ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ Ο ΗΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ Ο ΗΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ Ο ΗΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΟΤΟΥΛΑ ΚΟΡΝΗΛΙΑ ΜΑΡΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΗΛΙΟΥ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2010

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διπλωµατική εργασία, µε τίτλο «ιερεύνηση των ψυχολογικών και συναισθηµατικών παραγόντων που επηρεάζουν την οδηγική συµπεριφορά» εκπονήθηκε στα πλαίσια του ιατµηµατικού Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών µε τίτλο «Σχεδιασµός, Οργάνωση και ιαχείριση Συστηµάτων Μεταφορών» της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης, υπό την επίβλεψη του Αναπληρωτή Καθηγητή του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Ν. Ηλιού. Η τριµελής επιτροπή εξέτασης της διπλωµατικής εργασίας αποτελείται από τον επιβλέποντα Αναπληρωτή Καθηγητή Νικόλαο Ηλιού, την Λέκτορα του Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης Φωτεινή Κεχαγιά και τον Επίκουρο καθηγητή του ηµοκρίτειου Πανεπιστηµίου Θράκης Αλέξανδρο Κοκκάλη. Πρόκειται για βιβλιογραφική εργασία, σκοπός της οποίας είναι να βοηθήσει στην κατανόηση και την περαιτέρω µελέτη του θέµατος των ψυχολογικών και συναισθηµατικών παραγόντων που επηρεάζουν την οδηγική συµπεριφορά των ανθρώπων. Το κύριο µέρος της εργασίας αποτελείται από έξι κεφάλαια. Στο πρώτο τµήµα της, που αποτελεί το κεφάλαιο της εισαγωγής, αναφέρεται το αντικείµενο και ο σκοπός της εργασίας, η µεθοδολογία αυτής και περιγράφεται η διάρθρωση των κεφαλαίων που ακολουθούν. Το δεύτερο τµήµα της εργασίας αποτελείται από τα κεφάλαια 2, 3, 4, και 5 και διερευνά τους ψυχολογικούς και συναισθηµατικούς παράγοντες που επηρεάζουν την οδηγική συµπεριφορά. Το δεύτερο κεφάλαιο µε τίτλο «Οδική ασφάλεια και ψυχολογία οδήγησης» αναφέρεται στη σηµασία που παίζει η οδηγική συµπεριφορά για την οδική ασφάλεια και γίνεται αναφορά στην ψυχολογία της οδήγησης που ασχολείται µε την µελέτη των κοινωνικό-ψυχολογικών δυνάµεων που δρουν στους οδηγούς. Το τρίτο κεφάλαιο µε τίτλο «Οδηγικό στρες», εξετάζει τη σηµασία που παίζει το στρες στην συµπεριφορά των οδηγών. Το τέταρτο κεφάλαιο «Οδηγικός θυµός και επιθετική οδήγηση», αναφέρεται στην ιδιαίτερη σχέση µεταξύ επιθετικότητας και οδήγησης και το πέµπτο κεφάλαιο µε τίτλο «Έρευνα και ανάλυση οδηγικής συµπεριφοράς», παραθέτει σχετικές έρευνες που έχουν πραγµατοποιηθεί για τους ψυχολογικούς και συναισθηµατικούς παράγοντες που επηρεάζουν την οδηγική συµπεριφορά σε Ευρώπη, Αµερική και Αυστραλία. Το τρίτο τµήµα της εργασίας αποτελείται από το έκτο κεφάλαιο, στο οποίο γίνεται σχολιασµός των σηµαντικότερων αποτελεσµάτων που προέκυψαν από τα προηγούµενα κεφάλαια για την περαιτέρω µελέτη του θέµατος των ψυχολογικών και συναισθηµατικών παραγόντων που επηρεάζουν την οδηγική συµπεριφορά στην Ελλάδα. Η εκπόνηση αυτής της διπλωµατικής εργασίας πραγµατοποιήθηκε από τον Ιούλιο µέχρι και τον Οκτώβριο του Ο Ιούλιος αφιερώθηκε στην ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για την απόκτηση των απαραίτητων γνώσεων πριν την έναρξη της διαδικασίας συγγραφής της εργασίας. Καθ όλη την περίοδο υπήρξε συνεχής συνεργασία µε τον επιβλέποντα καθηγητή για την απαραίτητη καθοδήγηση µε σκοπό τη διασφάλιση της ποιότητας της εργασίας. Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά τον Αναπληρωτή Καθηγητή του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας, Νικόλαο Ηλιού για την πολύτιµη συµπαράσταση και τη συνεχή καθοδήγησή του. Θα ήθελα επίσης να εκφράσω τις ευχαριστίες µου στον κ. Νικόλαο Κατσιάνη, υποψήφιο διδάκτορα του τµήµατος Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας για τη βοήθειά του κατά τη διαδικασία αναζήτησης βιβλιογραφίας και τις χρήσιµες υποδείξεις του. Τέλος, ευχαριστώ το σύζυγο µου Ανδρέα Μυλωνά και τις δύο µου κόρες Αλεξάνδρα και Τατιάνα για τη συνεχή συµπαράσταση που µου παρείχαν όλους αυτούς τους µήνες

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ 4 ABSTRACT 6 1. ΚΕΦΑΛΑΙO: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γενικά Αντικείµενο και σκοπός της εργασίας Μεθοδολογία και δοµή της εργασίας 8 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ο ΗΓΗΣΗΣ Γενικά Η σηµασία της οδηγικής συµπεριφοράς για την οδική ασφάλεια Η Ψυχολογία της οδήγησης Βασικές αρχές της Ψυχολογίας της οδήγησης 15 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Ο ΗΓΙΚΟ ΣΤΡΕΣ Το στρες γενικά Μοντέλα στρες Στρες παραγόµενο από την οδήγηση Οι επικρατούσες συνθήκες ενός δρόµου ως παράγοντες παραγωγής στρες κατά την οδήγηση Κυκλοφοριακό στρες Στρες κατοίκων που ζουν ή εργάζονται σε περιοχές µε πυκνές κυκλοφοριακές συνθήκες. Το παράδειγµα του Λος Άντζελες Στρες οδηγών σε πυκνές κυκλοφοριακές συνθήκες Αιτίες παραγωγής στρες ανεξάρτητες από την οδήγηση Συσχέτιση στρες µε την οδηγική συµπεριφορά: επιθετική οδήγηση Επιπτώσεις του στρες στην οδική ασφάλεια Συσχέτιση του στρες µε τα ατυχήµατα 47 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Ο ΗΓΙΚΟΣ ΘΥΜΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ Ο ΗΓΗΣΗ Γενικά Παράγοντες πρόκλησης επιθετικής οδήγησης Κοινωνικές και διαπροσωπικές µεταβλητές Περιβάλλον Προσωπικότητα Επιπτώσεις του θυµού και της επιθετικής οδήγησης στην οδική ασφάλεια Συσχέτιση της επιθετικής οδήγησης µε τα ατυχήµατα Το παράδειγµα της Ελλάδας 58 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ Ο ΗΓΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Ελλάδα Λάθη και παραβάσεις σε δείγµα Ελλήνων οδηγών Ο τρόπος ζωής των Ελλήνων στις αστικές περιοχές ως παράγοντας επιρροής της οδηγικής τους συµπεριφοράς Ισπανία Τουρκία Θυµός και επιθετική οδήγηση. Σύγκριση ανάµεσα σε τρεις Ευρωπαϊκές χώρες Αµερική και Καναδάς Επιθετική οδήγηση: συνήθειες, απόψεις και οδηγικές συµπεριφορές Επιθετικές συµπεριφορές σε δείγµα Αµερικανών πολιτών

4 5.6 Αυστραλία Συνήθειες και συσχετίσεις επικίνδυνης οδηγικής συµπεριφοράς ανάµεσα σε νεαρούς Αυστραλούς οδηγούς Σύγκριση µεταξύ Αυστραλών οδηγών ΙΧ και Αυστραλών οδηγών φορτηγών Συσχέτιση ανάµεσα στον οδηγικό θυµό και το εργασιακό στρες σε δείγµα Αυστραλών οδηγών ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σχέση στρες και οδηγικής συµπεριφοράς Σχέση οδηγικού θυµού και οδηγικής συµπεριφοράς Γενικότερα συµπεράσµατα από έρευνες σχετικές µε οδηγικές συµπεριφορές Προτάσεις για περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη πρωτοβουλιών 119 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικείµενο της διπλωµατικής αυτής εργασίας είναι η διερεύνηση των ψυχολογικών και συναισθηµατικών εκείνων παραγόντων που επηρεάζουν τη συµπεριφορά των οδηγών κατά τη διάρκεια οδήγησης. Σκοπός της εργασίας ήταν η κατανόηση των παραγόντων που συντελούν στην εκδήλωση ασυνήθιστων οδηγικών συµπεριφορών, ώστε να αναπτυχθούν αποτελεσµατικές λύσεις αντιµετώπισης του προβλήµατος. Για την πλειονότητα των ανθρώπων η οδήγηση αποτελεί µια από τις επικίνδυνες δραστηριότητες που λαµβάνουν χώρα σε µια βιοµηχανοποιηµένη κοινωνία. Από τις αρχές του 19 ου αιώνα εκατοµµύρια ζωές έχουν χαθεί σε αυτοκινητιστικά ατυχήµατα ενώ ο αριθµός των θανάτων και των τραυµατισµών αυξάνει δραµατικά ανάλογα µε την αύξηση του αριθµού των οδηγών και τον συνολικό αριθµό χιλιοµέτρων που καταγράφονται κάθε χρόνο. Βασικότερος παράγοντας πρόκλησης ατυχηµάτων είναι ο άνθρωπος. Η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας του οδηγού σχετίζονται άµεσα µε τον τρόπο οδήγησής του και τον τρόπο αντιµετώπισης του άγχους και του στρες που προκαλείται από τις κυκλοφοριακές συνθήκες. Πράξεις, σκέψεις και συναισθήµατα αλληλεπιδρούν σε ένα ολοκληρωµένο σύστηµα. Τα γεγονότα και τα περιστατικά που λαµβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια της οδήγησης αποτελούν πηγές ψυχολογικών δυνάµεων, ικανές να παράγουν ισχυρά αισθήµατα και παράλογες αλληλουχίες σκέψεων. Το στρες µπορεί να έχει συγκεκριµένο αντίκτυπο στην οδηγική συµπεριφορά. Από τη µία πλευρά το στρες που παράγεται σε µέτριο βαθµό µπορεί να είναι ευεργετικό στο ότι κρατά σε εγρήγορση τον οδηγό και συγκεντρωµένο κατά τη διάρκεια της οδήγησης. Από την άλλη πλευρά όµως, το πολύ στρες έχει σχετιστεί µε τη λανθάνουσα οδήγηση, που αυξάνει τις κυκλοφοριακές παραβάσεις και την πρόκληση ατυχηµάτων. Η συµπεριφορά του οδηγού µπορεί να αλλάξει ως αποτέλεσµα της αντιµετώπισης στρεσογόνων καταστάσεων οδήγησης. Βέβαια, αυτές οι αλλαγές διαφέρουν ανάλογα µε τον οδηγό και ανάλογα µε τις καταστάσεις. ιαφορετικά επίπεδα στρες προέρχονται από την αλληλεπίδραση περιβαλλοντικών παραγόντων στρες και του τρόπου αντίδρασης του οδηγού. Επειδή τα χαρακτηριστικά οδήγησης και το περιβάλλον οδήγησης διαφέρουν, θα πρέπει και τα δύο να αξιολογηθούν ώστε να εξακριβωθούν τα επίπεδα του στρες κατά τη διαδικασία οδήγησης. Η αθροιστική επίδραση του στρες µπορεί να θεωρηθεί ουσιώδης, καθώς δηµιουργεί ένα κλίµα έτοιµο να δεχθεί επιθετικές συµπεριφορές. Εποµένως το στρες σε συνδυασµό µε την επιθετική συµπεριφορά µπορεί να συνεισφέρει στην ανάπτυξη επιθετικής οδήγησης και πιθανότατα στην αύξηση ατυχηµάτων. «Οδηγικός θυµός» είναι η επιθετική ή θυµωµένη συµπεριφορά που εκδηλώνει ο οδηγός ενός αυτοκινήτου. «Επιθετική οδήγηση» είναι «η λειτουργία ενός οχήµατος κατά τέτοιον τρόπο που θέτει σε κίνδυνο ή είναι πιθανό να θέσει σε κίνδυνο την ιδιοκτησία άλλων ατόµων» και περιλαµβάνει κάποιες συµπεριφορές που τυπικά σχετίζονται µε την επιθετικότητα όπως η παραβίαση των ορίων ταχύτητας, η µη τήρηση αποστάσεων, οι εσφαλµένες εκτιµήσεις αλλαγής λωρίδας και η αποτυχία πειθαρχίας στα συστήµατα ρύθµισης της κυκλοφορίας

6 Ένας αριθµός παραγόντων, όπως το αντιληπτό κοινωνικό κύρος, το φύλο, η εθνικότητα, και η ηλικία, παίζει αποφασιστικό ρόλο στην ανάπτυξη, τη διατήρηση και την επιδείνωση επιθετικών συµπεριφορών. Επίσης οι συνθήκες του περιβάλλοντος σχετίζονται σε µεγάλο βαθµό µε το άγχος και την επιθετική οδήγηση, όπως επίσης και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας. Η τάση για επιθετική οδήγηση µπορεί να είναι έµφυτη σε ένα άτοµο κάτι σαν χαρακτηριστικό γνώρισµα της προσωπικότητάς του, ή µπορεί να είναι πρόσκαιρο και εξαρτώµενο από τη διάθεση και τις καταστάσεις της ηµέρας. Τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας που είναι έµφυτα, ίσως να επηρεάζουν την οδηγική συµπεριφορά ανάλογα µε τον τρόπο ζωής. ιαφορετικά χαρακτηριστικά των προσωπικοτήτων έχουν αποδείξει ότι επηρεάζουν τη γνωστική αξιολόγηση περιστατικών, τα επίπεδα αφύπνισης, την ευαισθητοποίηση ερεθισµάτων και γενικότερα τα σύνδροµα εµφάνισης άγχους. Αντίστροφα, είναι δυνατόν η προσωπικότητα του ατόµου να αλλάζει βασιζόµενη στην οδηγική εµπειρία (π.χ. µακροχρόνια έκθεση σε κυκλοφοριακές συνθήκες συµφόρησης). Η κατανόηση της επιρροής των παραγόντων αυτών είναι καθοριστική για την αντιµετώπιση του προβλήµατος που δηµιουργείται λόγω των ασυνήθιστων οδηγικών συµπεριφορών, ως αποτέλεσµα ψυχολογικών και συναισθηµατικών πιέσεων που οδηγούν σε καταστάσεις στρες και οδηγικού θυµού

7 ABSTRACT The objective of this thesis is the investigation of the psychological and emotional factors that affect driver s behavior while driving. It aims at understanding the factors that contribute to the manifestation of aberrant driving behaviors, for the development of effective methods for tackling the problem. Driving is a highly dramatic activity that millions of people perform on a routine daily basis. From the early nineteen s, millions of people have lost their lives in car accidents. The number of injuries and deaths increases dramatically, relatively with the increase of drivers and annual mileage which are recorded every year. Man is the basic cause of provoking accidents. Personality and character are related to a driver's style of coping with traffic stress. Acts, thoughts, and feelings in driving interact in an integrated system. Situations and facts that happen while driving are sources of psychological forces, capable to provide strong feelings and abnormal sequences of thoughts. Stress can have a significant impact on driving performance. Although moderate levels of stress can be beneficial in maintaining driver attention, too much stress has been related to impaired driving performance, increases in crash risks, and increases in traffic violations. A driver s behavior may change as a result of coping with stressful driving conditions. However, these changes do not necessarily coincide for all drivers or under all driving conditions. Different stress levels result from the interaction between environmental stressors and individual responses to stressors. Because driver characteristics and driving environments vary, both should be evaluated to appropriately assess stress levels while driving. Road rage is aggressive or angry behavior by a driver of an automobile or other motor vehicle. Aggressive driving is the operation of a motor vehicle in a manner that endangers or is likely to endanger persons or property. Some behaviors typically associated with aggressive driving include: exceeding the posted speed limit, following too closely, erratic or unsafe lane changes, improperly signaling lane changes, failure to obey traffic control. A number of factors such us perceived social status, gender, ethnicity and age, have been identified as causing or contributing to these driving behaviors known as aggressive driving. Moreover environmental situations and traits of personality are significantly related to aggressive driving. The tendency to drive aggressively, may be inherent in a person much like a personality trait, or may be more transient and dependent on a given mood and the day s circumstances. Personality traits inherent in drivers might affect driving behaviors through a number of pathways. Different personality traits have been shown to influence cognitive appraisals of events, levels of arousal, preferred level of stimulation, sensitivity to reward/threat cues, and more generalized stress syndromes. Conversely, it is possible that the individual s personality could be formed or altered based on driving experience (long term exposure to traffic impedance or commute). The comprehension of the effect of these factors is crucial for tackling the problem of aberrant driving behaviors that are recorded daily, as a result of the psychological and emotional pressures that people experience while driving

8 - 7-1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Γενικά Ο τρόπος που ο κάθε άνθρωπος οδηγεί εξαρτάται από ένα πλήθος παραγόντων, που στην ουσία είναι αυτοί που καθορίζουν και την συµπεριφορά του πίσω από το τιµόνι. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ψυχολογικοί και συναισθηµατικοί παράγοντες, οι οποίοι θεωρείται ότι παίζουν έναν από τους σηµαντικότερους ρόλους στην υιοθέτηση συνηθειών και οδηγικών συµπεριφορών. Παρά την πλούσια ξενόγλωσση σχετική βιβλιογραφία, στη χώρα µας το συγκεκριµένο θέµα έχει µελετηθεί ελάχιστα. Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που αποφασίστηκε να διερευνηθούν οι ψυχολογικοί και συναισθηµατικοί παράγοντες που επηρεάζουν την οδηγική συµπεριφορά. Η διπλωµατική αυτή εργασία µε τίτλο «ιερεύνηση των ψυχολογικών και συναισθηµατικών παραγόντων που επηρεάζουν την οδηγική συµπεριφορά» εκπονήθηκε στα πλαίσια του ιατµηµατικού Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών µε τίτλο «Σχεδιασµός, Οργάνωση και ιαχείριση Συστηµάτων Μεταφορών» της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης, υπό την επίβλεψη του Αναπληρωτή Καθηγητή του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Ν. Ηλιού. 1.2 Αντικείµενο και σκοπός της εργασίας Αντικείµενο της διπλωµατικής αυτής εργασίας είναι η διερεύνηση των ψυχολογικών και συναισθηµατικών εκείνων παραγόντων που επηρεάζουν τη συµπεριφορά των οδηγών κατά τη διάρκεια της οδήγησης. Ειδικότερα µελετήθηκαν οι παράγοντες που συντελούν στην εκδήλωση ασυνήθιστων οδηγικών συµπεριφορών και οι µορφές έκφρασης αυτών. Η έρευνα επικεντρώθηκε κυρίως στην παραγωγή στρες, οδηγικού θυµού και επιθετικής οδήγησης που παρατηρούνται σε διάφορες καταστάσεις οδήγησης. Σκοπός της εργασίας, ήταν η κατανόηση των παραγόντων που συντελούν στην εκδήλωση ασυνήθιστων οδηγικών συµπεριφορών, ώστε να αναπτυχθούν αποτελεσµατικές λύσεις αντιµετώπισης του προβλήµατος. 1.3 Μεθοδολογία και δοµή της εργασίας Η παρούσα εργασία είναι µια συνθετική εργασία που αφορά σε εκτεταµένη βιβλιογραφική ανασκόπηση για το θέµα των ψυχολογικών και συναισθηµατικών παραγόντων που επηρεάζουν την οδήγηση. Για τη συγγραφή της εργασίας αυτής, πραγµατοποιήθηκε βιβλιογραφική διερεύνηση τόσο στο διαδίκτυο όσο και σε δευτερογενείς πηγές και διαπιστώθηκε ότι υπάρχει µεγάλος όγκος διεθνούς βιβλιογραφίας. Στο πρώτο τµήµα της εργασίας, που αποτελεί το κεφάλαιο της εισαγωγής, παρουσιάζεται η γενική φύση του θέµατος και οι λόγοι που οδήγησαν στην εκπόνηση της εργασίας. Παρουσιάζεται το αντικείµενο και οι στόχοι της, περιγράφεται η µεθοδολογία και αναφέρεται η διάρθρωση των κεφαλαίων που ακολουθούν

10 Το επόµενο κεφάλαιο αφορά στη σηµασία που παίζει η οδηγική συµπεριφορά για την οδική ασφάλεια. Γίνεται αναφορά στην ψυχολογία της οδήγησης, ένα τοµέα της Ψυχολογίας, που ασχολείται µε την µελέτη των κοινωνικό-ψυχολογικών δυνάµεων που δρουν στους οδηγούς σε συνθήκες κυκλοφορίας και παρουσιάζει τις βασικές αρχές της Ψυχολογίας της οδήγησης. Το κύριο µέρος της εργασίας αναπτύσσεται σε τρία κεφάλαια. Το πρώτο από αυτά, αφορά στο στρες γενικότερα και εστιάζει στο στρες που παράγεται από την οδήγηση και το στρες που παράγεται στους οδηγούς αλλά και τους κατοίκους µιας αστικής περιοχής, από τις κυκλοφοριακές συνθήκες που επικρατούν σε αυτήν. Εξετάζει το πώς το στρες συσχετίζεται µε την οδηγική συµπεριφορά και συγκεκριµένα µε την επιθετική οδήγηση. Ακόµα εξετάζει τις επιπτώσεις του στρες στην οδική ασφάλεια και το συσχετίζει µε την πρόκληση σοβαρών ή λιγότερο σοβαρών ατυχηµάτων. Ακολουθεί η διερεύνηση του οδηγικού θυµού και της επιθετικής οδήγησης. Εξετάζονται οι παράγοντες πρόκλησης οδηγικής οργής και επιθετικής οδήγησης, καθώς και οι επιπτώσεις αυτών στην οδική ασφάλεια. Τέλος γίνεται προσπάθεια συσχέτισης του θυµού και της επιθετικής οδήγησης µε την πρόκληση ατυχηµάτων. Στο πέµπτο κεφάλαιο που ακολουθεί, παρουσιάζονται διάφορες σχετικές έρευνες που έχουν πραγµατοποιηθεί σε Ευρώπη, Αµερική και Αυστραλία, προκειµένου να διερευνηθεί αν οι ψυχολογικοί και συναισθηµατικοί παράγοντες που επηρεάζουν την οδηγική συµπεριφορά διαφοροποιούνται ή όχι ανάλογα µε την οδηγική κουλτούρα των χωρών αυτών. Στο τελευταίο µέρος, παρουσιάζονται τα συµπεράσµατα που προέκυψαν από την εργασία αυτή, καθώς και κάποιες προτάσεις για περαιτέρω µελέτη του θέµατος στην Ελλάδα

11 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ο ΗΓΗΣΗΣ

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ο ΗΓΗΣΗΣ 2.1 Γενικά Για την πλειονότητα των ανθρώπων η οδήγηση αποτελεί µια από τις επικίνδυνες δραστηριότητες που λαµβάνουν χώρα σε µια βιοµηχανοποιηµένη κοινωνία [1]. Από τις αρχές του 19 ου αιώνα εκατοµµύρια ζωές έχουν χαθεί σε αυτοκινητιστικά ατυχήµατα ενώ ο αριθµός των θανάτων και των τραυµατισµών αυξάνει δραµατικά ανάλογα µε την αύξηση του αριθµού των οδηγών και τον συνολικό αριθµό µιλίων ή χιλιοµέτρων που καταγράφονται κάθε χρόνο. Σύµφωνα µε στοιχεία του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας (2002), ο ετήσιος απολογισµός είναι 1.2 εκατοµµύρια θάνατοι λόγω τροχαίων ατυχηµάτων, νεκροί την ηµέρα και περισσότεροι από 20 εκατοµµύρια τραυµατίες ετησίως. Το 90% των θανάτων λόγω τροχαίων ατυχηµάτων συµβαίνουν στις αναπτυσσόµενες χώρες, που αποτελούν τα δύο τρίτα του συνολικού πληθυσµού της γης [2]. Τρεις είναι οι παράγοντες που ευθύνονται για τα τροχαία ατυχήµατα: Ο άνθρωπος Το όχηµα Η οδός και το άµεσο οδικό περιβάλλον Από τους παραπάνω παράγοντες το µεγαλύτερο ποσοστό ευθύνης παντού και πάντοτε έχει, χωρίς αµφιβολία, ο άνθρωπος. Ποσοστό που ξεπερνά το 90%. Η διαπίστωση αυτή είναι χρήσιµη γιατί δείχνει την κύρια κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να συγκεντρωθεί το παγκόσµιο ενδιαφέρον για τον περιορισµό των τροχαίων ατυχηµάτων. 2.2 Η σηµασία της οδηγικής συµπεριφοράς για την οδική ασφάλεια Τα τροχαία ατυχήµατα που ανάγονται στον άνθρωπο είναι τα εξής: Η ατελής γνώση των κινδύνων κυκλοφορίας Οι κακοί χειρισµοί των οργάνων του οχήµατος Η οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνευµατωδών ή τοξικών ουσιών Η αλαζονική συµπεριφορά κατά την οδήγηση Οι εσφαλµένες αντιδράσεις σε περίπτωση κινδύνου (φρενάρισµα, επιτάχυνση, ελιγµός) Οι συνειδητές παραβάσεις του Κώδικα Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) όπως υπερβολική ταχύτητα, αντικανονικό προσπέρασµα, παραβίαση φωτεινών σηµατοδοτών, παραβίαση προτεραιότητας, µη τήρηση αποστάσεων ασφαλείας, επικίνδυνη στάθµευση σε δρόµους ταχείας κυκλοφορίας κ.α. Η µείωση του αριθµού των ατυχηµάτων εξαρτάται τόσο από παρεµβάσεις που γίνονται µε σκοπό τη βελτίωση των συνθηκών οδήγησης (βελτίωση οδικών υποδοµών, λήψη αυστηρότερων µέτρων µε επιβολές ποινών στους παραβάτες κλπ.) όσο και µε συνεχή εκπαίδευση των οδηγών όχι µόνο σε θεωρητικό αλλά και σε συναισθηµατικό επίπεδο. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελούν τα στοιχεία µείωσης του αριθµού των ατυχηµάτων που παρατηρήθηκαν στη Βόρειο Αµερική έπειτα από κάποιες παρεµβάσεις [1]. Συγκεκριµένα η λήψη µέτρων και αποφάσεων οδήγησε σε σηµαντικές αλλαγές όπως:

13 1. Κατασκευή νέων δρόµων µε καλύτερες συνθήκες πρόσφυσης και συντήρησης 2. Αυτοκίνητα νέας τεχνολογίας εξοπλισµένα µε καλύτερα συστήµατα ασφαλείας όπως ζώνες ασφαλείας, αερόσακους, παιδικά καθίσµατα, απορρόφηση κραδασµών και άλλα 3. Καλύτερες ιατρικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης µε αποτέλεσµα περισσότερους επιζώντες µετά από συντριβές 4. Βελτίωση της επιβολής του νόµου συµπεριλαµβανοµένων, τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών επιτήρησης στις εθνικές οδούς και τους βασικούς κόµβους, τη νέα νοµοθεσία περί καταδίκης ένοχων οδηγών και µεγαλύτερη συµµετοχή των δικαστηρίων στην επανορθωτική εκπαίδευση των οδηγών για τους παραβάτες 5. Εκπαίδευση οδικής ασφάλειας στα σχολεία και εφαρµογή νέων διατάξεων για ηλικιωµένους οδηγούς και άτοµα µε ειδικές ανάγκες 6. Πιο εξελιγµένα συστήµατα διαχείρισης µεταφορών µε έλεγχο της φωτεινής σηµατοδότησης από ηλεκτρονικούς υπολογιστές, µέτρα ήπιας κυκλοφορίας, λωρίδες υψηλής πληρότητας (High Occupancy Vehicle) και εναλλακτικές πρωτοβουλίες στον τοµέα των µεταφορών 7. Οικονοµικά κίνητρα για τους οδηγούς που δεν εµπλέκονται σε ατυχήµατα, αυξηµένα κόστη ασφάλισης για τους περισσότερο επιρρεπείς οδηγούς και τέλος ειδικά οφέλη που προκύπτουν για την εγγραφή σε επιµορφωτικά µαθήµατα και άλλες δραστηριότητες Είναι σηµαντικό να σηµειωθεί ότι παρά τις συγκεκριµένες και σηµαντικές βελτιώσεις στους επτά τοµείς που αναφέρονται, το ποσοστό των θανάτων και των τραυµατισµών της κυκλοφορίας παραµένει σχετικά σταθερό. Για παράδειγµα, στη δεκαετία του 1950 το ετήσιο ποσοστό θνησιµότητας που οφειλόταν στην οδήγηση των ατυχηµάτων ήταν περίπου , ενώ στη δεκαετία του 1990 περίπου Αυτό οδηγεί στο συµπέρασµα πως οι παρεµβάσεις που πραγµατοποιούνται στο εξωτερικό οδηγικό περιβάλλον δεν επαρκούν ώστε να επιτευχθεί σηµαντική µείωση των ατυχηµάτων. Φαίνεται λοιπόν πως σε ότι αφορά στην οδική ασφάλεια δρουν δύο δυνάµεις, η αλληλεπίδραση των οποίων µπορεί να οδηγήσει σε ένα αποτέλεσµα κοινώς αποδεκτό και ταυτόχρονα ικανοποιητικό. Από τη µία πλευρά, το εξωτερικό περιβάλλον δυνάµεων παρέχει µεγαλύτερη ασφάλεια µέσω της κατασκευής περισσότερων και καλύτερων δρόµων που θα φιλοξενήσουν τον αυξανόµενο αριθµό των οδηγών κάθε χρόνο, το σχεδιασµό καλύτερων και ασφαλέστερων οχηµάτων, την αποτελεσµατική ιατρική υποδοµή που χειρίζεται τα θύµατα των συγκρούσεων και τη µεγαλύτερη χρήση της επιβολής του νόµου οδικής κυκλοφορίας. Από την άλλη πλευρά οι εσωτερικές ατοµικές δυνάµεις οδηγούν σε µείωση της ασφάλειας λόγω της καθηµερινής πίεσης χρόνου και της κακής διαχείρισής του, µε αποτέλεσµα τη συνειδητή παραβίαση των κανόνων οδικής κυκλοφορίας, την αδυναµία των προγραµµάτων εκπαίδευσης οδηγών σε θέµατα συναισθηµατικού ελέγχου, την προβολή επιθετικής οδήγησης από τα µέσα ενηµέρωσης και τη ψυχολογική τάση να διατηρείται ένα προτιµώµενο επίπεδο κινδύνου όταν οι συνθήκες του περιβάλλοντος βελτιώνονται. Επιστήµονες και αξιωµατούχοι ασφαλείας αποδίδουν την αντίσταση στη µείωση των ατυχηµάτων στη στάση και τη συµπεριφορά των οδηγών οι οποίοι τείνουν να ανταποκριθούν στις βελτιώσεις ασφαλείας κατά την οδήγηση πιο επικίνδυνα. Έχει παρατηρηθεί ότι µια κρίσιµη πτυχή της οδήγησης ενός ατόµου είναι η ικανότητά του να ισορροπήσει το ρίσκο µε την ασφάλεια. Ο κίνδυνος στην οδήγηση εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό από τον έλεγχο του οδηγού ο οποίος και αποφασίζει τις καταστάσεις που µπορεί να αποφύγει. Το ρίσκο που παίρνει ο κάθε οδηγός εξαρτάται τόσο από την προσωπικότητά του όσο και από τη δεδοµένη

14 χρονική στιγµή. Έτσι, αν ένας δρόµος γίνει ασφαλέστερος, οι οδηγοί θα αντισταθµίσουν τη µεγαλύτερη ασφάλεια µε µια πιο γρήγορη οδήγηση µε αποτέλεσµα τη διατήρηση της υποκειµενικής αίσθησης κινδύνου. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον οδήγησης, το ποσοστό των θανάτων ή τραυµατισµών τείνει να παραµείνει υψηλό, παρά τις βελτιώσεις ασφαλείας που εισάγονται. 2.3 Η Ψυχολογία της Οδήγησης Η κατάρτιση και εκπαίδευση οδηγών εξακολουθούν να επικεντρώνονται στην µετάδοση ενός ελάχιστου αριθµού γνώσεων των αρχών οδικής ασφάλειας [1]. Μαθήµατα και εγχειρίδια περιλαµβάνουν γενικά µια σύντοµη ενότητα για θέµατα όπως η «στάση του οδηγού» και το «λάθος του οδηγού» και η πρακτική αυτή συνιστά αναγνώριση του γεγονότος ότι οι συνήθειες που πηγάζουν από τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του οδηγού θα πρέπει να αντιµετωπιστούν σα µέρος της όλης εκπαιδευτικής διαδικασίας. Για τον σκοπό αυτό έχει προταθεί ένας νέος τοµέας που αφορά στην εκπαίδευση των οδηγών και ασχολείται µε την οδηγική συµπεριφορά και τη ψυχολογία της οδήγησης (Driving psychology). Η ψυχολογία της οδήγησης είναι η µελέτη των κοινωνικό-ψυχολογικών δυνάµεων που δρουν σε οδηγούς σε συνθήκες κυκλοφορίας. Οι καταστάσεις αναλύονται µέσα από εξωτερικές και εσωτερικές µεθόδους ανάλυσης συλλογής δεδοµένων. Για παράδειγµα, σε µία µελέτη η επιθετικότητα των οδηγών µετρήθηκε από την πραγµατοποίηση κάποιων εχθρικών χειρονοµιών σε πεζούς και διαπιστώθηκε ότι η επιθετικότητα τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών οδηγών ήταν υψηλότερη κατά των πεζών που ήταν άνδρες. Αυτό είναι ένα παράδειγµα της εξωτερικής ανάλυσης της συµπεριφοράς του οδηγού. Σε µια άλλη µελέτη, οδηγοί µαγνητοφωνούσαν τις σκέψεις τους δίνοντας έτσι τις αντιλήψεις και τις αντιδράσεις τους σε γεγονότα και συµβάντα κατά τη διάρκεια της οδήγησης. ιαπιστώθηκε ότι η µέση διαδροµή µεταξύ σπιτιού και εργασίας είναι γεµάτη µε πολλά γεγονότα που προκαλούν αισθήµατα εχθρότητας και σκέψεις ψυχικής βίας. Αυτό είναι ένα παράδειγµα της εσωτερικής ανάλυσης της συµπεριφοράς του οδηγού. Μια προσέγγιση που περιλαµβάνει τόσο εσωτερικές όσο και εξωτερικές αναλύσεις αποτελείται από συνεντεύξεις οδηγών σχετικά µε την οδήγησή τους και τις αντιδράσεις τους. Η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας του οδηγού σχετίζονται άµεσα µε τον τρόπο οδήγησής του και τον τρόπο αντιµετώπισης του άγχους και του στρες που προκαλείται από τις κυκλοφοριακές συνθήκες. Πράξεις, σκέψεις και συναισθήµατα αλληλεπιδρούν σε ένα ολοκληρωµένο σύστηµα. Από αρχαιοτάτων χρόνων υπάρχει συµφωνία ανάµεσα στους φιλοσόφους πως οι ανθρώπινες ικανότητες οργανώνονται σε τρεις διαφορετικούς τοµείς που ανταποκρίνονται στις τρεις πτυχές της ανθρώπινης φύσης: τη θέληση, την κατανόηση και τις πράξεις. Η µοντέρνα Ψυχολογία της Οδήγησης επίσης λειτουργεί µέσα από αυτό το τρίπτυχο σύστηµα της ανθρώπινης συµπεριφοράς, την οποία και ονοµάζει συναισθηµατική, γνωστική και αισθητικοκινητική. Αυτό που αναφέρεται στη συµπεριφορά της θέλησης ονοµάζεται συναισθηµατική συµπεριφορά και περιλαµβάνει σχέσεις, συναισθήµατα, κίνητρα, ανάγκες και οτιδήποτε αντιστοιχεί στις ανθρώπινες εκούσιες κινήσεις. Για παράδειγµα, η χρησιµοποίηση του φλας για αλλαγή λωρίδας, αποτελεί ψυχοκινητική συµπεριφορά ενσωµατωµένη σε ένα συναισθηµατικό πλαίσιο. Ο οδηγός διατηρεί το κίνητρο να αποφύγει λάθη. Αν αυτό το

15 κίνητρο απουσίαζε, τότε θα γινόταν λάθη και ο οδηγός θα αποτύγχανε στο να χρησιµοποιήσει τα φλας του αυτοκινήτου του. Η εκµάθηση της διατήρησης του κινήτρου αποφυγής λαθών αποτελεί µια πολύ σηµαντική συναισθηµατική οδηγική δεξιότητα. Συχνά συναισθηµατικά λάθη στην οδήγηση συµβαίνουν όταν δηµιουργούνται διαφορές ανάµεσα σε κίνητρα, όπως για παράδειγµα όταν ένας οδηγός βιάζεται και αυξάνει την ταχύτητά του. Το συναίσθηµα του να θέλει να είναι προσεκτικός και σύµφωνος µε τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας ασθενεί από την ανάγκη να βιαστεί ώστε να βρίσκεται στη σωστή ώρα στον προορισµό του. Η θεωρία της οδηγικής συµπεριφοράς περιλαµβάνει την ικανότητα να εξηγήσει το περιεχόµενο και την οργάνωση συναισθηµατικών οδηγικών δεξιοτήτων και λαθών. Αυτό που αναφέρεται στη συµπεριφορά της κατανόησης ονοµάζεται γνωστική συµπεριφορά και περιλαµβάνει γνώσεις, σκέψεις, αιτιολογίες και οτιδήποτε άλλο έχει σχέση µε τη λήψη αποφάσεων και την ανάλυση θεωριών περί των πράξεων των ανθρώπων. Για παράδειγµα, η χρησιµοποίηση του φλας για αλλαγή λωρίδας, δεν είναι µόνο ενσωµατωµένη σε ένα συναισθηµατικό πλαίσιο αλλά και σε ένα γνωστικό ταυτόχρονα. Ο οδηγός διαχειρίζεται τις πληροφορίες µε κοινή λογική. Το να µαθαίνει να χρησιµοποιεί σωστά την κρίση του σε οδηγικά συµβάντα ρουτίνας είναι µια πολύ σηµαντική γνωστική δεξιότητα. Συχνά γνωστικά λάθη οδήγησης συµβαίνουν όταν µια µη λογική σειρά από εκτιµήσεις οδηγεί σε λανθασµένη λήψη απόφασης, όπως «Γνωρίζω πως κανείς δε βρίσκεται πίσω µου, οπότε και δε µπαίνω στον κόπο να βγάλω φλας». Αυτή η εσφαλµένη απόφαση παραβλέπει πολλά δεδοµένα που θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη όπως: µπορεί να υπάρχει κάποιος στο τυφλό σηµείο, ή µπορεί να υπάρχει κάποιος από µπροστά που ίσως στρίψει, ή µπορεί να υπάρχει αστυνοµία που επιβλέπει, κοκ. Μια συνολική θεωρία της οδηγικής συµπεριφοράς έχει την ικανότητα να αναγνωρίζει τις σωστές από τις µη σωστές λήψεις αποφάσεων και να συγκεκριµενοποιεί πως οι γνώσεις αλληλεπιδρούν µε τα συναισθήµατα για να παράγουν έκδηλες πράξεις. Αυτό που αναφέρεται στις πράξεις των ατόµων ονοµάζεται ψυχοκινητική συµπεριφορά και περιλαµβάνει όλη την εµπειρία που εξυπηρετείται µέσα από αισθητηριακά και κινητικά κανάλια. Για παράδειγµα, η χρησιµοποίηση του φλας για αλλαγή λωρίδας, είναι µια πολύπλοκη ψυχοκινητική πράξη που περιλαµβάνει συνεργασία µατιού και χεριού, κινητική ετοιµότητα για φρενάρισµα αν θεωρηθεί αναγκαίο, στροφή του λαιµού για να κοιτάξει πίσω, αλλαγές στον τρόπο αναπνοής και λιγότερο φανερές ενδοκρινικές και νευρολογικές αλλαγές. Μια αντικειµενική θεωρία οδήγησης περιλαµβάνει τη συγκεκριµενοποίηση µιας σειράς ψυχοκινητικών πράξεων των οδηγών και τον τρόπο µε τον οποίο αυτές επηρεάζονται από τα συνεχή συναισθηµατικά και γνωστικά πλαίσια. Η Ψυχολογία της Οδήγησης πάντα προσδιορίζει την οδηγική συµπεριφορά µέσα από τους τρεις ενδο-αλληλεπιδρόµενους τοµείς της ανθρώπινης συµπεριφοράς. Η οδηγική εκπαίδευση πρέπει να καθορίζει σαφώς καθένα από τα κύρια τρία πεδία της οδηγικής συµπεριφοράς. ιαφορετικές δραστηριότητες απαιτούνται για την απόκτηση συναγωνισµού σε κάθε ένα από αυτούς τους τρεις τοµείς. Παροµοίως, όταν δοκιµάζεται ο ανταγωνισµός ανάµεσα σε οδηγούς και οι τρεις αυτοί τοµείς πρέπει να αξιολογούνται από κατάλληλα και πολύτιµα πολλαπλά ερωτηµατολόγια. Τα θέµατα της ψυχολογίας της οδήγησης συχνά συµπίπτουν µε την ψυχολογία της κυκλοφορίας (traffic psychology) ή της εφαρµοσµένης ψυχολογίας, αλλά ο τρόπος που παράγονται τα δεδοµένα είναι διαφορετικός. Ένα παράδειγµα είναι η µελέτη της ανάληψης κινδύνων στην οδήγηση (Wilde, 1994). Λίγες είναι οι συνθήκες κυκλοφορίας που δεν εµφανίζουν κινδύνους και τα περιστατικά που συµβαίνουν αποτελούν λόγους παραγωγής στρες στους οδηγούς. Η µείωση του στρες που παράγεται από την οδήγηση και την

Οι Θέσεις του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων για την Οδική Ασφάλεια στην Ελλάδα

Οι Θέσεις του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων για την Οδική Ασφάλεια στην Ελλάδα Οι Θέσεις του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων για την Οδική Ασφάλεια στην Ελλάδα Νικόλαος Ηλιού Αναπλ. Καθηγητής Πανεπ. Θεσσαλίας neliou@civ.uth.gr Το πρόβλημα την τελευταία δεκαετία, η Ελλάδα καταλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ Πρωτοβουλίες-Δράσεις Οδικής Ασφάλειας σε περίοδο οικονομικής κρίσης Αθήνα, 6 Ιουνίου 2012 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ Σοφία Βαρδάκη, Δρ. Συγκοινωνιολόγος ΕΜΠ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια

Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια Ημερίδα για την Εβδομάδα Οδικής Ασφάλειας Αθήνα, 19 Μαρτίου 2013 Παρουσίαση Θέσεων ΣΕΣ για την Οδική Ασφάλεια Γιώργος Γιαννής, Κώστας Αντωνίου, Ματθαίος Καρλαύτης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Η Οδική Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα

Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα Σεμινάριο μετεκπαίδευσης εκπαιδευτών οδήγησης Αθήνα, 18 Οκτωβρίου 2014 Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα Γιώργος Γιαννής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Η Οδική Ασφάλεια στην Ελλάδα Tην

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Εσπερίδα «Προτάσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα» Ρόδος, 22 Μαρτίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Γ. Κανελλαΐδης,

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα

Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα Σεμινάριο μετεκπαίδευσης εκπαιδευτών οδήγησης Αθήνα, 18 Οκτωβρίου 2014 Λειτουργική Στατιστική Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα Γιώργος Γιαννής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Η Οδική Ασφάλεια στην Ελλάδα Tην

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΙΝ Ο ΗΓΗΣΕΙΣ, ΘΥΜΗΣΟΥ! ΠΡΙΝ Ο ΗΓΗΣΕΙΣ, ΘΥΜΗΣΟΥ! www.bridgestone.gr

ΠΡΙΝ Ο ΗΓΗΣΕΙΣ, ΘΥΜΗΣΟΥ! ΠΡΙΝ Ο ΗΓΗΣΕΙΣ, ΘΥΜΗΣΟΥ! www.bridgestone.gr Πριν Οδηγήσεις, Θυµήσου! είναι µία παγκόσµια πρωτοβουλία οδικής ασφάλειας της FIA Foundation και της Bridgestone Corporation που στην Ελλάδα αντιπροσωπεύεται από την ΕΛΑΣΤΡΑΚ. www.bridgestone.gr Περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Οδικά Τροχαία Ατυχήµατα. Συµβολή στην Έρευνα Συµπεριφοράς των Οδηγών

Οδικά Τροχαία Ατυχήµατα. Συµβολή στην Έρευνα Συµπεριφοράς των Οδηγών Οδικά Τροχαία Ατυχήµατα Συµβολή στην Έρευνα Συµπεριφοράς των Οδηγών Α. Κιµούνδρης Λέκτορας, Τµήµα Πολιτικών Μηχανικών, ΑΠΘ Φ. Κεχαγιά ιπλωµατούχος Πολιτικός Μηχανικός ΑΠΘ, υποψήφια διδάκτορας Α. Σατραζέµης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΜΟΙΩΤΗΣ Ο ΗΓΗΣΗΣ. o ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ o ΦΟΡΤΗΓΟΥ ΑΚΑΜΠΤΟΥ o ΦΟΡΤΗΓΟΥ ΑΡΘΡΩΤΟΥ o ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ ΑΡΘΡΩΤΟΥ. Εκπαιδευτικοί Εξοµοιωτές Οδήγησης Σελίδα 1 από 10

ΕΞΟΜΟΙΩΤΗΣ Ο ΗΓΗΣΗΣ. o ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ o ΦΟΡΤΗΓΟΥ ΑΚΑΜΠΤΟΥ o ΦΟΡΤΗΓΟΥ ΑΡΘΡΩΤΟΥ o ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ ΑΡΘΡΩΤΟΥ. Εκπαιδευτικοί Εξοµοιωτές Οδήγησης Σελίδα 1 από 10 ΕΞΟΜΟΙΩΤΗΣ Ο ΗΓΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ ΦΟΡΤΗΓΟΥ ΑΚΑΜΠΤΟΥ ΦΟΡΤΗΓΟΥ ΑΡΘΡΩΤΟΥ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ ΑΚΑΜΠΤΟΥ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ ΑΡΘΡΩΤΟΥ Εκπαιδευτικοί Εξοµοιωτές Οδήγησης Σελίδα 1 από 10 Ι. ΓΕΝΙΚΑ Η συγκεκριµένη έκδοση του εξοµοιωτή

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις και απαντήσεις για ασφαλή οδήγηση σε µεγαλύτερη ηλικία

Ερωτήσεις και απαντήσεις για ασφαλή οδήγηση σε µεγαλύτερη ηλικία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟ ΟΜΩΝ, ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΙΚΤΥΩΝ Ερωτήσεις και απαντήσεις για ασφαλή οδήγηση σε µεγαλύτερη ηλικία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΙΚΤΥΩΝ Ο ΗΓΩ ΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΑ;

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Αντίληψη Διαδικασία λήψης & ερμηνείας των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος Βοηθούν στην επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Τι προκαλεί τις τροχαίες συγκρούσεις ανάμεσα στους νέους; Ποιες πρακτικές βοηθούν στην αντιμετώπιση; Γεωργία Παναγιώτου, Ph.D. Πανεπιστήμιο Κύπρου

Τι προκαλεί τις τροχαίες συγκρούσεις ανάμεσα στους νέους; Ποιες πρακτικές βοηθούν στην αντιμετώπιση; Γεωργία Παναγιώτου, Ph.D. Πανεπιστήμιο Κύπρου Τι προκαλεί τις τροχαίες συγκρούσεις ανάμεσα στους νέους; Ποιες πρακτικές βοηθούν στην αντιμετώπιση; Γεωργία Παναγιώτου, Ph.D. Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 Περιγραφή της μελέτης ΤΡΟΧΑΙΑ2 Στόχος: Ανασκόπηση διεθνών

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΕΖΩΝ ΚΑΙ ΙΚΥΚΛΙΣΤΩΝ

Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΕΖΩΝ ΚΑΙ ΙΚΥΚΛΙΣΤΩΝ Ελληνική Λέσχη Περιήγησης και Αυτοκινήτου (ΕΛΠΑ) Εταιρεία Υποστήριξης Θυµάτων Τροχαίων Ατυχηµάτων (ΕΥΘΥΤΑ) Συµπόσιο Οδική Ασφάλεια και Τουρισµός 12 Μαΐου 2000 Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΕΖΩΝ ΚΑΙ ΙΚΥΚΛΙΣΤΩΝ ρ. Γιώργος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ Ο ΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΑ Ο ΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Γιώργος Μιχαήλ Κλήµης, ΜΒΑ, PhD ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ι.Ο.Α.Σ. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Ο ΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε. 1 1. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Το συνολικό δείγµα απαριθµεί 918 ερωτηµατολόγια που

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΜΕ Ι Ηµερίδα «Ασφάλεια στο δρόµο, ασφάλεια στη ζωή» Αθήνα, 6 Απριλίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Γ. Κανελλαΐδης, Καθηγητής ΕΜΠ ΕΘΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP Ανθεκτικότητα & Αισιοδοξία: Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP 1 Οι Άνθρωποι μας 2 Συνέπειες Οικονομικής Κρίσης σε Εργαζομένους

Διαβάστε περισσότερα

Ι. ΓΕΝΙΚΑ ΙΙ. ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ. α. Σύστηµα προβολής

Ι. ΓΕΝΙΚΑ ΙΙ. ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ. α. Σύστηµα προβολής medicn driving simulatr Ι. ΓΕΝΙΚΑ Ο εξοµοιωτής οδήγησης βαρέων οχηµάτων της medicn δύναται να καλύψει την εκπαίδευση αρχάριων αλλά και να βοηθήσει στην επανεξέταση των επαγγελµατιών οδηγών. Το βασικό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάζεται ο βαθµός στον οποίο οι παρακάτω. που αποδέχεται ο πεζός και στην επιλογή του να διασχίσει ή όχι την οδό

Εξετάζεται ο βαθµός στον οποίο οι παρακάτω. που αποδέχεται ο πεζός και στην επιλογή του να διασχίσει ή όχι την οδό ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΥΠΟ ΟΜΗΣ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΟΧΗΜΑ ΠΟΥ ΑΠΟ ΕΧΕΤΑΙ Ο ΠΕΖΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΙΑΣΧΙΣΕΙ ΑΣΤΙΚΗ Ο Ο ΕΚΤΟΣ ΙΑΣΤΑΥΡΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτητή στο γήπεδο: Μια ψυχολογική προσέγγιση

Ο ρόλος του διαιτητή στο γήπεδο: Μια ψυχολογική προσέγγιση Ο ρόλος του διαιτητή στο γήπεδο: Μια ψυχολογική προσέγγιση Tσαγκαμίλης Ανδρέας Είναι σε όλους γνωστό ότι οι απαιτήσεις στον αθλητικό χώρο είναι αυξάνονται συνεχώς, απαιτήσεις που έχουν αναφορά σε όλους

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Ιεράρχηση του αστικού οδικού δικτύου και οδική ασφάλεια

Ιεράρχηση του αστικού οδικού δικτύου και οδική ασφάλεια ΠΣ ΑΤΜ - ΤΕΕ Επιστηµονική Ηµερίδα Παρόδιες χρήσεις γης και διαχείριση προσβάσεων Αθήνα, 26-27 Απριλίου 2001 Ιεράρχηση του αστικού οδικού δικτύου και οδική ασφάλεια Γιώργος Γιαννής Μαθιός Καρλαύτης Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Φυσική αγωγή και προαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

«Ρυθμίσεις κυκλοφορίας και στάθμευσης στη Θεσσαλονίκη: πόσο μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητά μας»

«Ρυθμίσεις κυκλοφορίας και στάθμευσης στη Θεσσαλονίκη: πόσο μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητά μας» «Ρυθμίσεις κυκλοφορίας και στάθμευσης στη Θεσσαλονίκη: πόσο μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητά μας» Εισηγήτρια : Ζησοπούλου Δώρα Πολ. Μηχανικός - Συγκοινωνιολόγος MSc Περιβαλλοντολόγος Υπεύθυνη Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στην σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κατά πόσο αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΧΑΙΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ-Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

ΤΡΟΧΑΙΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ-Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ 1 ΤΡΟΧΑΙΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ-Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Το θέµα στο οποίο θα αναφερθούµε σήµερα, είναι τα τροχαία ατυχήµατα, τα αίτια που τα προκαλούν, οι συνέπειες από αυτά και οι προτάσεις της Τροχαίας για τη µείωση των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ»

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» Διεργασίες ονομάζονται τα «πρότυπα» της λειτουργίας της ομάδας, τα οποία αναπτύσσονται μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

διαχείριση ατυχημάτων

διαχείριση ατυχημάτων Ο ρόλος της Τροχαίας Αττικής Οδού στη διαχείριση ατυχημάτων Ελευθεράκης Γεώργιος Αστυνόμος Α Διοικητής Τμήματος Τροχαίας Αττικής Οδού Μάιος 2007 1η Ημερίδα Οδικής Ασφάλειας- Διαχείριση Ατυχημάτων σε Οδικά

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Επιθετικότητα. Βία και επιθετικότητα στον αθλητισµό. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ έννοια. Θεωρίες για την επιθετικότητα. Ψυχολογικές θεωρίες για την

Επιθετικότητα. Βία και επιθετικότητα στον αθλητισµό. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ έννοια. Θεωρίες για την επιθετικότητα. Ψυχολογικές θεωρίες για την ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης9 Βία και στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Επιθετικότητα - έννοια - διαφορά βίας - ς Θεωρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους»

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» Σύντοµη περιγραφή Μέσα στο τρέχον εργασιακό περιβάλλον, κάτω από συνθήκες διαρκούς

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου;

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala Μπιλμπάο, 28 Απριλίου 2008 Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Jukka Takala: Η εκτίμηση κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ = O ΚΛΑ ΟΣ ΤΟΥ MANAGEMENT ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Διαταραχές Συμπεριφοράς Ο όρος σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενες δράσεις προαγωγής της οδικής ασφάλειας χαμηλού κόστους και υψηλής απόδοσης

Προτεινόμενες δράσεις προαγωγής της οδικής ασφάλειας χαμηλού κόστους και υψηλής απόδοσης Προτεινόμενες δράσεις προαγωγής της οδικής ασφάλειας χαμηλού κόστους και υψηλής απόδοσης Ημερίδα Πρωτοβουλίες-Δράσεις Οδικής Ασφάλειας σε περίοδο οικονομικής κρίσης 6/6/2012 Στατιστικά o Την τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΑΓΧΟΣ - STRESS 1 Άγχος - Απόπειρα ορισμού! Το εργασιακό άγχος και γενικά το στρες αναφέρεται στη δυσμενή αντίδραση των ανθρώπων μετά από υπερβολική πίεση ή άλλης μορφής απαίτησηστην οποία υποβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλειαστοδρόµο, ασφάλειαστηζωή αφιέρωµα στους νέους

Ασφάλειαστοδρόµο, ασφάλειαστηζωή αφιέρωµα στους νέους Ασφάλειαστοδρόµο, ασφάλειαστηζωή αφιέρωµα στους νέους Καλές πρακτικές για ασφαλείς µετακινήσεις Ευη Μπλάνα Γραµµατεία ιυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 1 6 Απριλίου 2012 Τροχαία ατυχήµατα και νέοι

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Ηθική ανάπτυξη - ορισµοί - ηθική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕ ΠΟΔΗΛΑΤΑ

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕ ΠΟΔΗΛΑΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕ ΠΟΔΗΛΑΤΑ Αδαμαντία Μπαλαφούτα Προϊσταμένη χειρουργικής κλινικής Γ.Ν. Κορίνθου Τα τελευταία χρόνια η οδήγηση ποδηλάτου έχει αυξηθεί µεταξύ των κατοίκων του αναπτυγµένου κόσµου. Λόγω της συνεχιζόµενης

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τροχαίας Αρχηγείου

Τμήμα Τροχαίας Αρχηγείου Τμήμα Τροχαίας Αρχηγείου Τι εξυπακούει ο τραγικός αριθμός των 26000 νεκρών στην Ε.Ε.; 14 Αυγούστου 2005 η πτώση του αεροπλάνου της εταιρείας Ήλιος, επέφερε το θάνατο σε 121 ανθρώπους και βύθισε την Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα ιάλεξης Ψυχολογικές δεξιότητες: ιαχείριση Άγχους

Περιεχόµενα ιάλεξης Ψυχολογικές δεξιότητες: ιαχείριση Άγχους Περιεχόµενα ιάλεξης Ψυχολογικές δεξιότητες: ιαχείριση Άγχους Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα Ορισµοί: Στρες & άγχος Επίδρασή του στην απόδοση Ιδέες για τη διαχείρισης άγχους Συνοπτικές

Διαβάστε περισσότερα