2 Erving Goffman, Συναντήσεις. ύο µελέτες στην κοινωνιολογία της αλληλεπίδρασης, Εισαγωγή-

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "2 Erving Goffman, Συναντήσεις. ύο µελέτες στην κοινωνιολογία της αλληλεπίδρασης, Εισαγωγή-"

Transcript

1 Η νόσος της λέπρας ως ταυτότητα: από τον Μεσσία-λυτρωτή στον λεπρό αγωνιστή Κέλη ασκαλά Η λέπρα, η «πανάρχαιη νόσος», υπήρξε η πιο στιγµατισµένη από τις αρρώστιες, όσες έθεσαν σε κίνδυνο την ανθρώπινη ύπαρξη και δοκίµασαν τα αντανακλαστικά του κοινωνικού σώµατος. Συνδεδεµένη µε εικόνες παραµόρφωσης και σήψης, η λέπρα ερµηνεύτηκε ως τιµωρία του θεού στους αµαρτωλούς και οδήγησε στην αποµάκρυνση των ασθενών είτε σε αποικίες λεπρών, είτε σε ιδρύµατα. Αλλοίωση της φυσιογνωµίας και επιβεβληµένη καραντίνα, αυτά είναι τα γνωρίσµατα του χανσενικού, ο οποίος αποτέλεσε για αιώνες συνώνυµο του φαύλου, µε τον οποίο ο υγιής και ενάρετος πολίτης δεν πρέπει να έχει καµιά επικοινωνία. 1 Αν έτσι είδε τον λεπρό η κοινωνία, δεν συνέβη το ίδιο µε την τέχνη. Η µελέτη ειδικότερα της λογοτεχνικής ταυτότητας του λεπρού δεν αποκαλύπτει µόνο πώς οι υγιείς ταξινοµούν τον λεπρό στο περιθώριο, αλλά και πώς ο ίδιος συγκροτεί την ταυτότητά του, πώς δηλαδή διαχειρίζεται το στίγµα, το οποίο εκφράζει τον φόβο των υγιών, όχι τόσο για τη βιολογική, όσο για την ηθική µετάδοση της νόσου. Ή, για να το πούµε µε όρους της µικροκοινωνιολογίας, θα δούµε πώς σε λογοτεχνικά έργα αλληλεπιδρούν η «πραγµατική» (actual) και η «εν δυνάµει» κοινωνική ταυτότητα (virtual social identity) του λεπρού, σύµφωνα µε τη διάκριση του κοινωνιολόγου Erving Goffman. 2 Πρώτος σταθµός είναι το Λευιτικό, το τρίτο βιβλίο της Παλαιάς ιαθήκης ( π.χ.), όπου η λέπρα ερµηνεύεται ως απόρροια του κακού. Η διάγνωση γίνεται από τους ιερείς, οι οποίοι επιβάλλουν την αποµόνωση του αµαρτωλούασθενή. Η µορφή του κουκουλωµένου, ο οποίος κρούει ένα κουδούνι, φωνάζοντας «ακάθαρτος, ακάθαρτος», είναι η πιο διαδεδοµένη εικόνα, µε την οποία έχει συνδεθεί ο απόβλητος λεπρός, ο οποίος αποδέχεται αδιαµαρτύρητα τη µοίρα του. Και στις παραβολές της Καινής ιαθήκης, όσες περιγράφουν τη θεραπεία λεπρών, οι τελευταίοι συµµορφώνονται µε τους κανόνες του ιερατείου. Μόνο ο Χριστός, µε το άγγιγµά του, ανατρέπει την προκατάληψη της µολυσµατικής µετάδοσης της αµαρτίας. Η λογοτεχνία ακολουθεί αρχικά το πνεύµα της Βίβλου. Στο πιο δηµοφιλές παράδειγµα, το µπεστ-σέλλερ του Lew Wallace Ben Hur (1880), ο αφηγητής αναπαράγει τον Νόµο της εποχής του Ιησού, όταν ο λεπρός, θεωρούµενος ως ζωντανός-νεκρός, εξορίζονταν, έχανε τα δικαιώµατά του (κοινωνικά, θρησκευτικά, πολιτικά), «δεν είχε άλλη ελπίδα από το να πεθάνει». 3 Οι λεπρές ηρωίδες, η µητέρα 1 Για τη µυθολογία της λέπρας, βλ. Σούζαν Σόνταγκ, Η νόσος ως µεταφορά, Το Aids και οι µεταφορές του, µτφρ. Γεράσιµος Λυκιαρδόπουλος, Στέφανος Ροζάνης, Ύψιλον, Αθήνα 1993, σ. 64-5, Saul Nathaniel Brody, The Disease of the Soul. Leprosy in Medieval Literature, Ithaca, London 1974, Tony Goould, A Disease Apart. Leprosy in Modern World, St Martin s Press, New York 2005 και Rod Edmond, Leprosy and Empire. A Medical and Cultural History, Cambridge University Press, Cambridge Erving Goffman, Συναντήσεις. ύο µελέτες στην κοινωνιολογία της αλληλεπίδρασης, Εισαγωγή- µετάφραση ήµητρα Μακρυνιώτη, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1996, 28-9 και του ίδιου, Στίγµα. Σηµειώσεις για τη διαχείριση της φθαρµένης ταυτότητας, Εισαγωγή-µετάφραση ήµητρα Μακρυνιώτη, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2001, όπου παρουσιάζονται οι µέθοδοι, στις οποίες καταφεύγει το πάσχον σώµα, προκειµένου να µην αποκλίνει από τα κοινωνικά στερεότυπα, υποδυόµενο διάφορους ρόλους (στωική αποδοχή της πάθησης, άρνηση απόκρυψης, συγκάλυψη, αντίσταση και έκθεση του στίγµατος). 3 Lew Wallace, Ben Hur. A tale of Christ, Forgotten Books, σ. 438 (www.books.google.com). 1

2 και η αδερφή του πρωταγωνιστή, αποµονώνονται σε µια αποικία λεπρών, µαθαίνουν τα θαύµατα του Ιησού, τον αναζητούν και θεραπεύονται από αυτόν. Στην ελληνική λογοτεχνία του 19 ου αιώνα το στίγµα της λέπρας εµπνέει τον ηµήτριο Βικέλα. Στο διήγηµα «Ο παπά-νάρκισσος» ο νέος και εύρωστος πρωταγωνιστής καλείται να µεταλάβει τον ετοιµοθάνατο λεπρό. Ο φόβος της συνάντησης µε την απόλυτη προσωποποίηση του κακού στη γη κυριεύει τον ιερέα. Η αντίληψη των υγιών συµµορφώνεται µε το βιβλικό πρότυπο: «Εις την εσχατιάν της νήσου, µόνος, έρηµος, µακράν πάσης κοινωνίας ανθρώπων, διήλθε το βίον φέρων το βάρος προγονικής συµφοράς, ανεύθυνος αυτός, ζων άνευ ελπίδος, άνευ παρηγορίας, άνευ σκοπού. Ορφανός, άκληρος, άπορος κατελήφθη νεώτατος έτι υπό της βδελυράς νόσου, οι οµόχωροί του τον ηνάγκασαν να υποβληθή εις αποµόνωσιν». 4 Πώς όµως αντιµετωπίζει ο ίδιος ο λεπρός την κατάστασή του; Ο ήρωας ονειρεύεται (όπως είναι αναµενόµενο) την ελευθερία, τη δηµιουργία οικογένειας, την επανάκτηση της υγείας. Στην πραγµατικότητα, όµως, έχει συµβιβαστεί πλήρως µε τη µοίρα του και προσδοκά τον θάνατο. Χαρούµενος νιώθει µοναχά τις ώρες που περνά µε τον Γεροθανάση, ο οποίος του παρέχει τα απαραίτητα και έχει γίνει πια φίλος του. Επίσης η έγκαιρη άφιξη του ιερέα, που του επιτρέπει να εξοµολογηθεί και να µεταλάβει, τον ανακουφίζει. Και στις δύο αυτές συναντήσεις παρατηρούµε µια, έστω και στιγµιαία, αντιστροφή της στιγµατισµένης ταυτότητας του ήρωα. Στην πρώτη περίπτωση, αποκτώντας έναν φίλο, βιώνει µια «κανονική» κοινωνική συναναστροφή. Στη δεύτερη, συµµετέχει στις θρησκευτικές πρακτικές. Καλύπτοντας µάλιστα το πρόσωπό του, προκειµένου ο ιερέας να µην αντικρίσει την παραµόρφωση, δεν διαταράσσει την κοινωνική ευταξία. Ο συγγραφέας αντιστρέφει τότε τον µύθο του Νάρκισσου. Ο τελευταίος, ατενίζοντας την όψη του, δεν άντεξε το θέαµα του µοναδικού κάλλους και πνίγηκε. Ο παπά Νάρκισσος του Βικέλα, αντίθετα, σε στάση ταπείνωσης, γονατίζει πάνω από τον ασθενή, αφαιρεί το πανί, αντικρίζει κατάµατα την απόλυτη ασχήµια και λυτρώνεται. 5 Η ηθική διάγνωση της νόσου, ο συνδυασµός της αρχαιοελληνικής µυθολογίας και της Βίβλου, η µεταστροφή του φοβισµένου ιερέα σε λυτρωτή, ο φιλάνθρωπος Γεροθανάσης και ο στωικός λεπρός, όλα υπηρετούν τον στόχο του Βικέλα, να προσφέρει δηλαδή «ύλην προς ανάγνωσιν ελκυστικήν και διδακτικήν συνάµα», «να εισαχθή εις τον βίον του λαού στοιχείον ηθικοποιήσεως, ανυψώσεως και αναπτύξεως». 6 Η αλληλεγγύη και ο ορθολογισµός κατακτώνται αναίµακτα, µέσα από µια ειρηνική διαδικασία, η οποία κορυφώνεται στην άκρως παιδευτική και χριστιανική συνάµα εικόνα του τέλους, όπου ο ιερέας σκεπάζει τον λεπρό µε το ράσο του και αποχωρεί γαλήνιος. Ο παπά Νάρκισσος ακολουθεί το παράδειγµα του Ιησού, ο οποίος, αγγίζοντας τους λεπρούς, δεν θεραπεύει µόνο, αλλά κυρίως ανατρέπει τη διαδεδοµένη πρακτική του αποµονωτισµού, διδάσκοντας την κατανόηση του διαφορετικού. Στο δεύτερο µισό του 19ου αιώνα η βιβλική ηθική ερµηνεία της νόσου δέχεται ένα σηµαντικό πλήγµα. Στα 1873 ο Αρµάουερ Χάνσεν ανακαλύπτει τον βάκιλο της λέπρας, αποδεικνύοντας ότι η λέπρα δεν αποτελεί θεϊκό ανάθεµα ή κληρονοµική νόσο, αλλά µια µεταδοτική αρρώστια. Στη λογοτεχνία οι επιστηµονικές ανακαλύψεις συναντώνται µε την άνοδο του σοσιαλισµού, το µήνυµα της κοινωνικής εξέγερσης. Το δίπολο υγιής-λεπρός, που θεωρούνταν ως καλός-κακός, ενάρετος- 4 ηµήτριος Βικέλας, «Ο παππά-νάρκισσος», ιηγήµατα, Εν Αθήναις 1897, σ Κέλη ασκαλά, «Ο παπά-νάρκισσος στον καθρέπτη της νόσου», Παλίµψηστον 23 (Ηράκλειο 2008) ηµήτριος Βικέλας, «Περί βιβλίων και περί της έξεως του αναγινώσκειν», ιαλέξεις και αναµνήσεις, Εν Αθήναις 1893, σ. 8 και 14 αντίστοιχα. 2

3 αµαρτωλός, εµπλουτίζεται µε τις έννοιες πολιτισµένος-πρωτόγονος, πειθαρχηµένοςανυπάκουος στην κοινωνική ή θρησκευτική ηθική. Επιπλέον οι λεπροί παύουν να είναι δευτεραγωνιστές. Το πιο γνωστό παράδειγµα, στη διεθνή βιβλιογραφία, της ρήξης του ατόµου µε την καταπιεστική εξουσία είναι το διήγηµα «Koolau the leper» (1909) του Jack London, όπου οι λεπροί χαβανέζοι συγκρούονται µε τους λευκούς άποικους, όταν οι τελευταίοι θέλουν να τους µεταφέρουν στη νήσο Μολοκάι, για να πεθάνουν. Ο συγγραφέας περιγράφει ρεαλιστικά τη σήψη των σωµάτων, αλλά και τον διακαή πόθο των ζωντανών-νεκρών να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους απέναντι στην αποικιοκρατική εξουσία. Ο αγώνας είναι άνισος, ο πρωταγωνιστής όµως αντιστέκεται µέχρις εσχάτων. Στο τέλος, προδοµένος από τους δικούς του, παραµορφωµένος από τη νόσο και τραυµατισµένος από τους διώκτες του, αφήνει την τελευταία του πνοή, «ελεύθερος» ωστόσο, στη ζούγκλα. 7 Νωρίτερα, ο ρώσος Λεονίντ Αντρέγιεφ στο διήγηµα «Ο τοίχος» (1901) περιγράφει (σε συµβολιστικά αυτή τη φορά συµφραζόµενα) πώς ένας λεπρός ξεσηκώνει µια οµάδα απόκληρων. 8 Η µορφή του λεπρού χρησιµοποιείται µεταφορικά, προκειµένου ο συγγραφέας να διερευνήσει τη στάση του ανθρώπου, που αντιµετωπίζει την αλγεινή όψη της ζωής. Και εδώ ανιχνεύεται η διαµόρφωση µιας κοινής ταυτότητας όσων τίθενται στο περιθώριο, οι οποίοι προσπαθούν να υπερβούν την εικόνα του εξαθλιωµένου έγκλειστου, που τους έχει επιβληθεί. Το όραµα του πρωταγωνιστή να κινητοποιήσει τους απόκληρους και η συνειδητοποίηση πως η δηµιουργία ενός καλύτερου κόσµου δεν είναι εφικτή, αφού οι σύντροφοί του προτιµούν τις µικροχαρές της καθηµερινότητας, θυµίζουν την πορεία της ηρωίδας στην Άρρωστη πολιτεία (1914) της Γαλάτειας Καζαντζάκη, το πρώτο ελληνικό έργο µε θέµα τους λεπρούς της Σπιναλόγκας. 9 Στη νουβέλα της Καζαντζάκη η ανώνυµη πρωταγωνίστρια αρνείται να συµβιβαστεί µε τον τρόπο ζωής των ασθενών, εκείνων τουλάχιστον που παρουσιάζονται παραδοµένοι σε ένα κυνήγι σαρκικής ηδονής. Την εντυπωσιάζει θετικά ότι οι λεπροί έχουν «πετάξει από πάνω τους κάθε πρόληψη», αλλά ενοχλείται από την κατάργηση «των συνόρων του πρεπούµενου και του άπρεπου» (16). Προσπαθεί να κατανοήσει την «παράξενη συµπεριφορά» τους, ασκώντας κριτική στην πρακτική της αποµόνωσης. Παρατηρεί ότι υπάρχουν και τίµιοι ασθενείς, οι οποίοι έχουν δηµιουργήσει έναν µικρόκοσµο, παρόµοιο µε την κοινωνία των υγιών. Στέκεται όµως στους ανήµπορους, στα «σουσάτια του δαιµόνου», οι οποίοι ζουν σε άθλιες συνθήκες και «όλες τις µπερµπαντιές τις κάνουν» (18). Η ηρωίδα πιστεύει αρχικά ότι η κοινωνία των υγιών είναι ανώτερη από αυτή των λεπρών. Αποφασίζει λοιπόν να αναµορφώσει τη «χώρα» τους, δηµιουργώντας ένα σχολείο. Ένας θηλυκός Μεσσίας γεννιέται µέσα στον βόρβορο της ακολασίας: «Όλη µου η άθλια ύπαρξη θα αφιερωθεί για να πλάσω έναν κόσµο αγαθό και ωραίο. ( ) Η ζωή µου δεν θα πάει χαµένη. Μια γυναίκα λεπρή, εκεί στο λεπροκοµείο, έκαµε το θαύµα! ( ) Σαν θα το καταλάβουν, όλοι οι λεπροί θα σκύψουν να φιλήσουν τ αχνάρια των ποδιών µου» 7 Jack London, «Koolau the Leper», The House of Pride and other Tales of Hawaii, Macmillan, New York Λεωνίδα Αντρέγιεφ, Το σκοτάδι και άλλα διηγήµατα, µτφρ. Αθηνά Σαραντίδου, Αθήναι [χ.χ.], σ Η Καζαντζάκη, ως Πετρούλα Ψηλορείτη, δηµοσιεύει το «ροµάντζο» της στη Νέα Ζωή (Αλεξανδρείας), τ. ΙΧ, τχ. 2 (Απρίλης-Ιούνης 1914) Εδώ παραπέµπω στην επανέκδοση της σειράς «Πεζογραφικές Επισηµάνσεις», όπου το έργο ακολουθεί Επίµετρο, στο οποίο εξετάζω τη µυθολογία της λέπρας από τη Βίβλο έως τις µέρες µας: Γαλάτεια Καζαντζάκη, Η άρρωστη πολιτεία, Επίµετρο Κέλη ασκαλά, Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα Αναλυτικά για τη σχέση Καζαντζάκη- Αντρέγιεφ, στις σ

4 (49, 51). Η αδιαφορία όµως των χανσενικών, η σήψη που κυριαρχεί στο σώµα, αλλά και στην ψυχή, και κυρίως η συνειδητοποίηση ότι οι ελεύθεροι υγιείς δεν διαφέρουν από τους έγκλειστους λεπρούς, απελπίζουν ξανά την ηρωίδα. Η άρρωστη πολιτεία διαθέτει πλούσιο συµβολικό υπόβαθρο, το οποίο αποκαλύπτει τον τρόπο µε τον οποίο η συγγραφέας διαλέγεται µε τις αισθητικές και ιδεολογικές αναζητήσεις της γενιάς της, των νεοροµαντικών στην αρχή του 20ού αιώνα, οι οποίοι γοητεύονται από τα διδάγµατα του συµβολισµού και βρίσκουν καταφύγιο στη φιλοσοφία του Νίτσε. Η λέπρα στο έργο του γερµανού φιλοσόφου συµβολίζει τη µολυσµατική εξάπλωση του κακού, των αδύναµων ανθρώπων και των χριστιανικών αξιών, οι οποίες εµποδίζουν τους δυνατούς να προχωρήσουν. Στο τέλος, η ιδέα της αυτοκτονίας, αφού πρώτα η λεπρή διαβάσει ξανά το Έτσι µίλησε ο Ζαρατούστρα, προβάλλει ως η µόνη γενναία λύση, για να εξαλειφθεί κάθε µορφή αδυναµίας. Η (σχεδόν) υπεράνθρωπη πρωταγωνίστρια, αν και ασθενής, ανήκει στους «µεγάλους περιφρονητές», όπως περιγράφει ο Νίτσε όσους, αν και αδύναµοι, αντιστέκονται στις σαθρές θρησκευτικές ή κοινωνικές συµβάσεις, επιζητώντας την εκµηδένιση. 10 Η εναντίωση στη χριστιανική ηθική απασχολεί και τον Νίκο Νικολαΐδη στο διήγηµα «Η παραµονή του Σωτήρος» (1921), όπου περιγράφεται το ασίγαστο ερωτικό πάθος µιας υγιούς παπαδοπούλας για έναν λεπρό. 11 Η Μελανή, µε «τέλειαν ανεµελιά», αψηφά κοινωνικές συµβάσεις (κρύβει τον λεπρό) και ηθικές επιταγές (κάνει έκτρωση). Οι ασθενείς, όσοι ζουν στο «λεπρονήσι», απεικονίζονται να χαίρονται τη ζωή, ανενόχλητοι. ιάχυτος ερωτισµός και σαρκασµός των υγιών χαρακτηρίζει τη συµπεριφορά τους. Η Μελανή προτιµά τους «πληγιασµένους», αλλά πρόσχαρους λεπρούς παρά τους καταπιεστικούς υγιείς. Ωστόσο, η «ξετσίπωτη» στάση της έχει ολέθριες συνέπειες, αφού στο τέλος η ηρωίδα δεν αντέχει τις τύψεις και τρελαίνεται. Θεωρώντας ότι θα εξιλεωθεί, αν ακολουθήσει τη λαϊκή δοξασία πως την Παραµονή του Σωτήρος το θαλασσινό νερό γλυκαίνει και όποιος το πιει του συγχωρούνται οι αµαρτίες, η «Αµαρτωλή» πνίγεται. Η χριστιανική ηθική και κοινωνική σεµνοτυφία εγκλωβίζουν την ανυπάκουη γυναίκα, την ώρα που στο νησιωτικό γκέτο οι λεπροί απολαµβάνουν, απαλλαγµένοι από προκαταλήψεις, την «ελευθερία» τους. Στις αρχές του 20ού αιώνα, λοιπόν, ο λεπρός θεωρείται ακόµα ως µίασµα και τίθεται στο περιθώριο. Στη λογοτεχνία εµφανίζονται κάποιοι χαρισµατικοί χανσενικοί που αµφισβητούν τον παθητικό ρόλο που τους επιβάλλεται. Αποµονωµένοι, αλλά ανυπότακτοι δοκιµάζουν αντικρουόµενα αισθήµατα απόγνωσης και αγωνιστικής ευδαιµονίας, όπως ο επαναστάτης του Λόντον ή του Αντρέγιεφ και η ξεχωριστή λεπρή της Καζαντζάκη. Στην πλειοψηφία τους, πάντως, οι λεπροί παρουσιάζονται να ζουν σε καθεστώς ασυδοσίας, να παραδίδονται, χωρίς δεύτερη σκέψη, σε απολαύσεις (κυρίως σαρκικές), τις οποίες αδυνατούν να γευτούν οι υγιείς στο υποκριτικό πλαίσιο της κοινωνίας. Επιπλέον όσοι υγιείς αποτολµούν να µιµηθούν τους λεπρούς, παραβαίνοντας τα όρια, καίγονται σαν τις πεταλούδες που παίζουν µε τη φωτιά, όπως η Μελανή. Από την άλλη, οι ανυπάκουοι λεπροί δεν κατορθώνουν εντέλει να 10 Αναλυτικά για το νιτσεϊκό υπόβαθρο της νουβέλας, βλ. στο Επίµετρο: Γαλάτεια Καζαντζάκη, ό.π., σ Νίκου Νικολαΐδη, «Η παραµονή του Σωτήρος», Ο Σκέλεθρας και άλλα διηγήµατα, Κέδρος, Αθήνα , σ Για µια σύγκριση του διηγήµατος του Νικολαΐδη µε το ποίηµα «Η λεπρή» του Σουίνµπερν, στο οποίο ο άγγλος ποιητής παρουσιάζει το πάθος ενός υγιούς ιερέα για µια λεπρή, βλ. Κέλη ασκαλά, «Μια νόσος και µια νήσος. Ο µύθος της λέπρας και της Σπιναλόγκας στη λογοτεχνία», υπό δηµοσίευση στα Πρακτικά της Ηµερίδας «Νέοι Ερευνητές-Φιλόλογοι», Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισµού και Γενικής Παιδείας της Σχολής Μωραΐτη ( ). 4

5 νικήσουν το στίγµα. Ο θάνατος δεν είναι µόνο αναπόδραστη µοίρα, αλλά και η µοναδική τους λύτρωση. Η εικόνα του ακόλαστου λεπρού ανασκευάζεται στις δεκαετίες του 1920 και του Ο Πέτρος Πικρός γράφει τότε εκτενή ρεπορτάζ για τη λέπρα και τη ζωή στη Σπιναλόγκα. Τον Μάιο του 1929 επιτίθεται στον υφυπουργό Υγιεινής Αντ. Χρηστοµάνο, ο οποίος χαρακτηρίζει τη λέπρα ως «θεοµηνία». Ο Πικρός, αντίθετα, τονίζει ότι πρόκειται για «πραγµατική αρρώστια» και υπογραµµίζει την ανάγκη να παρθούν µέτρα για την προφύλαξη των υγιών και κυρίως την αξιοπρεπή περίθαλψη των νοσούντων. 12 Στέκεται ιδιαίτερα στη φρικτή όψη των ασθενών: «Άνθρωποι µε κατεστραµµένα µούτρα, µε µύτες που δεν είναι πια µύτες, µε στόµατα που είναι χαίνουσαι πληγαί», 13 οµολογώντας ωστόσο ότι «ο επικινδυνωδέστερος λεπρός είναι ακριβώς εκείνος που δεν φαίνεται». Προσυπογράφει τις απόψεις του ερευνητή στο Ινστιτούτο Παστέρ Γιάννη Καµινόπετρου, ο οποίος ζητά να καταργηθούν τα «κάτεργα λεπροκοµεία» και να ξεκινήσει καµπάνια ενηµέρωσης. 14 Τον Ιούλιο του 1929, ο Πικρός καταγγέλλει ότι στην Αθήνα κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα δεκάδες χανσενικοί, οι οποίοι ανήκουν σε όλες τις κοινωνικές τάξεις και ηλικίες. Επικρίνει, ξανά, το «αψυχολόγητο» κυνήγι της αστυνοµίας, ζητά να δηµιουργηθεί «πραγµατικό» λεπροκοµείο, όπου οι ασθενείς θα προσέρχονται οικειοθελώς. 15 Έχει ενδιαφέρον να σταθούµε στις φωτογραφίες µε κοντινά πλάνα παραµορφωµένων λεπρών, η δηµοσίευση των οποίων εξυπηρετεί τον στόχο του Πικρού. Ο αρθρογράφος επιθυµεί, πρώτον, να αφυπνίσει την κοινή γνώµη, να κάνει γνωστή την πραγµατική και τροµακτική φύση της αρρώστιας, και δεύτερον να καταγγείλει την αδιαφορία της κυβέρνησης, η οποία δεν έχει ακόµα εξασφαλίσει αξιοπρεπή περίθαλψη για τα «ναυάγια της ζωής». 16 Ο Χρηστοµάνος, την ίδια περίοδο, θέτει υποψηφιότητα για τον ήµο της Αθήνας. Μαζί µε το ψηφοδέλτιό του ανακοινώνει την επίσκεψή του στη Σπιναλόγκα στην εφηµερίδα Εµπρός, 17 η οποία αναλαµβάνει να απαντήσει στις επικρίσεις του Πικρού. Στις 28 Ιουλίου αναγγέλλεται η έρευνα του Άγγελου Σγουρού «Μια µέρα µε τους αποδιοποµπαίους της Σπιναλόγκας». Ο αρθρογράφος αποδοκιµάζει, χωρίς να κατονοµάζει, συνάδελφο που επισκέφθηκε το νησί «για δύο λεπτά» και έγραψε βάση φηµών. Ειρωνικά σηµειώνει πως κατανοεί τον «αγαπητό» ρεπόρτερ, ο οποίος έπεσε θύµα της όχι «άδικης», αλλά «υπερβολικής» προκατάληψης, αφού ο λεπρός, «ο κληρωτός αυτός της µεγαλυτέρας δυστυχίας που µας κατηράσθη η οργή του Θεού αποτελεί τον αποδιοποµπαίον της κοινωνίας, καταδικασµένον εις µιαν άσπλαχνον αποµόνωσιν και εγκατάλειψιν». 18 Οµολογεί πως κι αυτός την πρώτη φορά έφυγε, τροµοκρατηµένος. Επέστρεψε, όµως, αποφασισµένος να µην ακολουθήσει τον «δηµοσιογραφικόν δρόµον εναερίως επί των νώτων του Πηγάσου». Έτσι µπήκε στο 12 Ω. [=Π. Πικρός], «Η λέπρα προ των θυρών µας. Τρεις χιλιάδες λεπροί εις όλην την Ελλάδα», Πατρίς ( ) Ω., «Ο κίνδυνος των άστοχων µέτρων», Πατρίς ( ) Ω., «Τα επιβαλλόµενα προφυλακτικά µέτρα», Πατρίς ( ) Ω., «Τι έγινε µε το ζήτηµα της λέπρας;», Πατρίς ( ) Ω., «Ποιος και διατί εσκόρπισε τους 60 λεπρούς εις τους δρόµους. Ποιοι είναι οι πραγµατικοί προαγωγοί της λέπρας», Πατρίς ( ) 1. Βλ. του ίδιου, «Πώς θα επιτευχθή η πλήρης αποµόνωσις των λεπρών», Πατρίς ( ) 4, όπου κατονοµάζει λεπρούς που εργάζονται στο κέντρο της Αθήνας και προτείνει µέτρα για την αντιµετώπιση της νόσου, και Κ. Κυριαζίδης, «Η λέπρα και το υπουργείον Υγιεινής», Πατρίς ( ) που συµφωνεί µε τον Πικρό. 17 «Η σηµερινή σύσκεψις διά την υποψηφιότητα του κ. Χρηστοµάνου», Εµπρός ( ) Ο Σγουρός χρησιµοποιεί φράσεις του Πικρού, επικρίνει τον «ψευδοηρωισµόν» του «συναδέλφου», ο οποίος κατήλθε «εις τους κύκλους της ζωντανής αυτής κολάσεως» και µε τη «δαντέσκο» φιλολογία του επιτείνει το µαρτύριο των λεπρών και την απέχθεια των υγιών για τους αρρώστους: «Ο αργός θάνατος στο νησί των λεπρών», Εµπρός ( ) 1, 3. 5

6 νησί, άκουσε τα παράπονα των λεπρών, όπως και ο Χρηστοµάνος, που διαπίστωσε ιδίοις όµµασι την πραγµατική κατάσταση στο νησιωτικό άσυλο. 19 Σε αντίθεση µε τον Πικρό, ο Σγουρός ερµηνεύει τη νόσο ως θεϊκό ανάθεµα και υιοθετεί την άποψη πως είναι κληρονοµική. Καταγγέλλει και αυτός την εξαθλίωση των ασθενών και ζητά το κλείσιµο της Σπιναλόγκας. Ξεκαθαρίζει ότι οι χανσενικοί δεν είναι «δολοφόνοι, απατεώνες, πλαστογράφοι που πληρώνουν εις την ανθρώπινην δικαιοσύνην τα αµαρτήµατά των», αλλά «δυστυχισµένες υπάρξεις που η µοίρα τις έκαµε µε σαρακοφαγωµένα πρόσωπα, χωρίς µάτια, χωρίς µύτες, µε ακρωτηριασµένα χέρια, µε πόδια ανίκανα να τους κρατήσουν». 20 Ωστόσο, τονίζει ότι η πολιτεία δεν είναι µόνο αυτή υπεύθυνη για την αντιµετώπιση της «σπάνιας» στην Ελλάδα νόσου. Η «ιδιωτική γενναιοδωρία» οφείλει να βοηθήσει τους εγκαταλελειµµένους «µάρτυρες». Ο Σγουρός δεν στρέφει τα βέλη του εναντίον του κράτους, όπως ο Πικρός, αλλά κυρίως επικρίνει τον «φαρισαϊσµό» των φιλάνθρωπων. 21 Στο τέλος, µε αφορµή τον αχαλίνωτο ερωτισµό των χανσενικών, αναλογίζεται µε φρίκη τα παραµορφωµένα σώµατα που αναζητούν την ηδονή στις «τρώγλες» της Σπιναλόγκας, όπου «οργιάζουν σαν τα ζώα, µη ζητώντας κανένα αισθησιασµόν, αλλά απλώς τη βάρβαρη ικανοποίηση µιας ορισµένης φυσικής ορµής». Γι αυτό και τίθεται υπέρ της στείρωσης των ανδρών, ώστε να εκλείψουν «οι πελάται της κολάσεως αυτής». 22 Η απάντηση του Πικρού στον «συνάδελφο», ο οποίος «είδε µε τη φαντασία του πράγµατα ανύπαρκτα και άδικα. Είδε λεπρούς µε έκφυλες και ανώµαλες ορέξεις», δίνεται µε καθυστέρηση τεσσάρων ετών. Στην εκτενή έρευνά του «Σπιναλόγκα. Ο τάφος των ζωντανών πτωµάτων» (Εβδοµάς, Οκτώβριος Φεβρουάριος 1933) δεν απουσιάζουν ο τρόµος ή το µακάβριο: «Πετούν ακόµα στα µάτια µου οι τροµακτικές εκείνες θελιές των αυτιών, που τις βλέπω να κρέµουνται στο κενό κάτω απ τ αυτιά των λεπρών κοριτσιών: φανταχτερά κι αφάνταστα σκουλαρίκια, έτοιµα να στάξουν αίµα ή και να ξεκολλήσουν, να τσακιστούν, να σκάσουν, σαν τη φούσκα, στα βράχια τα σκληρά της Σπιναλόγκας». Ωστόσο, οι λεπροί δεν συνθέτουν µόνο «ένα φρικιαστικό όραµα» στο «βασίλειο του κρύου Χάρου». Ταυτόχρονα είναι ασθενείς, «χτυπηµένοι» από µια φοβερή αρρώστια, ελεύθεροι εντούτοις µέσα στην «καθαρή και νοικοκυρεµένη» πολιτεία τους. 23 Ο Πικρός παρουσιάζει αναλυτικά τις «φάτσιες λεπρόζα», παροµοιάζοντάς τις µε «κάτι ανάµεσα σε νεκροκεφαλή και σε µάσκα τραγικού µίµου». Παράλληλα, όµως, υπογραµµίζει την ευγένεια των έγκλειστων, περιγράφει την καθηµερινότητά τους, στέκεται στους κανόνες, που διέπουν την οργανωµένη τους πολιτεία, η οποία δεν διαφέρει από οποιαδήποτε επαρχιακή πόλη. Συναντά γονείς που αγωνιούν για την ηθική διάπλαση των παιδιών (κυρίως των κοριτσιών), κουβεντιάζει µε τις νοικοκυρές, αλλά και µε τις «προκοµµένες». 24 Συνοµιλεί µε δεισιδαίµονες λεπρούς, θύµατα συχνά του κοµπογιαννιτισµού. Συζητά, µολαταύτα, και µε άλλους οι οποίοι, αν και αγράµµατοι, γνωρίζουν τις πιο πρόσφατες επιστηµονικές εξελίξεις. Οι περισσότεροι ξέρουν ότι η νόσος του Χάνσεν είναι µεταδοτική και µόνο. Υπάρχουν και ορισµένοι, που υποστηρίζουν ότι είναι κληρονοµική µια πλάνη, όµως, από την οποία (σπεύδει να επισηµάνει ο Πικρός) και οι επιστήµονες άργησαν να 19 Αγγ. Σγουρός, «Με τους αποδιοποµπαίους της Σπιναλόγγας [sic]. 2 ον», Εµπρός ( ) Αγγ. Σγουρός, «Με τους αποδιοποµπαίους της Σπιναλόγγας. 3 ον», Εµπρός ( ) 1, Αγγ. Σγουρός, «Με τους αποδιοποµπαίους της Σπιναλόγγας. 2 ον», Εµπρός ( ) Αγγ. Σγουρός, «Με τους αποδιοποµπαίους της Σπιναλόγγας. 4 ον», Εµπρός ( ) Πέτρου Πικρού, «Σπιναλόγκα. Ο τάφος των ζωντανών πτωµάτων», Εβδοµάς ΣΤ, τχ. 265 ( ) Πέτρου Πικρού, «Σπιναλόγκα», Εβδοµάς ΣΤ, τχ. 266 ( )

7 απαλλαγούν. 25 Καλοσύνη και φαυλότητα, φαντασία και λυρισµός, σύγκριση του παρελθόντος µε τη σύγχρονη πραγµατικότητα συνθέτουν την ανθρωπογεωγραφία στο «βασίλειο της Λέπρας», την οποία πρώτα «έζησε» και κατόπιν καταγράφει ο Πικρός, όπως τονίζει επανειληµµένα. Στόχος δεν είναι µόνο η καταγγελία, αλλά επιπλέον η ενηµέρωση-τέρψη του αναγνώστη ακόµα και στην τροµολαγνική της διάσταση, όπως µαρτυρά η εκτενής αναδροµή στην ιστορική και λογοτεχνική διαδροµή της νόσου από την αρχαιότητα έως το παρόν, όπου κάποιοι ασθενείς πιστεύουν ακόµα στη µεσαιωνική δοξασία ότι το µπάνιο σε αίµα παρθένων θεραπεύει. Πάνω από όλα, πάντως, ο Πικρός κηρύττει µήνυµα αλληλεγγύης προς τους υποφέροντες: «Η σηµερινή όπως και η περασµένη κοινωνία στρέφει τον αγώνα της και την άµυνά της περισσότερο εναντίον του λεπρού, παρά εναντίον της λέπρας», υπογραµµίζοντας ότι, αν οι υγιείς λάβουν τα απαραίτητα προληπτικά µέτρα, µπορούν άφοβα να απαντούν στις επιστολές των οικείων τους ή να τους επισκέπτονται. 26 Αξιοσηµείωτη είναι η συνοµιλία του µε την πιο «φιλάρεσκη» ασθενή, όπου η τελευταία τον πληροφορεί ότι οι χανσενικοί παντρεύονται για «προίκα ή αποκατάσταση», αλλά και για να µην γεννιούνται «µπασταρδάκια». Ο Πικρός αποφεύγει να µεταφέρει τα λόγια της κοπέλας γράφει πως δεν τα θυµάται, όταν εκείνη του εξηγεί «την άσβεστη φλόγα του ερωτισµού που βασανίζει τους λεπρούς». Επίσης, αµέσως µετά την οµολογία: «Μπορώ να χω όποιον µου γουστάρει», ο αρθρογράφος δικαιολογεί τη γυναίκα, σχολιάζοντας πως «η υποκρισία ή η συµβατική ντροπή υποχωρούν µπροστά στη γυναικεία φιλαρέσκεια που δε τη σάπισε ούτε η λέπρα». 27 Υπάρχει ψυχική οµορφιά και ηθική στο νησί των λεπρών, επισηµαίνει στο τέλος ο Πικρός, όπως στην αρχή τόνιζε ότι η Σπιναλόγκα δεν είναι µόνο κόλαση, αλλά και µια όµορφη, οργανωµένη πολιτεία. Την ίδια περίοδο εκδίδεται από τον Θέµο Κορνάρο η Σπιναλόγκα ad vitam (1933), το δεύτερο µετά την Άρρωστη πολιτεία ελληνικό έργο µε θέµα τη ζωή στο νησιωτικό άσυλο. Η απόσταση της νουβέλας του Κορνάρου από το «ροµάντζο» της Καζαντζάκη δεν είναι µόνο χρονική. Από την αρχή ο συγγραφέας ξεκαθαρίζει ότι εναντιώνεται σε όσους αντιµετωπίζουν τη ζωή απαισιόδοξα, αφού οι λεπροί είναι οι µόνοι «πραγµατικοί ζωντανοί ετούτης της Γης», «οι πραγµατικοί εχτιµητές της αξίας της ανθρώπινης ζωής». 28 Το έργο του Κορνάρου βρίσκεται πιο κοντά στο ανθρωπιστικό µήνυµα της έρευνας του Πικρού. Για να ακριβολογούµε, το ξεπερνά, αφού όχι µόνο καταγγέλλει τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης των λεπρών, αλλά προπαντός ξεσκεπάζει το οµαδικό έγκληµα σε βάρος των εργατών: «Αυτοί που δουλέψανε σ όλη τους τη ζωή, χωρίς να χορτάσουνε ψωµί, βρίσκονται τώρα, στην αρρώστια τους, πεταµένοι σαν κοπριά σ ένα κοπρόλακο βρωµερό που λέγεται Σπιναλόγκα. Κι η λέπρα που τους διαλύει δεν είναι το χειρότερο κακό. Πείνα, δίψα, ψείρα! Να, τι θα πει να είσαι λεπρός Σπιναλογκίτης» (6). Στη Σπιναλόγκα διαβάζουµε το ηµερολόγιο του δασκάλου Γιώργου Μιχαηλίδη, ο οποίος αρχικά συµβιβάζεται µε την κατάστασή του: «Ανίκανος είµαι και για το µίσος και για την απογοήτεψη και για την ελπίδα και γι αυτή την πλήξη 25 Πέτρου Πικρού, «Σπιναλόγκα», Εβδοµάς ΣΤ, τχ. 268 ( ) Πέτρου Πικρού, «Σπιναλόγκα», Εβδοµάς ΣΤ, τχ. 271 ( ) 201, τχ. 272 ( ) 233. Και στο τχ. 274 ( ) 321, όπου, παρατηρεί ότι οι λεπροί είναι «ειλικρινέστεροι» και «αδιάφοροι» στο ζήτηµα του έρωτα, γιατί ξέρουν ότι η «γυµνή αλήθεια δεν µπορεί να είναι πιο άσκηµη από την άρρωστη όψη τους». 27 Πέτρου Πικρού, «Σπιναλόγκα», Εβδοµάς ΣΤ, τχ. 275 ( ) Θέµος Κορνάρος, Σπιναλόγκα ad vitam, Αθήνα [1933], σ. 5. Σε αυτή την έκδοση αντιστοιχούν οι παραποµπές. 7

8 και τον τρόµο. Παραλυµένος, πεθαµένος, λεπρός είµαι» (33). Η συνάντησή του, όµως µε τον µπάρµπα-μιχάλη, ο οποίος διαρκώς αναζητά και βρίσκει µες στην ασχήµια το ωραίο, αναχαιτίζει την απαισιοδοξία του πρωταγωνιστή. Οι λεπροί του Κορνάρου νιώθουν τον παλµό της αληθινής ζωής και ξέφρενα την αποχαιρετούν. Ο ήρωας σταδιακά κατακτά µια νέα ταυτότητα, πιστεύει στην αξία της αντίστασης και την εξέγερση του προλεταριάτου. Στην ίδια ιδεολογική γραµµή εντάσσεται δύο χρόνια αργότερα, στα 1935, η «επιτόπια» έρευνα της αριστερής, από τη δεκαετία περίπου του 1920, Γαλάτειας Καζαντζάκη. Οι λεπροί που συναντά στη Σπιναλόγκα τής ζητούν να µεταφέρει την αναλγησία του κράτους και των γιατρών στον έξω κόσµο. εν είναι µόνο περιθωριοποιηµένοι ασθενείς, αλλά πολιτικοί κρατούµενοι, οι οποίοι συχνά φυλακίζονται σε µια άνυδρη στέρνα για να συµµορφωθούν. Σε σχέση µε τους ηδονιστές λεπρούς στην Άρρωστη πολιτεία του 1914, τώρα οι χανσενικοί ενδιαφέρονται για τα κοινά, αγαπούν τα βιβλία και κυρίως είναι µυηµένοι στον κοµµουνισµό. Η επανάσταση είναι προ των πυλών, καταλήγει αισιόδοξα στα 1935 η Καζαντζάκη, απεικονίζοντας στο τέλος της έρευνας έναν χανσενικό που, µε λιωµένα δάκτυλα, ζωγραφίζει στους τοίχους της φυλακής του το σφυροδρέπανο, «το σύµβολο αυτό της πανανθρώπινης ελευθερίας!». 29 Στον αντίποδα των παραπάνω επαναστατικών διακηρύξεων στέκεται το Γη και Νερό του Γουλιέλµου Άµποτ (1936), όπου λεπροί και υγιείς συγκρούονται, υποστηρίζοντας ο καθένας διαφορετικές ιδεολογίες ή φιλοσοφικές τάσεις. Στο πρώτο µέρος του µυθιστορήµατος το µερίδιο του λέοντος λαµβάνουν οι χανσενικοί. Ο λεβέντης Νικήτας (παροµοιάζεται µε τις βουνοκορφές των δηµοτικών τραγουδιών), αγωνιστής στους βαλκανικούς και στη Μικρά Ασία, προσβλήθηκε από λέπρα στη φυλακή, όπου βρέθηκε µετά την ήττα του ελληνικού στρατού. Παραµένει, ωστόσο, αµετανόητος οπαδός του µεγαλοϊδεατισµού και ιδαλγός της ελευθερίας. Στο πλευρό του ο δυνατός Κοσµάς. Απέναντι στους λεβεντόκορµους λεπρούς, που διψούν για ανεξαρτησία και υπερασπίζονται µε πάθος πατρίδα, Θεό και οικογένεια, ορθώνεται ένας υγιής δάσκαλος που µεταβαίνει οικειοθελώς στο νησιωτικό γκέτο, για να δηµιουργήσει ένα σχολείο. Ο Νίκος (παροµοιάζεται µε τους κυρτωµένους γραφιάδες των γραφείων) είναι καχεκτικός και βρώµικος. Πιστεύει, όµως, πως η γνώση θα συµβάλλει στην αναµόρφωση του έθνους συνολικά των υγιών που ζουν στο ασφυκτικό πλαίσιο της υποκριτικής κοινωνίας, αλλά και των καταδικασµένων στην αποµόνωση λεπρών. Υπερασπίζεται την παιδεία που δεν προωθεί την επανάσταση ή τη Μεγάλη Ιδέα, αλλά προάγει την ελληνική παράδοση, διδάσκει τη µετριοφροσύνη και την αρετή. Απέναντι στη σωµατική λεβεντιά του Νικήτα τίθεται λοιπόν η ψυχική αντρειοσύνη του Νίκου. Ποια άραγε θα νικήσει; Η απάντηση αργεί, καθώς ένα νέο πρόσωπο εµπλέκεται στην παραπάνω αντιπαράθεση. Ο διεθνούς φήµης λεπρολόγος Πάντος φθάνει στη Σπιναλόγκα, αναζητώντας το φάρµακο, αλλά και την (πρώην νύφη του) Ελένη, µε την οποία είναι ερωτευµένος. Εκείνη, ωστόσο, περιµένει το παιδί του Κοσµά. Ο γιατρός (παροµοιάζεται µε Μεσσίας) καταδικάζει την αισθητική και την ιδεολογία του ροµαντικού 19 ου αιώνα, ο οποίος καλλιέργησε τη χωρίς όρια ελευθερία, και οραµατίζεται µια αναγεννηµένη Ελλάδα. Όταν, όµως, τα πειράµατά του αποτυγχάνουν, αναθεωρεί την πίστη του στη νοµοτελειακή πρόοδο των δαρβινικών θεωριών. Στη λεκτική µονοµαχία του ορθολογιστή Πάντου µε τον Νικήτα, που λατρεύει «εθνικούς θεούς», παρεµβαίνει ο Κοσµάς, καταδεικνύοντας τη δηµοκρατία ως υπεύθυνη για την εξάπλωση της νόσου και συνεκδοχικά για το µέγεθος του 29 Γαλάτεια Καζαντζάκη, «Στη Σπιναλόγκα. Με τους λεπρούς. Β», Ριζοσπάστης ( ). 8

9 εθνικού µαρασµού. Στο τέλος, κανένας δεν ανακηρύσσεται νικητής. Ο Πάντος, εξουθενωµένος, καταλήγει χωρίς όραµα, ενώ ο Νικήτας βυθίζεται σε µεγαλοϊδεατικό παραλήρηµα. Την απάντηση στο πώς θα αντιµετωπιστεί η παρακµή-λέπρα που έχει µολύνει όλους τους τοµείς της ελληνικής πραγµατικότητας τη δίνει ο ίδιος ο Άµποτ. Στο 21ο κεφάλαιο του δεύτερου µέρους καταδικάζει (σε πρώτο πρόσωπο) τον µεγαλοϊδεατισµό, αλλά και την απόλυτη πίστη στην επιστήµη. Καταγγέλλει κάθε επαναστατική πρακτική, αποκηρύσσει τον κοµµουνισµό και προτείνει ως φάρµακο την Ορθοδοξία, την παράδοση και τη ζωή στην ύπαιθρο. Εν ολίγοις προάγει ένα ειρηνικό σενάριο ανατροπής του αποµονωτισµού των χανσενικών και αλληγορικά του έθνους που πάσχει. Το Γη και νερό προωθεί το χριστιανικό µήνυµα αλληλεγγύης, που είδαµε νωρίτερα στα έργα του 19 ου αιώνα. Σκιαγραφώντας τους ήρωες, λεπρούς και υγιείς, ως κράµα υψηλών και ταπεινών χαρακτηριστικών, ο συγγραφέας υποβάλλει την ιδέα ότι η ελληνική φυλή θα σωθεί, αν στηριχθεί στα υγιή στοιχεία της Ιστορίας της και αποκηρύξει τα άρρωστα. Στο τέλος, το παιδί των δύο λεπρών, της Ελένης και του Κοσµά, γεννιέται γερό, συµβολίζοντας ένα καλύτερο για την Ελλάδα µέλλον. Στο πρώτο µισό της δεκαετίας του 1940 οι µεσοπολεµικές ιδεολογικές αντιπαραθέσεις υποχωρούν µπροστά στην πίεση των κρίσιµων γεγονότων (παγκόσµιος πόλεµος, γερµανική κατοχή), που δηµιουργούν νέα δεδοµένα αγώνας για επιβίωση, αντίσταση, προσδοκία ανεξαρτησίας. Την ίδια περίοδο το λογοτεχνικό ενδιαφέρον για τους λεπρούς ελαττώνεται. Εξάλλου, από τα τέλη του µεσοπολέµου, η κατάσταση στο νησί έχει βελτιωθεί. Η Σπιναλόγκα έχει να επιδείξει τη δική της επαναστατική φιγούρα, τον φοιτητή Επαµεινώνδα Ρεµουνδάκη, ο οποίος φθάνει στο νησί στα 1936, διεκδικεί και αλλάζει ριζικά τις συνθήκες διαβίωσης των ασθενών. Οι λεπροί της Σπιναλόγκας µεταβάλλουν τότε την αντίληψή τους για τον θάνατο, διεκδικούν συλλογικά, αρθρογραφούν και παρουσιάζουν προς τους έξω έναν «φυσιολογικό εαυτό». 30 Τα παραπάνω µάς επιτρέπουν να κατανοήσουµε τη στάση της κριτικής απέναντι στη Σπιναλόγκα του Άρη Χατζηδάκη, τον Σεπτέµβρη του Το θεατρικό περιστρέφεται γύρω από το δίληµµα του Πέτρου Κρητικού ανάµεσα στην προσωπική ευτυχία και στην αφιέρωση στον αγώνα εναντίον της λέπρας. Ο γιατρός ανακαλύπτει τον αντιλεπρικό ορό, αλλά διστάζει να τον εφαρµόσει στους ασθενείς. Η απεικόνιση των τελευταίων αναπαράγει, στο µεγαλύτερο µέρος της, το στερεότυπο του «νεκροζώντανου», απόκληρου ή καιροσκόπου λεπρού. Η δράση επικεντρώνεται στη µορφή του γιατρού-μεσσία, η αναβλητικότητα, οι αγωνίες και η τελική «θυσία» του οποίου ασθενεί για να δοκιµάσει πρώτος το φάρµακο δεν πείθουν, και προπαντός δεν ανταποκρίνονται στο αγωνιστικό πνεύµα της εποχής. Ο Γιάννης Σιδέρης επικρίνει την έλλειψη συνάφειας του έργου µε την ελληνική πραγµατικότητα, χαρακτηρίζοντας τον συµβολισµό των «έξω από τη Σπιναλόγκα» ως λεπρών «κοινοτυπικό», ο οποίος πια «δεν παίρνει περισσότερη ανάπτυξη». 31 Εντούτοις, στα επόµενα χρόνια δεν πραγµατοποιείται η ανατροπή του στίγµατος. Παρόλο που στα 1947 βρίσκεται το φάρµακο και στα 1957 η Σπιναλόγκα 30 Μάνος Σαββάκης, Οι λεπροί της Σπιναλόγκας. Ιατρική, Εγκλεισµός, Βιωµένες εµπειρίες ( ), Πλέθρον, Αθήνα, σ Ενδιαφέρον ότι, τη δεκαετία του 1930, στην Ιαπωνία αυξάνονται οι λεπροί που γράφουν λογοτεχνία µε θέµα την αρρώστια, την αποµόνωση, τον έρωτα, αλλά και τις ιδεολογικές τους πεποιθήσεις, δηµιουργώντας ένα ξεχωριστό λογοτεχνικό είδος, τη «λογοτεχνία της λέπρας», Susan L. Burns, Making Illness into Identity: Writing Leprosy Literature in Modern Japan, Japan Review 16 (2004) Γιάννης Σιδέρης, «Άρη Χατζηδάκη Σπιναλόγκα», Νέα Εστία τχ. 329 ( )

10 κλείνει, η µεταφορά του µιαρού λεπρού παραµένει ενεργή. Στον Εµφύλιο, για παράδειγµα, εµφανίζεται στην αρένα της πολιτικής αντιπαράθεσης στον τύπο βρίσκουµε αναφορές στους «λεπρούς» κοµµουνιστές «συµµορίτες», αφενός, και σε εθνικοσοσιαλιστές «λεπρούς τύπου Φράνκο», αφετέρου. 32 Επιπλέον, ενδεικτική της αναγκαιότητας εντέλει ενός υγιούς, φιλεύσπλαχνου σωτήρα είναι η αναφορά του Π. Παλαιολόγου, σε χρονογράφηµά του για την παράσταση του Μικρού Έυολφ του Ίψεν, στα Με αφορµή την ανιδιοτελή αγάπη της Μπεάτα για τον σύζυγό της, ο χρονογράφος θυµάται τις υγιείς γυναίκες, που συνάντησε στη Σπιναλόγκα, οι οποίες θυσιάζονται ανιδιοτελώς: «Το πήραν απόφαση να καταναλώνουν τις µέρες τους µέσα στη φρίκη, να σαπίσουν και οι ίδιες από µια φοβερή αρρώστια, για να µην αφήσουν µόνους τους άντρες τους. Άλλης µορφής αυτές Μπεάτες που περιµένουν τον Ίψεν τους». 33 Στο κάλεσµα του Παλαιολόγου δεν ανταποκρίθηκαν, από όσο γνωρίζω, οι οµότεχνοί του λογοτέχνες για πολλά χρόνια. Στις µέρες µας, αντίθετα, παρατηρείται µια αναπάντεχη αναβίωση του ενδιαφέροντος για τους χανσενικούς. Πιο διάσηµο παράδειγµα είναι Το νησί της Βικτώριας Χίσλοπ, εκδοτική επιτυχία το 2005, που ακόµα καλά κρατεί στις λίστες των ευπώλητων, µε αφορµή και την τηλεοπτική του µεταφορά στο Mega, που γνωρίζει τεράστια επιτυχία. Η Χίσλοπ συγγράφει κάτι σαν εγχειρίδιο καλοσύνης, µια ιστορία αγάπης µε φόντο τη γερµανική κατοχή, παρουσιάζοντας τους Γερµανούς ως µεγαλύτερο κακό σε σχέση µε την ασθένεια και τον εγκλεισµό. Οι λεπροί περιγράφονται να γνωρίζουν την ελευθερία και την ευµάρεια στον µικρόκοσµο της Σπιναλόγκας την ώρα που οι υγιείς δοκιµάζονται από τα δεινά του πολέµου. Οι εικόνες φρίκης σχεδόν λείπουν. Το µυθιστόρηµα δεν καταδικάζει µόνο τις πρακτικές αποκλεισµού, αλλά καταθέτει προπαντός ένα αισιόδοξο και εύπεπτο µοντέλο, προκειµένου να γεφυρωθεί το χάσµα ανάµεσα σε υγιείς και ασθενείς. Στο τέλος η λεπρή πρωταγωνίστρια θεραπεύεται και παντρεύεται τον γιατρό, τον «Άγιο της Σπιναλόγκας». Στην αυγή του 21ου αιώνα ο λεπρός σηµατοδοτεί ακόµα ό,τι η κοινωνία βάζει στο περιθώριο ως µολυσµατικό ή ανήθικο, όπως για παράδειγµα τους οµοφυλόφιλους ή τους ασθενείς του Aids στο διήγηµα της Νίκης Τρουλλινού «Καφενείο το Ροµάντζο: περπατώντας στη Σπιναλόγκα», όσους πάσχουν από καρκίνο στο µυθιστόρηµα της Ναντίν Γκόρντιµερ Ξύπνα! ή τους µετανάστες που αντιµετωπίζουµε ως «πολιτισµικά χανσενικούς», όπως καταγγέλλει σε επιφυλλίδα του ο Παντελής Μπουκάλας. 34 Η τέχνη, εντούτοις, αναδεικνύει την πρόθεση τόσο των συνειδητοποιηµένων και καλοσυνάτων «λεπρών», όσο και των δίκαιων και φιλεύσπλαχνων υγιών να ανατρέψουν το στίγµα. Έτσι η προκατάληψη ακυρώνεται και οι δύο πλευρές συναντώνται ειρηνικά. Η σύγχρονη εικόνα του χανσενικού επιστρέφει, τηρουµένων των αναλογιών, στον αποµονωµένο «ζωντανό-νεκρό» της Βίβλου, του Μπεν Χουρ, του λεπρού ερηµίτη του Βικέλα µια βασανισµένη αναχωρητική µορφή που δεν επαναστατεί, αλλά λυτρώνεται από µια φιγούρα 32 Βλ. ενδεικτικά Εµπρός ( ) 3 και ( ) και, για το αντίπαλο στρατόπεδο, Ριζοσπάστης ( ) 1, ( ) 1, ( ) 4. Αναλυτικά τις απόπειρες για την υπέρβαση του στίγµατος µετά τον Εµφύλιο, βλ. στο Επίµετρο, στον τόµο Γαλάτεια Καζαντζάκη, Η άρρωστη πολιτεία, ό.π., σ Π. Παλαιολόγος, «Στο περιθώριο της ζωής. Η θυσία της Μπεάτα», Ελεύθερον Βήµα ( ). Ευχαριστώ και από εδώ τον Αντώνη Γλυτζουρή που µου υπέδειξε το άρθρο. 34 Νίκη Τρουλλινού, «Καφενείο το Ροµάντζο: περπατώντας στη Σπιναλόγκα», στη συλλογή Και φύσηξε νοτιάς, Το ροδακιό, Αθήνα 2006, σ , Ναντίν Γκόρντιµερ, Ξύπνα!, µτφρ. Τόνια Κοβαλένκο, Καστανιώτης, Αθήνα 2006, σ. 19, 28-8, 51, 113, και Παντελής Μπουκάλας, «Οι µολυσµένοι Κούρδοι», Καθηµερινή ( ). 10

11 εξαιρετική, έναν Μεσσία, ο οποίος αποδέχεται και ενσωµατώνει το διαφορετικό αναίµακτα, µε το «άγγιγµά» του. Ο αποκρουστικός, αλλά οραµατιστής λεπρός του Λόντον, του Αντρέγιεφ, της Καζαντζάκη ή του Θέµου Κορνάρου, κράµα διαβολικών και αγγελικών χαρακτηριστικών, ο οποίος έρχεται σε ευθεία ρήξη µε τα κοινωνικά στερεότυπα, τη θρησκεία ή τους υποτιθέµενους «λυτρωτές» του, δεν εκφράζει πλέον κοινό και καλλιτέχνες. Στη θέση των αγωνιστικών µανιφέστων και των λεπρών ανταρτών στη λογοτεχνία του προηγούµενου αιώνα (οι οποίοι, ωστόσο, δεν κατορθώνουν να ανατρέψουν το στίγµα ούτε στο όριο της µυθοπλασίας) αναδύεται ένας λογοτεχνικός λόγος, τον σκοπό του οποίου προσδιορίζει η πολιτική ορθότητα. Υγιείς και ασθενείς, κανονικοί και αποκλίνοντες αποδοκιµάζουν τον κοινωνικό ρατσισµό, τονίζουν την ανάγκη παιδείας και την ανάληψη ευθύνης από το κράτος και τους πολίτες. Χωρίς να λείπουν και οι υπερβολές, όπως στην περίπτωση της Χίσλοπ, όπου η λογοτεχνία εξωραΐζει την εικόνα του λεπρού και το χάπι-εντ του Νησιού χρυσώνει την πραγµατικότητα. 11

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13 Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος 2017-11:13 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη καταπιάνεται με ένα ακόμα κοινωνικό θέμα στο νέο

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ-ΣΥΝΩΝΥΜΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ-ΣΥΝΩΝΥΜΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Ρατσισμός ονομάζεται η στάση, κατά την οποία τα μέλη μιας φυλής ή εθνικής ομάδας θεωρούν ως μειονεκτούντα τα μέλη άλλης φυλής ή εθνικής ομάδας και ως συνέπεια αυτού αναπτύσσουν μία έντονη

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Ημερομηνία 10/10/2016 Μέσο Συντάκτης Link www.ethnos.gr Γκίκα Ελένη http://www.ethnos.gr/biblio/arthro/megalosa_me_eikones_tis_elladas- 64562445/- ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Eρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1. α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού Ημερομηνία 20/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link vivlio-life.gr Βιργινία Αυγερινού http://vivlio-life.gr/%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae- %CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο)

1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο) 1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο) Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα Οι μαθητές/μαθήτριες να: - εξετάζουν το φαινόμενο της αθεΐας ως άρνηση/απόρριψη του Θεού, διακρίνουν την επίδραση της αθεΐας σε διαμόρφωση πεποιθήσε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ IΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

παιδεία, μέσα του ξυπνάει η δύναμη και η θέληση να αναπτυχθεί και να γίνει το

παιδεία, μέσα του ξυπνάει η δύναμη και η θέληση να αναπτυχθεί και να γίνει το ΑΣΗΜΙΝΑ ΣΚΟΝΔΡΑ Κύριε Υπουργέ, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αν ο άνθρωπος λάβει την ορθή παιδεία, μέσα του ξυπνάει η δύναμη και η θέληση να αναπτυχθεί και να γίνει το θεϊκότερο και ημερότερο ζώο. Αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool UNIVERSITY OF PATRAS Laboratory on Sociology and Education - SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool Σας παρακαλούμε να σημειώσετε, σε ποιο βαθμό σας ταιριάζει προσωπικά η καθεμιά από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου

Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου Ημερομηνία 20/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://agrinio-life.gr/ Ιουλία Ιωάννου http://bit.ly/1skxbmb Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου 42 Views November

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές"

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της Φως στις σκιές Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές" Κυρία Παπαδάκη, το βιβλίο σας Φως στις Σκιές που επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Ψυχογιός, πραγματεύεται δύσκολα κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο : " ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ " του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο :  ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ  του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου Ημερομηνία 13/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://vivliopareas.blogspot.gr/ Μαρία Κλεάνθους Κουζάπα http://vivliopareas.blogspot.gr/2015/07/maria-kleanthous-kouzapa_40.html Δευτέρα, 13 Ιουλίου 2015 Κριτικη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΔΑ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΈΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

ΜΟΔΑ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΈΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΜΟΔΑ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΈΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ -Τι είναι Μόδα...σελ.3 -Ποιος ο ρόλος της Μόδας στη ζωή των ανθρώπων... σελ.4 -Ο αόρατος ρατσισμός της Μόδας. Αίτια..... σελ.5 -Η επίδραση της Μόδας

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα: Η Λένα Μαντά παρουσιάζει το νέο της βιβλίο στη Λαμία

Σήμερα: Η Λένα Μαντά παρουσιάζει το νέο της βιβλίο στη Λαμία Σήμερα: Η Λένα Μαντά παρουσιάζει το νέο της βιβλίο στη Λαμία Δημοσιεύτηκε: Δευτέρα, 13 Ιουνίου 2016 08:00 Το βιβλιοπωλείο "Μπέτσης" και οι εκδόσεις "Ψυχογιός" σας προσκαλούν στην παρουσίαση του νέου βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με το νέο του βιβλίο

Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με το νέο του βιβλίο Typosthes.gr Τύπος Θεσσαλονίκης / Πολιτισμός GET RSS Ο συγγραφέας γράφει για την Ελλάδα της κρίσης μέσα από ένα μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται τον 19ο αιώνα Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Τζ. Τζόυς, «Έβελιν» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β11, σ. 248)

Τζ. Τζόυς, «Έβελιν» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β11, σ. 248) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τζ. Τζόυς, «Έβελιν» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β11, σ. 248) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Πώς εµφανίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Πάτρα, Δεκέμβρης 2012 Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την πληροφόρηση; Πώς μπορεί η φωτογραφία να είναι τέχνη, εάν είναι στενά συνδεδεμένη με την αυτόματη

Διαβάστε περισσότερα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Μικροί λογοτέχνες: Ολυμπιάδα Σωκράτους, Μαρία Κωστέα, Β5 Γυμνάσιο Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου Σχολική χρονιά: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά: Εξηγεί γιατί αναθεώρησε και δίνει βιβλίο της να μεταφερθεί στην τηλεόραση Ημερομηνία: 16/05/2016

Λένα Μαντά: Εξηγεί γιατί αναθεώρησε και δίνει βιβλίο της να μεταφερθεί στην τηλεόραση Ημερομηνία: 16/05/2016 Λένα Μαντά: Εξηγεί γιατί αναθεώρησε και δίνει βιβλίο της να μεταφερθεί στην τηλεόραση Ημερομηνία: 16/05/2016 Λίγες μέρες πριν την παρουσίαση του νέου της βιβλίου στην Κύπρο, η συγγραφέας των Best Seller

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιφιγένεια στην Αυλίδα

Η Ιφιγένεια στην Αυλίδα Η Ιφιγένεια στην Αυλίδα Περιεχόμενο τραγωδίας Η τραγωδία διαδραματίζεται στην Αυλίδα, τόπος διαμονής των Ελλήνων μέχρι να βρουν τρόπο για να πάνε στην Τροία. Τη λύση την δίνει ο μάντης Κάλχας στον Βασιλιά

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ1 Χρήση γλώσσας Γ1 Χρήση γλώσσας 1

Επίπεδο Γ1 Χρήση γλώσσας Γ1 Χρήση γλώσσας 1 Γ1 1 Επίπεδο Γ1 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη για τη σημασία της τέχνης στη ζωή μας. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη, όταν γράφει, και

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι στη ΝΔ, δίνουμε τη μάχη ώστε η Ελλάδα να τα καταφέρει. Κι αυτό σημαίνει: - Ευρωπαϊκή πορεία και προοπτική, κόντρα στην απομόνωση που ιστορικά

Όλοι στη ΝΔ, δίνουμε τη μάχη ώστε η Ελλάδα να τα καταφέρει. Κι αυτό σημαίνει: - Ευρωπαϊκή πορεία και προοπτική, κόντρα στην απομόνωση που ιστορικά Αγαπητές Φίλες, Ζούμε το τέλος μιας εποχής και μπαίνουμε σε μια νέα όπου τα πάντα γύρω μας αλλάζουν, με πρωτόγνωρους ρυθμούς. Αλλάζουν τα οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα. Αλλάζουν οι αντιλήψεις, οι συνήθειες,

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής. Γεράσιμος Βώκος. Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής

Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής. Γεράσιμος Βώκος. Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής Γεράσιμος Βώκος Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής Μπορεί κανείς να τελειώσει στα γρήγορα με τον Σοπενχάουερ, αν τον κατατάξει στην κατηγορία των απαισιόδοξων ανθρώπων και τον θεωρήσει πρωτεργάτη της

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ ΜΑΘΗΜΑ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΜΗΜΑ:Γ1 ΣΧΟΛΟΚΟ ΕΤΟΣ: 2007-2008 ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ (Στίχοι που δείχνουν τα όνειρα και τον πόνο των ερωτευμένων) Όλοι οι

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ Η ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ Αμέτρητες γυναίκες! Ανήλικες, ενήλικες, ηλικιωμένες. Γυναίκες παντρεμένες ή ανύπαντρες, μητέρες ή άτεκνες, διαζευγμένες ή χήρες. Άλλες νοικοκυρές, άλλες εργαζόμενες, άλλες συνταξιούχοι. Πολλές

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Πριν τον θάνατό του ο Νίκος Καζαντζάκης είχε ζητήσει να τοποθετηθεί στο μνήμα του η επιγραφή «Δεν ελπίζω τίποτα, Δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λέφτερος».

Πριν τον θάνατό του ο Νίκος Καζαντζάκης είχε ζητήσει να τοποθετηθεί στο μνήμα του η επιγραφή «Δεν ελπίζω τίποτα, Δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λέφτερος». Πριν τον θάνατό του ο Νίκος Καζαντζάκης είχε ζητήσει να τοποθετηθεί στο μνήμα του η επιγραφή «Δεν ελπίζω τίποτα, Δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λέφτερος». Τι εννοούσε όμως με την φράση αυτή; Είναι κακό να ελπίζουμε;

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις

31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις 31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις Η επιτυχημένη συγγραφέας παρουσίασε τη νέα της δουλειά και υπέγραψε αντίτυπα στις φανατικές της αναγνώστριες. Ασφυκτικά γεμάτο

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Γαληνού: Τους ήρωες μου ποτέ δεν τους ξεχνώ

Ελένη Γαληνού: Τους ήρωες μου ποτέ δεν τους ξεχνώ Ημερομηνία 22/11/2016 Μέσο Συντάκτης Link lionnews.gr Τίνα Πανωρίου https://lionnews.gr/%ce%b5%ce%bb%ce%ad%ce%bd%ce%b7- %ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%bf%cf%8d- %cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%ce%ae%cf%81%cf%89%ce%b5%cf%82-

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη).

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). 1. Σ ένα πολιτισμό όπου επικρατεί το εμπορικό πνεύμα και η

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα Ρεπόρτερ και στην Άντρη Κούννου

Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα Ρεπόρτερ και στην Άντρη Κούννου Ημερομηνία 28/3/2106 Μέσο Συντάκτης Link http://www.islandofman.me/ Άντρυ Κούννου http://www.islandofman.me/interviews/i-epitychia-kryvotan-sto-komodino-mou/ Συνέντευξη του Νικόλα Σμυρνάκη στην Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητή κυρία Μαντουλίδου και αξιότιµοι καθηγητές, Αγαπητές µητέρες και πατεράδες αλλά και παππούδες και γιαγιάδες των αποφοίτων µας

Αγαπητή κυρία Μαντουλίδου και αξιότιµοι καθηγητές, Αγαπητές µητέρες και πατεράδες αλλά και παππούδες και γιαγιάδες των αποφοίτων µας ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗΣ ΜΑΝΤΟΥΛΙ Η Αγαπητή κυρία Μαντουλίδου και αξιότιµοι καθηγητές, Υψηλοί προσκεκληµένοι Αγαπητές µητέρες και πατεράδες αλλά και παππούδες και γιαγιάδες των αποφοίτων µας Πρωταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Πορτραίτα: Johanna Lindsey

Πορτραίτα: Johanna Lindsey Ημερομηνία 10/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.bookcity.gr/ Χρύσα Βασιλείου http://www.artsandthecity.gr/bloggers/%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%cf%81%ce%b1% CE%AF%CF%84%CE%B1/22032- %CF%80%CE%BF%CF%81%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%AF%CF%84%CE%B1-johanna-lindsey

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτήν τη γη.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα