Για το νόημα του όρου Αλήθεια: Σχεδίασμα για μια προσέγγιση στην έννοια της Αλήθειας από την Αρχαιότητα ως τους καιρούς μας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Για το νόημα του όρου Αλήθεια: Σχεδίασμα για μια προσέγγιση στην έννοια της Αλήθειας από την Αρχαιότητα ως τους καιρούς μας"

Transcript

1 1 Για το νόημα του όρου Αλήθεια: Σχεδίασμα για μια προσέγγιση στην έννοια της Αλήθειας από την Αρχαιότητα ως τους καιρούς μας Φ. Κ. Βώρος, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας, Επίτιμος Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Προοίμιο: Ομολογώ ότι, όταν πρότεινα το θέμα τούτο για ένα φιλοσοφικό σεμινάριο, που δεν πραγματοποιήθηκε τελικά, αλλά είχε γίνει η πρότασή μου αποδεκτή, δεν είχα προϋπολογίσει τις πραγματικές διαστάσεις του: στο γνωσιολογικό / επιστημονικό επίπεδο και το ηθικοκοινωνικό. Ίσως γιατί στους καιρούς μας η Επιστήμη και η Τεχνολογία έχουν επιβάλει τη γνωσιολογική / τεχνολογική κυρίως άποψη της ανθρώπινης δραστηριότητας για την αντιμετώπιση αναγκών της ζωής (απομακρύνοντας συνήθως την ηθικοκοινωνική άποψη). Μόλις όμως άρχισα να ανακαλώ στη μνήμη και να καταγράφω πτυχές του θέματος, άρχισα και να αναρωτιέμαι κατά πόσο θα αναφερθώ στο γνωσιολογικό / επιστημονικό πεδίο ή θα προσπαθήσω να προσεγγίσω και την ηθικοκοινωνική διάσταση του θέματος. Με αυτό τον προβληματισμό διαμόρφωσα τις ενότητες που ακολουθούν: Α. Συγκέντρωση μερικών εκφράσεων του φιλοσοφικού και επιστημονικού λόγου, που αποκαλύπτουν την επιστημονική - γνωσιολογική διάσταση του θέματος «αλήθεια». Β. Συγκέντρωση εκφράσεων του καθημερινού λόγου, που αποκαλύπτουν την ηθική κοινωνική διάσταση του όρου αλήθεια. Γ. Προσπάθεια καταγραφής θεωριών που έχουν διατυπωθεί για το νόημα, το περιεχόμενο και έναν ορισμό της Αλήθειας, η οποία θεωρείται γνώρισμα απαραίτητο της γνώσης. Επίσης, προσπάθεια εντοπισμού της έδρας της αλήθειας. Βρίσκεται στα πράγματα ή στη διάνοια του ανθρώπου που τα γνωρίζει; Η άποψη του Αριστοτέλη είναι: «Οὐκ ἐν τοῖς πράγμασιν ἡ ἀλήθεια, ἀλλ ἐν τῇ διανοίᾳ» (=η Αλήθεια δεν υπάρχει στα πράγματα, για τα οποία γίνεται λόγος, αλλά στη διάνοια του ανθρώπου, η οποία εκφράζει το λόγο για τα πράγματα με τρόπο αληθινό ή λαθεμένο. Μέρος Α Μερικές εκφράσεις εμπιστοσύνης και επαίνου, αμφισβήτησης ή αμφιβολίας, προβληματισμού ή και αποστροφής της αλήθειας (λόγω κινδύνου για τον λέγοντα ή γράφοντα την αλήθεια) καταγράφονται για επισήμανση των διαστάσεων του θέματος. 1. Παρμενίδης (2.4): Ἡ ἀλήθεια πειθοῦς ἐστί κέλευθος (= η αλήθεια ανοίγει το δρόμο για την πειθώ). Για μας μένει το πρόσθετο ερώτημα: η 1

2 2 αλήθεια (ως γνωσιολογικό φαινόμενο) είναι που πείθει τον αποδέκτη ή η ειλικρίνεια (ως έκφραση ήθους) είναι που ανοίγει δρόμο για να πεισθεί ο αποδέκτης; 2. Δημόκριτος (fragment B 117) 1 : «Ἐν βυθῷ ἡ ἀλήθεια» (=η αλήθεια βρίσκεται στο βάθος της πραγματικότητας και ο ερευνητής ή εραστής της είναι ανάγκη να διεισδύσει σ αυτό το βάθος, για να τη βρει και να νιώθει βεβαιότητα) Αναξαγόρας (Α 102) : «Ὑπό ἀφαυρότητος τῶν αἰσθήσεων οὐ δυνατοί ἐσμέν κρίνειν τό ἀληθές» (= λόγω αδυναμίας των αισθήσεων δεν είμαστε σε θέση να κρίνουμε ποια και πού ακριβώς είναι η αλήθεια, πιθανή είναι και κάποια ψευδαίσθηση, που μας απομακρύνει από την αλήθεια). 4. Δημόκριτος (Β 125) ἐποίησε τάς αἰσθήσεις λεγούσας πρός τήν 4 διάνοιαν: «τάλαινα φρήν παρ ἡμών τάς πύστεις (όχι τάς πίστεις) λαβοῦσα ἡμέας καταβάλλεις; πτῶμά τοι τό κατάβλημα». (= Ο Δημόκριτος, για να απαντήσει στην απορία κατά πόσο οι αισθήσεις ή ο νους συμβάλλουν περισσότερο στην εύρεση της αλήθειας, διατύπωσε ένα φανταστικό διάλογο: «έβαλε τις αισθήσεις να λένε προς τη διάνοια (στο νου): «ταλαίπωρη, αφού πήρες από μας τις ειδήσεις για την πραγματικότητα που σε περιβάλλει, προσπαθείς να αρνηθείς τη συμβολή μας; Αν επιμείνεις σ αυτή την αλαζονική άποψη, συ είσαι που θα ξεπέσεις σε γνωσιακή φτώχια, αφού δε θα έχεις πληροφόρηση από μας για την πραγματικότητα» ). 5. Θουκυδίδης, Ξυγγραφή, (Α 20): «Χαλεπόν εὑρεῖν τήν ἀλήθειαν (διότι) οἱ παρόντες τοῖς ἔργοις ἑκάστοις οὐ ταὐτά περί τῶν αὐτών ἔλεγον ἀλλ ὡς ἑκατέρων τις εὐνοίας ή μνήμης ἔχοι» (=είναι δύσκολο στον τομέα της ιστορίας να βρει κανείς την αλήθεια, γιατί οι αυτόπτες μάρτυρες γεγονότων, όταν ρωτιούνται δίνουν διαφορετική απάντηση, ενώ είχαν δει τα ίδια γεγονότα αυτό σημαίνει ότι η αφήγησή τους εξαρτάται από το ποιον ευνοούν από τα πρόσωπα που έδρασαν και από το τι θυμούνται από αυτά που είδαν και άκουσαν). 6. Σοφιστής Γοργίας: «Κόσμος λόγῳ ἀλήθεια» (=Κόσμημα για τον ανθρώπινο λόγο είναι η αλήθεια). Ένα ερώτημα ή μια απορία γεννιέται από αυτήν τη διατύπωση: Το κόσμημα αυτό χαρακτηρίζει τον ανθρώπινο 1 H. Diels W. Kranz, Die Fragmente der Vorsokratiker, 68 Β Η μετάφραση αρχαίων αποσπασμάτων γίνεται ελεύθερα και αναλυτικά, με την ελπίδα ότι έτσι διευκολύνεται ο αναγνώστης, ο οποίος δε δεσμεύεται να τηναποδεχτεί ή και να την βελτιώνει κατά την κρίση του. 3 ό.π., Α 102. Ελληνική έκδοση από τον εκδοτικό οίκο «Παπαδήμας». 4 Πύστις: από το πυνθάνομαι (=πληροφορούμαι). Νομίζω ότι αυτή η γραφή είναι πιο σύμφωνη με το νόημα του κειμένου του Δημόκριτου (Fr. 125). 2

3 3 λόγο ως έκφραση ή την ανθρώπινη σκέψη ως πρόθεση για ειλικρίνεια; Στην πρώτη περίπτωση παίρνει νόημα γνωσιακό/επιστημονικό, στη δεύτερη περίπτωση νόημα ηθικό. Και ο σοφιστής Αντιφώντας αναφέρεται ότι έγραψε ειδική συγγραφή Περί Ἀληθείας με αναφορά κυρίως σε προβλήματα της Φυσικής επιστήμης, που έκανε τα πρώτα βήματά της με το πνεύμα των Ιώνων φιλοσόφων Ο Λουκιανός, ( μ.χ.), στη συγγραφή του: Πῶς δεῖ Ἱστορίαν συγγράφειν, 39 έγραψε : «Τοῦ συγγραφέως ἔργον ἕν: Πῶς ἐπράχθη τό ἔργον (ποίον τό γεγονός) εἰπείν καί πολύ ἀναγκαιότερον τήν ἀλήθειαν εἰπείν, οὐ λογιζόμενος τί δόξει τῷδε και τῷδε ἀλλά τί πέπρακται λέγων» (= του συγγραφέα το βασικό καθήκον είναι να γράφει πώς ακριβώς έγινε η πράξη την οποία αυτός αφηγείται και το πιο αναγκαίο είναι να γράφει την αλήθεια για τα γεγονότα, χωρίς να τον απασχολεί και να τον αναχαιτίζει η σκέψη για το πώς θα φανεί αυτή η αφήγηση στον τάδε ή τάδε, αλλά να αφηγείται τι ακριβώς έχει γίνει). 8. Ο Πολύβιος στο σύγγραμμά του Ιστορίαι, βιβλίο Α, 14 έχει γράψει: Καλλίστην παιδείαν ἡγητέον τήν ἐκ τῆς πραγματικῆς (αληθινῆς) Ἱστορίας περιγιγνομένην ἐμπειρίαν. Μόνη γὰρ αὕτη χωρίς κινδύνου ἀπό παντός καιρού καί περιστάσεως κριτάς ἀληθινούς ἀποτελεῖ τοῦ βελτίονος (= Φρόνιμο είναι να θεωρούμε ότι η πιο σωστή παιδεία για τον άνθρωπο είναι η εμπειρία που αποκομίζει από την πραγματική (αληθινή) ιστορία. Γιατί μόνη αυτή -χωρίς κανένα κίνδυνο επηρεασμού από τη χρονική στιγμή και τις μεταβαλλόμενες περιστάσεις- στον άνθρωπο, που αποκόμισε την εμπειρία από το παρελθόν του προσφέρει τα πιο σωστά κριτήρια, για να επιλέγει τον καλύτερο δρόμο για το μέλλον). Ο ίδιος ιστορικός έχει γράψει ότι «αν από την ιστορική αφήγηση αφαιρεθεί η αλήθεια, ό,τι απομένει είναι κενολογία», «Ἐξ ἱστορίας ἀναιρεθείσης τῆς ἀληθείας λόγοι κενοί τό λειπόμενον». 9. Στους Νεότερους Χρόνους ο John Locke ( ) έγραψε (αποφάνθηκε): Nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu = τίποτε δεν υπάρχει στη διάνοια, που δεν πέρασε πρώτα από τις αισθήσεις 6. Θυμίζει την άποψη του Δημόκριτου (πιο μπροστά, αρ. 4). 5 Σχετικό λήμμα στο Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό της Ελληνικής Ιστορίας, περίοδος Αρχαιότητας από την Προϊστορία ως το 330 μ.χ. (από τις εκδόσεις National Geographic Society, στα πλαίσια επανέκδοσης της Ι.Ε.Ε. του Κων. Παπαρηγόπουλου). 6 Η εκδοχή της αισθησιαρχίας ως προς την προέλευση της Γνώσης. 3

4 4 10. Ο Bertold Brecht, Γερμανός στοχαστής του Μεσοπολέμου, έγραψε δοκίμιο με τίτλο: Πέντε δυσκολίες να βρει κανείς (και να γράψει ή να πει) την αλήθεια Γερμανός στοχαστής των αρχών του 19ου αι. διατύπωσε το πάγιο καθήκον του μελετητή: να βρει για κάθε γεγονός στοιχεία επαρκή για να γράψει: «Wie es eigentlich gewesen war» (πώς πραγματικά έγινε αυτό); Προφανής η άποψη ότι μπορεί κανείς να βρει την ιστορική αλήθεια, αν σπουδάζει και αναλύει πραγματικά γεγονότα. 12. Ο Βλαδίμηρος Μαγιακόφσκι έγραψε: «Με φλογισμένα χείλη πιες γονατιστός απ το ποτάμι που το λένε γεγονός 8. (Το γεγονός είναι η πιο πλούσια και αξιόπιστη πηγή ιστορικής σπουδής για προσέγγιση της αλήθειας). 13. Ο Κ. Βάρναλης στο ποίημά του με τίτλο: «Οι πόνοι της Παναγίας» παρουσιάζει τη μάνα του Χριστού να λέει με αγωνία ως Μάνα στο παιδί της, ίσως επειδή έλεγε αλήθειες ενοχλητικές για τους ισχυρούς της ημέρας και άρα κινδύνευε από αυτούς: Πού να σε κρύψω, γιόκα μου, να μη σε φτάνουν οι κακοί; Σε ποιο νησί του Ωκεανού, σε ποια κορφήν ερημική;. Κι αν κάποτε τα φρένα σου το Δίκιο, φως της αστραπής, κι η Αλήθεια σου χτυπήσουνε, παιδάκι μου, να μη την πεις. Δεν είναι αλήθεια πιο χρυσή σαν την αλήθεια της σιωπής. Θεριά οι ανθρώποι, δεν μπορούν το φως να το σηκώσουν. Χίλιες φορές να γεννηθείς, τόσες θα σε σταυρώσουν. 14. Φ.Κ.Βώρος, «Για την υπεράσπιση μιας ιστορικής αλήθειας σχετικής με την ιστορία της εθνικής συνείδησης των Ελλήνων». Επίσης, «Αναζήτηση της ιστορικής αλήθειας γενικά και ειδικά για την Εκπαίδευση». Επίσης, ένα άρθρο στο περιοδικό Φιλόλογος (τεύχος 139) με τον τίτλο: «Προβλήματα σπουδής και μορφωτικής αξιοποίησης της ιστορικής αλήθειας». Προφανές ότι ο συντάκτης των άρθρων θεωρεί καίριο πρόβλημα την αναζήτηση, υπεράσπιση και αξιοποίηση της αλήθειας. 7 Κυκλοφορεί σε ελληνική μετάφραση με τον τίτλο Πολιτικά Δοκίμια. 8 Γεγονός: Ό,τι έχει γίνει από ανθρώπους. Για να γνωρίσει ο ερευνητής και να πλησιάσει την αλήθεια είναι ανάγκη να κάνει ερωτήματα όπως: Ποιοι έδρασαν; Πού; Πότε; Πώς; Γιατί; Ποια τα κίνητρα των δρώντων ή αντιδρώντων; Ποιες οι συνέπειες; 4

5 5 Μέρος Β. Χρήση του όρου αλήθεια στον καθημερινό λόγο και σε τίτλους συγγραφών (άρθρων, βιβλίων, εφημερίδων), που αποκαλύπτουν συνήθως την ηθική κοινωνική διάσταση του όρου αλήθεια. 1. Ευχές πολλών ατόμων που ενδιαφέρονται για κάποιο ζήτημα της καθημερινότητας: να ακουστεί όλη η αλήθεια έστω και αν είναι πικρή, να αποκαλυφθεί η αλήθεια γυμνή, να λάμψει, επιτέλους, η αλήθεια. 2. Ο Πρόεδρος ποινικού δικαστηρίου καλεί κάθε μάρτυρα να επαναλαμβάνει: «Ορκίζομαι να είπω την αλήθειαν.και μόνην την αλήθειαν, χωρίς φόβο και χωρίς πάθος» (μολονότι η θρησκεία δεν επιδοκιμάζει τον Όρκο και υποδεικνύει στους πιστούς να αρκούνται στο ναι ή όχι 9 ). 3. Πολλοί εκδότες εφημερίδων ή συγγραφείς βιβλίων χρησιμοποιούν τον όρο αλήθεια ως τίτλο και έμμεση υπόσχεση στον αναγνώστη τους ότι αυτοί γνωρίζουν και σέβονται και προβάλλουν την Αλήθεια. Μερικά παραδείγματα: Στην Ανατολική Αττική κυκλοφορεί εφημερίδα με τίτλο: Η Αλήθεια. Η Εκκλησία εκδίδει έντυπο με τίτλο: Εκκλησιαστική Αλήθεια. (Προφανώς υποδηλώνει ότι εκφράζει την εκδοχή της Εκκλησίας για θέματα που την αφορούν). Μεγάλη εφημερίδα των Αθηνών επαναλαμβάνει ως υπότιτλο: Η αληθινή εφημερίδα (Real News) (Υποδηλώνει ότι αυτή αναζητεί και προβάλλει την αλήθεια). Πριν από χρόνια σεβαστός καθηγητής Φιλοσοφίας (ο Χαρ. Θεοδωρίδης) έγραψε μονογραφία με τον τίτλο Επίκουρος και υπότιτλο: η αληθινή όψη του Αρχαίου Κόσμου (από κοινωνική άποψη), ότι ο αληθινός φιλοσοφικός στοχασμός πηγάζει από την κοινωνική αλήθεια. 4. Η αλήθεια σε τίτλους συγγραφών: Ο Αμβρόσιος Φραντζής, συγγραφέας Επιτομής της Ιστορίας της Αναγεννηθείσης Ελλάδος ( ), εν Αθήναις 1839, πρόσθεσε στον Πρόλογό του (τ. Α,σελ.δ -ε ) ότι εξιστορεί «ὅσα ὠσίν ἠκούσαμεν, ὅσα αὐτοψεί εἴδομεν», (=όσα έμαθε ως αυτήκοος και αυτόπτης μάρτυρας). Ένδειξη ειδικής φροντίδας για την αλήθεια της αφήγησής του. Και ο Μακρυγιάννης στα Απομνημονεύματά του (Α,107) εκφράζει την πρόθεσή του γράφοντας: «Θα σημειώσω γυμνήν την αλήθειαν». 9 Θουκυδίδη Κοσμόπουλου, Ο όρκος δια μέσου των αιώνων, ως θεσμός θρησκευτικός και νομικός, Αρχαία Ολυμπία, 2005, σελ. 9 5

6 6 Ο Σπ.Μπέκιος, αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης, έλαβε μέρος και στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου (25/26 Νοέμβρη 1942) και αργότερα, για να υπερκεράσει τους ισχυρισμούς πολλών άλλων για το ρόλο τους, έγραψε ογκώδες βιβλίο: Η Αλήθεια που καίει. Προφανής υποδήλωση ότι κάποιοι δεν επιθυμούν να ειπωθεί (να γραφεί) η αλήθεια για το ρόλο τους. Ο Χρ. Σωφρονάς, που «φιλοξενήθηκε» ως εξόριστος στη Μακρόνησο ( ), έγραψε βιβλίο με τον τίτλο: Ένας Μακρονησιώτης θυμάται τη δεκαετία (με υπότιτλο): μια αληθινή ιστορία (Καλαμάτα 2007). Και ανάμεσα στα άλλα δημοσιεύει επιστολή ενός αρχιβασανιστή, που ομολογεί τη μετάνοιά του, με βαθιά «ευλάβεια για την ιστορική αλήθεια». Ο Δημ. Σέρβος έγραψε βιβλίο για το επίμαχο θέμα του Παιδομαζώματος 10 και με την προσθήκη /διευκρίνιση: Ποιος φοβάται την αλήθεια (Σύγχρονη Εποχή, 2001). Ο Κώστας Βάρναλης έγραψε βιβλίο με τον τίτλο: Η Αληθινή Απολογία του Σωκράτη. Προφανής ο υπαινιγμός ότι τα σχετικά κείμενα του Πλάτωνα ή του Ξενοφώντα Απολογία του Σωκράτη δεν αποδίδουν την Αλήθεια. Ρώσος συγγραφέας (της εποχής της ΕΣΣΔ) έγραψε βιβλίο με τον τίτλο The Real Truth (Η πραγματική Αλήθεια) σχετικά με τη μεταχείριση που είχαν οι Εβραίοι από το σοβιετικό Κράτος και από άλλες χώρες τον καιρό που μετακινούνταν οι Εβραίοι από τις χώρες της Διασποράς προς την αρχαία πατρίδα τους. Προφανής ο υπαινιγμός του ότι η δική του αλήθεια είναι πιο τεκμηριωμένη. Bertold Brecht στο βιβλίο του Πέντε δυσκολίες για να γράφει κανείς την Αλήθεια έχει περιλάβει στη σελίδα 46 ως τίτλο κεφαλαίου: Για την αποκατάσταση της Αλήθειας και στην ίδια σελίδα έχει περιλάβει την πρόταση / κρίση, ότι κάποια προσθήκη σε ένα κείμενο μπορεί να «δίνει πολλές φορές στο λόγο την επίφαση της αλήθειας». Προφανώς υπαινίσσεται καταστάσεις ή προθέσεις απόκρυψης ή παραποίησης της αλήθειας από άλλους παράγοντες. Ο Μάκης Μαΐλης στο βιβλίο του Από την 4η Αυγούστου 1936 ως τις μέρες μας (σελ. 22) έχει γράψει: «Υπάρχουν διαφορετικές αλήθειες, που αντιστοιχούν σε διαφορετικά συμφέροντα» ή εκφράζουν διαφορετικές ιδεολογίες. (Θυμίζει την άποψη του Θουκυδίδη: «οἱ παρόντες τοῖς ἔργοις ἑκάστοις οὐ τά αὐτά περί τῶν αὐτών λεγον ἀλλ ὡς εκατέρων τις εὐνοίας ἤ μνήμης ἔχοι» (πιο μπροστά αρ. Α 5). 10 Φ. Κ. Βώρου, Το Παιδομάζωμα (άρθρο στο site: ) 6

7 7 Σε μια ποιητική συλλογή που κυκλοφόρησε το 2005 διαβάζω τους στίχους: «Μύθοι, ιστορίες// γνώση και ήχοι// απ το βάθος του χρόνου//δείχνουν της αλήθειας// τη συρρίκνωση» 11.Νομίζω φανερό ότι η δημιουργός των στίχων προβληματίζεται βλέποντας την ηθική κοινωνική όψη της αλήθειας να υποχωρεί, ανεξάρτητα αν η γνωσιολογική επιστημονική όψη της κερδίζει έδαφος. Στην εφημερίδα «Καθημερινή» ( ) σύγχρονος πολιτικός έγραψε άρθρο με τίτλο: «Η αλήθεια για την ενταξιακή πορεία της Κύπρου». Προφανώς υπαινίσσεται ότι με όσα κυκλοφορούν άλλοι παρακάμπτουν ή παραποιούν την αλήθεια. Πρόσφατα ( ) στην εφημερίδα «Το Παρόν» (σελ. 11) δημοσιεύτηκε άρθρο ενός πολιτικού με τίτλο: «Στο λαό την Αλήθεια και όχι παραμύθια». Προφανές ότι ο συντάκτης του άρθρου θεωρεί την αλήθεια 12 χρέος ηθικό, κοινωνικό, πολιτικό. Γ. Θεωρίες που έχουν διατυπωθεί για το νόημα, το περιεχόμενο και έναν ορισμό της Αλήθειας: Ο πρώτος (όσο γνωρίζω εγώ) ορισμός της ανθρώπινης γνώσης έχει συνδέσει αυτή τη νοητική διαδικασία με την αλήθεια ως βασικό γνώρισμά της και μόνιμη επιδίωξη του ανθρώπου. Ο Πλάτων (στο διάλογο Θεαίτητος, ) παρουσιάζει ένα συνομιλητή να λέει συμπερασματικά: «Ἒστιν οὖν ἐπιστήμη (γνώση εξακριβωμένη, βεβαιωμένη) δόξα ἀληθής μετά λόγου» (= είναι, λοιπόν τεκμηριωμένη και αξιόπιστη μια γνώμη που έχει επαληθευτεί με τη λογική ικανότητα των ανθρώπων) 13. Και αργότερα ο ίδιος ο Πλάτων διευκρίνισε: «Αἱ 11 Ζωής Πετρουπουλέα, Η Ποίηση γεννιέται κάθε αυγή, Αθήνα 2005, σελ Με την ευκαιρία σημειώνω ότι διαβάζοντας την πλατωνική Απολογία του Σωκράτη είχα σημειώσει στο περιθώριο των σελίδων το πόσες φορές υπάρχουν εκφράσεις του τύπου που ακολουθεί: - εὖ ἴστε ὃτι ἀληθές ἐστι - μή ἂχθεσθέ μοι λέγοντι τά ἀληθῆ - καί ἀληθῆ ἐστί καί εὐέλεγκτα. - ὑπó τῆς ἀληθείας ὠφληκότες - ἓν τι διανοείσθαι ἀληθές - αἰσχύνομαι οὖν ὑμῖν τά ἀληθῆ εἰπεῖν - ὃτι ξυνίσασι Μελήτῳ μέν ψευδομένῳ ἐμοί δέ ἀληθεύοντι (σύνολο 19 χρήσεις της έννοιας αλήθεια σε κείμενο 42 μικρών παραγράφων). 13 Φ. Κ. Βώρου, «Είναι δυνατός ο ορισμός της γνώσης;» (Φιλοσοφία, επετηρίδα του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Φιλοσοφίας (ΚΕΕΦ), τ. 1ος, 1971) 7

8 8 δόξαι αἱ ἀληθεῖς οὐ πολλοῦ ἄξιαι εἰσίν ἕως ἀν τις δήσῃ αὐτάς (ως) αἰτίας λογισμῷ»,(πλάτων, Τίμαιος, 29 b-d), Ο Αριστοτέλης αργότερα διατύπωσε την άποψη ότι αυτό το γνώρισμα της Αλήθειας «οὐκ ἒστιν ἐν τοῖς πράγμασιν ἀλλ ἐν τῇ διανοίᾳ», όπως γράψαμε παραπάνω. Και αιώνες ύστερα ο Λουκιανός ( μ.χ.) στο έργο του: Πῶς δεῖ τήνἱστορίαν συγγράφειν διευκρίνισε ότι η ζητούμενη ιστορική αλήθεια βρίσκεται στα γεγονότα, στο «πώς επράχθη το έργον» 14, κάτι «δύσκολο για την ιστορική έρευνα», όπως είχε επισημάνει ο Θουκυδίδης 15 πολύ νωρίτερα. Αργότερα λατινόφωνοι συγγραφείς αποφάνθηκαν: «Veritas est adaequatio rei» (αλήθεια είναι η νοητική εικόνα που αντιστοιχεί προς το πράγμα το οποίο απεικονίζει). Και ο Βρετανός Jοhn Locke ( ) γράφοντας στη λατινική γλώσσα διατύπωσε την άποψη ότι απαραίτητη για τη διαδικασία της γνώσης είναι η συνεργασία των αισθήσεων, που φέρνουν την πληροφορία / εικόνα των πραγμάτων, και της νόησης που την επεξεργάζεται 16. Έγραψε συγκεκριμένα: «Nihil est in intellectu quod non prius fuerit in sensu» (Δεν υπάρχει τίποτε στη διάνοια που δεν πέρασε πρώτα από τις αισθήσεις) 17. Την τοποθέτηση αυτή είχε διατυπώσει με τρόπο γλαφυρό χρόνια νωρίτερα ο Δημόκριτος 18. Από τους νεότερους και σύγχρονους στοχαστές άλλοι υπερτιμούν τη συμβολή των αισθήσεων (αισθησιαρχία), άλλοι του νου και κάνουν λόγο και για έμφυτες ιδέες (Νοησιαρχία). Οι πραγματιστές από την πλευρά τους τονίζουν ιδιαίτερα την πρακτική χρησιμότητα που προκύπτει από την αλήθεια για τον άνθρωπο. 14 Πιο μπροστά (Α 7) το σχετικό απόσπασμα. 15 Πιο μπροστά (Α, 5). 16 Αναλυτικά και τεκμηριωμένα όλα αυτά στα βιβλία: Δημ. Κούτρα, Θέματα Φιλοσοφίας (Αθήνα 2002), ειδικά στο κεφάλαιο: «Το Πρόβλημα της Αλήθειας» σελ , Κων. Γ.-Α. Νιάρχου, Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, 2005, ειδικά το κεφάλαιο: Η έννοια της Αλήθειας και οι συναφείς θεωρίες, σελ , Επίσης, δύο άρθρα του Παν. Δαμάσκου για την Αλήθεια στο περιοδικό «Φιλοσοφία και Παιδεία», τεύχη 33, Πιο μπροστά (Α 10). 18 Πιο μπροστά (Α 4). 8

9 9 Ένα άλλο θέμα που έχει θιγεί από τους μελετητές της αλήθειας είναι το πόσο βοηθούν οι επιμέρους αισθήσεις για την εύρεση της αλήθειας: όραση, ακοή κ.λπ. 19 Όλοι, πάντως, φαίνεται ότι αποδέχονται ότι είναι διαφορετικός ο τρόπος προσέγγισης της Αλήθειας στους ποικίλους τομείς της Γνώσης (π.χ. της τυπικής Λογικής, της Φυσικής Επιστήμης, της Ιστορίας, της Ιατρικής, των Μαθηματικών). Λογουχάρη: α) στον τομέα της Φυσικής επιστήμης για την εξακρίβωση της αλήθειας είναι αναγκαία η σπουδή των φυσικών φαινομένων (και με πειράματα). β) στον τομέα της Ιατρικής απαραίτητα βήματα προς την αλήθεια: η σπουδή της φυσιολογίας του οργανισμού, η επισήμανση συμπτωμάτων παρέκκλισης σε περιπτώσεις ασθένειας, η διάγνωση της ασθένειας κατά περίπτωση, η επινόηση / υπόδειξη θεραπευτικής αγωγής και η παρακολούθησή της για επιβεβαίωση της αλήθειας και της προσδοκώμενης θεραπείας. Μια άλλη πτυχή του ζητήματος είναι, νομίζω, η σχετικότητα της αλήθειας και η υποκειμενικότητα. Και μου φαίνεται ότι την πιο παραστατική και κατανοητή εικόνα δίνουν οι παρακάτω στίχοι του Ludwig Fulda, μετάφραση Ιωάννη Λάμψα): Ένας καθρέφτης λαμπερός //από τα ουράνια πέφτει παλάτια - με πονηριά του Σατανά- //στη γη και γίνεται χίλια κομμάτια. Οι άνθρωποι τρέχουν κοντά,//καθένας ένα κομματάκι αρπάζει κι όμως πιστεύει στα σωστά //πως όλο τον καθρέφτη εξουσιάζει. Νομίζω ότι οι στίχοι αυτοί αποτελούν την ωραιότερη συμβουλή για αποφυγή του φανατισμού σε όλους τους τομείς γνώσης γνώμης. Επίλογος: Κλείνω με την προσπάθεια διατύπωσης ετυμολογίας του όρου αλήθεια, που αποκλίνει από ό,τι έχουν προτείνει έγκυροι λεξικογράφοι. Νομίζω ότι η αλήθεια δεν ετυμολογείται με το στερητικό α και λήθη (α + λήθη), αλλά από το στερητικό α + λάθος. Αλήθεια δεν είναι ό,τι δεν έχει λησμονηθεί (δεν έχει περάσει σε λήθη), αλλά ό,τι δεν είναι λάθος. Θυμίζω την αρχαία μορφή της λέξης ως αλάθεια. Ανασκόπηση και προσπάθεια διατύπωσης κάποιων ορισμών: Ύστερα από όσα συγκομίσαμε για το φαινόμενο της γνώσης και την προσδοκία ή επιθυμία και επιδίωξη για την αλήθεια υπολείπεται να επιχειρήσουμε απάντηση για το νόημα / ορισμό κάποιων λέξεων, που χρησιμοποιούμε ή τις στοχαζόμαστε στο δρόμο για γνώση / αλήθεια: 19 Και μια αγράμματη Μάνα συνήθιζε να επαναλαμβάνει στα παιδιά της τα επιγραμματικά λόγια: «Όσα ακούς μην τα πιστεύεις/ όσα βλέπεις τα μισά/ κι όσα αγγίζεις με το χέρι εκείνα είναι πιστευτά». 9

10 10 Τι είναι ή τι σημαίνει για τον άνθρωπο η έννοια γνώση; (προσπάθεια ή έμφυτη ανάγκη του νου να αποκτήσει εικόνα των πραγμάτων, πράξεων, καταστάσεων); Τι σημαίνει γνώση αληθινή; (Γνώση που επιβεβαιώνεται στη ζωή). Πού βρίσκεται η αλήθεια; στο αντικείμενο που γνωρίζεται (πράγμα, κατάσταση, φαινόμενο ) ή στο υποκείμενο που γνωρίζει; (Είδαμε την άποψη του Αριστοτέλη). Ποιες δυνάμεις ή ποια κίνητρα προτρέπουν για ειλικρίνεια ή αποτρέπουν από αυτήν; (Συμφέροντα ή αίσθηση χρέους;) Ποιες περιστάσεις κάνουν την αλήθεια γοητευτική, επιθυμητή ή ανεπιθύμητη, διώξιμη, επικίνδυνη; Ποιες δυνάμεις του ανθρώπου συμβάλλουν στην εύρεση της αλήθειας; Η διάνοια; Είδαμε τι έγραψε ο Δημόκριτος (Α4), αργότερα ο John Locke (Α 10), αργότερα την εκδοχή αυτή ουσιαστικά αποδέχτηκε ο Kant. Υστερόγραφο: Μια άλλη ενδιαφέρουσα πτυχή του ήθους του ανθρώπου - ως προς το να πει ή να αποκρύψει την αλήθεια την πρόσεξα αργότερα διαβάζοντας ένα σύντομο, πολύ κατανοητό και γοητευτικό ποίημα φίλου. Νομίζω ότι καμιά ανάλυση δε θα κάνει πιο κατανοητό το νόημά του και το μεταφέρω όπως γράφτηκε από το δημιουργό του. Η Αλήθεια Είναι καλό ο άνθρωπος // να λέει πάντα αλήθεια; Ή μήπως αν αυτό συμβεί // είναι κακή συνήθεια; Αν η αλήθεια αφορμή // κακού μπορεί να γίνει, γιατί ο άνθρωπος, γιατί// να μην την αποφύγει; Δεν έχεις υποχρέωση // να πεις την πάσα αλήθεια, αλλά εκείνο που θα πεις // πρέπει να είναι αλήθεια. Σταύρου Αραβαντινού, Εκατό ποιήματα, σελ. 85 Ενδεικτική βιβλιογραφία: 1. Θεοφίλου Βορέα, Εισαγωγή εις την Φιλοσοφίαν, 3η έκδοση, 1972 (ΟΕΔΒ). 2. Χαρ. Θεοδωρίδη, Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Π.Παπανούτσου, Γνωσιολογία,

11 11 4. Δημ. Κούτρα, Θέματα Φιλοσοφίας (2002), ειδικά το κεφάλαιο «Το πρόβλημα της Αλήθειας», σελ A.J.Ayer, The Problem of Knowledge, (Pelican Original edition), 7η έκδοση Bertrand Russell, Η Ανθρώπινη Γνώση. 7. Bertold Brecht, Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την Αλήθεια, μετ. Β. Βεργωτή, εκδ. «Στοχαστής» Άνταμ Σαφ, Ιστορία και Αλήθεια: Προβλήματα του καιρού μας, μετ. Δημ. Δαούλα, εκδ. «Ράππα» 1978 (από το πολωνικό: Historia i Prawda, 1969). 9. Χαρ. Θεοδωρίδη, Επίκουρος: η αληθινή όψη του Αρχαίου Κόσμου. 10. Mark Ferró, Η Ιστορία υπό Επιτήρηση (άρα η αλήθεια υπό επιτήρηση). 11. Φοίβου Οικονομίδη, Οι Προστάτες: η αληθινή Ιστορία της Αντίστασης, εκδ. «Ορφέας». 12. Jacqueline de Romilly, Η Οικοδόμηση της Αλήθειας στο Θουκυδίδη (μετ.σταύρου Βλοντάκη), «Παπαδήμας» Παν. Δαμάσκου, «Η σημαντική της Αλήθειας» (άρθρο στο περιοδικό Φιλοσοφία και Παιδεία). 14. του ίδιου, Η οντολογική ερμηνεία της Αλήθειας κατά τον Πλάτωνα (Φιλοσοφία και Παιδεία, τ. 33). 15. Φ. Κ. Βώρου, «Είναι δυνατός ο ορισμός της γνώσης;» (Φιλοσοφία, επετηρίς του ΚΕΕΦ, τ. 1ος 1971). 16. του ίδιου, «Εν βυθώ η αλήθεια», (Φιλοσοφία, επετηρίς του ΚΕΕΦ, τ. 1972). 17. του ίδιου, «Το πρόβλημα της ιστορικής γνώσης/αλήθειας» (Φιλοσοφία, ). 18. του ίδιου, «Για την υπεράσπιση μιας ιστορικής αλήθειας σχετικής με την ιστορία της Εθνικής Συνείδησης των Ελλήνων» (στο Internet, site: 19. Margaret Mackmilan, The Uses and Abuses of History (βιβλιοπαρουσίαση από τον Tom Holland, εφ. «Observer» του Λονδίνου, και αναδημοσίευση στην «Καθημερινή», 9 Αυγούστου 2009). Η συγγραφέας αναφέρεται σε περιπτώσεις συνειδητής παραποίησης της ιστορικής αλήθειας από διάφορες πολιτικές εξουσίες για λόγους παραπλάνησης κοινωνικών ομάδων ή ολόκληρων λαών με τελικό στόχο την εκμετάλλευση. Κων. Γ.-Α. Νιάρχου, Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία,

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα Ρεπόρτερ και στην Άντρη Κούννου

Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα Ρεπόρτερ και στην Άντρη Κούννου Ημερομηνία 28/3/2106 Μέσο Συντάκτης Link http://www.islandofman.me/ Άντρυ Κούννου http://www.islandofman.me/interviews/i-epitychia-kryvotan-sto-komodino-mou/ Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου Ρένια Γασπαράτου Στο σημερινό μάθημα: λίγη ιστορία της φιλοσοφίας (&) της επιστήμης ο παραδοσιακός ορισμός της γνώσης Οι απαρχές της φιλοσοφίας & της επιστήμης Ιωνία, 7ος-6ος αι. π.χ. Προ-σωκρατικοί (Θαλής,

Διαβάστε περισσότερα

Το αντικείμενο [τα βασικά]

Το αντικείμενο [τα βασικά] Το αντικείμενο [τα βασικά] Στην ενότητα αυτή θα ασχοληθούμε με το αντικείμενο στα αρχαία ελληνικά. Παράλληλα θα δίνονται παραδείγματα και στα Νέα Ελληνικά (ΝΕ) Τι είναι το αντικείμενο; Αντικείμενο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα του μεταπτυχιακού φοιτητή Μαρκάτου Κωνσταντίνου Α.Μ.: 011/08 Επιβλέπων: Αν. Καθηγητής Άρης Κουτούγκος Διατμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο smartclass.gr

Φροντιστήριο smartclass.gr Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Θεωρητικής Κατεύθυνσης Ενδεικτικές Απαντήσεις Θεμάτων Α.1. Επομένως, ούτε εκ φύσεως ούτε αντίθετα από τη φύση μας δημιουργούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 (ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ - ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ) Μια σύνοψη: Κατανοώντας ορισμένες λέξεις και έννοιες προκύπτει μια ανυπολόγιστη αξία διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

3. Συγκεκριμένα: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

3. Συγκεκριμένα: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1 Τοπικά 1 και «Τοπιογραφία» για την Τοπική Ιστορία ως μέρος της σχολικής Παιδείας του Φ. Κ. Βώρου Το εγχείρημα για Τοπική Ιστορία στο Γυμνάσιο ξεκίνησε με Εγκυκλίους του ΥΠΕΠΘ το Φεβρουάριο του 1990 2.

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπάς για να ακούγεσαι

Σιωπάς για να ακούγεσαι Σιωπάς για να ακούγεσαι 01/12/2014 Γράφει η Αίγλη Τούμπα Μάρω Βαμβουνάκη Εκδόσεις Ψυχογιός σελ. 272 Ίσως από τα καλύτερα μυθιστορήματα της Μάρως Βαμβουνάκη να ήταν το «Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο».

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 5/1/2017 Μέσο biblioparousiaseiskritikes.blogspot.gr Συντάκτης Link Γιούλη Τσάκαλου Πέμπτη, 5 Ιανουαρίου 2017 http://biblioparousiaseiskritikes.blogspot.gr/2017/01/blog-post_5.html Αποκλειστική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕ. Λ. ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Διδάσκων στην ΑΣΠΑΙΤΕ / Παράρτημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Γαληνού: Τους ήρωες μου ποτέ δεν τους ξεχνώ

Ελένη Γαληνού: Τους ήρωες μου ποτέ δεν τους ξεχνώ Ημερομηνία 22/11/2016 Μέσο Συντάκτης Link lionnews.gr Τίνα Πανωρίου https://lionnews.gr/%ce%b5%ce%bb%ce%ad%ce%bd%ce%b7- %ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%bf%cf%8d- %cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%ce%ae%cf%81%cf%89%ce%b5%cf%82-

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Θέμα Α. Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1. Επομένως, ούτε οι αρετές γεννιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά

Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Βασίλης Κωνσταντούδης Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Τίτλος του Πρωτοτύπου: Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Συγγραφέας: Βασίλης Κωνσταντούδης Η φωτογραφία στο εξώφυλλο του συγγραφέα ISBN: 978-960-93-5365-6 Επίλεκτες

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) Ενότητα 2: Ιστορική-ερμηνευτική μέθοδος Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ - ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ Ενότητα 9 η (Β 6, 10-13) - Σημαντικές διευκρινήσεις για το περιεχόμενο της έννοιας "μεσότης"

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ - ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ Ενότητα 9 η (Β 6, 10-13) - Σημαντικές διευκρινήσεις για το περιεχόμενο της έννοιας μεσότης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ - ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ Ενότητα 9 η (Β 6, 10-13) - Σημαντικές διευκρινήσεις για το περιεχόμενο της έννοιας "μεσότης" Ερμηνευτικές ερωτήσεις ανοιχτού τύπου ΑΣΚΗΣΗ 1 «μᾶλλον καὶ ἧττον»: Περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) 1 2 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Χρόνος: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κεφάλαιο 1 ο 1.1 ΆΝΘΡΩΠΟΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΝ 1/6 Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Αντώνης Μαστραπάς Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ02 02 Πειραιά Η διδασκαλία της Ιστορίας Πλουραλιστική στις μεθόδους Εκλεκτιστική στις πρακτικές/τεχνικές τεχνικές Παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το χρέος του ιστορικού

Το χρέος του ιστορικού Το χρέος του ιστορικού (Οι αρετές που πρέπει να διαθέτει ένας ιστορικός) Πολύβιος Ἱστορίαι 1.14.4-7 Τσατσούρης Χρήστος, Φιλόλογος Γυμνασίου Μαγούλας » Να κατανοήσετε τις αρετές που πρέπει να έχει ο ιστορικός,

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σάββατο, 16 Νοεμβρίου 2013 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Ενηλίκων Τμήμα Β Την προηγούμενη φορά. ΣΚΕΠΤΙΚΟΙ Οὐδὲν ὁρίζομεν «τίποτε δεν θέτουμε ως βέβαιο» (Διογένης

Διαβάστε περισσότερα

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία 1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία προκριματική φάση 18 Φεβρουαρίου 2012 υπό την Αιγίδα του ΥΠΔΒΜΘ Διοργάνωση Τμήμα Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Παραπλανημένος άνθρωπος

Παραπλανημένος άνθρωπος Παντελής Γαβρίλης Αιγινήτης Παραπλανημένος άνθρωπος...προσπάθεια για επαναυτοπροσδιορισμό Publibook http://www.publibook.gr Αυτό το κείμενο, που δημοσιεύεται από τις εκδόσεις Publibook, προστατεύεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ 33 ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ JOHN LOCKE (1632-1704) Το ιστορικό πλαίσιο. Την εποχή του Locke είχε αναβιώσει ο αρχαίος ελληνικός σκεπτικισμός. Ο σκεπτικισμός για τον Locke οδηγούσε

Διαβάστε περισσότερα

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal)

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ορισμός Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) είναι ένα σταδιακά αναπτυσσόμενο κείμενο στον οποίο καταγράφονται παρατηρήσεις και αντιδράσεις σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 11 Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Δημιουργική Αναζήτηση... 19 Δ01 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός και η Ανάδυση της Επιστημονικής Σκέψης...21 Δ1.1 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός... 21 Δ1.2 Η Επιστημονική Σκέψη... 22

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Όσοι αμφισβητούν τη χρησιμότητα της θρησκείας και συνολικά την αξιοπιστία της, συνήθως αυτοί παρκάρουν στην απέναντι πλευρά που βρίσκεται η Επιστήμη. Συνήθως, εκτιμούν χρήσιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ενότητα # 2: Επιστημολογία και Φιλοσοφικά Ρεύματα Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Μικροί λογοτέχνες: Ολυμπιάδα Σωκράτους, Μαρία Κωστέα, Β5 Γυμνάσιο Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου Σχολική χρονιά: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα