ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ"

Transcript

1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ μικρή αναφορά στα μεσαιωνικά καρναβάλια Εννοείται ότι υποστηρίζουμε ανεπιφύλακτα όλες τις μορφές της ελευθερίας των ηθών, όλα όσα το αστικό ή γραφειοκρατικό σκυλολόι αποκαλεί «ακολασία». Είναι προφανές ότι δεν μπορούμε να προετοιμάσουμε την επανάσταση της καθημερινής ζωής με τον ασκητισμό I.S. τχ. 9 Η αλλιώς ένας ακόμη λόγος που μας αρέσει να παίζουμε συναυλίες

2 Ηìðñïóïýñá áõôþ êõêëïöüñçóå óå ðåñéï - ñéóìýíï áñéèìü áíôéôýðùí óå queer masque party-óõíáõëßá ðïõ äéïñãáíþèçêå óôçí êáôüëçøç Villa Amalias óôéò 8 ÌÜñôç Ìðïñåßôå íá ôç âñåßôå êáé óå çëåêôñïíéêþ ìïñöþ óôï site killthecat.gr Èá èýëáìå íá åêöñüóïõìå ôéò èåñìýò ìáò åõ - áñéóôßåò óôçí ôáîéáñ ßá Verpeilt ãéá ôçí ðï - ëý ôéìç óõíåéóöïñü ôçò êáé óôïõò áðáíôá ïý ÐáíôáãêñõåëéóôÝò. Åðßóçò Ýíá ìåãüëï åõ áñéóôþ óôç ñéóôßíá, τους Gazon, óôï Locke Diavolo, óôçí ïìüäá queericulum vitae (qvzine.net) êáé öõóéêü óôçí êõñßá ÄÞìçôñá. Äéåýèõíóç åðéêïéíùíßáò:

3 «Τα ίδια μπορεί να πει ένας τιποτένιος για τα βιβλία μου. Σκατά στα μούτρα του! Η μυρουδιά του κρασιού, ω! πόσο πιο ορεκτική, γελαζούμενη, τραβηχτική είναι, πιο επουράνια και γλυκιά από τη λαδίλα! Κι άλλο τόσο θα το είχα δόξα και τιμή μου να λεγόταν για την αφεντιά μου πως σε κρασί ξόδεψα περισσότερα παρά σε λάδι, όπως έκανε ο Δημοσθένης, που γι αυτόν λεγόταν πως ξόδευε περισσότερο για λάδι παρά για κρασί. Για μένα δεν είναι άλλο από δόξα και τιμή να λέει ο κόσμος και να διαλαλεί πως είμαι μάγκας καλός και φιλαράκος φίνος, και ως εκ τούτου καλόδεχτος σε όλες τις καλές παρέες από Πανταγκρυελιστές, ενώ κάποιος γκρινιάρης κατηγόρησε το Δημοσθένη πως οι Λόγοι του έζεχναν σαν την πατσαβούρα ενός βρομιάρη και λιγδή λαδά. Γι αυτό πιάστε να ερμηνεύσετε όλες τις πράξεις και τις κουβέντες μου από την τελειότερη πλευρά. Πάντα να σεβόσαστε το μυαλό που έχει σχήμα σαν μυζήθρα και σας ταΐζει μ ετούτες τις όμορφες αρλούμπες κι όσο μπορείτε κρατάτε με πάντα κεφάτο. Ώρα λοιπόν να διασκεδάσετε, αγάπες μου, και χαρωπά να διαβάσετε τα παρακάτω, για πλήρη ευφροσύνη του κορμιού κι ωφέλεια των νεφρών! Ακούστε, όμως, γαϊδουρόπουτσες (που κουτσαμάρα να σας βρει από κακιά πληγή): Θυμηθείτε Να πιείτε στην υγειά μου πότε πότε Και θα σας το ανταποδώσω το κέρασμα λίαν προσεχώς!» Απόσπασμα από τον πρόλογο του Φρανσουά Ραμπελέ στο βιβλίο του Γαργαντούας και Πανταγκρυέλ

4 Λίγα λόγια για την κοινωνιολογία του σώματος Το σώμα δεν τελειώνει εκεί που τελειώνουν τα πόδια, ούτε είναι μονάχα αυτό που βλέπουμε. Υπάρχει το φυσικό σώμα, υπάρχει και κάτι παραπάνω Τι εννοούμε;μα φυσικά ότι γύρω από το σώμα παίζονται καθημερινά παιχνίδια εξουσίας. Από την αρχαιότητα ακόμα το σώμα τοποθετείται σε κοι νω νι κό, οικονομικό, πολιτικό, ιδεολογικό πλαίσιο. Προσδιορίζεται με βάση το φύλο, τη φυλή, την ηλικία, το σεξουαλικό προσανατολισμό, την τάξη, το έθνος και ένα σωρό ακόμη παράγοντες που μας κάνουν να καταλαβαίνουμε το σώμα μέσα από δίπολα: Ψυχή-σάρκα, λόγος-αισθήσεις, αιώνιο-θνητό, θεϊκό-ανθρώπινο, άυλουλικό, πνεύμα-σώμα (animus-corpus), ουράνιο-γήινο, ζωή-θάνατος, άνδρας-γυναίκα, έλληνας-βάρβαρος, λευκός-μη λευκός, δυτικός-μη δυτικός, υγιής-ασθενής, καθαρό-ακάθαρτο, ιερό-ανίερο, δεξιό-αριστερό, ελεύθερος-δούλος, εντέλει καλό-κακό Τα όρια ανάμεσα στους δύο πόλους σηματοδοτούνται με σαφήνεια, καταλήγοντας σε σχέσεις ιεραρχίας και καταπίεσης. O ένας πόλος, δηλαδή, εμφανίζεται πάντα σαν ανώτερος (ποιος άραγε;), ενώ όλες οι ενδιάμεσες αποχρώσεις εξαναγκάζονται να ενσωματωθούν στο ένα ή στο άλλο άκρο.. Αν θελήσουμε να αναζητήσουμε τις απαρχές της δυαδικής αυτής σύλληψης του σώματος, σίγουρα θα σταθούμε στους αρχαίους έλληνες και στο διαχωρισμό του νου από το σώμα, απ τον οποίο πηγάζει βασικά ο διπολικός τρόπος σκέψης. «Νους υγιής εν σώματι υγιεί», συνήθιζαν να λένε. Με αυτή τη γνωστή ρήση φαινομενικά αποδίδεται τόσο στο νου όσο και στο σώμα η ίδια αξία. Από μόνος του, όμως, ο σαφής αυτός διαχωρισμός αρκεί για να υποθάλψει ένα στερεότυπο: μια αντίληψη του νου ως ανώτερου στοιχείου από το σώμα. Το υγιές σώμα μοιάζει, σύμφωνα μ αυτήν τη προσέγγιση, ν αποτελεί απλά την προϋπόθεση για την υγεία αυτού που πραγματικά έχει σημασία: του νου. Κινούμενοι σ αυτή τη λογική, οι αρχαίοι αναζητούσαν την πνευματική, ηθική τελείωση, την αθανασία της ψυχής, διακηρύσσοντας το

5 μικρη αναφορα στα μεσαιωνικα καρναβαλια απατηλό των αισθήσεων (με τέτοιες μπούρδες καταπιάστηκε ο Πλάτωνας στο έργο του «Φαίδων», αλλά και οι Σκεπτικοί φιλόσοφοι). Σε τέτοιου είδους προσεγγίσεις στηρίχτηκε, εξάλλου, ο Αυγουστίνος, τον 5ο αιώνα μ.χ., για να μιλήσει για την αμαρτωλή σάρκα, για την ποταπότητα του σεξ, για τη σωματικότητα ως πηγή απάτης και διαστροφής (βέβαια, έγκυρες πηγές λένε πως ο Αυγουστίνος ήταν μέγας παρτουζιάρης πριν αγιοποιηθεί...). Η αντίληψη, όμως, του σώματος ως υποδεέστερου από το νου παγιώνεται, ευδοκιμεί και κυριαρχεί με τον Καρτέσιο, περί τον 17ο αιώνα. Οι αισθήσεις υποτιμώνται ως αναξιόπιστες πηγές και το σώμα ως φθαρτό και γήινο, ως εμπόδιο. Οι αντιλήψεις του Καρτέσιου βρίσκουν έρεισμα στην ορθολογική σκέψη της εποχής του (πρόκειται για την εποχή του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού) και ιδιαίτερα στο αίτημα να επιβληθεί ο πολιτισμός επί της φύσης. Το κλίμα είναι ιδιαίτερα ευνοϊκό για την ανάπτυξη διπολικών αντιλήψεων. Συγκεκριμένα, ο «ορθός λόγος» επιτάσσει την κυριαρχία επί του σώματος, τον έλεγχο πάνω στη σεξουαλικότητα, στις αισθήσεις, στα συναισθήματα. Η διακυβέρνηση του σώματος από το νου επιτυγχάνεται μέσω διαιτητικών πρακτικών, που στο παρελθόν συνδέονταν με τη νηστεία για θρησκευτικούς λόγους. Παρατηρείται μια προσπάθεια να επιβληθεί ο έλεγχος και η πειθαρχία, η λιτότητα και η εγκράτεια, να ρυθμιστούν τα σώματα, να ελεγχθούν τα πάθη, οι επιθυμίες, τα ένστικτα, η ανεξέλεγκτη και αδάμαστη σάρκα (η οποία μάλιστα συμβολίζεται συχνά μέσω του γυναικείου σώματος). Μια μορφή ελέγχου, λοιπόν, είναι και η στέρηση της ύλης που τρέφει το σώμα. Όλη αυτή η αντίληψη, όμως, αντλεί από την προτεσταντική ηθική, που θέλει το σώμα να εμποδίζει την πνευματική ανύψωση. Αυτού του είδους τη θρησκευτική διάσταση εντοπίζουμε, εξάλλου, και στην πολιτική, ηθική και φιλοσοφική σκέψη του Λοκ (17 ος αιώνας), ο οποίος προσδιορίζει τον πολιτισμό με την έννοια μιας διπλής πειθαρχίας: πρώτον, το πνεύμα πρέπει να επιβληθεί πάνω στη σάρκα, ο πολιτισμός να χαλιναγωγήσει το ζωώδες υπόστρωμα της ανθρώπινης φύσης για να αποκλείσει τα ενδεχόμενα περισπασμών στην πνευματική προσπάθεια των ανθρώπων. Δεύτερον, οι άνθρωποι πρέπει να αποκτήσουν αυτοπειθαρχία ώστε να επιτύχουν την πλήρη αφοσίωση στην επιτέλεση των επιταγών του «Νόμου της Φύσης» (που αποκαλύπτει στον άνθρωπο το θέλημα του θεού.. λολ). Γίνεται λόγος, λοιπόν, για ένα θρησκευτικό ασκητισμό, για ένα επίγειο «προσκύνημα», σε ό,τι αφορά τον τρόπο που ο άνθρωπος ζει στον κόσμο, μιας και βασική μορφή αυτής της πειθαρχίας αποτελεί κατά το Λοκ η αφοσίωση στην εργασία. Πρόκειται, αναμφίβολα για μια θεώρηση ευνοϊκή προς τις ανάγκες της καπιταλιστικής παραγω-

6 Για την απελευθερωση του σωματοσ γής (εργασία και χαρά δηλαδή..). Με βάση αυτή τη λογική, όπου το πνεύμα πρέπει να ελέγχει το σώμα, ακόμα και ο σωματικός πόνος μπορεί να κριθεί αναγκαίος προκειμένου να επιτευχθεί η εσωτερική τελείωση («τα αγαθά κόποις κτώνται» ή αλλιώς «no pain no gain»). Στη δυαδική αυτή αντίληψη υπήρξε, ωστόσο, σωρεία αντιδράσεων: Π.χ. η τρέλα εκείνη που αποσυντονίζει τις επιταγές του «ορθού λόγου» (η οποία είχε, όμως, ως αποτέλεσμα να εμφανιστούν τα πρώτα άσυλα). Παρόμοια, η παρανομία, που αποδιαρθρώνει το πολιτικό και οικονομικό σύστημα (η οποία είχε αντίστοιχα ως αποτέλεσμα να εμφανιστούν οι πρώτες φυλακές..). Αντίλογος, όμως, υπήρξε και σε θεωρητικό επίπεδο: Από το διονυσιακό τύπο ανθρώπου του Νίτσε, στην αρχή της ηδονής του Φρόυντ και από την κοινωνική συγκρότηση του «φυσικού σώματος» του Φουκώ στις φεμινιστικές θεωρίες, τέτοιου είδους ενστάσεις κρίνονται αναγκαίες σε κοινωνίες που επιβιώνουν διπολικές κατανοήσεις του σώματος. Στις μέρες μας, το γυναικείο σώμα ακόμα θεωρείται ασύδοτο, απείθαρχο και πηγή πειρασμού, με αποτέλεσμα σε κάποιες κοινωνίες να καλύπτεται υποχρεωτικά (βλέπε μπούρκα, μαντίλα κτλ), ενώ σε κάποιες άλλες κοινωνίες η δυαδικότητα αναπαράγεται μέσα από λαϊκά άσματα («σώμα μου φτιαγμένο από πηλό, κάνεις ό,τι θέλεις το μυαλό»)! Πέρα από την πλάκα τώρα, ακόμη και σήμερα τα δίπολα όχι απλά επιβιώνουν, αλλά κυριαρχούν στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το σώμα. Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε πολλά παραδείγματα από την καθημερινή ζωή, αλλά νομίζουμε ότι το πράγμα είναι αρκετά σαφές. Όλη η λογική (;) της θρησκείας, η πυρηνική οικογένεια, τα διάφορα ρατσιστικά συμπλέγματα κτλ ορθώνουν διαχωρισμούς που δημιουργούν εξουσιαστικές σχέσεις. Έτσι, κρίνοντας απαραίτητη την αποδόμηση των διπόλων, θα σταθούμε σε στιγμές που τα όρια μεταξύ των δύο πόλων παύουν να είναι αυστηρά και γίνονται ρευστά, ασαφή και ευμετάβλητα. Στην προσπάθειά μας αυτή, λοιπόν, θα επικεντρωθούμε στο έργο των Μιχαήλ Μπαχτίν και Φρανσουά Ραμπελέ και πιο συγκεκριμένα στο καρναβαλικό σώμα στο Μεσαίωνα, που αμφισβητεί, αντιστέκεται και ανατρέπει.

7 Ιστορικό πλαίσιο μικρη αναφορα στα μεσαιωνικα καρναβαλια ΟΦρανσουά Ραμπελέ ( ) συχνά θεωρείται ως ο τυπικότερος εκπρόσωπος της γαλλικής Αναγέννησης. Στα τέλη του 15 ου αιώνα, οι μεσαιωνικές δομές διατηρούνται, ωστόσο ο Ραμπελέ βιάζεται να καταρρακώσει το Μεσαίωνα και να υμνήσει την Αναγέννηση, κυρίως με τα βιβλία του «Γαργαντούας» και «Πανταγκρυέλ». Στην Αναγέννηση, όμως, σταδιακά θα αντιπαρατεθεί η Αντιμεταρρύθμιση, αντιπαραβάλλοντας συμμαχίες, συμφέροντα και πανίσχυρες δυνάμεις, όπως την καθολική εκκλησία και τα μοναχικά της τάγματα, μια υλική και πνευματική πανστρατιά, η οποία θα συμπιέσει και θα πνίξει τον αναγεννησιακό πυρετό. Ο Ραμπελέ αντιμετωπίζει τη μήνη του συντηρητικού κατεστημένου: η Σορβόννη (προπύργιο της σχολαστικής και της δογματικής θεολογίας) καταδικάζει και λογοκρίνει τα έργα του. Χαρακτηρίζεται άθεος και ασεβής, ενώ το 1564 τα έργα του συμπεριλαμβάνονται στον «Πίνακα Απαγορευμένων Βιβλίων» και συγκεκριμένα στη μερίδα «Αιρέσεις», με πρώτο βαθμό επικινδυνότητας. Ο Ραμπελέ ζει σε μια δύσκολη εποχή, όπου εκτός των άλλων αναβιώνει στη Ρώμη η Ιερά Εξέταση. Ωστόσο, μέσα από το έργο του καταφέρνει να αναδείξει την ανατρεπτική σημασία του καρναβαλιού, του γέλιου, της διακωμώδησης και της σαρκικής απόλαυσης στη μεταβατική εκείνη περίοδο. Ο Μπαχτίν ( ) ζει και γράφει σε μια εξίσου ταραγμένη περίοδο. Πάνω από δέκα χρόνια εκτοπισμένος από το σταλινικό καθεστώς στην άγρια ρωσική επαρχία, εν μέσω εφιαλτικών διώξεων κάθε αποκλίνουσας φωνής και μιας πρωτοφανούς πολιτισμικής ερείπωσης της Σοβιετικής κοινωνίας. Κατά κάποιον τρόπο, στη θεωρία του για τη διαλογικότητα, το γέλιο, το καρναβάλι, το γκροτέσκο σώμα 1, υποβόσκει μια έντονη κριτική του δογματικού σταλινικού καθεστώτος, που εμφανίζεται ως κάτοχος της μίας και μοναδικής αλήθειας. Ο Μπαχτίν, λοιπόν, θα εμπνευστεί από το Ραμπελέ και θα αδράξει την ευκαιρία να εκφέρει ένα λόγο βαθιά πολιτικό, με αφορμή τα καρναβάλια του Μεσαίωνα: «Οι εικόνες του Ραμπελέ έχουν έναν ανυποχώρητα ανεπίσημο χαρακτήρα. Κανένα δόγμα, καμία αυθεντία, καμία στενόμυαλη σοβαρότητα δεν μπορούν να συνυπάρξουν με τις ραμπελεσιανές εικόνες τούτες οι εικόνες αντιτίθενται σε κάθε τι το τελειωμένο και σταθερό, σε κάθε μεγαλοστομία, σε κάθε προκατασκευασμένη λύση σε ό,τι αφορά τη σκέψη και την αντίληψη του κόσμου». 1 το τι ακριβώς εννοούμε με αυτόν τον όρο θα διευκρινιστεί στα επόμενα κεφάλαια.

8 Για την απελευθερωση του σωματοσ Λίγο πριν ξεκινήσουμε, όμως, την περιπλάνησή μας στα καρναβάλια του Μεσαίωνα, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι δε θα αναζητήσουμε μια πλήρη αποδόμηση της διπολικής σύλληψης του σώματος. Απλά θα σταθούμε στην αντιστροφή των ρόλων, στη συνοχή των αντιθέτων και στο συνδυασμό των λογικά ασύνδετων, δηλαδή, στην αμφισημία, και στην «αντιφατικότητα» του γκροτέσκου σώματος. Θα συναντηθούμε, έτσι, αναπόφευκτα, με τη λογική του ανάποδα και της αντιστροφής, με το ίδιο δηλαδή το καρναβαλικό πνεύμα. Το καρναβάλι Το καρναβάλι είναι όρος που παραπέμπει όχι μόνο στις γνωστές μας απόκριες, αλλά σε κάθε παραδοσιακή γιορτή που περιλαμβάνει στο τελετουργικό της μεταμφιέσεις, μάσκες, δρώμενα όπως το κάψιμο ενός ανδρεικέλου, η ενθρόνιση και η εκθρόνιση ενός πλασματικού βασιλιά, ο θάνατος και η ανάσταση, συνήθειες που αντιστρέφουν την κανονική τάξη των πραγμάτων κλπ. Η λέξη καρναβάλι αποκτά δηλαδή εδώ (πέρα από τη στενή της έννοια) μια ευρύτερη σημασία και αγκαλιάζει λίγο πολύ τις λαϊκές γιορτές, όλες τις συλλογικές εκδηλώσεις που παρουσιάζουν ένα κοινό πυρήνα: τον περιοδικό εορτασμό της ανακύκλωσης των εποχών και της αναγέννησης του κόσμου, είτε αυτό σημαίνει τη συμβολική επανάληψη της δημιουργίας, την επιστροφή στο μυθικό παρελθόν όπου εμφανίστηκαν όλες οι μορφές, είτε πιο απλά το τέλος του παλιού και την αρχή του καινούριου. Το καρναβάλι παρουσιάζει τη ζωή απ την ανάποδη και εκφράζει τη γονιμότητα της αλλαγής και ανανέωσης, την καταλυτική και συνάμα ανανεωτική δύναμη του χρόνου, τη χαρούμενη (διασκεδαστική-εορταστική) σχετικότητα κάθε κοινωνικής δομής, κάθε τάξης και εξουσίας. Εξετάζοντας τις απαρχές του καρναβαλιού, ο Μπαχτίν ταξιδεύει μέσα στο χρόνο από τις αρχαίες διονυσιακές, παγανιστικές γιορτές, μέχρι το λαϊκό πολιτισμό του γέλιου του Μεσαίωνα, θα σταθεί ιδιαίτερα στον κόσμο του Ραμπελέ, όπου η φιλοσοφία του καρναβαλιού έχει την τιμητική της, πλάι στο χορό, στο ξεφάντωμα και στην απελευθέρωση του σώματος. Ο Ραμπελέ, ζώντας σε μια εποχή όπου ο επίσημος και σοβαρός τόνος του εκκλησιαστικού και φεουδαρχικού πολιτισμού κυριαρχεί, αντιπαραθέτει έναν απέραντο κόσμο χιουμοριστικών μορφών και εκδηλώσεων, τον πολιτισμό του λαϊκού καρναβαλικού γέλιου 2. Έτσι, στο πέμπτο κεφάλαιο του Γαργαντούα («οι κουβέντες των μπεκρήδων»), υπάρχουν κάποιες πολύ χαρακτηριστικές κι ενδιαφέρουσες ατάκες. Επί παραδείγματι, ένας μεθυσμένος, χρησιμοποιεί 2 οι εκδηλώσεις αυτού του λαϊκού πολιτισμού μπορούν να διαιρεθούν σε

9 μικρη αναφορα στα μεσαιωνικα καρναβαλια μια ρήση που αποδίδεται στον άγιο Αυγουστίνο (με εμφανώς διαφορετικό νόημα): «Αν δεν πιω, θα μείνω ξερός. Νάμαι, πέθανα κιόλας. Η ψυχή μου φτερουγίζει σε καμιά βατραχολιμνούλα. Η ψυχή ου δύναται κατοικήσει εν τόπω ξηρώ». Κάποιος άλλος μπεκρής, αναφερόμενος προφανώς στα τελευταία λόγια του χριστού στο σταυρό, λέει: «Το λόγο του θεού έχω στα χείλη: Διψώ». Σ αυτό το σημείο πρέπει να καταστεί σαφές ότι στο Μεσαίωνα ήταν πολύ διαδεδομένες οι παρωδίες λειτουργιών (όπως η λειτουργία των μεθύστακων ή λειτουργία των τζογαδόρων ) ή οι παρωδίες της ανάγνωσης του ευαγγελίου και των πιο ιερών προσευχών (του πάτερ ημών, του άβε μαρία κτλ), λιτανειών, ύμνων ή ψαλμών. Σ αυτή καθαυτή τη διακωμώδηση της θρησκευτικής παράδοσης βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της μεσαιωνικής εποχής: η διπλή άποψη του κόσμου και της ανθρώπινης ζωής κάθε εκκλησιαστική γιορτή στο Μεσαίωνα είχε την κωμική λαϊκή της άποψη. Γενικότερα σε κάθε επίσημη γιορτή υπήρχε η ανεπίσημη έκφανσή της, με γίγαντες, νάνους και τέρατα, με γελωτοποιούς, κλόουν και τρελούς 3, να μιμούνται σοβαρές τελετουργίες διακωμωδώντας τις 4. Όλες αυτές οι μορφές πρωτοκόλλου και τελετουργίας οι βασισμένες στο γέλιο και καθιερωμένες από την παράδοση παρείχαν μια εντελώς διαφορετική, ηχηρά ανεπίσημη, εξωεκκλησιαστική και εξωπολιτική άποψη του κόσμου, του ανθρώπου και των ανθρωπίνων σχέσεων οικοδομούσαν ένα δεύτερο κόσμο και μια δεύτερη ζωή έξω από την επίσημη οργάνωση της κοινωνίας, κόσμο στον οποίο συμμετείχαν λίγο πολύ όλοι οι μεσαιωνικοί άνθρωποι, στον οποίο ζούσαν για μια ορισμένη εποχή του χρόνου. Το μεσαιωνικό καρναβάλι ήταν ουσιαστικά το αποκορύφωμα της τρεις διακριτές μορφές. 1. τελετουργικά θεάματα: καρναβαλικές παράτες, κωμικές παραστάσεις στο παζάρι. 2. κωμικές λεκτικές συνθέσεις: παρωδίες προφορικές και γραπτές, τόσο στη λατινική όσο και στα εθνικά ιδιώματα. 3. Διάφορα είδη βωμολοχίας: βρισιές, βλαστήμιες, όρκοι, λαϊκές διαλαλήσεις. αυτές οι τρεις μορφές λαϊκού χιούμορ, οι οποίες παρά την ποικιλία τους αντανακλούν μια μοναδική χιουμοριστική άποψη του κόσμου, συνδέονται στενά και διαπλέκονται μεταξύ τους με πολλούς τρόπους. 3 στο λαϊκό γκροτέσκο η τρέλα είναι μια χαρούμενη παρωδία του εθιμοτυπικού λόγου, της στενόμυαλης σοβα ρότητας της επίσημης αλήθειας. πρόκειται για μια γιορταστική τρέλα, την οποία τόσο εύστοχα μας δίνει στις ταινίες του ο τιμ μπάρτον. 4 αυτή η συνύπαρξη της σοβαρής με την κωμική αντιμετώπιση του κόσμου συναντάται, εξάλλου, και σε προγενέστερες εποχές. Για παράδειγμα, στην

10 Για την απελευθερωση του σωματοσ δεύτερης αυτής ανεπίσημης ζωής του λαού, ο οποίος για κάποιο χρόνο εισερχόταν στην ουτοπική σφαίρα της κοινότητας, της ελευθερίας, της ισότητας και της αφθονίας. Μιλάμε δηλαδή για μια περιστασιακή αποδέσμευση από την επικρατούσα αλήθεια και την εδραιωμένη τάξη για την άρση όλων των ιεραρχικών διακρίσεων, προνομίων, κανόνων και απαγορεύσεων. Το καρναβάλι ήταν η αληθινή γιορτή του χρόνου, γιορτή του γίγνεσθαι, της αλλαγής και της ανανέωσης. Ήταν εχθρικό προς οτιδήποτε το απαθανατισμένο και τελειωμένο. Κοιτούσε στο ατελείωτο μέλλον. Από την άλλη μεριά, οι επίσημες γιορτές του Μεσαίωνα, εκκλησιαστικές, φεουδαρχικές είτε υπό την αιγίδα του κράτους, δεν οδηγούσαν τους ανθρώπους έξω από την υπάρχουσα κοσμική τάξη ούτε δημιουργούσαν καμία δεύτερη ζωή. Απεναντίας, επικύρωναν την υφιστάμενη τάξη πραγμάτων και την ενίσχυαν. Ο δεσμός με το χρόνο ήταν τυποποιημένος αλλαγές και στιγμές κρίσεων εξορίζονταν στο παρελθόν. Στην πραγματικότητα, οι επίσημες γιορτές ήταν στραμμένες ολοκληρωτικά στο παρελθόν και χρησιμοποιούσαν το παρελθόν για να νομιμοποιήσουν το παρόν. Αντίθετα από την παλαιότερη και αυθεντικότερη γιορτή, οι επίσημες γιορτές επιβεβαίωναν εκείνο που ήταν σταθερό, αμετάβλητο, αιώνιο: την υπάρχουσα ιεραρχία, τις υφιστάμενες θρησκευτικές, πολιτικές και ηθικές αξίες, κανόνες και απαγορεύσεις. Καθένας έπρεπε να εμφανίζεται με τα πλήρη εμβλήματα του επαγγέλματος, του κύκλου και των αξιωμάτων του και να τοποθετείται ανάλογα με τη θέση του. Ήταν ένας καθαγιασμός της ανισότητας. Ήταν ο θρίαμβος μιας αλήθειας ήδη εδραιωμένης, της κυρίαρχης αλήθειας που παρουσιαζόταν ως αιώνια και αδιαμφισβήτητη. Γι αυτό και ο τόνος της επίσημης γιορτής ήταν μονολιθικά σοβαρός, και το στοιχείο του γέλιου της ήταν ξένο 5. Αντίθετα, ο καρναβαλικός κόσμος του Μεσαίωνα είναι ένας κόσμος ελευθεριότητας και αντί-ιεραρχίας. Δεν αποτελεί ούτε αμιγώς καλλιτεχνική μορφή, ούτε θέαμα. Είναι ζωή και όχι τέχνη (αν και βρίσκεται στα όρια της τέχνης) και μάλιστα μια μορφή-της-ζωής πραγμααρχαιότητα υπήρχε το τελετουργικό σκώμμα, που ήταν λατρεία γέλιου και χλευασμού προς τη θεότητα, ενώ στις απαρχές του ρωμαϊκού κράτους η εθιμοτυπία της θριαμβικής πομπής περιελάμβανε σχεδόν επί ίσοις όροις την αποθέωση και τον εμπαιγμό του νικητή. οι ταφικές τελετουργίες συνίσταντο επίσης σε θρήνο (εξύμνηση) και σε διακωμώδηση του αποθανόντος. 5 πράγματι, το γέλιο απουσιάζει από τις επίσημες γιορτές και από τα ιερά βιβλία, ενώ την απουσία του γέλιου από τα σοσιαλιστικά καθεστώτα. μας δίνει ο μίλαν κούντερα, με παραστατικό (όσο και δραματικό) τρόπο, στο βιβλίο του το αστείο. εξάλλου, το ζήτημα της απουσίας του γέλιου απ τη θρησκευτική παράδοση πραγματεύεται και το βιβλίο του ουμπέρτο Έκο το όνομα του ρόδου.

11 μικρη αναφορα στα μεσαιωνικα καρναβαλια τική και ιδεώδης συνάμα. Το καρναβάλι δεν είναι θέαμα, γιατί καταργεί τα δίπολα πομπού και δέκτη, καλλιτέχνη και θεατή, ανώτερου και κατώτερου. Όλοι συμμετέχουν στη ζωή του καρναβαλιού που έχει τους δικούς της νόμους, το δικό της πνεύμα. Εξάλλου, δε θα μπορούσε να συμβαίνει διαφορετικά, καθώς η ίδια η ζωή παίζει στο καρναβάλι μια άλλη, ελεύθερη πραγμάτωσή της, την αναγέννηση και την ανανέωσή της σε μια ευτυχέστερη βάση. Αναπόφευκτα, αυτή η ολότελα διαφορετική προσέγγιση τη ζωής συνεπάγεται κι έναν τελείως διαφορετικό κώδικα επικοινωνίας: το γέλιο, όχι ως ατομική αντίδραση σε κάποιο συγκεκριμένο κωμικό συμβάν, αλλά ως καθολικό, παλλαϊκό, αμφίσημο. Οικουμενικό, δεν τα βάζει με ιδιαίτερα πρόσωπα ή θεσμούς, αλλά με την ύπαρξη ολόκληρη, περιλαμβανομένου και του γελώντος. Αμφίσημο, φχαριστιέται την ίδια στιγμή που σαρκάζει, καταφάσκει την ίδια στιγμή που αρνείται. Εξάλλου, καταργείται κάθε μορφή τυπικότητας κι ευπρέπειας, ενώ η αθυροστομία έρχεται να συμβολίσει την πλήρη και απόλυτη απουσία των κάθε λογής φραγμών, ή όπως λέει κι η παροιμία: σε κώλο μ ευκοίλια σκατό ποτέ δε λείπει. Παρατηρείται, λοιπόν, ότι αυτός ο δεύτερος, εορταστικός τρόπος ζωής του Μεσαίωνα συμπαρασύρει μια συνολική αντίληψη για τον άνθρωπο και την κοινωνία. Μια αντίληψη ελευθεριακή, που αμφισβητεί τις εξουσίες, τις ιεραρχίες, τις συμβατικότητες και τις κανονικότητες. Πρόκειται, αναμφισβήτητα, για μια ολότελα διαφορετική κατανόηση του κόσμου, που αφορά μάλιστα όλες του τις πτυχές από την πολιτική και τη θρησκευτική ζωή, μέχρι τους κώδικες επικοινωνίας και το ανθρώπινο σώμα. Γκροτέσκος ρεαλισμός και σώμα «Περί της εφηβικής ηλικίας του Γαργαντούα (κεφ. 11) Ο Γαργαντούας από τριών μέχρι πέντε χρονών ανατράφηκε κι εκπαιδεύτηκε σε πάσα πρεπούμενη γνώση, σύμφωνα με την προσταγή του πατέρα του. Κι αυτόν τον καιρό πέρασε όπως όλα τα μικρά παιδιά του τόπου του: δηλαδή πίνοντας, τρώγοντας και κάνοντας νάνι, τρώγοντας, κάνοντας νάνι και πίνοντας, κάνοντας νάνι, πίνοντας και τρώγοντας. Κατουρούσε πάνω στα παπούτσια του, χεζόταν στο βρακί του, ξεμυξιαζόταν στα μανίκια του, άφηνε να τρέχει η μύξα μέσα στη σούπα του, γάνωνε τη μύτη του, πασάλειβε τα μούτρα του, έπινε μέσα στο πασούμι του και κάθε λίγο έτριβε την κοιλιά του μ ένα καλάθι. Τρόχιζε τα δόντια του πάνω σ ένα ξυλοπάπουτσο, έπλενε τα χέρια του μέσα στο ζουμί της σούπας, στραβομουτσούνιαζε, όταν έδινε λεφτά στο δίσκο της εκκλησίας έκλανε μαζί, κατουρούσε κόντρα στον ήλιο, ξερνοβολούσε τ άντερά του, τα έλεγε στη νύφη για να τ ακούει η πεθερά, τύλωνε την παραδαρμένη του,

12 Για την απελευθερωση του σωματοσ έτρωγε λάχανα κι έχεζε πράσα, νόμιζε πως τα σύννεφα είναι τηγανάκια μπακιρένια κι οι κωλοφωτιές φανάρια, έλεγε ό,τι του κατέβαζε η γκλάβα του και χούφτιαζε ασταμάτητα τις γκουβερνάντες του» 6... Επισημαίνεται συνήθως ότι στο έργο το Ραμπελέ εξέχοντα ρόλο παίζει η υλική σωματική αρχή, δηλαδή, εικόνες του σώματος συνδεδεμένες με το φαγητό, το ποτό, τις εκκενώσεις και τη σεξουαλική ζωή. Επιπλέον, οι εικόνες του σώματος παρουσιάζονται σε μια εξαιρετικά διογκωμένη μορφή. Ο Ραμπελέ ανακηρύχθηκε από το Βίκτορα Ουγκώ ως ο μεγαλύτερος ποιητής της σάρκας και της κοιλιάς. Αυτές οι εικόνες είναι η κληρονομιά της ιδιαίτερης αισθητικής αντίληψης που χαρακτηρίζει το λαϊκό πολιτισμό του γέλιου, της αντίληψης του λεγόμενου γκροτέσκου ρεαλισμού. Υποβιβασμός Ουσιώδης αρχή του γκροτέσκου ρεαλισμού είναι ο υποβιβασμός, καθαίρεση δηλαδή του οτιδήποτε είναι υψηλό, εκπνευματωμένο, ιδεώδες, αφηρημένο είναι μια μετατόπιση στο υλικό επίπεδο, στη σφαίρα του γήινου και του σωματικού στην αδιάλυτη ενότητά τους. Με αυτή την έννοια, ως υψηλό λογίζεται το ουράνιο σε σχέση με το γήινο, ο νους σε σχέση με το σώμα, το κεφάλι σε σχέση με τα γεννητικά όργανα. Ο γκροτέσκος ρεαλισμός, λοιπόν, επαναπροσγειώνει, ξανακάνει τα αντικείμενά του σάρκα. Ο υποβιβασμός είναι αμφίσημος, αρνητικός και θετικός ταυτόχρονα: το να υποβιβάζεις ένα αντικείμενο δεν σημαίνει απλώς ότι το εξακοντίζεις στο κενό της ανυπαρξίας, στην απόλυτη καταστροφή, αλλά ότι το στέλνεις πίσω στο αναπαραγωγικό κατώτερο στρώμα, στη ζώνη στην οποία επιτελούνται η σύλληψη και η νέα γέννηση όπου τα πάντα φυτρώνουν εν αφθονία. Ο «Γαργαντούας», συγκεκριμένα, ξεκινά με αναφορά στο Σωκράτη, ο οποίος αποτελεί λαμπρό παράδειγμα υποβιβασμού και αμφισημίας. Καταρχάς, το περιπαικτικό, ειρωνικό του ύφος ενδυναμώνει το στοιχείο της αμφισημίας, το οποίο εμφανίζεται με τη μορφή της σοφής άγνοιας : είμαι σοφότερος απ όλους τους άλλους, γιατί τουλάχιστον ξέρω πως δεν ξέρω τίποτα. Επίσης, το γέλιο του (που παίρνει την απόχρωση της ειρωνείας) και οι σωκρατικοί υποβιβασμοί (ένα ολόκληρο σύστημα μεταφο- 6 βλ. φρανσουά ραμπελέ, Γαργαντούας και Πανταγκρυέλ, εκδόσεις: βιβλιοπωλείον της εστίας, αθήνα, 2004, σελ

13 μικρη αναφορα στα μεσαιωνικα καρναβαλια ρών και παρομοιώσεων που αντλούνται από τις χαμηλές σφαίρες της ύπαρξης, τα ταπεινά επαγγέλματα, την καθημερινή ζωή κτλ.) φέρνουν πιο κοντά τον κόσμο και τον κάνουν οικείο, επιτρέπουν την ελεύθερη εξερεύνησή του χωρίς φόβο. Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα αμφίσημου υποβιβασμού, εξάλλου, είναι ο Δον Κιχώτης, που από τη μια πλευρά μεταφέρει κάθε υψηλή εθιμοτυπική χειρονομία και τελετουργικό στην υλική σφαίρα εξευτελίζοντας την ιπποσύνη, ενώ από την άλλη συμβολίζει έναν αφηρημένο και αποστεωμένο ιδεαλισμό που καθαιρείται από την τεράστια κοιλιά, τη βουλιμία και τις άφθονες εκκενώσεις του Σάντσο Πάντσα, που αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση γκροτέσκου σώματος. Le bas materiel Όπως γίνεται αντιληπτό, στο γκροτέσκο ρεαλισμό δίνεται βάση στον υποβιβασμό από τα ψηλά στα χαμηλά, από τον ουρανό στη γη, από το νου στο κάτω υλικό μέρος του σώματος (le bas materiel), δηλαδή στα ένστικτα και στις ορμές. Ενδεικτικά, κάποια από τα χαρακτηριστικά του Πανταγκρυελισμού είναι η εμμονή στο φαγητό, στο πιοτό, στην πεολατρεία, στα κωλοσφούγγια, στην αποπάτηση: «Χέζοντας τις προάλλες μύρισα το φόρο που στον κώλο μου χρωστάω. Αλλιώτικη βγήκε μυρουδιά απ ότι συνηθάω κι άρχισα να βρομοκοπάω. Αχ! Αν κάποιος μου φερνε τη ρήγισσα, Την κόρη που περίμενα [και λαχταράω], Χέζοντας Θα πιανα να της καλαφάτιζα την τρύπα απ όπου κατουράει, καταπώς ξέρω κι είπα. Και τα δαχτύλια της στο μεταξύ την τρύπα του σκατού μου θα βόλευαν μαζί, χέζοντας» 7. Σ αυτή καθαυτή την αποθέωση της σωματικής απόλαυσης ενυπάρ- 7 φρανσουά ραμπελέ, Γαργαντούας και Πανταγκρυέλ, εκδόσεις: βι βλι - οπωλείον της εστίας, αθήνα, 2004, σελ

14 Για την απελευθερωση του σωματοσ χουν στοιχεία ιδιαίτερα σημαντικά για την κατανόηση των μεσαιωνικών κοινωνιών: Ας θυμίσουμε ότι σε μια κοινωνία όπου η πείνα, η ανέχεια και οι επιδημίες ήταν συνηθισμένα και αναπότρεπτα φαινόμενα, η αναφορά σε λαϊκά τσιμπούσια, σε οινοποσίες, κραιπάλες και στη σωματική υγεία της αφόδευσης και της σαρκικής επιθυμίας, αποτελεί μήνυμα αισιοδοξίας και πρόσκλησης προς απόλαυση, μήνυμα παραμερισμού του περιρρέοντος φόβου. Έχουμε να κάνουμε, λοιπόν, με μια αντίληψη του σώματος, που αν μη τι άλλο- αμφισβητεί την επιβαλλόμενη πειθαρχία της χριστιανικής ηθικής, που αντιστέκεται απέναντι σε κάθε δογματική σύλληψη του κόσμου, είτε αυτή είναι θρησκευτική (στην περίπτωση του Ραμπελέ), είτε σταλινική (στην περίπτωση του Μπαχτίν)... Πέρα από τα όρια του σώματος Μιλάμε, λοιπόν, για ένα σώμα ανατρεπτικό, που χαρακτηρίζεται από τη γονιμότητα και την αφθονία, από την εορταστική και την ουτοπική όψη, το αγαλλιαστικό, το χαρούμενο, το άμετρο 8, την υπερβολή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ανθρώπινη μύτη -μοτίβο επαναλαμβανόμενο στην παγκόσμια λογοτεχνία- η οποία παίρνει υπερβολικές διαστάσεις στη συνήθη γκροτέσκα απεικόνισή της συμβολίζοντας το φαλλό (βλ. το μύθο της Ρωξάνης ή το Μορφονιό, φίλο του Καραγκιόζη, καθώς και το γκροτέσκο αφήγημα του Γκόγκολ «η Μύτη»). Το γκροτέσκο αναζητά εκείνο που προεξέχει από το σώμα, όλα όσα προσπαθούν να υπερβούν τα όρια του σώματος. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα «βλαστάρια» και στα «κλαδιά», σε οτιδήποτε προεκτείνει το σώμα και το συνδέει με άλλα σώματα ή με τον εξωτερικό κόσμο. Το γκροτέσκο σώμα δεν είναι, λοιπόν, χωρισμένο από τον υπόλοιπο κόσμο. Δεν είναι κλειστό, ούτε έχει περιχαρακωμένα όρια. Είναι ένα σώμα ανοιχτό προς τον έξω κόσμο. Η καλλιτεχνική λογική της γκροτέσκας εικόνας (όπως συχνά απεικονίζεται στους πίνακες των Bosch και Breughel) αγνοεί την κλειστή, λεία και αδιαπέραστη επιφάνεια του σώματος και διατηρεί μόνο τις εκβλαστήσεις του και τα στόμιά του μόνο ότι οδηγεί πέρα από τον 8 «Για μενταγιόν [στο καπέλο του] είχε [ο Γαργαντούας], πάνω σε μια χρυσή πλάκα που ζύγιζε εξήντα οκτώ ημίλιτρα, ένα ειδώλιο από ταιριασμένο σμάλτο, που παρίστανε ένα ανθρώπινο σώμα με δυο κεφάλια, γυρισμένα το ένα προς το άλλο, τέσσερα χέρια, τέσσερα πόδια και δυο πισινούς, έτσι όπως λέει ο πλάτων στο συμπόσιο πως ήταν άλλοτε η ανθρώπινη φύση στη μυθική αρχή της».

15 μικρη αναφορα στα μεσαιωνικα καρναβαλια περιορισμένο χώρο ή στα βάθη του σώματος. Έτσι, υπερβαίνει το διαχωρισμό εσωτερικού-εξωτερικού σώματος. Η γέννηση του Γαργαντούα αποτελεί μια πολύ χαρακτηριστική περίπτωση: «Εξαιτίας αυτού του συμβάντος οι λοβοί του πλακούντα έσπασαν και το έμβρυο πέρασε μ ένα πήδο από αυτές τις τρύπες και μπήκε στην κοίλη φλέβα. Στη συνέχεια, σκαρφαλώνοντας από το διάφραγμα μέχρι ως πάνω από τους ώμους (όπου η περί ης ο λόγος φλέβα διακλαδίζεται στα δύο), πήρε το αριστερό μονοπάτι και βγήκε από το ζερβό αφτί». 9 Το γκροτέσκο σώμα, λοιπόν, δεν είναι ένα σώμα εξατομικευμένο, αλλά ένα σώμα διπλό: το ένα σώμα δίνει ζωή και πεθαίνει και το άλλο συλλαμβάνεται και γεννιέται. Είναι ένα σώμα εν τω γίγνεσθαι, ένα σώμα που ποτέ δεν ολοκληρώνεται, που ποτέ δεν είναι πλήρες και τελειωμένο. Τα όρια ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο είναι ασαφή, μιας και η ζωή διαδέχεται το θάνατο κι έτσι εκφράζεται η έννοια της αναγέννησης και της αναδημιουργίας 10. Ενώ, λοιπόν, στην αρχαιότητα σκοπός του ανθρώπου ήταν η αθανασία της ψυχής, στην περίφημη επιστολή του προς τον Πανταγκρυέλ, ο Γαργαντούας προτάσσει την πρόοδο και την αθανασία ολόκληρου του ανθρωπίνου είδους, των σωμάτων, δηλαδή, που διαπλέκονται και συνδέονται μεταξύ τους. 11 Στον γκροτέσκο ρεαλισμό, επομένως, το σωματικό στοιχείο είναι βαθιά θετικό. Παρουσιάζεται όχι στην ιδιωτική, εγωιστική μορφή του, αποκομμένο απ όλες τις άλλες σφαίρες της ζωής, αλλά σαν κάτι το οικουμενικό, κάτι που αντιπροσωπεύει όλους τους ανθρώπους. Ως τέτοιο αντιτίθεται στην αποκοπή από τα υλικά και σωματικά ριζώματα του κόσμου δεν αξιώνει καμιά απάρνηση του γήινου, ούτε αποδέσμευση από τη γη και το σώμα. 9 η ανατομική ανάλυση τελειώνει με την απροσδόκητη και τελείως καρνα - βαλική γέννηση του Γαργαντούα μέσα απ το αφτί της μάνας του. το παιδί δεν πάει κάτω, αλλά πάνω. αυτό είναι ένα τυπικό γκροτέσκο αναποδογύρισμα. 10 μια παρόμοια αισιόδοξη εκδοχή του θανάτου μπορούμε να συναντήσουμε στη «γιορτή των νεκρών» που γίνεται αρχές νοέμβρη στην πόλη του μεξικού. 11 Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι στα χρόνια του ραμπελέ ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές -π.χ. στις εικαστικές τέχνες- το θέμα του ανδρόγυνου, ενός σώματος πέρα από την όποια έμφυλη διαφοροποίηση.. σα να λέμε queer!

16 Για την απελευθερωση του σωματοσ Σώματα που αντιστέκονται Τελικά, η γκροτέσκα σύλληψη του σώματος μοιάζει να δη - μιουργεί το υπόβαθρο για την απελευθέρωση από το δογματισμό, την ολοκλήρωση, τους περιορισμούς και τους κάθε λογής ηθικούς φραγμούς. Διόλου τυχαία, το σώμα που εμφανίζεται σε όλες τις εκφράσεις του ανεπίσημου λόγου των ανθρώπων είναι το σώμα που γονιμοποιεί και γονιμοποιείται, που γεννάει και γεννιέται, που καταβροχθίζει και καταβροχθίζεται, που πίνει, αφοδεύει, αρρωσταίνει και πεθαίνει. Οπουδήποτε οι άνθρωποι γελούν και βρίζουν, και ιδιαίτερα σε ένα οικείο περιβάλλον, ο λόγος τους είναι γεμάτος από σωματικές εικόνες. Το σώμα συνουσιάζεται, αφοδεύει, παρατρώει και η ομιλία των ανθρώπων είναι πλημμυρισμένη από γεννητικά όργανα, κοιλιές, αφοδεύσεις, ούρα, αρρώστιες, μύτες, στόματα και ακρωτηριασμένα μέλη. Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να υποστηρίξουμε ότι ο ενθουσιασμός, η ιλαρότητα, η ένταση του γκροτέσκου σώματος εμπνέει τη δημιουργία ενός κλίματος αμεσότητας, εγγύτητας κι εγκαρδιότητας (βλ. στην πρώτη σελίδα τον χαρακτηριστικό πρόλογο του Ραμπελέ), μιας και ακόμη και οι βρισιές είναι αμφίσημες: ενώ ταπεινώνουν κι εξευτελίζουν, την ίδια στιγμή αναζωογονούν και ανανεώνουν. Εξάλλου, τα σώματα που χορεύουν με γιορταστική τρέλα και άγρια χαρά στα καρναβάλια του Μεσαίωνα απελευθερώνουν το σώμα από την τυραννία των κοινωνικά ενδεδειγμένων, δήθεν μηχανικών κινήσεων. Ας μην ξεχνάμε ότι, αν το περπάτημα στα δυο πόδια είναι ανθρώπινο αντανακλαστικό, ο τρόπος περπατήματος είναι κοινωνικά κατα σκευασμένος, δηλαδή επίκτητος, αντικείμενο εξάσκησης. Έτσι, ένα χορευτικό ξεβίδωμα (όπως π.χ. στις συναυλίες των Δρακατώρ) προσφέρει μια δυνατότητα αναζήτησης του προσωπικού στυλ, της ξεχωριστής ταυτότητας, μια δυνατότητα αποδόμησης. Ένα στοιχείο που παίζει πολύ σημαντικό ρόλο σε τέτοιου είδους ανατρεπτικά παραληρήματα αμφίσημου γέλιου ή παλαβιάρικου χορού είναι η μάσκα (βλ. και την ομώνυμη ταινία με το Τζιμ Κάρεϋ). Η μάσκα συνδέεται με την αέναη αναζήτηση της προσωπικής ταυτότητας (κοινωνικής, σεξουαλικής κτλ) και τη φαιδρή άρνηση της ομοιομορφίας και της ομοιότητας απορρίπτοντας, ως εκ τούτου, τη συμμόρφωση προς τον ίδιο τον εαυτό. Η μάσκα σχετίζεται με τη μετάβαση, τις μεταμορφώσεις, την παραβίαση των φυσικών ορίων και την κοροϊδία. Εμπεριέχει το παιγνιώδες στοιχείο της ζωής αποκαλύπτοντας -ως ένα βαθμό- την ουσία του γκροτέσκου. Σ αυτό το σημείο, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι μόνο σ αυτό το πλαίσιο του λαϊκού γκροτέσκου μπορούμε να κατανοήσουμε τη ση - μασία του σώματος που περιγελά, που χορεύει, που μασκαρεύεται, ως

17 μικρη αναφορα στα μεσαιωνικα καρναβαλια μέσου ανατροπής και αναδημιουργίας. Ακριβέστερα, λοιπόν, το λαϊκό γκροτέσκο αντανακλά τη στιγμή ακριβώς που το φως αντικαθιστά το σκοτάδι, το πρωί τη νύχτα, η άνοιξη το χειμώνα. Γίνεται λόγος για μια συμμετοχή - με τη σκέψη και το σώμα- στη δυνατότητα ενός άλλου ουτοπικού κόσμου, εντελώς διαφορετικού, όπου πρωταγωνιστεί η χαρά και όχι ο φόβος σ αυτόν τον κόσμο, ακόμα και ο θάνατος εμπεριέχει στοιχεία γέλιου. Συνοψίζοντας, λοιπόν, θα λέγαμε ότι το γκροτέσκο σώμα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός σώματος αντιστεκόμενου, ανοιχτού στον έξω κόσμο, ατελούς. Το μη συμμορφούμενο σώμα μετατρέπεται σε τόπο πολιτικής αντιπαράθεσης και μέσο ανατροπής των κυρίαρχων σχέσεων εξουσίας. Τοποθετείται έτσι στα συμφραζόμενα του καρναβαλιού, το οποίο εξαρτάται από την ίδια την κοινωνική διαστρωμάτωση της μεσαιωνικής κοινωνίας. Αυτή μάλιστα η εξάρτηση του προσδίδει και τον ανατρεπτικό και πολιτικό του χαρακτήρα: το καρναβάλι αντιτίθεται στην κυρίαρχη κουλτούρα του κράτους και της μεσαιωνικής εκκλησίας, καλλιεργεί το γέλιο, σατιρίζει τις σοβαρές τελετουργίες, απελευθερώνει από τις κυρίαρχες αλήθειες και την καθιερωμένη τάξη, καταργεί τις ισχύουσες ιεραρχίες και απαγορεύσεις. Το καρναβάλι, χαρακτηριστικό στοιχείο της λαϊκής κουλτούρας, διακρίνεται από την πολλαπλότητα των στυλ, απευθύνεται και τροφοδοτείται από την ανώνυμη μάζα, τον κοινό άνθρωπο. Εδώ το σώμα απελευθερώνεται, ενώνεται με άλλα σώματα, απολαμβάνει την υλικότητα των λειτουργιών του και εμπλέκεται σε άλλου τύπου σχέσεις με τη γλώσσα και την πολιτική. Η υλικότητα του σώματος παραπέμπει στην επαφή με τη γη και την παρακμή, τη φθορά και την αποσύνθεση, η οποία όμως οδηγεί σε μια νέα γέννηση, σε μια ανολοκλήρωτη μεταμόρφωση. Το υλικό σώμα προβάλλεται μέσω των χαμηλών μερών του όπως το στομάχι και τα σεξουαλικά όργανα και συνδέεται με την υπερβολική κατανάλωση φαγητού και ποτού, την αφόδευση, τη συνουσία, τη σύλληψη και τη γέννηση. Ένα τέτοιο σώμα προκαλεί, αμφισβητεί, ανατρέπει, συγκρούεται. Το καρναβάλι λοιπόν δεν αφορά απλώς έναν εορταστικό εξωραϊσμό του βιολογικού σώματος. Ορίζει τον τόπο όπου το σώμα γίνεται το μέσο δια του οποίου οι ιεραρχίες του μεσαιωνικού πολιτισμού ανατρέπονται και αμφισβητούνται και αντικαθίστανται από μια νέα αντίληψη της ανθρώπινης ζωής. Το μεσαιωνικό καρναβάλι συνδέεται με το ανυπάκουο, επαναστατικό γκροτέσκο σώμα και τις θετικές και αναζωογονητικές του δυνάμεις που με την Αναγέννηση και τις νέες μορφές ρύθμισης και επιτήρησης σταδιακά θα περιθωριοποιηθεί και θα ελεγχθεί.

18 Για την απελευθερωση του σωματοσ Ο νέος σωματικός κανόνας Σε ό,τι αφορά δε τη νεωτερική εικόνα του σώματος, γίνεται λόγος για ένα σώμα κλειστό, περιορισμένο, ολοκληρωμένο και πλήρες, που παύει να συγχωνεύεται με τον κόσμο και με άλλα σώματα. Έτσι, διαμορφώνεται μια νέα συνολική αντίληψη που επηρεάζει τα πρότυπα της ομιλίας ή τη συμπεριφορά: «Μη βάζεις τους αγκώνες στο τραπέζι, κράτα μέσα την κοιλιά, τρώγε χωρίς να μασάς δυνατά, μη ρουθουνίζεις και μη λαχανιάζεις, κράτα το στόμα κλειστό κλπ με άλλα λόγια, να κλείνεις και να οροθετείς τους περιορισμούς του σώματος και να εξομαλύνεις τα εξογκώματα», ή αλλιώς βγάλε το δάχτυλο απ τη μύτη μικρέ Γαργαντούα! Τη μετάβαση αυτή από το σώμα που ποτέ δεν ολοκληρώνεται, που δεν είναι πλήρες, που γονιμοποιεί και γονιμοποιείται, που πίνει, αφοδεύει, αρρωσταίνει και πεθαίνει στο εξατομικευμένο σώμα, εν ολίγοις τη μετάβαση από το μεσαιωνικό στο νεωτερικό σώμα, σηματοδοτεί, στο χώρο της τέχνης, η μετάβαση από το γκροτέσκο στον αναγεννησιακό ρεαλισμό. Υπό την κυριαρχία του κλασικιστικού κανόνα σε όλες τις μορφές της τέχνης και της λογοτεχνίας το δέκατο έβδομο και στις αρχές του δέκατου όγδοου αιώνα, το γκροτέσκο που ήταν συνδεδεμένο με τον πολιτισμό του λαϊκού γέλιου αποκλείστηκε από τη μεγάλη λογοτεχνία κατέβηκε στο χαμηλό κωμικό επίπεδο ή υπήχθη στο επίθετο χονδροειδής νατουραλισμός. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου διαπιστώνουμε μια διαδικασία σταδιακού περιορισμού των καρναβαλικών μορφών του λαϊκού πολιτισμού, οι οποίες έγιναν μικρές και τετριμμένες. Από τη μία μεριά το κράτος οικειοποιήθηκε την εορταστική ζωή και τη μετέτρεψε σε παρέλαση από την άλλη αυτοί οι πανηγυρισμοί περιχαρακώθηκαν στην ιδιωτική σφαίρα και έγιναν μέρος της ιδιωτικής οικογενειακής ζωής. Τα προνόμια τα οποία επέτρεπε παλαιότερα το παζάρι περιορίζονταν όλο και περισσότερο. Το καρναβαλικό πνεύμα με την ελευθερία του, τον ουτοπικό του χαρακτήρα που ήταν στραμμένος προς το μέλλον, μεταμορφώθηκε σταδιακά σε πνεύμα των διακοπών.

19 Σήμερα μικρη αναφορα στα μεσαιωνικα καρναβαλια Πράγματι, το καρναβάλι δεν είναι πλέον τίποτα περισσότερο από μια σύντομη περίοδο ξεφαντώματος: έγινε διακοπές κι έχασε κάθε στοιχείο ανατρεπτικότητας. Δε θα ήταν, ίσως, υπερβολικό να υποστηρίξουμε ότι στις μέρες μας αντί να λειτουργεί ως αφορμή για αντίσταση, λειτουργεί περισσότερο ως δικλείδα αποσυμπίεσης των ταξικών διαφοροποιήσεων της κοινωνίας. Ουσιαστικά, η ανεξέλεγκτη και ριζοσπαστική παράδοση του μεσαιωνικού καρναβαλιού μπήκε σε πολύ συγκεκριμένα πλαίσια με την έλευση της νεωτερικότητας και αυτό είναι κάτι που μπορούμε να διαπιστώσουμε και στις μετανεωτερικές κοινωνίες, στην περίπτωση π.χ. του πατρινού καρνα βαλιού. Έτσι, εκτός από τον αυτονόητο χωρικό και χρονικό περιορισμό του (όποιου) καρναβαλικού πνεύματος, το αυθόρμητο κατέβασμα του κόσμου στους δρόμους μετατρέπεται σε καρναβαλική παρέλαση με συγκεκριμένα δρομολόγια και χωρισμένη σε γκρουπ ομοιόμορφων καρναβαλιστών, η δημιουργικότητα και ο αυτοσχεδιασμός αντικαθίσταται από το κιτς, ο λαός χωρίζεται σε καρναβαλιστές και θεατές, η φωτιά μένει ως ένα συμβολικό θέαμα στην τελετή λήξης, η μουσική δε δημιουργείται πλέον ως αυθόρμητη λαϊκή τέχνη, αλλά πλασάρεται με τη μορφή έτοιμων εμπορικών επιτυχιών. Το πραγματικό αντικαθίσταται από το θεαματικό, η έκσταση από την προσποίηση της έκστασης, η αποκάλυψη των πολλών προσωπείων που μπορεί να κρύβει ένας άνθρωπος με μια μεταμφίεση που είναι ξένη σ αυτόν που την υποδύεται. Δε γίνεται, λοιπόν, λόγος πια για μια διπλή άποψη της ζωής, αλλά για ένα θεσμό τουριστικό, οργανωμένο μάλιστα απ το Δήμο! Ακόμα όμως και σε καρναβάλια, που το μεσαιωνικό πνεύμα μοιάζει να επιβιώνει, όπως στη βόρεια ελλάδα ή σε διάφορα νησιά, αυτό που ουσιαστικά συμβαίνει είναι η αναπαραγωγή ενός τουριστικού φολκλόρ, όπου η όποια δυνατότητα για αντίσταση οργανώνεται και ρυθμίζεται, ενσωματώνεται και αφομοιώνεται από έναν ολιγοήμερο θεσμό, όπου κυριαρχεί το εμπόρευμα και το θέαμα. Από ένα θεσμό που μετατρέπει σε παράδοση την όποια πιθανότητα ανατροπής των κανονιστικών προτύπων.

20 Για την απελευθερωση του σωματοσ Εν κατακλείδι Τίθενται, λοιπόν, κάποια εύλογα ερωτήματα: Τι διδάγματα μπορούμε να αντλήσουμε από τα καρναβάλια του Μεσαίωνα; Μπορεί να έχει η γκροτέσκα σύλληψη επιρροή στον τρόπο που καταλαβαίνουμε σήμερα το σώμα; Είδαμε πως στη μεσαιωνική κοινωνία, το καρναβάλι εμφανίζεται σαν μια δεύτερη ζωή των ανθρώπων. Σαν μια ανεπίσημη γιορτή πλάι σε κάθε επίσημη γιορτή. Ακόμα κι εκεί, όμως, το καρναβάλι μοιάζει να λειτουργεί σαν μια πρακτική θεσμικά και κοινωνικά αποδεκτή. Σαν μια περίοδος όπου οι τρέλες είναι θεμιτές, όπου η εξαίρεση επιβεβαιώνει τον κανόνα, ώστε μετά το πέρας της τα πάντα να μπορούν να συνεχιστούν όπως και πριν. Σαν μια σύντομη περίοδος ξεσπάσματος, μετά την οποία όλοι επιστρέφουν στα συνηθισμένα τους καθήκοντα. Δικός μας σκοπός μας δεν είναι, λοιπόν, να γκρινιάζουμε σαν τους γέρους και τις γριές για το πόσο ωραία ήταν τα πράγματα παλιά και πόσο χάλια είναι σήμερα. Η μιζέρια της παρελθοντολογίας δεν ταιριάζει με τη δική μας γιορταστική διάθεση. Εμείς θεωρούμε ότι μπορούμε ακόμη και σήμερα να βρούμε δικά μας πράγματα μέσα στο καρναβάλι, σαν τη βραδιά που διοργανώσαμε απόψε ας πούμε. Κάποιος θα πει ότι πέφτουμε και εμείς στην παγίδα, ότι αναλωνόμαστε σε εφήμερες πράξεις αντίστασης. Κι αυτό, όμως, δεν είναι λίγο Από την άλλη, θα ήταν υπερβολικό να υποστηρίξουμε ότι το καρναβαλικό στοιχείο μπορεί να αξιοποιηθεί ως μια γενική, ανατρεπτική αρχή. Σε κάθε περίπτωση, όμως, αυτή είναι η προσπάθεια που κάνουμε εμείς ως μπάντα. Δε θεωρούμε ότι η μουσική μας έχει κανένα σπουδαίο αναγεννητικό χαρακτήρα, αλλά τουλάχιστον προσπαθούμε κάθε φορά να φτιάξουμε μια γιορτή, όπου οι εξουσίες δεν έχουν θέση, όπου το γέλιο και ο χορός δίνουν στο σώμα την ευκαιρία να νοιώσει ελεύθερο από ό,τι το καταπιέζει.

21

22

23 ΠΗΓΕΣ φρανσουά ραμπελέ, Γαργαντούας και Πανταγκρυέλ, μετάφραση φ. Δρακονταειδής, εκδόσεις: βιβλιοπωλείον της εστίας, αθήνα, 2004 μιχαήλ μπαχτίν, Ζητήματα της ποιητικής του Ντοστογιέφσκι, εκδόσεις πόλις, αθήνα, 2000 μιχαήλ μπαχτίν, Προβλήματα λογοτεχνίας και αισθητικής, εκδόσεις πλέθρον, αθήνα 1980 Γιάννης κιουρτσάκης, Καρναβάλι και Καραγκιόζης, εκδόσεις κέδρος, αθήνα 1985 Γιάννης κιουρτσάκης, Η τρελή σοφία ή τα ανίερα ιερά: δοκίμιο για το καρναβάλι και τη γλώσσα του, εκδόσεις νεφέλη, αθήνα 2003 Δήμητρα μακρυνιώτη, Τα όρια του σώματος, εκδόσεις νήσος, αθήνα 2004 πάτρα-ψυρρή: μια προλεταριακή εκδοχή της διασκέδασης;, Περιοδικό Ramponeau, τεύχος 1, αθήνα, ιούνης σ. φ.

24 Ψωμί και τυρί Τον Κύριον υμνείτε. Αν είναι και κρασί Υπερυψούτε. Αν είναι και μουνί Εις πάντας τους αιώνας.

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς 2 Εικόνες Κρατών Εικόνα της Ε.Ε. Το σύνολο των χαρακτηριστικών μίας χώρα που μας έρχεται στο μυαλό

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο

Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο Η Χωριστή Δράμας και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Η Αναγεννηθείσα Μακεδονία ή απλά ο Σύλλογος όπως για χάρη συντομίας τον αποκαλούν οι Χωριστιανοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα.

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο το τοποθετούμε χρονικά ως εξής: Πάσχα Τριώδιο ή Αποκριά Σαρακοστή Η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Το χιούμορ Στη Διαφήμιση. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Το χιούμορ Στη Διαφήμιση. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: Ιωαννίδου Ροδόπη ΑΜ (097/07) Πεχλιβανίδης Μουράτογλου Χαράλαμπος ΑΜ (037/07) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το χιούμορ Στη Διαφήμιση ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΤΑΞΗ: Α3 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΟΝΟΜ/ΜΟ : ΠΕΠΠΑΣ ΦΟΙΒΟΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ 1 Περιεχόμενα Εισαγωγή... σελ. 3 Νεκρικές Μάσκες... σελ. 4 Θεατρικές Μάσκες... σελ. 4 Εορταστικές

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 - Η επίσημη ιστοσελίδα Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία www.andreaskastanas.com Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 Όταν αποκαλώ ένα έργο μου «μυθιστόρημα», με την χρήση της λέξης δηλώνω το είδος της

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σημείο Αναγνωρίσεως άγαλμα γυναίκας με δεμένα χέρια Όλοι σε λένε κατευθείαν άγαλμα, εγώ σε προσφωνώ γυναίκα κατευθείαν. Στολίζεις κάποιο πάρκο. Από μακριά

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο εργασίας της ΣΤ τάξης 2012-2013. Η Ταραντέλα (Tarantella)

Σχέδιο εργασίας της ΣΤ τάξης 2012-2013. Η Ταραντέλα (Tarantella) Τσούμας Θανάσης Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής Η Ταραντέλα (Tarantella) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συγκεκριμένη πρόταση υλοποίησης σχεδίου εργασίας στο πλαίσιο του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής στην ΣΤ τάξη δεν έγινε τυχαία,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Εισαγωγή Από το Μάιο του 2011 έγιναν ουσιαστικές και ριζικές αλλαγές στο πιστοποιητικό ελληνομάθειας, που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101)

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: [Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Γιατί η µάνα απευθύνεται στον ήλιο για να της πει πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 1. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: συχνά η θεματική πρόταση διασαφηνίζεται και αναπτύσσεται καλύτερα με την παράθεση συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Όσο πιο κοντά μας διαδραματίζεται ένα γεγονός,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 «ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 1 ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ; Γράφει ο Ηλίας Δερμετζής «Τη ζωή μου χωρίς αριθμούς δεν μπορώ να τη φανταστώ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT Βασιλίσιν Μιχάλης, Δέφτο Χριστίνα, Ιλινιούκ Ίον, Κάσα Μαρία, Κουζμίδου Ελένη, Λαμπαδάς Αλέξης, Μάνε Χρισόστομος, Μάρκο Χριστίνα, Μπάμπη Χριστίνα, Σακατελιάν Λίλιτ, Σαχμπαζίδου

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Β Πράσινο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F Β (4 ος Γύρος 2008) Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO ΕΡΩΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΡΑΣ, ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΗΝ GF1. ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος www.panosplatritis.com Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild"

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: Winterbild Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild" Καλλιτεχνική ζωγραφική με τις νερομπογιές Κ12 Με την Pelikan η ζωγραφική γίνεται μια μοναδική εμπειρία: Αυτός είναι και ο λόγος για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Φεβρουαρίου

Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Φεβρουαρίου Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Φεβρουαρίου www.asteria.edu.gr info@asteria.edu.gr www.facebook.com/omades.asteria Αγίου Δημητρίου 177 Άγιος Δημήτριος Τηλ.: 6979651231-6986795031 Σάββατο 7 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 Περίληψη Η Αλίκη µισεί τα µαθηµατικά και θεωρεί πως δε χρησιµεύουν σε τίποτα. Μια µέρα που κάθεται και διαβάζει στο πάρκο, ένα παράξενο άτοµο την προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα