το «παράλογον» της ανθρώπινης φύσης η ζωή χωρίς νόημα και ιδανικά Κυριότερα στοιχεία: λεκτική ασυναρτησία απογύμνωση της γλώσσας κλοουνέσκο στοιχείο σκηνές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Ο Παπανούτσος, σε δοκίμιό του, υποστηρίζει ότι οι ξεχωριστοί πνευματικοί άνθρωποι έχουν αδιανόητη - για τα κοινά μέτρα - αντοχή στην επίπονη

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Σε ποια κατηγορία τραγουδιών ανήκει το συγκεκριμένο τραγούδι; Ανήκει στα δημοτικά τραγούδια και συγκεκριμένα στις παραλογές. Τι είναι οι παραλογές;

Διαβάστε περισσότερα