Τ Ο Δ Η Μ Ο Τ Ι Κ Ο Τ Ρ Α Γ Ο Υ Δ Ι

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τ Ο Δ Η Μ Ο Τ Ι Κ Ο Τ Ρ Α Γ Ο Υ Δ Ι"

Transcript

1

2 Α Λ Ε Ξ Η Σ Π Ο Λ Ι Τ Η Σ Τ Ο Δ Η Μ Ο Τ Ι Κ Ο Τ Ρ Α Γ Ο Υ Δ Ι ΕΠΟΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΕΡΝΩΝ ΤΑ Σ Α ΠΟ Τ ΗΝ ΠΡ Ο Φ ΟΡΙΚ Η ΣΤΗ ΓΡΑΠΤΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Μ Ι Κ Ρ Α Α Ν Α Λ Υ Τ Ι Κ Α E-BOOK 2η έκδοση ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ Iδρυτική δωρεά Παγκρητικής Eνώσεως Aμερικής Hρακλειο 2011

3 ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ Ίδρυμα Tεχνολογίας και Έρευνας Hράκλειο Kρήτης, T.Θ. 1385, Tηλ , Fax: Aθήνα: Κλεισόβης 3, Tηλ , Fax: ΣΕΙ ΡΑ: ΣΥΜΒΟΛΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ / ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ ΔΙΕΥ ΘΥ ΝΤΗΣ ΣΕΙ ΡΑΣ: Γ. Μ. ΣΗΦΑΚΗΣ 2010: Πα νε πι στη μια κές Εκ δό σεις Κρή της & Αλέξης Πολίτης Πρώτη έκδοση: Σεπτέμβριος 2010 Δεύτερη έκδοση: Απρίλιος 2011 Διόρθωση δοκιμίων: Ειρήνη Οικονόμου Επιμέλεια παραγωγής: Διονυσία Δασκάλου (ΠΕΚ) Ε κτύ πω ση - βιβλιοδεσία: ΑΛΦΑΒΗΤΟ Εξώφυλλο: Αλέκος Βλ. Λεβίδης ISBN

4 Στον ΣΠΥΡΟ I. AΣΔΡΑΧΑ τεκμήριο μαθητείας, ελπίζω

5 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ B.-N.J. Byzantinsch-Neugriechische Jahrbücher ΒΖ Byzantinische Zeitschrift Γ.Μ. Δ. Σ. Γκίνης και Βαλ. Μέξας, Ελληνική Βιβλιογραφία , Α -Γ, Αθήνα Δ.Ι.Ε.Ε. Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ε.Β.Ε. Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος Ε.Ε.Φ.Σ.Π.Α. Επιστημονική Επετηρίς Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Ε.Ε.Φ.Σ.Π.Θ. Επιστημονική Επετηρίς Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ε.Κ.Ε.Ε.Λ. Επετηρίς Κέντρου Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας Ε.Λ.Α. Επετηρίς Λαογραφικού Αρχείου Ε.Μ.Α. Επετηρίς Μεσαιωνικού Αρχείου ΗΠ Φίλιππος Ηλιού και Πόπη Πολέμη, Ελληνική Βιβλιογραφία , Α -Δ, Αθήνα 2007 χφ. χειρόγραφο ΕΚΔΟΤΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ αγκύλες [ ] προσθήκες του εκδότη άγκιστρα { } διαγραφές του εκδότη ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΕΜΗ, ηλεκτρονική βάση Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Κρήτης ΠΑΡΟΥΣΙΟΛΟΓΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ , ηλεκτρονική βάση Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών Ελληνική Βιβλιογραφία 19 ου αιώνα, Μουσείο Μπενάκη

6 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Α. ΕΠΟΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 1. Το δημοτικό τραγούδι: μια μακροσκοπική εξέταση Ι. Η Λειτουργία: 20-44, ΙΙ. Το Περιεχόμενο: , ΙΙΙ. Η Μορφολο γία: , IV. Η ενσωμάτωση των δημοτικών τραγουδιών στη γραπτή παράδοση: Το κλέφτικο τραγούδι Α : Αναζήτηση του γενετικού περιβάλλοντος: , Β : Περιγραφή και δραματική συμπύκνωση: Οι «Ρίμες»: έμμετρες αφηγήσεις περιστατικών Αναζητώντας τους κώδικες της προφορικής δημιουργίας: τα ανέκδοτα Από τη λειτουργική στην αισθητική χρήση του δημοτικού τραγουδιού Β. ΠΕΡΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗ ΓΡΑΠΤΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ 1. Η δεύτερη ζωή των δημοτικών τραγουδιών Α : Η γένεση του λαογραφικού ενδιαφέροντος στην Ευρώπη και η συλλογή του Φοριέλ: , Β : Η σταδιακή ενσωμάτωση των δημοτικών τραγουδιών στη νεοελληνική συνείδηση: , Γ : Η ενσωμάτωση της προφορικής παράδοσης στη γραπτή: Για μια ιστορία της νοθείας των δημοτικών τραγουδιών Χειρόγραφες και έντυπες συλλογές τον 19 ο αιώνα Πρώιμες καταγραφές δημοτικών τραγουδιών Οι αντιστάσεις των φορέων: δυσκολίες στην καταγραφή Για ένα corpus των δημοτικών τραγουδιών. Έρανος συλλογών του 19 ου αιώνα Ανθολογίες δημοτικών τραγουδιών

7 10 ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ Γ. ΜΙΚΡΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ 1. Ίχνη της γραπτής λογοτεχνίας στην προφορική παράδοση. Ο Νικολάκης εις τον Νάδη Της Αγιάς Σοφιάς το τραγούδι Η ρίμα του Σέργιου του Σαλονικιού «Το λέει και το τραγούδι» Αντώνιος Γιανναράκης, Άσματα κρητικά, Λιψία «Το Μοιρολόι της Παναγίας». Bertrand Bouvier, Le Mirologue de la Vierge, Γενεύη Guy Saunier, Ελληνικά δημοτικά τραγούδια, Αθήνα ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΕΝΑ ΕΠΙΜΕΤΡΟ, ΠΟΥ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΟΝΟΜΑΤΑ, ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΙΤΛΟΙ ΕΡΓΩΝ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ B : ΤΙΤΛΟΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ Γ : ΠΡΩΤΟΙ Ή ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΣΤΙΧΟΙ

8 Α Ε Π Ο Π Τ Ι Κ Ε Σ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

9 1 ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΜΙΑ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ Γη χωρίς έργα τέχνης. Περιφρονώ εκείνους που δεν ξέρουν ν αναγνωρίσουν την ομορφιά παρά μεταγραμμένη και ερμηνευμένη ολόκληρη. Ο αράπικος λαός έχει αυτό το αξιοθαύμαστο, ότι την τέχνη-του τη ζει, την τραγουδεί και τη σκορπάει μέρα με τη μέρα. ANDRÉ GIDE Ο ΑΝΗΘΙΚΟΛΟΓΟΣ Ας φανταστούμε πρώτα-πρώτα μια κοινωνία όπου τα τραγούδια ήταν διαρκώς και πανταχού παρόντα έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι τραγουδούσαν συνεχώς: όχι μόνο στις γιορτές και στα πανηγύρια, παρά και κάθε μέρα, κάθε ώρα και στιγμή, για να σπάσουν κάπως τη μονοτονία και την πίεση της δουλειάς, ή για να παρηγορηθούν στη μοναξιά-τους. Ας φανταστούμε επίσης έναν κόσμο κι αυτό μάλιστα έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία όπου η καθημερινή, η συνηθισμένη και τρέχουσα μορφή επικοινωνίας χρησιμοποιούσε συνεχώς και άφοβα τον μεταφορικό λόγο. Εξηγούμαι: στον αγροτικό κόσμο οι άνθρωποι δεν εκ φράζουν με τρόπο αναλυτικό τις σκέψεις, τις ιδέες και τα συναισθήματά-τους, όπως εμείς αντίθετα, επιλέγουν έναν λόγο δραστικό, συναισθηματικά φορτισμένο, γεμάτον παραστατικές εικόνες, αντί για τους περιγραφικούς και κυριολεκτικούς προσδιορισμούς της δικής-μας επικοινω νίας. Έτσι, λόγου χάρη, ένα χαμηλό σκαμνί προσαγορεύεται «θρο νί», το άσπρο ύφασμα «χιονάτο», το ντουφεκίδι «φωτιά», οι εικόνες παίρνουν τη θέση των καταστάσεων («πολύ συννεφιασμένον σε βλέπω», «στραβομουτσούνιασες») συχνά πάλι ο νοητικός διάλογος ενσωματώνεται στις αφηγήσεις χαρίζοντας δραματικότητα («φοβόμουν, κι έλεγα πού να τρέχω τέτοια ώρα, μες στο σκοτάδι»), τα σύνθετα είναι πολύ πιο συχνά («λεβεντόκορμος», «ομορφονιά», κ.ά.), ενώ η αδιάκοπη χρήση των υποκοριστικών επιτείνει το συγκινησιακό φορτίο της γλώσσας. Είμαστε μ άλλα λόγια κοντύτερα στην ποιητική χρήση του λόγου: αρκεί να θυμηθούμε πόσο επίμονη είναι η παρουσία των παροιμιών άλλωστε ένα απλό ξεφύλλισμα των Απομνημονευμάτων του Μακρυγιάννη για να θυμίσω το κοινότερο παράδειγμα μας επιτρέπει να διαπιστώσουμε

10 14 A ΕΠΟΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ αμέσως τις διαστάσεις του φαινομένου. Αν ανατρέξουμε μάλιστα και στον δικό-μας καθημερινό προφορικό λόγο, θα ανακαλύψουμε ότι κι εδώ βρισκόμαστε κάπως πλησιέστερα προς την ποιητική χρήση, παρά όταν χρησιμοποιούμε τον γραπτό: ο προφορικός-μας λόγος είναι πάντα πιο μεταφορικός, πιο παραστατικός, πιο φορτισμένος και πλουσιότερος σε εικόνες, ενώ ο γραπτός παραμερίζει τους συναισθηματικούς τόνους και την αμεσότητα επιδιώκει την ακρίβεια, τη σαφήνεια, τη λιτότητα. Με διαφορετικό τόνο και ύφος θ αφηγηθούμε σ έναν φίλο-μας κάποιο περιστατικό που ζήσαμε θέλουμε να το ζωντανέψουμε μπροστά-του, ενώ αν πρέπει να το καταθέσουμε γραπτώς, ως αναφορά ή ως είδηση σ εφημερίδα, είτε ακόμα και στο ημερολόγιό-μας, το ύφος θα είναι αναλυτικό, ψύχραιμο, περιγραφικό. Κι αυτό γίνεται αβίαστα, δηλαδή αυθόρμητα, δίχως να το επιδιώκουμε ή να το προσέχουμε. Ωστόσο, εδώ μας χρειάζονται κάποιες διευκρινίσεις, μισό θεωρητικές, μισό ιδεολογικές. Η συχνότερη χρήση των ποιητικών εκφραστικών τρόπων στην αγροτική κοινωνία, η ασταμάτητη παρουσία των τραγουδιών στην καθημερινότητα όχι μόνο της δικής-μας παρά και κάθε προφορικής κοινωνίας, γι αυτό και το παράθεμα του Αντρέ Ζιντ στην αρχή του κειμένου-μας 1 δεν σημαίνει, διόλου, ότι οι κοινωνίες αυτές «βιώνουν καθημερινά την ποίηση», ή ότι ζούνε σε υψηλότερες και ιδανικότερες σφαίρες. Χαρακτηρίζουν, απλώς, τις κοινωνίες που δεν έχουν ακόμα αναπτύξει τα διανοητικά-τους εργαλεία, δηλώνουν ότι η σκέψη-τους είναι πιο στενά δεμένη με την παράσταση παρά με την ανάλυση. Τα ιερογλυφικά σημάδια της γραφής δεν σημαίνουν ότι οι Αιγύπτιοι ήταν ποιητικότεροι από τους Φοίνικες. Αντίθετα, όσο οι σύνδεσμοι του ποιητικού με τον επικοινωνιακό λόγο χαλαρώνουν, όπως στις μέρες-μας, όσο περισσότερο, μ άλλα λόγια, δυσκολευόμαστε να εκφραστούμε ποιητικά, τόσο η ποίηση αποκτά αξία ή ορθότερα, αυταξία. Η μικρή ετούτη εισαγωγή, επομένως, έχει διπλό στόχο: από τη μια ν αποτελέσει το γλωσσο-ανθρωπολογικό υπόβαθρο για την αναζήτηση του γενετικού περιβάλλοντος κάθε δημοτικού τραγουδιού, κι από την άλλη να ερμηνεύσει, από μια διαφορετική σκοπιά, την ποιητική αξία που αποκτούν στον δικό-μας διανοητικό περίγυρο τα κείμενα αυτά. Και μια μικρή διευκρίνιση ως προς την ορολογία: θα χρησιμοποιώ τον όρο κείμενο για να δηλώσω μια καταγραμμένη παραλλαγή ενός τραγουδιού, δηλαδή την τυπογραφική και επομένως σταθερή-του μορφή. Και θα χρησιμοποιώ τον όρο τραγούδι 1 Χρησιμοποιώ τη μετάφραση του Αιμίλιου Χουρμούζιου, André Gide, Ο ανηθικολόγος, Αθήνα 1945, 151.

11 ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ: ΜΙΑ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ 15 για να φανταζόμαστε ένα εκφερόμενο προφορικά λεκτικό σύστημα, επενδυμένο με μουσική ενδεχομένως και με χορευτικές κινήσεις που, όπως καλά το ξέρουμε, δεν εκφέρεται πάντοτε με μια σταθερά αναλλοίωτη μορφή παραλλάσσει από εκφορά σε εκφορά. Στις αρχές του 19 ου αιώνα ένας γάλλος περιηγητής συναντά κάπου στη Θεσσαλία δύο σημαντικούς οπλαρχηγούς, τον Μπλαχάβα και τον Τσόγκα, και μας περιγράφει πώς τον περιποιήθηκαν: «Οι καπετάνοι θέλησαν κατόπιν να μου προσφέρουν συναυλία με τους στρατιώτες-τους, που ονομάζονται σεμνά κλέφτες, και που το εκπλήρωσαν τραγουδώντας με βροντερή φωνή το τραγούδι Μωρέ Μπουκουβάλα, που το συνόδευαν με τον ήχο των παράτονων λυρών-τους», ενώ λίγο παρακάτω κάνει λόγο για ένα «πρωτοπαλίκαρο, που ήταν επίσης ο ραψωδός της ομάδας». Λίγα χρόνια αργότερα, μέσα στις μάχες της επανάστασης, τον Μάη του 1822, ένας άλλος γάλλος στην Πελοπόννησο, φτάνει στο Μέγα Σπήλαιο οι Σουλιώτες που ήταν μαζί-του, ξεχνώντας με το καλό φαΐ την κούραση, «πιασμένοι χέρι-χέρι βάλθηκαν να χορεύουν σε κύκλο, δοξάζοντας την αξία του περίφημου κλέφτη Δίπλα». Να θυμηθούμε ακόμα και τον Αρβανίτη στη Βαβυλωνία, που στο γλέντι απάνω της παρέας γιόρταζαν στο Ναύπλιο την καλή είδηση της καταστροφής του τουρκο-αιγυ πτιακού στόλου στο Ναυαρίνο όταν ήρθε η σειρά-του, τραγούδησε ένα κλέφτικο, και σχολίασε στους ακροατές-του: «Πο, νά χες, ορέ, ψύχα», λίγο, «και το γιογκάρι», τον ταμπουρά, «να το βάρ γες, πο, να το λένε τα τα τα κρικόνια», οι ψυχογιοί, «να το γλέπεις, ορέ, χαβά» 1. «Παρευρέθην εις πολλούς γάμους ελληνικούς», αφηγείται στα 1859 ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος, «και κατ επαρχίας διαφόρους. Έν-τινι των Κυκλάδων, εύρον την τελετήν υπερεχόντως ελληνικήν» ταιριαστή, δηλαδή, με τις παραδόσεις. «Μετά την ιεράν ευχήν του στεφανώματος, η λυγερή, τουτέστιν η κόρη, η νεόνυμφος, υπό δύο των ωραιοτέρων παρθένων ή παρανύμφων συνοδευομένη, προέρχεται κεκυφυία», σκυφτή, «και κατά βήμα προς άμφω τους γονείς, όπως λάβει την ευλογίαν και ασπασθεί την δεξιάν αυτών. Την στιγμήν ταύτην ο χορός των κορασίων», η ομάδα που τη συνοδεύει, «διχοτομείται, τα δε μουσικά όργανα τονίζουσι εις ήχον λυπηρόν τους αποχαιρετισμούς. Δια τούτων, η μεν νύμφη προσαγορεύει τους γονείς και ικετεύει 1 F.C.H.L. Pouqueville, Voyage de la Grèce, II, Παρίσι 1826, 484 και 485 Maxime Raybaud, Mémoires sur la Grèce, ΙΙ, Παρίσι 1825, 253 Δ. Κ. Βυζάντιος, Η Βαβυλωνία, επιμ. Σπύρος Ευαγγελάτος, Αθήνα 1972, 16.

12 16 A ΕΠΟΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ την άφεσιν των προηγουμένων αμαρτημάτων, ούτοι δε, αφού παραινέσωσιν την θυγατέρα, επεύχονται αυτῃ πάντα της γης τ αγαθά. Νυφούλα, αυτού που θε να πας εις τα πεθερικά-σου, σα δέντρ ολόρθη να σταθείς, σα δυόσμο να μυρίσεις, σαν άλικη γαροφαλιά να τους μοσχοβολίσεις! Εν ονόματι της μητρός, συγκεκινημένης ούσης, εκφωνεί ετέρωθεν ο χορός Δεκάξι χρόνια επότιζα μηλίτσα στην αυλή-μου τώρα μου τήνε παίρνουνε ας πάγει στην ευχή-μου! Τότε, επί τῃ ευχῃ των γονέων, η μεν νεόνυμφος θρύπτεται την καρδίαν, τρέ πεται εις δάκρυα και γογγυσμούς, οι δε γονείς συνθρηνούσι κλαίουσι δε και αδελφαί, και εξαδέλφαι, και εταίραι», οι φιλενάδες, «και γείτονες. Αλλ ο θρήνος αποβαίνει γενικός εν μέσω του γάμου, αλλά κοπετός εκρήγνυται πανταχόθεν, καθ ήν στιγμήν η αρτίγαμος αποχαιρετίζει τους συγκεκλημένους δια του χορού, ως εξής: Αφήνω γεια της συνοδειάς, κι εσάς-μου, φιλενάδες, παγαίνω σ άλλη γειτονιά και σ άλλους μαχαλάδες. Έχετε γεια γειτόνισσες και νοικοκυροπούλες, παγαίνω σ άλλη γειτονιά, σ άλλες γειτονοπούλες προς όν αποχαιρετισμόν ο χορός, εκ του απέναντι μέρους απαντών, επανειλημμένω ψάλλει Σύρε νυφούλα στο καλό και στην καλήν την ώρα, όθεν περάσεις νά βγουνε τριαντάφυλλα και ρόδα» 1. Από πολλές μαρτυρίες ξέρουμε πως οι άνθρωποι τραγουδούσαν παντού, σε κάθε ευκαιρία, ασταμάτητα και για τους ξένους παρατηρητές, μονότονα: «Άμα ένας έλληνας αγωγιάτης», αφηγείται στα 1806 ο Σατομπριάν, «ανεβεί πάνω στ άλογο, αρχίζει ένα τραγούδι που θα το τραγουδάει σ ολόκληρον τον δρόμο. Τα τραγούδια αυτά είναι συνήθως μακρόσυρτες έμμετρες αφηγήσεις, με τις οποίες οι απόγονοι του Λίνου», της αρχαίας προσωποποίησης του θρήνου, «επιδιώκουν να ξεπεράσουν την ανία της καθημερινότητας. Ένα μάλιστα από τα τραγούδια ετούτα, που είναι, καθώς φαίνεται, πολύ συνηθισμένο, επειδή το άκουγα από την Κορώνη έως την Αθήνα», όσο ταξίδευε δηλαδή, και το οποίο του εντυπώθηκε, ήθελε δεν ήθελε «οι καημένοι οι αγωγιάτες το έψελναν νύχτα και μέρα, με την ανατολή ή με τη δύση, στις 1 Σπ. Ζαμπέλιος, Πόθεν η κοινή λέξις τραγουδώ; Σκέψεις περί της ελληνικής ποιήσεως, Αθήνα 1859,

13 ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ: ΜΙΑ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ 17 σκυθρωπές πεδιάδες της Αρκαδίας, στις όχθες του Ευρώτα, στις ερημιές του Άργους, της Κορινθίας, των Μεγάρων». Μια δεύτερη αναφορά τώρα: «Ο αγωγιά της - μας είναι ένας νεαρός που δεν πολυμιλάει», αφηγείται ένας ταξιδιώτης του 1880, «αλλά, βαδίζοντας πίσω από τ άλογο, σιγομουρμουράει έναν σκοπό, που στην αρχή μου άρεσε, και τελικά αγανάκτησα. Πότε-πότε ο τραγουδιστής σταματά νομίζω πως τέλειωσε, όμως αμέσως ξαναρχίζει πραγματικό μαρτύριο» 1 μια τρίτη, ενός άγγλου περιηγητή, 1805, είναι ακόμα πιο εντυπωσιακή: «Φεύγοντας από την Αθήνα για να περιοδεύσω στον Μοριά, είχα μαζί-μου μερικούς Αθηναίους», οδηγούς και αγωγιάτες δηλαδή, «με τους οποίους ένας απαραίτητος όρος της συμφωνίας ήταν πως δεν θα τραγουδούσαν ποτέ στο ταξίδι. Είμαι σίγουρος πως είδαν την απαίτησή-μου με αισθήματα οίκτου και περιφρόνησης» «και ένας από τους υποψήφιους υπηρέτες πραγματικά τα παράτησε, βέβαιος ότι δεν θα μπορέσει να κρατήσει τη συμφωνία όσοι άλλωστε έμειναν, αποδείχθηκαν ανίκανοι να τηρήσουν την υπόσχεση της σιω πής ύστερ από την πρώτη μέρα» 2. Το τραγούδισμα λοιπόν ήταν καθημερινή πρακτική: ακριβώς όπως και σήμερα, πολλοί άνθρωποι ενόσω δουλεύουν, στο γραφείο, στο σπίτι, καθώς οδηγούν τ αυτοκίνητο, περπατώντας ακόμα, πατάν το κουμπάκι και βάζουν μπρος το ραδιόφωνο, ή όποιο άλλο αντίστοιχο μηχάνημα. Η βασική διαφορά βρίσκεται φυσικά στο ότι τα μηχανήματα απλώς αναπαράγουν, ενώ στην παραδοσιακή κοινωνία ο κάθε χρήστης παρήγαγε ο ίδιος, μόνος-του, τον ήχο και τα λόγια. Όλα αυτά σημαίνουν ότι για να κατανοήσουμε τα δημοτικά τραγούδια πρέπει να ξεκινήσουμε όχι από τα κείμενα, τα τραγούδια, παρά από την πράξη, το τραγούδισμα. Να αντιμετωπίσουμε τα τραγούδια όχι ως ποιητικά έργα, παρά ως ενέργειες των ανθρώπων, ενταγμένες στην κοινωνία που τα γέννησε. Μονάχα μια τέτοια οπτική θα μας επιτρέψει να τα φανταστούμε στο φυσικό-τους περιβάλλον και τότε θα διαπιστώσουμε ότι, τη στιγμή που τραγουδιούνται, επιτελούν και κάποια λειτουργία. 1 Chateaubriand, Οδοιπορικόν παραπέμπω στη μτφρ. του Εμμ. Ροΐδη, Α, Αθήνα 1860, , αλλά γύρισα τη γλώσσα στη δημοτική (βλ. τα ίδια παράπονα και στον πρόλογο της γ έκδ. 1827, ό.π., 6) Paul Janot, En Grèce avec Charalampos Eugenidis, Παρίσι χ.χ. [±1920], 37, ταξίδι του Δεν είναι καθόλου οι μόνοι περιηγητές που παραπονιούνται, και θα καταντούσε εξίσου μονότονο να αραδιάσουμε παραπομπές (βλ. λόγου χάρη και Victor Bérard, Τουρκία και ελληνισμός, Αθήνα 1987, [και γαλλικό πρωτότυπο, Παρίσι , 78]). 2 Ed. Dodwell, A Classical and Topographical Tour through Greece, II, Λονδίνο 1819, 18.

14 18 A ΕΠΟΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Εξάλλου το τραγούδι δεν είναι απλώς ένα ποίημα με μουσική φόρτιση ένα ποίημα το διαβάζει ο αναγνώστης απομονωμένος, ενώ το τραγούδι το τραγουδά ένα σύνολο κοινωνικό είτε τραγουδάμε είτε ακούμε, μετέχουμε σε μια συλλογική πράξη. Με το τραγούδισμα ακριβώς, το ποιητικό κείμενο μετατρέπεται σε πράξη και αποκτά μια λειτουργία κοινωνική, στην οποία συνεργεί και συμμετέχει κάποιο σύνολο. Δεύτερη διάκριση: η προφορική αναμετάδοση και δημιουργία των τραγουδιών συνεπάγεται την κοινή γνώση-τους τα γνωρίζουν τόσο οι τραγουδιστές όσο και οι ακροατές ενώ το ποίημα έρχεται να αποκαλύψει στον αναγνώστη κάτι το άγνωστο, ή να μορφοποιήσει κάτι το διάχυτο ή συγκεχυμένο. Αυτή η κοινή γνώση, η κοινοκτημοσύνη του τραγουδιού, αποτελεί τη φυσική βάση για τη λειτουργία-του. Στον παραδοσιακό πολιτισμό, άλλωστε, ο λόγος είναι ισοδύναμος σε ισχύ και αποτελεσματικότητα με την πράξη, ακριβώς επειδή πιστεύεται ότι μπορεί να επηρεάσει τα τεκταινόμενα, τα πράγματα. Όχι μόνο δια της λογικής, όπως στις δικές-μας κοινωνίες, παρά και αυθύπαρκτα: με την κατάλληλη μαγική λέξη μπορούμε να επιδράσουμε σε φυσικά φαινόμενα, στην τύχη και το μέλλον, σε ανθρώπινες συμπεριφορές ας σκεφτούμε, πλάι στην «μαγεία», τους εκκλησιαστικούς αφορισμούς, τις ευχές και τις κατάρες που συνοδεύουν κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, ή τις επωδές και τα ξόρκια, τα λόγια δηλαδή (και τις παραπλήσιες χειρονομίες) που οι παραδοσιακές κοινωνίες θεωρούσαν ότι επιδρούν άμεσα στη φυσική τάξη. «Από το στόμα-σου και στου Θεού τ αφτί», κι αντίθετα, «μη μελετάς το κακό» μην το αναφέρεις, γιατι τότε μπορεί και να συμβεί, ή τα αποτρεπτικά «χτύπα ξύλο», «κούφια η ώρα», όταν ειπωθεί κάτι το αποτρόπαιο. (Μικρή παρένθεση για να μην υπάρξουν παρεξηγήσεις. Ένας ευαίσθητος λαογράφος ή ανθρωπολόγος θα αντέτεινε ότι δεν είναι μόνο τα λόγια που παράγουν νόημα, παρά και οι κινήσεις, ο τόνος της φωνής, η όλη εκφορά του λόγου: άλλο να πω «χαθήκαμε» και να σας σκάσω ένα χαμόγελο, κι άλλο να πω «χαθήκαμε» με βουρκωμένα μάτια. Σύμφωνοι. Ας συμφωνήσουμε όμως επίσης πως το μέγιστο ποσοστό του νοήματος παράγεται από τον λόγο, για να μην εμπλακούμε σε ατέρμονες συζητήσεις.) Από τις αρχαίες αυτές πίστεις επιβιώνει έως σήμερα μονάχα το τελετουργικό μέρος η κάθε πράξη, δηλαδή, για να ολοκληρωθεί, συνοδεύεται από τον λόγο: όταν φοράμε καινούρια ρούχα, μας λένε «με γεια», όταν ταξιδεύουμε μας εύχονται «καλό ταξίδι», «καλή τύχη» και τα παρόμοια, ενώ οι θρησκευτικές τελετές συνοδεύουν τις πιο επίσημες στιγμές. Αυτά όλα ριζώνουν στις αρχαίες πεποιθήσεις κι αν αναζητήσουμε το αίτιο, σε ψυχολογικές ανάγκες.

15 ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ: ΜΙΑ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ 19 Θεώρησα λοιπόν απαραίτητο να υποδιαιρέσω ετούτο το συνολικό κεφάλαιο σε τρία τμήματα για να συλλάβουμε το φαινόμενο στο σύνολό-του θα πρέπει να το προσεγγίσουμε από τρεις διαφορετικές, αλληλένδετες όμως μεταξύ-τους, οπτικές γωνίες. Λοιπόν, το δημοτικό τραγούδι στο φυσικό-του περιβάλλον, την αγροτική κοινωνία, επιτελεί μια λειτουργία κατά τη στιγμή που τραγουδιέται είτε ακούγεται, πρώτη οπτική γωνία, έχει ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο, εκφράζει δηλαδή κάποια νοήματα, έναν ιδεολογικό κόσμο και μια θεματική (παραλογές, κλέφτικα, κλπ.), δεύτερη οπτική γωνία, και τρίτη οπτική γωνία η μορφολογία-τους, ή αν θέλετε, η ποιητική-τους: πώς, με ποιο σύστημα, με ποιες ιδιαίτερες τεχνικές τα νοήματα μορφοποιούνται κι αποκρυσταλλώνονται σε λόγο, ακριβέστερα σε λογοτεχνικό λόγο. Οι τρεις αυτές οπτικές γωνίες δεν διαχωρίζονται, βέβαια, παρά με το πρίσμα της επιστήμης κι επομένως η επιστήμη η λογική αναλυτική σκέψη, δηλαδή όταν τις αποσυνδέει, οφείλει να γνωρίζει ότι εργάζεται σε «εργαστηριακές συνθήκες». Έχει μπροστά-της ένα νοητό, τεχνητό κατασκεύασμα, κι όχι το φυσικό όλον. Όμως δεν γίνεται αλλιώς το μυαλό-μας προσλαμβάνει με τρόπους αναλυτικούς τις έννοιες. Αρκεί τα τεχνητά κατασκευάσματα να είναι ορθά, ώστε να περιέχουν πλήρη υποσύνολα, κι όχι τυχαία κατασπαραγμένα μέλη.

16 Ι. Η Λ ΕΙΤΟΥ ΡΓ Ι Α Η λειτουργία των δημοτικών τραγουδιών ορίζεται από τους δεσμούς που, με το τραγούδισμα, τα συνδέουν με κάποια πράξη. Τα τραγούδια είτε πλαισιώνουν μια πράξη, δηλαδή κάποια εργασία ή τελετή, είτε αποτελούν το κέντρο της πράξης, όπως στα πανηγύρια και στις γιορτές. Στην πρώτη περίπτωση η λειτουργική χρήση διαφαίνεται ευκρινέστερα στη δεύτερη τα τραγούδια εντάσσονται στην ανάπαυλα, και αυτονομούνται σε ξεχωριστή πράξη, όπου η ποιητική διάσταση εμφανίζεται εντονότερη. Καθώς όμως στις παραδοσιακές κοινωνίες η ανάπαυλα είναι ενταγμένη οργανικά στη διάρθρωση του κοινωνικού βίου, η λειτουργική χρήση των τραγουδιών δεν ακυρώνεται. Λειτουργική και ποιητική διάσταση συνυφαίνονται άλλωστε στο τραγούδισμα, και διαχωρίζονται μόνο στη θεωρητική ανάλυση, που απομονώνει κάθε φορά το ένα σκέλος, την πράξη του τραγουδίσματος ή το κείμενο, τείνοντας συχνά να βιάσει την ενότητά-του και να υπερτονίσει όσα χαρακτηριστικά εμφανίζονται εμφατικότερα. Ανάλογα λοιπόν με τη λειτουργία-τους, τα τραγούδια μπορούν να διακριθούν σε δύο σύνολα: σ εκείνα που πλαισιώνουν κάποια πράξη και σ εκείνα που αποτελούν μια πράξη. Ο διαχωρισμός αυτός, βέβαια, δεν στηρίζεται στο κείμενο, στα λόγια του τραγουδιού, παρά στο τραγούδισμα, την «επιτέλεση», όπως συχνά μεταφράζεται ο κοινός αγγλικός όρος performance: το ίδιο τραγούδι είναι δυνατόν να λειτουργεί άλλοτε ως πλαίσιο κι άλλοτε ως αυτούσια πράξη, ή επίσης να πλαισιώνει διαφορετικές πράξεις. Ανάμεσα στις δύο διακριτές καταστάσεις, άλλωστε, συνοδευτικό πλαίσιο ή πράξη, υπάρχει και μια ενδιάμεση, που περιλαμβάνει όσα τραγούδια συνοδεύουν κάποια πράξη χωρίς να είναι άρρηκτα δεμένα μαζί-της. Τα τραγούδια που λέγονται σε στιγμές συλλογικής εργασίας (όπως στο νυχτέρι), ή στο περπάτημα (τη στράτα) και στα ταξίδια των ναυτικών, και βοηθούν, όπως είπαμε, να περάσει πιο ευχάριστα ο καιρός, συνδέονται με την πράξη που συνοδεύουν δίχως να χάνουν την αυτοτέλειά-τους. Συνοδευτική λειτουργία μπορεί να έχει κάθε τραγούδι ακόμη και τα μοιρολόγια ή τα εκκλησιαστικά τροπάρια.

17 ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ: ΜΙΑ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ 21 Α. ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΠΟΥ ΠΛΑΙΣΙΩΝΟΥΝ ΜΙΑ ΠΡΑΞΗ Τα τραγούδια που πλαισιώνουν μια πράξη λειτουργούν με δύο τρόπους: είτε οργανικά είτε τελετουργικά. Οργανικά λειτουργούν όσα τραγούδια βοηθούν άμεσα την καλύτερη εκτέλεση, δίνοντας τον ρυθμό είτε περιγράφοντας τα στάδια της εργασίας χρησιμοποιούνται λοιπόν από ένα μόνο τμήμα της κοινωνίας, εκείνο που επιτελεί την αντίστοιχη εργασία. Τα τελετουργικά τραγούδια λειτουργούν διαφορετικά, επιτείνουν τη σημασία της πράξης που πλαισιώνουν: το τραγούδισμα μεταφέρει την καθημερινότητα σ ένα φανταστικό επίπεδο, όπου τα πάντα εμφανίζονται ιδανικά η νύφη πεντάμορφη, αργυρό το ξυράφι που θα ξυρίσει το γαμπρό, χρυσά τα ρούχα, ο νεκρός που μοιρολογείται γεμάτος χαρίσματα. Η φτωχή πραγματικότητα μεταλλάζει, γίνεται αρχοντική και πλούσια: «Καλήν εσπέραν άρχοντες». Με τον ποιητικό λόγο πλουτίζεται η καθημερινή ζωή. Η τελετουργική χρήση καθορίζει παράλληλα τις ειδικές στιγμές κατά τις οποίες ακούγονται τα τραγούδια και ο περιορισμός αυτός αποτελεί μιαν ασφαλιστική δικλείδα της λειτουργίας-τους: το πέρασμα από το πραγματικό στο φανταστικό επίπεδο επιβάλλεται ακριβώς σε ειδικές στιγμές, όπως ο γάμος, η γιορτή, κλπ., κι έτσι η προσωνυμία «άρχοντες», το «αργυρό ξυράφι» ή ό,τι άλλο δεν ξεπέφτουν στο γελοίο. Συνάμα η αλλαγή του κώδικα, το πέρασμα δηλαδή από την πραγματικότητα στο φανταστικό επίπεδο της λογοτεχνίας, επιτρέπει διαρκώς αυτήν την εξύψωση, ενώ η παρουσία της μουσικής διευκολύνει την εκφορά, αλλά και την κοινή αποδοχή του ποιητικού λόγου: το μέλος δηλώνει πως κινούμαστε στον χώρο της ποίη σης. Το τελετουργικό πλαίσιο που προσφέρει το τραγούδι δεν συνιστά μιαν απλή διακόσμηση της πράξης, είναι ένα οργανικό-της κομμάτι: «Γάμος χωρίς βιολιά δε γίνεται». Ακριβώς όπως η θρησκευτική τελετή συνιστά οργανικό και απαραίτητο στοιχείο σ έναν γάμο, το ίδιο συμβαίνει και με τα ανάλογα τραγούδια είναι υποχρεωτικά: προσφέρουν ακριβώς όπως κι οι επωδές τη δυνατότητα μιας «συμπαθητικής μαγείας» 1. 1 Γαμήλια τραγούδια και έθιμα μπορεί να βρει κανείς πολλά σε πολλές συλλογές ή μελέτες σημειώνω, ενδεικτικά μόνον, Παύλος Γ. Βλαστός, Ο γάμος εν Κρήτη, Αθήνα Για μια κοινωνιολογική προσέγγιση βλ. Βασίλης Γ. Νιτσιάκος, «Η εθιμική και κοινωνική λειτουργία των δημοτικών τραγουδιών του γάμου», Δωδώνη, 19, τχ. 1 (1990) Επισημαίνω εδώ τη θεματική συγγένεια των γαμήλιων τραγουδιών με τα μοιρολόγια, βλ. G. Saunier, «Τα γαμήλια τραγούδια με πένθιμα θέματα», Ελληνικά δημοτικά τραγούδια, Αθήνα 2001, πβ. και τα όσα είδαμε ν αναφέρει παραπάνω ο Σπ. Ζαμπέλιος.

18 22 A ΕΠΟΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Ψιλά, λιχνά ειν τ αλεύρια, κι αφράτα τα προζύμια, κι ο νιος που κλησαρίζει, κρουσταλλοβραχιονάτος, κι ασημοδαχτυλάτος, τραγουδούν ενώ ζυμώνουν τα ψωμιά του γάμου, και, Τρέχουν τα νερά, τρέχουν κι οι βρύσες, τρέχουν κι οι άρχοντες να ιδούν τη νύφη, τ αρχοντόπουλα να τη χτενίσουν, κι οι αρχόντισσες να τη στολίσουν βάνουν μάλαμα, βάνουν ασήμι, βάνουν τρεις θηλιές μαργαριτάρι, όταν στολίζουν τη νύφη 1. Φυσικά θα παινέψουν το ζευγάρι, αλλά και κάθε μικρή λεπτομέρεια της τελετής ειδικά δίστιχα όταν στολίζουν τη νύφη, ειδικά όταν τον γαμπρό, ειδικά για να παινεθούν τα σεντόνια, ειδικά όταν μπαίνουν οι νιόγαμπροι στο νυφικό δωμάτιο: Ρωτόκριτος Η προεπισκόπηση είν ο γαμπρός, τσ η νύφ η Αρετούσα, τσαι λάμψα τα ουράνια ωσάν τους ευλογούσα. των επόμενων σελίδων Σαν τον απλάτανο της Κως να ζήσεις, να ριζώσεις, να κάμεις τσ αργυρούς βλαστούς, τον κόσμο να γεμώσεις. δεν είναι διαθέσιμη Εκούστητσε το νάμι-σου σ ούλη την επικράτα, τσαι δεν σου μοιάζει άλλη καμιά στη γνώμη τσ εις τα νιάτα. Ω ακριβή-μου νύφη-μου, μεταξωτή-μου σκέπη, το ταίρι που σου δώκασι όμορφα που σου πρέπει. Όμορφα την εντύσετε, καλοστολίσετέ-τη, τσ αντάμα με το ταίριν-της πάτε βλοήσετέ-τη. Στολίσετέ-τον τον γαμπρό, τσαι πρέπει-του το ψίτσι, τσαι γείρετέ-του να πλυθεί με το χρουσόν εμπρίτσι. Ας είναι καλορίζικα της νύφης τα σεντόνια, τσεράδες της τα πλύνασι, τσ είν άσπρα σαν τα χιόνια. 1 Δημ. Πετρόπουλος, Ελληνικά δημοτικά τραγούδια, Β, Αθήνα 1959, 110 και 113 τα τραγούδια από τη Γορτυνία και τη Θεσσαλία, αντίστοιχα κλησαρίζει, κοσκινίζει. Μεταφέροντας εδώ τα κείμενα από τις διάφορες εκδόσεις απαλείφω ενίοτε κάποια τελικά νι, και ομαλύνω ορισμένα συμπλέγματα (άντρας, αντί για άνδρας, κλπ.) χωρίς να το δηλώνω οι τυχόν μεγαλύτερες επεμβάσεις θα σημειώνονται.

Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου. στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα. «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη

Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου. στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα. «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη Α ομάδα 1. Στο βιβλίο παρουσιάζονται δύο διαφορετικοί κόσμοι. Ο πραγματικός κόσμος της Ρόζας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

μακέτα δημοτικό τραγουδι.qxp_layout 1 5/12/16 11:22 π.μ. Page 3 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

μακέτα δημοτικό τραγουδι.qxp_layout 1 5/12/16 11:22 π.μ. Page 3 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΙΟΡΔΑΝΗΣ Λ. ΚΟΥΖHΝΟΠΟΥΛΟΣ Δημοτικό Τραγούδι O AΠΟΗΧΟΣ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ Εκδόσεις Κολοκοτρώνη 49, Αθήνα 105 60 Τηλ.: 210 3226343 - Fax: 210 3221238 e-mail: info@enploeditions.gr www.enploeditions.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μπούκλας παίζει και μουσική όταν στην πράσινη σημαία γί νει κλικ. αίξε ήχο _ χρι τέλους περίμενε για _ χρόνους. περίμενε για δευτερόλεπτα.

Ο Μπούκλας παίζει και μουσική όταν στην πράσινη σημαία γί νει κλικ. αίξε ήχο _ χρι τέλους περίμενε για _ χρόνους. περίμενε για δευτερόλεπτα. Παραδείγματα εφαρμογών μουσικής Ο Μπούκλας παίζει και μουσική Στο παράδειγμα «Δοκιμαστήριο» του κεφαλαίου 7, είχαμε 3 αντικείμενα: δυο χαρακτήρες, τον Μπούκλα και το Σορτσάκια και το Παραβάν πίσω από το

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 [3] Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αφιερωμένο στον πατέρα μου Αλκιβιάδη Copyright

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΕΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ

ΙΔΕΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ 1 ΙΔΕΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ Κώστας Κύρος 2 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 3 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2 Γίνε και εσύ ένας συγγραφέας! Γράψε τη δική σου μικρή ιστορία. Εκτύπωσέ την και δώσ την στους φίλους σου για να

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΈντι, ένας συγγραφέας, βρίσκεται μετά από ατύχημα απομονωμένος

ΟΈντι, ένας συγγραφέας, βρίσκεται μετά από ατύχημα απομονωμένος Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΠΟΥ ΟΝΕΙΡΕΥΤΗΚΕΣ Σύγχρονη Λογοτεχνία Γιάννης Σκαραγκάς Επιμέλεια: Κατερίνα Σχινά ISBN: 978-960-218-942-9 Τιμή: 11.00 ευρώ Αριθμός σελίδων: 264 Διαστάσεις: 12,5x21 Γλώσσα: Ελληνικά Οκτωβρίου 2014

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ ΑΣΗΜΙΝΑ ΜΑΡΙÁ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ EKΔΟΣΕΙΣ ΕΥΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ * Συγγραφέας Ασηµίνα

Διαβάστε περισσότερα

Το μαγικό βιβλίο. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό.

Το μαγικό βιβλίο. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό. Το μαγικό βιβλίο Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια γοργόνα μέσα στα καταγάλανα νερά. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και γίνομαι

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ. Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος:

1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ. Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος: 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος: 2013-2014 ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με τη φύση, να γνωρίσουν την ελιά, την ιστορία και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ 1 28Η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940

ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ 1 28Η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΜΕΡΑ Ευλογημένη τρεις φορές Του Οκτώβρη αυτή η μέρα, Που διώξανε τους Ιταλούς Απ την Ελλάδα πέρα. Ευλογημένος ο λαός που απάντησε το όχι ευλογημένος ο στρατός που με τη ξιφολόγχη, πάνω στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ταν ήμουνα μικρή, σαν κι εσάς και πιο μικρή, ο παππούς μου μου έλεγε παραμύθια για νεράιδες και μάγισσες, στοιχειωμένους πύργους, δράκους και ξωτικά. Εγώ φοβόμουν πολύ και τότε εκείνος μου έσφιγγε το χέρι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ιονύσιος Σολωµός ( )

ιονύσιος Σολωµός ( ) ιονύσιος Σολωµός (1798 1857) Ένας από τους σηµαντικότερους νεοέλληνες ποιητές. Είναι ο εθνικός µας ποιητής Ήταν ο πρώτος που καλλιέργησε συστηµατικά τη δηµοτική γλώσσα Αξιοποίησε την προγενέστερη ποιητική

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα»

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα» Ημερομηνία 27/11/2015 Μέσο trikalakids.gr Συντάκτης Link http://www.trikalakids.gr/bookcorner/%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%bd %CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B7-%CE%B7- %CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Αναλυτικά Προγράμματα:

Νέα Αναλυτικά Προγράμματα: Νέα Αναλυτικά Προγράμματα: Πρόγραμμα Σπουδών Λογοτεχνίας ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Επιμέλεια: Β. Παπαδάκη, Σύμβουλος-Φιλόλογος Εποπτεία: Δρ. Αφροδίτη Αθανασοπούλου ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2011 1 Τάξη: Α Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΡΤΣΩΤΑΣ Α 1 Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΡΤΣΩΤΑΣ Α 1 Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1 ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΡΤΣΩΤΑΣ Α 1 Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Τίτλος βιβλίου: «Παπούτσια με φτερά» Συγγραφέας: Παπαγιάννη Μαρία Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1.Στο βιβλίο παρουσιάζονται δύο διαφορετικοί κόσμοι.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ 1η Σελίδα Η Γιώτα θα πάει για πρώτη φορά κατασκήνωση. Φαντάζεται πως θα περάσει πολύ άσχημα μακριά από τους γονείς και τα παιχνίδια της για μια ολόκληρη εβδομάδα. Αγχώνεσαι ή νοιώθεις άβολα όταν είσαι

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 7. πίνακας του Γιώργου Ιακωβίδη

Ενότητα 7. πίνακας του Γιώργου Ιακωβίδη Ενότητα 7 πίνακας του Γιώργου Ιακωβίδη Αφηγούμαστε πώς περάσαμε σε μια συναυλία Περιγράφουμε μουσικά όργανα και πώς κατασκευάζονται Απαγγέλλουμε και τραγουδάμε στίχους Περιγράφουμε έργα τέχνης Αναγνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ ΜΑΘΗΜΑ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΜΗΜΑ:Γ1 ΣΧΟΛΟΚΟ ΕΤΟΣ: 2007-2008 ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ (Στίχοι που δείχνουν τα όνειρα και τον πόνο των ερωτευμένων) Όλοι οι

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

τα παραμύθια των Grimm και τα ελληνικά αδερφάκια τους

τα παραμύθια των Grimm και τα ελληνικά αδερφάκια τους τα παραμύθια των Grimm και τα ελληνικά αδερφάκια τους με την παραμυθού Σάσα Βούλγαρη ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΕΣ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ!!! 200 ΧΡΟΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Το Ελληνόπουλο - L' enfant Μετάφραση: Κωστής Παλαμάς Τούρκοι διαβήκαν. Χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα. Η Χίο, τ` όμορφο νησί, μαύρη απομένει ξέρα, με τα κρασιά, με τα δεντρά

Διαβάστε περισσότερα

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη»

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» [Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» Από happytv - Τετάρτη 19/10/16 Η Μεταξία Κράλλη (ψευδώνυμο) γεννήθηκε στην Αθήνα το 1975. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας με τα αρχαία

Μιλώντας με τα αρχαία Επίσκεψη στο μαντείο της Δωδώνης Πώς έβλεπαν το μέλλον οι αρχαίοι; Πώς λειτουργούσε το πιο αρχαίο μαντείο της Ελλάδας; Τι μορφή, σύμβολα και ρόλο είχε ο κύριος θεός του, ο Δίας; Τι σημασία είχαν εκεί οι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 14/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thessalikipress.gr Θεοδώρα Τζανή http://www.thessalikipress.gr/eidiseis/biblio/e-stigmoula-einai-dunate-ste-thessalikepress.html MEAT INFO ''Η στιγμούλα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Ο δάσκαλος που με εμπνέει

Ο δάσκαλος που με εμπνέει Είναι πολύ σημαντικό για μένα η δασκάλα που μου κάνει μάθημα να με εμπνέει, γιατί έτσι θα ενδιαφέρομαι περισσότερο για τα μαθήματά μου και θα προσπαθώ να γίνομαι κάθε φορά καλύτερη. Θα προτιμούσα η δασκάλα

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

KEΦΑΛΑΙΟ 1 AN HMΟΥΝ ΜΕΓΑΛΟΣ. Όταν είσαι μικρός ένα πράγμα είναι σίγουρο. Ότι θέλεις να μεγαλώσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται.

KEΦΑΛΑΙΟ 1 AN HMΟΥΝ ΜΕΓΑΛΟΣ. Όταν είσαι μικρός ένα πράγμα είναι σίγουρο. Ότι θέλεις να μεγαλώσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται. KEΦΑΛΑΙΟ 1 AN HMΟΥΝ ΜΕΓΑΛΟΣ Όταν είσαι μικρός ένα πράγμα είναι σίγουρο. Ότι θέλεις να μεγαλώσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται. Ο μπαμπάς μου λέει ότι αυτά είναι χαζομάρες και ότι όταν μεγαλώσω θα θέλω να ήμουν

Διαβάστε περισσότερα

Νεωτερική παιδική ποίηση

Νεωτερική παιδική ποίηση Τα χαρακτηριστικά των ποιημάτων αυτής της κατηγορίας είναι τα παρακάτω: Είναι κυρίως ποιήματα, τα οποία, αν και γράφονται για παιδιά, αναφέρονται σε μια πραγματικότητα παιδική, η οποία όμως απογειώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Η γυναίκα ως σύζυγος και μητέρα Η γυναίκα ως πολεμικό λάφυρο Γυναίκα και επιτάφιες τιμές ηρώων Η τύχη του γυναικείου πληθυσμού μετά την άλωση μιας πόλης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη του Ν. Λυγερού στο The Economist Events 18th Roundtable with the Government of Greece:

Διάλεξη του Ν. Λυγερού στο The Economist Events 18th Roundtable with the Government of Greece: Διάλεξη του Ν. Λυγερού στο The Economist Events 18th Roundtable with the Government of Greece: The big rethink for Europe - The big turning point for Greece 10/07/2014 Θα ήθελα να απαντήσω πάνω στα λεγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικά όργανα. Κουδουνίστρα. Υλικά κατασκευής: Περιγραφή κατασκευής: Λίγα λόγια γι αυτό:

Μουσικά όργανα. Κουδουνίστρα. Υλικά κατασκευής: Περιγραφή κατασκευής: Λίγα λόγια γι αυτό: Μουσικά όργανα Κουδουνίστρα Υλικά κατασκευής: 5 άδεια κουτιά από φωτογραφικό φιλμ ένα παλιό ξύλινο σκουπόξυλο 5 καρφάκια με κεφάλι σποράκια πετραδάκια, χάντρες σέγα σφυρί Περιγραφή κατασκευής: Με τη σέγα

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθιά Τάξη Α. Μάστορα Έλλη

Παραμυθιά Τάξη Α. Μάστορα Έλλη Παραμυθιά Τάξη Α Μάστορα Έλλη Δημοτικό Σχολείο Παραμυθιάς ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Μ Ε Λ Ι Ν Α ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Στόχοι ۰ Να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με το εθνικό μας σύμβολο. ۰ Ανάπτυξη της συνεργασίας και της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Τα ρούχα του Βασιλιά

Τα ρούχα του Βασιλιά Ρόλοι Τα ρούχα του Βασιλιά (κουκλοθέατρο και όχι μόνο από τα παιδιά για τα παιδιά) Β: Βασιλιάς ΒΑ: Βασίλισσα Γ: Γάτα Συ: Συμβουλάτορας Π : παιδιά με μοίρασμα των διαλόγων Ρούχα : άσπρα ή μονόχρωμα ώστε

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα για Προσκλητήρια Γάμου-Βάπτισης

Κείμενα για Προσκλητήρια Γάμου-Βάπτισης Κείμενα για Προσκλητήρια Γάμου-Βάπτισης Όταν το παιδάκι είναι κορίτσι: Εμείς και η κορούλα μας, θα χαρούμε ιδιαίτερα με την παρουσία σας, στα μυστήρια του γάμου μας και της βάπτισης της, που θα τελεστούν

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία 1. Εισαγωγή 2. Τύποι 3. Ασκήσεις Γρηγοριάδης Ιωάννης Φυσική Η φυσική αποτελεί πεδίο στο οποίο μπορούν να διαπρέψουν οι μαθητές με δυσλεξία καθώς η ιδιαιτερότητα τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος 5. Πρόλογος

Πρόλογος 5. Πρόλογος Πρόλογος 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό, μαζί με το ϖρώτο βιβλίο με τίτλο «Ανθολόγιο αρχαϊκής λυρικής ϖοίησης», χαιρετίζει την εϖιστροφή της αρχαίας λυρικής ϖοίησης στη Μέση Εκϖαίδευση. Γνωρίζουμε ότι το είδος

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

https://www.youtube.com/watch?v=p3lhq_keyxq

https://www.youtube.com/watch?v=p3lhq_keyxq https://www.youtube.com/watch?v=p3lhq_keyxq Όλα όσα ζήσαμε, όλα όσα αγαπήσαμε, όλα όσα είπαμε δικά μας, θα επαναλαμβάνονται στην απουσία μας μ άλλους να τα ζουν, άλλους να τ αγαπούν, άλλους να τα λεν

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν διάφορα και σημαντικά προβλήματα. Ένα από αυτά είναι ο πόλεμος που έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη νερού, φαγητού και ιατρικής περίθαλψης και το χειρότερο

Διαβάστε περισσότερα