1.1 Εισαγωγή. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1.1 Εισαγωγή. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων"

Transcript

1 1 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 1.1 Εισαγωγή Τα ζιζάνια (weeds) εμφανίστηκαν από τη στιγμή που ο άνθρωπος άρχισε να καλλιεργεί τη γη. Η παρουσία τους αναφέρεται και στην Παλαιά ιαθήκη ως μία από τις τιμωρίες του Θεού προς τους Πρωτόπλαστους (Γένεσις, κεφ. Γ. στ. 18). Από τα τέλη του 19 ου αιώνα δόθηκαν διάφοροι ορισμοί για τη λέξη «ζιζάνιο» (Πίνακας 1.1). Ο επικρατέστερος από αυτούς είναι ο ορισμός που δόθηκε από τον Anderson το 1977 (Anderson, 1996) και χαρακτηρίζει ως ζιζάνιο «κάθε φυτό που αναπτύσσεται εκεί όπου και όταν δεν είναι επιθυμητό».

2 1 κεφάλαιο Πίνακας 1.1 Χρονολογική σειρά των ορισμών που δόθηκαν στη λέξη «ζιζάνιο» Ένα φυτό που οποίου τη σπουδαιότητα δεν έχουμε ανακαλύψει ακόμη Κάθε φυτό σε μια καλλιεργούμενη έκταση, όπου δεν έχει σπαρθεί Ένα φυτό που αξιοποιεί καλύτερα τα θρεπτικά στοιχεία από ό,τι τα καλλιεργούμενα φυτά και εμποδίζει την ανάπτυξη αυτών Ένα φυτό που δεν είναι επιθυμητό και δε μπορεί να καταπολεμηθεί Emerson, 1878 Brenchley, 1920 Brenchley, 1920 Bailey and Bailey, 1941 Κάθε φυτό που δεν είναι επιθυμητό Terminology Committee of the Weed Science Society of America, 1956 Ένα αυτοφυές φυτό που συχνά απαντάται σε καλλιεργούμενες εκτάσεις Ένα φυτό που αναπτύσσεται εκεί όπου και όταν δεν είναι επιθυμητό Thomas, 1956 Anderson, Χαρακτηριστικά ζιζανίων Ορισμένα φυτά μπορούν και εξελίσσονται σε ζιζάνια εξαιτίας ορισμένων χαρακτηριστικών που τους επιτρέπουν τη γρήγορη εξάπλωση και εγκατάσταση σε μια τοποθεσία, καθώς και την ανάπτυξη αποτελεσματικών μηχανισμών επιβίωσης, που καθιστούν δύσκολη τη μετέπειτα εξάλειψή τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: 1. Παράγουν σπόρους και όργανα αγενούς αναπαραγωγής για μεγάλο χρονικό διάστημα και σε μεγάλη ποσότητα. Επιτυγχάνουν την παραγωγή μικρού αριθμού οργάνων πολλαπλασιασμού ακόμη και σε αντίξοες συνθήκες περιβάλλοντος. 2. Τα όργανα αναπαραγωγής έχουν λήθαργο (το φαινόμενο του λήθαργου σχολιάζεται σε επόμενο υποκεφάλαιο) και μεγάλη μακροβιότητα. 3. εν απαιτούν ειδικές συνθήκες περιβάλλοντος κατά το φύτρωμα ή τη βλάστησή τους. 4. Τα νεαρά φυτά έχουν υψηλό ρυθμό ανάπτυξης. 20

3 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 5. Η περίοδος βλάστησής τους είναι περιορισμένη και παράγουν σπόρους σε μικρό χρονικό διάστημα από το φύτρωμά τους (μικρός βιολογικός κύκλος). 6. Τα περισσότερα είδη πολλαπλασιάζονται ταυτόχρονα με αυτογονιμοποίηση και σταυρογονιμοποίηση, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η αναπαραγωγή κάτω από δυσμενείς συνθήκες του περιβάλλοντος, αλλά και να διατηρείται η γενετική παραλλακτικότητα. 7. εν απαιτούν ειδικούς επικονιαστές (π.χ. έντομα) προκειμένου να γίνει η σταυρεπικονίαση. 8. ιασπείρονται με ποικίλους τρόπους σε κοντινές και μακρινές αποστάσεις. 9. Τα κατώτερα τμήματα των πολυετών ζιζανίων είναι εύθραυστα, ώστε να αποτρέπεται η ολική απομάκρυνσή τους από το έδαφος με το βοτάνισμα ή τα μηχανικά μέσα. 10. Ανταγωνίζονται αποτελεσματικά τα υπόλοιπα φυτά, διότι αξιοποιούν αποτελεσματικότερα τη γονιμότητα του εδάφους. Επιπλέον, πολλά είδη ζιζανίων εκδηλώνουν το φαινόμενο της αλληλοπάθειας το οποίο αυξάνει την ένταση της παρεμβολής (interference) των ζιζανίων προς τα καλλιεργούμενα φυτά (το φαινόμενο της αλληλοπάθειας σχολιάζεται σε επόμενο υποκεφάλαιο). 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ζιζανίων Η αναγνώριση των ζιζανίων σε νεαρό στάδιο έχει μεγάλη σπουδαιότητα, διότι συσχετίζεται άμεσα με την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους (ζιζανίων) και την ελαχιστοποίηση των επιβλαβών επιδράσεών τους στα καλλιεργούμενα φυτά. Για τον προσδιορισμό των ζιζανίων χρησιμοποιούνται διάφοροι οδηγοί που περιλαμβάνουν σύντομη περιγραφή αυτών των φυτών, καθώς και έγχρωμο φωτογραφικό υλικό. Πρόσφατα έχουν αναπτυχθεί οδηγοί προσδιορισμού ζιζανίων σε ηλεκτρονική μορφή (εφαρμογές ηλεκτρονικού υπολογιστή) και ιστοσελίδες στο διαδίκτυο (www.croppests.com), γεγονός που δίνει σε γεωπόνους και καλλιεργητές τη δυνατότητα της γρήγορης και ευκολότερης αναγνώρισης των ζιζανίων που απαντώνται συχνότερα σε καλλιεργούμενες και μη εκτάσεις. 21

4 1 κεφάλαιο Τα περισσότερα ζιζάνια ανήκουν στο άθροισμα των αγγειόσπερμων (Magnoliophyta) και ειδικότερα στις δύο κλάσεις αυτού, τα δικοτυλήδονα (Magnoliopsida) και τα μονοκοτυλήδονα (Liliopsida) φυτά. Υπάρχουν όμως και ζιζάνια που ανήκουν στα αθροίσματα των εκουϊσετόφυτων (Equisetophyta) και των πτεριδόφυτων (Pteridophyta). Τα μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των μονοκοτυλήδονων και ειδικότερα των αγρωστωδών φυτών είναι: 1. Το μήκος, το πλάτος και η συστροφή (αριστερόστροφο, δεξιόστροφο) του ελάσματος των φύλλων. 2. Το χρώμα και το άνοιγμα του κολεού των φύλλων. 3. Η ύπαρξη ή μη και τα χαρακτηριστικά του γλωσσιδίου. Το γλωσσίδιο είναι μεμβρανώδες ή τριχωτό προσάρτημα προς την εσωτερική πλευρά του φύλλου, στη θέση που ενώνεται το έλασμα με τον κολεό (Εικόνα 1.1). 4. Η ύπαρξη και τα χαρακτηριστικά των ωτιδίων. Τα ωτίδια είναι οι απολήξεις σχήματος δακτύλων του ελάσματος ορισμένων αγρωστωδών φυτών (Εικόνα 1.1). 5. Το σχήμα και η έκφυση του καλαμιού (βλαστού). 6. Το είδος της ταξιανθίας. 7. Η ύπαρξη και το είδος οργάνων αγενούς αναπαραγωγής. Γενικά, ο προσδιορισμός των μονοκοτυλήδονων, ειδικότερα των αγρωστωδών, φυτών είναι δύσκολος και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και εμπειρία. Ο προσδιορισμός των δικοτυλήδονων φυτών είναι ευκολότερος και βασίζεται σε μεγάλο αριθμό μορφολογικών χαρακτηριστικών των ζιζανίων, όπως: 1. Το σχήμα και τα χαρακτηριστικά των κοτυληδόνων. 2. Το σχήμα και τα χαρακτηριστικά (ύπαρξη τριχών, περιφέρεια, κορυφή, ύπαρξη κηλίδων) των φύλλων. 3. Το σχήμα, η έκφυση και τα χαρακτηριστικά του βλαστού. 4. Το χρώμα των ανθέων και το είδος της ταξιανθίας. 5. Η ύπαρξη και το είδος των οργάνων αγενούς αναπαραγωγής. 1.4 Κατάταξη ζιζανίων Εκτός από τη βοτανική ταξινόμηση που αναφέρθηκε προηγουμένως, τα ζιζάνια μπορούν να καταταγούν με τη χρήση άλλων κριτηρίων όπως είναι ο 22

5 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων βιολογικός κύκλος, οι οικολογικές απαιτήσεις, η φυσιολογία και η επικινδυνότητά τους Βιολογικός κύκλος Με βάση τη χρονική διάρκεια του βιολογικού κύκλου τους τα ζιζάνια κατατάσσονται σε ετήσια, διετή και πολυετή. Τα ετήσια ζιζάνια ολοκληρώνουν τη βλαστική ανάπτυξή τους και σποροποιούν σε χρονικό διάστημα μικρότερο του ενός έτους από το φύτρωμά τους (Σχήμα 1.1). Σε αυτή Εικόνα 1.1 την κατηγορία ανήκουν τα περισσότερα είδη ζιζανίων. Επιπλέον, τα Γλωσσίδιο και ωτίδια αγρωστώδους φυτού ετήσια ζιζάνια διακρίνονται σε φθινοπωρινά και ανοιξιάτικα, ανάλογα με την εποχή φυτρώματος. Πολλαπλασιάζονται κυρίως εγγενώς και παράγουν μεγάλο αριθμό σπόρων. Εξαίρεση αποτελεί το ετήσιο ζιζάνιο αντράκλα (Portulaca oleracea) το οποίο, εκτός από σπόρους, πολλαπλασιάζεται και με τμήματα βλαστού. Τα διετή ζιζάνια ολοκληρώνουν την ανάπτυξή τους σε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους, αλλά μικρότερο από δύο. Κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου βλαστάνουν και σχηματίζουν ρόδακα η γογγυλώδη ρίζα, τμήματα που τα χρησιμοποιούν ως δεξαμενές αποθήκευσης υδατανθράκων. ιαχειμάζουν στο στάδιο αυτό και αναπτύσσουν ανθικό στέλεχος και ταξιανθίες την άνοιξη του δεύτερου έτους. Τα πιο διαδεδομένα διετή ζιζάνια της Ελλάδας είναι το κώνιο (Conium maculatum), το άγριο καρότο (Daucus carota), η κόνυζα (Conyza spp.), ο φλώμος (Verbascum spp.) και το γαϊδουράγκαθο (Onopordum acanthium). Τα πολυετή ζιζάνια ζουν περισσότερο από δύο έτη και παράγουν πολλές φορές όργανα πολλαπλασιασμού (Σχήμα 1.2). Τα περισσότερα πολυετή ζιζάνια παράγουν, εκτός από σπόρους, και υπόγεια όργανα αναπαραγωγής (σχολιάζονται παρακάτω στο υποκεφάλαιο της αναπαραγωγής). Υπάρχουν όμως και πολυετή ζιζάνια που αναπαράγονται κυρίως με σπόρους. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν το αγριοράδικο (Taraxacum officinale), το ραδίκι (Cichorium 23

6 1 κεφάλαιο intybus) και το πεντάνευρο (Plantago spp.). Τα ζιζάνια αυτά αναπαράγονται εγγενώς, αλλά έχουν και τη δυνατότητα να αναβλαστήσουν από τα υπόγεια τμήματά τους (ρίζες ή βλαστοί), όταν καταστραφεί το υπέργειο τμήμα. Ορισμένα πολυετή ζιζάνια έχουν ξυλώδη βλαστό και θαμνώδη μορφή. Αυτά αποτελούν ζιζάνια κυρίως δασών και μη καλλιεργούμενων περιοχών. Ώριμο φυτό Παραγωγή σπόρων Σπόρος Άνθιση Διασπορά Ανάπτυξη Βλαστικό στάδιο Σπόροι στο έδαφος Φύτρωμα Θνησιμότητα Αρπαγή από ζώα Λήθαργος Σπορόφυτο Νέκρωση Σχήμα 1.1 Βιολογικός κύκλος ετήσιων ζιζανίων (τροποποιημένο από Zimdahl, 2007) Οικολογικό περιβάλλον Με βάση το οικολογικό περιβάλλον τους τα ζιζάνια κατατάσσονται σε ζιζάνια καλλιεργούμενων ή ακαλλιέργητων εκτάσεων, σε ζιζάνια λιβαδιών και σε ζιζάνια υδροβιότοπων. Τα περισσότερα είδη ζιζανίων απαντώνται σε ποικίλα οικολογικά περιβάλλοντα. Αντίθετα, ορισμένα απαιτούν συγκεκριμένες συνθήκες, προκειμένου να εγκατασταθούν και να αναπτυχθούν. Ειδικότερα, η λέμνα (Lemna minor) και η εϊχόρνια (Eichhornia crassipes) αναπτύσσονται μόνο σε υδατικά περιβάλλοντα, όπου οι ρίζες τους βρίσκονται ελεύθερες μέσα στο νερό. Ακόμη, υπάρχουν ζιζάνια που προτιμούν τα κατακλυσμένα με νερό εδάφη και απαντώνται κυρίως σε στραγγιστικά 24

7 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων κανάλια και σε ορυζώνες. Στα ζιζάνια αυτά ανήκουν το ψαθί (Typha spp.) και οι σκιρποί (Scirpus spp.). Φύτρωμα Λήθαργος Διασπορά Εγκατάσταση Σπορόφυτο Άνθιση Σπόρος Παραγωγή σπόρων Ανάπτυξη Βλαστικό στάδιο Διασπορά Εγκατάσταση Λήθαργος Διαχείμανση (οργ. αγ. πολ.) Σχήμα 1.2 Βιολογικός κύκλος πολυετών ζιζανίων (τροποποιημένο από Radosevich κ.ά., 1997b) Φυσιολογία Τα περισσότερα ζιζάνια παράγουν, με την ενσωμάτωση του CO 2 στον κύκλο του Calvin, φωσφογλυκερικό οξύ, δηλαδή υδατάνθρακες με τρία άτομα άνθρακα. Τα ζιζάνια αυτά χαρακτηρίζονται ως C 3 φυτά. Αντίθετα, ορισμένα ζιζάνια σχηματίζουν αντί του φωσφογλυκερικού οξέος το οξαλοξικό οξύ που είναι υδατάνθρακας με τέσσερα άτομα άνθρακα. Τα ζιζάνια αυτά χαρακτηρίζονται ως C 4 φυτά και είναι περισσότερο ανταγωνιστικά από ό,τι τα C 3, εξαιτίας του αποτελεσματικότερου μηχανισμού φωτοσύνθεσης που διαθέτουν. 25

8 1 κεφάλαιο Ειδικότερα, σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας (περίπου 35 o C) και μεγάλης ηλιοφάνειας τα C 4 φυτά παράγουν μεγάλες ποσότητες υδατανθράκων και έχουν υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης από ό,τι τα C 3 φυτά, τα οποία, εξαιτίας της φωτοαναπνοής, παρουσιάζουν μείωση του ρυθμού ανάπτυξης κάτω από τις συνθήκες αυτές. Αντίθετα, τα C 3 φυτά παρουσιάζουν το μέγιστο ρυθμό φωτοσύνθεσης και ανάπτυξης σε μικρότερες θερμοκρασίες (περίπου 25 o C). Επιπροσθέτως, τα C 4 φυτά έχουν μεγαλύτερο (διπλάσιο σχεδόν) δείκτη αξιοποίησης του νερού από ό,τι τα C 3 φυτά, γεγονός που τα κάνει περισσότερο ανταγωνιστικά στις ξηροθερμικές συνθήκες του καλοκαιριού. Στον Πίνακα 1.2 δίνονται μερικά από τα σπουδαιότερα C 3 και C 4 ζιζάνια. Τα ζιζάνια μπορούν να καταταγούν σε τρεις κατηγορίες με βάση τις απαιτήσεις τους σε φωτοπερίοδο, προκειμένου να ανθοφορήσουν: 1. στα ζιζάνια που χρειάζονται μικρή διάρκεια ημέρας, όπως η αγριομπαμπακιά και το βλήτο, 2. στα ζιζάνια που ανθοφορούν με μεγάλο μήκος ημέρας, όπως ο βρόμος, η καψέλλα και η ραφανίδα και 3. στα ζιζάνια που ανθοφορούν ανεξάρτητα από το μήκος ημέρας, όπως η αγριοτομάτα (Radosevich κ.ά., 1997a). Πίνακας 1.2 Μερικά από τα σπουδαιότερα και συχνότερα απαντώμενα C 3 και C 4 ζιζάνια (Patterson, 1985) C 3 ζιζάνια C 4 ζιζάνια Αγριοβρώμες Avena spp. Αντράκλα Portulaca oleracea Αγριομελιτζάνα Xanthium strumarium Αγριάδα Cynodon dactylon Αγριομπαμπακιά Abutilon theophrasti Αιματόχορτο Digitaria sanguinalis Αγριοτομάτα Solanum nigrum Βέλιουρας Sorghum halepense Άγριο σινάπι Sinapis arvensis Βλήτα Amaranthus spp. Αν. πολύγονο Bilderdykia convolvulus Γλυστρίδα Portulaca oleracea Καψέλλα Capsella bursa-pastoris Κοχία Kochia scoparia Κίρσιο Cirsium arvense Κύπερες Cyperus spp. Λουβουδιά Chenopodium album Μουχρίτσα Echinochloa crus-galli Μολόχες Malva spp. Σετάριες Setaria spp. Περικοκλάδα Convolvulus arvensis Τριβόλι Tribulus terrestris Στελλάρια Stellaria media Τάτουλας Datura stramonium 26

9 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων Επικινδυνότητα Με βάση την επικινδυνότητά τους τα ζιζάνια κατατάσσονται σε μη τοξικά, τοξικά και δηλητηριώδη (Πίνακες 1.3 και 1.4). Τα τοξικά και τα δηλητηριώδη ζιζάνια δεν πρέπει να καταναλώνονται από τα ζώα, διότι προκαλούν διαταραχές του πεπτικού συστήματος, δερματικές παθήσεις ή ακόμη και θάνατο. Ακόμη, τμήματά τους όπως οι σπόροι δεν πρέπει να αναμειγνύονται με τα γεωργικά προϊόντα. Για το λόγο αυτό οι κυβερνήσεις των κρατών δημοσιεύουν πίνακες με τα τοξικά και δηλητηριώδη ζιζάνια, καθώς και οδηγίες για την αντιμετώπισή τους και την απομάκρυνσή τους από τα γεωργικά προϊόντα. Τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται είναι: 1. η χρήση καθαρού πιστοποιημένου σπόρου και 2. η έγκαιρη αντιμετώπιση αυτών των ζιζανίων στον αγρό. Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα επιστημονικά ονόματα των σπουδαιότερων τοξικών και δηλητηριωδών ζιζανίων. Πίνακας 1.3 Τα σπουδαιότερα τοξικά ζιζάνια Acroptilon repens Aegilops cylindrica Agrostemma githago Alhagi pseudalhagi Alternanthera philoxeroides Cardaria spp. Carduus acanthoides Cenchrus echinatus Cenchrus incertus Centaurea spp. Chondrilla juncea Cirsium arvense Convolvulus arvensis Coronopus squamatus Cucumis melo Cuscuta spp. Drymaria arenarioides Eichhornia azurea Elytrigia repens Euphorbia esula Halogeton glomeratus Helianthus ciliaris Hydrilla verticillata Hypecum procumbens Ipomoea spp. Medicago polymorpha Nassella trichotoma Onopordum acanthium Orobanche ramosa Panicum repens Peganum harmala Portulaca oleracea Rorippa austriaca Salvinia molesta Senecio jacobaea Solanum carolinense Solanum viarum Sonchus arvensis Stipa brachychaeta Striga spp. Trapa natans Tribulus terrestris Vaccaria pyramidata 27

10 1 κεφάλαιο 1.5 Επιδράσεις ζιζανίων (weed effects) Η παρουσία των ζιζανίων στα διάφορα οικοσυστήματα έχει άλλοτε επιβλαβείς και άλλοτε ευεργετικές επιδράσεις. Οι επιβλαβείς επιδράσεις των ζιζανίων διακρίνονται σε έμμεσες και άμεσες. Οι έμμεσες επιδράσεις περιλαμβάνουν τις οικονομικές απώλειες λόγω: 1. της εφαρμογής μεθόδων αντιμετώπισης των ζιζανίων (π.χ. χημική αντιμετώπιση), 2. της εφαρμογής μεθόδων ελαχιστοποίησης των επιβλαβών επιδράσεων στο περιβάλλον (ρύπανση) και τους οργανισμούς μη στόχους και 3. της φυτοτοξικότητας των ζιζανιοκτόνων στα καλλιεργούμενα φυτά. Οι άμεσες επιδράσεις περιλαμβάνουν τις οικονομικές απώλειες λόγω: 1. της μείωσης της ποσότητας των παραγόμενων προϊόντων, 2. της υποβάθμισης της ποιότητας αυτών και 3. της μείωσης του δείκτη συγκομιδής (Σχήμα 1.3). 40 Ξένες ύλες στο συγκομιζόμενο βαμβάκι 30 Ποσοστό (%) 20 Βαμβάκι που δε συγκομίζεται Ipomoea purpurea (φυτά/15 m γραμμής) Σχήμα 1.3 Επίδραση της πυκνότητας του ζιζανίου αγριοφασουλιά (Ipomoea purpurea) στο ποσοστό του μη συγκομιζόμενου προϊόντος και την ποιότητα του βαμβακιού μηχανικής συγκομιδής (τροποποιημένο από Aldrich και Kremer, 1997) 28

11 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων Πίνακας 1.4 Τα σπουδαιότερα δηλητηριώδη ζιζάνια και τα τμήματά τους που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συγκέντρωση δηλητηριωδών ουσιών (Zimdahl, 2007) Επιστημονικό όνομα Τοξική ουσία Τμήμα φυτού Συμπτώματα Agrostemma Γιθαγίνη, Σπόροι Έλλειψη ευστάθειας, έντονη αναπνοή, κώμα githago σαπωνίνες Conium Κωνεΐνη ή Όλα τα μέρη Απώλεια αισθήσεων, θάνατος maculatum κικουτίνη Datura stramonium Delphinium spp. Equisetum spp. Αλκαλοειδή Όλα τα μέρη Κοκκίνισμα, έντονη αναπνοή, κώμα Αλκαλοειδή Όλα τα μέρη Ναυτία, εκροή σάλιων, παράλυση, αναπνευστικά προβλήματα τρεμούλιασμα, Θιαμινάση βλαστοί Παρεμπόδιση αναπνευστικού, αδυναμία, απώλεια αισθήσεων Hypericum Υπερισίνη, Φύλλα, Κόκκινες κηλίδες στο δέρμα ζώων με perforatum υπερφορίνη, βλαστοί λευκό τρίχωμα υπεροσίδη Pteridium Άγνωστη Φύλλα, Πυρετός, παρεμπόδιση αναπνευστικού, aquilinum ριζώματα εκροή σάλιων, υπεραιμία Ranunculus Πρωτο- Πράσινοι ιάρροια, απώλεια αισθήσεων, νευρικότητα, spp. ανεμωνίνη βλαστοί παρεμπόδιση αναπνευστικού Saponaria officinalis Σαπωνίνες Σπόροι Ναυτία, εμετός, ίλιγγος Solanum Σολανίνες Φύλλα, Ανορεξία, ναυτία, διάρροια, πόνοι nigrum πράσινοι στομάχου, εμετός καρποί Solanum Σολανίνες Φύλλα, Κυρίως σε μη μηρυκαστικά rostratum πράσινοι καρποί Sorghum halepense ουρίνη Όλα τα μέρη Στομαχικές διαταραχές Xanthium Υδρο-κουινόνη Σπόροι, Ναυτία, αδυναμία strumarium σπορόφυτα 29

12 1 κεφάλαιο Επιβλαβείς επιδράσεις Η μείωση της ποσότητας των παραγόμενων προϊόντων προκαλείται από τον ανταγωνισμό των ζιζανίων με τα καλλιεργούμενα φυτά για νερό, φως, θρεπτικά συστατικά και χώρο (Εικόνα 1.2). Επιπλέον, ορισμένα είδη ζιζανίων εκδηλώνουν αλληλοπάθεια (allelopathy), δηλαδή απελευθερώνουν στο περιβάλλον τοξικές για τα καλλιεργούμενα φυτά ουσίες (το φαινόμενο της αλληλοπάθειας σχολιάζεται σε επόμενο υποκεφάλαιο). Σε ορισμένες περιπτώσεις τα ζιζάνια αποτελούν ξενιστές εχθρών (έντομα, ακάρεα, νηματώδεις) και παθογόνων μικροοργανισμών (μύκητες, βακτήρια, ιοί) των καλλιεργούμενων φυτών. Επιπροσθέτως, η παρουσία τους ευνοεί την ανάπτυξη υγρασίας και με αυτό τον τρόπο διευκολύνει την εγκατάσταση και τον πολλαπλασιασμό των παθογόνων μικροοργανισμών, ιδιαίτερα σε δενδροκομικές καλλιέργειες. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω μείωση της απόδοσης των καλλιεργούμενων φυτών. Ακόμη, τα ζιζάνια που ανθίζουν κατά την περίοδο ανθοφορίας της αχλαδιάς δημιουργούν προβλήματα στην επικονίασή της, επειδή το νέκταρ της έχει μικρή περιεκτικότητα σε σάκχαρα, με αποτέλεσμα οι μέλισσες να μην το προτιμούν και να καταφεύγουν στα άνθη των ζιζανίων που έχουν νέκταρ καλύτερης ποιότητας (Βασιλακάκης και Θεριός, 1984). Η παρουσία των ζιζανίων δυσκολεύει τις καλλιεργητικές φροντίδες (λίπανση, άρδευση), ενώ αυξάνει τον κίνδυνο ζημιών από παγετούς στις δενδροκομικές καλλιέργειες. Περαιτέρω, ορισμένα ζιζάνια που περιέχουν δηλητηριώδη έλαια προκαλούν, κατά την καύση τους, φυτοτοξικότητα στα καλλιεργούμενα φυτά. Εικόνα 1.2 Καλλιέργεια βαμβακιού δίχως ζιζάνια (Α) και με ζιζάνια (Β) 30 Book_Vasilakoglou_2108.indb 30 9/7/2009 4:22:30 μμ

13 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων Η παρουσία των ζιζανίων σε ακαλλιέργητες εκτάσεις προκαλεί μείωση της ορατότητας, όταν αυτά βρίσκονται παραπλεύρως του οδικού δικτύου, προκαλούν απόφραξη των αρδευτικών και στραγγιστικών καναλιών, όταν αναπτύσσονται σε αυτά και αυξάνουν τον κίνδυνο από πυρκαγιά, όταν βρίσκονται πλησίον των κτηρίων και των δασών. Τέλος, η παρουσία σπόρων ή καρπών ζιζανίων, όπως τα Solanum nigrum και Bides spp., υποβαθμίζουν την ποιότητα των παραγόμενων ινών βαμβακιού και του μαλλιού προβάτων, αντίστοιχα, εξαιτίας των χρωστικών που προσθέτει το πρώτο στις ίνες και των σπόρων του δεύτερου που αγκιστρώνονται στο μαλλί των ζώων Ευεργετικές επιδράσεις Η παρουσία των ζιζανίων στις διάφορες καλλιέργειες δεν έχει μόνο ζημιογόνες, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις έχει και ευεργετικές επιδράσεις, από τις οποίες οι σπουδαιότερες είναι: 1. η προστασία του εδάφους από διάβρωση, σε καλλιέργειες που είναι εγκατεστημένες σε επικλινή εδάφη (παρουσία πυκνού χλοοτάπητα από ζιζάνια), 2. ο περιορισμός των ζημιών στους ώριμους καρπούς δένδρων, εξαιτίας της αξιοποίησης από τα ζιζάνια μέρους της πλεονάζουσας εδαφικής υγρασίας, 3. η διευκόλυνση της κίνησης του νερού και των θρεπτικών στοιχείων και η παρεμπόδιση του σχηματισμού αδιαπέραστου στρώματος, εξαιτίας της παρουσίας βαθύρριζων ζιζανίων σε συνεκτικά εδάφη, 4. η ανάπτυξη καλύτερου χρώματος στους καρπούς μήλων, εξαιτίας της αξιοποίησης του εδαφικού αζώτου από τα ζιζάνια κατά την περίοδο της ωρίμανσης (Βασιλειάδης, 1988) και 5. η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των επιβλαβών εντόμων και των φυτοπαθογόνων μικροοργανισμών, εξαιτίας της παρουσίας ζιζανίων που είναι ξενιστές ωφέλιμων εντόμων και μικροοργανισμών. Η παρουσία ορισμένων ζιζανίων στα λιβάδια αυξάνει την ποικιλομορφία της χλωρίδας και αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη ποικιλομορφία της πανίδας στην περιοχή. Η αυξημένη βιοποικιλότητα λαμβάνεται ως ένδειξη μη εντατικής καλλιέργειας του εδάφους, γεγονός που είναι επιθυμητό (μείωση της έντασης διαχείρισης) και συνιστάται από τις αρμόδιες επιτροπές της Ενωμένης Ευρώπης, διότι ενθαρρύνει την επίσκεψη και αναπαραγωγή σπάνιων ειδών πτηνών. Ακόμη, ορισμένα είδη ζιζανίων, όπως η ήρα (Lolium spp.) και η φεστούκα (Festuca spp.), αποτελούν συστατικά των μειγμάτων που χρησιμοποιούνται στη δημιουργία λειμώνων. Ένα χαρακτηριστικό μείγμα λειμώνων περιέχει τα αγρωστώδη Dactylis glomerata, Phleum pretense και Poa 31

14 1 κεφάλαιο trivialis, τα ψυχανθή Trifolium incarnatum και Onobrychis viciifolia, καθώς και άλλα είδη που βελτιώνουν τη διατροφική αξία του χόρτου όπως τα Plantago lanceolata, Chicorium intybus και Symphytum officinale. Τα ζιζάνια, στις περιόδους που δεν είναι ανθισμένα τα καλλιεργούμενα φυτά, αποτελούν πηγή νέκταρος και γύρης για τα έντομα που είναι επικονιαστές των καλλιεργειών. Ακόμη, ορισμένα ζιζάνια είναι ελκυστικότερα για τα παράσιτα των καλλιεργούμενων φυτών με συνέπεια να μειώνονται οι προσβολές από αυτά (π.χ. οι αφίδες προτιμούν περισσότερο τα ζιζάνια που βρίσκονται στην καλλιέργεια των ζαχαρότευτλων από ό,τι την ίδια την καλλιέργεια). Τέλος, πολλά ζιζάνια χρησιμοποιούνται ως τροφή από τον άνθρωπο και τα ζώα (ζωχοί, λάπαθα, βλήτα, αγριοράδικο ή σταμναγκάθι, καψέλλα, γλυστρίδα, τσουκνίδα), ως πηγή αιθέριων ελαίων (αρτεμίσια, χαμομήλι) και φαρμακευτικών ουσιών. Πολλά φάρμακα που χρησιμοποιούνται από τον άνθρωπο έχουν ως προέλευσή τους προϊόντα δευτερογενούς μεταβολισμού των ζιζανίων. Τέτοιο φυτό είναι το δηλητηριώδες Digitalis purpurea που αποτελεί πηγή δύο γλυκοσιδίων, των digitalin και digitoxin, τα οποία χρησιμοποιούνται ως τονωτικά του καρδιακού και κυκλοφορικού συστήματος (Naylon και Lutman, 2002). 1.6 Αναπαραγωγή (reproduction) ζιζανίων Η ικανότητα παραγωγής μεγάλου αριθμού σπόρων και οργάνων αγενούς αναπαραγωγής είναι ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των φυτών που αποτελούν ζιζάνια. Οι περισσότεροι από αυτούς τους σπόρους είναι ικανοί να φυτρώσουν, ακόμη και αν το μητρικό φυτό καταστραφεί πριν τη φυσιολογική ωρίμανσή τους. Τα όργανα αναπαραγωγής των ζιζανίων μπορούν να διασπαρθούν σε μικρές και μεγάλες αποστάσεις, ενώ φυτρώνουν ή βλαστάνουν σταδιακά (φαινόμενο λήθαργου) Εγγενής αναπαραγωγή (sexual reproduction) Τα ετήσια και διετή ζιζάνια αναπαράγονται κυρίως με σπόρους. Εξαίρεση αποτελεί η αντράκλα (γλυστρίδα) η οποία πολλαπλασιάζεται και με τμήματα βλαστού. Επιπρόσθετα, ορισμένα πολυετή ζιζάνια αναπαράγονται κυρίως με σπόρους. Τέτοια ζιζάνια είναι το αγριοράδικο και τα πεντάνευρα. Ο αριθμός 32

15 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων των σπόρων που μπορεί να παράγει ένα ζιζάνιο επηρεάζεται από το είδος και από τις συνθήκες ανάπτυξης και ανταγωνισμού. Γενικά, τα ζιζάνια παράγουν μεγάλο αριθμό σπόρων ανά φυτό (Πίνακας 1.5). Η αγριομπαμπακιά παράγει μέχρι σπόρους, η στελλάρια μέχρι , ενώ η αντράκλα μπορεί να παράγει μέχρι σπόρους ανά φυτό. Ακόμη, στα περισσότερα είδη ζιζανίων η παραγωγή σπόρων γίνεται ταυτόχρονα με αυτογονιμοποίηση και με σταυρογονιμοποίηση, ώστε να εξασφαλίζεται η αναπαραγωγή, ακόμη και όταν επικρατούν αντίξοες συνθήκες για επικονίαση, αλλά και να διατηρείται η γενετική παραλλακτικότητα. Το τελευταίο (γενετική παραλλακτικότητα) είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή εγκατάσταση των ζιζανίων σε νέα οικολογικά περιβάλλοντα. Πίνακας 1.5 Αριθμός σπόρων, που παράγονται ανά φυτό, ορισμένων από τα σπουδαιότερα ζιζάνια (Holm κ.ά., 1977; Zimdahl, 2007) Κοινό όνομα Επιστημονικό όνομα Σπόροι ανά φυτό Αγριόβρωμη Avena fatua 250 Αγριομελιτζάνα Xanthium strumarium 440 Αγριομπαμπακιά Abutilon theophrasti Αγριοτομάτα Solanum nigrum Αιματόχορτο Digitaria sanguinalis Ασπράγκαθο Xanthium spinosum 150 Βλήτο, τραχύ Amaranthus retroflexus Γλυστρίδα Portulaca oleracea Ελευσίνη Eleusine indica Κίρσιο Cirsium arvense 680 Κοχία Kochia scoparia Λουβουδιά Chenopodium album Μουχρίτσα Echinochloa crus-galli Σετάρια Setaria faberi Στελλάρια Stellaria media

16 1 κεφάλαιο ιασπορά (dispersal) ζιζανίων Η επιβίωση των ζιζανίων βασίζεται σε μεγάλο ποσοστό στην επιτυχή διασπορά των οργάνων πολλαπλασιασμού τους. Τα όργανα αγενούς αναπαραγωγής και οι σπόροι των περισσότερων ζιζανίων παραμένουν πλησίον του μητρικού φυτού. Σε ορισμένες όμως περιπτώσεις τα όργανα αυτά μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις, με αποτέλεσμα την εμφάνιση νέων ειδών ζιζανίων σε μία περιοχή. Η διασπορά των ζιζανίων γίνεται κυρίως με τη βοήθεια του ανέμου, του νερού, των ζώων και του ανθρώπου. Ο άνεμος μεταφέρει γρήγορα και σε μεγάλες αποστάσεις σπόρους ζιζανίων, όπως αυτά που ανήκουν στην οικογένεια των σύνθετων (Asteraceae). Τα ζιζάνια της οικογένειας αυτής εφοδιάζουν τους σπόρους τους (αχαίνιο) με ειδική κατασκευή (πάππο), ώστε να παρασύρονται εύκολα από τον άνεμο και να διασπείρονται σε μεγάλες αποστάσεις (Εικόνα 1.3). Για το λόγο αυτό ζιζάνια, όπως η κόνυζα (Conyza spp.), το αγριοράδικο, το κίρσιο και οι ζωχοί (Sonchus spp.), έχουν τη δυνατότητα να μετακινηθούν σε μεγάλες αποστάσεις και να εγκατασταθούν σε νέες περιοχές. Ζιζάνια άλλων οικογενειών χρησιμοποιούν τον άνεμο με διαφορετικό τρόπο. Αυτά τα φυτά έχουν σφαιρική κόμη και κατά την περίοδο της ωρίμανσης των σπόρων αποκόπτονται πολύ εύκολα από την επιφάνεια του εδάφους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την κύλιση όλου του ζιζανίου με την επίδραση του ανέμου και την εναπόθεση των σπόρων σε μεγάλες αποστάσεις από εκεί όπου αναπτύχθηκε το ζιζάνιο. Τα γνωστότερα γένη που χρησιμοποιούν τον παραπάνω μηχανισμό διασποράς είναι τα Salsola και Panicum. Οι σπόροι ορισμένων ζιζανίων μπορούν να επιπλέουν στην επιφάνεια του νερού και έτσι μεταφέρονται μέσω αυτού σε μεγάλες αποστάσεις. Ακόμη και ορισμένοι από τους σπόρους που δεν επιπλέουν μπορούν να παρασυρθούν από την κίνηση του νερού, εφόσον βρίσκονται στον πυθμένα του καναλιού ή του ποταμού. Με αυτό τον τρόπο η είσοδος του νερού μπορεί να μεταβάλει τη χλωρίδα των ζιζανίων στους αγρούς που κατακλύζονται από το νερό. Τα ζώα συμβάλλουν στη διασπορά ζιζανίων των οποίων οι σπόροι ή οι καρποί έχουν εξαρτήματα που τους επιτρέπουν να αγκιστρώνονται στο τρίχωμά τους. Οι καρποί της αγριομελιτζάνας και του ασπράγκαθου (Xanthium spp.) διαθέτουν μικρά αγκιστροειδή εξαρτήματα (Εικόνα 1.4), ενώ η σπονδυλωτή σετάρια (Setaria verticillata) διαθέτει πολλές, μικρές και ισχυρές τρίχες στην ταξιανθία της. Τα ζιζάνια αυτά αγκιστρώνονται στο τρίχωμα των ζώων και μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις. Τα ζιζάνια των γενών Ecballium 34

17 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων και Phoradendron έχουν κολλώδεις σπόρους οι οποίοι προσκολλώνται στα πόδια των πτηνών και αργότερα αποκολλώνται, συνήθως σε διαφορετικές τοποθεσίες. Οι σπόροι των ζιζανίων που αποτελούν τροφή για τα ζώα μπορούν και μετακινούνται σε μεγάλες αποστάσεις, ενώ βρίσκονται στο πεπτικό σύστημα αυτών. Σε ορισμένες περιπτώσεις η παραμονή των σπόρων στο στομάχι των ζώων έχει ευνοϊκή επίδραση στη φυτρωτική ικανότητά τους, διότι καταστρέφονται εν μέρει τα σκληρά και αδιαπέραστα από το νερό τοιχώματα. Επιπλέον, η χρήση της κοπριάς ζώων για βελτίωση της δομής των εδαφών εγκυμονεί τον κίνδυνο διασποράς και εγκατάστασης νέων ειδών ζιζανίων, αλλά και την αύξηση του πληθυσμού των ζιζανίων που ήδη υπάρχουν στην περιοχή. Εικόνα 1.3 Εικόνα 1.4 Σπόροι με πάππο Σπόροι με αγκίστρια Λήθαργος (dormancy) ζιζανίων Λήθαργος ονομάζεται η φυσιολογική κατάσταση των σπόρων ή των οργάνων αγενούς αναπαραγωγής, κατά την οποία αυτά δε φυτρώνουν ή δε βλαστάνουν παρόλο που επικρατούν ευνοϊκές συνθήκες θερμοκρασίας, υγρασίας, οξυγόνου και φωτισμού. Ο λήθαργος αποτελεί, μετά τον πολλαπλασιασμό, το σημαντικότερο χαρακτηριστικό για την επιβίωση των ζιζανίων. Παρεμποδίζει το φύτρωμα των ζιζανίων στο τέλος της καλλιεργητικής περιόδου, όπου οι κλιματικές συνθήκες είναι αντίξοες για την αύξηση και πολλαπλασιασμό αυτών. Επιπλέον, παρεμποδίζει το ταυτόχρονο φύτρωμα όλων των σπόρων ενός είδους, γεγονός που θα επέτρεπε την εύκολη και οριστική αντιμετώπισή τους. 35

18 1 κεφάλαιο Ο λήθαργος μπορεί να διακριθεί σε πρωτογενή και δευτερογενή (Σχήμα 1.4). Ο πρωτογενής περιλαμβάνει τον ενδογενή και τον προκαλούμενο λήθαργο και παρουσιάζεται αμέσως μετά τη φυσιολογική ωρίμανση των σπόρων. Ειδικότερα, ο ενδογενής λήθαργος οφείλεται: 1. Σε σκληρά και αδιαπέραστα από το νερό και το οξυγόνο τοιχώματα των σπόρων (άγριο σινάπι, αγριομπαμπακιά, βέλιουρας, βλήτα, μουχρίτσα, στελλάρια). Η τριβή των σπόρων με το έδαφος, η δράση των μικροοργανισμών ή η διέλευσή τους από το πεπτικό σύστημα των ζώων έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ανοιγμάτων στο περίβλημα και κατά συνέπεια την είσοδο του νερού και του οξυγόνου που προάγουν τη βλάστηση. Για το λόγο αυτό σπόροι ζιζανίων που έχουν σκληρά τοιχώματα δέχονται την επίδραση τριβής σε υαλόχαρτο ή άμμο (scarification) ή εμβαπτίζονται σε θειικό οξύ πριν τη χρησιμοποίησή τους στη διεξαγωγή πειραμάτων. 2. Σε υπανάπτυκτα έμβρυα τα οποία συμπληρώνουν την ανάπτυξή τους μετά την αποκόλληση του σπόρου από το μητρικό φυτό. 3. Σε ύπαρξη ουσιών, όπως η κουμαρίνη και διάφορα οξέα, όπως το αμπσισικό, το καφεϊκό και το φερουλικό. Οι ουσίες αυτές παρεμποδίζουν την ενεργοποίηση του εμβρύου, ενώ η έκπλυσή τους με το νερό της βροχής ή των αρδεύσεων και συνεπώς η μείωση της συγκέντρωσής τους στο σπόρο επιτρέπει το φύτρωμα. Στην παρουσία αυτών των ουσιών οφείλεται ο λήθαργος που έχει ο ένας από τους δύο σπόρους του καρπού της αγριομελιτζάνας (Xanthium strumarium), έτσι ώστε να μη φυτρώνουν ταυτόχρονα. Για το λόγο αυτό, σπόροι ζιζανίων, των οποίων ο λήθαργος οφείλεται στην παρουσία παρόμοιων ουσιών, δέχονται την επίδραση νερού πριν τη χρησιμοποίησή τους στη διεξαγωγή πειραμάτων. 4. Σε απουσία ουσιών, όπως η α-αμυλάση, που είναι απαραίτητες για την ενεργοποίηση του εμβρύου. Ο σπόρος φυτρώνει μόνο μετά από ένα χρονικό διάστημα, απαραίτητο για τη βιοσύνθεση αυτών των ουσιών. Ο προκαλούμενος λήθαργος οφείλεται σε εναλλαγές της φωτοπεριόδου ή της θερμοκρασίας. Τα φθινοπωρινά ετήσια ζιζάνια φυτρώνουν το φθινόπωρο και το χειμώνα, ενώ παραμένουν σε λήθαργο την άνοιξη και το καλοκαίρι. Αντίθετα, οι σπόροι των ανοιξιάτικων ετήσιων ζιζανίων φυτρώνουν την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού και παραμένουν σε λήθαργο την υπόλοιπη περίοδο. Το φως αποτελεί έναν από τους σπουδαιότερους παράγοντες που επηρεάζουν το φύτρωμα των σπόρων των ζιζανίων, αλλά και την κατάσταση του λήθαργου αυτών. Το φυτόχρωμα (phytochrome) είναι ο 36

19 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων υπεύθυνος μηχανισμός που δέχεται την επίδραση του φωτός και απαντάται σε δύο μορφές: τη μορφή που προάγει και τη μορφή που αναστέλλει το φύτρωμα. Η αναλογία με την οποία απαντάται κάθε μορφή εξαρτάται από την ένταση του ηλιακού φωτός και συγκεκριμένα από την αναλογία ερυθρής και υπέρυθρης ακτινοβολίας. Η ερυθρού μήκους κύματος ηλιακή ακτινοβολία ενεργοποιεί τη μορφή του φυτοχρώματος που προάγει τη βλάστηση των σπόρων. Αντίθετα, υπέρυθρου μήκους κύματος ακτινοβολία ενεργοποιεί τη μορφή του φυτοχρώματος που εισάγει το σπόρο σε λήθαργο (Σχήμα 1.5). Ανάπτυξη σπορόφυτου Ανάπτυξη σπόρου Περιβάλλον Απουσία λήθαργου Ευνοϊκές συνθήκες Δυσμενείς συνθήκες Βλάστηση Κατάσταση αδράνειας Ευνοϊκές συνθήκες Γενότυπος Δευτερογενής λήθαργος Μακρά περίοδος δυσμενών συνθηκών Δυσμενείς συνθήκες Ευνοϊκές συνθήκες Πρωτογενής λήθαργος Ωρίμανση Σχήμα 1.4 ιαγραμματική απεικόνιση των συνθηκών που επηρεάζουν το λήθαργο και το φύτρωμα των σπόρων ζιζανίων στο έδαφος (τροποποιημένο από Foley, 2001) Φυτόχρωμα (P r, ανενεργή μορφή) + ερυθρό φως ( nm) Φυτόχρωμα (P fr, ενεργή μορφή) + υπέρυθρο φως ( nm) P fr + ενεργοποίηση φυτρώματος P r + παρεμπόδιση φυτρώματος Σχήμα 1.5 ιαγραμματική απεικόνιση της επίδρασης της ηλιακής ακτινοβολίας στο φυτόχρωμα των σπόρων των ζιζανίων (τροποποιημένο από Zimdahl, 2007) 37

20 1 κεφάλαιο Ο δευτερογενής (επιβαλλόμενος) λήθαργος είναι μία κατάσταση αναστολής του φυτρώματος στην οποία εισέρχονται οι σπόροι που, ενώ είναι ικανοί να φυτρώσουν, εισέρχονται σε λήθαργο εξαιτίας επικείμενων δυσμενών συνθηκών του περιβάλλοντος (Σχήμα 1.4). Τέτοιες συνθήκες μπορεί να είναι το παράχωμα των σπόρων σε μεγάλο βάθος. Οι αλλαγές στη θερμοκρασία του εδάφους ή την περιεκτικότητα του εδάφους σε νερό, το φως, η διαδοχική ύγρανση και ξήρανση της επιφάνειας του εδάφους, η περιεκτικότητα σε οξυγόνο ή σε διοξείδιο του άνθρακα στο έδαφος είναι παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν ή να διακόψουν το λήθαργο. Η μικροχλωρίδα του εδάφους επηρεάζει το λήθαργο, δεδομένου ότι επηρεάζει την περιεκτικότητα σε οξυγόνο και διοξείδιο του άνθρακα. Γενικά, ερεθίσματα, όπως η απότομη μείωση του φωτός, της υγρασίας, της θερμοκρασίας ή του λόγου των συγκεντρώσεων Ο 2/CO 2, μπορούν να προκαλέσουν το δευτερογενή λήθαργο Παραμονή σπόρων ζιζανίων στο έδαφος (seed bank) Η μηχανική κατεργασία του εδάφους έχει ως αποτέλεσμα το παράχωμα, σε μεγάλο βάθος, των σπόρων των ζιζανίων που βρίσκονται στην επιφάνεια, εκεί όπου οι συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές για το φύτρωμα. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται μία τράπεζα σπόρων των ζιζανίων στο έδαφος (Σχήμα 1.6). Οι σπόροι αυτοί προστατεύονται από τα πτηνά, τα έντομα και τους μικροοργανισμούς και φυτρώνουν μόνο όταν ξαναβρεθούν στο επιφανειακό στρώμα του εδάφους, με τη βοήθεια της μηχανικής κατεργασίας. Μέρος αυτών των σπόρων θα διακόψουν το λήθαργο και, εάν δεν καταστραφούν από τους μικροοργανισμούς και τα έντομα, θα φυτρώσουν την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Το σύστημα κατεργασίας του εδάφους και τα είδη των καλλιεργούμενων φυτών που περιλαμβάνονται στην αμειψισπορά επηρεάζουν τα είδη και τα ποσοστά των σπόρων που μετέχουν σε αυτή την τράπεζα γενετικού υλικού των ζιζανίων (Grundy και Jones, 2002). Οι σπόροι των ζιζανίων παραμένουν στο έδαφος και διατηρούν για μεγάλο χρονικό διάστημα τη φυτρωτική ικανότητά τους. Το διάστημα αυτό εξαρτάται από το είδος του ζιζανίου, το μέγεθος του σπόρου και το βάθος εδάφους στο οποίο βρίσκονται. Γενικά, μικρού μεγέθους σπόροι παραχώνονται σε μεγαλύτερο βάθος (μετακίνηση διαμέσου των πόρων και σχισμών) και διατηρούνται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. 38

21 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων Παραγωγή σπόρων Επιβιώσαντα ζιζάνια Βιώσιμοι σπόροι Σπορά καλλιέργειας Φύτρωμα ζιζανίων Διαχείριση ζιζανίων Κατεργασία εδάφους Επιφάνεια εδάφους Τράπεζα σπόρων 5 cm Παλαιοί σπόροι Παλαιοί σπόροι Νέοι σπόροι Νέοι σπόροι Παλαιοί σπόροι Παλαιοί σπόροι Νέοι σπόροι Νέοι σπόροι Χρόνος Σχήμα 1.6 ιαγραμματική απεικόνιση της δημιουργίας τράπεζας σπόρων ζιζανίων στο έδαφος και του τρόπου ανανέωσης αυτής (τροποποιημένο από Naylon, 2002) Φύτρωμα ή βλάστηση (germination) ζιζανίων Το φύτρωμα (διεργασίες εισόδου νερού και ενεργοποίησης του εμβρύου) των σπόρων των ζιζανίων και η βλάστηση των οργάνων αγενούς αναπαραγωγής τους επηρεάζονται από τη θερμοκρασία του εδάφους, την υγρασία και το λόγο της συγκέντρωσης οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα (O 2/CO 2). Επιπλέον, το φύτρωμα ορισμένων ζιζανίων επηρεάζεται από την ένταση του φωτός και από την παρουσία ή απουσία ουσιών στο έδαφος. Η άριστη θερμοκρασία φυτρώματος για όλα τα ζιζάνια κυμαίνεται από 15 έως 35 o C. Πολλά φθινοπωρινά ζιζάνια φυτρώνουν κατά ένα μικρό ποσοστό και σε θερμοκρασίες μικρότερες από 10 o C, ενώ ορισμένα ανοιξιάτικα ζιζάνια φυτρώνουν και σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες από 35 o C. Οι σπόροι ορισμένων ζιζανίων φυτρώνουν καλύτερα, όταν εκτίθενται σε εναλλασσόμενες θερμοκρασίες από ό,τι σε μια σταθερή θερμοκρασία. Η μείωση του οξυγόνου στο έδαφος (συμπιεσμένο έδαφος) έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του φυτρώματος των περισσότερων ζιζανίων. Τέλος, οι σπόροι του ολοπαράσιτου κουσκούτα (Cuscuta spp.) απαιτούν την παρουσία διεγερτικών ουσιών από τα φυτά ξενιστές προκειμένου να φυτρώσουν. 39

22 1 κεφάλαιο Αγενής αναπαραγωγή (asexual reproduction) Τα ζιζάνια αναπαράγονται αγενώς κυρίως με μεταμορφωμένους βλαστούς και μεταμορφωμένες ρίζες. Οι μεταμορφωμένοι βλαστοί περιλαμβάνουν: 1. τα ριζώματα, 2. τους στόλωνες, 3. τους κονδύλους και 4. τους βολβούς. Στις μεταμορφωμένες ρίζες ανήκουν: 1. οι έρπουσες και 2. οι πασσαλώδεις ρίζες. Τα ριζώματα είναι υπόγειοι βλαστοί. Φέρουν γόνατα και μεσογονάτια διαστήματα. Στα γόνατα βρίσκονται τα λεπιοειδή φύλλα τα οποία περικλείουν τους οφθαλμούς. Ακόμη, σε αυτά σχηματίζονται επίκτητες ρίζες (Εικόνα 1.5). Τα ριζώματα έχουν οριζόντια έκφυση (ο ακραίος οφθαλμός στρέφεται πάντοτε προς τα κάτω) και είναι πεπλατυσμένα. Ο βέλιουρας (Sorghum halepense), η αγριάδα (Cynodon dactylon), η νεραγριάδα (Paspalum distichum) και το αγρόπυρο (Agropyron repens) είναι ζιζάνια που αναπαράγονται αγενώς με ριζώματα. Οι στόλωνες είναι υπόγειοι βλαστοί όπως τα ριζώματα, αλλά βρίσκονται σε μικρότερο βάθος ή έρπουν στην επιφάνεια του εδάφους (ο ακραίος οφθαλμός στους στόλωνες μπορεί να στραφεί και προς τα πάνω). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη αποχρωματισμένων και πράσινων τμημάτων. Η αγριάδα αναπαράγεται αγενώς και με στόλωνες. Οι κόνδυλοι είναι υπόγειοι, διογκωμένοι (ωοειδείς) βλαστοί που έχουν 5 έως 30 οφθαλμούς σε σπειροειδή διάταξη. Πολλές φορές είναι ενωμένοι μεταξύ τους σε σειρά ή σχηματίζουν δίκτυο. Η πολυετής κύπερη (Cyperus spp.) πολλαπλασιάζεται αγενώς με κονδύλους (Εικόνα 1.6). Εικόνα 1.5 Ριζώματα αγριάδας 40

23 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων Οι βολβοί είναι υπόγειοι, συμπιεσμένοι βλαστοί με σαρκώδη φύλλα και πολύ κοντά μεσογονάτια διαστήματα. Συνήθως έχουν έναν ακραίο οφθαλμό. Το αγριοκρέμμυδο (Allium spp.) αναπαράγεται αγενώς με βολβούς (Εικόνα 1.7). Εικόνα 1.6 Εικόνα 1.7 Κόνδυλοι κύπερης Βολβοί αγριοκρέμμυδου Οι έρπουσες ρίζες είναι οριζόντιες, μεταμορφωμένες ρίζες που φέρουν επίκτητους οφθαλμούς. ιακρίνονται από τα ριζώματα από την απουσία γονάτων και λεπιοειδών φύλλων και από την τυχαία θέση δημιουργίας των επίκτητων οφθαλμών. Το κίρσιο, το βρωμολάχανο (Cardaria draba), η περιπλοκάδα (Convolvulus arvensis) και το σολανό (Solanum elaeagnifolium) πολλαπλασιάζονται αγενώς με τμήματα έρπουσας ρίζας (Εικόνα 1.8). Οι πασσαλώδεις ρίζες είναι απλές, κατακόρυφες και συνήθως ξυλοποιημένες με επίκτητους οφθαλμούς, από τους οποίους μπορούν να προέλθουν νέα φυτά. Τα λάπαθα (Rumex spp.) πολλαπλασιάζονται αγενώς με τα πρώτα 10 εκατοστά της πασσαλώδους ρίζας τους (Εικόνα 1.9). Ορισμένα ετήσια ζιζάνια μπορούν να διασπαρθούν και αναπαραχθούν αγενώς χρησιμοποιώντας τμήματα του βλαστού τους. Η γλυστρίδα (Portulaca oleracea) αναπαράγεται εγγενώς, καθώς και με τμήματα βλαστού που φέρουν οφθαλμούς. 41 Book_Vasilakoglou_2108.indb 41 9/7/2009 4:22:32 μμ

24 1 κεφάλαιο 1.7 Αλληλεπιδράσεις ζιζανίων και καλλιεργούμενων φυτών Ο όρος παρεμβολή (interference) περιγράφει τα είδη αλληλεπιδράσεων που αναπτύσσονται μεταξύ δύο φυτών του ίδιου ή διαφορετικών ειδών. Ειδικότερα, η παρέμβαση αποτελεί το άθροισμα του ανταγωνισμού (competition) και της αλληλοπάθειας (allelopathy) η οποία σχολιάζεται σε επόμενο υποκεφάλαιο. Εικόνα 1.8 Εικόνα 1.9 Έρπουσες ρίζες Πασσαλώδεις ρίζες Τα ζιζάνια ανταγωνίζονται τα καλλιεργούμενα φυτά για νερό, φως και θρεπτικά συστατικά. Η διαθεσιμότητα των παραπάνω παραγόντων είναι επαρκής και ο μεταξύ τους ανταγωνισμός είναι μικρός, όταν ζιζάνια και καλλιεργούμενα φυτά βρίσκονται σε μικρό στάδιο ανάπτυξης και έχουν μικρές απαιτήσεις ως προς τους παραπάνω παράγοντες. Ο ανταγωνισμός γίνεται οξύτερος, καθώς τα ζιζάνια αναπτύσσονται και κατά συνέπεια περιορίζεται ο διαθέσιμος χώρος, το νερό και τα διαθέσιμα θρεπτικά στοιχεία του εδάφους (Monaco κ.ά., 2002). Το μέγεθος του ανταγωνισμού επηρεάζεται από παράγοντες σχετικούς με το καλλιεργούμενο φυτό, το ζιζάνιο και το περιβάλλον. Οι παράγοντες που σχετίζονται με το καλλιεργούμενο φυτό είναι: 1. το είδος του φυτού, 2. η ποικιλία και 3. η πυκνότητα σποράς ή φύτευσης. Σε ό,τι αφορά το ζιζάνιο: 1. το είδος, 2. η πυκνότητα, 3. η ομοιομορφία κατανομής και ο χρόνος 42

25 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων εμφάνισης και παραμονής είναι οι κυριότεροι παράγοντες που καθορίζουν το μέγεθος του ανταγωνισμού προς το καλλιεργούμενο φυτό. Τέλος, 1. ο τύπος του εδάφους, 2. η θερμοκρασία και 3. οι καλλιεργητικές φροντίδες (λίπανση, άρδευση) διαμορφώνουν τις συνθήκες του περιβάλλοντος στις οποίες αναπτύσσονται τα φυτά και επηρεάζουν τις αλληλεπιδράσεις αυτών Είδος καλλιεργούμενου φυτού Η ανταγωνιστική ικανότητα εναντίον των ζιζανίων διαφέρει μεταξύ των καλλιεργούμενων φυτών. Φυτά με μεγάλη φυλλική επιφάνεια, με υψηλό ρυθμό ανάπτυξης και με αλληλοπαθητικές ιδιότητες ανταγωνίζονται αποτελεσματικότερα τα ζιζάνια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της ανάπτυξης των ζιζανίων και την πρόκληση μικρότερων ζημιών από ό,τι σε καλλιέργειες λιγότερο ανταγωνιστικές. Ειδικότερα, σε πειράματα ανταγωνισμού-αλληλοπάθειας ο ήμας (1998) βρήκε ότι το κριθάρι ήταν περισσότερο ανταγωνιστικό εναντίον της αγριοβρώμης από ό,τι ήταν το σιτάρι και το triticale (Σχήμα 1.7). Δειγματοληψίες Ξηρό βάρος αγριοβρώμης (kg / στρ) /3 4/4 5/5 Ε.Σ.Δ. 0,05 = 42 14/6 0 Σιτάρι Κριθάρι Triticale Σχήμα 1.7 Η ανταγωνιστική επίδραση των καλλιεργούμενων φυτών σιταριού, κριθαριού και triticale στην ανάπτυξη (ξηρό βάρος) της αγριοβρώμης (A. sterilis) ( ήμας, 1998) 43

26 1 κεφάλαιο Ποικιλία καλλιεργούμενου φυτού Οι ποικιλίες ενός καλλιεργούμενου είδους, που είναι υψηλόσωμες, έχουν μεγαλύτερο δείκτη φυλλικής επιφάνειας και παράγουν αλληλοπαθητικές ουσίες, είναι περισσότερο ανταγωνιστικές εναντίον των ζιζανίων. Ειδικότερα, ο Eleftherohorinos κ.ά. (2002), σε πείραμα με μία υψηλή (Ariette) και μία κοντή (Thaibonnet) ποικιλία ρυζιού, βρήκαν ότι η απόδοση της υψηλότερης ποικιλίας ήταν μεγαλύτερη, όταν η πυκνότητα του κόκκινου ρυζιού παρέμενε σταθερή (Σχήμα 1.8) Πυκνότητα καλλιεργούμενου φυτού Η αύξηση της πυκνότητας έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της ανταγωνιστικής ικανότητας του καλλιεργούμενου φυτού, διότι ο χώρος που μένει για την ανάπτυξη των ζιζανίων είναι περιορισμένος. Σε πείραμα ανταγωνισμού μεταξύ σιταριού και αγριοβρώμης (Avena fatua) οι Carlson και Hill (1986) βρήκαν ότι η αύξηση της πυκνότητας του σιταριού προκάλεσε μείωση της ανταγωνιστικής επίδρασης της αγριοβρώμης, όταν η πυκνότητα του ζιζανίου παρέμενε σταθερή (Σχήμα 1.9). Απόδοση ρυζιού (kg/στρ) Ποικιλία ρυζιού Ariette Thaibonnet Ε.Σ.Δ. 0, Κόκκινο ρύζι (φυτά/m 2 ) Σχήμα 1.8 Επίδραση της πυκνότητας του κόκκινου ρυζιού στην απόδοση δύο ποικιλιών ρυζιού (τροποποιημένο από Eleftherohorinos κ.ά., 2002) 44

27 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων Είδος ζιζανίου Το είδος του ζιζανίου, αλλά και ο βιότυπος ακόμη, επηρεάζει την ανταγωνιστική του ικανότητα και τελικά τη μείωση της απόδοσης του καλλιεργούμενου φυτού (Σχήμα 1.10). Αυτό οφείλεται σε διαφορές του ρυθμού ανάπτυξης των ζιζανίων, του δείκτη φυλλικής επιφάνειας, της ικανότητας αξιοποίησης των θρεπτικών στοιχείων και παραγωγής αλληλοπαθητικών ουσιών. Ειδικότερα, τα ζιζάνια αναπτύσσουν πλουσιότερο ριζικό σύστημα και σε μικρότερο χρονικό διάστημα από ό,τι τα καλλιεργούμενα φυτά (Radosevich κ.ά., 1997c). Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα την καλύτερη αξιοποίηση των εδαφικών πόρων Πυκνότητα ζιζανίου Η αύξηση της πυκνότητας ενός ζιζανίου έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της απόδοσης του καλλιεργούμενου φυτού. Η μείωση αυτή δεν είναι γραμμική, δηλαδή η αύξηση της πυκνότητας από ένα σημείο και πάνω δεν επιφέρει ανάλογη μείωση της απόδοσης (Σχήμα 1.11). Το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως στον ενδοειδικό ανταγωνισμό που αναπτύσσεται μεταξύ των φυτών του ζιζανίου. Απόδοση σιταριού (kg/στρ) 800 Πυκνότητα σιταριού (φυτά/m 2 ) Αγριοβρώμη (φυτά/m 2 ) Σχήμα 1.9 Επίδραση της πυκνότητας του σιταριού στην ανταγωνιστική ικανότητα της αγριοβρώμης (τροποποιημένο από Carlson και Hill, 1986) 45

28 1 κεφάλαιο Ομοιομορφία κατανομής ζιζανίου Ο ανταγωνισμός μεταξύ ζιζανίων και καλλιεργούμενων φυτών είναι μεγαλύτερος στις περιπτώσεις που το ζιζάνιο καταλαμβάνει όλη την έκταση του αγρού. Σε αυτή την περίπτωση όλα τα καλλιεργούμενα φυτά δέχονται τον ανταγωνισμό και μειώνεται η απόδοσή τους. Αντίθετα, στις περιπτώσεις που το ζιζάνιο καταλαμβάνει μικρό τμήμα του αγρού (π.χ. πολυετή ζιζάνια) ο ανταγωνισμός υφίσταται μόνο σε εκείνο το τμήμα, ενώ τα υπόλοιπα φυτά αναπτύσσονται δίχως να επηρεάζεται η απόδοσή τους (Σχήμα 1.12). Απόδοση κουκιών (% του μάρτυρα) Σινάπι Σετάρια Ζιζάνια / m 2 Σχήμα 1.10 Επίδραση της πυκνότητας δύο ζιζανίων στην απόδοση των κουκιών (τροποποιημένο από Aldrich και Kremer 1997) Χρόνος εμφάνισης και παραμονής ζιζανίων Στα πρώτα στάδια αναπτύξεώς τους τα καλλιεργούμενα φυτά και τα ζιζάνια δεν ανταγωνίζονται ισχυρά μεταξύ τους, διότι οι απαιτήσεις τους είναι μικρές και υπάρχει περίσσεια θρεπτικών στοιχείων, νερού και χώρου. Στη συνέχεια, καθώς οι ανάγκες τους για θρεπτικά και νερό αυξάνονται, αρχίζει ο έντονος ανταγωνισμός και η μείωση της απόδοσης των καλλιεργούμενων φυτών. Σε αυτή τη χρονική στιγμή, που αποτελεί την κρίσιμη περίοδο και σημαίνει την έναρξη του ανταγωνισμού, πρέπει να γίνει η απομάκρυνση των 46

29 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων ζιζανίων (Σχήμα 1.13). Ο χρόνος αυτός ποικίλλει ανάλογα με την καλλιέργεια και κυμαίνεται από δύο εβδομάδες μετά το φύτρωμα για το μαρούλι και το κολοκύθι, φθάνει στις τέσσερις έως έξι εβδομάδες για τις περισσότερες ανοιξιάτικες καλλιέργειες και διαρκεί τρεις μήνες έως μερικά χρόνια για τα χειμερινά σιτηρά και τα κωνοφόρα, αντίστοιχα. Ακόμη, τα ζιζάνια που θα φυτρώσουν μετά την εγκατάσταση της καλλιέργειας δεν μπορούν να ανταγωνιστούν ισχυρά τα καλλιεργούμενα φυτά με αποτέλεσμα την πολύ μικρή μείωση της απόδοσης (Σχήμα 1.13). Μέγιστη μείωση απόδοσης Μείωση απόδοσης Πυκνότητα ζιζανίου (φυτά/m 2 ) Σχήμα 1.11 Επίδραση της πυκνότητας των ζιζανίων στην απόδοση των καλλιεργούμενων φυτών (τροποποιημένο από Froud-Williams, 2002) Τύπος εδάφους και θερμοκρασία Ο ανταγωνισμός μεταξύ των ζιζανίων και των καλλιεργούμενων φυτών είναι ισχυρότερος, όταν αυτά (τα ζιζάνια) βρίσκονται σε γόνιμο έδαφος και κάτω από ευνοϊκές συνθήκες θερμοκρασίας. Οι παράγοντες αυτοί ευνοούν την ανάπτυξη των ζιζανίων και αυξάνουν την ανταγωνιστική ικανότητά τους. 47

30 1 κεφάλαιο Μείωση απόδοσης σιταριού (% του μάρτυρα) Κάλυψη αγρού με αγριοβρώμη (%) Αγριοβρώμη (φυτά/m 2 ) Σχήμα 1.12 Επίδραση του ποσοστού κάλυψης του αγρού από φυτά αγριοβρώμης στην απόδοση του σιταριού (τροποποιημένο από Dent κ.ά., 1989) Μεγάλη Κρίσιμη περίοδος Εμφάνιση ζιζανίων Απόδοση Απομάκρυνση ζιζανίων Μικρή Χρόνος απομάκρυνσης ή εμφάνισης ζιζανίων Σχήμα 1.13 ιαγραμματική απεικόνιση της κρίσιμης περιόδου εμφάνισης και απομάκρυνσης των ζιζανίων (τροποποιημένο από Lanini κ.ά., 2002) 48

31 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων Καλλιεργητικές φροντίδες (λίπανση, άρδευση) Τα ζιζάνια εκμεταλλεύονται τις λιπάνσεις και τις αρδεύσεις αποτελεσματικότερα από ό,τι τα καλλιεργούμενα φυτά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι καλλιεργητικές φροντίδες να αυξάνουν την ανταγωνιστική ικανότητα των ζιζανίων και να προκαλούν μεγαλύτερη μείωση της απόδοσης των καλλιεργούμενων φυτών. Οι Carlson και Hill (1986) σε πείραμα με σιτάρι και αγριοβρώμη βρήκαν ότι η αύξηση της αζωτούχου λίπανσης από 0 σε 14 kg/στρέμμα προκάλεσε μεγαλύτερη μείωση της απόδοσης του σιταριού (Σχήμα 1.14). Το γεγονός αυτό το απέδωσαν στην καλύτερη αξιοποίηση του αζώτου από το ζιζάνιο και κατά συνέπεια στην αύξηση της ανταγωνιστικής ικανότητάς του. 800 Απόδοση σιταριού (kg/στρ) Αγριοβρώμη (φυτά/m 2 ) Ν(kg/στρ) Σχήμα 1.14 Επίδραση της Ν-ούχου λίπανσης στην ανταγωνιστική ικανότητα της αγριοβρώμης και του σιταριού (Carlson και Hill, 1986) Όριο ανεκτής πυκνότητας (economic weed threshold) Το οικονομικώς αποδεκτό όριο πυκνότητας ή το όριο ανεκτής πυκνότητας ενός ζιζανίου είναι η πυκνότητα που προκαλεί οικονομική ζημιά (μείωση απόδοσης, υποβάθμιση ποιότητας) ίση ή μεγαλύτερη από το κόστος αντιμετώπισής του (Swanton κ.ά., 1999). Η γνώση του ορίου ανεκτής πυκνότητας 49

32 1 κεφάλαιο των ζιζανίων σε κάθε καλλιέργεια αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ορθολογική χρησιμοποίηση των χημικών, αλλά και των άλλων μέσων αντιμετώπισης των ζιζανίων. Παρά τη σημαντικότητά του ως προς την ορθολογική χρήση των χημικώς συντιθέμενων ζιζανιοκτόνων, δεν είναι γνωστά τα όρια ανεκτής πυκνότητας των περισσότερων ζιζανίων στο σύνολο των καλλιεργούμενων φυτών. Το γεγονός αυτό οφείλεται στο μεγάλο αριθμό και την πολυπλοκότητα των κριτηρίων που πρέπει να ληφθούν υπ όψιν προκειμένου να προσδιοριστούν αυτές οι τιμές. Γενικά, για τον προσδιορισμό του οικονομικώς αποδεκτού ορίου πυκνότητας ενός ζιζανίου σε μία συγκεκριμένη καλλιέργεια πρέπει να υπολογιστούν: 1. η επίδραση της πυκνότητας του ζιζανίου στην απόδοση, τη συγκομιδή, τη μεταφορά και την αποθήκευση του παραγόμενου προϊόντος, 2. οι πιθανές έμμεσες επιδράσεις του ζιζανίου, 3. η τιμή πώλησης του παραγόμενου προϊόντος, 4. το κόστος εφαρμογής, η αποτελεσματικότητα της μεθόδου αντιμετώπισης (χημικής ή άλλης), αλλά και πιθανή φυτοτοξικότητα στο καλλιεργούμενο φυτό, 5. η επίδραση των εδαφο-κλιματολογικών παραγόντων στον ανταγωνισμό μεταξύ ζιζανίου και καλλιεργούμενου φυτού, 6. η επίδραση της παρουσίας άλλων ζιζανίων στον ανταγωνισμό και 7. η επιπτώσεις της παραμονής (και πιθανώς της παραγωγής σπόρου) του ζιζανίου στην επόμενη καλλιέργεια. Ακόμη και στις περιπτώσεις που επιτυγχάνεται ο προσδιορισμός αυτών των παραμέτρων, τα αποτελέσματα εξαρτώνται από τον τρόπο με τον οποίο έγιναν οι μετρήσεις, από το στάδιο στο οποίο έγιναν, από την εμπειρία του προσωπικού που πραγματοποίησε τις μετρήσεις και από τον τρόπο με τον οποίο επεξεργάστηκαν στατιστικώς τα δεδομένα αυτά. Εξαιτίας της πολυπλοκότητας της μεθόδου προσδιορισμού του οικονομικώς αποδεκτού ορίου πυκνότητας ενός ζιζανίου, οι περισσότερες μελέτες προσδιορίζουν μόνο το μέγεθος της απώλειας του παραγόμενου προϊόντος, εξαιτίας της πυκνότητας του ζιζανίου (Πίνακας 1.6) Νερό Στις περιπτώσεις που η υγρασία του εδάφους είναι υψηλή, δεν παρατηρείται έντονος ανταγωνισμός για νερό μεταξύ ζιζανίων και καλλιεργούμενων φυτών. Αντίθετα, σε περιόδους ξηρασίας και σε εδάφη που δε συγκρατούν μεγάλες ποσότητες νερού, ο ανταγωνισμός για αυτό το στοιχείο είναι μεγάλος με αποτέλεσμα να μειώνεται η απόδοση, αλλά και το ποσοστό επιβίωσης των καλλιεργούμενων φυτών. Το γεγονός αυτό οφείλεται στο ότι τα ζιζάνια 50

33 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων αναπτύσσουν πλουσιότερο ριζικό σύστημα από ό,τι τα καλλιεργούμενα φυτά και ελέγχουν αποτελεσματικότερα το άνοιγμα των στοματίων (Randosevich κ.ά., 1997c). Τα χαρακτηριστικά αυτά τους επιτρέπουν την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του νερού του εδάφους, αλλά και την ευκολότερη επιβίωση σε συνθήκες έλλειψης νερού. Πίνακας 1.6 Επίδραση της πυκνότητας διαφόρων ζιζανίων στην απόδοση των καλλιεργούμενων φυτών (Zimdahl, 2007) Καλλιέργεια Ζιζάνιο Πυκνότητα Μείωση απόδοσης (%) Αραβόσιτος Αγριομελιτζάνα 4-40 φυτά / 30 m γραμμής 1-10 Βλήτο ή λουβουδιά φυτά / 30 m γραμμής 1-10 Αγριομπαμπακιά φυτά / 30 m γραμμής 1-10 Σετάρια 1-54 βλαστοί / 5 cm γραμμής 7-24 Μουχρίτσα 100 βλαστοί / m 2 18 Κύπερη, κίτρινη κόνδυλοι / m Σόγια Αγριομελιτζάνα 1-10 φυτά / 30 m γραμμής 1-10 Βλήτο ή λουβουδιά 2-20 φυτά / 30 m γραμμής 1-10 Αγριομπαμπακιά 1-16 φυτά / 30 m γραμμής 1-10 Ρύζι Μουχρίτσα βλαστοί / m Σιτάρι Αγριοβρώμη φυτά / m Κριθάρι Αγριοβρώμη φυτά / m Φως Το φως είναι απαραίτητο για τη φωτοσύνθεση και την παραγωγή υδατανθράκων. Τα ζιζάνια που φυτρώνουν πριν τα καλλιεργούμενα φυτά ή αναπτύσσουν μεγάλη φυλλική επιφάνεια και έχουν υψηλό ρυθμό ανάπτυξης ανταγωνίζονται ισχυρά τα καλλιεργούμενα φυτά για φως και μειώνουν το ρυθμό φωτοσύνθεσης αυτών. Ειδικότερα, καλλιεργούμενα φυτά με C 4 μεταβολισμό βλάπτονται περισσότερο από τη σκίαση των ζιζανίων. Η αγριομπαμπακιά έχει την ικανότητα να αυξάνει το μήκος των μεσογονατίων διαστημάτων και να ξεπερνά σε ύψος, ακόμα και καλλιεργούμενα φυτά όπως ο αραβόσιτος. Αντιστρόφως, καλλιεργούμενα φυτά που φυτρώνουν νωρίς και έχουν υψηλό ρυθμό ανάπτυξης ανταγωνίζονται ισχυρά τα ζιζάνια για φως και περιορίζουν την ανάπτυξή τους. 51

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Αναπαραγωγή (reproduction) ζιζανίων Εγγενής αναπαραγωγή (sexual

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae)

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) 14 ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) Το δωδεκάνθι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 30 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους και φυτρώνει από το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ζιζανίων...21 1.4 Κατάταξη ζιζανίων...22

Διαβάστε περισσότερα

e-mail: syg036@minagric.gr

e-mail: syg036@minagric.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 7-6 - -200 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αριθ πρωτ:8585 ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ταχ /νση: Λ Συγγρού 50

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΕΠ 10-06-06-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. 10 Φυτοτεχνικά Έργα 06 Συντήρηση Πρασίνου 06 Καταπολέµηση ζιζανίων 00 -

ΠΕΤΕΠ 10-06-06-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. 10 Φυτοτεχνικά Έργα 06 Συντήρηση Πρασίνου 06 Καταπολέµηση ζιζανίων 00 - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 10-06-06-00 10 Φυτοτεχνικά Έργα 06 Συντήρηση Πρασίνου 06 Καταπολέµηση ζιζανίων 00 - Έκδοση 1.0 - Μάιος 2006 Το έργο της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23 Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) Η κοινή πόα είναι ετήσιο, φθινοπωρινό ή εαρινό, µονοκοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και µε µήκος καλαµιού µέχρι 30 cm. Αναπαράγεται µε

Διαβάστε περισσότερα

AΠΟΦΑΣΗ Ο ANΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

AΠΟΦΑΣΗ Ο ANΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 06.05.205 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, Αριθ. πρωτ: 2076/36405 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ Ζ Ι Ν 30 Ζιζάνια - αναγνώριση & αντιμετώπιση Βλήτο άσπρο Amaranthus albus L. Amaranthaceae AMAAL Tumble pigweed Το άσπρο βλήτο είναι ετήσιο, εαρινό, δικοτυλήδονο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

2.5. Βιολογικές μέθοδοι (biological methods)

2.5. Βιολογικές μέθοδοι (biological methods) 2.5. Βιολογικές μέθοδοι (biological methods) Η εφαρμογή των βιολογικών μεθόδων περιλαμβάνει τη χρήση: 1. εντόμων ή παθογόνων μικροοργανισμών (κλασική μέθοδος), 2. σκευασμάτων που περιέχουν παθογόνους μικροοργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ISBN 978 960 7667 34 2. Copyright 2008 ΑγροΤύπος α.ε. Πρόλογος 11 Εισαγωγικό σημείωμα 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ISBN 978 960 7667 34 2. Copyright 2008 ΑγροΤύπος α.ε. Πρόλογος 11 Εισαγωγικό σημείωμα 13 Ζιζανιολογία: Ζιζάνια, Ζιζανιοκτόνα, Περιβάλλον, Αρχές και Μέθοδοι Διαχείρισης (3η έκδοση), Η.Γ. Ελευθεροχωρινός, 2008. Αθήνα, Εκδόσεις ΑγροΤύπος, 408 σελίδες. ISBN 978 960 7667 34 2 Copyright 2008 ΑγροΤύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΙΚΟΥ ΓΙΑ ΣΠΟΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή του BROADWAY 85WG προσφέρει στον παραγωγό: Ευρύ φάσμα δράσης σε αγρωστώδη και πλατύφυλλα ζιζάνια. Εξαιρετική αποτελεσματικότητα

Η εφαρμογή του BROADWAY 85WG προσφέρει στον παραγωγό: Ευρύ φάσμα δράσης σε αγρωστώδη και πλατύφυλλα ζιζάνια. Εξαιρετική αποτελεσματικότητα Το BROADWAY 85WG είναι ένα εκλεκτικό ζιζανιοκτόνο για μεταφυτρωτική εφαρμογή σε μαλακό και σκληρό σιτάρι. Λόγω της αποτελεσματικής του δράσης ταυτόχρονα σε μια σειρά σημαντικών αγρωστωδών και πλατύφυλλων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Κεφάλαιο 8 Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Σπέρµατα - καρποί Αποτελούν την κύρια πηγή τροφής ανθρώπων και ζώων Έχουν µεγάλη οικονοµική - κοινωνική σηµασία Η εξέλιξη του πολιτισµού στηρίχθηκε σε µεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L) Moench cv. Keller ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ» BIOSIS» Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας» INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006»» ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Αύξηση: από την έκπτυξη των οφθαλμών (θ>10 0 C) μέχρι την ωρίμανση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΑΣΣΕΤΑΙ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ

ΦΥΛΑΣΣΕΤΑΙ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ GR05820609d 100cc Εναιωρηματοποιήσιμοι κόκκοι (WG) Εγγ. Σύνθεση: Isoxaflutole 75% β/β Βοηθ. ουσίες: 21% β/β Ζιζανιοκτόνο ΦΥΛΑΣΣΕΤΑΙ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ Για να αποφύγετε κινδύνους για την ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία Καταγωγή: Κασπία ΚΕΡΑΣΙΑ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus avium Prunus mahaleb(µαχαλέπιος κερασιά) Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή,

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Εκλεκτικό ζιζανιοκτόνο

Εκλεκτικό ζιζανιοκτόνο 500gr LAUDIS 30 WG Εναιωρηματοποιήσιμοι κόκκοι (WG) Εγγυημένη σύνθεση: Δραστική ουσία: tembotrione 20% β/β Αντιφυτοτοξικός παράγοντας: isoxadifen-ethyl 10% β/β Βοηθ. ουσίες: 68,53% β/β Εκλεκτικό ζιζανιοκτόνο

Διαβάστε περισσότερα

TELEFAX: 36 17 103 LINAGAN 50 SC.

TELEFAX: 36 17 103 LINAGAN 50 SC. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 24 / 2 / 1999 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Αριθ. πρωτ.: 89589 /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ταχ. /νση: Ιπποκράτους 3-5 Ταχ. Κώδικας:

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικό διάλυμα (SL) Εγγ. σύνθεση: glufosinate-ammonium 15% β/ο Βοηθ. ουσίες: 85,77% β/β

Υδατικό διάλυμα (SL) Εγγ. σύνθεση: glufosinate-ammonium 15% β/ο Βοηθ. ουσίες: 85,77% β/β Προσθέστε την απαιτούμενη ποσότητα του σκευάσματος αναδεύοντας το ψεκαστικό υγρό. Συμπληρώστε το υπόλοιπο νερό με συνεχή ανάδευση. ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ: Αμπέλι: 14 ημέρες, Δενδρώδεις καλλιέργειες:

Διαβάστε περισσότερα

TELEFAX: 210 92 12 090

TELEFAX: 210 92 12 090 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 18-11 - 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αριθ. πρωτ: 124656 & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Προς: ΝΤΥ ΠΟΝΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Rush 25 WG Ζιζανιοκτόνο

Rush 25 WG Ζιζανιοκτόνο 090965 K-22301 (12 pages) 1/10/09 12:54 Page 1 K-22301/30909 - GREECE - (COVER) PAGE 1 ΕΣΩΚΛΕΙΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΣΧΙΣΤΕ ΕΔΩ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ: Φυλάξτε το κλειδωμένο μακριά από παιδιά Φυλάξτε το μακριά από τρόφιμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Δημοσθένης Χάχαλης

Δρ Δημοσθένης Χάχαλης SAGE10 Δρ Δημοσθένης Χάχαλης Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, Εργαστήριο Ζιζανιολογίας, Σ. Δέλτα 8, Αθήνα 145 61. www.bpi.gr d.chachalis@bpi.gr SAGE10 ζιζάνια ζιζανιοκτόνα Διαχείριση Ζιζανίων μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

Rush 25 WG Ζιζανιοκτόνο

Rush 25 WG Ζιζανιοκτόνο 061139 K-27737 (12 pages) 05/08/11 16:26 Page1 K-27737/31106 - GREECE - (COVER) PAGE 1 ΕΣΩΚΛΕΙΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΣΧΙΣΤΕ ΕΔΩ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ: Φυλάξτε το κλειδωμένο και μακριά από παιδιά Φυλάξτε το μακριά από

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 7 2 Τα υπόγεια βλαστικά όργανα αγενούς αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΑ Ξελάκκωμα (λεκάνη βάθους 10 cm) Σκάψιμο (σε βάθος 15-20 cm μετά το κλάδεμα) Σκάλισμα (σε βάθος 5-8 cm μετά την καρπόδεση) ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ Δίυνα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

DuPont TM Rush 25WG Ζιζανιοκτόνο

DuPont TM Rush 25WG Ζιζανιοκτόνο RUSH 25WG GR 60G BKL K-37002 31/07/14 10:55 Page1 K-37002/31405 - GREECE - (COVER) PAGE 1 Ê ΕΣΩΚΛΕΙΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΣΧΙΣΤΕ ΕΔΩ - Φυλάσσεται κλειδωμένο και μακριά από παιδιά. - Μην τρώτε, πίνετε ή καπνίζετε,

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα

Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα ρ. E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (.Ε) Τηλ. 281 0 245851, Fax. 281 0 245873, ekab@nagref-her.gr Τι είναι η εδαφοκάλυψη Εδαφοκαλυψη είναι η µέθοδος κάλυψης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 i Νικόλαος Ι. Σπάρτσης ΠΑΤΑΤΑ, Solanum Tuberosum C P ublish Eκδόσεις: ity Κίτρους Επισκόπου 7 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών 1. Τα φυτά δεσμεύουν την ηλιακή ενέργεια E H 2 O CO 2 χλωροφύλλη σάκχαρα Ηηλιακήενέργεια μετατρέπεται σε χημική ενέργεια μέσω της φωτοσύνθεσης. Αν και όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές)

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές) ΛΗΘΑΡΓΟΣ Το χειμώνα σταμάτημα της βλάστησης, πτώση φύλλων στα φυλλοβόλα ώστε να προσαρμοστούν στις επικείμενες δύσκολες συνθήκες Λήθαργος = ορατή αδρανή κατάσταση Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L.) Moench ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ BIOSIS Πρόγραμμα ΚοινοτικήςΠρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Δ. ΛΕΧΑΙΝΩΝ 19 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ

ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ ΚΥΠΡΙΩΤΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ M.Sc., Ph.D. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Σταθμός Γεωργικής Έρευνας Κομοτηνής Σαν αμειψισπορά θεωρείται η εγκατάσταση σε

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

1. Πείραμα σύγκρισης ενεργειακών καλλιεργειών (ΔΡΑΣΗ 2)

1. Πείραμα σύγκρισης ενεργειακών καλλιεργειών (ΔΡΑΣΗ 2) ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ Β ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1. Πείραμα σύγκρισης ενεργειακών καλλιεργειών (ΔΡΑΣΗ 2) Το πείραμα περιλαμβάνει την σύγκριση 12 ενεργειακών καλλιεργειών (6 αρδευόμενων και 6 ξηρικών) σε συνδυασμό με δύο διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΙΝΩΔΗ ΦΥΤΑ Σύμφωνα με την ιστοσελίδα www.fibrecrops.nl τα ινώδη φυτά ανάλογα από το μέρος του φυτού που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

1 λίτρο. Αρ. Έγκρ. Κυκλ. Υ.Α.Α.Τ.: 7828 / 28-6-2007. Γαλακτωµατοποιήσιµο υγρό (EC) Εγγ. Σύνθεση: Diclofop-methyl 37,8% β/o Βοηθ. ουσίες: 62,91% β/β

1 λίτρο. Αρ. Έγκρ. Κυκλ. Υ.Α.Α.Τ.: 7828 / 28-6-2007. Γαλακτωµατοποιήσιµο υγρό (EC) Εγγ. Σύνθεση: Diclofop-methyl 37,8% β/o Βοηθ. ουσίες: 62,91% β/β 1 λίτρο Γαλακτωµατοποιήσιµο υγρό (EC) Εγγ. Σύνθεση: Diclofop-methyl 37,8% β/o Βοηθ. ουσίες: 62,91% β/β ιασυστηµατικό µεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο για την καταπολέμηση ετησίων αγρωστωδών ζιζανίων σε σιτάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος. Προϊόντων

Κατάλογος. Προϊόντων Κατάλογος Προϊόντων Απρίλιος 2014 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή Ζιζανιοκτόνα Μυκητοκτόνα Εντοµοκτόνα Ρυθµιστές Ανάπτυξης Επενδυτικά Σπορών Προϊόντα Δηµόσιας Υγείας Διάφορα Προϊόντα Ευρετήρια προϊόντων: ανά κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η γενική δενδροκομία πραγματεύεται τη βιολογία των καρποφόρων δένδρων και θάμνων

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Ο καρπός φέρει και προστατεύει τα σπέρματα: μια βοηθητική δομή του κύκλου ζωής των ανθοφύτων Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Σπέρματα και Καρποί Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ Σπορά τον Απρίλιο σε βάθος 2-3 cm και σε απόσταση 15 cm Μικρή βλαστική ικανότητα σπόρων (περίπου 3-4 έτη) Αδύνατη η πιστή αναπαραγωγή των ποικιλιών Καθυστέρηση εισόδου πρέμνων σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΗ

Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΗ Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΗ Η εμφάνιση της γεωργίας στη Γη συμπίπτει με τη σταδιακή απομάκρυνση του ανθρώπου από τη νομαδική ζωή και τη μόνιμη εγκατάστασή του σε συγκεκριμένες περιοχές. Η φροντίδα για

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται

Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται Αύξηση και ανάπτυξη φυτών Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται βιολογικός κύκλος του φυτού.

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας

Καλλιέργεια χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας Καλλιέργεια χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αθ. ΠΑΛΑΤΟΣ Καθηγητής Εφαρµογών ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΟΛΓΑ Σπ. ΣΚΟΥΡΤΗ (Α.Μ 248/05) Ποικιλίες χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΕΝΑΦ Είναι και οι δύο ετήσιες ανοιξιάτικες καλλιέργειες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΦΑΓΩΣΙΜΑ ΧΟΡΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ... Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

ΤΑ ΦΑΓΩΣΙΜΑ ΧΟΡΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ... Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια ΤΑ ΦΑΓΩΣΙΜΑ ΧΟΡΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ... Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Φόρτα είναι η γενική ονομασία για τα πράσινα φυλλώδη φυτά. Ο όρος "χόρτα" χρησιμοποιείται επίσης στη μαγειρική για να περιγράψει

Διαβάστε περισσότερα

(biodiesel) (bioethanol) 1895 Rudolf Diesel

(biodiesel) (bioethanol) 1895 Rudolf Diesel Το γλυκό σόργοως ενεργειακή καλλιέργεια για την παραγωγή βιο-αιθανόλης ρ.κ. ήµας Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Φυτικής Παραγωγής, Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης Ηµερίδα: «Παραγωγή Βιοαιθανόλης από Γλυκό Σόργο» Βιο-καύσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

Ζιζανιοκτόνο για την καταπολέμηση πλατύφυλλων ζιζανίων στην καλλιέργεια του αραβοσίτου.

Ζιζανιοκτόνο για την καταπολέμηση πλατύφυλλων ζιζανίων στην καλλιέργεια του αραβοσίτου. L1009280 GREC/4T PPE4051451 48 SL Dicamba (ντικάμπα) (χημική ομάδα βενζοϊκά παράγωγα) Πυκνό διάλυμα (SL) Αρ. Έγκρ. Κυκλ. Υπ. Αγρ. Ανάπτ.: 70077/20-03-14 ΕΓΓΥΗΜΕΝΗ ΣΥΝΘΕΣΗ: Dicamba 48% β/ο Βοηθητικές ουσίες

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΑΦΙΔΑ ΤΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ Aphis gossypii (Hemiptera-Homoptera,Aphididae) Βιολογία Aphis gossypii στο βαμβάκι 2.Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη δράση των φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β4Μ7Β-6Ρ1. Κοιν.: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ AΠΟΦΑΣΗ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΑΔΑ: Β4Μ7Β-6Ρ1. Κοιν.: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ AΠΟΦΑΣΗ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΔΑ: Β4Μ7Β-6Ρ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα,.2.202 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ Αριθ. πρωτ: 2724/25568 ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

e-mail: syg036@minagric.gr

e-mail: syg036@minagric.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 11-2- -2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αριθ πρωτ:180985 ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ταχ /νση: Λ Συγγρού

Διαβάστε περισσότερα

Εδρες τους β) /νσεις Εµπορίου Έδρες τους 3. Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό. ΘΕΜΑ: Χορήγηση οριστικής έγκρισης κυκλοφορίας

Εδρες τους β) /νσεις Εµπορίου Έδρες τους 3. Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό. ΘΕΜΑ: Χορήγηση οριστικής έγκρισης κυκλοφορίας EΛΛHNIKH HMOKΡATIΑ Αθήνα 22 9-2003 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Αριθ. Πρωτ.: 111110 ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΠΡΟΣ: 1. ΓΕΩΦΑΡΜ ΑΕΒΕ Λεωφ. ΝΑΤΟ, Θέση

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΗΜ. ΣΩΤΗΡΛΗΣ

ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΗΜ. ΣΩΤΗΡΛΗΣ EΛΛHNIKH HMOKΡATIA Αθήνα 27 Μαρτίου 1998 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Αριθ. πρωτ: 58132 ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ' Ταχ. /νση: Ιπποκράτους 3-5 Ταχ.Κωδ.:10679 Αθήνα Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Φως =Hλιακή ενέργεια. Επίδραση στους οργανισμούς ανάλογα με: διάρκεια, ένταση, μήκος κύματος, αναλογία φως/σκοτάδι

Φως =Hλιακή ενέργεια. Επίδραση στους οργανισμούς ανάλογα με: διάρκεια, ένταση, μήκος κύματος, αναλογία φως/σκοτάδι Φως Φως =Hλιακή ενέργεια Επίδραση στους οργανισμούς ανάλογα με: διάρκεια, ένταση, μήκος κύματος, αναλογία φως/σκοτάδι εκτός Γης ηλιακή ακτινοβολία Το μεγαλύτερο τμήμα ανακλάται, απορροφάται από τα σύννεφα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής κριθής και µπιζελιού- βρώµης ως προς τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Χατζηγεωργίου Ι. 1, Φορτάτος Ε. 1, Τσιµπούκας Κ. 2, Ζέρβας

Διαβάστε περισσότερα