Για το νόημα του όρου Αλήθεια: Σχεδίασμα για μια προσέγγιση στην έννοια της Αλήθειας από την Αρχαιότητα ως τους καιρούς μας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Για το νόημα του όρου Αλήθεια: Σχεδίασμα για μια προσέγγιση στην έννοια της Αλήθειας από την Αρχαιότητα ως τους καιρούς μας"

Transcript

1 1 Για το νόημα του όρου Αλήθεια: Σχεδίασμα για μια προσέγγιση στην έννοια της Αλήθειας από την Αρχαιότητα ως τους καιρούς μας Φ. Κ. Βώρος, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας, Επίτιμος Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Προοίμιο: Ομολογώ ότι, όταν πρότεινα το θέμα τούτο για ένα φιλοσοφικό σεμινάριο, που δεν πραγματοποιήθηκε τελικά, αλλά είχε γίνει η πρότασή μου αποδεκτή, δεν είχα προϋπολογίσει τις πραγματικές διαστάσεις του: στο γνωσιολογικό / επιστημονικό επίπεδο και το ηθικοκοινωνικό. Ίσως γιατί στους καιρούς μας η Επιστήμη και η Τεχνολογία έχουν επιβάλει τη γνωσιολογική / τεχνολογική κυρίως άποψη της ανθρώπινης δραστηριότητας για την αντιμετώπιση αναγκών της ζωής (απομακρύνοντας συνήθως την ηθικοκοινωνική άποψη). Μόλις όμως άρχισα να ανακαλώ στη μνήμη και να καταγράφω πτυχές του θέματος, άρχισα και να αναρωτιέμαι κατά πόσο θα αναφερθώ στο γνωσιολογικό / επιστημονικό πεδίο ή θα προσπαθήσω να προσεγγίσω και την ηθικοκοινωνική διάσταση του θέματος. Με αυτό τον προβληματισμό διαμόρφωσα τις ενότητες που ακολουθούν: Α. Συγκέντρωση μερικών εκφράσεων του φιλοσοφικού και επιστημονικού λόγου, που αποκαλύπτουν την επιστημονική - γνωσιολογική διάσταση του θέματος «αλήθεια». Β. Συγκέντρωση εκφράσεων του καθημερινού λόγου, που αποκαλύπτουν την ηθική κοινωνική διάσταση του όρου αλήθεια. Γ. Προσπάθεια καταγραφής θεωριών που έχουν διατυπωθεί για το νόημα, το περιεχόμενο και έναν ορισμό της Αλήθειας, η οποία θεωρείται γνώρισμα απαραίτητο της γνώσης. Επίσης, προσπάθεια εντοπισμού της έδρας της αλήθειας. Βρίσκεται στα πράγματα ή στη διάνοια του ανθρώπου που τα γνωρίζει; Η άποψη του Αριστοτέλη είναι: «Οὐκ ἐν τοῖς πράγμασιν ἡ ἀλήθεια, ἀλλ ἐν τῇ διανοίᾳ» (=η Αλήθεια δεν υπάρχει στα πράγματα, για τα οποία γίνεται λόγος, αλλά στη διάνοια του ανθρώπου, η οποία εκφράζει το λόγο για τα πράγματα με τρόπο αληθινό ή λαθεμένο. Μέρος Α Μερικές εκφράσεις εμπιστοσύνης και επαίνου, αμφισβήτησης ή αμφιβολίας, προβληματισμού ή και αποστροφής της αλήθειας (λόγω κινδύνου για τον λέγοντα ή γράφοντα την αλήθεια) καταγράφονται για επισήμανση των διαστάσεων του θέματος. 1. Παρμενίδης (2.4): Ἡ ἀλήθεια πειθοῦς ἐστί κέλευθος (= η αλήθεια ανοίγει το δρόμο για την πειθώ). Για μας μένει το πρόσθετο ερώτημα: η 1

2 2 αλήθεια (ως γνωσιολογικό φαινόμενο) είναι που πείθει τον αποδέκτη ή η ειλικρίνεια (ως έκφραση ήθους) είναι που ανοίγει δρόμο για να πεισθεί ο αποδέκτης; 2. Δημόκριτος (fragment B 117) 1 : «Ἐν βυθῷ ἡ ἀλήθεια» (=η αλήθεια βρίσκεται στο βάθος της πραγματικότητας και ο ερευνητής ή εραστής της είναι ανάγκη να διεισδύσει σ αυτό το βάθος, για να τη βρει και να νιώθει βεβαιότητα) Αναξαγόρας (Α 102) : «Ὑπό ἀφαυρότητος τῶν αἰσθήσεων οὐ δυνατοί ἐσμέν κρίνειν τό ἀληθές» (= λόγω αδυναμίας των αισθήσεων δεν είμαστε σε θέση να κρίνουμε ποια και πού ακριβώς είναι η αλήθεια, πιθανή είναι και κάποια ψευδαίσθηση, που μας απομακρύνει από την αλήθεια). 4. Δημόκριτος (Β 125) ἐποίησε τάς αἰσθήσεις λεγούσας πρός τήν 4 διάνοιαν: «τάλαινα φρήν παρ ἡμών τάς πύστεις (όχι τάς πίστεις) λαβοῦσα ἡμέας καταβάλλεις; πτῶμά τοι τό κατάβλημα». (= Ο Δημόκριτος, για να απαντήσει στην απορία κατά πόσο οι αισθήσεις ή ο νους συμβάλλουν περισσότερο στην εύρεση της αλήθειας, διατύπωσε ένα φανταστικό διάλογο: «έβαλε τις αισθήσεις να λένε προς τη διάνοια (στο νου): «ταλαίπωρη, αφού πήρες από μας τις ειδήσεις για την πραγματικότητα που σε περιβάλλει, προσπαθείς να αρνηθείς τη συμβολή μας; Αν επιμείνεις σ αυτή την αλαζονική άποψη, συ είσαι που θα ξεπέσεις σε γνωσιακή φτώχια, αφού δε θα έχεις πληροφόρηση από μας για την πραγματικότητα» ). 5. Θουκυδίδης, Ξυγγραφή, (Α 20): «Χαλεπόν εὑρεῖν τήν ἀλήθειαν (διότι) οἱ παρόντες τοῖς ἔργοις ἑκάστοις οὐ ταὐτά περί τῶν αὐτών ἔλεγον ἀλλ ὡς ἑκατέρων τις εὐνοίας ή μνήμης ἔχοι» (=είναι δύσκολο στον τομέα της ιστορίας να βρει κανείς την αλήθεια, γιατί οι αυτόπτες μάρτυρες γεγονότων, όταν ρωτιούνται δίνουν διαφορετική απάντηση, ενώ είχαν δει τα ίδια γεγονότα αυτό σημαίνει ότι η αφήγησή τους εξαρτάται από το ποιον ευνοούν από τα πρόσωπα που έδρασαν και από το τι θυμούνται από αυτά που είδαν και άκουσαν). 6. Σοφιστής Γοργίας: «Κόσμος λόγῳ ἀλήθεια» (=Κόσμημα για τον ανθρώπινο λόγο είναι η αλήθεια). Ένα ερώτημα ή μια απορία γεννιέται από αυτήν τη διατύπωση: Το κόσμημα αυτό χαρακτηρίζει τον ανθρώπινο 1 H. Diels W. Kranz, Die Fragmente der Vorsokratiker, 68 Β Η μετάφραση αρχαίων αποσπασμάτων γίνεται ελεύθερα και αναλυτικά, με την ελπίδα ότι έτσι διευκολύνεται ο αναγνώστης, ο οποίος δε δεσμεύεται να τηναποδεχτεί ή και να την βελτιώνει κατά την κρίση του. 3 ό.π., Α 102. Ελληνική έκδοση από τον εκδοτικό οίκο «Παπαδήμας». 4 Πύστις: από το πυνθάνομαι (=πληροφορούμαι). Νομίζω ότι αυτή η γραφή είναι πιο σύμφωνη με το νόημα του κειμένου του Δημόκριτου (Fr. 125). 2

3 3 λόγο ως έκφραση ή την ανθρώπινη σκέψη ως πρόθεση για ειλικρίνεια; Στην πρώτη περίπτωση παίρνει νόημα γνωσιακό/επιστημονικό, στη δεύτερη περίπτωση νόημα ηθικό. Και ο σοφιστής Αντιφώντας αναφέρεται ότι έγραψε ειδική συγγραφή Περί Ἀληθείας με αναφορά κυρίως σε προβλήματα της Φυσικής επιστήμης, που έκανε τα πρώτα βήματά της με το πνεύμα των Ιώνων φιλοσόφων Ο Λουκιανός, ( μ.χ.), στη συγγραφή του: Πῶς δεῖ Ἱστορίαν συγγράφειν, 39 έγραψε : «Τοῦ συγγραφέως ἔργον ἕν: Πῶς ἐπράχθη τό ἔργον (ποίον τό γεγονός) εἰπείν καί πολύ ἀναγκαιότερον τήν ἀλήθειαν εἰπείν, οὐ λογιζόμενος τί δόξει τῷδε και τῷδε ἀλλά τί πέπρακται λέγων» (= του συγγραφέα το βασικό καθήκον είναι να γράφει πώς ακριβώς έγινε η πράξη την οποία αυτός αφηγείται και το πιο αναγκαίο είναι να γράφει την αλήθεια για τα γεγονότα, χωρίς να τον απασχολεί και να τον αναχαιτίζει η σκέψη για το πώς θα φανεί αυτή η αφήγηση στον τάδε ή τάδε, αλλά να αφηγείται τι ακριβώς έχει γίνει). 8. Ο Πολύβιος στο σύγγραμμά του Ιστορίαι, βιβλίο Α, 14 έχει γράψει: Καλλίστην παιδείαν ἡγητέον τήν ἐκ τῆς πραγματικῆς (αληθινῆς) Ἱστορίας περιγιγνομένην ἐμπειρίαν. Μόνη γὰρ αὕτη χωρίς κινδύνου ἀπό παντός καιρού καί περιστάσεως κριτάς ἀληθινούς ἀποτελεῖ τοῦ βελτίονος (= Φρόνιμο είναι να θεωρούμε ότι η πιο σωστή παιδεία για τον άνθρωπο είναι η εμπειρία που αποκομίζει από την πραγματική (αληθινή) ιστορία. Γιατί μόνη αυτή -χωρίς κανένα κίνδυνο επηρεασμού από τη χρονική στιγμή και τις μεταβαλλόμενες περιστάσεις- στον άνθρωπο, που αποκόμισε την εμπειρία από το παρελθόν του προσφέρει τα πιο σωστά κριτήρια, για να επιλέγει τον καλύτερο δρόμο για το μέλλον). Ο ίδιος ιστορικός έχει γράψει ότι «αν από την ιστορική αφήγηση αφαιρεθεί η αλήθεια, ό,τι απομένει είναι κενολογία», «Ἐξ ἱστορίας ἀναιρεθείσης τῆς ἀληθείας λόγοι κενοί τό λειπόμενον». 9. Στους Νεότερους Χρόνους ο John Locke ( ) έγραψε (αποφάνθηκε): Nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu = τίποτε δεν υπάρχει στη διάνοια, που δεν πέρασε πρώτα από τις αισθήσεις 6. Θυμίζει την άποψη του Δημόκριτου (πιο μπροστά, αρ. 4). 5 Σχετικό λήμμα στο Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό της Ελληνικής Ιστορίας, περίοδος Αρχαιότητας από την Προϊστορία ως το 330 μ.χ. (από τις εκδόσεις National Geographic Society, στα πλαίσια επανέκδοσης της Ι.Ε.Ε. του Κων. Παπαρηγόπουλου). 6 Η εκδοχή της αισθησιαρχίας ως προς την προέλευση της Γνώσης. 3

4 4 10. Ο Bertold Brecht, Γερμανός στοχαστής του Μεσοπολέμου, έγραψε δοκίμιο με τίτλο: Πέντε δυσκολίες να βρει κανείς (και να γράψει ή να πει) την αλήθεια Γερμανός στοχαστής των αρχών του 19ου αι. διατύπωσε το πάγιο καθήκον του μελετητή: να βρει για κάθε γεγονός στοιχεία επαρκή για να γράψει: «Wie es eigentlich gewesen war» (πώς πραγματικά έγινε αυτό); Προφανής η άποψη ότι μπορεί κανείς να βρει την ιστορική αλήθεια, αν σπουδάζει και αναλύει πραγματικά γεγονότα. 12. Ο Βλαδίμηρος Μαγιακόφσκι έγραψε: «Με φλογισμένα χείλη πιες γονατιστός απ το ποτάμι που το λένε γεγονός 8. (Το γεγονός είναι η πιο πλούσια και αξιόπιστη πηγή ιστορικής σπουδής για προσέγγιση της αλήθειας). 13. Ο Κ. Βάρναλης στο ποίημά του με τίτλο: «Οι πόνοι της Παναγίας» παρουσιάζει τη μάνα του Χριστού να λέει με αγωνία ως Μάνα στο παιδί της, ίσως επειδή έλεγε αλήθειες ενοχλητικές για τους ισχυρούς της ημέρας και άρα κινδύνευε από αυτούς: Πού να σε κρύψω, γιόκα μου, να μη σε φτάνουν οι κακοί; Σε ποιο νησί του Ωκεανού, σε ποια κορφήν ερημική;. Κι αν κάποτε τα φρένα σου το Δίκιο, φως της αστραπής, κι η Αλήθεια σου χτυπήσουνε, παιδάκι μου, να μη την πεις. Δεν είναι αλήθεια πιο χρυσή σαν την αλήθεια της σιωπής. Θεριά οι ανθρώποι, δεν μπορούν το φως να το σηκώσουν. Χίλιες φορές να γεννηθείς, τόσες θα σε σταυρώσουν. 14. Φ.Κ.Βώρος, «Για την υπεράσπιση μιας ιστορικής αλήθειας σχετικής με την ιστορία της εθνικής συνείδησης των Ελλήνων». Επίσης, «Αναζήτηση της ιστορικής αλήθειας γενικά και ειδικά για την Εκπαίδευση». Επίσης, ένα άρθρο στο περιοδικό Φιλόλογος (τεύχος 139) με τον τίτλο: «Προβλήματα σπουδής και μορφωτικής αξιοποίησης της ιστορικής αλήθειας». Προφανές ότι ο συντάκτης των άρθρων θεωρεί καίριο πρόβλημα την αναζήτηση, υπεράσπιση και αξιοποίηση της αλήθειας. 7 Κυκλοφορεί σε ελληνική μετάφραση με τον τίτλο Πολιτικά Δοκίμια. 8 Γεγονός: Ό,τι έχει γίνει από ανθρώπους. Για να γνωρίσει ο ερευνητής και να πλησιάσει την αλήθεια είναι ανάγκη να κάνει ερωτήματα όπως: Ποιοι έδρασαν; Πού; Πότε; Πώς; Γιατί; Ποια τα κίνητρα των δρώντων ή αντιδρώντων; Ποιες οι συνέπειες; 4

5 5 Μέρος Β. Χρήση του όρου αλήθεια στον καθημερινό λόγο και σε τίτλους συγγραφών (άρθρων, βιβλίων, εφημερίδων), που αποκαλύπτουν συνήθως την ηθική κοινωνική διάσταση του όρου αλήθεια. 1. Ευχές πολλών ατόμων που ενδιαφέρονται για κάποιο ζήτημα της καθημερινότητας: να ακουστεί όλη η αλήθεια έστω και αν είναι πικρή, να αποκαλυφθεί η αλήθεια γυμνή, να λάμψει, επιτέλους, η αλήθεια. 2. Ο Πρόεδρος ποινικού δικαστηρίου καλεί κάθε μάρτυρα να επαναλαμβάνει: «Ορκίζομαι να είπω την αλήθειαν.και μόνην την αλήθειαν, χωρίς φόβο και χωρίς πάθος» (μολονότι η θρησκεία δεν επιδοκιμάζει τον Όρκο και υποδεικνύει στους πιστούς να αρκούνται στο ναι ή όχι 9 ). 3. Πολλοί εκδότες εφημερίδων ή συγγραφείς βιβλίων χρησιμοποιούν τον όρο αλήθεια ως τίτλο και έμμεση υπόσχεση στον αναγνώστη τους ότι αυτοί γνωρίζουν και σέβονται και προβάλλουν την Αλήθεια. Μερικά παραδείγματα: Στην Ανατολική Αττική κυκλοφορεί εφημερίδα με τίτλο: Η Αλήθεια. Η Εκκλησία εκδίδει έντυπο με τίτλο: Εκκλησιαστική Αλήθεια. (Προφανώς υποδηλώνει ότι εκφράζει την εκδοχή της Εκκλησίας για θέματα που την αφορούν). Μεγάλη εφημερίδα των Αθηνών επαναλαμβάνει ως υπότιτλο: Η αληθινή εφημερίδα (Real News) (Υποδηλώνει ότι αυτή αναζητεί και προβάλλει την αλήθεια). Πριν από χρόνια σεβαστός καθηγητής Φιλοσοφίας (ο Χαρ. Θεοδωρίδης) έγραψε μονογραφία με τον τίτλο Επίκουρος και υπότιτλο: η αληθινή όψη του Αρχαίου Κόσμου (από κοινωνική άποψη), ότι ο αληθινός φιλοσοφικός στοχασμός πηγάζει από την κοινωνική αλήθεια. 4. Η αλήθεια σε τίτλους συγγραφών: Ο Αμβρόσιος Φραντζής, συγγραφέας Επιτομής της Ιστορίας της Αναγεννηθείσης Ελλάδος ( ), εν Αθήναις 1839, πρόσθεσε στον Πρόλογό του (τ. Α,σελ.δ -ε ) ότι εξιστορεί «ὅσα ὠσίν ἠκούσαμεν, ὅσα αὐτοψεί εἴδομεν», (=όσα έμαθε ως αυτήκοος και αυτόπτης μάρτυρας). Ένδειξη ειδικής φροντίδας για την αλήθεια της αφήγησής του. Και ο Μακρυγιάννης στα Απομνημονεύματά του (Α,107) εκφράζει την πρόθεσή του γράφοντας: «Θα σημειώσω γυμνήν την αλήθειαν». 9 Θουκυδίδη Κοσμόπουλου, Ο όρκος δια μέσου των αιώνων, ως θεσμός θρησκευτικός και νομικός, Αρχαία Ολυμπία, 2005, σελ. 9 5

6 6 Ο Σπ.Μπέκιος, αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης, έλαβε μέρος και στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου (25/26 Νοέμβρη 1942) και αργότερα, για να υπερκεράσει τους ισχυρισμούς πολλών άλλων για το ρόλο τους, έγραψε ογκώδες βιβλίο: Η Αλήθεια που καίει. Προφανής υποδήλωση ότι κάποιοι δεν επιθυμούν να ειπωθεί (να γραφεί) η αλήθεια για το ρόλο τους. Ο Χρ. Σωφρονάς, που «φιλοξενήθηκε» ως εξόριστος στη Μακρόνησο ( ), έγραψε βιβλίο με τον τίτλο: Ένας Μακρονησιώτης θυμάται τη δεκαετία (με υπότιτλο): μια αληθινή ιστορία (Καλαμάτα 2007). Και ανάμεσα στα άλλα δημοσιεύει επιστολή ενός αρχιβασανιστή, που ομολογεί τη μετάνοιά του, με βαθιά «ευλάβεια για την ιστορική αλήθεια». Ο Δημ. Σέρβος έγραψε βιβλίο για το επίμαχο θέμα του Παιδομαζώματος 10 και με την προσθήκη /διευκρίνιση: Ποιος φοβάται την αλήθεια (Σύγχρονη Εποχή, 2001). Ο Κώστας Βάρναλης έγραψε βιβλίο με τον τίτλο: Η Αληθινή Απολογία του Σωκράτη. Προφανής ο υπαινιγμός ότι τα σχετικά κείμενα του Πλάτωνα ή του Ξενοφώντα Απολογία του Σωκράτη δεν αποδίδουν την Αλήθεια. Ρώσος συγγραφέας (της εποχής της ΕΣΣΔ) έγραψε βιβλίο με τον τίτλο The Real Truth (Η πραγματική Αλήθεια) σχετικά με τη μεταχείριση που είχαν οι Εβραίοι από το σοβιετικό Κράτος και από άλλες χώρες τον καιρό που μετακινούνταν οι Εβραίοι από τις χώρες της Διασποράς προς την αρχαία πατρίδα τους. Προφανής ο υπαινιγμός του ότι η δική του αλήθεια είναι πιο τεκμηριωμένη. Bertold Brecht στο βιβλίο του Πέντε δυσκολίες για να γράφει κανείς την Αλήθεια έχει περιλάβει στη σελίδα 46 ως τίτλο κεφαλαίου: Για την αποκατάσταση της Αλήθειας και στην ίδια σελίδα έχει περιλάβει την πρόταση / κρίση, ότι κάποια προσθήκη σε ένα κείμενο μπορεί να «δίνει πολλές φορές στο λόγο την επίφαση της αλήθειας». Προφανώς υπαινίσσεται καταστάσεις ή προθέσεις απόκρυψης ή παραποίησης της αλήθειας από άλλους παράγοντες. Ο Μάκης Μαΐλης στο βιβλίο του Από την 4η Αυγούστου 1936 ως τις μέρες μας (σελ. 22) έχει γράψει: «Υπάρχουν διαφορετικές αλήθειες, που αντιστοιχούν σε διαφορετικά συμφέροντα» ή εκφράζουν διαφορετικές ιδεολογίες. (Θυμίζει την άποψη του Θουκυδίδη: «οἱ παρόντες τοῖς ἔργοις ἑκάστοις οὐ τά αὐτά περί τῶν αὐτών λεγον ἀλλ ὡς εκατέρων τις εὐνοίας ἤ μνήμης ἔχοι» (πιο μπροστά αρ. Α 5). 10 Φ. Κ. Βώρου, Το Παιδομάζωμα (άρθρο στο site: ) 6

7 7 Σε μια ποιητική συλλογή που κυκλοφόρησε το 2005 διαβάζω τους στίχους: «Μύθοι, ιστορίες// γνώση και ήχοι// απ το βάθος του χρόνου//δείχνουν της αλήθειας// τη συρρίκνωση» 11.Νομίζω φανερό ότι η δημιουργός των στίχων προβληματίζεται βλέποντας την ηθική κοινωνική όψη της αλήθειας να υποχωρεί, ανεξάρτητα αν η γνωσιολογική επιστημονική όψη της κερδίζει έδαφος. Στην εφημερίδα «Καθημερινή» ( ) σύγχρονος πολιτικός έγραψε άρθρο με τίτλο: «Η αλήθεια για την ενταξιακή πορεία της Κύπρου». Προφανώς υπαινίσσεται ότι με όσα κυκλοφορούν άλλοι παρακάμπτουν ή παραποιούν την αλήθεια. Πρόσφατα ( ) στην εφημερίδα «Το Παρόν» (σελ. 11) δημοσιεύτηκε άρθρο ενός πολιτικού με τίτλο: «Στο λαό την Αλήθεια και όχι παραμύθια». Προφανές ότι ο συντάκτης του άρθρου θεωρεί την αλήθεια 12 χρέος ηθικό, κοινωνικό, πολιτικό. Γ. Θεωρίες που έχουν διατυπωθεί για το νόημα, το περιεχόμενο και έναν ορισμό της Αλήθειας: Ο πρώτος (όσο γνωρίζω εγώ) ορισμός της ανθρώπινης γνώσης έχει συνδέσει αυτή τη νοητική διαδικασία με την αλήθεια ως βασικό γνώρισμά της και μόνιμη επιδίωξη του ανθρώπου. Ο Πλάτων (στο διάλογο Θεαίτητος, ) παρουσιάζει ένα συνομιλητή να λέει συμπερασματικά: «Ἒστιν οὖν ἐπιστήμη (γνώση εξακριβωμένη, βεβαιωμένη) δόξα ἀληθής μετά λόγου» (= είναι, λοιπόν τεκμηριωμένη και αξιόπιστη μια γνώμη που έχει επαληθευτεί με τη λογική ικανότητα των ανθρώπων) 13. Και αργότερα ο ίδιος ο Πλάτων διευκρίνισε: «Αἱ 11 Ζωής Πετρουπουλέα, Η Ποίηση γεννιέται κάθε αυγή, Αθήνα 2005, σελ Με την ευκαιρία σημειώνω ότι διαβάζοντας την πλατωνική Απολογία του Σωκράτη είχα σημειώσει στο περιθώριο των σελίδων το πόσες φορές υπάρχουν εκφράσεις του τύπου που ακολουθεί: - εὖ ἴστε ὃτι ἀληθές ἐστι - μή ἂχθεσθέ μοι λέγοντι τά ἀληθῆ - καί ἀληθῆ ἐστί καί εὐέλεγκτα. - ὑπó τῆς ἀληθείας ὠφληκότες - ἓν τι διανοείσθαι ἀληθές - αἰσχύνομαι οὖν ὑμῖν τά ἀληθῆ εἰπεῖν - ὃτι ξυνίσασι Μελήτῳ μέν ψευδομένῳ ἐμοί δέ ἀληθεύοντι (σύνολο 19 χρήσεις της έννοιας αλήθεια σε κείμενο 42 μικρών παραγράφων). 13 Φ. Κ. Βώρου, «Είναι δυνατός ο ορισμός της γνώσης;» (Φιλοσοφία, επετηρίδα του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Φιλοσοφίας (ΚΕΕΦ), τ. 1ος, 1971) 7

8 8 δόξαι αἱ ἀληθεῖς οὐ πολλοῦ ἄξιαι εἰσίν ἕως ἀν τις δήσῃ αὐτάς (ως) αἰτίας λογισμῷ»,(πλάτων, Τίμαιος, 29 b-d), Ο Αριστοτέλης αργότερα διατύπωσε την άποψη ότι αυτό το γνώρισμα της Αλήθειας «οὐκ ἒστιν ἐν τοῖς πράγμασιν ἀλλ ἐν τῇ διανοίᾳ», όπως γράψαμε παραπάνω. Και αιώνες ύστερα ο Λουκιανός ( μ.χ.) στο έργο του: Πῶς δεῖ τήνἱστορίαν συγγράφειν διευκρίνισε ότι η ζητούμενη ιστορική αλήθεια βρίσκεται στα γεγονότα, στο «πώς επράχθη το έργον» 14, κάτι «δύσκολο για την ιστορική έρευνα», όπως είχε επισημάνει ο Θουκυδίδης 15 πολύ νωρίτερα. Αργότερα λατινόφωνοι συγγραφείς αποφάνθηκαν: «Veritas est adaequatio rei» (αλήθεια είναι η νοητική εικόνα που αντιστοιχεί προς το πράγμα το οποίο απεικονίζει). Και ο Βρετανός Jοhn Locke ( ) γράφοντας στη λατινική γλώσσα διατύπωσε την άποψη ότι απαραίτητη για τη διαδικασία της γνώσης είναι η συνεργασία των αισθήσεων, που φέρνουν την πληροφορία / εικόνα των πραγμάτων, και της νόησης που την επεξεργάζεται 16. Έγραψε συγκεκριμένα: «Nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu» (Δεν υπάρχει τίποτε στη διάνοια που δεν πέρασε πρώτα από τις αισθήσεις) 17. Την τοποθέτηση αυτή είχε διατυπώσει με τρόπο γλαφυρό χρόνια νωρίτερα ο Δημόκριτος 18. Από τους νεότερους και σύγχρονους στοχαστές άλλοι υπερτιμούν τη συμβολή των αισθήσεων (αισθησιαρχία), άλλοι του νου και κάνουν λόγο και για έμφυτες ιδέες (Νοησιαρχία). Οι πραγματιστές από την πλευρά τους τονίζουν ιδιαίτερα την πρακτική χρησιμότητα που προκύπτει από την αλήθεια για τον άνθρωπο. 14 Πιο μπροστά (Α 7) το σχετικό απόσπασμα. 15 Πιο μπροστά (Α, 5). 16 Αναλυτικά και τεκμηριωμένα όλα αυτά στα βιβλία: Δημ. Κούτρα, Θέματα Φιλοσοφίας (Αθήνα 2002), ειδικά στο κεφάλαιο: «Το Πρόβλημα της Αλήθειας» σελ , Κων. Γ.-Α. Νιάρχου, Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, 2005, ειδικά το κεφάλαιο: Η έννοια της Αλήθειας και οι συναφείς θεωρίες, σελ , Επίσης, δύο άρθρα του Παν. Δαμάσκου για την Αλήθεια στο περιοδικό «Φιλοσοφία και Παιδεία», τεύχη 33, Πιο μπροστά (Α 10). 18 Πιο μπροστά (Α 4). 8

9 9 Ένα άλλο θέμα που έχει θιγεί από τους μελετητές της αλήθειας είναι το πόσο βοηθούν οι επιμέρους αισθήσεις για την εύρεση της αλήθειας: όραση, ακοή κ.λπ. 19 Όλοι, πάντως, φαίνεται ότι αποδέχονται ότι είναι διαφορετικός ο τρόπος προσέγγισης της Αλήθειας στους ποικίλους τομείς της Γνώσης (π.χ. της τυπικής Λογικής, της Φυσικής Επιστήμης, της Ιστορίας, της Ιατρικής, των Μαθηματικών). Λογουχάρη: α) στον τομέα της Φυσικής επιστήμης για την εξακρίβωση της αλήθειας είναι αναγκαία η σπουδή των φυσικών φαινομένων (και με πειράματα). β) στον τομέα της Ιατρικής απαραίτητα βήματα προς την αλήθεια: η σπουδή της φυσιολογίας του οργανισμού, η επισήμανση συμπτωμάτων παρέκκλισης σε περιπτώσεις ασθένειας, η διάγνωση της ασθένειας κατά περίπτωση, η επινόηση / υπόδειξη θεραπευτικής αγωγής και η παρακολούθησή της για επιβεβαίωση της αλήθειας και της προσδοκώμενης θεραπείας. Μια άλλη πτυχή του ζητήματος είναι, νομίζω, η σχετικότητα της αλήθειας και η υποκειμενικότητα. Και μου φαίνεται ότι την πιο παραστατική και κατανοητή εικόνα δίνουν οι παρακάτω στίχοι του Ludwig Fulda, μετάφραση Ιωάννη Λάμψα): Ένας καθρέφτης λαμπερός //από τα ουράνια πέφτει παλάτια - με πονηριά του Σατανά- //στη γη και γίνεται χίλια κομμάτια. Οι άνθρωποι τρέχουν κοντά,//καθένας ένα κομματάκι αρπάζει κι όμως πιστεύει στα σωστά //πως όλο τον καθρέφτη εξουσιάζει. Νομίζω ότι οι στίχοι αυτοί αποτελούν την ωραιότερη συμβουλή για αποφυγή του φανατισμού σε όλους τους τομείς γνώσης γνώμης. Επίλογος: Κλείνω με την προσπάθεια διατύπωσης ετυμολογίας του όρου αλήθεια, που αποκλίνει από ό,τι έχουν προτείνει έγκυροι λεξικογράφοι. Νομίζω ότι η αλήθεια δεν ετυμολογείται με το στερητικό α και λήθη (α + λήθη), αλλά από το στερητικό α + λάθος. Αλήθεια δεν είναι ό,τι δεν έχει λησμονηθεί (δεν έχει περάσει σε λήθη), αλλά ό,τι δεν είναι λάθος. Θυμίζω την αρχαία μορφή της λέξης ως αλάθεια. Ανασκόπηση και προσπάθεια διατύπωσης κάποιων ορισμών: Ύστερα από όσα συγκομίσαμε για το φαινόμενο της γνώσης και την προσδοκία ή επιθυμία και επιδίωξη για την αλήθεια υπολείπεται να επιχειρήσουμε απάντηση για το νόημα / ορισμό κάποιων λέξεων, που χρησιμοποιούμε ή τις στοχαζόμαστε στο δρόμο για γνώση / αλήθεια: 19 Και μια αγράμματη Μάνα συνήθιζε να επαναλαμβάνει στα παιδιά της τα επιγραμματικά λόγια: «Όσα ακούς μην τα πιστεύεις/ όσα βλέπεις τα μισά/ κι όσα αγγίζεις με το χέρι εκείνα είναι πιστευτά». 9

10 10 Τι είναι ή τι σημαίνει για τον άνθρωπο η έννοια γνώση; (προσπάθεια ή έμφυτη ανάγκη του νου να αποκτήσει εικόνα των πραγμάτων, πράξεων, καταστάσεων); Τι σημαίνει γνώση αληθινή; (Γνώση που επιβεβαιώνεται στη ζωή). Πού βρίσκεται η αλήθεια; στο αντικείμενο που γνωρίζεται (πράγμα, κατάσταση, φαινόμενο ) ή στο υποκείμενο που γνωρίζει; (Είδαμε την άποψη του Αριστοτέλη). Ποιες δυνάμεις ή ποια κίνητρα προτρέπουν για ειλικρίνεια ή αποτρέπουν από αυτήν; (Συμφέροντα ή αίσθηση χρέους;) Ποιες περιστάσεις κάνουν την αλήθεια γοητευτική, επιθυμητή ή ανεπιθύμητη, διώξιμη, επικίνδυνη; Ποιες δυνάμεις του ανθρώπου συμβάλλουν στην εύρεση της αλήθειας; Η διάνοια; Είδαμε τι έγραψε ο Δημόκριτος (Α4), αργότερα ο John Locke (Α 10), αργότερα την εκδοχή αυτή ουσιαστικά αποδέχτηκε ο Kant. Υστερόγραφο: Μια άλλη ενδιαφέρουσα πτυχή του ήθους του ανθρώπου - ως προς το να πει ή να αποκρύψει την αλήθεια την πρόσεξα αργότερα διαβάζοντας ένα σύντομο, πολύ κατανοητό και γοητευτικό ποίημα φίλου. Νομίζω ότι καμιά ανάλυση δε θα κάνει πιο κατανοητό το νόημά του και το μεταφέρω όπως γράφτηκε από το δημιουργό του. Η Αλήθεια Είναι καλό ο άνθρωπος // να λέει πάντα αλήθεια; Ή μήπως αν αυτό συμβεί // είναι κακή συνήθεια; Αν η αλήθεια αφορμή // κακού μπορεί να γίνει, γιατί ο άνθρωπος, γιατί// να μην την αποφύγει; Δεν έχεις υποχρέωση // να πεις την πάσα αλήθεια, αλλά εκείνο που θα πεις // πρέπει να είναι αλήθεια. Σταύρου Αραβαντινού, Εκατό ποιήματα, σελ. 85 Ενδεικτική βιβλιογραφία: 1. Θεοφίλου Βορέα, Εισαγωγή εις την Φιλοσοφίαν, 3η έκδοση, 1972 (ΟΕΔΒ). 2. Χαρ. Θεοδωρίδη, Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Π.Παπανούτσου, Γνωσιολογία,

11 11 4. Δημ. Κούτρα, Θέματα Φιλοσοφίας (2002), ειδικά το κεφάλαιο «Το πρόβλημα της Αλήθειας», σελ A.J.Ayer, The Problem of Knowledge, (Pelican Original edition), 7η έκδοση Bertrand Russell, Η Ανθρώπινη Γνώση. 7. Bertold Brecht, Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την Αλήθεια, μετ. Β. Βεργωτή, εκδ. «Στοχαστής» Άνταμ Σαφ, Ιστορία και Αλήθεια: Προβλήματα του καιρού μας, μετ. Δημ. Δαούλα, εκδ. «Ράππα» 1978 (από το πολωνικό: Historia i Prawda, 1969). 9. Χαρ. Θεοδωρίδη, Επίκουρος: η αληθινή όψη του Αρχαίου Κόσμου. 10. Mark Ferró, Η Ιστορία υπό Επιτήρηση (άρα η αλήθεια υπό επιτήρηση). 11. Φοίβου Οικονομίδη, Οι Προστάτες: η αληθινή Ιστορία της Αντίστασης, εκδ. «Ορφέας». 12. Jacqueline de Romilly, Η Οικοδόμηση της Αλήθειας στο Θουκυδίδη (μετ.σταύρου Βλοντάκη), «Παπαδήμας» Παν. Δαμάσκου, «Η σημαντική της Αλήθειας» (άρθρο στο περιοδικό Φιλοσοφία και Παιδεία). 14. του ίδιου, Η οντολογική ερμηνεία της Αλήθειας κατά τον Πλάτωνα (Φιλοσοφία και Παιδεία, τ. 33). 15. Φ. Κ. Βώρου, «Είναι δυνατός ο ορισμός της γνώσης;» (Φιλοσοφία, επετηρίς του ΚΕΕΦ, τ. 1ος 1971). 16. του ίδιου, «Εν βυθώ η αλήθεια», (Φιλοσοφία, επετηρίς του ΚΕΕΦ, τ. 1972). 17. του ίδιου, «Το πρόβλημα της ιστορικής γνώσης/αλήθειας» (Φιλοσοφία, ). 18. του ίδιου, «Για την υπεράσπιση μιας ιστορικής αλήθειας σχετικής με την ιστορία της Εθνικής Συνείδησης των Ελλήνων» (στο Internet, site: 19. Margaret Mackmilan, The Uses and Abuses of History (βιβλιοπαρουσίαση από τον Tom Holland, εφ. «Observer» του Λονδίνου, και αναδημοσίευση στην «Καθημερινή», 9 Αυγούστου 2009). Η συγγραφέας αναφέρεται σε περιπτώσεις συνειδητής παραποίησης της ιστορικής αλήθειας από διάφορες πολιτικές εξουσίες για λόγους παραπλάνησης κοινωνικών ομάδων ή ολόκληρων λαών με τελικό στόχο την εκμετάλλευση. Κων. Γ.-Α. Νιάρχου, Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία,

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

3. Συγκεκριμένα: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

3. Συγκεκριμένα: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1 Τοπικά 1 και «Τοπιογραφία» για την Τοπική Ιστορία ως μέρος της σχολικής Παιδείας του Φ. Κ. Βώρου Το εγχείρημα για Τοπική Ιστορία στο Γυμνάσιο ξεκίνησε με Εγκυκλίους του ΥΠΕΠΘ το Φεβρουάριο του 1990 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Θέμα Α. Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1. Επομένως, ούτε οι αρετές γεννιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) 1 2 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Χρόνος: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Αντώνης Μαστραπάς Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ02 02 Πειραιά Η διδασκαλία της Ιστορίας Πλουραλιστική στις μεθόδους Εκλεκτιστική στις πρακτικές/τεχνικές τεχνικές Παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά συμβαίνουν σε επίπεδο αισθητού δηλαδή ύλης, τι γίνεται όμως σε επίπεδο νοητού, δηλαδή καταστάσεων, γεγονότων κτλ;

Αυτά συμβαίνουν σε επίπεδο αισθητού δηλαδή ύλης, τι γίνεται όμως σε επίπεδο νοητού, δηλαδή καταστάσεων, γεγονότων κτλ; Όλοι έχουμε ακούσει για το συνειδητό και το υποσυνείδητο. Το υποσυνείδητο είναι μια αποθήκη πληροφοριών από την οποία αντλούμε εικόνες ήχους κτλ για να αποκωδικοποιήσουμε κάτι. Π.χ. σπάει ένα γυαλί, τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επιμέλεια: Μαρία Πουλάκου, Φιλόλογος Μεθοδολογία επιστολής Η επιστολή είναι γραπτός λόγος που χρησιμοποιούμε, για να επικοινωνήσουμε με πρόσωπα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου Antoine de Saint-Exupéry Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου 1 13 Ο τέταρτος πλανήτης ήταν αυτός του επιχειρηματία. Αυτός ο άνθρωπος ήταν τόσο πολύ απασχολημένος που δεν σήκωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4) 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΒΟΥΛΗΙ ΜΑΝΤΙΘΕΩΙ ΟΚΙΜΑΖΟΜΕΝΩΙ ΑΠΟΛΟΓΙΑ. Προοίµιο

ΕΝ ΒΟΥΛΗΙ ΜΑΝΤΙΘΕΩΙ ΟΚΙΜΑΖΟΜΕΝΩΙ ΑΠΟΛΟΓΙΑ. Προοίµιο ΕΝ ΒΟΥΛΗΙ ΜΑΝΤΙΘΕΩΙ ΟΚΙΜΑΖΟΜΕΝΩΙ ΑΠΟΛΟΓΙΑ Προοίµιο 1 3 1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις 1.1. Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 1. χάριν εἶχον: Ποια εντύπωση επιθυµεί να δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση

Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση Χαρίδημος Τσούκας Καθηγητής Στρατηγικής Διοίκησης στην Έδρα Columbia Ship Management, Κοσμήτορας της Σχολής Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας E ομάδας

Φύλλο εργασίας E ομάδας Φύλλο εργασίας E ομάδας «δημοκρατικὸν μὲν εἶναι τὸ κληρωτὰς εἶναι τὰς ἀρχάς, τὸ δ αἰρετὰς ὀλιγαρχικόν» (Η ανάδειξη στα αξιώματα με κλήρωση θεωρείται δημοκρατική, ενώ με εκλογή ολιγαρχική ) Αριστοτέλους,

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθενή με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζήκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτής

Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθενή με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζήκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτής Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθεν με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτς ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΗ ΚΑΙ Φόβος Άγχος Σοκ Δυσπιστία Θυμός Άρνηση Ενοχ Απόγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα 3: Είναι - Συνειδέναι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα