Φιλοσοφική Βιβλιοθήκη Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φιλοσοφική Βιβλιοθήκη Georg Wilhelm Friedrich Hegel"

Transcript

1 Παναγιώτης Θανασάς Φιλοσοφική Βιβλιοθήκη Georg Wilhelm Friedrich Hegel Ο Georg Wilhelm Friedrich Hegel ( ), ελληνιστί Χέγκελ και ενίοτε (κάπως εξεζητημένα) Έγελος, υπήρξε η σημαντικότερη μορφή του γερμανικού ιδεαλισμού (δηλαδή της τριάδας Φίχτε Σέλλινγκ Χέγκελ), ίσως δε και ολόκληρης της νεότερης φιλοσοφίας. Η πολλαπλώς συκοφαντημένη έννοια του ιδεαλισμού δεν παραπέμπει βεβαίως εδώ σε άρνηση της πραγματικότητας και σε αναζήτηση ενός άλλου, δεύτερου, «ιδεατού» κόσμου. Ιδεαλισμός, αντίθετα, είναι κάθε θεώρηση που πιστεύει ότι η πραγματικότητα διέπεται από δομή και τάξη και αρθρώνεται γύρω από κατηγορίες και έννοιες, γύρω από ιδέες. Από αυτήν τη σκοπιά, θα επισημάνει ο ίδιος ο Χέγκελ, «κάθε φιλοσοφία είναι ουσιωδώς ιδεαλισμός, ή τουλάχιστον τον έχει ως αρχή της [...] Η αντίθεση μεταξύ ιδεαλιστικής και ρεαλιστικής φιλοσοφίας είναι άνευ σημασίας» (W 5, σ. 172) δηλαδή, με άλλα λόγια: μια φιλοσοφική σκέψη που εξαντλείται στην επινόηση και χρήση αυτών ή άλλων παρόμοιων φιλοσοφικών ετικετών εκπίπτει σε φιλοσοφία των -ισμών και «των συρταριών» (Schubladendenken) και εντέλει αυτοακυρώνεται. Το πιο διάσημο στοιχείο της εγελιανής φιλοσοφίας είναι βεβαίως η «διαλεκτική», την οποία εγκυκλοπαίδειες και λεξικά εμφανίζουν να προάγεται βάσει του τριαδικού σχήματος «θέση-αντίθεση-σύνθεση». Εντούτοις, όσο εκπληκτικό κι αν ακουστεί τούτο στον ανυποψίαστο αναγνώστη, το σχήμα αυτό δεν εμφανίζεται σε κανένα σημείο των χιλιάδων σελίδων του εγελιανού έργου (αποτελεί, αντίθετα, δημιούργημα του Σέλλινγκ που αποδόθηκε στον Χέγκελ λίγο μετά το θάνατό του) επιπλέον, παραμορφώνει την ουσία της διαλεκτικής κίνησης, εμφανίζοντάς την ως μια μηχανιστική διαδικασία ανάμιξης που παράγει «συνθέσεις» και επιδιώκει μια αδιατάρακτη στοχαστική γαλήνη. Αυτό που στην πραγματικότητα κινεί την εγελιανή διαλεκτική είναι αντιθέτως η άρνηση όχι ως απόρριψη και εκμηδένιση, όχι ως λήθη και αποποίηση, αλλά ως «προσδιορισμένη άρνηση» (bestimmte Negation), η οποία δεν ακυρώνει, αλλά ενσωματώνει το περιεχόμενο του αντικειμένου της. Όπως ήδη στον Πλάτωνα, έτσι και στον Χέγκελ, διαλεκτική δεν είναι μία ακόμη θέση, ένας ακόμη τρόπος θεώρησης, αλλά η συστηματική, μεθοδική και ολοκληρωμένη ενσωμάτωση κάθε θέσης και θεώρησης, με αναγνώριση των αξιώσεών τους και άρση της μονομέρειάς τους διότι «αληθές» δεν είναι ποτέ το επιμέρους, το ιδιαίτερο και το μερικό, αλλά μόνο «το όλον» (W 3, σ. 24). Με αυτό το εγχείρημα συντάσσεται και η περίφημη έννοια της Aufhebung: η «αναίρεση» ή, καλύτερα, «άρση» (αλλά πάντως όχι «υπέρβαση», «κατάργηση» ή «ακύρωση»). Πρόκειται για το σύνθετο, τριπλό ενέργημα μιας διαδικασίας που εμπεριέχει συγχρόνως ένα tollere, ένα conservare και ένα elevare, δηλαδή: (α) «καταργώ, ακυρώνω, τερματίζω», (β) «διατηρώ, φυλάσσω», και (γ) «σηκώνω, ανυψώνω». Ο Χέγκελ πέρασε στην ιστορία της φιλοσοφίας ως ο μεγάλος στοχαστής της ιστορικό- 1

2 τητας. Η άχρονη και «αιώνια» ορθολογικότητα που αναζητούσε η παραδοσιακή μεταφυσική δίνει εδώ τη θέση της σε μια ορθολογικότητα που θεμελιώνεται στην ιστορική αυτοπαραγωγή της και νομιμοποιείται από αυτήν. Σε αντίθεση με τη φύση, στην οποία ο χρόνος λειτουργεί αρνητικά και καταστροφικά, στο πεδίο του πνεύματος ο χρόνος συνιστά ιστορία, δηλαδή διαρκή παραγωγή νέων μορφών. Το εγελιανό Geist («πνεύμα»/spirit, και όχι βέβαια «νους»/mind) δεν έχει τίποτε «πνευματιστικό», τίποτε μυστικιστικό ή... αποκρυφιστικό. Καταρχήν, το πνεύμα δηλώνει το σύνολο αυτού που θα μπορούσε να αποκληθεί πολιτισμική παραγωγή της ανθρωπότητας. Και βέβαια, ένα τέτοιο πνεύμα δεν βρίσκεται ποτέ σε κάποιο μυστηριώδες Επέκεινα, αλλά ανήκει ουσιωδώς στο Εντεύθεν: «δεν φανερώνει κάτι [άλλο από αυτό το ίδιο], αλλά προσδιορισμός και περιεχόμενό του είναι η ίδια η φανέρωσή» του (W 10, σ. 27), η μετάπλασή του σε αντικειμενικό κόσμο. Η πορεία της ιστορίας είναι έτσι μια πορεία αυτογνωσίας του πνεύματος μέσα από τα δημιουργήματά του μια πορεία που, κατά τον Χέγκελ, ολοκληρώνεται μεν και πληρούται, χωρίς όμως και να διακόπτεται. * Το έργο του Χέγκελ εκτείνεται σε δεκάδες τόμων και αποτελείται αφενός από κείμενα που δημοσίευσε ο ίδιος, αφετέρου από το περιεχόμενο πανεπιστημιακών παραδόσεών του οι οποίες ανασυγκροτήθηκαν είτε από χειρόγραφά του είτε από τις σημειώσεις των ακροατών τους. Η έκδοση με τη μεγαλύτερη διάδοση κατά τις τελευταίες δεκαετίες είναι η 20τομη των εκδόσεων Suhrkamp (W), 1 η οποία βασίζεται σε εκείνη ( ) του Karl Hegel, γιού τού φιλοσόφου. Η κριτική έκδοση των Απάντων (Gesammelte Werke) από τις εκδόσεις Meiner του Αμβούργου βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, με το μεγαλύτερο μέρος της να έχει ολοκληρωθεί. Ο φιλόσοφος εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο σε σχετικά μεγάλη ηλικία, το 1801, με τον τίτλο Η διαφορά των φιλοσοφικών συστημάτων του Φίχτε και του Σέλλινγκ. 2 Ακολούθησε το 1807 η μεγαλειώδης Φαινομενολογία του πνεύματος, που επρόκειτο να αποτελέσει το πρώτο, εισαγωγικό Μέρος του υπό εκκόλαψη εγελιανού συστήματος. 3 Στην πορεία, το σύστημα έλαβε διαφορετική μορφή, με τη Φαινομενολογία να παύει να αποτελεί το πρώτο Μέρος του, παραμένοντας ωστόσο το κείμενο του Χέγκελ με τη μεγαλύτερη επίδραση και ειδικό βάρος στην ιστορία της φιλοσοφίας. Μια πρώτη πλήρης εκδοχή του συστήματος θα κατατεθεί το 1817, με την Εγκυκλοπαίδεια των φιλοσοφικών επιστημών εν συνόψει, η οποία απαρτίζεται από τρία Μέρη: την «επιστήμη της Λογικής», τη «φιλοσοφία της φύσης» και τη «φιλοσοφία του πνεύματος». 4 Το πρώτο Μέρος της Εγκυκλοπαίδειας έχει καθιερωθεί να αποκαλείται και «μικρή Λο- 1 E. Moldenhauer/K.M. Michel (επιμ.): Werke in zwanzig Bänden (Suhrkamp ). 2 Differenz des Fichteschen und Schellingschen Systems der Philosophie (W 2, σ ). 3 Αρχικός τίτλος: System der Wissenschaft. Erster Teil, die Phänomenologie des Geistes (W 3). 4 Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften im Grundrisse (W 8-10). 2

3 γική», προκειμένου να διακρίνεται από τη λεγόμενη «μεγάλη Λογική», δηλαδή την Επιστήμη της Λογικής, η οποία θα εκδοθεί την περίοδο σε δύο Μέρη. 5 Το πρώτο (Η αντικειμενική Λογική) περιλαμβάνει δύο βιβλία, τη «διδασκαλία περί του Είναι» (1812 ακολούθησε δεύτερη, επαυξημένη έκδοση το 1831) και τη «διδασκαλία περί της ουσίας» (1813), ενώ το δεύτερο Μέρος (Η υποκειμενική Λογική) περιλαμβάνει το λεγόμενο τρίτο βιβλίο, τη «διδασκαλία περί της εννοίας» (1816). Το 1821 θα εκδοθεί το τελευταίο μεγάλο έργο του φιλοσόφου, τα Στοιχεία φιλοσοφίας του δικαίου. 6 Εκτός από τα αυτόνομα αυτά έργα, ο φιλόσοφος δημοσίευσε εκατοντάδες σελίδες μικρότερων κειμένων, ενώ οι σημαντικότερες παραδόσεις του πραγματεύονται τη Φιλοσοφία της ιστορίας (W 12), την Αισθητική (W 13-15), τη Φιλοσοφία της θρησκείας (W 16-17) και την Ιστορία της Φιλοσοφίας (W 18-20). Η πρόσληψη του Χέγκελ στον ελληνόφωνο χώρο ξεκινάει στα Επτάνησα ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα, με εισηγητή τον Ι. Μενάγια ( ) και με εντυπωσιακότερο στοιχείο της την αποτύπωσή της στο ύστερο έργο του Διονυσίου Σολωμού. Η σημαντικότερη μορφή αυτής της περιόδου είναι ο Π. Γρατσιάτος ( ), ο οποίος το 1915 μετέφρασε και τη «μικρή Λογική» της Εγκυκλοπαίδειας. Κατά τη δεκαετία του 1930 παρατηρείται μια αναζωπύρωση των εγελιανών σπουδών, στο πλαίσιο της διαμάχης ανάμεσα στους Νεοκαντιανούς του Αρχείου φιλοσοφίας και θεωρίας των επιστημών (Π. Κανελλόπουλος, Ι. Θεοδωρακόπουλος, Κ. Τσάτσος) και σε εξέχοντες μαρξιστές της εποχής (Δ. Γληνός, Ρ. Ιμβριώτη, Χ. Θεοδωρίδης). Το σημαντικότερο κληροδότημα της εποχής είναι ένα δίτομο έργο του Κ. Λογοθέτη, 7 που επιχειρεί μια παραφραστική περιδιάβαση στο σύνολο του εγελιανού έργου χωρίς απαιτήσεις πρωτοτυπίας ή ερμηνευτικής ανασύνθεσης. Παρά το ενίοτε στομφώδες του ύφους, κάποιες από τις μεταφραστικές προτάσεις του Λογοθέτη εξακολουθούν να παρουσιάζουν ενδιαφέρον ενώ σε κάθε περίπτωση το έργο αυτό παραμένει η μοναδική έως σήμερα συνολική έκθεση της ε- γελιανής φιλοσοφίας στην Ελληνική. Την περίοδο , τα κενά επιχειρούν να καλύψουν (με ειδικές εργασίες ή με αναφορές σε έργα ευρύτερης θεματικής) μελετητές όπως ο Κ. Δεσποτόπουλος, ο Ε. Παπανούτσος, ο Ι. Θεοδωρακόπουλος, ο Θ. Βέικος και ο Α. Μπαγιόνας. Στο έργο του τελευταίου, 8 η ιδεολογική κυριαρχία του «μαρξισμού» μετά το 1975 θα αποτυπωθεί ως απόπειρα διάκρισης των «ζωντανών» από τα «νεκρά» στοιχεία της εγελιανής φιλοσοφίας. Χαρακτηριστικοί της εποχής είναι τίτλοι όπως Οι μεγάλοι διαλεκτικοί, 9 Χέγκελ και Μαρξ, 10 Ο Χέγκελ 5 Wissenschaft der Logik (W 5-6). 6 Grundlinien der Philosophie des Rechts Naturrecht und Staatswissenschaft im Grundrisse (W 7). Ο πλήρης τίτλος θα μπορούσε να αποδοθεί ως εξής: Βασικές αρχές της φιλοσοφίας του δικαίου Φυσικό δίκαιο και πολιτειακή επιστήμη εν συνόψει. 7 Κ. Λογοθέτης, Η φιλοσοφία του Εγέλου και η επίδρασις αυτής εις την νεωτέραν και σύγχρονον διανόησιν (1939, 2 τόμοι, 823 σ.). Εκτενή αναφορά στον Χέγκελ θα περιλάβει ο Λογοθέτης και στο Η μετά Κάντιον ιδεοκρατική φιλοσοφία (ΟΕΣΒ 1958, σ ). 8 Βλ. ιδίως Α. Μπαγιόνας, Θέματα της φιλοσοφίας του Hegel (πανεπιστημιακές παραδόσεις, Θεσσαλονίκη 1980). 9 Ρ. Χάις, Οι μεγάλοι διαλεκτικοί: Χέγκελ Κίρκεγκαρντ [sic] Μαρξ (μτφρ. Λ. Αναγνώστου, Επίκουρος 1980). 3

4 και ο μαρξισμός, 11 Ιστορία και διαλεκτική. 12 Η διατριβή του Χ. Μαρκούζε, 13 οι μελέτες του Τ. Αντόρνο 14 και κάποια έργα του Κ. Παπαϊωάννου 15 διατηρούν ακόμη σήμερα το ενδιαφέρον τους, καθώς διαβάζουν μεν κριτικά τον Χέγκελ παίρνοντας αποστάσεις από την ορθόδοξη θεώρησή του, χωρίς όμως να αναπαράγουν τις στενώσεις μιας μαρξίζουσας ορθοδοξίας. * Η ποσοτική αύξηση των φιλοσοφικών εκδόσεων που παρατηρείται στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια και η άνοδος της ποιοτικής στάθμης της φιλοσοφικής εργασίας αγγίζει βεβαίως και τον Χέγκελ. Παρακάμπτοντας εδώ τα μεμονωμένα άρθρα και περιοριζόμενοι στις αυτοτελείς εκδόσεις, επισημαίνουμε πρωτίστως μια σημαντική συναγωγή κειμένων που επιμελήθηκε η Γ. Αποστολοπούλου, 16 καθώς και τη διαρκή αναμέτρηση των έργων του Κ. Ψυχοπαίδη με την εγελιανή εννοιολογία. 17 Σε μονογραφίες που εξέδωσαν, ο Γ. Φαράκλας 18 επιχειρεί μια ερμηνεία της εγελιανής φιλοσοφίας ως γνωσιοθεωρίας και ο Θ. Πενολίδης 19 τη διαλεκτική αποτίμηση του ρόλου της συνείδησης στο έργο του Ντεκάρτ, του Καντ και του Χέγκελ. Η πολιτική φιλοσοφία του Χέγκελ βρίσκεται στο επίκεντρο της περίφημης μελέτης του Γ. Ρίττερ 20 και μιας λιγότερο σημαντικής των Λεφέβρ/Μασερέ, 21 η εγελιανή αισθητική αποτελεί το θέμα του Ζ. Μπρά, 22 ενώ την αφομοίωση της εγελιανής ιστορικότητας από τη φιλοσοφική ερμηνευτική μπορούμε να παρακολουθήσουμε στα κείμενα του Χ.-Γκ. Γκάνταμερ. 23 Χωρίς ιδιαίτερες φιλοσοφικές αξιώσεις εμφανίζονται μια βιογραφία του Φ. Βήντμαν 24 κι ένα ενδιαφέρον αφήγημα του Κ. Παπαγιώργη, 25 ενώ ελλιπής και με μεταφραστικά προβλήματα είναι η εισαγωγή του Π. Σίνγκερ που κυκλοφόρησε 10 J. Hyppolite, Χέγκελ και Μαρξ (μτφρ. Γ. Λυκιαρδόπουλος, Έρασμος 1979). 11 Κέντρο Μαρξιστικών Ερευνών, Ο Χέγκελ και ο μαρξισμός (Σύγχρονη εποχή 1982). 12 Σ. Πάνου (επιμ.), Ιστορία και διαλεκτική 14ο Διεθνές Συνέδριο για τον Χέγκελ (Γρηγόρης 1982). 13 Χ. Μαρκούζε, Λόγος και επανάσταση. Ο Χέγκελ και η γένεση της κοινωνικής θεωρίας (μτφρ. Γ. Λυκιαρδόπουλος, Ύψιλον 1985) [έκδ. πρωτοτύπου: 1941]. 14 T. Adorno, Τρεις μελέτες για τον Χέγκελ (μτφρ. Ν. Λίβος, Κριτική 1992) [έκδ. πρωτοτύπου: 1962]. 15 Κ. Παπαϊωάννου, Χέγκελ (μτφρ. Γ. Φαράκλας, Εναλλακτικές Εκδόσεις 1992) [έκδ. πρωτοτύπου: 1962]. Κ.Π., Η αποθέωση της ιστορίας (μτφρ. Σ. Κακουριώτης, Εναλλακτικές Εκδόσεις 1992) [έκδ. πρωτοτύπου: 1983]. Κ.Π., Κόσμος και ιστορία. Ελληνική κοσμολογία και δυτική εσχατολογία (Εναλλακτικές Εκδόσεις 2000) [πρώτη έκδ.: 1955]. 16 Γ. Αποστολοπούλου (επιμ.), Ιστορία και υποκειμενικότητα στη φιλοσοφία του Χέγκελ (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1995). 17 Βλ. π.χ. Κ. Ψυχοπαίδης, Ιστορία και μέθοδος (μτφρ. Λ. Σακαλή, Σμίλη 1994), κυρίως όμως την εξαίρετη ανασυγκρότηση της πρώιμης εγελιανής σκέψης στο Κ.Ψ., Χέγκελ. Από τα πρώτα πολιτικά κείμενα στην «Φαινομενολογία του Πνεύματος» (Πόλις 2003). 18 Γ. Φαράκλας, Γνωσιοθεωρία και μέθοδος στον Έγελο (Εστία 2000). Βλ. επίσης Γ.Φ., «Αυτό το πράγμα» (Νήσος 2001). 19 Θ. Πενολίδης, Μέθοδος και συνείδηση (Μεταίχμιο 2004). 20 Γ. Ρίττερ, Ο Έγελος και η Γαλλική Επανάσταση (μτφρ. Γ. Φαράκλας, Εστία 1999). 21 Ζ.-Π. Λεφέβρ/Π. Μασερέ, Ο Έγελος και η κοινωνία (μτφρ. Γ. Φαράκλας, Εστία 1998). 22 Ζ. Μπρα, Ο Χέγκελ και η τέχνη (μτφρ. Σ. Πασχάλης, Πατάκης 1996). 23 H.-G. Gadamer, Ο Λόγος στην εποχή της επιστήμης (μτφρ. Λ. Αναγνώστου, Νήσος 1997). 24 F. Wiedmann, Hegel (μτφρ. Φ. Πρεβαδούρου, Πλέθρον 1985). 25 Κ. Παπαγιώργης, Ο Χέγκελ και η Γερμανική Επανάσταση (Καστανιώτης 2000). 4

5 πρόσφατα. 26 Εν όψει της πληθώρας των μελετών που αναφέρθηκαν, η έλλειψη μιας συνεκτικής, εισαγωγικής και κατατοπιστικής εργασίας (πρωτότυπης ή μεταφρασμένης) με θέμα την εγελιανή φιλοσοφία εμφανίζεται έντονη και δυσεξήγητη. Αν το ερώτημα είναι από πού θα έ- πρεπε να ξεκινήσει για έναν αναγνώστη με φιλοσοφικά ενδιαφέροντα η ενασχόλησή του με τον Χέγκελ, είναι προφανές ότι το ερώτημα αυτό δύσκολα μπορεί να απαντηθεί μέσα στα όρια της ελληνόφωνης βιβλιογραφίας. Η φιλοσοφία, βέβαια, αποτελείται από τα κείμενά της, ιστορία της φιλοσοφίας είναι η ιστορία των κειμένων της. Με αυτή την έννοια, κάθε γενική ή ειδική εργασία δεν μπορεί παρά να αποβλέπει στη διευκόλυνση της μελέτης των ίδιων των κειμένων. Ούτε από αυτή την πλευρά, ωστόσο, μπορούμε να πούμε ότι οι συνθήκες πρόσληψης του Χέγκελ στην Ελλάδα εμφανίζονται ιδιαίτερα ευνοϊκές. Παρακάμπτουμε εδώ για ευνόητους λόγους τις (ηρωικές, πάντως, για την εποχή τους) εκδόσεις Αναγνωστίδη και στρεφόμαστε σε μεταφράσεις της τελευταίας 30ετίας. Οι αποδόσεις της Φαινομενολογίας 27 και της Φιλοσοφίας του Δικαίου, 28 καθώς κι ένα εν εξελίξει, ακατάστατο μεταφραστικό εγχείρημα της Λογικής, 29 δεν ικανοποίησαν την επιστημονική κοινότητα. Ο Γ. Τζαβάρας έχει μεταφράσει τμήματα της Εγκυκλοπαίδειας, 30 ενώ ο Γ. Φαράκλας προετοιμάζει μια νέα απόδοση της Φαινομενολογίας. Χρήσιμες και εννοιολογικά ενδιαφέρουσες είναι οι μεταφραστικές δοκιμές κάποιων σημαντικών εγελιανών αποσπασμάτων από τον Θ. Πενολίδη, 31 ενώ ικανοποιητικές είναι και οι εκδόσεις της Εισαγωγής στην Αισθητική 32 και μέρους των σχετικών παραδόσεων. 33 Αισιοδοξία για το μέλλον επιτρέπει η πρόσφατη, καλή μετάφραση από τον Γ. Ηλιόπουλο της Διαφοράς... του Στην ανάγκη μιας ερμηνευτικά υποβοηθούμενης επαφής με τα κείμενα προσπάθησε να α- παντήσει, τέλος, ο γράφων με τη σχολιασμένη έκδοση ενός από τα πιο πολυσυζητημένα και «προσιτά» εγελιανά έργα: της Εισαγωγής στις παραδόσεις για τη Φιλοσοφία της ιστορίας. 35 Όσον αφορά τις ιστορίες της φιλοσοφίας, ειδική μνεία αξίζει να γίνει στην εξαιρετική (όχι όμως εισαγωγική) αποτίμηση του 19ου αιώνα από τον Κ. Λέβιτ. 36 Όπως προκύπτει από όσα ειπώθηκαν, ο μη γερμανομαθής που θέλει να διαβάσει Χέ- 26 P. Singer, Χέγκελ (μτφρ. Μ. Χαραλάμπη, Πολύτροπον 2006). 27 Φαινομενολογία του πνεύματος (μτφρ. Δ. Τζωρτζόπουλος, 2 τόμοι, Δωδώνη ). 28 Βασικές κατευθύνσεις της φιλοσοφίας του δικαίου ή φυσικό δίκαιο και πολιτειακή επιστήμη σε επιτομή (μτφρ. Σ. Γιακουμής, Δωδώνη 2004). Κάπως καλύτερη είναι η απόδοση των στο Θεωρίες της πολιτικής και του κράτους (μτφρ. Θ. Γκιούρας, Σαββάλας/Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα 2005, σ ). 29 Επιστήμη της λογικής: Δεύτερο Βιβλίο, «Η διδασκαλία περί της ουσίας» (μτφρ. Δ. Τζωρτζόπουλος, Δωδώνη 1998). Τρίτο Βιβλίο, «Η διδασκαλία περί της έννοιας» (μτφρ. Δ. Τζωρτζόπουλος, Παπαζήσης 2005). Το Πρώτο Βιβλίο («Η διδασκαλία περί του Είναι») παραμένει αμετάφραστο. 30 Το Πρώτο Μέρος, η «μικρή Λογική», υπό τον τίτλο Επιστήμη της Λογικής (μτφρ. Γ. Τζαβάρας, Δωδώνη 1991), και τμήμα του Τρίτου Μέρους: Η Φιλοσοφία του πνεύματος (μτφρ. Γ. Τζαβάρας, Δωδώνη 1993). 31 Στο Επίμετρο του Μέθοδος και συνείδηση (βλ. σημ. 19 ανωτέρω, σ ). 32 Εισαγωγή στην Αισθητική (μτφρ. Γ. Βελουδής, Πόλις 2000). 33 Η αισθητική της μουσικής (μτφρ. Μ. Τσέτσος, Εστία 2002). 34 Η διαφορά των συστημάτων φιλοσοφίας του Φίχτε και του Σέλλινγκ (μτφρ. Γ. Ηλιόπουλος, Εστία 2006). 35 Ο Λόγος στην ιστορία. Εισαγωγή στη φιλοσοφία της ιστορίας (μτφρ. Π. Θανασάς, Μεταίχμιο 2006). Μια προηγούμενη απόδοση ολόκληρου του κειμένου των παραδόσεων για τη Φιλοσοφία της ιστορίας (μτφρ. Αιμ. Μανούση, 2 τόμοι, Νεφέλη ) βρίθει αστοχιών. 36 K. Löwith, Από τον Χέγκελ στον Νίτσε (μτφρ. Γ. Αποστολοπούλου, 2 τόμοι, Γνώση 1987). 5

6 γκελ είναι συχνά προτιμότερο να καταφύγει σε μια αγγλική μετάφραση. Οι καλύτερες αποδόσεις της Φαινομενολογίας και της Λογικής είναι εκείνες του A.V. Miller, 37 της Φιλοσοφίας του δικαίου εκείνη του H.B. Nisbet. 38 Ο T.M. Knox έχει μεταφράσει τα πρώιμα κείμενα που, κάπως μονόπλευρα, είθισται να αποκαλούνται «θεολογικά», 39 τις παραδόσεις για την Αισθητική, 40 καθώς και μια σειρά κειμένων πολιτικής φιλοσοφίας. 41 Οι παραδόσεις για την Ιστορία της φιλοσοφίας κυκλοφορούν σε μετάφραση των E.S. Haldane και F.H. Simson, 42 ενώ εκείνες για τη Φιλοσοφία της θρησκείας σε μετάφραση των P. Hodgson και R.F. Brown. 43 Εν όψει της ξενόγλωσσης δευτερεύουσας βιβλιογραφίας, δεν μπορούμε παρά να περιοριστούμε σε μερικά αγγλόφωνα κείμενα. (Μεταξύ άλλων, τα κείμενα αυτά είναι και χαρακτηριστικά της σταδιακής αποκατάστασης στον αγγλο-αμερικανικό φιλοσοφικό χώρο μιας πιο αντιπροσωπευτικής εικόνας για το τι είναι φιλοσοφία, με υπέρβαση κάποιων αγκυλώσεων του παρελθόντος.) Μια ευανάγνωστη βιογραφία έχει εκδοθεί από τον T.P. Pinkard, 44 ενώ η καλύτερη και πληρέστερη εισαγωγή παραμένει εκείνη του Ch. Taylor. 45 Χρήσιμα μπορούν να αποδειχθούν η κριτική παρουσίαση και το λεξικό του M. Inwood, 46 η ερμηνεία της Φαινομενολογίας από τον M. Forster, 47 καθώς και οι συναγωγές μελετών που έχουν εκδώσει οι F.C. Beiser 48 και R. Stern. 49 Αξίζει, τέλος, να αναφερθούν οι ιστορικές πλέον (αν και για διαφορετικούς λόγους η καθεμιά) εργασίες των Μακτάγκαρτ, 50 Λούκατς, 51 Χάιντεγκερ, 52 Κοζέβ 53 και Αβινέρι Phenomenology of Spirit (Oxford University Press 1977) και Science of Logic (Allen & Unwin 1969) ακολούθησαν πολλές επανεκδόσεις. 38 Elements of the Philosophy of Right (Cambridge University Press 1991). 39 Early Theological Writings (University of Chicago Press 1948). 40 Aesthetics: Lectures on Fine Art (2 τόμοι, Clarendon Press 1975). 41 Political Writings (Clarendon Press 1964). 42 Lectures on History of Philosophy (3 τόμοι, ανατύπωση από University of Nebraska Press 1995). 43 Lectures on the Philosophy of Religion (3 τόμοι, University of California Press ). 44 Hegel: A Biography (Cambridge University Press 2000). Βλ. επίσης τη μελέτη του Hegel s Phenomenology: The Sociality of Reason (Cambridge University Press 1994). 45 Hegel (Cambridge University Press 1975). Ακολούθησε το συντομότερο, ειδικότερο και πιο εισαγωγικό Hegel and Modern Society (Cambridge University Press 1979). 46 Hegel (Arguments of the Philosophers, Routledge 1983) και A Hegel Dictionary (Blackwell 1992). 47 Hegel s Idea of a Phenomenology of Spirit (The University of Chicago Press 1998). 48 The Cambridge Companion to Hegel (Cambridge University Press 1993). 49 G.W.F. Hegel. Critical Assessments (Routledge 1993). 50 J. McTaggart, A Commentary on Hegel s Logic (Thoemmes 1990, ανατύπωση της έκδοσης του 1910). 51 G. Lukacs, The Young Hegel: Studies in the Relations Between Dialectics and Economics (Merlin Press 1975). 52 M. Heidegger, Hegel s Concept of Experience, στο Off the Beaten Track (Cambridge University Press 2002, σ ). Βλ. επίσης την παράδοση του : M.H., Hegel s Phenomenology of Spirit (Indiana University Press 1988.) 53 A. Kojève, Introduction to the Reading of Hegel: Lectures on the Phenomenology of Spirit (Cornell University Press 1981) και Outline of a Phenomenology of Right (Rowman & Littlefield 2000). 54 S. Avineri, Hegel s Theory of the Modern State (Cambridge University Press 1972). 6

ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 25. ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016

ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 25. ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016 ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 25. ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016 Στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων του ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος 5 ος Η Φιλοσοφία της Ιστορίας του Hegel

Κύκλος 5 ος Η Φιλοσοφία της Ιστορίας του Hegel Ι. Εργοβιογραφικά στοιχεία Κύκλος 5 ος Η Φιλοσοφία της Ιστορίας του Hegel 27 Αυγούστου 1770 Γεννιέται στη Στουτγάρδη ο Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Ο πατέρας του δημόσιος υπάλληλος στην κυβέρνηση της

Διαβάστε περισσότερα

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική*

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* 2 Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* Πιστεύω, σ αυτό είμαστε όλοι σύμφωνοι, ότι ο προσδιορισμός του περιεχομένου της παρούσης ιστορικής περιόδου και, ειδικά, η ανάπτυξη του ύστερου καπιταλισμού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Φιλοσοφία της Ιστορίας: Εξέλιξη της συνείδησης της ελευθερίας. (Αυτή δεν είναι αυστηρή και ιστορικά συνεχής.)

Τι είναι η Φιλοσοφία της Ιστορίας: Εξέλιξη της συνείδησης της ελευθερίας. (Αυτή δεν είναι αυστηρή και ιστορικά συνεχής.) Χέγκελ Γεννήθηκε το 1770. 19 χρονών όταν έγινε η Γαλλική Επανάσταση. Το 1806 έγινε η Μάχη της Ιένας, νίκη του Ναπολέοντα. Γαλλική κυριαρχια, 1806-1814. Φιλελευθεροποίηση, κατάργηση δουλοπαροικίας και λογοκρισίας.

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Ανδρουλιδάκης Καθηγητής

Κώστας Ανδρουλιδάκης Καθηγητής Κώστας Ανδρουλιδάκης Καθηγητής ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γεννήθηκε το 1956 στο Ηράκλειο Κρήτης. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1978: πτυχίο Νομικής, 1982: άδεια άσκησης της δικηγορίας, από την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής

Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής Το Τμήμα προσφέρει πτυχίο «Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής» (με κατεύθυνση Φιλοσοφίας ή Παιδαγωγικής) με στόχο αφενός την κατάρτιση επιστημόνων στα αντικείμενα της Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Πλάγγεσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Γιάννης Πλάγγεσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γιάννης Πλάγγεσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γεννήθηκα το 1946 στη Λεύκα Μεσσηνίας και σπούδασα φιλοσοφία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1968-72) και στο Πανεπιστήμιο του Sheffield της Αγγλίας (1979-82).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ / Θεολόγος Καθηγητής DEA

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39.

Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39. 1/6 2014-08 Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39. Κρίνει ο Μανώλης Περάκης ( ρ Φιλοσοφίας)

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Λ Ε Ι Ο Σ Ρ Ω Μ Α Ν Ο Σ Τ Ο Υ Α Ν Τ Ω Ν Ι Ο Υ

Β Α Σ Ι Λ Ε Ι Ο Σ Ρ Ω Μ Α Ν Ο Σ Τ Ο Υ Α Ν Τ Ω Ν Ι Ο Υ ~ 1 ~ Β Α Σ Ι Λ Ε Ι Ο Σ Ρ Ω Μ Α Ν Ο Σ Τ Ο Υ Α Ν Τ Ω Ν Ι Ο Υ Βυζαντίου 12, Ν. Σμύρνη, 17 121, Αθήνα. Τηλ. 210-9326229, 6946-092155 e-mail: romanos@uoc.gr, vromanos@otenet.gr. I. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Αισθητική

Τίτλος Μαθήματος: Αισθητική Τίτλος Μαθήματος: Αισθητική Ενότητα: Βιβλιογραφική Αναφορά Όνομα Καθηγητή: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΛΕΡΗ Τμήμα: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 1. Σκοποί Ενότητας Μικρή Βιβλιογραφία για την ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ με σύντομο σχολιασμό 2. Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Παναγιώτης Θανασάς www.thanassas.gr ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Ο παρών οδηγός επιχειρεί να καταγράψει την ελληνική βιβλιογραφία για τους σημαντικότερους εκπροσώπους της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Αλέξης Καρπούζος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης Εγχειρίδιο έρευνας και διδασκαλίας Εργαστήριο Σκέψης - Αθήνα 2011 Τίτλος: Εισαγωγή στην κατανοητική φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

102 Φιλοσοφίας Πάτρας

102 Φιλοσοφίας Πάτρας 102 Φιλοσοφίας Πάτρας Το Τμήμα Φιλοσοφίας ιδρύθηκε με το Π.Δ. 206/1999 (Φ.Ε.Κ. 176/6-9-1999) και αποτελεί το πρώτο και μοναδικό αμιγώς φιλοσοφικό τμήμα στην Ελλάδα. Άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ Πρόλογος Είναι δυνατόν να υπάρχει μια επιστήμη του ανθρώπινου υποκειμένου; Το ερώτημα αυτό δεν είναι καινούριο. Οι ρίζες του είναι τόσο παλιές όσο και το πρόβλημα της σχέσης του πνεύματος με το σώμα, έγινε

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη 22/09/2015. ΑΝΕΣΤΗΣ ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΥ (Μεταπτυχιακός Φοιτητής, ΕΚΠΑ): Σχέση Μηχανής και Ανθρώπου

Πέμπτη 22/09/2015. ΑΝΕΣΤΗΣ ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΥ (Μεταπτυχιακός Φοιτητής, ΕΚΠΑ): Σχέση Μηχανής και Ανθρώπου Πέμπτη 22/09/2015 Χαιρετισμοί-Έναρξη Συνεδρίου (09:00-10:00) 1 η Συνεδρία (10:00-11:30) Συντονισμός: Κατερίνα Παρασκευοπούλου ΑΝΕΣΤΗΣ ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΥ (Μεταπτυχιακός Φοιτητής, ΕΚΠΑ): Σχέση Μηχανής και Ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 651 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγητής Λοΐζος Σοφός ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Αιγαίου www.lsofos.com

Αν. Καθηγητής Λοΐζος Σοφός ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Αιγαίου www.lsofos.com 1. Περιεχόμενα 2. Παιδαγωγική Επιστήμη (35 θέματα)... 4 1. Επιστημονικό αντικείμενο στο πεδίο των σπουδών Παιδαγωγικής Επιστήμης... 4 2. Σχέση Θεωρίας και Πράξης (6 προσεγγίσεις Duncker)... 4 3. Δυσχέρειες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΗΘΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ 1

Η ΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΗΘΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ 1 Η ΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΗΘΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ 1 Κωνσταντίνα Γογγάκη Επίκουρη Καθηγήτρια Φιλοσοφίας του Αθλητισμού ΣΕΦΑΑ, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ο όρος «αξία» εμφανίζεται στη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 1 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα του μεταπτυχιακού φοιτητή Μαρκάτου Κωνσταντίνου Α.Μ.: 011/08 Επιβλέπων: Αν. Καθηγητής Άρης Κουτούγκος Διατμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «Φιλοσοφία» Γραµµατεία

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Προτάσεις Βιβλιογραφίας (ελληνική βιβλιογραφία) Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Οι προτάσεις αυτές σκοπόν έχουν να διευκολύνουν τους καθηγητές στην αναζήτηση υλικού, από το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από:

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από: ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ Πολεμική Στρατηγική Κείμενα: Αθανάσιος Πλατιάς, Κωνσταντίνος Κολιόπουλος ISBN: 978-960-531-342-5 Τιμή: 18,02 ευρώ Σελίδες: 280 Σχήμα: 17 x 24 Γλώσσα: Ελληνικά, Ημερομηνία κυκλοφορίας: 2015 Εκδόσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΠΑΤΡΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ανδρέας Μιχαλάκης, Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Πατρών Τόπος Γέννησης: Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Οργανώσεις Ιωάννης Σαλμόν Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η εκπαιδευτική έρευνα και ο σχεδιασμός της Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο με θέμα: «Περί του τόπου. Απόπειρα μιας εννοιολογικής προσέγγισης».

Σεμινάριο με θέμα: «Περί του τόπου. Απόπειρα μιας εννοιολογικής προσέγγισης». ΧΕ 2009-2010 Σεμινάριο με θέμα: «Περί του τόπου. Απόπειρα μιας εννοιολογικής προσέγγισης». Επιλογή βιβλιογραφίας I Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία Τ. Β. Αντόρνο, Αισθητική θεωρία, Αθήνα 2000. Ερ. Άουερμπαχ,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και τη σημασία της αισθητικής αγωγής

Σχετικά με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και τη σημασία της αισθητικής αγωγής Σχετικά με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και τη σημασία της αισθητικής αγωγής Ουσιώδες χαρακτηριστικό της αισθητικής αγωγής είναι η ενίσχυση της ικανότητας των ανθρώπων να συλλαμβάνουν νοήματα που παρέχονται

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 4: Το ζήτημα των αξιών κατά τη διδασκαλία της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

ÚıÔ ÔÍ ÛÙÔÓ 20fi ÈÒÓ. È ÏÔÁÔ ÙË ÚıÔ ÔÍ ÌÂ ÛË Î È Ó ÙÔÏ Δ ª. Ú Ú Ù μ Û ÏÂÈÔ Ú μ ÏÏÈ Ó ÙÔ ÕÁÁÂÏÔ. apple Î. ıëáëù

ÚıÔ ÔÍ ÛÙÔÓ 20fi ÈÒÓ. È ÏÔÁÔ ÙË ÚıÔ ÔÍ ÌÂ ÛË Î È Ó ÙÔÏ Δ ª. Ú Ú Ù μ Û ÏÂÈÔ Ú μ ÏÏÈ Ó ÙÔ ÕÁÁÂÏÔ. apple Î. ıëáëù ÚıÔ ÔÍ ÛÙÔÓ 20fi ÈÒÓ Δ ª Ú Ú Ù μ Û ÏÂÈÔ Ú μ ÏÏÈ Ó ÙÔ ÕÁÁÂÏÔ ÂÛapplefiÙË ˆÙ ÚÈÔ apple Î. ıëáëù È ÏÔÁÔ ÙË ÚıÔ ÔÍ ÌÂ ÛË Î È Ó ÙÔÏ Το έργο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ελληνικό Δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Ενότητα 3η: Η φιλοσοφική θεμελίωση της ερμηνευτικής στον Φρήντριχ Σλάιερμαχερ Όνομα Καθηγητή: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΛΕΡΗ Τμήμα: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 1. Σκοποί Ενότητας Να γίνει κατανοητό πώς

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 2: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας ll Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων 518297-LLP-2011-IT-ERASMUS-FEXI Εισαγωγή Ο σκοπός αυτού του οδηγού είναι να παρουσιάσει το περιεχόμενο της βάσης δεδομένων των μεταφράσεων των οικονομικών που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκος Τσέτσος: Η μουσική στη νεότερη φιλοσοφία: Από τον Kαντ στον Αντόρνο. Α- θήνα: Αλεξάνδρεια 2012, 263 σ., 15.

Μάρκος Τσέτσος: Η μουσική στη νεότερη φιλοσοφία: Από τον Kαντ στον Αντόρνο. Α- θήνα: Αλεξάνδρεια 2012, 263 σ., 15. 1/7 2014-04 Τσέτσος: Η μουσική στη νεότερη φιλοσοφία Μάρκος Τσέτσος: Η μουσική στη νεότερη φιλοσοφία: Από τον Kαντ στον Αντόρνο. Α- θήνα: Αλεξάνδρεια 2012, 263 σ., 15. Κρίνει ο Μιχάλης Παντούλιας ( ρ Φιλοσοφίας)

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Hegel ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Hegel ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 50 ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Hegel ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ι. ΕΡΓΟΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 27 Αυγούστου 1770 Γεννιέται στη Στουτγάρδη ο Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Ο πατέρας του δημόσιος υπάλληλος στην κυβέρνηση της Βυρτεμβέργης

Διαβάστε περισσότερα

1.Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ

1.Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ 1.Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται μια εισαγωγή στην έννοια της αισθητικής και στη συνέχεια επιχειρείται μια ιστορική ανασκόπηση της εξέλιξης του όρου αυτού από την αρχαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 93Κ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Goethe και Hegel1. Gustav Auernheimer*

Goethe και Hegel1. Gustav Auernheimer* Goethe και Hegel1 Gustav Auernheimer* Το άρθρο είναι αφιερωμένο στους δύο στοχαστές που αποτελούν την προσωποποίηση του ύψ ιστού σημείου της γερμανικής κλασικής περιόδου: στον Goethe για τη λογοτεχνία

Διαβάστε περισσότερα

Μ. ΤΣΕΤΣΟΣ & Ι. ΦΟΥΛΙΑΣ (ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ) W.A. MOZART. εκαπέντε προσεγγίσεις

Μ. ΤΣΕΤΣΟΣ & Ι. ΦΟΥΛΙΑΣ (ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ) W.A. MOZART. εκαπέντε προσεγγίσεις Μ. ΤΣΕΤΣΟΣ & Ι. ΦΟΥΛΙΑΣ (ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ) W.A. MOZART εκαπέντε προσεγγίσεις Γράφουν οι: ΧΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ. ΒΛΑΣΤΟΣ Α. ΓΕΩΡΓΑΚΗ Γ. ΖΕΡΒΟΣ Ι. ΖΩΤΟΣ Π. ΚΑΒΟΥΡΑΣ Κ. ΚΑΚΑΒΕΛΑΚΗΣ Ι. ΛΑΖΑΡΙ ΟΥ-ΕΛΜΑΛΟΓΛΟΥ Ν. ΜΑΛΙΑΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος.

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Γ. Μπλιώνης Κύκλος συζητήσεων για την Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Σελ.1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ Νοημοσύνης και Λογικής. Λογική είναι οι γνώσεις και οι εμπειρίες από το παρελθόν. Η Λογική έχει σχέση με το μέρος εκείνο της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 2 η : Μεταφυσική ή Οντολογία Ι: Θεός Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Παναγιώτης Θανασάς www.thanassas.gr ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Ο παρών οδηγός επιχειρεί να καταγράψει την ελληνική βιβλιογραφία για τους σημαντικότερους εκπροσώπους της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Αρχές Φιλοσοφίας Β τάξη Ενιαίου Λυκείου (Μάθηµα Θεωρητικής Κατεύθυνσης) ΑΘΗΝΑ 2000

Διαβάστε περισσότερα

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη

1.6.3 Ιατρικές και βιολογικές θεωρίες στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη Η αρχαία ελληνική ιατρική µετά τον Ιπποκράτη 1 2 Περιεχόµενα Πρόλογος...5 Εισαγωγή: Οι Απαρχές της Ελληνικής Επιστήµης...8 Κεφάλαιο 1: Η Αρχαία Ελληνική Επιστήµη...24 1.1 Οι φυσικές θεωρίες των Προσωκρατικών φιλοσόφων...25 1.1.1 H πρώιµη ιωνική φιλοσοφική

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι περιγραφή της δράσης Χρήστος Γκοτζαρίδης Φυσικός ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΗ ΦΑΣΗ Μικρή Περιγραφή: Οι μαθητές θα παρακολουθήσουν μία ιστορία, για την εξέλιξη των

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 5 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να προβληματιστούμε σχετικά με το νόημα της

Διαβάστε περισσότερα

Robert B. Pippin: Hegel s Practical Philosophy. Rational Agency as Ethical Life. Cambridge: Cambridge University Press 2008, 308 σ., 30 $.

Robert B. Pippin: Hegel s Practical Philosophy. Rational Agency as Ethical Life. Cambridge: Cambridge University Press 2008, 308 σ., 30 $. 1/5 2009-11 Πίπιν: Η εγελιανή πρακτική φιλοσοφία Robert B. Pippin: Hegel s Practical Philosophy. Rational Agency as Ethical Life. Cambridge: Cambridge University Press 2008, 308 σ., 30 $. Κρίνει ο Κώστας

Διαβάστε περισσότερα

Οικολογική Ερμηνεία. Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα. Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Οικολογική Ερμηνεία. Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα. Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οικολογική Ερμηνεία Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

21/10/16. Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου. Θεματολογία. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός του όρου «έρευνα»

21/10/16. Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου. Θεματολογία. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός του όρου «έρευνα» Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου Βασίλης Γραμματικόπουλος, Επίκουρος καθηγητής Θεματολογία Ορισμός του όρου «έρευνα» Ιστορική αναδρομή & φιλοσοφία της έρευνας Διαδικασία διεξαγωγής της έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ 2014-2015 Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) 27.08.2015 Πέµπτη Παιδαγωγικά Ι: Εισαγωγή στην παιδαγωγική επιστήµη Θ. Καραλής

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Φιλοσοφίας: Εαρινό εξάµηνο

Τµήµα Φιλοσοφίας: Εαρινό εξάµηνο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2016-2017 ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ Έναρξη µαθηµάτων εαρινού εξαµήνου 2016-2017: 20.02.2017 Λήξη µαθηµάτων εαρινού εξαµήνου 2016-2017: 02.06.2017 Διεξαγωγή εξετάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΣΙΑΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΦΩΥΕΡΜΠΑΧ ΓΙΩΡΓΟΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΣΙΑΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΦΩΥΕΡΜΠΑΧ ΓΙΩΡΓΟΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΣΙΑΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΦΩΥΕΡΜΠΑΧ ΓΙΩΡΓΟΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ Στο έργο του Φώυερμπαχ, η φιλοσοφία του μέλλοντος εκκινεί κατ ανάγκη από την κριτική της θεωρησιακής (ή θεωρητικής)

Διαβάστε περισσότερα

Στη πολυετή εμπειρία του Ε.Κ.Π.Α. από τα Προγράμματα εξ Αποστάσεως Συμπληρωματικής Εκπαίδευσης,

Στη πολυετή εμπειρία του Ε.Κ.Π.Α. από τα Προγράμματα εξ Αποστάσεως Συμπληρωματικής Εκπαίδευσης, Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2008... 3 3. Σκοπός του Προγράμματος... 4 4. Κατηγορίες Υποψηφίων που Γίνονται Δεκτοί στο Πρόγραμμα - Τρόπος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΣΕΛΙΟΥ Κωδικός μαθήματος: ΒΠΟ815 (3Ω/Υ) Εξάμηνο

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Πρώτη Ενότητα: Οι πρόδρομοι της θεωρίας Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Ενότητα: Η πληροφορία στο σύγχρονο επικοινωνιακό περιβάλλον Σταμάτης Πουλακιδάκος Σχολή ΟΠΕ Τμήμα ΕΜΜΕ Η πληροφορία για την κοινωνία Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Ανδριοπούλου Αγγελική Σταθοπούλου Σωτηρία Χαλούλη Αλεξία Ψαράκη Κωνσταντίνα. Leonardo Da Vinci. Ανατομία Ενός Μυαλού

Ανδριοπούλου Αγγελική Σταθοπούλου Σωτηρία Χαλούλη Αλεξία Ψαράκη Κωνσταντίνα. Leonardo Da Vinci. Ανατομία Ενός Μυαλού Οι μαθητές με αφορμή το πολύπλευρο έργο του Λεονάρντο Ντα Βίντσι προσέγγισαν επιστημονικά και καλλιτεχνικά πεδία του ενδιαφέροντός τους σε μία προσπάθεια να «αποκωδικοποιήσουν» τον επιστήμονα και καλλιτέχνη

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό. Διδακτικό έργο

Βιογραφικό. Διδακτικό έργο ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ Βιογραφικό Ο Χρήστος Ηρ. Αντωνίου γεννήθηκε στη Ζούζουλη Καστοριάς. 1977: Πτυχίο Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. 1982: Δίπλωμα μεταπτυχιακών σπουδών Magister

Διαβάστε περισσότερα

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο)

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) 138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό την ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύψουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε μαθήματα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής, Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Bιογραφικό σημείωμα και ερευνητικά ενδιαφέροντα

Bιογραφικό σημείωμα και ερευνητικά ενδιαφέροντα Bιογραφικό σημείωμα και ερευνητικά ενδιαφέροντα Τίτλοι Σπουδών 1. Διδακτορικός τίτλος (1997) στη Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Βόννης Γερμανίας με βαθμό Magna cum Laude. Δευτερεύοντες τομείς: Ψυχολογία και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης)

Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης) Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης) 1. Χαρακτηριστικά προς αξιολόγηση Α. Περιεχόμενο: πλούτος ιδεών σχετικών με το εξεταζόμενο θέμα. Β. Διάταξη νοημάτων: διάταξη ύλης και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101)

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ (Φ101) 5 ενότητα: Τι υπάρχει; Το οντολογικό ερώτημα Γιώργος Ζωγραφίδης Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα