4. ΤΥΠΟΙ ΕΚΡΗΞΕΩΝ Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "4. ΤΥΠΟΙ ΕΚΡΗΞΕΩΝ. 4.1. Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα"

Transcript

1 4. ΤΥΠΟΙ ΕΚΡΗΞΕΩΝ Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφονται οι διάφοροι τύποι ηφαιστειακής δραστηριότητας, από τις ήπιες εκχύσεις λάβας έως τις εξαιρετικά βίαιες εκρήξεις. Οι διάφοροι τύποι των εκρήξεων εξαρτώνται από τη σύσταση του µάγµατος και το ποσοστό του νερού και σχετίζονται µε συγκεκριµένους τύπους ηφαιστείων. Για παράδειγµα, τα ασπιδόµορφα ηφαίστεια σχετίζονται µε ήπια εκχυτική δραστηριότητα και σχηµατίζουν βασαλτικές λάβες µε χαµηλό ιξώδες. Τα ονόµατα που λαµβάνουν οι διάφοροι τύποι άνήκουν σε κλασικές εκρήξεις όπως: Χαβάης, Στρόµπολι, Βουλκάνο, Βεζούβιου (Πλινιακή) και Surtsey. Αν και οι περιγραφές αυτές δεν είναι σαφώς καθορισµένες και εφαρµόζονται υποκειµενικά, χρησιµοποιούνται ευρέως στην ηφαιστειολογική βιβλιογραφία Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα 4.2. Σχισµογενής έκρηξη 4.3. Έκρηξη τύπου Χαβάης 4.4. Έκρηξη τύπου Στρόµπολι 4.5. Έκρηξη τύπου Βουλκάνο 4.6. Πλινιακή έκρηξη 4.7. Έκρηξη τύπου Πελέ 4.8. Υδροηφαιστειακή έκρηξη (τύπου Surtsey) 4.1. Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα Οι ηφαιστειακές εκρήξεις που συµβαίνουν σήµερα µπορούν να παρατηρηθούν, και κατά συνέπεια µπορούν να µετρηθούν άµεσα το ύψος της εκρηκτικής στήλης και ο βαθµός εκρηκτικότητας. Στις παλαιότερες εκρήξεις, όµως, τα δύο αυτά µεγέθη µπορούν απλώς να εκτιµηθούν έµµεσα. Αυτή η έµµεση εκτίµηση γίνεται µε βάση τη γεωγραφική διασπορά και κατανοµή των αποθέσεων πτώσης τέφρας, καθώς και το θρυµµατισµό της. Η διασπορά (dispersal) της τέφρας εκφράζει το ύψος της εκρηκτικής στήλης (height of eruption column). O θρυµµατισµός (fragmentation) της τέφρας εκφράζει την εκρηκτικότητα (explosiveness) της έκρηξης. Το διάγραµµα απεικονίζει τους διάφορους τύπους εκρήξεων ως συνάρτηση του ύψους της εκρηκτικής στήλης και της εκρηκτικότητας. Έτσι, για παράδειγµα, φαίνεται και γραφικά ότι οι εκρήξεις τύπου Χαβάης είναι οι πιο ήπιες, ενώ οι πλινιακές εκρήξεις οι πιο βίαιες. Αξιοσηµείωτο είναι ότι οι υδροηφαιστειακές εκρήξεις είναι εξαιρετικά εκρηκτικές, αλλά δηµιουργούν µικρές εκρηκτικές στήλες. Αυτό αν και φαίνεται οξύµωρο, εξηγείται 1) από την απότοµη αποβολή θερµότητας καθώς το νερό µετατρέπεται σε ατµό και 2) από τη συµπύκνωση των υδρατµών κατά την άνοδο της στήλης, γεγονός που µειώνει τον όγκο και αυξάνει την πυκνότητα της στήλης. Η αυξηµένη πυκνότητα προκαλεί την κατάρρευση της στήλης και δηµιουργεί συχνά µεγακυµατισµούς. 4-1

2 Ο Walker (1973) χρησιµοποίησε τους παράγοντες D και F για να εκφράσει ποσοτικά τα παραπάνω µεγέθη. Ο παράγων D αναφέρεται στην περιοχή της διασποράς της τέφρας (the area of pyroclastic dispersal) και είναι δείκτης του ύψους της εκρηκτικής στήλης (height of eruption column). Ορίζεται ως η περιοχή που εγκλείεται από την ισοπαχή καµπύλη που αντιστοιχεί στο 1% του µέγιστου πάχους των πυροκλαστικών αποθέσεων (0.01 Τ max ). Ο παράγων F αναφέρεται στο θρυµµατισµό της τέφρας (fragmentation) και είναι δείκτης της εκρηκτικότητας της έκρηξης (explosiveness). Ορίζεται ως το ποσοστό της τέφρας µεγέθους <1 mm που µετριέται στο σηµείο όπου ένας άξονας διασποράς συναντά την ισοπαχή που αντιστοιχεί στο 10% του µέγιστου πάχους των πυροκλαστικών αποθέσεων (0.1 Τ max ). Παράδειγµα: O διπλανός χάρτης δείχνει τις ισοπαχείς (σε cm) των αποθέσεων πτώσης στάχτης µίας ηφαιστειακής έκρηξης. Το µέγιστο πάχος Τ max των αποθέσεων είναι δίπλα στο ηφαίστειο και είναι 50 cm. Το D είναι η περιοχή που εγκλείεται από την ισοπαχή των 0.5 cm. Το F είναι το ποσοστό της τέφρας <1 mm που θα µετρηθεί εκεί που ο άξονας διασποράς συναντά την ισοπαχή των 5 cm. Ο υπολογισµός λοιπόν των παραγόντων D και F σε πυροκλαστικές αποθέσεις παλαιοτέρων εκρήξεων δίνει την δυνατότητα να εκτιµήσουµε το ύψος της εκρηκτικής στήλης και την εκρηκτικότητα των εκρήξεων αυτών και µε βάση το διάγραµµα να αποδώσουµε σε αυτές τον κατάλληλο τύπο έκρηξης Σχισµογενής έκρηξη ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΧΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΖΩΝΕΣ ΙΑΡΡΗΞΗΣ ΤΥΠΟΣ ΕΚΡΗΞΗΣ: "ΠΑΡΑΠΕΤΑΣΜΑ ΠΥΡΟΣ" ΒΑΣΑΛΤΙΚΑ ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΧΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΖΩΝΕΣ ΙΑΡΡΗΞΗΣ Οι σχισµογενείς εκρήξεις (fissure eruptions) σχετίζονται στενά µε τις εκρήξεις τύπου Χαβάης και κανονικά δεν θα έπρεπε να αντιµετωπίζονται µεµονωµένα. Όµως, ο µοναδικός τους χαρακτήρας µας υποχρεώνει να τις δούµε ξεχωριστά. Σε αντίθεση µε τις περισσότερες ηφαιστειακές εκρήξεις, των οποίων ο ηφαιστειακός πόρος εντοπίζεται σε ένα συγκεκριµένο σηµείο, οι σχισµογενείς εκρήξεις δηµιουργούνται ταυτόχρονα σε διάφορα σηµεία κατά µήκος µίας γραµµικής διάρρηξης (linear fracture) ή ενός κλιµακωτού συστήµατος διάρρηξης (en echelon fracture system). Τα συστήµατα διάρρηξης εµφανίζονται σε περιοχές που ο στερεός φλοιός της Γης ανοίγει λόγω εφελκυστικών τάσεων. Εάν κάτω από αυτές τις περιοχές υπάρχουν µαγµατικοί θάλαµοι µε βασαλτικό µάγµα, το χαµηλού ιξώδους τήγµα θα ανέλθει µέσω των ρωγµών του φλοιού και θα δηµιουργήσει σχισµογενείς εκρήξεις. 4-2

3 Για παράδειγµα, στις µεσοωκεάνιες ράχες, όπου οι πλάκες αποκλίνουν, εκχύνεται βασαλτικό µάγµα µέσω σχισµογενών εκρήξεων, το οποίο παράγεται από τη µερική τήξη της ανερχόµενης ασθενόσφαιρας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ισλανδίας, η οποία βρίσκεται πάνω στην µεσοωκεάνια ράχη του Ατλαντικού. Η Ισλανδία είναι µία από τις πιο ενεργές περιοχές όπου δηµιουργούνται βασαλτικές σχισµογενείς εκρήξεις. Γι αυτό και οι σχισµογενείς εκρήξεις είναι γνωστές και ως Ισλανδικές εκρήξεις. Η µεγαλύτερη ροή λάβας στους ιστορικούς χρόνους δηµιουργήθηκε το 1783 από µία σχισµογενή έκρηξη στη νότια Ισλανδία. Είναι γνωστή ως έκρηξη Laki, όπου από µία ρωγµή 25 km εκχύθηκαν 12 km 3 βασαλτικής λάβας καλύπτοντας επιφάνεια 500 km 2. Οι σχισµογενείς εκρήξεις δεν περιορίζονται µόνο σε περιοχές, οι οποίες υφίστανται εκτεταµένο εφελκισµό. Συµβαίνουν επίσης συχνά και στις πλευρές πολλών µεγάλων ηφαιστείων, όπως πχ. η Αίτνα (Ιταλία), το Mauna Loa και το Kilauea (Χαβάη). Σχισµές γεµάτες µε µάγµα εκτείνονται ακτινωτά από την κορυφή και τον κεντρικό πόρο του ηφαιστείου. Εκχύσεις λάβας από αυτές τις σχισµές δηµιουργούν επιµήκεις µορφολογίες στα ηφαιστειακά οικοδοµήµατα, όπως για παράδειγµα στα ασπιδόµορφα ηφαίστεια της Χαβάης. Χαρακτηριστική είναι η µορφή του ηφαιστείου Mauna Loa, όπου οι εκρήξεις εντοπίζονται κατά µήκος δύο ζωνών διάρρηξης που ενώνονται µε τον κεντρικό κρατήρα Mokuaweoweo. ΤΥΠΟΣ ΕΚΡΗΞΗΣ: "ΠΑΡΑΠΕΤΑΣΜΑ ΠΥΡΟΣ" Καθώς το ρευστό, φτωχό σε αέρια, βασαλτικό µάγµα ανέρχεται µέσα από τη σχισµή, εκχύνεται στην επιφάνεια ως ένας τοίχος από πυρακτωµένη λάβα που ονοµάζεται παραπέτασµα πυρός (curtain of fire). Οι σχισµογενείς εκρήξεις είναι ήρεµες και το ύψος στο οποίο εκτοξεύονται τα ηφαιστειακά υλικά είναι µικρό, συνήθως µερικές δεκάδες µέτρα. Έτσι, τα εκτινασσόµενα κοµµάτια λάβας δεν έχουν το χρόνο να ψυχθούν, και καθώς πέφτουν στο έδαφος είναι ακόµη ρευστά. Αυτά τα κοµµάτια λάβας που µοιάζουν µε πιτσιλιές ονοµάζονται κλάστες λάβας (spatter). Καθώς προσγειώνονται, συγκολλούνται µεταξύ τους και σχηµατίζουν επιχώµατα συγκολληµένων σκωριών (spatter rampart) εκατέρωθεν της σχισµής. Το συσσωµάτωµα των συγκολληµένων κοµµατιών λάβας ονοµάζεται σύµφυρµα (agglutinate, agglutinate spatter). Εάν η ηφαιστειακή δράση εντοπίζεται σε συγκεκριµένα σηµεία κατά µήκος της διάρρηξης, τότε µπορεί να σχηµατιστεί µία αλυσίδα από κώνους συγκολληµένων σκωριών (spatter cones) ή κώνους σκωριών (scoria cones), όπου η ηφαιστειακή δράση µπορεί να είναι πιο εκρηκτική τύπου Στρόµπολι. Όταν µία σχισµογενής έκρηξη σταµατήσει, τότε το µάγµα που υπάρχει στη σχισµή ψύχεται και κρυσταλλώνεται. Αυτός ο σχηµατισµός ονοµάζεται φλέβα (dike, dyke). Οι φλέβες έχουν πλακώδη µορφή και κόβουν ασύµφωνα τα στρώµατα στα οποία διεισδύουν. Ενίοτε, οι φλέβες ξεχωρίζουν σε σχέση µε τα γειτονικά πετρώµατα, τα οποία ως λιγότερο ανθεκτικά διαβρώνονται ευκολότερα. Άλλα χαρακτηριστικά που µπορούν να εµφανίσουν οι φλέβες είναι ότι, στην επαφή τους µε τα γειτονικά πετρώµατα τα περιθώρια είναι πιο υαλώδη, λόγω της απότοµης ψύξης, καθώς επίσης µπορούν να εµφανίζουν στηλοειδείς κατατµήσεις. ΒΑΣΑΛΤΙΚΑ ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ Τεράστιες σχισµογενείς εκρήξεις στη γεωλογική ιστορία δηµιούργησαν εξαιρετικά µεγάλες ροές βασαλτικής λάβας και σχηµάτισαν τα λεγόµενα ηπειρωτικά βασαλτικά καλύµµατα (continental flood basalt provinces). Οι περιοχές αυτές καλύπτουν εκτοντάδες τετραγωνικά χιλιόµετρα µε ένα µέσο πάχος περίπου ένα χιλιόµετρο. Αυτές οι εκρήξεις είναι σπάνιες στο γεωλογικό παρελθόν. Εκχύνουν τεράστιες ποσότητες βασαλτικού µάγµατος σε σχετικά µικρό διάστηµα 1-2 Ma. Τα πιο γνωστά παραδείγµατα είναι: Το βασαλτικό κάλυµµα Columbia River (Columbia River flood basalts), που σχηµατίστηκε στις βορειοδυτικές Ηνωµένες Πολιτείες πριν Ma. Το βασαλτικό κάλυµµα του υψιπέδου Deccan (Deccan flood basalts), που σχηµατίστηκε στις δυτική Ινδία πριν 65 Ma. Το βασαλτικό κάλυµµα της Σιβηρίας (Siberian flood basalts), που σχηµατίστηκε στη βόρεια Σιβηρία πριν 245 Ma. Οι εκρήξεις που δηµιούργησαν τα βασαλτικά καλύµµατα σχετίζονται µε έκταση και διάρρηξη του φλοιού της Γης πάνω από µια περιοχή του µανδύα. Αυτή η διαδικασία παράγει τεράστιες ποσότητες 4-3

4 µάγµατος που ανέρχεται δια µέσου ρωγµών και εκχύνεται στην επιφάνεια µε τη βοήθεια µεγάλων σχισµογενών εκρήξεων. Αναφορικά µε το βασαλτικό κάλυµµα Columbia River, πριν 14 Ma από µία και µόνη σχισµή εκχύθηκαν 700 km 3 βασαλτικής λάβας και σχηµάτισαν την ροή Roza, η οποία είναι µία τυπική ροή, όπως οι υπόλοιπες ροές που συνιστούν το βασαλτικό κάλυµµα. Για σύγκριση, αναφέρουµε ότι η µεγαλύτερη βασαλτική ροή στους ιστορικούς χρόνους ήταν αυτή του ηφαιστείου Laki (Ισλανδία) το 1783, η οποία είχε όγκο 12 km 3 και διήνυσε απόσταση ~40 km από την σχισµή. Αντίστοιχα, η µεγαλύτερη βασαλτική ροή του Columbia River διήνυσε απόσταση 500 km από την σχισµή Έκρηξη τύπου Χαβάης PELE: Η ΘΕΑ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ ΠΙ ΑΚΕΣ ΛΑΒΑΣ ΛΙΜΝΕΣ ΛΑΒΑΣ PELE: Η ΘΕΑ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ Για τους κατοίκους της Χαβάης η Pele είναι η θεά της φωτιάς. Σύµφωνα µε το θρύλο το πνεύµα της κατοικεί στον κρατήρα Halemaumau του ηφαιστείου Kilauea. Κάποτε είχε ένα σύντοµο και ταραχώδη γάµο µε τον Kamapuaa, το θεό του νερού. Η Pele εξεδίωξε τον Kamapuaa από το σπίτι τους στο Halemaumau και θυµωµένη τον κυνήγησε µε ρεύµατα λάβας µέχρι τη θάλασσα. Αυτός ο συµβολισµός δείχνει τη συχνά βίαιη αντίδραση της λάβας καθώς εισέρχεται στο νερό. Γενικά όµως οι εκρήξεις της Χαβάης είναι πολύ πιο ήπιες. Οι συχνές εκχύσεις βασαλτικής λάβας είναι µία υπόµνηση στους πιστούς της θεάς Pele ότι ζει και είναι καλά. Η ηφαιστειακή δράση τύπου Χαβάης (Hawaiian eruptions) είναι η ηπιότερη από όλες τις υπόλοιπες ηφαιστειακές δραστηριότητες. Χαρακτηρίζεται από ήρεµες εκχύσεις ρευστής βασαλτικής λάβας µε χαµηλό ποσοστό αερίων. Ο όγκος των πυροκλαστικών υλικών είναι ο µικρότερος από τους άλλους τύπους εκρήξεων. Τυπικό χαρακτηριστικό των εκρήξεων τύπου Χαβάης είναι οι πίδακες λάβας (lava fountain) και οι εκχύσεις λεπτών στρωµάτων λάβας, οι οποίες τελικά σχηµατίζουν µεγάλα ασπιδόµορφα ηφαίστεια (shield volcanoes). Συχνές εκρήξεις συµβαίνουν επίσης και άπό κεντρικούς πόρους κοντά στην κορυφή του ηφαιστείου καθώς και κατά µήκος σχισµών που εκτείνονται ακτινωτά από την κορυφή. Η λάβα κατέρχεται στις πλαγιές του ηφαιστείου µε τη µορφή κοιτών λάβας (lava channels) και στοών λάβας (lava tubes). Οι σχισµογενείς εκρήξεις είναι συχνές στα ηφαίστεια της Χαβάης. Στην αρχή η έκχυση γίνεται από διάφορα σηµεία κατά µήκος µίας σχισµής ως παραπέτασµα πυρός (curtain of fire) και επικεντρώνονται σε ένα-δύο κεντρικούς πόρους. Για παράδειγµα, στο ασπιδόµορφο ηφαίστειο Kilauea, οι εκρήξεις του ηφαιστείου Pu u O o εκχύνουν λάβα διαρκώς από το Ξεκίνησαν τον Ιανουάριο 1983 ως ένα παραπέτασµα πυρός µήκους 6 km στην ανατολική ζώνη διάρρηξης του Kilauea. Με την πάροδο του χρόνου, οι περιοδικές σχισµογενείς εκρήξεις επικεντρώθηκαν σε ένα κεντρικό ηφαιστειακό πόρο ~15 km ανατολικά της καλδέρας στην κορυφή του Kilauea. Οι διαδοχικές εκρήξεις στο σηµείο αυτό δηµιούργησαν έναν κώνο που ονοµάστηκε ηφαίστειο Pu u O o. Το 1986 το σχηµατίστηκε το ηφαίστειο Kupaianaha ~3 km ανατολικότερα, από το οποίο εκχυνόταν λάβα pahoehoe µέχρι το Από τότε η κύρια θέση των εκρήξεων είναι το ηφαίστειο Pu u O o. ΠΙ ΑΚΕΣ ΛΑΒΑΣ Οι εκρήξεις τύπου Χαβάης χαρακτηρίζονται από θεαµατικούς πίδακες λάβας (lava fountain). Αυτοί οι πυρακτωµένοι πίδακες ανέρχονται εκατοντάδες µέτρα στον αέρα. Μπορεί να είναι σύντοµοι ή να διαρκούν ώρες. Ένας από τους πιο θεαµατικούς πίδακες λάβας δηµιουργήθηκε κατά την έκρηξη του Kilauea το 1950 και είχε ύψος 580 m. Ένας άλλος πίδακας στο ηφαίστειο Oshima (Ιαπωνία) έφτασε τα 1600 m. Η κορυφή του πίδακα συχνά επηρεάζεται από τον αέρα σχηµατίζοντας πύρινη βροχή από θραύσµατα λάβας καθώς αυτά πέφτουν στο έδαφος. Τα κοµµάτια λάβας ή κλάστες λάβας γενικά ψύχονται 4-4

5 γρήγορα αποβάλλοντας τη θερµότητά τους κατά την πορεία τους στον αέρα. Έτσι, είναι στερεά καθώς προσγειώνονται στο έδαφος και σχηµατίζουν τις λεγόµενες σκωρίες (scoria). Όταν όµως η έκχυση της λάβας έχει µεγάλη ταχύτητα ροής, οι πίδακες αυτοί είναι τόσο πυκνοί που οι κλάστες λάβας δεν προλαβαίνουν να ψυχθούν στον αέρα. Έτσι, καθώς προσγειώνονται συγκολλούνται µεταξύ τους και σχηµατίζουν κώνους συγκολληµένων σκωριών (spatter cones) και επιχώµατα συγκολληµένων σκωριών (spatter rampart). Ενίοτε τα συγκολληµένα αυτά κοµµάτια σχηµατίζουν και κλαστογενή ρεύµατα λάβας (clastogenic lavas). Τα µικρότερα θραύσµατα λάβας, όταν βρίσκονται στον αέρα, παρασύρονται από τον άνεµο και καθώς ψύχονται µπορούν να πάρουν σφαιρόµορφα ή σταγονόµορφα σχήµατα και να σχηµατίσουν τα λεγόµενα δάκρυα της Pele (Pele s tears). Στην περίπτωση που επικρατούν ισχυροί άνεµοι, αυτά τα σφαιρόµορφα σωµατίδια επιµηκύνονται παράγοντας τριχοειδή σώµατα γνωστά ως µαλλιά της Pele (Pele s hair). Εάν η λάβα περιέχει αρκετά αέρια, σχηµατίζεται ένας βασαλτικός αφρός που ψύχεται απότοµα και δηµιουργεί ένα υαλώδες πέτρωµα, τον ρετικουλίτη (reticulite), που έχει τη µικρότερη πυκνότητα από οποιοδήποτε άλλο πέτρωµα. ΛΙΜΝΕΣ ΛΑΒΑΣ Στις εκρήξεις τύπου Χαβάης η βασαλτική λάβα, ενίοτε, λιµνάζει στους ηφαιστειακούς πόρους, στους κρατήρες ή σε βυθίσµατα και σχηµατίζει λίµνες λάβας. Άλλες φορές η λάβα εκχύνεται από κάποιο πόρο µέσα στον κρατήρα ή χύνεται από κάποια εξωτερική πηγή µέσα στον κρατήρα ή το βύθισµα. Εκτός από το ηφαίστειο Kilauea στη Χαβάη, σήµερα λίµνες λάβας υπάρχουν µόνο σε λίγα ηφαίστεια. Χαρακτηριστικά αναφέρονται το Erta Al (Αιθιοπία), Nyiragongo (Κογκό) και το όρος Έρεβος (Ανταρκτική). Στην ιστορία του Kilauea λίµνες λάβας δηµιουργήθηκαν σε διάφορους κρατήρες. Η λίµνη λάβας στον κρατήρα Halemaumau είναι ίσως η µακροβιότερη σε ιστορικούς χρόνους. ιατηρήθηκε για περίοδο πάνω από 100 χρόνια από το οπότε και καταστράφηκε από µία µεγάλη υδροηφαιστειακή έκρηξη. Καθώς η λάβα µέσα στις λίµνες λάβας ψύχεται, σχηµατίζει ένα λεπτό φλοιό πάχους µόνο κάποιων εκατοστών. Αυτός καταστρέφεται και δηµιουργείται διαρκώς. Ρεύµατα µεταφοράς στην υποκείµενη λάβα αναγκάζουν το φλοιό να σπάει και να βυθίζεται, ενώ νέα λάβα εξέρχεται ψύχεται, σχηµατίζει νέο φλοιό, ο οποίος µε τη σειρά του υφίσταται την ίδια διαδικασία ανακυκλούµενος συνεχώς. Βλέπε επίσης το κεφάλαιο: 3.2. Χαρακτηριστικά ροής της λάβας 4.4. Έκρηξη τύπου Στρόµπολι Η ΣΤΡΟΜΠΟΛΙΑ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ PARICUTIN Οι εκρήξεις τύπου Στρόµπολι (Strombolian eruptions) πήραν την ονοµασία τους από το µικρό ηφαιστειακό νησί Στρόµπολι (Stromboli), ένα από τα Αιόλια νησιά που βρίσκονται µεταξύ Σικελίας και Ιταλίας. Το ηφαίστειο εκρήγνυται συνεχώς εδώ και εκατό χρόνια. Κάθε είκοσι λεπτά περίπου συµβαίνει και µία µικρή φωτεινή έκρηξη, γεγονός που του έδωσε το προσωνύµιο "ο φάρος της Μεσογείου". Η ηφαιστειακή δράση τύπου Στρόµπολι αναφέρεται σε εκρήξεις από µικρές έως µεγάλες µε εκρηκτικές στήλες µερικών χιλιοµέτρων. Εντούτοις, η πραγµατική στροµπόλια δράση χαρακτηρίζεται από µικρές σύντοµες εκρήξεις κολλώδους λάβας που εκτινάσσεται µερικές δεκάδες έως εκατοντάδες µέτρα στον αέρα. Οι εκρήξεις αυτές συνήθως δεν παράγουν εκρηκτική στήλη. Εκτοξεύουν σχετικά ιξώδη βασαλτική λάβα από τον πόρο του ηφαιστείου. Η σχετικά υψηλή πίεση των αερίων έχει ως αποτέλεσµα τον θρυµµατισµό της λάβας και τη δηµιουργία εκρήξεων µε αρκετό κρότο. Μολονότι οι στροµπόλιες εκρήξεις είναι πιο θορυβώδεις από αυτές της Χαβάης, δεν είναι πιο επικίνδυνες. Τα ηφαιστειακά αναβλύσµατα των εκρήξεων τύπου Στρόµπολι είναι βολίδες και λιθάρια που εκτοξεύονται µε παραβολικές τροχιές και συσσωρεύονται γύρω από τον ηφαιστειακό πόρο σχηµατίζοντας έτσι το ηφαιστειακό οικοδόµηµα. Τυπικοί σχηµατισµοί αυτών των εκρήξεων είναι οι κώνοι σκωριών από βασαλτικά πυροκλαστικά υλικά. Εντούτοις, βασικής σύστασης στρωµατοηφαίστεια µπορούν να εµφανίσουν επίσης στροµπόλια δράση, όπως για παράδειγµα το όρος Έρεβος στην Ανταρκτική. 4-5

6 Στις εκρήξεις τύπου Στρόµπολι το βασικό ηφαιστειακό προϊόν είναι οι σκωρίες, οι οποίες είναι πολύ φυσαλιδοποιηµένα κλάσµατα βασαλτικής λάβας. Τα λιθάρια και οι βολίδες συχνά αποτίθενται σε στρώσεις γύρω από το ηφαίστειο σχηµατίζοντας αποθέσεις πτώσης σκωριών. Σε αντίθεση µε τις εκρήξεις τύπου Χαβάης οι πραγµατικές στροµπόλιες εκρήξεις παράγουν λίγη ή καθόλου λάβα. Εντούτοις, κατά το τελικό στάδιο του σχηµατισµού του κώνου σκωριών, η στροµπόλια δράση µπορεί να υποχωρήσει και να δώσει τη θέση της σε ήπια έκχυση ρευµάτων βασαλτικής λάβας. Γενικά, η ιξώδης λάβα aa είναι πιο συνηθισµένη από τη σχετικά ρευστή λάβα pahoehoe. Καθώς κατά το τέλος της έκρηξης η λάβα έχει χάσει τα αέρια της, η εκρηκτική διαδικασία εξασθενεί, και η λάβα µπορεί να εκρεύσει έξω από τον πόρο ή να λιµνάσει στον κρατήρα και να σχηµατίσει µία λίµνη λάβας, αν και το τελευταίο δεν είναι συχνό φαινόµενο. Η ΣΤΡΟΜΠΟΛΙΑ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ PARICUTIN ( ) Το κλασικότερο παράδειγµα ηφαιστειακής δράσης τύπου Στρόµπολι ήταν η έκρηξη του ηφαιστείου Paricutin (Μεξικό) το Για την έκρηξη του ηφαιστείου Paricutin βλέπε το κεφάλαιο: 5.4. Paricutin ( ) 4.5. Έκρηξη τύπου Βουλκάνο Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΒΟΥΛΚΑΝΟ Το µικρό νησί Βουλκάνο (Vulcano) ανήκει όπως και το Στρόµπολι στα Αιόλια νησιά µεταξύ Σικελίας και Ιταλίας. Οι Ρωµαίοι, βλέποντας τις λάµψεις από τις εκρήξεις, πίστευαν ότι στο νησί είχε το εργαστήριό του ο θεός της φωτιάς Vulcan, που είναι ο οµόλογος του θεού Ήφαιστου στην ελληνική µυθολογία. Από αυτόν πήρε το νησί το όνοµά του και, µε τη σειρά του, το έδωσε στη λέξη volcano που σηµαίνει ηφαίστειο στις περισσότερες ξένες γλώσσες. Το νησί έδωσε επίσης το όνοµά του σε ένα ξεχωριστό τύπο εκρήξεων, τις Βουλκάνιες εκρήξεις (vulcanian eruptions). Οι βουλκάνιες εκρήξεις είναι µεµονωµένες σύντοµες εκρήξεις που διαρκούν µερικά λεπτά έως µερικές ώρες και στην αρχή µοιάζουν µε κανονιές εκτοξεύοντας βολίδες και λιθάρια µε µεγάλη ταχύτητα. Στη συνέχεια, αφού το ηφαίστειο "καθαρίσει το λαιµό του", οι εκρήξεις είναι σχετικά ηπιότερες και διαρκούν περισσότερο. Η ηφαιστειακή δράση τύπου Βουλκάνο είναι πιο εκρηκτική από αυτήν του Στρόµπολι δηµιουργώντας εκρηκτικές στήλες ύψους µεταξύ 5-10 km. Ο όγκος της τέφρας που παράγεται είναι σχετικά µικρός (<1 km 3 ) και η περιοχή διασποράς όχι πολύ µεγάλη. Σήµερα, περιοδική βουλκάνια δράση έχουν τα ηφαίστεια Sakurajima (Ιαπωνία) και Tavurvur (Παπούα Νέα Γουινέα). Σε αντίθεση µε τις στροµπόλιες εκρήξεις που σχετίζονται µε βασαλτικό µάγµα, οι βουλκάνιες σχετίζονται συχνότερα µε ανδεσιτικό έως δακιτικό µάγµα. Το υψηλότερο ιξώδες αυτών των µαγµάτων εµποδίζει τη διαφυγή των αερίων και έχει ως αποτέλεσµα τη δηµιουργία υψηλής πίεσης στο µάγµα και εκρηκτικότερες συνθήκες. Τα εκτινασσόµενα θραύσµατα δεν έχουν το αεροδυναµικό σχήµα που είναι χαρακτηριστικό στις στροµπόλιες εκρήξεις. Ο λόγος είναι το υψηλότερο ιξώδες του µάγµατος καθώς και το ότι τα αναβλήµατα ενσωµατώνουν υλικό από τα πετρώµατα που φράσσουν τον πόρο του ηφαιστείου. Οι εκρήξεις τύπου Βουλκάνο συχνά συνδέονται µε την ανάπτυξη θόλων λάβας, όπως αυτός στο ηφαίστειο Pelee (Μαρτινίκα, 1902), και µε τη δηµιουργία πυροκλαστικών ροών από την κατάρρευση των θόλων. Τα προϊόντα των βουλκάνιων εκρήξεων περιέχουν µεγάλες βολίδες και τεµάχη που αποτίθενται κοντά στον πόρο. Άφθονες είναι οι βολίδες που η επιφάνειά τους µοιάζει µε ξεροψηµένη κόρα ψωµιού (breadcrust bombs). Αυτές έχουν βαθειά σπασίµατα στην επιφάνεια, ενώ συχνά είναι πορώδεις στο εσωτερικό. Καθώς η ιξώδης και πλούσια σε αέρια λάβα εκτοξεύεται στον αέρα σχηµατίζει βολίδες, οι οποίες εξωτερικά ψύχονται γρήγορα και σχηµατίζουν ένα υαλώδη ή µικροκρυσταλλικό φλοιό. Στο εσωτερικό τους όµως είναι ακόµη θερµές και συνεχίζουν να απελευθερώνουν αέρια, τα οποία προκαλούν τη διαστολή τους και το σπάσιµο της εύθραυστης επιφάνειας. Οι βολίδες αυτές είναι χαρακτηριστικές των βουλκάνιων εκρήξεων. 4-6

7 Μολονότι οι βολίδες και τα τεµάχη είναι άφθονα σε κοντινές αποστάσεις από τον πόρο του ηφαιστείου, ο κύριος όγκος των πυροκλαστικών των βουλκάνιων εκρήξεων αποτελείται από πολύ λεπτόκοκκα υλικά στα οποία επικρατεί κυρίως η στάχτη. Η άφθονη στάχτη είναι αποτέλεσα του πολύ έντονου θρυµµατισµού που οφείλεται στο υψηλό ποσοστό αερίων του µάγµατος. Ενίοτε τα αέρια αυτά προέρχονται από την εξάτµιση µετεωρικού νερού. Αυτό κάνει αρκετές από τις βουλκάνιες εκρήξεις να είναι εν µέρει υδροηφαιστειακές. Οι αποθέσεις πτώσης της τέφρας είναι έντονα θρυµµατισµένες, εντούτοις η περιοχή διασποράς τους είναι σχετικά µέτρια. Αυτό δείχνει υψηλό βαθµό εκρηκτικότητας (έντονος θρυµµατισµός) µε δηµιουργία µέτριας εκρηκτικής στήλης (µέτρια διασπορά). Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΒΟΥΛΚΑΝΟ Η ιστορία του Βουλκάνο ξεκινά µε τη δηµιουργία ενός στρωµατοηφαιστείου που κατέρρευσε σχηµατίζοντας την καλδέρα Il Piano. Η καλδέρα πληρώθηκε µερικώς µε πυροκλαστικές αποθέσεις και ρεύµατα λάβας. Αυτό το στρωµατοηφαίστειο και η καλδέρα αποτελούν το νότιο τµήµα του νησιού. Ακολούθως, δηµιουργήθηκε το σύµπλεγµα θόλων λάβας Lentia στο βορειοδυτικά του παλιού ηφαιστείου. Το σύµπλεγµα κατέρρευσε επίσης και σχηµατίστηκε έτσι η καλδέρα Lentia. Μέσα στη καλδέρα Lentia, πριν από Ka δηµιουργήθηκε ο κώνος Fossa. Ο κώνος καλύπτει το µεγαλύτερο από το βόρειο τµήµα του νησιού. Ο νεότερος ηφαιστειακός σχηµατισµός του νησιού είναι ο κώνος Vulcanello που σχηµατίστηκε το 183 π.χ. Η τελευταία έκρηξη του Βουλκάνο ήταν το Από αυτήν την έκρηξη πήρε το όνοµά του ο τύπος αυτών των εκρήξεων. Η έκρηξη ξεκίνησε µε την εκτόξευση τεµαχών από παλαιότερα υλικά. Προοδευτικά, το ηφαίστειο εκτίνασσε φρέσκια λάβα µε τη µορφή τεµαχών βολίδων και στάχτης. Οι εκρήξεις ήταν διακεκοµµένες µε ενδιάµεσα διαλείµµατα ηρεµίας µερικών λεπτών ή µερικών ηµερών. Οι µεγαλύτερες εκρήξεις είχαν µεγαλύτερα µεσοδιαστήµατα ηρεµίας. Στο τέλος η έκρηξη απέθεσε 5 m πυροκλαστικών υλικών στην κορυφή του κώνου Fossa. Βολίδες διαµέτρου 1 m εκτινάχθηκαν σε απόσταση 1 km. εν δηµιουργήθηκαν θόλοι ή ρεύµατα λάβας. Από τότε δεν συνέβησαν εκρήξεις, 4.6. Πλινιακή έκρηξη Η ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΒΕΖΟΥΒΙΟΥ (79 µ.χ.) Οι Πλινιακές εκρήξεις (plinian eruptions) είναι βίαια εκρηκτικά επεισόδια που παράγουν τεράστιες µεταγωγικές στήλες τέφρας και αερίων που ανέρχονται σε ύψος µέχρι και 45 km στη στρατόσφαιρα. Αυτός ο τύπος εκρήξεων πήρε το όνοµά του από τον Πλίνιο το Νεότερο, Ρωµαίο πολιτικό, ο οποίος περιέγραψε λεπτοµερώς την έκρηξη του Βεζουβίου το 79 µ.χ. Η έκρηξη δηµιούργησε µία τεράστια στήλη από τέφρα, καθώς επίσης πυροκλαστικές ροές και εκτεταµένες αποθέσεις στάχτης. Τα προϊόντα της έκρηξης έθαψαν τις γειτονικές πόλεις Ποµπηία και Ηράκλεια (Herculaneum), και και έγιναν η αιτία για το θάνατο τουλάχιστον ανθρώπων µεταξύ αυτών και του Πλίνιου του Πρεσβύτερου. Αυτές οι βίαιες και εντυπωσιακές πλινιακές εκρήξεις συνδέονται µε δακιτικά και ρυολιθικά µάγµατα (dacitic to rhyoliic magmas) πλούσια σε αέρια, τα οποία εκρήγνυνται από στρωµατοηφαίστεια. Η διάρκεια των εκρήξεων ποικίλει πολύ και κυµαίνεται από ώρες έως µέρες. Οι πιο παρατεταµένες εκρήξεις συνδέονται µε τα πιο όξινα µάγµατα. Ενίοτε Πλινιακές εκρήξεις έχουµε και σε βασαλτικά ηφαίστεια, στην περίπτωση που η διαφοροποίηση του µάγµατος δηµιουργεί όξινο µάγµα στο ανώτερο τµήµα του µαγµατικού θαλάµου. Χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι η έκρηξη του ηφαιστείου Hekla (Ισλανδία) το Η ηφαιστειακή δράση του ηφαιστείου αυτού, κατά τα προηγούµενα 800 χρόνια, έδινε αρχικά βίαιες εκρήξεις από κίσσηρη που διαρκούσαν µερικές ώρες, και ακολούθως µακρές εκχύσεις βασαλτικής λάβας από τα κατώτερα τµήµατα του µαγµατικού θαλάµου. Σε αντίθεση µε τις στροµπόλιες και βουλκάνιες εκρήξεις, οι οποίες είναι µεµονωµένες και ασυνεχείς, οι πλινιακές εκρήξεις σχηµατίζουν συνεχείς και παρατεταµένες εκρηκτικές στήλες. Επίσης, η εκρηκτική ηφαιστειακή δράση Πλινιακού τύπου είναι εντελώς διαφορετική από την ήπια εκχυτική ηφαιστειακή δράση τύπου Χαβάης. Εντούτοις, οι δύο τύποι εκρήξεων µοιάζουν στο ότι παράγουν συνεχείς και 4-7

8 παρατεταµένες εκρηκτικές στήλες, οι οποίες στην πρώτη περίπτωση µεν είναι βίαιες, τεράστιες και πλούσιες σε όξινα πυροκλαστικά υλικά, ενώ στη δεύτερη περίπτωση αποτελούνται από πύρινους πίδακες (fire fountain) βασαλτικής λάβας. Ο λόγος είναι ότι και στις δύο περιπτώσεις τα αέρια έχουν περίπου τον ίδιο ρυθµό ανόδου µέσα στο µάγµα καθώς αυτό εξέρχεται από τον κεντρικό πόρο του ηφαιστείου. Οι πλινιακές εκρήξεις σχηµατίζουν µεγάλες εκρηκτικές στήλες, οι οποίες προωθούνται κυρίως από την ενέργεια που παράγει η διαστολή των αερίων και µεταγωγικά ρεύµατα. Η ταχύτητα εξόδου των υλικών είναι της τάξης των µερικών εκατοντάδων µέτρων το δευτερόλεπτο. Μερικές στήλες φτάνουν το ύψος των 45 km περίπου. Η διασπορά της τέφρας είναι µεγάλη και καλύπτει ευρείες περιοχές, όπου το πάχος των αποθέσεων κίσσηρης και στάχτης είναι οµοιόµορφο. Συνήθως, η διασπορά είναι ασύµµετρη γύρω από το ηφαίστειο, καθόσον τα υλικά µεταφέρονται από τους ανέµους που επικρατούν. Τα προϊόντα των πλινιακών εκρήξεων είναι κυρίως τεράστιοι όγκοι κίσσηρης ( km 3 ). Όµως τα καταστρεπτικότερα φαινόµενα είναι αυτά που συνοδεύουν τις πλινικές εκρήξεις όπως οι πυροκλαστικές ροές (ρεύµατα κίσσηρης) και τα λαχάρ. Όταν η εκρηκτική στήλη καταρρεύσει σχηµατίζονται καυτές πυροκλαστικές ροές που κατέρχονται τις πλευρές του ηφαιστείου µε τεράστια ταχύτητα. Επιπλέον, µε την προσθήκη νερού, που προέρχεται από την τήξη χιονιού ή πάγου, και την ανάµειξή του µε τα πυροκλαστικά υλικά δηµιουργούνται λασπορεύµατα (λαχάρ), τα οποία έχουν τη συνοχή του τσιµέντου και εντούτοις κινούνται σαν µανιασµένοι χείµαρροι. Σε µεγάλες πλινιακές εκρήξεις και καθώς ο µαγµατικός θάλαµος κάτω από το ηφαίστειο αδειάζει, µπορεί να προκληθεί κατάρρευση του ηφαιστειακού οικοδοµήµατος και δηµιουργία καλδέρας. Εκτός από την κλασική έκρηξη του Βεζουβίου που χάρισε το όνοµά της στον τύπο αυτών των εκρήξεων, άλλες ιστορικές πλινιακές εκρήξεις ήταν η Μινωική έκρηξη της Σαντορίνης (1630 π.χ.), οι εκρήξεις των ηφαιστείων Tambora (Ινδονησία, 1815) και Krakatau (Ινδονησία, 1883) κ.ά. Κατά τον 20 ο αιώνα ονοµαστές εκρήξεις είναι των ηφαιστείων Novarupta (Αλάσκα, 1912), Agung (Ινδονησία, 1963), Αγίας Ελένης (ΗΠΑ, 1980), El Chichon (Μεξικό, 1982), Spurr (Αλάσκα, 1992), Pinatubo (Φιλιππίνες, 1991) κ.ά. Για το µηχανισµό της πλινιακής έκρηξης βλέπε το κεφάλαιο: 1.5. Μηχανισµός έκρηξης Για τα ρεύµατα κίσσηρης βλέπε το κεφάλαιο: Ρεύµατα κίσσηρης Η ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΒΕΖΟΥΒΙΟΥ (79 µ.χ.) Ο Βεζούβιος βρίσκεται στην παράκτια περιοχή του κόλπου της Νάπολι και 9 km ανατολικά της πόλης. Το κωνικό του σχήµα ξεχωρίζει στον ορίζοντα ιδίως όταν φαίνεται από τη θάλασσα. Ο Βεζούβιος είναι γνωστός κυρίως για την έκρηξη του 79 µ.χ. που κατέστρεψε τις πόλεις Ποµπηία και Ηράκλεια (Herculaneum). Από τότε έχει δώσει πολλές εκρήξεις και σήµερα θεωρείται ένα από τα πιο επικίνδυνα ηφαίστεια στον κόσµο δεδοµένου ότι οι εκρήξεις του είναι βίαιες και ότι άνθρωποι κατοικούν γύρω από αυτόν. Ο Βεζούβιος είναι ένα στρωµατοηφαίστειο αποτελούµενο από ένα κώνο που διαµορφώθηκε κατά την έκρηξη του 79 π.χ. Ο κώνος περιβάλλεται από τα απότοµα τοιχώµατα µίας παλαιότερης καλδέρας, η οποία σχηµατίστηκε πριν από χρόνια, όταν κατέρρευσε το αρχικό οικοδόµηµα, το όρος Somma. Η έκρηξη του 79 µ.χ. ήταν η πρώτη ηφαιστειακή έκρηξη για την οποία υπάρχει λεπτοµερής περιγραφή. Ο Πλίνιος ο Νεότερος παρακολούθησε την έκρηξη από το Misenum, µία τοποθεσία 30 km δυτικά του ηφαιστείου, και την περιέγραψε σε δύο επιστολές προς τον ιστορικό Τάκιτο. Κατά την έκρηξη σκοτώθηκε και ο θείος του, Πλίνιος ο Πρεσβύτερος επιφανής Ρωµαίος ναύαρχος και φυσιογνώστης. Ο Πλίνιος περιέγραψε τους προηγηθέντες σεισµούς, την εκρηκτική στήλη, τις πτώσεις στάχτης, τις πυροκλαστικές ροές, τις επιπτώσεις της έκρηξης στους ανθρώπους, ακόµη και τσουνάµι. Υπολογίζεται ότι η εκρηκτική στήλη έφτασε σε ύψος 32 km και ότι κατά την έκρηξη που διήρκησε 19 ώρες εκτινάχτηκαν 4 km 3 στάχτης. Η πτώση της στάχτης και οι πυροκλαστικές ροές έθαψαν τις πόλεις της Ποµπηίας και της Ηράκλειας. Η Ποµπηία καταστράφηκε τόσο από τις πυροκλαστικές ροές, αλλά κυρίως από τις αποθέσεις στάχτης, επειδή βρίσκεται νοτιοανατολικά προς την πλευρά των επικρατούντων ανέµων. Το πάχος της στάχτης έφτασε τα 3 m σκεπάζοντας τα πάντα εκτός από τις σκεπές των σπιτιών. Η Ηράκλεια που βρίσκεται δυτικά καταστράφηκε κυρίως από τις πυροκλαστικές ροές. 4-8

9 Για 1700 χρόνια οι δύο πόλεις ήταν θαµµένες και ξεχασµένες, µέχρι που ανακαλύφτηκαν τυχαία. Σήµερα οι ανασκαφές αποκάλυψαν το µεγαλύτερο µέρος τους παρέχοντας στοιχεία τόσο για τη φύση της έκρηξης όσο και για τη ζωή αλλά και τις συνθήκες θανάτου των κατοίκων τους. Από τότε, ο Βεζούβιος έδωσε αρκετές ακόµη εκρήξεις µε τελευταία το Έκρηξη τύπου Πελέ ΟΙ ΕΚΡΗΞΕΙΣ ΤΩΝ ΗΦΑΙΣΤΕΙΩΝ ΠΕΛΕ ΚΑΙ UNZEN Οι εκρήξεις τύπου Πελέ (Peleean eruptions) πήραν το όνοµά τους από την κλασική έκρηξη του ηφαιστείου Πελέ (Μαρτινίκα) το Η πυροκλαστική ροή που δηµιουργήθηκε από την κατάρρευση ενός αναπτυσσόµενου θόλου λάβας στην κορυφή του ηφαιστείου κατέστρεψε την πόλη St. Pierre. Οι εκρήξεις τύπου Πελέ µοιάζουν µε τις πλινιακές εκρήξεις διότι συνδέονται µε όξινα µάγµατα και, συχνά, µε τη δηµιουργία πυροκλαστικών ροών. Παράλληλα όµως διαφέρουν στο ότι, στις εκρήξεις τύπου Πελέ το µάγµα έχει χάσει τα αέρια του µε αποτέλεσµα αφ ενός να µη θρυµµατίζεται και αφ ετέρου να αυξάνεται ακόµη περισσότερο το ήδη υψηλό, λόγω του διοξειδίου του πυριτίου, ιξώδες του. Κατά συνέπεια, το µάγµα ανέρχεται πάρα πολύ αργά (µε ταχύτητες της τάξης των cm/sec) και συσσωρεύεται στον κρατήρα του ηφαιστείου σχηµατίζοντας θόλους λάβας ή, αν συνεχίσει την έξοδό του, σχηµατίζει παχύρρευστες ροές λάβας στα πλευρά του ηφαιστείου. Θα µπορούσαµε να παροµοιάσουµε την έξοδο της λάβας µε την έξοδο της οδοντόπαστας από το σωληνάριό της. Η πολύ αργή ταχύτητα ανόδου και εξόδου του µάγµατος είναι και ο λόγος που οι εκρήξεις τύπου Πελέ διαρκούν περισσότερο από τις πλινιακές, από µερικούς µήνες έως µερικά χρόνια. Το γεγονός ότι το µάγµα είναι φτωχό σε αέρια, αποτρέπει το θρυµµατισµό του και τη δηµιουργία βίαιων εκρήξεων µε εκρηκτικές στήλες πλινιακού τύπου. Από την άλλη µεριά όµως οι θόλοι που σχηµατίζονται είναι ασταθείς και µπορούν να καταρρεύσουν. Στην περίπτωση αυτή σχηµατίζονται πυροκλαστικές ροές µε συνέπειες εξίσου καταστροφικές όπως και στις πλινιακές εκρήξεις. Η διαφορά ανάµεσα στα δύο είδη πυροκλαστικών ροών είναι: Οι πυροκλαστικές ροές στις εκρήξεις τύπου Πελέ, που ονοµάζονται πυρακτωµένα νέφη (nuee ardentes), προκαλούνται από την κατάρρευση του θόλου λάβας και περιέχουν µεγαλύτερο ποσοστό από συµπαγή θραύσµατα, τα οποία προήλθαν από την κατάρρευση του θόλου λάβας και έχουν διάφορα µεγέθη, από λιθάρια µέχρι ογκόλιθους. Οι πυροκλαστικές ροές στις πλινιακές εκρήξεις, που ονοµάζονται ρεύµατα κίσσηρης (pumice flows), προκαλούνται από την κατάρρευση της εκρηκτικής στήλης και περιέχουν µεγαλύτερο ποσοστό κίσσηρης που προήλθε από το θρυµµατισµό του µάγµατος λόγω των αερίων. Για τα πυρακτωµένα νέφη βλέπε το κεφάλαιο: Πυρακτωµένα νέφη Για τους θόλους λάβας βλέπε το κεφάλαιο: 2.3. Θόλοι λάβας ΟΙ ΕΚΡΗΞΕΙΣ ΤΩΝ ΗΦΑΙΣΤΕΙΩΝ ΠΕΛΕ ΚΑΙ UNZEN Οι κλασικότερες εκρήξεις τύπου Πελέ είναι αυτές του οµώνυµου ηφαιστείου Πελέ (Μαρτινίκα) και του ηφαιστείου Unzen (Ιαπωνία). Για την έκρηξη του ηφαιστείου Πελέ βλέπε το κεφάλαιο: 5.3. Pelee (1902) Για την έκρηξη του ηφαιστείου Unzen βλέπε το κεφάλαιο: Πυρακτωµένα νέφη 4-9

10 4.8. Υδροηφαιστειακή έκρηξη (τύπου Surtsey) Υ ΡΟΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ: MAAR ΚΑΙ ΑΚΤΥΛΙΟΙ ΤΟΦΦΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΟΙ ΚΩΝΟΙ Οι υδροηφαιστειακές εκρήξεις (hydrovolcanic eruptions) δηµιουργούνται από την αλληλεπίδραση του µάγµατος είτε µε υπόγειο είτε µε επιφανειακό νερό. Οι βίαιες υδροηφαιστειακές εκρήξεις βασαλτκής λάβας ονοµάζονται και τύπου Surtsey, από το ηφαιστειακό νησί Surstey νότια της Ισλανδίας το οποίο δηµιουργήθηκε και αναδύθηκε µέσα από τη θάλασσα το 1963 από υδροηφαιστειακή δράση. Επίσης ονοµάζονται και φρεατικές εκρήξεις (phreatic explosions). Οι υδροηφαιστειακές εκρήξεις µοιάζουν µε τις στροµπόλιες, αν και είναι πολύ πιο εκρηκτικές. Η µεγάλη εκρηκτικότητα είναι το χαρακτηριστικό της υδροηφαιστειακής δραστηριότητας. Καθώς το νερό θερµαίνεται, µετατρέπεται σε ατµό απότοµα και έτσι θρυµµατίζει το µάγµα σε πολύ λεπτόκοκκη στάχτη. Όταν δηµιουργήθηκε το ηφαιστειακό νησί Surstey στο Βόρειο Ατλαντικό, οι αρχικές υδροηφαιστειακές εκρήξεις ήταν θεαµατικά εκρηκτικές. Καθώς όµως προχωρούσε η ανάπτυξη του ηφαιστείου, η λάβα στον κεντρικό πόρο αντιδρούσε όλο και λιγότερο µε το νερό, έτσι ώστε τα τελευταία στάδια της δράσης να είναι τύπου Στρόµπολι. Οι υδροηφαιστειακές εκρήξεις δεν περιορίζονται µόνο σε υποθαλάσσια δηµιουργία ωκεάνιων νησιών. Πολλές βίαιες υδροηφαιστειακές εκρήξεις δηµιουργούνται στην ξηρά από αντίδραση του βασαλτικού µάγµατος µε τον υδροφόρο ορίζοντα σε µικρά βάθη κάτω από την επιφάνεια. Χαρακτηριστικό είναι το δακτυλιοειδές νέφος στη βάση της εκρηκτικής στήλης που προωθείται ακτινωτά. Ονοµάζεται µεγακυµατισµός βάσης (base surge) και είναι τυπικός των υδροηφαιστειακών εκρήξεων. Αυτοί οι σχηµατισµοί είναι ανάλογοι των νεφών που σχηµατίζονται στη βάση των κατακόρυφων στηλών των πυρηνικών εκρήξεων. Οι µεγακυµατισµοί βάσης προέρχονται από την κατάρρευση λόγω βαρύτητας της "υγρής" εκρηκτικής στήλης, η οποία είναι πυκνότερη από την αντίστοιχη στις "ξηρές" εκρήξεις. Οι αποθέσεις των µεγακυµατισµών βάσης είναι σφηνοειδείς έχοντας το µεγαλύτερο πάχος κοντά στον ηφαιστειακό πόρο. Συχνές είναι επίσης οι αποθέσεις µε µορφή αµµόλοφων κοντά στον πόρο, που δείχνουν πλευρική µεταφορά, ανάλογη µε την πλευρική κίνηση της άµµου κατά µήκος του µετώπου του αµµόλοφου. Τα στρώµατα των αποθέσεων συχνά διακόπτονται από βαθουλώµατα εξαιτίας της πτώσης βολίδων και τεµαχών που κατά την έκρηξη ακολουθούν βαλλιστικές τροχιές ανεξάρτητες µε τους µαγακυµατισµούς βάσης. Κοινά σε αυτές τις αποθέσεις µεγακυµατισµών βάσης είναι επίσης τα ονοµαζόµενα λιθάρια επαύξησης (accretionary lapilli), τα οποία είναι συσσωρεύσεις από υγρή στάχτη. Υ ΡΟΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ: MAAR ΚΑΙ ΑΚΤΥΛΙΟΙ ΤΟΦΦΩΝ Οι υδροηφαιστειακές εκρήξεις δηµιουργούν maar και δακτύλιους τόφφων (tuff ring). Αυτοί οι σχηµατισµοί είναι κυκλικοί µε χαµηλά πλευρικά τοιχώµατα αποτελούµενα από τα εκτιναχθέντα συντρίµµατα. Τα maar δηµιουργούνται πιο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, αποκαλύπτοντας παλαιότερα πετρώµατα στα εσωτερικά τοιχώµατά τους. Τα αναβλύσµατά τους περιέχουν µεγαλύτερο ποσοστό από θρυµµατισµένα πετρώµατα του υποβάθρου. Αυτό δείχνει ότι τα maar προέρχονται από φρεατικές εκρήξεις (phreatic eruptions) που συµβαίνουν αρκετά πιο πάνω από τη µαγµατική διείσδυση. Οι δακτύλιοι τόφφων δηµιουργούνται πιο πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Τα αναβλύσµατά τους περιέχουν µεγαλύτερο ποσοστό από µαγµατικά θραύσµατα (πχ. παλαγονιτικοί τόφφοι). Αυτό δείχνει ότι οι δακτύλιοι τόφφων προέρχονται από φρεατοµαγµατικές εκρήξεις (phreatomagmatic eruptions) που προκαλούνται από την αντίδραση του µάγµατος από σχετικά ρηχές διεισδύσεις µε υπόγεια νερά. 4-10

11 Τα maar και οι δακτύλιοι τόφφων έχουν συνήθως κυκλικό σχήµα και δηµιουργούνται πάνω από ανερχόµενες στήλες µάγµατος. Εντούτοις, αν το µάγµα ανέρχεται κατά µήκος µίας ζώνης διάρρηξης, η αντίδραση µε το νερό µπορεί να προκαλέσει διεύρυνση της σχισµής. Τέτοιες εκρήξεις µπορούν να είναι ακόµη πιο καταστροφικές απ ότι αυτές των απλών maar και οι δακτύλιων τόφφων, όπως αποδείχτηκε στην βίαιη έκρηξη του Tarawera (Νέα Ζηλανδία) το 1886, η οποία κατέστρεψε τρία χωριά και στοίχισε τη ζωή σε 150 ανθρώπους. ΠΑΡΑΚΤΙΟΙ ΚΩΝΟΙ Οι παράκτιοι κώνοι (littoral cone) έχουν µεν υδροηφαιστειακή προέλευση, δεν συνδέονται όµως µε κάποιον υδροηφαιστειακό πόρο. Οι κώνοι αποτελούνται από βασαλτική τέφρα που συσσωρεύεται µε τη µορφή εκτινασσόµενων αναβλυσµάτων από την εκρηκτική αντίδραση της λάβας καθώς εισέρχεται στη θάλασσα. Η λάβα που αντιδρά πιο εκρηκτικά είναι η aa παρά η pahoehoe, η οποία εισέρχεται ήρεµα στο νερό. Στη λάβα aa, το νερό εισέρχεται µέσω των ρωγµών στο εσωτερικό των ανώµαλων κοµµατιών της λάβας, και καθώς εξατµίζεται απότοµα τα διαµελίζει και τα εκτινάσσει στην ακτή όπου συσσωρεύονται µε τη µορφή παράκτιων κώνων. Το ίδιο µπορεί να συµβεί και στη λάβα που χύνεται στη θάλασσα µέσα από στοές, καθώς το νερό εισέρχεται στο στόµιο της στοάς και προκαλεί υδροηφαιστειακές εκρήξεις. 4-11

4. ΤΥΠΟΙ ΕΚΡΗΞΕΩΝ. 4.1. Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα. 4.2. Σχισµογενής έκρηξη. 4.3. Έκρηξη τύπου Χαβάης. 4.4. Έκρηξη τύπου Στρόµπολι

4. ΤΥΠΟΙ ΕΚΡΗΞΕΩΝ. 4.1. Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα. 4.2. Σχισµογενής έκρηξη. 4.3. Έκρηξη τύπου Χαβάης. 4.4. Έκρηξη τύπου Στρόµπολι 4. ΤΥΠΟΙ ΕΚΡΗΞΕΩΝ Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφονται οι διάφοροι τύποι ηφαιστειακής δραστηριότητας, από τις ήπιες εκχύσεις λάβας έως τις εξαιρετικά βίαιες εκρήξεις. Οι διάφοροι τύποι των εκρήξεων εξαρτώνται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΖΟΥΒΙΟΣ ΜΠΑΧΤΣΕΒΑΝΙ ΟΥ ΣΤΡΑΝΤΖΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ & ΑΣΚΑΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΒΕΖΟΥΒΙΟΣ ΜΠΑΧΤΣΕΒΑΝΙ ΟΥ ΣΤΡΑΝΤΖΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ & ΑΣΚΑΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΒΕΖΟΥΒΙΟΣ ΜΠΑΧΤΣΕΒΑΝΙ ΟΥ ΣΤΡΑΝΤΖΑΛΗ ΙΩΑΝΝΑ & ΑΣΚΑΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ: 40 49 17 Ν 14 25 32 Ε ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ ΕΚΡΗΞΗΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΠΟΛΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΑΣ. EYXARISTOYME GIA TIN PROSOXI

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Ηφαιστειολογία Καθηγητής: Τ. Σολδάτος Φοιτητές: Παπαδοπούλου Μάρθα 4188 Πισκούλης Παύλος 4195 Τσοπουρίδης Λεωνίδας 4211

Μάθημα: Ηφαιστειολογία Καθηγητής: Τ. Σολδάτος Φοιτητές: Παπαδοπούλου Μάρθα 4188 Πισκούλης Παύλος 4195 Τσοπουρίδης Λεωνίδας 4211 Μάθημα: Ηφαιστειολογία Καθηγητής: Τ. Σολδάτος Φοιτητές: Παπαδοπούλου Μάρθα 4188 Πισκούλης Παύλος 4195 Τσοπουρίδης Λεωνίδας 4211 Το Ηφαίστειο Pinatubo Η λέξη Pinatubo σημαίνει: «αυτό που έχει μεγαλώσει»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 1. Το ηφαίστειο Mount Merapi Η Ινδονησία κατέχει την αδιαμφισβήτητα ηγετική θέση στον κόσμο σε ενεργά ηφαίστεια και σεισμούς. Το Mount Merapi βρίσκεται στο κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Κατηγορίες µάγµατος Όξινα µάγµατα: (SiO 2 > 65%). Μεγάλη περιεκτικότητα σε πτητικά συστατικά, µικρή πυκνότητα. Βίαιες εκρήξεις Βασικά ή

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα: Άννα Τομπατσίδου Τάξη: Α γυμνασίου Τμήμα: Α 2. Τα ηφαίστεια-volcanoes

Όνομα: Άννα Τομπατσίδου Τάξη: Α γυμνασίου Τμήμα: Α 2. Τα ηφαίστεια-volcanoes Όνομα: Άννα Τομπατσίδου Τάξη: Α γυμνασίου Τμήμα: Α 2 Τα ηφαίστεια-volcanoes Τι είναι τα ηφαίστεια; Διαρκώς η επιφάνεια της γης αλλάζει, κάποιες αλλαγές οφείλονται σε ενδογενείς παράγοντες. Μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΤΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΤΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Ηφαίστειο είναι η ανοιχτή δίοδος από το εσωτερικό της Γης που επιτρέπει την εκροή ή έκρηξη ρευστών πετρωμάτων και αερίων από το εσωτερικό (μανδύας) στην επιφάνεια του στερεού φλοιού

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες Ωκεανοί Το νερό καλύπτει τα δύο τρίτα της γης και το 97% όλου του κόσµου υ και είναι κατοικία εκατοµµυρίων γοητευτικών πλασµάτων. Οι ωκεανοί δηµιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ Ηφαίστειο είναι ένα φυσικό άνοιγμα της επιφάνειας της γης απ όπου βγαίνουν κατά καιρούς φλόγες, καπνός και στερεά υλικά λιωμένα(λάβα) που προέρχονται από το

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Συγγραφείς : Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Τι είναι το Τσουνάμί; tsu και nami κύμα του λιμανιού σειρά από ωκεάνια κυμάτα κατά τα οποία μετατοπίζονται μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας"

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. Φυσική της Λιθόσφαιρας ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7 Καθ. Αναστασία Κυρατζή Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 1 Εισαγωγή Υπόθεση της Μετάθεσης των ηπείρων Wegener 1912 Υπόθεση της Επέκτασης του θαλάσσιου πυθµένα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

3. Στο παρακάτω πλαίσιο ζωγράφισε το εσωτερικό της γης από την επιφάνεια μέχρι το κέντρο της και να σημειώσεις τα μέρη της.

3. Στο παρακάτω πλαίσιο ζωγράφισε το εσωτερικό της γης από την επιφάνεια μέχρι το κέντρο της και να σημειώσεις τα μέρη της. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1: ΞΑΝΑΘΥΜΟΜΑΣΤΕ... 1. Τι ήταν η Παγγαία; Η Παγγαία ήταν ένα συμπαγές κομμάτι με όλες τις ηπείρους που σχηματίστηκε κατά την κίνηση των λιθοσφαιρικών πλακών πριν 200 εκατομμύρια χρόνια περίπου.

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις των ηφαιστειακών εκρήξεων στο δομημένο ανθρωπογενές περιβάλλον

Επιπτώσεις των ηφαιστειακών εκρήξεων στο δομημένο ανθρωπογενές περιβάλλον Μεταπτυχιακή Διατριβή Ειδίκευσης Master Thesis Επιπτώσεις των ηφαιστειακών εκρήξεων στο δομημένο ανθρωπογενές περιβάλλον The effects of volcanic eruptions on the structured human environment ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

1. Το φαινόµενο El Niño

1. Το φαινόµενο El Niño 1. Το φαινόµενο El Niño Με την λέξη Ελ Νίνιο, προσφωνούν οι Ισπανόφωνοι το Θείο Βρέφος. Η ίδια λέξη χρησιµοποιείται για να εκφράσει µια µεταβολή του καιρού στις ακτές του Περού, που εµφανίζεται εδώ και

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ

5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ 5. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΑΖΕΣ 5.1 Καταστατική Εξίσωση, συντελεστές σ t, και σ θ Η πυκνότητα του νερού αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την κίνηση των θαλασσίων µαζών και την κατακόρυφη

Διαβάστε περισσότερα

Β4.3 ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΠΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ: ΕΝΔΟΓΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΩΓΕΝΕΙΣ

Β4.3 ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΠΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ: ΕΝΔΟΓΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΩΓΕΝΕΙΣ Β4.3 ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΠΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ: ΕΝΔΟΓΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΩΓΕΝΕΙΣ Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται οι δυνάμεις που διαμορφώνουν την επιφάνεια της Γης; Οι δυνάμεις που διαμορφώνουν την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ. Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ. Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΘΕΩΡΙΑ ΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΣ Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ Γεωλόγος-Ωκεανογράφος Κύριος Ερευνητής, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. Τηλ. Γραφείου: 22910 76378 Κιν.: 6944 920386

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας.

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας. ii. Μορφές Διάβρωσης 1. Μορφές Κυψελοειδούς Αποσάθρωσης-Tafoni Ο όρος Tafoni θεσπίστηκε ως γεωμορφολογικός από τον A. Penck (1894), εξαιτίας των γεωμορφών σε περιοχή της Κορσικής, που φέρει το όνομα αυτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ πηγή:nasa - Visible Earth ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Παγετώδης δράση Οι παγετώνες καλύπτουν σήµερα το 1/10 περίπου της γήινης επιφάνειας. Η δράση των παγετώνων, αποτέλεσε ένα σηµαντικό µορφογενετικό

Διαβάστε περισσότερα

Που αναπτύσσονται τα ηφαίστεια: Θερμά σημεία και ζώνες υποβύθισης

Που αναπτύσσονται τα ηφαίστεια: Θερμά σημεία και ζώνες υποβύθισης Ενώ οι σεισμοί και οι τυφώνες μοιάζουν συχνά να είναι οι πιο καταστρεπτικοί τύποι φυσικών καταστροφών, τα ηφαίστεια μπορούν να έχουν περισσότερα εκτεταμένα αποτελέσματα από το καθένα. Όπως η έκρηξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ 2 η. Σχήμα 1. Γεωλογικός Χάρτης της Σαντορίνης (Zellmer 1998) Μάρτιος 2015 Χ. ΣΤΟΥΡΑΪΤΗ

ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ 2 η. Σχήμα 1. Γεωλογικός Χάρτης της Σαντορίνης (Zellmer 1998) Μάρτιος 2015 Χ. ΣΤΟΥΡΑΪΤΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ 2 η Σχήμα 1. Γεωλογικός Χάρτης της Σαντορίνης (Zellmer 1998) Μάρτιος 2015 Χ. ΣΤΟΥΡΑΪΤΗ Ηφαιστειακό Τόξο του Αιγαίου - Ηφαιστιακά περώματα της Σαντορίνης Η Σαντορίνη βρίσκεται στο κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου. Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές»

Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου. Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές» Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές» Μαθητές: Θοδωρής Μαραγκάκης Μάνος Παπαστεφανάκης Νίκος Ρομάνος Σίφης Σηφογιαννάκης Περιεχόμενα 1. Τι ονομάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Γεωμορφολογία Ποταμών Μόνιμη δίαιτα ποταμών Σχηματισμός διατομής ποταμού

Κεφάλαιο 1. Γεωμορφολογία Ποταμών Μόνιμη δίαιτα ποταμών Σχηματισμός διατομής ποταμού Κεφάλαιο 1 Γεωμορφολογία Ποταμών Σύνοψη Προαπαιτούμενη γνώση Το παρόν αποτελεί ένα εισαγωγικό κεφάλαιο προς κατανόηση της εξέλιξης των ποταμών, σε οριζοντιογραφία, κατά μήκος τομή και εγκάρσια τομή (διατομή),

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ Η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη δεν είναι κύκλος αλλά έλλειψη. Αυτό σηµαίνει πως η Σελήνη δεν απέχει πάντα το

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ Η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη δεν είναι κύκλος αλλά έλλειψη. Αυτό σηµαίνει πως η Σελήνη δεν απέχει πάντα το ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ Η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη δεν είναι κύκλος αλλά έλλειψη. Αυτό σηµαίνει πως η Σελήνη δεν απέχει πάντα το ίδιο από τη Γη. Τα δύο σηµεία που έχουν ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

Αυλακογένεση. Ιδανικές συνθήκες: ένα μανδυακό μανιτάρι κινείται κατακόρυφα σε όλους τους βραχίονες (ράχες).

Αυλακογένεση. Ιδανικές συνθήκες: ένα μανδυακό μανιτάρι κινείται κατακόρυφα σε όλους τους βραχίονες (ράχες). Αυλακογένεση Αυλακογένεση Γένεση αύλακας Δημιουργία τάφρου, οριοθετημένης από ρήγματα μεγάλου μήκους και μεγάλης κλίσης Θεωρείται ότι είναι το αποτέλεσμα της εξέλιξης ενός τριπλού σημείου Τ-Τ-Τ ή Τ-Τ-F

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΗΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΣΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΓΕΝΕΣ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΝΙΣΥΡΟΥ ΜΕΛΑΧΡΟΙΝΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΑΡ.ΜΗΤΡΩΟΥ: 08074

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Παράγοντες που συντελούν στη δηµιουργία χιονοστιβάδων 1. ΤΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ Οι χιονοστιβάδες δηµιουργούνται πάνω από την ζώνη δασικής ανάπτυξης (timberline). Το ύψος της ζώνης αυτής, ποικίλλει ανάλογα µε το γεωγραφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes.

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Αιολική δράση Ο άνεµος, όπως το νερό και ο πάγος, είναι ένας παράγοντας που επιδρά

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Ε ηµοτικού Μάθηµα: Ερευνώ το Φυσικό κόσµο Ενότητα: Τα ηφαίστεια

Τάξη: Ε ηµοτικού Μάθηµα: Ερευνώ το Φυσικό κόσµο Ενότητα: Τα ηφαίστεια Τάξη: Ε ηµοτικού Μάθηµα: Ερευνώ το Φυσικό κόσµο Ενότητα: Τα ηφαίστεια ιδακτικοί στόχοι: Να προβληµατιστούν σχετικά µε το πώς δηµιουργείται ένα ηφαίστειο, ποια είναι τα µέρη ενός ηφαιστείου και ποια η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Η µορφολογία του επιφανειακού αναγλύφου που έχει δηµιουργηθεί από δράση του τρεχούµενου νερού ονοµάζεται ποτάµια µορφολογία. Οι διεργασίες δηµιουργίας της ονοµάζονται ποτάµιες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 4. Πετρολογία Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Oι Κατηγορίες Κλιμάτων :

Oι Κατηγορίες Κλιμάτων : ΚΛΙΜΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Oι Κατηγορίες Κλιμάτων : Κατηγορία Α : Τροπικά κλίματα Στην πρώτη κατηγορία, που συμβολίζεται με το κεφαλαίο Α, εντάσσονται όλοι οι τύποι του Τροπικού κλίματος. Κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΤΑΞΗ Α ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέμα 1 ο : Να μεταφέρετε στο γραπτό σας τον αριθμό της κάθε ερώτησης και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΙΘΑΝΑ ΑΙΤΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΟΚΑΣΤΡΟ ΝΙΣΥΡΟΥ ΠΡΟ ΡΟΜΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Από Γ. Ε. Βουγιουκαλάκη Αθήνα, Άυγουστος 2003 2 Πιθανά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

0,5 1,1 2,2 4,5 20,8 8,5 3,1 6,0 14,9 22,5 15,0 0,9

0,5 1,1 2,2 4,5 20,8 8,5 3,1 6,0 14,9 22,5 15,0 0,9 ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ E ΕΞΑΜΗΝΟ Ακαδημαϊκό Έτος 2016-2017 ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ (Ο ΩΚΕΑΝΙΟΣ ΠΥΘΜΕΝΑΣ) Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ Γεωλόγος-Ωκεανογράφος Κύριος Ερευνητής, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. Τηλ. Γραφείου: 22910 76378 Κιν.: 6944

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ

ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Π.Μ.Σ. ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΤΗΤΑ ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ ΑΝΟ ΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΕΞΩΓΗΪΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Ο Ελλαδικός χώρος µε την ευρεία γεωγραφική έννοια του όρου, έχει µια σύνθετη γεωλογικοτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Συνοπτική παρουσίαση του Εργαστηρίου Υδρογεωλογίας του Τμήματος Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Τα μέλη της ομάδας μας:παπαδόπουλος Σάββας Σταθάτος Γιάννης Τσαπάρας Χρήστος Τριανταφύλλου Δημήτρης Χάλαρης Στέλιος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 2. Το νερό στη φύση 3. Νερό και άνθρωπος 4.

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ):

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μιχάλης Βραχνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Θεσσαλίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 6 ΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΓΗ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα.

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. 1 Είναι η σταθερή και αδιάκοπη κίνηση του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της Γης, στο υπέδαφος

Διαβάστε περισσότερα

Τα φωτόνια από την μεγάλη έκρηξη Τι είναι η Ακτινοβολία υποβάθρου.

Τα φωτόνια από την μεγάλη έκρηξη Τι είναι η Ακτινοβολία υποβάθρου. Τα φωτόνια από την μεγάλη έκρηξη Τι είναι η Ακτινοβολία υποβάθρου. Σύμφωνα με την θεωρία της «μεγάλης έκρηξης» (big bang), το Σύμπαν, ξεκινώντας από μηδενικές σχεδόν διαστάσεις (υλικό σημείο), συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΑ ΣΩΜΑΤΑ ΣΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ Η ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ

ΜΙΚΡΑ ΣΩΜΑΤΑ ΣΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ Η ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ ΜΙΚΡΑ ΣΩΜΑΤΑ ΣΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ Η ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Ιωάννη. Χατζηδηµητρίου Καθηγητή του Φυσικού Τµήµατος του Α.Π.Θ. 1. Το εσωτερικό Ηλιακό Σύστηµα. Η ζώνη των αστεροειδών Η ζώνη των αστεροειδών

Διαβάστε περισσότερα

ηµήτρης Τσίνογλου ρ. Μηχανολόγος Μηχανικός

ηµήτρης Τσίνογλου ρ. Μηχανολόγος Μηχανικός ηµήτρης Τσίνογλου ρ. Μηχανολόγος Μηχανικός 1 Συναγωγή Γενικές αρχές Κεφάλαιο 6 2 Ορισµός Μηχανισµός µετάδοσης θερµότητας ανάµεσα σε ένα στερεό και σε ένα ρευστό, το οποίο βρίσκεται σε κίνηση Εξαναγκασµένη

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενα ρευστοποίησης εδαφών στον Ελληνικό χώρο Κεφάλαιο 1

Φαινόµενα ρευστοποίησης εδαφών στον Ελληνικό χώρο Κεφάλαιο 1 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Εισαγωγικό σηµείωµα Η προκαλούµενη, κατά τη διάδοση των σεισµικών κυµάτων, εφαρµογή κυκλικών διατµητικών τάσεων οδηγεί τους κορεσµένους χαλαρούς αµµώδεις σχηµατισµούς σε συµπύκνωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ΣΕΡΡΕΣ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας"

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. Φυσική της Λιθόσφαιρας ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7 Καθ. Αναστασία Κυρατζή Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 1 Ανασκόπηση Υπόθεση της Μετάθεσης των ηπείρων Wegener 1912 Υπόθεση της Επέκτασης του θαλάσσιου

Διαβάστε περισσότερα

Ν έφη ονοµάζονται οι αιωρούµενοι ατµοσφαιρικοί σχηµατισµοί οι οποίοι αποτελούνται από υδροσταγόνες, παγοκρυστάλλους ή και από συνδυασµό υδροσταγόνων και παγοκρυστάλλων. Ουσιαστικά πρόκειται για το αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία Β Γυμνασίου με ερωτήσεις Σελίδα 2

Γεωλογία Β Γυμνασίου με ερωτήσεις Σελίδα 2 1.Τι είναι η γεωλογία; Γεωλογία είναι η επιστήμη που ασχολείται με τη μελέτη όλων των φυσικών φαινομένων που έγιναν και συνεχίζουν να γίνονται στο στερεό φλοιό της Γης από την περίοδο σχηματισμού του μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

θα πρέπει να ανοιχθεί μια δεύτερη οπή ώστε το υγρό να εξέρχεται από αυτήν με ταχύτητα διπλάσιου μέτρου.

θα πρέπει να ανοιχθεί μια δεύτερη οπή ώστε το υγρό να εξέρχεται από αυτήν με ταχύτητα διπλάσιου μέτρου. Δίνονται g=10m/s 2, ρ ν =1000 kg/m 3 [u 2 =3u 1, 10 3 Pa, 0,5m/s] ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΡΕΥΣΤΑ ΣΕ ΚΙΝΗΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Η ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΕΞΙΣΩΣΗ BERNOULLI 16 Το ανοικτό δοχείο του σχήματος περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

1. Salar de Uyuni, Βολιβία

1. Salar de Uyuni, Βολιβία 1. Salar de Uyuni, Βολιβία Το Salar de Uyuni βρίσκεται στις Άνδεις της Βολιβίας και αποτελούσε τη μεγαλύτερη λίμνη από αλάτι στον κόσμο. Η λίμνη έχει ξεραθεί εδώ και πολλά χρόνια με αποτέλεσμα να έχει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Οι µαύρες τρύπες είναι ουράνια σώµατα σαν όλα τα άλλα, όπως οι πλανήτες και ο ήλιος, τα οποία όµως διαφέρουν από αυτά σε µία µικρή αλλά θεµελ

Εισαγωγή Οι µαύρες τρύπες είναι ουράνια σώµατα σαν όλα τα άλλα, όπως οι πλανήτες και ο ήλιος, τα οποία όµως διαφέρουν από αυτά σε µία µικρή αλλά θεµελ ιαθεµατική Εργασία µε Θέµα: Οι Φυσικές Επιστήµες στην Καθηµερινή µας Ζωή Τµήµα: Β 2 Γυµνασίου Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης Συντακτική Οµάδα: Πάνου Μαρία, Πάνου Γεωργία 1 Εισαγωγή Οι µαύρες

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικό Περιβάλλον ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

Φυσικό Περιβάλλον ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Φυσική Γεωγραφία ονοµάζουµε την επιστήµη που µελετά το σύνολο των φυσικών διεργασιών που συµβαίνουν στην επιφάνεια της γης και διαµορφώνουν τις φυσικές ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση Τα σωματίδια στην ατμόσφαιρα διαφέρουν από τα αέρια. 1. Ένα αέριο αποτελείται από ξεχωριστά άτομα ή μόρια τα οποία είναι διαχωρισμένα ενώ ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ-ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ-ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ-ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ: ΒΟΥΛΑΔΑΚΗ ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΝΝΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ: 2007-2008

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua. ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.gr) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Εδαφογένεση

Δασική Εδαφολογία. Εδαφογένεση Δασική Εδαφολογία Εδαφογένεση Σχηματισμός της στερεάς φάσης του εδάφους Η στερεά φάση του εδάφους σχηματίζεται από τα προϊόντα της αποσύνθεσης των φυτικών και ζωικών υπολειμμάτων μαζί με τα προϊόντα της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ A1.1 Γεωγραφικές συντεταγμένες 1. Τι ονομάζουμε παραλλήλους; Τι δείχνει ο παράλληλος στον οποίο βρίσκεται ένας τόπος; Πως μετριούνται; Παραλλήλους ονομάζουμε τους νοητούς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ MΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝ. ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9, 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΑΘΗΝΑ NATIONAL TECHNICAL

Διαβάστε περισσότερα

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, 2011 Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Καλιούχος Άστριος ή Πλαγιόκλαστο Χαλαζίας Βιοτίτης ή Κεροστίλβη + Μοσχοβίτης (όχι με Κεροστλίβη) + Μαγνητίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη !1 ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ!2 1. ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΘΕΡΜΕΣ ΠΗΓΕΣ 2. ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΑ ΡΕΥΣΤΑ 3. ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ 4. ΧΡΟΝΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΣΥΣΤΑΣΗΣ 5.

Διαβάστε περισσότερα

Η δομή των πετρωμάτων ως παράγοντας ελέγχου του αναγλύφου

Η δομή των πετρωμάτων ως παράγοντας ελέγχου του αναγλύφου Κεφάλαιο 11 ο : Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Η δομή των πετρωμάτων ως παράγοντας ελέγχου του αναγλύφου Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούμε με τις δευτερογενείς μορφές του αναγλύφου που προκύπτουν από τη δράση της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΕΙΣ ΒΡΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

ΦΑΣΕΙΣ ΒΡΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Ο εναλλάκτης ψύξης ονομάζεται και εξατμιστής. Τούτο διότι στο εσωτερικό του λαμβάνει χώρα μετατροπή του ψυκτικού ρευστού, από υγρό σε αέριο (εξάτμιση) σε μια κατάλληλη πίεση, ώστε η αντίστοιχη θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν.

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. 1 Που συμβαίνουν οι περισσότερες βροχοπτώσεις; Κυρίως στη θάλασσα. Και μάλιστα στο Ισημερινό. Είδαμε γιατί στο προηγούμενο μάθημα. Ρίξε μία ματιά.

Διαβάστε περισσότερα

"Λάθος αντιλήψεις που δημιουργούνται από την ελλιπή διδασκαλία των γεωεπιστημών" Αντώνης Δ.Στάης

Λάθος αντιλήψεις που δημιουργούνται από την ελλιπή διδασκαλία των γεωεπιστημών Αντώνης Δ.Στάης "Λάθος αντιλήψεις που δημιουργούνται από την ελλιπή διδασκαλία των γεωεπιστημών" Αντώνης Δ.Στάης Η Γεωλογική Γνώση στην Ελλάδα σήμερα Στα ελληνικά σχολεία, εδώ και αρκετά χρόνια, σε αντίθεση με τα σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ ΑΝΕΜΟΣ Άνεμο λέμε τις κινήσεις της μάζας του αέρα που περιβάλλει τη Γη. Αυτό που προκαλεί τις κινήσεις αυτές είναι οι διαφορά της ατμοσφαιρικής πίεσης ανάμεσα σε γειτονικές περιοχές. Ο άνεμος θα κινηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Το μανόμετρο (1) που βρίσκεται στην πάνω πλευρά του δοχείου δείχνει πίεση Ρ1 = 1,2 10 5 N / m 2 (ή Ρα).

Το μανόμετρο (1) που βρίσκεται στην πάνω πλευρά του δοχείου δείχνει πίεση Ρ1 = 1,2 10 5 N / m 2 (ή Ρα). 1. Το κυβικό δοχείο του σχήματος ακμής h = 2 m είναι γεμάτο με υγρό πυκνότητας ρ = 1,1 10³ kg / m³. Το έμβολο που κλείνει το δοχείο έχει διατομή Α = 100 cm². Το μανόμετρο (1) που βρίσκεται στην πάνω πλευρά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2017 Α ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2017 Α ΦΑΣΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 17 Ε_3.ΦλΘ(ε) ΤΑΞΗ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Πέµπτη 5 Ιανουαρίου 17 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ II ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ βασική απαίτηση η επαρκής γνώση των επιμέρους στοιχείων - πληροφοριών σχετικά με: Φύση τεχνικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η γεωθερμική ενέργεια είναι η ενέργεια που προέρχεται από το εσωτερικό της Γης. Η θερμότητα αυτή προέρχεται από δύο πηγές: από την θερμότητα του

Η γεωθερμική ενέργεια είναι η ενέργεια που προέρχεται από το εσωτερικό της Γης. Η θερμότητα αυτή προέρχεται από δύο πηγές: από την θερμότητα του Η γεωθερμική ενέργεια είναι η ενέργεια που προέρχεται από το εσωτερικό της Γης. Η θερμότητα αυτή προέρχεται από δύο πηγές: από την θερμότητα του αρχικού σχηματισμού της Γης και από την ραδιενεργό διάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ E ΕΞΑΜΗΝΟ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ E ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ E ΕΞΑΜΗΝΟ Θαλάσσια κύματα 1.1. Ορισμός Θαλάσσια κύματα είναι περιοδικές μηχανικές ταλαντώσεις των μορίων του νερού, στην επιφάνεια ή στο βάθος, οποιασδήποτε περιόδου, με τις οποίες γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί

Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί Η ποσότητα της βροχής που φτάνει στην επιφάνεια της γης εάν συγκεντρωθεί σε µα οριζόντια επιφάνεια, θα σχηµατίσει ένα υδάτινο στρώµα, το πάχος του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Υδρολογία - Υδρογραφία. Υδρολογικός Κύκλος. Κατείσδυση. Επιφανειακή Απορροή. Εξατµισιδιαπνοή. κύκλος. Κατανοµή του νερού του πλανήτη

Υδρολογία - Υδρογραφία. Υδρολογικός Κύκλος. Κατείσδυση. Επιφανειακή Απορροή. Εξατµισιδιαπνοή. κύκλος. Κατανοµή του νερού του πλανήτη Υδρολογία - Υδρογραφία Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε το τµήµα του υδρολογικού κύκλου που σχετίζεται µε την υπόγεια και επιφανειακή απορροή του γλυκού νερού της γης. Η επιστήµη που ασχολείται µε την

Διαβάστε περισσότερα

ιήθηση Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Αθήνα 2009 ΚΑΤΑΚΡΑΤΗΣΗ- ΙΗΘΗΣΗ-ΑΠΟΡΡΟΗ Κατακράτηση βροχής Παρεµπόδιση από χλωρίδα

ιήθηση Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Αθήνα 2009 ΚΑΤΑΚΡΑΤΗΣΗ- ΙΗΘΗΣΗ-ΑΠΟΡΡΟΗ Κατακράτηση βροχής Παρεµπόδιση από χλωρίδα Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Αθήνα 2009 ΚΑΤΑΚΡΑΤΗΣΗ- ΙΗΘΗΣΗ-ΑΠΟΡΡΟΗ Κατακράτηση χιονιού ιαπνοή Κατακράτηση βροχής Παρεµπόδιση από χλωρίδα Παγίδευση σε επιφανειακές κοιλότητες Εξάτµιση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Οι πολικές περιοχές, όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται βορειότερα από το Βόρειο Πολικό Κύκλο και νοτιότερα από το Νότιο Πολικό Κύκλο. Συγκεκριμένα ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 8.1 (από Hoek and Bray, 1977)

Πίνακας 8.1 (από Hoek and Bray, 1977) Κεφάλαιο 8: Βραχόµαζα και υπόγεια νερά 8.1 8. ΒΡΑΧΟΜΑΖΑ ΚΑΙ ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ Τα πετρώµατα όταν αυτά είναι συµπαγή και δεν παρουσιάζουν πρωτογενή ή δευτερογενή κενά είναι αδιαπέρατα. Αντίθετα όταν παρουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ. Κατολισθήσεις Ταξινόµηση κατολισθήσεων

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ. Κατολισθήσεις Ταξινόµηση κατολισθήσεων ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ Κατολισθήσεις Ταξινόµηση κατολισθήσεων ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Κατολισθήσεις Έχει επικρατήσει µεταξύ των γεωλόγων και των µηχανικών η χρήση του όρου κατολίσθηση για την περιγραφή του φαινοµένου

Διαβάστε περισσότερα

Τσουνάμι στην Ελλάδα Αντιμετώπιση Κινδύνου-

Τσουνάμι στην Ελλάδα Αντιμετώπιση Κινδύνου- Τσουνάμι στην Ελλάδα Αντιμετώπιση Κινδύνου- Πολιτικός Σχεδιασμός & Πολιτική Προστασία ρ Γ. Α. Παπαδόπουλος ιευθυντής Ερευνών, Γεωδυναμικό Ινστιτούτο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών Συν-Πρόεδρος Ομάδας UNESCO

Διαβάστε περισσότερα

Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» ο ΜΕΡΟΣ. Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο

Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» ο ΜΕΡΟΣ. Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο ΣΕΜΦΕ Ε.Μ.Πολυτεχνείο Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» 2003-2004 2 ο ΜΕΡΟΣ Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο ιδάσκων: Α. Παπαγιάννης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1. οµή και

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 2. 2.1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται συνοπτικά το Γεωλογικό-Σεισμοτεκτονικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής του Π.Σ. Βόλου - Ν.Ιωνίας. Η ευρύτερη περιοχή της πόλης του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑ. ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών

ΚΛΙΜΑ. ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών ΚΛΙΜΑ ιαµόρφωση των κλιµατικών συνθηκών ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Κλίµα Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γνώση του κλίµατος που επικρατεί σε κάθε περιοχή, για τη ζωή του ανθρώπου και τις καλλιέργειες. Εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΡΑΣΗΣ Ν. ΠΙΕΡΙΑΣ

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΡΑΣΗΣ Ν. ΠΙΕΡΙΑΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΡΑΣΗΣ Ν. ΠΙΕΡΙΑΣ Ο ΧΥΤΑ Κατερίνης αποτελείται από τρία φατνώματα Φ1, Φ2 και Φ3. Εκεί εναποτίθενται τα σκουπίδια της πόλης μας, τα οποία με την πάροδο του χρόνου, κάτω από την πίεση του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΠΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σίνα 32, Αθήνα 106 72, τηλ.210-3617824, φαξ 210-3643476, e- mails: ellspe@otenet.gr & info@speleologicalsociety.gr website: www.speleologicalsociety.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα