4. ΤΥΠΟΙ ΕΚΡΗΞΕΩΝ Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "4. ΤΥΠΟΙ ΕΚΡΗΞΕΩΝ. 4.1. Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα"

Transcript

1 4. ΤΥΠΟΙ ΕΚΡΗΞΕΩΝ Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφονται οι διάφοροι τύποι ηφαιστειακής δραστηριότητας, από τις ήπιες εκχύσεις λάβας έως τις εξαιρετικά βίαιες εκρήξεις. Οι διάφοροι τύποι των εκρήξεων εξαρτώνται από τη σύσταση του µάγµατος και το ποσοστό του νερού και σχετίζονται µε συγκεκριµένους τύπους ηφαιστείων. Για παράδειγµα, τα ασπιδόµορφα ηφαίστεια σχετίζονται µε ήπια εκχυτική δραστηριότητα και σχηµατίζουν βασαλτικές λάβες µε χαµηλό ιξώδες. Τα ονόµατα που λαµβάνουν οι διάφοροι τύποι άνήκουν σε κλασικές εκρήξεις όπως: Χαβάης, Στρόµπολι, Βουλκάνο, Βεζούβιου (Πλινιακή) και Surtsey. Αν και οι περιγραφές αυτές δεν είναι σαφώς καθορισµένες και εφαρµόζονται υποκειµενικά, χρησιµοποιούνται ευρέως στην ηφαιστειολογική βιβλιογραφία Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα 4.2. Σχισµογενής έκρηξη 4.3. Έκρηξη τύπου Χαβάης 4.4. Έκρηξη τύπου Στρόµπολι 4.5. Έκρηξη τύπου Βουλκάνο 4.6. Πλινιακή έκρηξη 4.7. Έκρηξη τύπου Πελέ 4.8. Υδροηφαιστειακή έκρηξη (τύπου Surtsey) 4.1. Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα Οι ηφαιστειακές εκρήξεις που συµβαίνουν σήµερα µπορούν να παρατηρηθούν, και κατά συνέπεια µπορούν να µετρηθούν άµεσα το ύψος της εκρηκτικής στήλης και ο βαθµός εκρηκτικότητας. Στις παλαιότερες εκρήξεις, όµως, τα δύο αυτά µεγέθη µπορούν απλώς να εκτιµηθούν έµµεσα. Αυτή η έµµεση εκτίµηση γίνεται µε βάση τη γεωγραφική διασπορά και κατανοµή των αποθέσεων πτώσης τέφρας, καθώς και το θρυµµατισµό της. Η διασπορά (dispersal) της τέφρας εκφράζει το ύψος της εκρηκτικής στήλης (height of eruption column). O θρυµµατισµός (fragmentation) της τέφρας εκφράζει την εκρηκτικότητα (explosiveness) της έκρηξης. Το διάγραµµα απεικονίζει τους διάφορους τύπους εκρήξεων ως συνάρτηση του ύψους της εκρηκτικής στήλης και της εκρηκτικότητας. Έτσι, για παράδειγµα, φαίνεται και γραφικά ότι οι εκρήξεις τύπου Χαβάης είναι οι πιο ήπιες, ενώ οι πλινιακές εκρήξεις οι πιο βίαιες. Αξιοσηµείωτο είναι ότι οι υδροηφαιστειακές εκρήξεις είναι εξαιρετικά εκρηκτικές, αλλά δηµιουργούν µικρές εκρηκτικές στήλες. Αυτό αν και φαίνεται οξύµωρο, εξηγείται 1) από την απότοµη αποβολή θερµότητας καθώς το νερό µετατρέπεται σε ατµό και 2) από τη συµπύκνωση των υδρατµών κατά την άνοδο της στήλης, γεγονός που µειώνει τον όγκο και αυξάνει την πυκνότητα της στήλης. Η αυξηµένη πυκνότητα προκαλεί την κατάρρευση της στήλης και δηµιουργεί συχνά µεγακυµατισµούς. 4-1

2 Ο Walker (1973) χρησιµοποίησε τους παράγοντες D και F για να εκφράσει ποσοτικά τα παραπάνω µεγέθη. Ο παράγων D αναφέρεται στην περιοχή της διασποράς της τέφρας (the area of pyroclastic dispersal) και είναι δείκτης του ύψους της εκρηκτικής στήλης (height of eruption column). Ορίζεται ως η περιοχή που εγκλείεται από την ισοπαχή καµπύλη που αντιστοιχεί στο 1% του µέγιστου πάχους των πυροκλαστικών αποθέσεων (0.01 Τ max ). Ο παράγων F αναφέρεται στο θρυµµατισµό της τέφρας (fragmentation) και είναι δείκτης της εκρηκτικότητας της έκρηξης (explosiveness). Ορίζεται ως το ποσοστό της τέφρας µεγέθους <1 mm που µετριέται στο σηµείο όπου ένας άξονας διασποράς συναντά την ισοπαχή που αντιστοιχεί στο 10% του µέγιστου πάχους των πυροκλαστικών αποθέσεων (0.1 Τ max ). Παράδειγµα: O διπλανός χάρτης δείχνει τις ισοπαχείς (σε cm) των αποθέσεων πτώσης στάχτης µίας ηφαιστειακής έκρηξης. Το µέγιστο πάχος Τ max των αποθέσεων είναι δίπλα στο ηφαίστειο και είναι 50 cm. Το D είναι η περιοχή που εγκλείεται από την ισοπαχή των 0.5 cm. Το F είναι το ποσοστό της τέφρας <1 mm που θα µετρηθεί εκεί που ο άξονας διασποράς συναντά την ισοπαχή των 5 cm. Ο υπολογισµός λοιπόν των παραγόντων D και F σε πυροκλαστικές αποθέσεις παλαιοτέρων εκρήξεων δίνει την δυνατότητα να εκτιµήσουµε το ύψος της εκρηκτικής στήλης και την εκρηκτικότητα των εκρήξεων αυτών και µε βάση το διάγραµµα να αποδώσουµε σε αυτές τον κατάλληλο τύπο έκρηξης Σχισµογενής έκρηξη ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΧΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΖΩΝΕΣ ΙΑΡΡΗΞΗΣ ΤΥΠΟΣ ΕΚΡΗΞΗΣ: "ΠΑΡΑΠΕΤΑΣΜΑ ΠΥΡΟΣ" ΒΑΣΑΛΤΙΚΑ ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΧΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΖΩΝΕΣ ΙΑΡΡΗΞΗΣ Οι σχισµογενείς εκρήξεις (fissure eruptions) σχετίζονται στενά µε τις εκρήξεις τύπου Χαβάης και κανονικά δεν θα έπρεπε να αντιµετωπίζονται µεµονωµένα. Όµως, ο µοναδικός τους χαρακτήρας µας υποχρεώνει να τις δούµε ξεχωριστά. Σε αντίθεση µε τις περισσότερες ηφαιστειακές εκρήξεις, των οποίων ο ηφαιστειακός πόρος εντοπίζεται σε ένα συγκεκριµένο σηµείο, οι σχισµογενείς εκρήξεις δηµιουργούνται ταυτόχρονα σε διάφορα σηµεία κατά µήκος µίας γραµµικής διάρρηξης (linear fracture) ή ενός κλιµακωτού συστήµατος διάρρηξης (en echelon fracture system). Τα συστήµατα διάρρηξης εµφανίζονται σε περιοχές που ο στερεός φλοιός της Γης ανοίγει λόγω εφελκυστικών τάσεων. Εάν κάτω από αυτές τις περιοχές υπάρχουν µαγµατικοί θάλαµοι µε βασαλτικό µάγµα, το χαµηλού ιξώδους τήγµα θα ανέλθει µέσω των ρωγµών του φλοιού και θα δηµιουργήσει σχισµογενείς εκρήξεις. 4-2

3 Για παράδειγµα, στις µεσοωκεάνιες ράχες, όπου οι πλάκες αποκλίνουν, εκχύνεται βασαλτικό µάγµα µέσω σχισµογενών εκρήξεων, το οποίο παράγεται από τη µερική τήξη της ανερχόµενης ασθενόσφαιρας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ισλανδίας, η οποία βρίσκεται πάνω στην µεσοωκεάνια ράχη του Ατλαντικού. Η Ισλανδία είναι µία από τις πιο ενεργές περιοχές όπου δηµιουργούνται βασαλτικές σχισµογενείς εκρήξεις. Γι αυτό και οι σχισµογενείς εκρήξεις είναι γνωστές και ως Ισλανδικές εκρήξεις. Η µεγαλύτερη ροή λάβας στους ιστορικούς χρόνους δηµιουργήθηκε το 1783 από µία σχισµογενή έκρηξη στη νότια Ισλανδία. Είναι γνωστή ως έκρηξη Laki, όπου από µία ρωγµή 25 km εκχύθηκαν 12 km 3 βασαλτικής λάβας καλύπτοντας επιφάνεια 500 km 2. Οι σχισµογενείς εκρήξεις δεν περιορίζονται µόνο σε περιοχές, οι οποίες υφίστανται εκτεταµένο εφελκισµό. Συµβαίνουν επίσης συχνά και στις πλευρές πολλών µεγάλων ηφαιστείων, όπως πχ. η Αίτνα (Ιταλία), το Mauna Loa και το Kilauea (Χαβάη). Σχισµές γεµάτες µε µάγµα εκτείνονται ακτινωτά από την κορυφή και τον κεντρικό πόρο του ηφαιστείου. Εκχύσεις λάβας από αυτές τις σχισµές δηµιουργούν επιµήκεις µορφολογίες στα ηφαιστειακά οικοδοµήµατα, όπως για παράδειγµα στα ασπιδόµορφα ηφαίστεια της Χαβάης. Χαρακτηριστική είναι η µορφή του ηφαιστείου Mauna Loa, όπου οι εκρήξεις εντοπίζονται κατά µήκος δύο ζωνών διάρρηξης που ενώνονται µε τον κεντρικό κρατήρα Mokuaweoweo. ΤΥΠΟΣ ΕΚΡΗΞΗΣ: "ΠΑΡΑΠΕΤΑΣΜΑ ΠΥΡΟΣ" Καθώς το ρευστό, φτωχό σε αέρια, βασαλτικό µάγµα ανέρχεται µέσα από τη σχισµή, εκχύνεται στην επιφάνεια ως ένας τοίχος από πυρακτωµένη λάβα που ονοµάζεται παραπέτασµα πυρός (curtain of fire). Οι σχισµογενείς εκρήξεις είναι ήρεµες και το ύψος στο οποίο εκτοξεύονται τα ηφαιστειακά υλικά είναι µικρό, συνήθως µερικές δεκάδες µέτρα. Έτσι, τα εκτινασσόµενα κοµµάτια λάβας δεν έχουν το χρόνο να ψυχθούν, και καθώς πέφτουν στο έδαφος είναι ακόµη ρευστά. Αυτά τα κοµµάτια λάβας που µοιάζουν µε πιτσιλιές ονοµάζονται κλάστες λάβας (spatter). Καθώς προσγειώνονται, συγκολλούνται µεταξύ τους και σχηµατίζουν επιχώµατα συγκολληµένων σκωριών (spatter rampart) εκατέρωθεν της σχισµής. Το συσσωµάτωµα των συγκολληµένων κοµµατιών λάβας ονοµάζεται σύµφυρµα (agglutinate, agglutinate spatter). Εάν η ηφαιστειακή δράση εντοπίζεται σε συγκεκριµένα σηµεία κατά µήκος της διάρρηξης, τότε µπορεί να σχηµατιστεί µία αλυσίδα από κώνους συγκολληµένων σκωριών (spatter cones) ή κώνους σκωριών (scoria cones), όπου η ηφαιστειακή δράση µπορεί να είναι πιο εκρηκτική τύπου Στρόµπολι. Όταν µία σχισµογενής έκρηξη σταµατήσει, τότε το µάγµα που υπάρχει στη σχισµή ψύχεται και κρυσταλλώνεται. Αυτός ο σχηµατισµός ονοµάζεται φλέβα (dike, dyke). Οι φλέβες έχουν πλακώδη µορφή και κόβουν ασύµφωνα τα στρώµατα στα οποία διεισδύουν. Ενίοτε, οι φλέβες ξεχωρίζουν σε σχέση µε τα γειτονικά πετρώµατα, τα οποία ως λιγότερο ανθεκτικά διαβρώνονται ευκολότερα. Άλλα χαρακτηριστικά που µπορούν να εµφανίσουν οι φλέβες είναι ότι, στην επαφή τους µε τα γειτονικά πετρώµατα τα περιθώρια είναι πιο υαλώδη, λόγω της απότοµης ψύξης, καθώς επίσης µπορούν να εµφανίζουν στηλοειδείς κατατµήσεις. ΒΑΣΑΛΤΙΚΑ ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ Τεράστιες σχισµογενείς εκρήξεις στη γεωλογική ιστορία δηµιούργησαν εξαιρετικά µεγάλες ροές βασαλτικής λάβας και σχηµάτισαν τα λεγόµενα ηπειρωτικά βασαλτικά καλύµµατα (continental flood basalt provinces). Οι περιοχές αυτές καλύπτουν εκτοντάδες τετραγωνικά χιλιόµετρα µε ένα µέσο πάχος περίπου ένα χιλιόµετρο. Αυτές οι εκρήξεις είναι σπάνιες στο γεωλογικό παρελθόν. Εκχύνουν τεράστιες ποσότητες βασαλτικού µάγµατος σε σχετικά µικρό διάστηµα 1-2 Ma. Τα πιο γνωστά παραδείγµατα είναι: Το βασαλτικό κάλυµµα Columbia River (Columbia River flood basalts), που σχηµατίστηκε στις βορειοδυτικές Ηνωµένες Πολιτείες πριν Ma. Το βασαλτικό κάλυµµα του υψιπέδου Deccan (Deccan flood basalts), που σχηµατίστηκε στις δυτική Ινδία πριν 65 Ma. Το βασαλτικό κάλυµµα της Σιβηρίας (Siberian flood basalts), που σχηµατίστηκε στη βόρεια Σιβηρία πριν 245 Ma. Οι εκρήξεις που δηµιούργησαν τα βασαλτικά καλύµµατα σχετίζονται µε έκταση και διάρρηξη του φλοιού της Γης πάνω από µια περιοχή του µανδύα. Αυτή η διαδικασία παράγει τεράστιες ποσότητες 4-3

4 µάγµατος που ανέρχεται δια µέσου ρωγµών και εκχύνεται στην επιφάνεια µε τη βοήθεια µεγάλων σχισµογενών εκρήξεων. Αναφορικά µε το βασαλτικό κάλυµµα Columbia River, πριν 14 Ma από µία και µόνη σχισµή εκχύθηκαν 700 km 3 βασαλτικής λάβας και σχηµάτισαν την ροή Roza, η οποία είναι µία τυπική ροή, όπως οι υπόλοιπες ροές που συνιστούν το βασαλτικό κάλυµµα. Για σύγκριση, αναφέρουµε ότι η µεγαλύτερη βασαλτική ροή στους ιστορικούς χρόνους ήταν αυτή του ηφαιστείου Laki (Ισλανδία) το 1783, η οποία είχε όγκο 12 km 3 και διήνυσε απόσταση ~40 km από την σχισµή. Αντίστοιχα, η µεγαλύτερη βασαλτική ροή του Columbia River διήνυσε απόσταση 500 km από την σχισµή Έκρηξη τύπου Χαβάης PELE: Η ΘΕΑ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ ΠΙ ΑΚΕΣ ΛΑΒΑΣ ΛΙΜΝΕΣ ΛΑΒΑΣ PELE: Η ΘΕΑ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ Για τους κατοίκους της Χαβάης η Pele είναι η θεά της φωτιάς. Σύµφωνα µε το θρύλο το πνεύµα της κατοικεί στον κρατήρα Halemaumau του ηφαιστείου Kilauea. Κάποτε είχε ένα σύντοµο και ταραχώδη γάµο µε τον Kamapuaa, το θεό του νερού. Η Pele εξεδίωξε τον Kamapuaa από το σπίτι τους στο Halemaumau και θυµωµένη τον κυνήγησε µε ρεύµατα λάβας µέχρι τη θάλασσα. Αυτός ο συµβολισµός δείχνει τη συχνά βίαιη αντίδραση της λάβας καθώς εισέρχεται στο νερό. Γενικά όµως οι εκρήξεις της Χαβάης είναι πολύ πιο ήπιες. Οι συχνές εκχύσεις βασαλτικής λάβας είναι µία υπόµνηση στους πιστούς της θεάς Pele ότι ζει και είναι καλά. Η ηφαιστειακή δράση τύπου Χαβάης (Hawaiian eruptions) είναι η ηπιότερη από όλες τις υπόλοιπες ηφαιστειακές δραστηριότητες. Χαρακτηρίζεται από ήρεµες εκχύσεις ρευστής βασαλτικής λάβας µε χαµηλό ποσοστό αερίων. Ο όγκος των πυροκλαστικών υλικών είναι ο µικρότερος από τους άλλους τύπους εκρήξεων. Τυπικό χαρακτηριστικό των εκρήξεων τύπου Χαβάης είναι οι πίδακες λάβας (lava fountain) και οι εκχύσεις λεπτών στρωµάτων λάβας, οι οποίες τελικά σχηµατίζουν µεγάλα ασπιδόµορφα ηφαίστεια (shield volcanoes). Συχνές εκρήξεις συµβαίνουν επίσης και άπό κεντρικούς πόρους κοντά στην κορυφή του ηφαιστείου καθώς και κατά µήκος σχισµών που εκτείνονται ακτινωτά από την κορυφή. Η λάβα κατέρχεται στις πλαγιές του ηφαιστείου µε τη µορφή κοιτών λάβας (lava channels) και στοών λάβας (lava tubes). Οι σχισµογενείς εκρήξεις είναι συχνές στα ηφαίστεια της Χαβάης. Στην αρχή η έκχυση γίνεται από διάφορα σηµεία κατά µήκος µίας σχισµής ως παραπέτασµα πυρός (curtain of fire) και επικεντρώνονται σε ένα-δύο κεντρικούς πόρους. Για παράδειγµα, στο ασπιδόµορφο ηφαίστειο Kilauea, οι εκρήξεις του ηφαιστείου Pu u O o εκχύνουν λάβα διαρκώς από το Ξεκίνησαν τον Ιανουάριο 1983 ως ένα παραπέτασµα πυρός µήκους 6 km στην ανατολική ζώνη διάρρηξης του Kilauea. Με την πάροδο του χρόνου, οι περιοδικές σχισµογενείς εκρήξεις επικεντρώθηκαν σε ένα κεντρικό ηφαιστειακό πόρο ~15 km ανατολικά της καλδέρας στην κορυφή του Kilauea. Οι διαδοχικές εκρήξεις στο σηµείο αυτό δηµιούργησαν έναν κώνο που ονοµάστηκε ηφαίστειο Pu u O o. Το 1986 το σχηµατίστηκε το ηφαίστειο Kupaianaha ~3 km ανατολικότερα, από το οποίο εκχυνόταν λάβα pahoehoe µέχρι το Από τότε η κύρια θέση των εκρήξεων είναι το ηφαίστειο Pu u O o. ΠΙ ΑΚΕΣ ΛΑΒΑΣ Οι εκρήξεις τύπου Χαβάης χαρακτηρίζονται από θεαµατικούς πίδακες λάβας (lava fountain). Αυτοί οι πυρακτωµένοι πίδακες ανέρχονται εκατοντάδες µέτρα στον αέρα. Μπορεί να είναι σύντοµοι ή να διαρκούν ώρες. Ένας από τους πιο θεαµατικούς πίδακες λάβας δηµιουργήθηκε κατά την έκρηξη του Kilauea το 1950 και είχε ύψος 580 m. Ένας άλλος πίδακας στο ηφαίστειο Oshima (Ιαπωνία) έφτασε τα 1600 m. Η κορυφή του πίδακα συχνά επηρεάζεται από τον αέρα σχηµατίζοντας πύρινη βροχή από θραύσµατα λάβας καθώς αυτά πέφτουν στο έδαφος. Τα κοµµάτια λάβας ή κλάστες λάβας γενικά ψύχονται 4-4

5 γρήγορα αποβάλλοντας τη θερµότητά τους κατά την πορεία τους στον αέρα. Έτσι, είναι στερεά καθώς προσγειώνονται στο έδαφος και σχηµατίζουν τις λεγόµενες σκωρίες (scoria). Όταν όµως η έκχυση της λάβας έχει µεγάλη ταχύτητα ροής, οι πίδακες αυτοί είναι τόσο πυκνοί που οι κλάστες λάβας δεν προλαβαίνουν να ψυχθούν στον αέρα. Έτσι, καθώς προσγειώνονται συγκολλούνται µεταξύ τους και σχηµατίζουν κώνους συγκολληµένων σκωριών (spatter cones) και επιχώµατα συγκολληµένων σκωριών (spatter rampart). Ενίοτε τα συγκολληµένα αυτά κοµµάτια σχηµατίζουν και κλαστογενή ρεύµατα λάβας (clastogenic lavas). Τα µικρότερα θραύσµατα λάβας, όταν βρίσκονται στον αέρα, παρασύρονται από τον άνεµο και καθώς ψύχονται µπορούν να πάρουν σφαιρόµορφα ή σταγονόµορφα σχήµατα και να σχηµατίσουν τα λεγόµενα δάκρυα της Pele (Pele s tears). Στην περίπτωση που επικρατούν ισχυροί άνεµοι, αυτά τα σφαιρόµορφα σωµατίδια επιµηκύνονται παράγοντας τριχοειδή σώµατα γνωστά ως µαλλιά της Pele (Pele s hair). Εάν η λάβα περιέχει αρκετά αέρια, σχηµατίζεται ένας βασαλτικός αφρός που ψύχεται απότοµα και δηµιουργεί ένα υαλώδες πέτρωµα, τον ρετικουλίτη (reticulite), που έχει τη µικρότερη πυκνότητα από οποιοδήποτε άλλο πέτρωµα. ΛΙΜΝΕΣ ΛΑΒΑΣ Στις εκρήξεις τύπου Χαβάης η βασαλτική λάβα, ενίοτε, λιµνάζει στους ηφαιστειακούς πόρους, στους κρατήρες ή σε βυθίσµατα και σχηµατίζει λίµνες λάβας. Άλλες φορές η λάβα εκχύνεται από κάποιο πόρο µέσα στον κρατήρα ή χύνεται από κάποια εξωτερική πηγή µέσα στον κρατήρα ή το βύθισµα. Εκτός από το ηφαίστειο Kilauea στη Χαβάη, σήµερα λίµνες λάβας υπάρχουν µόνο σε λίγα ηφαίστεια. Χαρακτηριστικά αναφέρονται το Erta Al (Αιθιοπία), Nyiragongo (Κογκό) και το όρος Έρεβος (Ανταρκτική). Στην ιστορία του Kilauea λίµνες λάβας δηµιουργήθηκαν σε διάφορους κρατήρες. Η λίµνη λάβας στον κρατήρα Halemaumau είναι ίσως η µακροβιότερη σε ιστορικούς χρόνους. ιατηρήθηκε για περίοδο πάνω από 100 χρόνια από το οπότε και καταστράφηκε από µία µεγάλη υδροηφαιστειακή έκρηξη. Καθώς η λάβα µέσα στις λίµνες λάβας ψύχεται, σχηµατίζει ένα λεπτό φλοιό πάχους µόνο κάποιων εκατοστών. Αυτός καταστρέφεται και δηµιουργείται διαρκώς. Ρεύµατα µεταφοράς στην υποκείµενη λάβα αναγκάζουν το φλοιό να σπάει και να βυθίζεται, ενώ νέα λάβα εξέρχεται ψύχεται, σχηµατίζει νέο φλοιό, ο οποίος µε τη σειρά του υφίσταται την ίδια διαδικασία ανακυκλούµενος συνεχώς. Βλέπε επίσης το κεφάλαιο: 3.2. Χαρακτηριστικά ροής της λάβας 4.4. Έκρηξη τύπου Στρόµπολι Η ΣΤΡΟΜΠΟΛΙΑ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ PARICUTIN Οι εκρήξεις τύπου Στρόµπολι (Strombolian eruptions) πήραν την ονοµασία τους από το µικρό ηφαιστειακό νησί Στρόµπολι (Stromboli), ένα από τα Αιόλια νησιά που βρίσκονται µεταξύ Σικελίας και Ιταλίας. Το ηφαίστειο εκρήγνυται συνεχώς εδώ και εκατό χρόνια. Κάθε είκοσι λεπτά περίπου συµβαίνει και µία µικρή φωτεινή έκρηξη, γεγονός που του έδωσε το προσωνύµιο "ο φάρος της Μεσογείου". Η ηφαιστειακή δράση τύπου Στρόµπολι αναφέρεται σε εκρήξεις από µικρές έως µεγάλες µε εκρηκτικές στήλες µερικών χιλιοµέτρων. Εντούτοις, η πραγµατική στροµπόλια δράση χαρακτηρίζεται από µικρές σύντοµες εκρήξεις κολλώδους λάβας που εκτινάσσεται µερικές δεκάδες έως εκατοντάδες µέτρα στον αέρα. Οι εκρήξεις αυτές συνήθως δεν παράγουν εκρηκτική στήλη. Εκτοξεύουν σχετικά ιξώδη βασαλτική λάβα από τον πόρο του ηφαιστείου. Η σχετικά υψηλή πίεση των αερίων έχει ως αποτέλεσµα τον θρυµµατισµό της λάβας και τη δηµιουργία εκρήξεων µε αρκετό κρότο. Μολονότι οι στροµπόλιες εκρήξεις είναι πιο θορυβώδεις από αυτές της Χαβάης, δεν είναι πιο επικίνδυνες. Τα ηφαιστειακά αναβλύσµατα των εκρήξεων τύπου Στρόµπολι είναι βολίδες και λιθάρια που εκτοξεύονται µε παραβολικές τροχιές και συσσωρεύονται γύρω από τον ηφαιστειακό πόρο σχηµατίζοντας έτσι το ηφαιστειακό οικοδόµηµα. Τυπικοί σχηµατισµοί αυτών των εκρήξεων είναι οι κώνοι σκωριών από βασαλτικά πυροκλαστικά υλικά. Εντούτοις, βασικής σύστασης στρωµατοηφαίστεια µπορούν να εµφανίσουν επίσης στροµπόλια δράση, όπως για παράδειγµα το όρος Έρεβος στην Ανταρκτική. 4-5

6 Στις εκρήξεις τύπου Στρόµπολι το βασικό ηφαιστειακό προϊόν είναι οι σκωρίες, οι οποίες είναι πολύ φυσαλιδοποιηµένα κλάσµατα βασαλτικής λάβας. Τα λιθάρια και οι βολίδες συχνά αποτίθενται σε στρώσεις γύρω από το ηφαίστειο σχηµατίζοντας αποθέσεις πτώσης σκωριών. Σε αντίθεση µε τις εκρήξεις τύπου Χαβάης οι πραγµατικές στροµπόλιες εκρήξεις παράγουν λίγη ή καθόλου λάβα. Εντούτοις, κατά το τελικό στάδιο του σχηµατισµού του κώνου σκωριών, η στροµπόλια δράση µπορεί να υποχωρήσει και να δώσει τη θέση της σε ήπια έκχυση ρευµάτων βασαλτικής λάβας. Γενικά, η ιξώδης λάβα aa είναι πιο συνηθισµένη από τη σχετικά ρευστή λάβα pahoehoe. Καθώς κατά το τέλος της έκρηξης η λάβα έχει χάσει τα αέρια της, η εκρηκτική διαδικασία εξασθενεί, και η λάβα µπορεί να εκρεύσει έξω από τον πόρο ή να λιµνάσει στον κρατήρα και να σχηµατίσει µία λίµνη λάβας, αν και το τελευταίο δεν είναι συχνό φαινόµενο. Η ΣΤΡΟΜΠΟΛΙΑ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ PARICUTIN ( ) Το κλασικότερο παράδειγµα ηφαιστειακής δράσης τύπου Στρόµπολι ήταν η έκρηξη του ηφαιστείου Paricutin (Μεξικό) το Για την έκρηξη του ηφαιστείου Paricutin βλέπε το κεφάλαιο: 5.4. Paricutin ( ) 4.5. Έκρηξη τύπου Βουλκάνο Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΒΟΥΛΚΑΝΟ Το µικρό νησί Βουλκάνο (Vulcano) ανήκει όπως και το Στρόµπολι στα Αιόλια νησιά µεταξύ Σικελίας και Ιταλίας. Οι Ρωµαίοι, βλέποντας τις λάµψεις από τις εκρήξεις, πίστευαν ότι στο νησί είχε το εργαστήριό του ο θεός της φωτιάς Vulcan, που είναι ο οµόλογος του θεού Ήφαιστου στην ελληνική µυθολογία. Από αυτόν πήρε το νησί το όνοµά του και, µε τη σειρά του, το έδωσε στη λέξη volcano που σηµαίνει ηφαίστειο στις περισσότερες ξένες γλώσσες. Το νησί έδωσε επίσης το όνοµά του σε ένα ξεχωριστό τύπο εκρήξεων, τις Βουλκάνιες εκρήξεις (vulcanian eruptions). Οι βουλκάνιες εκρήξεις είναι µεµονωµένες σύντοµες εκρήξεις που διαρκούν µερικά λεπτά έως µερικές ώρες και στην αρχή µοιάζουν µε κανονιές εκτοξεύοντας βολίδες και λιθάρια µε µεγάλη ταχύτητα. Στη συνέχεια, αφού το ηφαίστειο "καθαρίσει το λαιµό του", οι εκρήξεις είναι σχετικά ηπιότερες και διαρκούν περισσότερο. Η ηφαιστειακή δράση τύπου Βουλκάνο είναι πιο εκρηκτική από αυτήν του Στρόµπολι δηµιουργώντας εκρηκτικές στήλες ύψους µεταξύ 5-10 km. Ο όγκος της τέφρας που παράγεται είναι σχετικά µικρός (<1 km 3 ) και η περιοχή διασποράς όχι πολύ µεγάλη. Σήµερα, περιοδική βουλκάνια δράση έχουν τα ηφαίστεια Sakurajima (Ιαπωνία) και Tavurvur (Παπούα Νέα Γουινέα). Σε αντίθεση µε τις στροµπόλιες εκρήξεις που σχετίζονται µε βασαλτικό µάγµα, οι βουλκάνιες σχετίζονται συχνότερα µε ανδεσιτικό έως δακιτικό µάγµα. Το υψηλότερο ιξώδες αυτών των µαγµάτων εµποδίζει τη διαφυγή των αερίων και έχει ως αποτέλεσµα τη δηµιουργία υψηλής πίεσης στο µάγµα και εκρηκτικότερες συνθήκες. Τα εκτινασσόµενα θραύσµατα δεν έχουν το αεροδυναµικό σχήµα που είναι χαρακτηριστικό στις στροµπόλιες εκρήξεις. Ο λόγος είναι το υψηλότερο ιξώδες του µάγµατος καθώς και το ότι τα αναβλήµατα ενσωµατώνουν υλικό από τα πετρώµατα που φράσσουν τον πόρο του ηφαιστείου. Οι εκρήξεις τύπου Βουλκάνο συχνά συνδέονται µε την ανάπτυξη θόλων λάβας, όπως αυτός στο ηφαίστειο Pelee (Μαρτινίκα, 1902), και µε τη δηµιουργία πυροκλαστικών ροών από την κατάρρευση των θόλων. Τα προϊόντα των βουλκάνιων εκρήξεων περιέχουν µεγάλες βολίδες και τεµάχη που αποτίθενται κοντά στον πόρο. Άφθονες είναι οι βολίδες που η επιφάνειά τους µοιάζει µε ξεροψηµένη κόρα ψωµιού (breadcrust bombs). Αυτές έχουν βαθειά σπασίµατα στην επιφάνεια, ενώ συχνά είναι πορώδεις στο εσωτερικό. Καθώς η ιξώδης και πλούσια σε αέρια λάβα εκτοξεύεται στον αέρα σχηµατίζει βολίδες, οι οποίες εξωτερικά ψύχονται γρήγορα και σχηµατίζουν ένα υαλώδη ή µικροκρυσταλλικό φλοιό. Στο εσωτερικό τους όµως είναι ακόµη θερµές και συνεχίζουν να απελευθερώνουν αέρια, τα οποία προκαλούν τη διαστολή τους και το σπάσιµο της εύθραυστης επιφάνειας. Οι βολίδες αυτές είναι χαρακτηριστικές των βουλκάνιων εκρήξεων. 4-6

7 Μολονότι οι βολίδες και τα τεµάχη είναι άφθονα σε κοντινές αποστάσεις από τον πόρο του ηφαιστείου, ο κύριος όγκος των πυροκλαστικών των βουλκάνιων εκρήξεων αποτελείται από πολύ λεπτόκοκκα υλικά στα οποία επικρατεί κυρίως η στάχτη. Η άφθονη στάχτη είναι αποτέλεσα του πολύ έντονου θρυµµατισµού που οφείλεται στο υψηλό ποσοστό αερίων του µάγµατος. Ενίοτε τα αέρια αυτά προέρχονται από την εξάτµιση µετεωρικού νερού. Αυτό κάνει αρκετές από τις βουλκάνιες εκρήξεις να είναι εν µέρει υδροηφαιστειακές. Οι αποθέσεις πτώσης της τέφρας είναι έντονα θρυµµατισµένες, εντούτοις η περιοχή διασποράς τους είναι σχετικά µέτρια. Αυτό δείχνει υψηλό βαθµό εκρηκτικότητας (έντονος θρυµµατισµός) µε δηµιουργία µέτριας εκρηκτικής στήλης (µέτρια διασπορά). Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΒΟΥΛΚΑΝΟ Η ιστορία του Βουλκάνο ξεκινά µε τη δηµιουργία ενός στρωµατοηφαιστείου που κατέρρευσε σχηµατίζοντας την καλδέρα Il Piano. Η καλδέρα πληρώθηκε µερικώς µε πυροκλαστικές αποθέσεις και ρεύµατα λάβας. Αυτό το στρωµατοηφαίστειο και η καλδέρα αποτελούν το νότιο τµήµα του νησιού. Ακολούθως, δηµιουργήθηκε το σύµπλεγµα θόλων λάβας Lentia στο βορειοδυτικά του παλιού ηφαιστείου. Το σύµπλεγµα κατέρρευσε επίσης και σχηµατίστηκε έτσι η καλδέρα Lentia. Μέσα στη καλδέρα Lentia, πριν από Ka δηµιουργήθηκε ο κώνος Fossa. Ο κώνος καλύπτει το µεγαλύτερο από το βόρειο τµήµα του νησιού. Ο νεότερος ηφαιστειακός σχηµατισµός του νησιού είναι ο κώνος Vulcanello που σχηµατίστηκε το 183 π.χ. Η τελευταία έκρηξη του Βουλκάνο ήταν το Από αυτήν την έκρηξη πήρε το όνοµά του ο τύπος αυτών των εκρήξεων. Η έκρηξη ξεκίνησε µε την εκτόξευση τεµαχών από παλαιότερα υλικά. Προοδευτικά, το ηφαίστειο εκτίνασσε φρέσκια λάβα µε τη µορφή τεµαχών βολίδων και στάχτης. Οι εκρήξεις ήταν διακεκοµµένες µε ενδιάµεσα διαλείµµατα ηρεµίας µερικών λεπτών ή µερικών ηµερών. Οι µεγαλύτερες εκρήξεις είχαν µεγαλύτερα µεσοδιαστήµατα ηρεµίας. Στο τέλος η έκρηξη απέθεσε 5 m πυροκλαστικών υλικών στην κορυφή του κώνου Fossa. Βολίδες διαµέτρου 1 m εκτινάχθηκαν σε απόσταση 1 km. εν δηµιουργήθηκαν θόλοι ή ρεύµατα λάβας. Από τότε δεν συνέβησαν εκρήξεις, 4.6. Πλινιακή έκρηξη Η ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΒΕΖΟΥΒΙΟΥ (79 µ.χ.) Οι Πλινιακές εκρήξεις (plinian eruptions) είναι βίαια εκρηκτικά επεισόδια που παράγουν τεράστιες µεταγωγικές στήλες τέφρας και αερίων που ανέρχονται σε ύψος µέχρι και 45 km στη στρατόσφαιρα. Αυτός ο τύπος εκρήξεων πήρε το όνοµά του από τον Πλίνιο το Νεότερο, Ρωµαίο πολιτικό, ο οποίος περιέγραψε λεπτοµερώς την έκρηξη του Βεζουβίου το 79 µ.χ. Η έκρηξη δηµιούργησε µία τεράστια στήλη από τέφρα, καθώς επίσης πυροκλαστικές ροές και εκτεταµένες αποθέσεις στάχτης. Τα προϊόντα της έκρηξης έθαψαν τις γειτονικές πόλεις Ποµπηία και Ηράκλεια (Herculaneum), και και έγιναν η αιτία για το θάνατο τουλάχιστον ανθρώπων µεταξύ αυτών και του Πλίνιου του Πρεσβύτερου. Αυτές οι βίαιες και εντυπωσιακές πλινιακές εκρήξεις συνδέονται µε δακιτικά και ρυολιθικά µάγµατα (dacitic to rhyoliic magmas) πλούσια σε αέρια, τα οποία εκρήγνυνται από στρωµατοηφαίστεια. Η διάρκεια των εκρήξεων ποικίλει πολύ και κυµαίνεται από ώρες έως µέρες. Οι πιο παρατεταµένες εκρήξεις συνδέονται µε τα πιο όξινα µάγµατα. Ενίοτε Πλινιακές εκρήξεις έχουµε και σε βασαλτικά ηφαίστεια, στην περίπτωση που η διαφοροποίηση του µάγµατος δηµιουργεί όξινο µάγµα στο ανώτερο τµήµα του µαγµατικού θαλάµου. Χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι η έκρηξη του ηφαιστείου Hekla (Ισλανδία) το Η ηφαιστειακή δράση του ηφαιστείου αυτού, κατά τα προηγούµενα 800 χρόνια, έδινε αρχικά βίαιες εκρήξεις από κίσσηρη που διαρκούσαν µερικές ώρες, και ακολούθως µακρές εκχύσεις βασαλτικής λάβας από τα κατώτερα τµήµατα του µαγµατικού θαλάµου. Σε αντίθεση µε τις στροµπόλιες και βουλκάνιες εκρήξεις, οι οποίες είναι µεµονωµένες και ασυνεχείς, οι πλινιακές εκρήξεις σχηµατίζουν συνεχείς και παρατεταµένες εκρηκτικές στήλες. Επίσης, η εκρηκτική ηφαιστειακή δράση Πλινιακού τύπου είναι εντελώς διαφορετική από την ήπια εκχυτική ηφαιστειακή δράση τύπου Χαβάης. Εντούτοις, οι δύο τύποι εκρήξεων µοιάζουν στο ότι παράγουν συνεχείς και 4-7

8 παρατεταµένες εκρηκτικές στήλες, οι οποίες στην πρώτη περίπτωση µεν είναι βίαιες, τεράστιες και πλούσιες σε όξινα πυροκλαστικά υλικά, ενώ στη δεύτερη περίπτωση αποτελούνται από πύρινους πίδακες (fire fountain) βασαλτικής λάβας. Ο λόγος είναι ότι και στις δύο περιπτώσεις τα αέρια έχουν περίπου τον ίδιο ρυθµό ανόδου µέσα στο µάγµα καθώς αυτό εξέρχεται από τον κεντρικό πόρο του ηφαιστείου. Οι πλινιακές εκρήξεις σχηµατίζουν µεγάλες εκρηκτικές στήλες, οι οποίες προωθούνται κυρίως από την ενέργεια που παράγει η διαστολή των αερίων και µεταγωγικά ρεύµατα. Η ταχύτητα εξόδου των υλικών είναι της τάξης των µερικών εκατοντάδων µέτρων το δευτερόλεπτο. Μερικές στήλες φτάνουν το ύψος των 45 km περίπου. Η διασπορά της τέφρας είναι µεγάλη και καλύπτει ευρείες περιοχές, όπου το πάχος των αποθέσεων κίσσηρης και στάχτης είναι οµοιόµορφο. Συνήθως, η διασπορά είναι ασύµµετρη γύρω από το ηφαίστειο, καθόσον τα υλικά µεταφέρονται από τους ανέµους που επικρατούν. Τα προϊόντα των πλινιακών εκρήξεων είναι κυρίως τεράστιοι όγκοι κίσσηρης ( km 3 ). Όµως τα καταστρεπτικότερα φαινόµενα είναι αυτά που συνοδεύουν τις πλινικές εκρήξεις όπως οι πυροκλαστικές ροές (ρεύµατα κίσσηρης) και τα λαχάρ. Όταν η εκρηκτική στήλη καταρρεύσει σχηµατίζονται καυτές πυροκλαστικές ροές που κατέρχονται τις πλευρές του ηφαιστείου µε τεράστια ταχύτητα. Επιπλέον, µε την προσθήκη νερού, που προέρχεται από την τήξη χιονιού ή πάγου, και την ανάµειξή του µε τα πυροκλαστικά υλικά δηµιουργούνται λασπορεύµατα (λαχάρ), τα οποία έχουν τη συνοχή του τσιµέντου και εντούτοις κινούνται σαν µανιασµένοι χείµαρροι. Σε µεγάλες πλινιακές εκρήξεις και καθώς ο µαγµατικός θάλαµος κάτω από το ηφαίστειο αδειάζει, µπορεί να προκληθεί κατάρρευση του ηφαιστειακού οικοδοµήµατος και δηµιουργία καλδέρας. Εκτός από την κλασική έκρηξη του Βεζουβίου που χάρισε το όνοµά της στον τύπο αυτών των εκρήξεων, άλλες ιστορικές πλινιακές εκρήξεις ήταν η Μινωική έκρηξη της Σαντορίνης (1630 π.χ.), οι εκρήξεις των ηφαιστείων Tambora (Ινδονησία, 1815) και Krakatau (Ινδονησία, 1883) κ.ά. Κατά τον 20 ο αιώνα ονοµαστές εκρήξεις είναι των ηφαιστείων Novarupta (Αλάσκα, 1912), Agung (Ινδονησία, 1963), Αγίας Ελένης (ΗΠΑ, 1980), El Chichon (Μεξικό, 1982), Spurr (Αλάσκα, 1992), Pinatubo (Φιλιππίνες, 1991) κ.ά. Για το µηχανισµό της πλινιακής έκρηξης βλέπε το κεφάλαιο: 1.5. Μηχανισµός έκρηξης Για τα ρεύµατα κίσσηρης βλέπε το κεφάλαιο: Ρεύµατα κίσσηρης Η ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΒΕΖΟΥΒΙΟΥ (79 µ.χ.) Ο Βεζούβιος βρίσκεται στην παράκτια περιοχή του κόλπου της Νάπολι και 9 km ανατολικά της πόλης. Το κωνικό του σχήµα ξεχωρίζει στον ορίζοντα ιδίως όταν φαίνεται από τη θάλασσα. Ο Βεζούβιος είναι γνωστός κυρίως για την έκρηξη του 79 µ.χ. που κατέστρεψε τις πόλεις Ποµπηία και Ηράκλεια (Herculaneum). Από τότε έχει δώσει πολλές εκρήξεις και σήµερα θεωρείται ένα από τα πιο επικίνδυνα ηφαίστεια στον κόσµο δεδοµένου ότι οι εκρήξεις του είναι βίαιες και ότι άνθρωποι κατοικούν γύρω από αυτόν. Ο Βεζούβιος είναι ένα στρωµατοηφαίστειο αποτελούµενο από ένα κώνο που διαµορφώθηκε κατά την έκρηξη του 79 π.χ. Ο κώνος περιβάλλεται από τα απότοµα τοιχώµατα µίας παλαιότερης καλδέρας, η οποία σχηµατίστηκε πριν από χρόνια, όταν κατέρρευσε το αρχικό οικοδόµηµα, το όρος Somma. Η έκρηξη του 79 µ.χ. ήταν η πρώτη ηφαιστειακή έκρηξη για την οποία υπάρχει λεπτοµερής περιγραφή. Ο Πλίνιος ο Νεότερος παρακολούθησε την έκρηξη από το Misenum, µία τοποθεσία 30 km δυτικά του ηφαιστείου, και την περιέγραψε σε δύο επιστολές προς τον ιστορικό Τάκιτο. Κατά την έκρηξη σκοτώθηκε και ο θείος του, Πλίνιος ο Πρεσβύτερος επιφανής Ρωµαίος ναύαρχος και φυσιογνώστης. Ο Πλίνιος περιέγραψε τους προηγηθέντες σεισµούς, την εκρηκτική στήλη, τις πτώσεις στάχτης, τις πυροκλαστικές ροές, τις επιπτώσεις της έκρηξης στους ανθρώπους, ακόµη και τσουνάµι. Υπολογίζεται ότι η εκρηκτική στήλη έφτασε σε ύψος 32 km και ότι κατά την έκρηξη που διήρκησε 19 ώρες εκτινάχτηκαν 4 km 3 στάχτης. Η πτώση της στάχτης και οι πυροκλαστικές ροές έθαψαν τις πόλεις της Ποµπηίας και της Ηράκλειας. Η Ποµπηία καταστράφηκε τόσο από τις πυροκλαστικές ροές, αλλά κυρίως από τις αποθέσεις στάχτης, επειδή βρίσκεται νοτιοανατολικά προς την πλευρά των επικρατούντων ανέµων. Το πάχος της στάχτης έφτασε τα 3 m σκεπάζοντας τα πάντα εκτός από τις σκεπές των σπιτιών. Η Ηράκλεια που βρίσκεται δυτικά καταστράφηκε κυρίως από τις πυροκλαστικές ροές. 4-8

9 Για 1700 χρόνια οι δύο πόλεις ήταν θαµµένες και ξεχασµένες, µέχρι που ανακαλύφτηκαν τυχαία. Σήµερα οι ανασκαφές αποκάλυψαν το µεγαλύτερο µέρος τους παρέχοντας στοιχεία τόσο για τη φύση της έκρηξης όσο και για τη ζωή αλλά και τις συνθήκες θανάτου των κατοίκων τους. Από τότε, ο Βεζούβιος έδωσε αρκετές ακόµη εκρήξεις µε τελευταία το Έκρηξη τύπου Πελέ ΟΙ ΕΚΡΗΞΕΙΣ ΤΩΝ ΗΦΑΙΣΤΕΙΩΝ ΠΕΛΕ ΚΑΙ UNZEN Οι εκρήξεις τύπου Πελέ (Peleean eruptions) πήραν το όνοµά τους από την κλασική έκρηξη του ηφαιστείου Πελέ (Μαρτινίκα) το Η πυροκλαστική ροή που δηµιουργήθηκε από την κατάρρευση ενός αναπτυσσόµενου θόλου λάβας στην κορυφή του ηφαιστείου κατέστρεψε την πόλη St. Pierre. Οι εκρήξεις τύπου Πελέ µοιάζουν µε τις πλινιακές εκρήξεις διότι συνδέονται µε όξινα µάγµατα και, συχνά, µε τη δηµιουργία πυροκλαστικών ροών. Παράλληλα όµως διαφέρουν στο ότι, στις εκρήξεις τύπου Πελέ το µάγµα έχει χάσει τα αέρια του µε αποτέλεσµα αφ ενός να µη θρυµµατίζεται και αφ ετέρου να αυξάνεται ακόµη περισσότερο το ήδη υψηλό, λόγω του διοξειδίου του πυριτίου, ιξώδες του. Κατά συνέπεια, το µάγµα ανέρχεται πάρα πολύ αργά (µε ταχύτητες της τάξης των cm/sec) και συσσωρεύεται στον κρατήρα του ηφαιστείου σχηµατίζοντας θόλους λάβας ή, αν συνεχίσει την έξοδό του, σχηµατίζει παχύρρευστες ροές λάβας στα πλευρά του ηφαιστείου. Θα µπορούσαµε να παροµοιάσουµε την έξοδο της λάβας µε την έξοδο της οδοντόπαστας από το σωληνάριό της. Η πολύ αργή ταχύτητα ανόδου και εξόδου του µάγµατος είναι και ο λόγος που οι εκρήξεις τύπου Πελέ διαρκούν περισσότερο από τις πλινιακές, από µερικούς µήνες έως µερικά χρόνια. Το γεγονός ότι το µάγµα είναι φτωχό σε αέρια, αποτρέπει το θρυµµατισµό του και τη δηµιουργία βίαιων εκρήξεων µε εκρηκτικές στήλες πλινιακού τύπου. Από την άλλη µεριά όµως οι θόλοι που σχηµατίζονται είναι ασταθείς και µπορούν να καταρρεύσουν. Στην περίπτωση αυτή σχηµατίζονται πυροκλαστικές ροές µε συνέπειες εξίσου καταστροφικές όπως και στις πλινιακές εκρήξεις. Η διαφορά ανάµεσα στα δύο είδη πυροκλαστικών ροών είναι: Οι πυροκλαστικές ροές στις εκρήξεις τύπου Πελέ, που ονοµάζονται πυρακτωµένα νέφη (nuee ardentes), προκαλούνται από την κατάρρευση του θόλου λάβας και περιέχουν µεγαλύτερο ποσοστό από συµπαγή θραύσµατα, τα οποία προήλθαν από την κατάρρευση του θόλου λάβας και έχουν διάφορα µεγέθη, από λιθάρια µέχρι ογκόλιθους. Οι πυροκλαστικές ροές στις πλινιακές εκρήξεις, που ονοµάζονται ρεύµατα κίσσηρης (pumice flows), προκαλούνται από την κατάρρευση της εκρηκτικής στήλης και περιέχουν µεγαλύτερο ποσοστό κίσσηρης που προήλθε από το θρυµµατισµό του µάγµατος λόγω των αερίων. Για τα πυρακτωµένα νέφη βλέπε το κεφάλαιο: Πυρακτωµένα νέφη Για τους θόλους λάβας βλέπε το κεφάλαιο: 2.3. Θόλοι λάβας ΟΙ ΕΚΡΗΞΕΙΣ ΤΩΝ ΗΦΑΙΣΤΕΙΩΝ ΠΕΛΕ ΚΑΙ UNZEN Οι κλασικότερες εκρήξεις τύπου Πελέ είναι αυτές του οµώνυµου ηφαιστείου Πελέ (Μαρτινίκα) και του ηφαιστείου Unzen (Ιαπωνία). Για την έκρηξη του ηφαιστείου Πελέ βλέπε το κεφάλαιο: 5.3. Pelee (1902) Για την έκρηξη του ηφαιστείου Unzen βλέπε το κεφάλαιο: Πυρακτωµένα νέφη 4-9

10 4.8. Υδροηφαιστειακή έκρηξη (τύπου Surtsey) Υ ΡΟΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ: MAAR ΚΑΙ ΑΚΤΥΛΙΟΙ ΤΟΦΦΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΟΙ ΚΩΝΟΙ Οι υδροηφαιστειακές εκρήξεις (hydrovolcanic eruptions) δηµιουργούνται από την αλληλεπίδραση του µάγµατος είτε µε υπόγειο είτε µε επιφανειακό νερό. Οι βίαιες υδροηφαιστειακές εκρήξεις βασαλτκής λάβας ονοµάζονται και τύπου Surtsey, από το ηφαιστειακό νησί Surstey νότια της Ισλανδίας το οποίο δηµιουργήθηκε και αναδύθηκε µέσα από τη θάλασσα το 1963 από υδροηφαιστειακή δράση. Επίσης ονοµάζονται και φρεατικές εκρήξεις (phreatic explosions). Οι υδροηφαιστειακές εκρήξεις µοιάζουν µε τις στροµπόλιες, αν και είναι πολύ πιο εκρηκτικές. Η µεγάλη εκρηκτικότητα είναι το χαρακτηριστικό της υδροηφαιστειακής δραστηριότητας. Καθώς το νερό θερµαίνεται, µετατρέπεται σε ατµό απότοµα και έτσι θρυµµατίζει το µάγµα σε πολύ λεπτόκοκκη στάχτη. Όταν δηµιουργήθηκε το ηφαιστειακό νησί Surstey στο Βόρειο Ατλαντικό, οι αρχικές υδροηφαιστειακές εκρήξεις ήταν θεαµατικά εκρηκτικές. Καθώς όµως προχωρούσε η ανάπτυξη του ηφαιστείου, η λάβα στον κεντρικό πόρο αντιδρούσε όλο και λιγότερο µε το νερό, έτσι ώστε τα τελευταία στάδια της δράσης να είναι τύπου Στρόµπολι. Οι υδροηφαιστειακές εκρήξεις δεν περιορίζονται µόνο σε υποθαλάσσια δηµιουργία ωκεάνιων νησιών. Πολλές βίαιες υδροηφαιστειακές εκρήξεις δηµιουργούνται στην ξηρά από αντίδραση του βασαλτικού µάγµατος µε τον υδροφόρο ορίζοντα σε µικρά βάθη κάτω από την επιφάνεια. Χαρακτηριστικό είναι το δακτυλιοειδές νέφος στη βάση της εκρηκτικής στήλης που προωθείται ακτινωτά. Ονοµάζεται µεγακυµατισµός βάσης (base surge) και είναι τυπικός των υδροηφαιστειακών εκρήξεων. Αυτοί οι σχηµατισµοί είναι ανάλογοι των νεφών που σχηµατίζονται στη βάση των κατακόρυφων στηλών των πυρηνικών εκρήξεων. Οι µεγακυµατισµοί βάσης προέρχονται από την κατάρρευση λόγω βαρύτητας της "υγρής" εκρηκτικής στήλης, η οποία είναι πυκνότερη από την αντίστοιχη στις "ξηρές" εκρήξεις. Οι αποθέσεις των µεγακυµατισµών βάσης είναι σφηνοειδείς έχοντας το µεγαλύτερο πάχος κοντά στον ηφαιστειακό πόρο. Συχνές είναι επίσης οι αποθέσεις µε µορφή αµµόλοφων κοντά στον πόρο, που δείχνουν πλευρική µεταφορά, ανάλογη µε την πλευρική κίνηση της άµµου κατά µήκος του µετώπου του αµµόλοφου. Τα στρώµατα των αποθέσεων συχνά διακόπτονται από βαθουλώµατα εξαιτίας της πτώσης βολίδων και τεµαχών που κατά την έκρηξη ακολουθούν βαλλιστικές τροχιές ανεξάρτητες µε τους µαγακυµατισµούς βάσης. Κοινά σε αυτές τις αποθέσεις µεγακυµατισµών βάσης είναι επίσης τα ονοµαζόµενα λιθάρια επαύξησης (accretionary lapilli), τα οποία είναι συσσωρεύσεις από υγρή στάχτη. Υ ΡΟΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ: MAAR ΚΑΙ ΑΚΤΥΛΙΟΙ ΤΟΦΦΩΝ Οι υδροηφαιστειακές εκρήξεις δηµιουργούν maar και δακτύλιους τόφφων (tuff ring). Αυτοί οι σχηµατισµοί είναι κυκλικοί µε χαµηλά πλευρικά τοιχώµατα αποτελούµενα από τα εκτιναχθέντα συντρίµµατα. Τα maar δηµιουργούνται πιο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, αποκαλύπτοντας παλαιότερα πετρώµατα στα εσωτερικά τοιχώµατά τους. Τα αναβλύσµατά τους περιέχουν µεγαλύτερο ποσοστό από θρυµµατισµένα πετρώµατα του υποβάθρου. Αυτό δείχνει ότι τα maar προέρχονται από φρεατικές εκρήξεις (phreatic eruptions) που συµβαίνουν αρκετά πιο πάνω από τη µαγµατική διείσδυση. Οι δακτύλιοι τόφφων δηµιουργούνται πιο πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Τα αναβλύσµατά τους περιέχουν µεγαλύτερο ποσοστό από µαγµατικά θραύσµατα (πχ. παλαγονιτικοί τόφφοι). Αυτό δείχνει ότι οι δακτύλιοι τόφφων προέρχονται από φρεατοµαγµατικές εκρήξεις (phreatomagmatic eruptions) που προκαλούνται από την αντίδραση του µάγµατος από σχετικά ρηχές διεισδύσεις µε υπόγεια νερά. 4-10

11 Τα maar και οι δακτύλιοι τόφφων έχουν συνήθως κυκλικό σχήµα και δηµιουργούνται πάνω από ανερχόµενες στήλες µάγµατος. Εντούτοις, αν το µάγµα ανέρχεται κατά µήκος µίας ζώνης διάρρηξης, η αντίδραση µε το νερό µπορεί να προκαλέσει διεύρυνση της σχισµής. Τέτοιες εκρήξεις µπορούν να είναι ακόµη πιο καταστροφικές απ ότι αυτές των απλών maar και οι δακτύλιων τόφφων, όπως αποδείχτηκε στην βίαιη έκρηξη του Tarawera (Νέα Ζηλανδία) το 1886, η οποία κατέστρεψε τρία χωριά και στοίχισε τη ζωή σε 150 ανθρώπους. ΠΑΡΑΚΤΙΟΙ ΚΩΝΟΙ Οι παράκτιοι κώνοι (littoral cone) έχουν µεν υδροηφαιστειακή προέλευση, δεν συνδέονται όµως µε κάποιον υδροηφαιστειακό πόρο. Οι κώνοι αποτελούνται από βασαλτική τέφρα που συσσωρεύεται µε τη µορφή εκτινασσόµενων αναβλυσµάτων από την εκρηκτική αντίδραση της λάβας καθώς εισέρχεται στη θάλασσα. Η λάβα που αντιδρά πιο εκρηκτικά είναι η aa παρά η pahoehoe, η οποία εισέρχεται ήρεµα στο νερό. Στη λάβα aa, το νερό εισέρχεται µέσω των ρωγµών στο εσωτερικό των ανώµαλων κοµµατιών της λάβας, και καθώς εξατµίζεται απότοµα τα διαµελίζει και τα εκτινάσσει στην ακτή όπου συσσωρεύονται µε τη µορφή παράκτιων κώνων. Το ίδιο µπορεί να συµβεί και στη λάβα που χύνεται στη θάλασσα µέσα από στοές, καθώς το νερό εισέρχεται στο στόµιο της στοάς και προκαλεί υδροηφαιστειακές εκρήξεις. 4-11

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ Ηφαίστειο είναι ένα φυσικό άνοιγμα της επιφάνειας της γης απ όπου βγαίνουν κατά καιρούς φλόγες, καπνός και στερεά υλικά λιωμένα(λάβα) που προέρχονται από το

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Συγγραφείς : Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Τι είναι το Τσουνάμί; tsu και nami κύμα του λιμανιού σειρά από ωκεάνια κυμάτα κατά τα οποία μετατοπίζονται μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ. Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ. Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ Γεωλόγος-Ωκεανογράφος Κύριος Ερευνητής, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. Τηλ. Γραφείου: 22910 76378 Κιν.: 6944 920386

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ πηγή:nasa - Visible Earth ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Παγετώδης δράση Οι παγετώνες καλύπτουν σήµερα το 1/10 περίπου της γήινης επιφάνειας. Η δράση των παγετώνων, αποτέλεσε ένα σηµαντικό µορφογενετικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes.

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Αιολική δράση Ο άνεµος, όπως το νερό και ο πάγος, είναι ένας παράγοντας που επιδρά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ-ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ-ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ-ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ: ΒΟΥΛΑΔΑΚΗ ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΝΝΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ: 2007-2008

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Ο Ελλαδικός χώρος µε την ευρεία γεωγραφική έννοια του όρου, έχει µια σύνθετη γεωλογικοτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

Ν έφη ονοµάζονται οι αιωρούµενοι ατµοσφαιρικοί σχηµατισµοί οι οποίοι αποτελούνται από υδροσταγόνες, παγοκρυστάλλους ή και από συνδυασµό υδροσταγόνων και παγοκρυστάλλων. Ουσιαστικά πρόκειται για το αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΠΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σίνα 32, Αθήνα 106 72, τηλ.210-3617824, φαξ 210-3643476, e- mails: ellspe@otenet.gr & info@speleologicalsociety.gr website: www.speleologicalsociety.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΣΤΑ ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ. ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΤΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΩΡΑΙΟΥ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΣΤΑ ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ. ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΤΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΩΡΑΙΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΣΤΑ ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ. ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΤΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΩΡΑΙΟΥ ΕΥΘ. ΛΕΚΚΑΣ Χ. ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Περίληψη: Οι γεωδυναμικές διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΑ ΚΤΙΡΙΑ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ASHRAE ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Δημήτρης Αραβαντινός αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικείµενο της παρούσας µεταπτυχιακής εργασίας είναι η διερεύνηση της επίδρασης των σηράγγων του Μετρό επί του υδρογεωλογικού καθεστώτος πριν και µετά την κατασκευή τους. Στα πλαίσια της, παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Γεωργική Υδραυλική Αρδεύσεις Σ. Αλεξανδρής Περιγραφή Μαθήματος Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Χαρακτηριστική Χ ή καμπύλη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γεωδυναµική

Εισαγωγή στη Γεωδυναµική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στη Γεωδυναµική 1.1 Γεωδυναµική (Geodynamics) και Τεκτονική Γεωλογία (Structural Geology) Η Γη είναι ένας δυναµικός πλανήτης και αποδείξεις γι αυτό υπάρχουν παντού γύρω µας, π. χ. σεισµοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΡΑΣΗΣ Ν. ΠΙΕΡΙΑΣ

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΡΑΣΗΣ Ν. ΠΙΕΡΙΑΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΡΑΣΗΣ Ν. ΠΙΕΡΙΑΣ Ο ΧΥΤΑ Κατερίνης αποτελείται από τρία φατνώματα Φ1, Φ2 και Φ3. Εκεί εναποτίθενται τα σκουπίδια της πόλης μας, τα οποία με την πάροδο του χρόνου, κάτω από την πίεση του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ Στην προκειµένη περίπτωση, µια φυγοκεντρική αντλία ωθεί το υγρό να περάσει µέσα από τους σωλήνες µε ταχύτητες από 2 µέχρι 6 m/s. Στους σωλήνες υπάρχει επαρκές υδροστατικό ύψος, ώστε να µην συµβεί βρασµός

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ 7,1 της 4/9/2010 ΤΟΥ CANTERBURY ΝΕΑΣ ΖΗΛΑΝΔΙΑΣ ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ 7,1 της 4/9/2010 ΤΟΥ CANTERBURY ΝΕΑΣ ΖΗΛΑΝΔΙΑΣ ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Ο ΣΕΙΣΜΟΣ 7,1 της 4/9/2010 ΤΟΥ CANTERBURY ΝΕΑΣ ΖΗΛΑΝΔΙΑΣ ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Μαρίνος 1 Π., Ροντογιάννη 1 Θ., Χρηστάρας 2 Β., Τσιαμπάος 1 Γ., Σαμπατακάκης 3 Ν. 1. Εθνικό Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΟΜΑΔΑ:. ΗΜΕΡ. ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ: 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 1.0 ΕΙΣΑΓΩΓH... 2.0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2.1. ΝΕΡΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΤΟ ΠΕ ΙΟ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ 8.ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ ΛΟΓΩ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗΣ ΤΕΦΡΑΣ, ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ ΛΟΓΩ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗΣ ΤΕΦΡΑΣ, ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΟΥ & ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ ΛΟΓΩ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗΣ ΤΕΦΡΑΣ, ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Ενότητες 8 και 9. Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ.

Μετεωρολογία. Ενότητες 8 και 9. Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ. Μετεωρολογία Ενότητες 8 και 9 Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ. Ενότητες 8 και 9: Αέριες μάζες, μέτωπα και βαρομετρικά συστήματα Χαρακτηριστικά και ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών (4) Αλλαγές μεταβολές του γεωϋλικού με το χρόνο Αποσάθρωση: αλλοίωση (συνήθως χημική) ορυκτών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Υ.Π.Ε.Κ.Α. ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης Τεύχος αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΠΙΣΚΕΥΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΕΠΟΞΕΙ ΙΚΕΣ ΡΗΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΞΕΥΟΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑ

ΟΡΘΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΠΙΣΚΕΥΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΕΠΟΞΕΙ ΙΚΕΣ ΡΗΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΞΕΥΟΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑ ΟΡΘΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΠΙΣΚΕΥΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΕΠΟΞΕΙ ΙΚΕΣ ΡΗΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΞΕΥΟΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑ Γενικά: Οι συχνότερες επισκευές ενίσχυσης έχουν ως υλικά συγκόλλησης των ρωγµών του σκυροδέµατος τις εποξειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει το μέλος του συλλόγου, κτηνίατρος Δρ. Τσελεπίδης Σταύρος

Γράφει το μέλος του συλλόγου, κτηνίατρος Δρ. Τσελεπίδης Σταύρος Γράφει το μέλος του συλλόγου, κτηνίατρος Δρ. Τσελεπίδης Σταύρος Διδάκτωρ Χειρουργικής Α.Π.Θ. Φαρσάλων 76, Λάρισα. Για διευκρινίσεις και απορίες: 2410-627976,6972557239 ή e-mail:stselepidis@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΑΞΗ Β ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΓΕ.Λ. ΣΠΑΡΤΗΣ

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΑΞΗ Β ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΓΕ.Λ. ΣΠΑΡΤΗΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΑΞΗ Β ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΓΕ.Λ. ΣΠΑΡΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΒΛΑΧΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΕΚΑΡΑΚΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΙΑΚΟΥ ΣΟΦΙΑ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΧΑΝΤΟ ΙΩΑΝΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ πως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΙΟΡΔΑΝΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΙΟΡΔΑΝΗΣ Γεωλόγος-MSc Γεωφυσικός ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΥ ΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΟΜΗΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας ΛΙΘΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΟΝΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Μαγνητοστρωματογραφία Σεισμική στρωματογραφία ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ Παραλληλισμός στρωμάτων από περιοχή σε περιοχή με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων Περιεχόµενα Κεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά των Κυµάτων Είδη κυµάτων: Διαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της Διάδοσης κυµάτων Η Εξίσωση του Κύµατος

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 6 Η ηλιόσφαιρα 285 Η ΗΛΙΟΣΦΑΙΡΑ Ο Ήλιος κατέχει το 99,87% της συνολικής µάζας του ηλιακού συστήµατος. Ως σώµα κυριαρχεί βαρυτικά στον χώρο του και το µαγνητικό του πεδίο απλώνεται πολύ µακριά.

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc,

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θαλάσσια αύρα ονομάζουμε τον τοπικό άνεμο ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

Συμπύκνωση των Εδαφών

Συμπύκνωση των Εδαφών Συμπύκνωση των Εδαφών Costas Sachpazis, (M.Sc., Ph.D.) Διάρκεια = 10 λεπτά 1 Τι είναι Συμπύκνωση των Εδαφών? Μια απλή τεχνική βελτίωσης του εδάφους, όπου το έδαφος γίνεται πυκνότερο μέσω κάποιας εξωτερικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΑΣ ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗ Φαινόµενα της φύσης

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΑΣ ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗ Φαινόµενα της φύσης ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΑΣ ΕΥΚΑΡΠΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗ Φαινόµενα της φύσης Τα ηφαίστεια: Τα ηφαίστεια είναι γεωλογικοί σχηµατισµοί που εµφανίζονται πάνω από ρωγµές και τάφρους του γήινου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας ΔΥΝΑΜΗ ΕΡΓΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ µηχανική, χηµική, θερµότητα, βαρυτική, ηλεκτρική, µαγνητική, πυρηνική, ραδιοενέργεια, τριβής, κινητική, δυναµική Περιεχόµενα Κεφαλαίου 8 Συντηρητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Στις Βαθιές Λάκες βρέθηκαν σηµαντικότατα ευρήµατα, τα οποία θεωρείται σκόπιµο να παρουσιασθούν και να αναλυθούν. Τα ευρήµατα αυτά είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στόμια Αερισμού - Κλιματισμού

Στόμια Αερισμού - Κλιματισμού ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI SCHOOL OF ENGINEERING MECHANICAL ENGINEERING DEPARTMENT ENERGY DIVISION PROCCESS EQUIPMENT DESIGN LABORATORY Στόμια Αερισμού - Κλιματισμού Κωνσταντίνος Παπακώστας Επικ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Εισαγωγή Η πιο κάτω παρουσίαση είναι η αρχή του δρόµου στη µακριά λεωφόρο της γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΕΠ 05-03-08-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε.

ΠΕΤΕΠ 05-03-08-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 05-03-08-00 05 Έργα Οδοποιίας 03 Οδοστρώµατα 08 Κατασκευή στρώσης ερείσµατος από µίγµα αδρανών και φυτικής γης 00 - Έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισµοί διάδοσης θερµότητας

Μηχανισµοί διάδοσης θερµότητας Μηχανισµοί διάδοσης θερµότητας αγωγή µεταφορά ύλης ακτινοβολία Μεταφορά θερµότητας µε µεταφορά ύλης (convection) Οδηγός δύναµη: µεταβολές στην πυκνότητα Τα αέρια και τα ρευστά διαστέλλονται όταν Τ Η πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Γεωτρήσεων Υδρογονανθράκων: Στάθµη Τεχνικής, Προκλήσεις και Προοπτικές

Τεχνολογίες Γεωτρήσεων Υδρογονανθράκων: Στάθµη Τεχνικής, Προκλήσεις και Προοπτικές Τεχνολογίες Γεωτρήσεων Υδρογονανθράκων: Στάθµη Τεχνικής, Προκλήσεις και Προοπτικές Βασίλειος Χ. Κελεσίδης Αν. Καθ. Τµ. Μηχανικών Ορυκτών Πόρων Πολυτεχνείο Κρήτης ιηµερίδα ΤΕΕ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ Υ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑΣ ΥΨΗΛΩΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΩΝ

ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑΣ ΥΨΗΛΩΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΩΝ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑΣ ΥΨΗΛΩΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΩΝ Το ΥΠΕΚΑ αναλαμβάνει συντονισμένες πρωτοβουλίες ώστε να αξιοποιηθεί σωστά και υπεύθυνα το γεωθερμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Θαλάσσια γεωλογική δομή και σεισμική στρωματογραφία της καλδέρας της Σαντορίνης ΚΑΤΣΕΝΗΣ ΗΛΙΑΣ. Επιβλέπων καθηγητής: Γ.

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Θαλάσσια γεωλογική δομή και σεισμική στρωματογραφία της καλδέρας της Σαντορίνης ΚΑΤΣΕΝΗΣ ΗΛΙΑΣ. Επιβλέπων καθηγητής: Γ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θαλάσσια γεωλογική δομή και σεισμική στρωματογραφία της καλδέρας της Σαντορίνης ΚΑΤΣΕΝΗΣ ΗΛΙΑΣ Α.Μ.:07035 Επιβλέπων καθηγητής: Γ. Παπαθεοδώρου Πάτρα Ιανουάριος 2012 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ. Α/Α ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΦΩΤ. ΠΕΡΙΟΧΗ 1 Π1 Γενική άποψη του ΝΑ/κού τμήματος της περιοχής Φ1

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ. Α/Α ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΦΩΤ. ΠΕΡΙΟΧΗ 1 Π1 Γενική άποψη του ΝΑ/κού τμήματος της περιοχής Φ1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ α) Παρατηρήσεις ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Α/Α ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΦΩΤ. ΠΕΡΙΟΧΗ 1 Π1 Γενική άποψη του ΝΑ/κού τμήματος της περιοχής Φ1 Π2 ρόμος που συμπίπτει με γραμμή απορροής ρέματος Φ2 Π3 Μπάζα από οικοδομικά υλικά,

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Έρευνες για τεχνητό εμπλουτισμό των υπόγειων νερών της Κύπρου με νερό τριτοβάθμιας επεξεργασίας (παραδείγματα από Λεμεσό και Κοκκινοχώρια) Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Υπουργείο Γεωργίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 5. ΑΝΕΜΟΙ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 5. ΑΝΕΜΟΙ Αέριες μάζες κινούνται από περιοχές υψηλότερης προς περιοχές χαμηλότερης

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5: ΙΑΧΥΣΗ Υ ΡΑΤΜΩΝ. 5.1. Η υγροπροστασία των κατασκευών. 5.2. Βασικές έννοιες

Κεφάλαιο 5: ΙΑΧΥΣΗ Υ ΡΑΤΜΩΝ. 5.1. Η υγροπροστασία των κατασκευών. 5.2. Βασικές έννοιες Κεφάλαιο 5: ΙΑΧΥΣΗ Υ ΡΑΤΜΩΝ 5.1. Η υγροπροστασία των κατασκευών Η υγρασία αλλάζει τις ιδιότητες των δοµικών υλικών, περιορίζει τις φυσικές τους αντοχές και καταστρέφει τις συνεκτικές και θερµοµονωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΑΛΙΕΡΕΣ Διέλευσης Καλωδίων. Τεχνικές Οδηγίες & Προδιαγραφές

ΣΚΑΛΙΕΡΕΣ Διέλευσης Καλωδίων. Τεχνικές Οδηγίες & Προδιαγραφές ΣΚΑΛΙΕΡΕΣ Διέλευσης Καλωδίων Τεχνικές Οδηγίες & Προδιαγραφές Κατάλογος Προϊόντων / Σκοπός και Δομή Ο κύριος στόχος της εταιρίας είναι η κατασκευή ποιοτικών προ όντων με: πρακτικό σχεδιασμό αυξημένη αντοχή

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑΣ - RAUGEO

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑΣ - RAUGEO ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑΣ - RAUGEO www.rehau.de Bau Automotive Industrie ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Τι είναι Γεωθερµία Η Γεωθερµία είναι η θερµική ενέργεια που είναι αποθηκευµένη κάτω από τον φλοιό της γης. Η θερµότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Κεφάλαιο 4. ΚΛΙΜΑΚΕΣ Ή ΣΚΑΛΕΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΛΙΜΑΚΑ ή ΣΚΑΛΑ ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ Τ Ι Ε Ι Ν Α Ι Τ Ο Σ Ε Λ Α Σ ;

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2007-08 ΠΠΜ 477 -ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΘΕΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ: ΤΣΟΥΝΑΜΙ Επιµέλεια: Γεωργίου Γρηγορία Ιακωβίδου Ειρήνη Μενοικιώτου Μάρθα Μιχαήλ Αλεξάνδρα Τσουνάµι: Μύθοι και Πραγµατικότητα Κίνδυνος Τσουνάµι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΞΩΜΑΛΥΝΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ Δρ Γεώργιος Μιγκίρος Καθηγητής Γεωλογίας ΓΠΑ Ο πλανήτης Γη έτσι όπως φωτογραφήθηκε το 1972 από τους αστροναύτες του Απόλλωνα 17 στην πορεία τους για τη σελήνη. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Σκλήρυνση µεταλλικού υλικού είναι η ισχυροποίησή του έναντι πλαστικής παραµόρφωσης και χαρακτηρίζεται από αύξηση της σκληρότητας, του ορίου διαρροής

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Διάταξη Λιμενικών Έργων

Γενική Διάταξη Λιμενικών Έργων Γενική Διάταξη Λιμενικών Έργων Η διάταξη των έργων σε ένα λιμένα πρέπει να είναι τέτοια ώστε να εξασφαλίζει τον ελλιμενισμό των πλοίων με ευκολία και την φορτοεκφόρτωση των εμπορευμάτων και αποεπιβίβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΑΤΜΩΝ Τρόπος λειτουργίας.

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΑΤΜΩΝ Τρόπος λειτουργίας. Βασικές Αρχές ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΑΤΜΩΝ Τρόπος λειτουργίας. Η ανάκτηση των ατμών γίνεται με την βοήθεια ενός συστήματος σωληνώσεων από την δεξαμενή και τις εξαερώσεις μέχρι το βυτίο και έχει ως σκοπό να μεταφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

Η Παρακολούθηση του ηφαιστειακού συμπλέγματος της Σαντορίνης και οι δραστηριότητες του ΙΜΠΗΣ (Φηρά, 13 Οκτωβρίου 2012)

Η Παρακολούθηση του ηφαιστειακού συμπλέγματος της Σαντορίνης και οι δραστηριότητες του ΙΜΠΗΣ (Φηρά, 13 Οκτωβρίου 2012) Η Παρακολούθηση του ηφαιστειακού συμπλέγματος της Σαντορίνης και οι δραστηριότητες του ΙΜΠΗΣ (Φηρά, 13 Οκτωβρίου 2012) Μιχ. Φυτίκας, Ομ. Καθ. Α.Π.Θ. Πρόεδρος Ι.Μ.Π.Η.Σ. Το ΙΜΠΗΣ ιδρύθηκε το 1995 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψη Θερμικών με το Τεφίγραμμα

Πρόβλεψη Θερμικών με το Τεφίγραμμα Πρόβλεψη Θερμικών με το Τεφίγραμμα Βαγγέλης Τσούκας Γενικά - Πρόβλεψη Θερμικών Οι ανεμοπόροι συνήθως αφιερώνουν πολύ χρόνο στα δελτία καιρού και στα σχετικά site στο internet προκειμένου να έχουν μια ιδέα

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια 1 ΘΕΜΑ 1 ο Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ 1. οχείο σταθερού όγκου περιέχει ορισµένη ποσότητα ιδανικού αερίου. Αν θερµάνουµε το αέριο µέχρι να τετραπλασιαστεί η απόλυτη θερµοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ- ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΥΛΙΚΟΥ ΑΚΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΕΓΚΑΡΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΚΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΣΤΗΝ ΑΚΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Από το Παρελθόν. 12.1 Αναπαράσταση των Ηπείρων κατά το Παρελθόν ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Από το Παρελθόν. 12.1 Αναπαράσταση των Ηπείρων κατά το Παρελθόν ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 Από το Παρελθόν. στο Σήµερα 12.1 Αναπαράσταση των Ηπείρων κατά το Παρελθόν Ένας από τους σηµαντικότερους στόχους της σύγχρονης Γεωλογίας είναι η αναπαράσταση και ανακατασκευή των ηπείρων και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα