Απόσπασμα από το Πρόγραμμα της Παράστασης. Αμμοχώστος Βασιλεύουσα Κυριάκου Χαραλαμπίδη. Πρεμιέρα 29 Ιουνίου 1993 Πύλη Αμμοχώστου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Απόσπασμα από το Πρόγραμμα της Παράστασης. Αμμοχώστος Βασιλεύουσα Κυριάκου Χαραλαμπίδη. Πρεμιέρα 29 Ιουνίου 1993 Πύλη Αμμοχώστου"

Transcript

1 Απόσπασμα από το Πρόγραμμα της Παράστασης Αμμοχώστος Βασιλεύουσα Κυριάκου Χαραλαμπίδη Πρεμιέρα 29 Ιουνίου 1993 Πύλη Αμμοχώστου 1

2 Κυριάκος Χαραλαμπίδης Σημαντικός σύγχρονος Κύπριος ποιητής. Γεννήθηκε το 1940 στο χωριό Άχνα της επαρχίας Αμμοχώστου. Αποφοίτησε από το Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου το 1958 και στη συνέχεια σπούδασε ιστορία και αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ( ). Παρακολούθησε επίσης μαθήματα θεάτρου στην Αθήνα ( ) και σεμινάριο ραδιοφωνίας στο Μόναχο ( ). Εργάστηκε ως καθηγητής φιλολογίας στην Κύπρο ( )/ επίσης κατά το δίδαξε στη σχολή θεάτρου του Εύη Γαβριηλίδη στη Λευκωσία. Το 1968 μεταπήδησε στη ραδιοφωνία, εγκαταλείποντας την εκπαίδευση. Προσελήφθη το 1968 στο Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου όπου τώρα είναι προϊστάμενος του Πρώτου και Δεύτερου Προγράμματος. Παράλληλα ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης ανέπτυξε κι άλλη αξιόλογη δραστηριότητα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου, της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, του κυπριακού τμήματος του διεθνούς Π.Ε.Ν. κ.α. οργανώσεων. Επίσης μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Κυπριακού Συνδέσμου Παιδικού και Νεανικού βιβλίου, μέλος της Πολιτιστικής Επιτροπής Γραμμάτων της Μορφωτικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Παιδείας, Πρόεδρος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου. Παρουσίασε επίσης ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά προγράμματα κι έγραψε ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά κείμενα. Συνεργάστηκε με διάφορα έντυπα της Κύπρου και της Ελλάδας όπου δημοσίευσε ποίηση άρθρα, μελέτες και δοκίμια. Υπήρξε από τους ιδρυτές του φοιτητικού περιοδικού Εστία (1960). Με την ποίηση ασχολήθηκε από τα μαθητικά του χρόνια. Την πρώτη του ποιητική συλλογή εξέδωσε το μέχρι σήμερα (1990) εξέδωσε άλλες 5 ποιητικές συλλογές και έχει τιμηθεί με σημαντικές διακρίσεις. Ποιήματα του έχουν περιληφθεί σε διάφορες ανθολογίες κι έχουν μεταφραστεί σε ξένες γλώσσες. Καθιερώθηκε επίσης ως ένας από τους κορυφαίους σύγχρονους Έλληνες ποιητές. Εκδομένα έργα του: 1. Πρώτη Πηγή (Αθήνα 1961) 2. Η Άγνοια του Νερού (Αθήνα, 1967) 3. Το Αγγείο με τα Σχήματα (Λευκωσία, Κρατικό βραβείο ποίησης του Κυπριακού Υπουργείου Παιδείας). 4. Αχαιών Ακτή (Λευκωσία, 1977 Κρατικό Βραβείο ποίησης του Κυπριακού Υπουργείου Παιδείας). 5. Αμμόχωστος Βασιλεύουσα (Αθήνα, Κρατικό βραβείο ποίησης του Κυπριακού Υπουργείου Παιδείας). 6. Θόλος (Αθήνα, 1989 Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών). Η ρωμαλέα ποίηση του Κυριάκου Χαραλαμπίδη έχει ως πηγή έμπνευσης τον Κυπριακό χώρο και τον κόσμο της Κύπρου, ιδιαίτερα δε επικεντρώνεται ση μεγάλη Κυπριακή τραγωδία από το 1974 και εξής, την οποία και προεκτείνει σε δραματικές πανελλήνιες και παναθρώπινες διαστάσεις. (Από την Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, Τόμος 14 ος ) 2

3 Όταν άρχισα να συνθέτω την Αμμόχωστο Βασιλεύουσα είχα την αίσθηση πως έγραφα ένα ερωτικό μυθιστόρημα. Αυτό ήταν το πρώτο κρούσμα απειθαρχίας προς το έργο. Γιατί ακολούθησε και δεύτερο, μείζον του πρώτου: στην παράκληση κάποιου φίλου να του προτείνω μια μέρα ένα θεατρικό έργο, του υπέδειξα με πάσα σοβαρότητα την Αμμόχωστο Βασιλεύουσα. Αυτές οι δυο ανορθοδοξίες επιβεβαίωναν μέσα μου τον κανόνα μιας αυστηρά ορθόδοξης γραμμής (με τη θρησκευτική του όρου σημασία), που είναι ακριβώς ορθόδοξη επειδή εμπεριέχει τη δυνατότητα της υπέρβασης της. Με άλλα λόγια, θέλω να πιστεύω πως το ίδιο το έργο προκαλούσε τη μοίρα του χάρη στα έμφυτα σπέρματα παρέκκλισης από τον κανόνα, που αναζητούσαν μιαν άλλου είδους τάξη, πέρα των φαινομένων του κόσμου της λογοτεχνίας. Πρακτικότερος τρόπος «αποκατάστασης» (δηλαδή αποδεικτικής «αναγνώρισης») του έργου δεν υπήρχε από το ίδιο το σκηνικό ανέβασμά του. Απ όλους ένας πιο πολύ το πίστεψε βαθιά, «σαν έτοιμος από καιρό, σαν θαρραλέος», ο Φώτος Φωτιάδης. Από εκείνη τη στιγμή το πράγμα δούλευε στο μυαλό μας, για εφτά ή και περισσότερα χρόνια, με περιοδικές επανεμφανίσεις και συνταρακτικές θεοφάνειες. Ήταν φορές που η συνομιλία μας τουτέστιν η συνάντησή μας ανακαλούσε μνήμες αρχαϊκές, σε μιαν αναγωγή προς την τελετουργική πράξη (τα δρώμενα) του θεάτρου και το διθύραμβο. Η συναρπαστική αυτή περιπέτεια της μετάλλαξης των λέξεων σε πράγματα, ή του λόγου σε σάρκα, επαναβεβαίωνε τον ουσιώδη χαρακτήρα της ίδιας της ποίησης αλλά και του θεάτρου (που άλλωστε ξεκίνησε με λόγο ποιητικό). «Η ποίηση προκαλεί συμπύκνωση του συναισθήματος. Ακριβώς όπως και το θέατρο», παρατήρησε πρόσφατα μια διακεκριμένη Ιρλανδή ηθοποιός. Αυτό επαληθεύει για άλλη μια φορά την πίστη μου ότι η ποίηση δεν γίνεται με τα λόγια αλλά με τον ίδιο το λόγο, ο οποίος εφ εαυτού διαθέτει όλη τη δυναμική ης πράξης: «Και είπεν ο Θεός, γεννηθήτω φως. Και εγένετο φως». Συχνά όταν γράφω έχω την αίσθηση ότι μια λέξη είναι αληθινή (υπαρκτή, πραγματική), μονάχα όταν έχει γεύση και άρωμα αν μπορείς δηλαδή να τη νιώθεις τραγανή στον ουρανίσκο σου. Τις λέξεις πρέπει να μπορούμε να τις τρώμε και να τις πίνουμε. Όπως το σώμα και το αίμα του Χριστού. Σύμφωνα με την ίδια λογική, η Αμμόχωστος είναι η έκτυπη θέαση, η ανάγλυφη εξεικόνιση των συμβόλων της λατρευτικής μας διάχυσης, ο εναγκαλισμός του οράματος, η περιπαθής γεωγράφηση αλλά και η μυθική εξιστόρηση των δεινών του λαού μας. Όλα αυτά, που με κατάλληλο φωτισμό αποδεσμεύουν την εκρηκτική τους ενέργεια και τις ανάλογες εντάσεις, γίνονται σκηνικά κατορθώματα, καθώς φανερώνουν τη μυστική σχέση της τέχνης με τη ζωή. Μια σχέση που με φέρνει σε συγκεκριμένη οπτική γωνία και με βοηθάει να καταλάβω πως ο πολύπαθος λαός μας είνια το σώμα μου καιπως κλήρος μου 3

4 είναι να σηκώσω για λογαριασμό του το βάρος της μνήμης και την ευθύνη του ιστορικού του χρέους. Το παράδοξο είναι που χάνοντας από το φάσμα μου την Αμμόχωστος, επανεύρισκα τότε που έγραψα το έργο με ονειρική διεργασία τον άδυτο χώρο της πόλης, την ανόθευτη ομορφιά της. Έτσι επανατοποθετούσα τα πράγματα σύμφωνα με την εσωτερική τάξη, που απένειμε δικαιοσύνη στο όραμα της ζωής και στη μυστική ιεράρχηση του κόσμου. Θα ήθελα να υπογραμμίσω την αξία του ματιού, όταν κοιτάζει τα πράγματα. Έρχεται κάποια στιγμή που τα ίδια τα πράγματα μεταστοιχειώνονται μέσα από το ίδωμα του ματιού. Αποκτούν μια διάσταση σαγήνης, γίνονται αυτό που θα λέγαμε «πυροφόρος ανάβασις». Για να φέρνουν στο νου τον προφήτη Ηλία τον γιορτάζουμε 20 Ιουλίου, ανήμερα της τουρκικής εισβολής που ανέβηκε τους ουρανούς με τ αλόφλογο άρμα του. Αυτό εξάλλου, παρεικόνισε το θάμβος της Ανάληψης του Ιησού στην πορεία προς Εμμαούς, όταν οι μαθητές που περπάτησαν μαζί του, κουβέντιασαν μαζί του και δεν κατάλαβαν πως αυτός που τους μιλούσε ήταν ο Κύριός τους. Και ο Ευαγγελιστής Λουκάς, που περιγράφει τη σκηνή προσθέτει: «Αυτών δε διηνοίχθησαν οι οφθαλμοί και επέγνωσαν αυτόν. Και αυτός άφαντος εγένετο απ αυτών». Το συμπέρασμα είναι καθαρό. Βλέπουμε αληθινά, μονάχα όταν χάσουμε το πολύτιμο που είχαμε. Το αντικρίζουμε τότε στην εσωτερική του διάσταση, σε ένα επίπεδο αφθαρσίας και θάμβους. Προϊδεασμός της Βασιλείας των Ουρανών. Με όλα όσα είπα, διέγραψα, ελπίζω, το πλαίσιο με το οποίο προτείνω να ιδωθεί η Κυπριακή τραγωδία. Ο λαός μας θα επιβιώσει πνευματικά αν καταφέρει να δει το μυστικό νόημα του κύκλου τω παθών του. Αν μεταγγίσει την εικόνα της πόλης φάντασμα σε αίμα πυρφόρου αναβάσεως. Αν μπορεί να κυριαρχεί πάνω στο σπαραγμό του μες την βεβαιότητα μιας οικουμενικότερης αντίληψης του κόσμου και της ιστορίας. Δεν θα είχα άλλα να προσθέσω παρά μονάχα ετούτο: ότι για να ιδούμε τα πράγματα και να μπορέσουμε να τα χωρέσουμε μέσα μας χρειάζεται πρώτα ν αξιωθούμε μια τέτοια πόλη. Από εμάς εξαρτάται πόσο κοντά ή πόσο μακριά είναι η πόλη όραμα και πόσο απέχουμε ακόμα από αυτήν. Από εμάς και από την ποιότητα του πόνου μας. Που μετατρέπεται σε αληθινή ευδαιμονία χάρη στη μαγική θλίψη, της οποίας η δύναμη είναι ακριβώς αυτή: να παραμένει απαρηγόρητη. Ευχαριστώ τους συλλειτουργούς συμπολίτες μου, που τους επανευρίσκω γύρω από το βωμό της τραγικότητας του τόπου. Ευχαριστώ το «θέατρο ένα», ευχαριστώ τον γενναιόδωρο σκηνοθέτη, ευχαριστώ τους ψυχωμένους ηθοποιούς και όλους τους συντελεστές της παράστασης για την κοινότητα του πόνου, ευχαριστώ τον σεμνό σκηνογράφο, την ομάδα χορού «Ροές» που κάνει ν αναβλύζει τ αρτεσιανό νερό της μυστικής αγάπης προς την πατρίδα, ευχαριστώ τον αναστάσιμο μουσουργό που έσκυψε πάνω από την Αμμόχωστο και πάνω από τους ιερούς αγνοουμένους μας κάτω από το βλέμμα του Κυρίου της Ζωής. Κυριάκος Χαραλαμπίδης 4

5 Ένας Πρόλογος Προσερχόμαστε στον ιερό χώρο της Θυμέλης για να σαρκόσουμε μια πόλη. Με την δύναμη του λόγου και της μουσικής επιστρατεύουμε την νόηση και ενεργοποιούμε την ψυχή μας. Η κίνηση κι ο χορός μέσα σ ένα συγκεκριμένο λειτουργικά θεατρικό χώρο ολοκληρώνουν την προσπάθειά μας να πλάσουμε συμβολικά το σώμα της Αμμόχωστος και μαζί μ αυτήν το σώμα ολόκληρης της κατεχόμενης Κύπρου την Κερύνεια, τη Μόρφου, τη Λάπηθο, κι άλλα «Καρτερικά Ελληνικά» κομμάτια του είναι μας, της μνήμης μας της ουσίας της ύπαρξής μας. Κι αυτή η τελετή, αυτό το ποιητικό θεατρικό δρώμενο, μας φέρνει κατ ευθείαν σ επαφή με την ολοζώντανη υπόσταση της Αμμόχωστος κι όλης της σκλαβωμένης Κύπρου. Και μεταλαμπαδεύουμε αυτή την εμπειρία μας σε σας, τους συλλειτουργούς θεατές, για να ολοκληρωθεί έτσι η Θεατρική Πράξη, που σπάζει τα φράγματα, τα συρματοπλέγματα, τις πράσινες (ή κόκκινες ή μαύρες) γραμμές και μας πάει σήμερα, απόψε, τώρα στην Αμμόχωστο (και σ όλη την μη ελεύθερη Κύπρο) και θα μας κάνει να σεργιανήσουμε στις γειτονιές μας εκεί, να κολυμπήσουμε στη θάλασσά της, να πιούμε καθάριο νερό από τα κεφαλόβρυσά μας και να την φέρει απόψε ζωντανή κοντά μας σώμα και αίμα- για μια μετάληψη, που κανένας «Αττίλας» και κανένας βάρβαρος δεν θα μπορέσει να μας εμποδίσει να κάνουμε. Πάνω στον Αρχαίο Βωμό της Σαλαμίνας, τα Ιερά Σκεύη της Αμμόχωστος μεταπλάθουν την Πόλη και την φέρνουν μπροστά μας γεμάτη ζωή, φωνές, ανθρώπους, πουλιά, πορτοκάλια, όραμα κι αλήθεια, ιερή θεία κοινωνία, βαθειά επικοινωνία με τη γης μας, τις πόλεις και τα χωριά μας, τους «δρυμούς και τις χαράδρες» και τις ζωντανές ψυχές των προγόνων μας, που σαν Ακρίτες ορατοί και αόρατοι μάχονται και κρατάνε την Αμμόχωστο, τον Πενταδάκτυλο και την Κύπρο ολόκληρη, βαθιά, μυστικά και πλήρως, δική μας για πάντα. Απόψε η Αμμόχωστος είναι εδώ. Μας καλωσορίζει στην αγκαλιά της και μεις μπαίνουμε μέσα σ αυτήν όπως μέσα σε μια εκκλησία. «Κινούμεθα και Εσμέν» εντός της πόλεως. Μιλούμε, τραγουδάμε και χορεύουμε εδώ και εκεί ταυτόχρονα. Απόψε βρίσκουμε τον τρόπο, εσείς κι εμείς «να διασπάσουμε την γραμμή, πάμε πετώντας ίσαμε κει, τα βλέπουμε όλα όπως δεν τα είδαμε ποτέ σ ειρηνικούς καιρούς και μετρημένους». Φώτος Φωτιάδης 5

6 Το να διαβάσεις μουσικά τον Κυριάκο Χαραλαμπίδη είναι δύσκολη υπόθεση. Εν πάση περιπτώσει, προσπάθησα. Ευχαριστώ τον Φώτο Φωτιάδη για αυτή την ευλογημένη προσπάθεια. Ευχαριστώ τη διεύθυνση και τους ηθοποιούς του «θεάτρου ένα», τις «Ροές», τον σκηνογράφο και όλους τους συντελεστές της παράστασης για την αγάπη τους. Κυριάκο Χαραλαμπίδη, μου χαρίζεις μια απ τις πιο ευτυχισμένες στιγμές στην μουσική μου πορεία. Μάριος Τόκας Στο τελευταίο σου βιβλίο Αμμόχωστος Βασιλεύουσα γίνεται μια προσπάθεια δημιουργίας ενός ποιητικού οράματος μιας πόλης που τώρα την κατέχουν οι τούρκοι. Πηγαίνοντας σε παλιότερες εποχές θα μπορούσαμε να πούμε πως το ίδιο γινόταν και με την Κωνσταντινούπολη όταν την κατέκτησαν οι τούρκοι, όπου πέρασε μέσα στην συνείδηση του ελληνικού στοιχείου σαν μύθος, και την αποκαλούσαν «η Βασιλεύουσα». Όλες αυτές οι συγκρίσεις, τηρουμένων των αναλογιών του χώρου και του χρόνου, τι ομοιότητες θα μπορούσαν να δώσουν; Ή μήπως δεν υπάρχουν; Ας ξεκινήσουμε από τον τίτλο. Το κεφάλι της σύνθεσης. Όταν έγραφα τη συλλογή δοκίμασα πολλά κλειδιά. Τα ήθελα ν αντιστοιχούν στην μυθική αίσθηση της πραγματικότητας που ένιωθα πως ήταν το κύριο σημάδι της δουλειάς μου. Ήξερα πως η λέξη Αμμόχωστος έπρεπε να κυριαρχεί στον τίτλο. Εκείνο που έλειπε ήταν «ένα κάποιο τι», που θα έδινε ποιητική ουσία και προέκταση. Από κλειδί σε κλειδί λοιπόν έφτασα σε τούτο τον αμετάθετο συνδυασμό: Αμμόχωστος Βασιλεύουσα. Το πιο ενδιαφέρον είναι αυτό. Άνθρωποι που ζήσανε την Αμμόχωστο και σκιρτάνε στο άκουσμά της λένε πως αυτός ο τίτλος τους έκανε να νιώσουν μια παράδοξη ασφάλεια και ευφροσύνη. Είναι κάτι σαν μετάγγιση αίματος από το σώμα των ποιημάτων προς τον αποδέκτη ή και αντίστροφα. Μυστική επικοινωνία μεταφρασμένη σε ήχο και εικόνα η Αμμόχωστος, ωσάν τον Μεγαλέξανδρο της γοργόνας, «ζει και βασιλεύει και τον κόσμο κυριεύει». Από συγκεκριμένη πόλη φάντασμα γίνεται πόλη σύμβολο, που κατέχει τη δύναμη ν αντιστέκεται στην τραγωδία της. Μιλάμε για τραγωδία, αλλά κάτι τέτοιο δεν νοείται χωρίς την «ύβρη» και την τελική «κάθαρση». Το βιβλίο ξεκινά με τ αντίστροφο γύρισμα του κεφαλιού, που κοιτάζει «τον ουρανό με τ άστρα ματωμένα». Είναι η ώρα του ηλιοβασιλέματος, η ώρα που το αίμα διαβρέχει τον ουρανό. Περνάμε ύστερα μέσα από περιπέτειες ποιημάτων με παρόδους, δρώμενα, αναγνωρίσεις εξόδους και φτάνουμε στο σημείο της κάθαρσης. Το βιβλίο ακριβώς τελειώνει με το στίχο «κεκαθαρμένα τ άστρα τ ουρανού». 6

7 Αυτή η ιστορία είναι δύσκολο να περιγραφεί, θέλω μονάχα να επισημάνω τα μοντέλα. Δηλαδή; (α) Η Αμμόχωστος έχει την μοίρα της άλωσης, όπως και η Κωνσταντινούπολη η βασιλεύουσα πόλη από τον ίδιο Τούρκο κατακτητή. (β) Η Αμμόχωστος βασιλεύει (με την έννοια του «κυριαρχεί») στην καρδιά μου, είναι βασιλεύουσα στον ουρανό της καρδιάς μου, ως αντικείμενο θείου έρωτα. (γ) Η Αμμόχωστος βασιλεύει (με την έννοια του ήλιου που οδεύει προς τη δύση και πορφυρώνει τον ουρανό) με την βεβαιότητα ότι θα επανέλθει την άλλη μέρα. Ο ήλιος είναι το μάτι τ ουρανού ακόμα κι αν το κρύβουν τα σκοτάδια της νύχτας. (δ) Η Αμμόχωστος ανάγεται από το γήϊνο και θεατό σε ένα άλλο επίπεδο διαστρικό. Ενδύεται το χαρακτήρα του συμβόλου και αποβάλλει τη θνητή όψη της. Γίνεται πόλη όραμα με αφθαρσία και θάμβος, εξαστράπτουσα στο φως της Βασιλείας των Ουρανών. Με όλα όσα είπα, έκανα φανερή την πρόθεσή μου να κλείσω στην Αμμόχωστο Βασιλεύουσα όχι μονάχα την πόλη τη μισοχωμένη στην άμμο της ιστορίας, αλλά και το αντίρροπο του σπαραγμού με έμφαση στον ίδιο τον τίτλο, που φέρνει τη σφραγίδα στο μέτωπο τη διπλή αυτή ιδιότητα. Στο βιβλίο κάνω μια απόπειρα να διερευνήσω τη μοίρα του Ελληνισμού. Για παράδειγμα, σ ένα σημείο προσπαθώ να καταλάβω γιατί τόσα κεφάλια (κάρες) αγίων μεταφερθήκανε στην πόλη κεφαλή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και ύστερα χαθήκανε μες σε κουτιά καλυμμένα με σερπαντίνες. Αυτά τα τιμημένα κόκαλα των μαρτύρων και ηρώων επαναθέτουν από κάποια γωνιά το θέμα της ελευθερίας μεσ από την Κυπριακή εμπειρία των έντεκα τελευταίων χρόνων. Στο βιβλίο προτείνω να δούμε την ιστορία μας, παλιά και νεότερη ως ένα όλον, μια γραμμή που υφαίνει με συνέπεια την απεραντοσύνη της θλίψης μας, ενώ παράλληλα σπιθίζει μέσα της η βεβαιότητα για την από μέσα ψίχα του Ελληνισμού. Ωστόσο ένα δίκοπο μαχαίρι ξεφλουδίζει την ψυχή: η φυσική αισιοδοξία του λαού μας, συνδυασμένη με λειψή μνήμη και άκριτη επιπολαιότητα, ο ανοργάνωτο και υπέρμετρο συναισθηματισμός του (όχι η αισθαντικότητα, που είναι άλλο πράγμα) οδηγούνε σε σίγουρη αντίληψη της ιστορίας τα ανασχετικά του λαού δε λειτουργούνε στην ώρα τους. Όταν έγραφα το προηγούμενο βιβλίο μου, την Αχαιών Ακτή, αισθανόμουν ότι μιλούσα μέσα από ένα βαθύ λάκκο, ως Αχαιός ή αρχαϊκός Έλληνας. Με την Αμμόχωστο Βασιλεύουσα αισθάνομαι πως έζησα την κλασσική εποχή με την ακμή των ελληνίδων πόλεων, τη λαίλαπα της περσικής εισβολής και τον εμφύλιο πελοποννησιακό πόλεμο. Οι αντιστοιχίες υπάρχουν: άνθηση του ανεξάρτητου Κυπριακού κράτους ( ), πραξικόπημα 15 ης Ιουλίου και τουρκική εισβολή, του διόλου δεν μας έχει συνετίσει. 7

8 Καταλήγουμε στην αυτοπαρηγόρια μέσ από το είδωλο της πόλης κράτους (ή το είδωλο του εαυτού μας) με αναστάσιμα σχήματα και καθαρμούς. Η Αμμόχωστος Βασιλεύουσα, πολιτικό στη βάση του βιβλίο, λειτουργεί σε διάφορα επίπεδα ανάλογα με τον αποδέκτη. Θέλησα με το έργο αυτό ν απλώσω πάνω από την πόλη της Αμμοχώστου μια αιγίδα, να εξακοντίσω κραδασμούς που να εμποδίζουν το κακό ή τη φθορά να προχωρήσει, ενώ παράλληλα ανέτρεπα τον ιστορικό και γεωγραφικό χώρο εισάγοντας μνήμες κι επιθυμίες, σύμφωνα με μια εσωτερική τάξη. Μια συζήτηση του ποιητή με τον Κώστα Λιόντη, Αθήνα Κύριε Χαραλαμπίδη, τι ακριβώς θέλατε να δώσετε με την ποιητική σας συλλογή Αμμόχωστος Βασιλεύουσα; - Ηθέλησα να κλείσω ένα τόσο απέραντο κόσμο που να μην είναι απλώς μια συλλογή, αλλά ένας κόσμος, ένας χώρος εμπειρίας της ψυχής. Κάπου λέω, «Ο εναγώνιος λίθος της ψυχής» - αυτό το λιθάρι το ριζιμιό της ψυχής που είναι υπαρξιακό και εναγώνιο για τα πράγματα και τις κατασκευές των πραγμάτων με απασχολεί. Να μην είναι το πράγμα ως εικόνα μόνο, αλλά και το «εντός» του πράγματος, η ρυθμική του. Αυτό που μυστικά το κινεί. Το μυστήριο οδήγησε στο να βρεθούμε σ αυτό τον τόπο σαν πρώτη αρχή; Να εξελιχθούμε, να υποστούμε κακουχίες, εισβολές, πάθια, μεγάλα; Να μας συμβεί αυτό το κακό; Πού το πάει ο Θεός και πού το πάμε εμείς; Αυτό προσπάθησα να καταλάβω και να καθαρθώ μέσα απ αυτό και να οδηγήσω με τον τρόπο μου, αν είναι δυνατό, κι άλλους στην κάθαρση. - Τι σημαίνει για σας η Αμμόχωστος; - Όταν έγραφα την Αμμόχωστο, ένοιωθα ότι τη χάσαμε και όταν πάμε πίσω δε θα τη βρούμε την ίδια. Και εδώ πρέπει να τονίσω ότι το θέμα δεν το βλέπω ιστορικά, πολιτικά (αν θα γυρίσουμε ή όχι). Εγώ ήθελα να μιλήσω για την Αμμόχωστο όπως δε μίλησε κανένας. Να κάνω αυτό που έκανε ο Θουκυδίδης για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Όσα γράφω τα γράφω για να είμαι εντός της πατρογονικής εστίας χωρίς να περιορίζομαι στα εξωτερικά στοιχεία. Αυτή είναι η ποίηση της ζωής μου που με παίρνει «εντός» της πόλης. Η προσέγγιση του προβλήματος πρέπει να είναι πνευματική και μεταφυσική. Ξέρω ότι χάσαμε την Αμμόχωστο και ότι ποτέ δε θα την επανεύρομε, γιατί δεν την αναζητήσαμε ποτέ στο ένδον της ψυχής όπου βρίσκεται πραγματικά. Δεν είναι πια θέαμα γεωγραφικό ή ιστορικό, μεταφυσικό, γι αυτό και τοποθετείται από το συγκεκριμένο χώρο και φτάνει στο μη συγκεκριμένο, όπου αποκτά και την πρωταρχική μόνιμη σημασία του. Κάνω δηλαδή το αντίστροφο της θεωρίας των Ιδεών του Πλάτωνα: Ξεκινώ από την Αμμόχωστο, την κατακτημένη πόλη και αφαιρώντας πέπλους (και στη συλλογή υπάρχει αυτή η συχνή αναφορά σε πέπλους) φτάνω στην Αμμόχωστο ανάγεται από το βαρύ σώμα της στο αιθέριο, το ουράνιο σώμα της και μένει εκεί. Έτσι έχομε πια όχι μια πτώση αλλά μια έγερση, μια ανάταση από τον τάφο όπου βρίσκεται αυτή τη στιγμή. Εγώ ως μάγος ποιητής με την έννοια της ποιητικής 8

9 Θέλοντας να πιάσω την πόλη που έπεφτε στην κούνια μου Σκάλωσα στην σκληρή φράση του Δάντη la meteria e sorda Σ αυτούς τους στίχους υπάρχει η έννοια της σύλληψης του νοήματος της πόλης. Ταυτόχρονα όμως είναι και η σύλληψη της πόλης από τους Τούρκους. Έτσι αντιπαρατίθεται η άμωμη σύλληψη χωρίς την ερωτική διαδικασία μέσα από τον ποιητή, και η βάρβαρη σύλληψη βιασμός από τον κατακτητή. Ο ποιητής γίνεται παιδί που θέλει να πιάσει την άμωμη πόλη που σαν αχτίνα φωτός πέφτερι στην κούνια του. Σκαλώνει όμως στη σκληρή φράση του Δάντη la material e sorda δηλ. «η ύλη είναι κουφή» (δεν ακούει). Ξαφνικά ο ποιητής από παιδί γίνεται γέρος και προσκρούει στην «κουφή ύλη» που είναι οι άνθρωποι που δεν μπορούν να τον καταλάβουν. Η πόλη της Αμμοχώστου επομένως ήταν η αφορμή για να γράψω τη συλλογή, αλλά το ποίημα πήγε πιο πέρα από την εντελέχεια της πόλης. - Πολύ έντονο στη συλλογή είναι το θεατρικό στοιχείο. Ο Μ. Πιερής για παράδειγμα μίλησε για «σκηνοθετική οργάνωση τόσο των ποιημάτων αυτών καθεαυτών, όσο και ολόκληρης της συλλογής». - Το θεατρικό στοιχεί είναι πραγματικά έντονο στη συλλογή, κι ας μη σας φανεί παράδοξο, τη θεωρώ σαν ένα θεατρικό έργο. Πολύ συχνά το ίδιο το λεξιλόγιο θυμίζει την τέχνη του θεάτρου. Λέω π.χ. «ήρθαν γυναίκες με ρυθμό μεγάλου σκηνοθέτη», «η αυλαία μου σκουπίζει το πρόσωπο», «από τα παρασκήνια παίρνει το σταυρό μου» κ.λ.π. Εξέτασε επίσης τα ποιήματα «Τα κύματα», «Η ιστορία του πολιτοφύλακα», «Τα Άρδανα» κ.λ.π. Σ αυτά τα ποιήματα θα δεις έντονα το διάλογο, τις οπτικές εικόνες, τις κινήσεις ή ακόμη σκηνοθετικές οδηγίες. Εκείνη γύρισε αθορυβα, χωρίς μιλιά και κάνει κάπως έτσι (κίνηση χεριών) και δηλαδή τα βρήκαμε δεν τα πειράξαμε. Τι να σου κάνω; Άν θέλεις κόπιασε να φάμε. Αυτά τα στοιχεία, αν και είναι θεατρικά, λειτουργούν και ποιητικά. Στο θέατρο θα δει κανείς την κίνηση ή θ ακούσει το διάλογο. Στο ποίημα θα δημιουργηθεί οπτικοακουστική εικόνα που περιγράφεται μόνο χωρίς να γίνεται. - Αυτό που κάνει την εντύπωση στον αναγνώστη είναι οι πολύ συχνές αρχαιολογικές αναφορές (ακόμη και στους τίτλους ποιημάτων και συλλογών). Είναι φανερό όμως πως η χρήση του αρχαιολογικού στοιχείου είναι πιο περίπλοκη και λειτουργική από την απλή αναφορά. - Είμαι πολύ επηρεασμένος από την αρχαιολογία και λόγω σπουδών και λόγω διαφέροντος. Επειδή έχω μια εξοικείωση με το θέμα κινούμαι άνετα και με την ασφάλεια του ανθρώπου που γνωρίζει το αντικείμενο. 9

10 - Όταν έγραφες δηλ. είχες υπόψη σου το συγκεκριμένο χώρο της Σαλαμίνας; - Όχι μόνο τη Σαλαμίνα αλλά και ολόκληρη την Κύπρο. Η Κύπρος όλη είναι ανοικτό, υπαίθριο μουσείο. Επειδή αυτό που μας δένει με την παράδοσή μας, που είναι αρχαία, είναι οι ενδείξεις και οι αρχαιολογικές αναφορές, μοιραία θα μας πάει εκεί, ακόμη και αν δεν είσαι αρχαιολόγος. Επειδή η Αμμόχωστος συλήθηκε και το μουσείο της καταστράφηκε, κάνοντας εγώ μια ποιητική περιδιάβαση στο χώρο, αναπόφευκτα θα μπω και στο μουσείο της κάποια στιγμή και θα αναφερθώ σ αυτό, όπως αναφέρομαι και σε πολλούς άλλους αρχαιολογικούς χώρους και ευρήματα. Όπως διαπίστωσες όμως η αρχαιολογία δεν χρησιμοποιείται μόνο σαν αναφορά. Και για να φανεί καλύτερα αυτό μπορούμε να πάρουμε το συγκεκριμένο ποίημα «Αγγείο Ελευθέρου Ρυθμού». Πάνω σ αυτό το αγγείο είναι ζωγραφισμένο ένα πουλί, τεχνική του ελεύθερου ζωγραφικού ρυθμού (free field style). Τόσο μεγάλα πουλιά δεν υπήρχαν στην Κύπρο γι αυτό τα φανταζόμουνα ότι είναι αποδημητικά πουλιά που έρχονται από το Βορρά, σταματούν στην Αλυκή και συνεχίζουν το ταξίδι τους. Γι αυτό κι εγώ το ονομάζω «Υπερβόρειο πουλί». (σελ. 127). Κατεβαίνει αυτό το Υπερβόρειο πουλί να δει την πόλη. Έτσι το πουλί είναι η δική μου μέθοδος πια για να μπορέσω να πάω στην Αμμόχωστο. Το χρησιμοποιώ σαν καράβι που ταξιδεύει στη θάλασσα τ ουρανού και κατεβαίνει όπου και οπότε θέλει. Είναι αυτή μια μέθοδος που σε βοηθάει να κάνεις την περιδιάβασή σου ανενόχλητος, να καταργήσεις χώρους και να δεις τα πράγματα από το ύψος που θέλεις από ψηλά ή χαμηλά. Όταν γίνεις πουλί διότι ο ποιητής ταυτίζεται πια με το πουλί έχεις τη δυνατότητα της «προ-θέαης» της «προιδέασης» αυτού που πρόκειται να γίνει. Έχεις τη δυνατότητα ν ανέβεις και στα ουράνια όπου είναι «κεκαθαρμένα τ άστρα τ ουρανού». Αυτό το πουλό όμως για να ρθει και να μπορέσει να σ οδηγήσει εκεί, πρέπει να είνα αποκολλημένο ως εικόνα από αγγείο που βρίσκεται στο αρχαιολογικό μουσείο της Αμμοχώστου, όπου έβριθαν τέτοια αγγεία. Υπήρχε μια τεράστια συλλογή αγγείων ελευθέρου ρθυμού, γιατί βρέθηκαν σε τάφους της γύρω περιοχής. Γι αυτό διάλεξα ένα τέτοιο πουλί: βγαίνει από το χώρο και μάλιστα από τους τάφους της γης. Έχει επίσης «κόκκινο δακτύλιο» δηλ. μια ηθική δέσμευση να δει και να γνωρίσει τα πατρογονικά του, την καταγωγή του. Μ αυτό το πουλί γίνεται η δική μου περιδιάβαση όχι κατά τον τρόπο του Σεφέρη με το ραβδί του οδοιπόρου αλλά ανάερη πια με πολύ περισσότερες δυνατότητες. Το αρχαιολογικό στοιχείο επομένως χρησίμευσε όχι μόνο σαν αναφορά, αλλά για να μου δώσει την αφορμή να προχωρήσω και επίσης σαν συμβολικό στοιχείο. Μαρία Ηροδότου 10

11 Αντίποδες, αρ. 25/26 Δεκέμβριος Μιλώντας για την ποίησή σου μπορείς να πεις πόσο ευδιάκριτο είναι μέσα σ αυτήν το θρησκευτικό στοιχείο και πόσο εύκολο είναι για τον αναγνώστη να το εντοπίσει; - Το θρησκευτικό στοιχείο έχει, όπως όλα τα πράγματα, μια ευρύτερη και μια στενότερη έννοια. Η στενότερη έννοια στενεύει ακριβώς και περιορίζει την ουσία του θρησκευτικού στοιχείου, που από τη φύση του είναι η ευρύτητα και η ευρυχωρία. Αν ο Θεός είναι ως «θάλασσα η μεγάλη και απέραντος» η «φωνή υδάτων πολλών», οι παρομοιώσεις αυτές μας βοηθούν να Τον αντιληφθούμε σαν μια δυνατότητα που όλα μπορεί να τα χωρέσει. Η ισχυρή πεποίθηση μου είναι πως λαθεύουμε, όταν εννοούμε το θρησκευτικό στοιχείο μονάχα τυπολατρικά, και από τούτη την άποψη απλώνω την αίσθηση της θεϊκής πανταχού παρουσίας σε όλα μου τα ποιήματα, ακόμα και τα πλέον «ανορθόδοξα». Η ανορθοδοξία τους στηρίζεται ακριβώς στη βεβαιότητα ότι η Ορθόδοξη πίστη μας εμπεριέχει κατά μεγαλειώδη τρόπο και τη δυνατότητα της αναίρεσής της τόσον βαθύν έχει λόγο. Για ν απαντήσω πιο συγκεκριμένα στην ερώτησή σου, θα έλεγα ότι μια χριστιανική αντίληψη του κόσμου διαποτίζει τους στίχους μου και καθορίζει το στίγμα τους, αλλά μ έναν τρόπο που γίνεται ηθελημένα κρυπτικός, ακόμα και σε κείνα τα σημείο, όπου θεματολογικά κυριαρχεί το θρησκευτικό στοιχείο. Αυτό φυσικά απορρέει από ένα ένστικτο της ίδιας της ποίησης για αυτοσυντήρηση και βασικά δε διαφέρει από τη διαλεκτική της ανάγκης για απόκρυψη «κρύπτεσθαι φιλεί» - στοιχείων που θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν θρησκευτικά. Η μυστική εξάλλου λειτουργικότητα στοιχείο της μεθόδου που ο ίδιος ο Θεός ακολουθεί σηματοδοτεί, στον υλικό μας κόσμο, τη θεϊκή παρουσία μέσω των κτισμάτων Του και των θείων ενεργειών Του. Με βάση αυτά τα δεδομένα, το ευδιάκριτο του θρησκευτικού στοιχείου στο έργο μου και ο εντοπισμός του από τον αναγνώστη θα πρέπει να αναζητηθούν μέσα από το πρίσμα της λειτουργικής κρυπτικότητας και της συμμετοχής στο τελούμενο. -Για τη βραβευμένη από την Ακαδημία Αθηνών ποιητική συλλογή σου ο Θόλος, μπορούμε να υπολογίσουμε ότι ο τίτλος της συλλογής σου έχει σχέση με το θόλο της ορθόδοξης ναοδομίας; -Η ίδια η λέξη το μαρτυρεί. Μη μας διαφεύγει, ωστόσο, πως ο θόλος του ναού αλλά και ο θόλος της ποιητικής συλλογής σχτίζονται με το θόλο του ουρανού, την Οικουμένη. Στην ορθόδοξη άλλωστε αγιογραφία, στο χώρο του θόλου κυριαρχεί η εικόνα του Παντοκράτορα. Ο ίδιος ο ναός είναι η κιβωτός του Θεού, που 11

12 συμβολίζει τον Κόσμο. Παράλληλα θέλησα να υποβάλω ότι και το σώμα των ποιημάτων μπορεί ν αποτελέσει μια μικρογραφία του κόσμου, αρκεί να υπακούει σ αυτή την προοπτική. Ξεκινώ από το δεδομένο ότι «το σώμα ημών ναός του εν ημίν αγίου πνεύματος εστίν» (Απ. Παύλος), για να υπογραμμίσω έτσι το γεγονός ότι ο άνθρωπος είναι πλάσμα πολύτιμο, ανεπανάληπτο, μοναδικό και κανένας δεν έχει δικαίωμα να τον χαλάσει. Επάνω μας φέρνουμε όλοι το δυσβάσταχτο βάρος των 1610 αγνοουμένων μας (αριθμός που τείνει να γίνει ιερός εξαιτίας του μεγάλου πόνου που περιέχει) και ξέρω πως αυτό θεμελιώνεται καλύτερα στο χώρο της Εκκλησίας. Η ουσία του Χριστιανισμού είναι η θλίψη, που εγκυμονεί τη χαρά και τη λύτρωση. Ο Θεός είναι η καταφυγή, επειδή ακριβώς είναι το νόημα αλήθεια Ζωής. Όπως ο ναός εξεικονίζει τον τρόπο με τον οποίο ο Θεός δομεί τον κόσμο, έτσι και στο Θόλο θέλησα να δώσω τα στοιχεία που δομούν τα μέλη της τραγωδίας μας. Το σχήμα του ναού τα εντάσσει σε ένα σύστημα του δίνει προεκτάσεις και τα αποκαθιστά σε μια άλλη τάξη πέρα από τα γήινα. Όμως αυτό δεν πρέπει να φανεί με τρόπο δασκαλίστικο. Αντίθετα, δεθήκανε μαζί πολλά στοιχεία σύνθετα, που η συστηματική επεξεργασία τους μας οδηγεί σε μια φαινομενικά απλή μορφή ποιημάτων. Ως πρώτη φάση και προϋπόθεση του Θόλου είναι βέβαια η Αμμόχωστος Βασιλεύουσα, που επιζητεί να αναγάγει το βεβηλωμένο από τον Τούρκο εισβολέα γεωγραφικό στίγμα της πόλης στον αμόλυντο χώρο της ουράνιας βασιλείας της. Ο Θόλος, που εκφράζει την ανθρώπινη πτυχή της τραγωδίας, ολοκληρώνει την εικόνα του φρικτού θυσιαστηρίου, μέσω του οποίου τελετουργικά εκκολάπτεται το σχήμα του Ουρανού. Αυτή η συνομιλία ζώντων και νεκρών (δηλαδή του εκκλησιάσματος της ουράνιας πολιτείας ) αντιστοιχεί με τις έννοιες «θολός» και «θόλος», που ουσιαστικά εμπεριέχονται στον τίτλο της συλλογής. Η έννοια «θολός» δηλώνει συναίσθημα (θλίψη και δάκρυ, ταραχή και συγκίνηση). Η έννοια του «θόλου» ανάγει στο αναστάσιμο φως, τη διαφάνεια του μυαλού και τον απεσταγμένο καθαρό οφθαλμό. Χρειάζεται να διανυθεί ένας δρόμος για να φτάσουμε ίσαμε αυτό, όπως εξάλλου το κάνει με τον πληρέστερο τρόπο και με όλους τους συμβολισμούς και τις αποκαλυπτικές (καθότι κρυπτικές) ουσίες της η θεία λειτουργική πράξη της Εκκλησίας. Αν θεωρήσουμε την Αμμόχωστο Βασιλεύουσα ως ένα είδος ανακτόρων της Κνωσσού, ο Θόλος είναι το παρεκκλήσι αυτού του 12

13 παλατιού, όπου ο βασιλιάς συντετριμμένος, ανυπόδητος, χωρίς την κορώνα του προσεύχεται κάτω από το βλέμμα του Κυρίου του Ουρανού και της Γης. Αυτή η σχέση με το Θεό, μέσ από την αίσθηση της φθοράς και της ματαιότητας του μεγαλείου, μοιάζει με εξομολόγηση και ταπεινοφροσύνη, που ισορροπεί τον κόσμο μέσα μας και οδηγεί τα πράγματα σε μια τάξη. Θα πρέπει ν αγαπήσεις πολύ τη ζωή, για να φτάσει στο σημείο να την αποθέσεις στα χέρια Εκείνου από τον οποίο εκπορεύεται. Θα πρέπει να νιώσεις τη διπλή ιδιότητα στην απόλυτη ταύτιση τον Χριστό ως Υιό του Θεού, και του ανθρώπου για να συλλάβεις την ενότητα του ουρανού και της γης. - Το θρησκευτικό στοιχείο υπάρχει βέβαια σε όλα τα έργα σου, παρατηρούμε όμως ότι εντείνεται περισσότερο στις δυο τελευταίες συλλογές σου. Παρακαλώ να σχολιάσεις την εμφάνισή του σε μια από αυτές. - Το θρησκευτικό στοιχείο δεν είναι άλλο από την αίσθηση του μυστηρίου για όλα τα πράγματα του θεού, δηλαδή για τον κόσμο. Η λειτουργία της ζωής είναι ένα θαύμα αυτό που ο Τάκης Παπατσώνης είπε: «Θαμπωτικά πράγματα! Ορμηνεμένα όλα στο θάμπος!» Τούτο νομίζω διατρέχει όλη την ποίησή μου. Χαίρομαι ωστόσο που μου δίνεται η ευκαιρία να σταθώ στα δυο τελευταία έργα, την Αμμόχωστο Βασιλεύουσα και το Θόλο, όχι για κανένα άλλο λόγο παρά γιατί μ αυτό τον τρόπο φανερώνεται και η μυστική συνέχεια του ενός σώματος και της μιας αδιαίρετης φύσης του. Έρχονται άλλωστε πολλοί και μου λένε: Εγώ προτιμώ αυτό, εγώ εκείνο, συ ποιο έργο σου νομίζεις πως είναι καλύτερο; Σ αυτά σωπαίνω, και στη σιωπή μου μέσα πυκνώνει μια διαπίστωση: πως δεν υπάρχει τίποτα που ν αξίζει αν δε σχετίζεται με τον άνθρωπο. Χωρίς τον άνθρωπο τα πράγματα δεν έχουν σημασία. Γι αυτό στο τοπίο της Αμμοχώστου ακουμπώ στην ανθρωπογραφία του Θόλου. Δεν μπορείς να βλέπεις την πόλη που μεγάλωσες χωρίς την ιδέα των φίλων σου μαζί σου. Φίλοι για μένα είναι οι 1619 αγνοούμενο, που συμβολίζουν το μυστήριο του ανθρώπινου και θείου πάθους του λαού μας. Αυτούς αγάπησα περιπαθώς, δεν ξέρω από ποίαν αιτία. Καθετί εξάλλου είναι καλό στο μέτρο που ολοκληρώνει το πρόσωπό σου. Τα έργα μας δεν είναι άλλο από την πορεία της ψυχής μας. Η εξέλιξη του καλλιτέχνη δεν υπακούει μονάχα στα αισθητικά επιτεύγματά του αλλά και στις αλήθειες (ουσίες ζωής) που του αποκαλύπτονται καθ οδόν. Αυτό που λέμε τώρα ωρίμασμα δεν πρέπει αναγκαστικά να το θεωρούμε σοφία παρά μιαν άλλη αίσθηση πραγμάτων, ένα καιρνούριο ιδίωμα του κόσμου. «Και ιδού είδον ουρανόν καινόν και γην καινήν». Προχωρώντας θα έλεγα πως ένιωσα κάποια στιγμή την Αμμόχωστο σαν το κρασί και το Θόλο σαν το ψωμί. Αυτός ο συνδυασμός,όχι αντιθετικά αλλάσυμπλεκτικά και συνενωτικά, οδηγεί στη σύλληψη του Θείου σώματος του Κυρίου, που είναι αίμα και σάρκα. Κι αυτή η ανθρώπινη συμπόνια, που προμηνύεται και στο χριστιανό Καβάφη 13

14 («αλλά με λύπη κιόλας κι ευσπλαχνία»), είναι το τελούμενο στο Θόλο και έτσι προτείνω να ιδωθεί. Η συνέντευξη δόθηκε στο φιλόλογο Ανδρέα Χατζηθωμά για την έκδοση του τόμου «Πίστη και Ποίηση» Λευκωσία 1989 «Η στενή δίοδος της εξέλιξης του ανθρώπου λέγεται ποίηση» - Τι είναι για σένα η ποίηση; Ποίος είναι ο λόγος που γράφεις και ποια ανάγκη σου καλύπτει η λειτουργία της ποιητικής δημιουργίας; - Για μένα η ποίηση τί ωραίος καθρέφτης η φράση «για μένα η ποίηση»! Δεν θα επαναλάβω την κοινότυπη πια διατύπωση του Ρίλκε: «θα πέθαινες αν δεν έγραφες ποιήματα;» Θα πω κάτι άλλο: Αυτός ο καθρέφτης αντανακλά το υπό ανάπτυξη πρόσωπό μου. Ψάχνω να το βρω, με κάθε στίχο παραδέρνω στα τοιχώματα μιας απέραντης μοναξιάς, που είναι, κατά τον εύστοχο λόγο φίλου ποιητή, «η μόνη αξία». Τη χαίρομαι τη φύση των ερωτημάτων σου. Μπορείς να μου δώσεις τώρα κι εσύ μιαν απάντηση γιατί ερωτάς; Μήπως και στην περίπτωσή σου υποκρύπτεται η ασίγαστη δίψα του ανθρώπου για δημιουργία; Δημιουργώντας, ολοένα ρωτάμε. Η τέχνη δεν δίνει απαντήσεις, είναι ολόκληρη μια Απορία. Ο πλέον απορημένος είναι ο Θεός. Φτιάχνει το έργο του προσπαθώντας ν ανιχνεύσει νέες όψεις της σαρκωμένης απορίας. Αν ξέραμε λοιπόν την απάντηση, θα είχαμε σωπάσει ή δε θα είχαμε γεννηθεί. Πιστεύω στην απλή αλήθεια που λέει: Γράφω, γιατί δεν ξέρω πως αλλιώς να συντηρώ τα όνειρά μου. Μου δόθηκε ο κλήρος αυτός. Δυο στίχοι μου κάπου το μαρτυρούνε: Βαθύ είναι το μυστήριο της τέχνης σε χώρο διεφθαρμένο σαν κι αυτόν. - Παρά την άφθονη παραγωγή έργων τέχνης, στις μέρες μας, είναι γενικά παραδεκτή η διαπίστωση μιας ποιοτικής ένδειας. Πού οφείλεται κατά τη γνώμη σου αυτή η σε οικουμενικές διαστάσεις «κρίση δημιουργίας»; - Στην αποκοπή από την πρωτόγνωρη, τη μαγική αίσθηση των πραγμάτων. Αποκολλημένοι από τη φύση, την καρδιά του θαύματος που δένει τον άνθρωπο με τη λαχτάρα του μοναδικού, βρισκόμαστε σε μια εποχή που κατακυρώνει τη δημοκρατία των επί μέρους και θεσπίζει με ακρίβεια τα όρια του αδιεξόδου της. Εποχή άπνοιας χαρισματικών ηγετών η στενοκαρδία της επιτείνεται από την όμορφη ομοιομορφία στις υπεραγορές των φθαρτών αξιών. Η συμπαγής μάζα του χρόνου, το πρωταρχικό κύτταρο ορισμένων πραγμάτων, διαλύεται. Θρυμματιζόμαστε σε καθημερινές αγωνίες, μικροχαρές, μικρολύπες, ανασφάλειες, ανισορροπίες. Χωρίς αφοσίωση, χωρίς αφέλεια. Ξεχάσαμε καθ οδόν τη βασική προϋπόθεση της τέχνης, την αγνότητα, 14

15 Σύναξη, τεύχος 31, Ιούλιος Σεπτέμβρης 1981, Συνέντευξη στον Χρ. Μαυρή, στον «Κήρυκα» 4/6/89 Από την περίκλειστη πόλη φάντασμα στην περίοπτη Πόλη της Ανάληψης Τα ποιήματα υπηρετούν όλα, αλλά από διάφορες οπτικές γωνίες, την «εξεικόνιση» ή «ανάπλαση» της Αμμοχώστου μέσα στη διαχρονία και τη συγχρονία της. Όχι μόνο, δηλαδή, της πόλης (και κατ επέκταση της Κύπρου) μέσα από στιγμές της απώτατης ή της λιγότερο αρχαίας ιστορίας της (από τα προϊστορικά αποτυπώματα ως τα ιστορικά δρώμενα, από την προκλασική εποχή ως το τέλος της αγγλοκρατίας, από τα κτίσματα και τα ίχνη της Αλάσιας, της Έγκωμης και της Σαλαμίνας, ως τις ποικίλες φάσεις της Αμμοχώστου), αλλά και μέσα από στιγμές της προσωπικής ιστορίας και των εσωτερικών περιπετειών του ποιητή (από τις παιδικές, εφηβικές, νεανικές και ανδρικές εμπειρίες και μνήμες της «σχεδόν γενέθλιας» πόλης του ως τις σημερινές λυρικές αντιδράσεις απέναντι σε μια κατακτημένη και απρόσιτη, νεκρή «πόλη φάντασμα», λάφυρο και ενέχυρο μελλοντικών διακοινοτικών και διακρατικών διαπραγματεύσεων και συμβιβασμών). Το θεματικό ριπίδι της σχέσης πόλης και ποιητή (της) είναι εξαιρετικά ανοιγμένο. Περιορίζεται να σημειώσω ότι η περίτεχνα κυμαινόμενη συναισθηματική θερμοκρασία του ποιητή (λυρική, αφηγηματική ή δραματική, κριτική και σατιρική η φιλία και συμπαθητική παρακολουθεί την ιστορία, την τοπογραφία, την πραγματογνωσία και την ανθρωπολογία της πόλης τόσο σε συνθήκες προγενέστερες όσο και σε συνθήκες μεταγενέστερες από καίριο ιστορικό γεγονός (την εισβολή, την εγκατάλειψη και την κατάκτηση). Τόσο η πόλη όσο και ο ποιητής εμφανίζονται στη διπολική τους σχέση, με πολλές μορφές και ιδιότητες π.χ. πόλη πόρνη, άπιστη, επιπόλαιη, κουτή, διεφθαρμένη, σκληρόκαρδη, αλλοτριωμένη, παρακμιακή κτλ. ερωμένη, αρπαγμένη, πάσχουσα, βασανισμένη, τραυματισμένη, ανάπηρη, αναίσθητη, ιπτάμενη, ζωντανόνεκρη, νεκρή, άταφη, αναστημένη, κτλ. έμβρυο, παιδί, κορίτσι, παρθένα, γυναίκα, ζώο, θήραμα, σφάγιο, αντικείμενο, χτίσμα, στοιχειό, φαγητό, παιγνίδι, ουράνιο σώμα, μαγικό. 15

16 Ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης έχει περάσει από καιρό, το κατώφλι του καλού ποιητή. Έχει επίσης, κατακτήσει μια από τις αδιαφιλονίκητες πρώτες θέσεις ανάμεσα στους ποιητές της γενιάς του και όλου του ελληνισμού. Και δε θα πούμε τίποτε το τολμηρό ή αναπόδεικτο, αν δεχτούμε, με ανεπιφύλακτη συγκίνηση, ευγνωμοσύνη και αίσθημα δικαιοσύνης, ότι η Αμμόχωστος Βασιλεύουσα είναι το αρτιότερο ελληνικό βιβλίο του Γιώργος Κεχαγιόγλου, «Διαβάζω» αρ. 62, 9/2/83 Από την «Εξήγησιν της γλυκείας χώρας Κύπρου» στην «Αμμόχωστο Βασιλεύουσα» Η Αμμόχωστος Βασιλεύουσα, ένα έργο που δίκαιο χαρακτηρίστηκε το καλύτερο ποιητικό βιβλίο των τελευταίων χρόνων σε πανελλήνια κλίμακα, είναι γραμμένο στη σημερινή ελληνική κοινή, αλλά από τη σκοπιά ενός δημιουργού που προϋποθέτει και τη γλωσσική εμπειρία της κυπριακής διαλέκτου, τόσο στη μνημειωμένη γραπτή, όσο και στην ακμαία ακόμη σημερινή προφορική μορφή της. Τούτο γίνεται φανερό όχι μόνο από τις διάσπαρτες στο έργο κυπριακές λέξεις (όπως λ.χ. αμμάτια, ανόρπιστα, κοκκαλιώ, κόρδα, λούρουππας, ξεποτυλίχτηκα, συντρομάχτηκα, χοληκάδι κτλ.), οι οποίες του προσδίδουν ένα σαφή αλλά προσεχτικά περιορισμένο και ελαφρύ τελικά ιδιωματικό χρωματισμό, αλλά από κάποιους ρυθμούς, κάποια παράξενα κινήματα της γλώσσας, τα οποία μπορεί να ξενίζουν κάπως για την ώρα τον ελλαδίτη αναγνώστη, όμως αποτελούν τη σοβαρότερη, νομίζω προσφορά του Κύπριου ποιητή και γενικότερα του κυπριακού γλωσσικού χώρου στον εμπλουτισμό και τη διαμόρφωση της σημερινής πανελλήνιας ποιητικής γλώσσας. Χρωστώ, ωστόσο, μια ακόμη προκαταρκτική διευκρίνιση για την επιλογή των δυο έργων που ορίζουν, από χρονική άποψη, το περίγραμμα της ομιλίας μου. Γιατί δηλαδή ως αφετηρία η Εξήγησις της γλυκείας χώρας Κύπρου και ως τέρμα η Αμμόχωστος Βασιλεύουσα. Καταρχήν, η επιλογή των δυο αυτών έργων, ως ακραίων ορίων της πορείας του ελληνικού λογοτεχνικού λόγου στην Κύπρο, δεν ήταν συμπτωματική. Επιβλήθηκε, μπορώ να πω, από μόνη της. Τα ίδια τα έργα επέβαλαν αυτό το ιστορικό σχήμα, από τη χώρα δηλαδή της Κύπρου, στην πόλη της Αμμοχώστου. Από την εισβολή και την καταστροφή του 1426, στην ύστερα από πεντέμισι αιώνες εισβολή και τραγωδία του από την πρόσκαιρη, καθώς αποδείχτηκε, πληγή στο σώμα της χώρας και τη μεταφυσική ερμηνεία της από τον Μαχαιρά, στο μόνιμο σύμβολο μιας πόλης φαντάσματος, που για την ώρα μπορεί να υπάρξει μόνο ως βασιλεύουσα μιας άλλης διάστασης, οπωσδήποτε μη φυσικής, κατά την ποιητική αντίληψη του Κυριάκου Χαραλαμπίδη. Μια επιλογή που επιβλήθηκε κυρίως από το 16

17 καλλιτεχνικό εκτόπισμα των δυο αυτών έργων όχι μόνο μέσα στην εποχή τους και στον τόπο τους, αλλά και μέσα στη συνολική ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Και από την άποψη αυτή, ομολογώ ότι δεν θα είχα κανένα δισταγμό να άλλαζα τον τίτλο της ομιλίας μου και αντί για «σταθμούς της κυπριακής λογοτεχνίας» να σας μιλούσα για «σταθμούς της νεοελληνικής λογοτεχνίας». Η ποιητική συλλογή Αμμόχωστος Βασιλεύουσα, που εκδόθηκε το 1982, αλλά γράφτηκε από το καλοκαίρι του 1979 έως το φθινόπωρο του 1981, σύμφωνα με τις χρονολογίες που συνοδεύουν τα ποιήματα, δεν έχει ακόμη κριθεί ή μελετηθεί στο βαθμό που της αξίζει. Αν εξαιρέσουμε τη μοναδική υπολογίσιμη κριτικής της παρουσίαση από τον Γιώργο Κεχαγιόγλου, ουσιαστικά το σημαντικότατο αυτό έργο συνάντησε την επιφυλακτική σιωπή ή προσέκρουσε στην κριτική αδράνεια, ή και ανεπάρκεια των ημερών μας. Κι ωστόσο πρόκειται για ένα έργο ισάξιο, κατά τη κρίση μου, με τα καλύτερα συνθετικά έργα που έχει δώσει ο σύγχρονος ελληνικός ποιητικός λόγος και στα οποία αποφασιστικό ρόλο παίζει το θέμα της ιστορικής ή και εθνικής παραμέτρου εννοώ έργα όπως, λ.χ. οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι του Σολωμού, το.... Κύπρον, ου μ εθέσπισεν.... του Σεφέρη, το Άξιον Εστί του Ελύτη, το Η καταστροφή της Μήλος του Ρίτσου, το Τρίτο Γράμμα στη Μητέρα του Μόντη ή ο Νεκρόδειπνος του Σινόπουλου. Μιχάλης Πιερής, «Από το Μερτικόν της Κύπρου», Αν η ποίηση είναι, όπως μας έχουν μάθει οι Richards και ο Σεφέρης, η ανώτατη μορφή της συγκινησιακής χρήσης της γλώσσας, η ποίηση είναι συνάμα ο μαγικός και θελκτήριος λόγος που μαγεύει (και μετά τον Πλάτωνα, εξαπατά) τον νου τον ανθρώπων, ένας άλλος δίαυλος προς την μαγεία και την αποκάλυψη. Έχω την γνώμη, πως ο Κ. Χαραλαμπίδης λάμνει όλα τούτα τα δύσκολα χρόνια, δύσκολα για τον τόπο μας και για την Κύπρο ειδικότερα, προς τα ενάντια νερά τα όχι πάντοτε γαλάζια και καθαρά, με την ίδια πεισματική αντοχή και τους ίδιους πάντοτε σαφείς και ευγενικούς στόχους: να διευρύνει τα όρια της δικής του και της δικής μας ευαισθησίας και να ρίξει φως αποκαλυπτικό στη δική του και τη δική μας συνείδηση. Αυτό σημαίνει να ασχολείται κανείς γενναιοφρόνως και αφιλοκερδώς με την τέχνη της ποιήσεως. Ωστόσο όσο και αν η ποίηση του Κ. Χαραλαμπίδη είναι πορεία μαγείας, δρόμος προς το αποκαλυπτικό και τη διαφυγή, ως είναι γνήσιο και μυαλωμένο τέκνο του λατρεμένου και ηδονικού του τόπου, της γλυκείας νήσου Κύπρου, ως είναι μάρτυρας σκληρός των σκληρών 17

18 και εγκληματικών χρόνων μας, η ποίησή του δεν παραμένει στα όρια της μαγείας και του θαυμαστού. Η ελληνοκεντρική του παιδεία, η σοφία και η ποιητική και γλωσσική παράδοση του νησιού του συντελούν ώστε η ποίησή του, ευαίσθητη, λεπτή και ευγενική, να είναι ταυτοχρόνως οξεία και ρητή πολιτική πράξη πρώτου μεγέθους, ώστε να μπορούμε να πούμε πως ο Κ. Χαραλαμπίδης είναι ένας κοινωνικός και πολιτικός ποιητής. Ο ίδιος άλλωστε πιστεύει πως ο κοινωνικός ρόλος της ποιήσεως δεν δηλώνεται με κραυγές και συνθήματα αλλά απορρέει από το ποσόν της γνήσιας ευαισθησίας που ο ποιητής μπορεί να καταθέτει κάθε στιγμή. Θα επιθυμούσα λοιπόν να μιλήσω για τούτο το χάρισμα του Κ. Χαραλαμπίδη να κινείται τόσο ανάλαφρα και τόσο σοβαρά ανάμεσα στην μαγεία και στην σκληρότητα της ιστορίας, να πορεύεται, όπως χαρακτηριστικά έγραψε ο ποιητής Παπατσώνης, ένα παράλληλο δρόμο με το σύμβολο της Πίστεως, τον δρόμο «των ορατών τε πάντων και αοράτων»: στον φόνο, στην εξορία, στον εκπατρισμό, στη δουλεία, στον φυγάδα και τον αγνοούμενο, στην άλωση και την κατοχή, στον προδότη και στον υβριστή μέσα από την μουσική των λέξεων και την αίγλη αποκαλυπτικών και υπερόχων εικόνων, μέσα από ένα λόγο άλογο και ενεργό συνάμα, αδέσποτο, ειρωνικό και αιρετικό και πάνω από όλα γοητευτικό και αποτελεσματικό. Φαίνεται λοιπόν, από τα λίγα που έχουμε ως τώρα πει, ότι ο Κ. Χαραλαμπίδης δεν είναι μόνο ένας εμπνευσμένος ποιητής αλλά κια ένας μεγαλόπνοος δημιουργός ταμένος στην υπηρεσία τόσο της τέχνης του, όσο και του τόπου του. Υπό αυτή την έννοια, ο Κ. Χαραλαμπίδης είναι ποιητής της Γενιάς του 70, θα έλεγα (μολονότι πρωτοδημοσιεύει στην δεκαετία του 60) που διαφέρει ριζικά από τους συναδέλφους του Ελλαδίτες ποιητές: διαθέτει όχι μόνο ένα μύθο που συνέχεια και δίνει νόημα στην ποιητική του φωνή και κάνει τα αποσπασματικά και τα τρέχοντα να αποκτούν ενότητα και ειρμό, αλλά έχει ως υπόβαθρο και πλαίσιο ένα όραμα εθνικού χαρακτήρος, ένα πλέγμα στηρίξεως και εμπνεύσεως, που οι σύγχρονοι και συνομήλικοί τους ποιητές εδώ στην Ελλάδα δεν κατάφεραν να αποκτήσουν. Ο Χαραλαμπίδης χρησιμοποιεί συμπεριφέρεται θα ταίριαζε καλύτερα τη γλώσσα του με δύο τρόπους: με έναν άκρατο σεβασμό, που φαίνεται στην επιλογή των λέξεών του, αλλά και στο γραμματικό και συντακτικό επίπεδο. Φιλόλογος, αλλά όχι σχολαστικός ο Χαραλαμπίδης (όπως και πολλοί πριν από αυτόν Έλληνες ποιητές της περιφέρειας ) δεν έχει προκαταλήψεις με τις λέξεις, για αυτόν, δεν υφίσταται το πολυσυζητημένο σε μας σήμερα ψευδοπρόβλημα περί της καθαριότητας τάχα της δημοτικής. Στον ποιητή βρίσκονται και αρμονικά στεγάζονται όλα τα στρώματα της ελληνικής γλώσσας, λόγιοι και λαϊκοί τύποι, κυπριακοί ιδιωματισμοί και αρχαία ελληνικά. Και ενώ τόσος σεβασμός στην παράδοση της γλώσσας του, αιφνιδίως η χρήση της παύει να είναι παραδοσιακή, καθώς ο ποιητής όχι με απλή τόλμη αλλά με οίηση χειρίζεται τα στοιχεία τα γλωσσικά. Χωρίς μισόλογα και ταπεινοφροσύνη επιδεικνύει μια βεβαιότητα στον λόγο του γεμάτη 18

19 οίηση και λαμπρότητα και τούτο γίνεται από τα πρώτα κιόλας ποιήματα. Με την τελευταία του συλλογή, Αμμόχωστος Βασιλεύουσα ο Χαραλαμπίδης εισέρχεται στην μεγάλη σύνθεση, τόλμημα άγνωστο και φοβάμαι για την ώρα δύσκολο για τους Ελλαδίτες ομήλικους του κύπριου ποιητή. Η σύνθεση αυτή για την αγαπημένη πόλη του η ιδέα ευρίσκεται ήδη στην προηγούμενη συλλογή αποτελείται από 47 ποιήματα ικανού μεγέθους τα περισσότερα, γραμμένα από τον Ιούνιο 1979 ως τον Οκτώβριο 1981 και παρουσιασμένα κατά τη χρονολογική τους σειρά. Παραβλέποντας τους συνειρμούς που το επίθετο του τίτλου δημιουργεί, μπορούμε να πούμε πως θέμα της συλλογής είναι η σχέση του ποιητή με την πόλη του θα έλεγα το ειδύλλιο που πλέκεται ανάμεσα στον ποιητή και στην πόλη του. Το ειδύλλιο αυτό δημιουργείται από μακριά, με τα μάτια καθώς ανοίγονται οι οφθαλμοί του ποιητή. Η σύνθεση αυτή για την αγαπημένη πόλη του η ιδέα ευρίσκεται ήδη στην προηγούμενη συλλογή αποτελείται από 47 ποιήματα ικανού μεγέθους τα περισσότερα, γραμμένα από τον Ιούνιο 1979 ως τον Οκτώβριο 1981 και παρουσιασμένα κατά την χρονολογική τους σειρά. Όμως η Αμμόχωστος του Χαραλαμπίδη υπερβαίνει την ομώνυμη πολιτεία γίνεται ολόκληρη η Κύπρος στη συγχρονική και διαχρονική της υπόσταση, και σε τελευταία ανάλυση ο ποιητής διερευνά την μοίρα όλου του ελληνισμού, προειδοποιώντας, παρακαλώντας, λαμπρύνοντας και ανασταίνοντας με τον λόγο του την πόλη του, το νησί του και την Ελλάδα ολόκληρη. Γλώσσα ισορροπημένη ανάμεσα στην συγκίνηση και στην ακρίβεια, ποιητικές εφευρέσεις παμπάλαιες και συνάμα ολόφρεσκιες, λόγος υπερρεαλιστικός και άκρα ρεαλιστικός και φυσικά όλα τα κατακτημένα στο γόνιμο ποιητικό του παρελθόν συντελούν ώστε η Αμμόχωστος Βασιλεύουσα να αποτελεί ένα από τα αρτιότερα ποιητικά βιβλία γιατί ο Κ. Χαραλαμπίδης, όπως και οι άλλοι κύπριοι ποιητές, ελληνικά και μάλιστα λαμπρά ελληνικά γράφουν και την ελληνική γλώσσα δοξάζουν. Γ. Γιατρομανωλάκης Από τη σειρά: Κυπριακά Τόμος Α «Το Πανεπιστήμιο Αθηνών και η Κύπρος», Αθήνα 1989 Τα ποιήματα του Κ. Χαραλαμπίδη μόνα τους καταβοούν τα χαρίσματά τους, δωρεά άνωθεν..... η επιγραμματικότητά του είναι γενική αρετή. 19

20 Απόδειξη άρτιας τεχνικής, η σύμπτυξη εικόνων, αισθήσεων και εννοιών, η σύντμηση στο τεχνικά απαραίτητο όλα χωρίς εξαίρεση τα ποιήματα συνδυάζουν την δωρική εδώ, Ιωνική εκεί λιτότητα, με το ξάφνιασμα του απρόοπτου, ή κάπου την μόλις διαφαινόμενη πικρή ειρωνεία, γίνονται στιγμιαίοι διάττοντες, αυγουστιάτικοι εδώ, του Γενάρη εκεί, που αντί να χάνωνται στο κενό του απείρου, καρφώνονται στην ψυχή εκείνου που κοινωνεί μαζί του, «διαλύονται», σύμφωνα με την πρόθεση του τεχνίτη «σ ό,τι νομίζει τελεσφόρο». Και τελεσφόρο στην περίπτωση αυτή δεν είναι άλλο από την αισθητική και την ηθική αγαλλίαση που δοκιμάζει με την ριπή αυτής της διαπυρωμένης Χάριτος ο κοινωνός. Τέτοιες αρετές που πετυχαίνουν τέτοια άρτια καλλιτεχνικά αποτελέσματα, μαρτυρούν την ολοκληρωμένη γλωσσική καλλιέργεια του ποιητή και την οικείωσή του με όλα τ αλληλοδιάδοχα επιστρώματα της προαιώνιας λαλιάς μας αλλά και την προσέγγιση του σε ξενόγλωσσες γραμματείες Ας προσθέσω, πως ο ποιητής κατάγεται από το μυθικό νησί Κύπρο, και τούτο δεν είναι ξένο με την άνθησή του..... Ο Χαραλαμπίδης ζωογονεί την μαρασμένη και ασθενούσα νεοελληνική Ποίηση. Της ξαναδίνει με το πρέπον δέος το μεγάλο της ηθικό θεμέλιο, ένα νέο και σφριγηλό Ουμανισμό. Τ.Κ. Παπατσώνης Πρόλογος στην «Άγνοια του Νερού», 1967 Λογικά, η Κύπρος απομένει ο μόνος εξωελλαδικός χώρος από τον οποίο πια μπορούμε να προσδοκούμε μιαν άμεση ανανέωση της ποιητικής μας ανανέωση ανάλογη με κείνες τις οποίες προσέφεραν κατά καιρούς στον νεότατον Ελληνισμό η Κρήτη, τα Εφτάνησα, η Αλεξάνδρεια, η Μικρασία Οι βασικές αρετές του Κύπριου τεχνίτη πιστεύω πως έχουν σημαντικά στερεωθεί και πλουτιστεί. Η ήδη ζηλευτή επιγραμματικότητά του σαν να αποκτά ειδικότερο βάρος..... Το χιούμορ του, τόσο σπάνιο με τη μορφή της απεσταγμένης αφέλειας την οποία εκόμισε στην ποίησή μας ο αισθησιακός μυστικισμός του Παπατσώνη, έχει ασφαλώς κερδίσει σε άνεση και ευρωστία. Τούτη η νέα εκφραστική ευλυγισία τον σπρώχνει όχι σε πνευματώδεις ακροβασίες μα σε πνευματικές τόλμες σχεδόν ασύλληπτες για έναν ορθόδοξο πιστό Ωστόσο το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο της συλλογής μου φαίνεται πως είνια η δημιουργία μιας αινιγματικής ανθρώπινης μορφής ονόματι 20

21 Ριμάκο.... Θέλω να ελπίζω πως προοιωνίζει μια βαθύτερη ανανέωση της ποιητικής του Κυριάκου Χαραλαμπίδη μακάρι και μια κυπριώτικη άνοιξη της ποίησής μας. Γ. Π. Σαββίδης «Το Βήμα», 28 Αυγούστου, 1973 Από την Κύπρο μας έρχεται μια σπουδαία έκπληξη: Ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης με το βιβλίο του «Το αγγείο με τα σχήματα». Η ποίηση αυτή έχει την έκταση του κορμιού μιας άγνωστης Κύπρου που είναι έτοιμη να ανακαλυφθεί και να εξερευνηθεί σα μέλος του πανάρχαιου και σύγχρονου Ελληνισμού. Θάλεγες πως δεν μπορούν να γραφτούν πια σήμερα, ποιήματα με τέτοιο άρωμα σοφίας, εκπληκτική πρωτοτυπία αντίληψης και πέρα ως πέρα παρθενική λεκτική διατύπωση. Τίποτα έτοιμο εισπραγμένο από το σωρό. Ούτε δυο λέξεις ταιριασμένες με τον τρόπο που έχεις συνηθίσει να τις ακούς ή να τις διαβάζεις. Αυτός εδώ ο ποιητής φτιάχνει πράγματι τον κόσμο απεξαρχής εφευρίσκοντας μια καινούργια ποιητική γλώσσα, σα ν αντικρύζει για πρώτη ή πολλοστή φορά τα πράγματα και τους συνδυασμούς τους, όσα σημαντικά μπορεί μια σκέψη δυναμικά πρωτεϊκή αλλά και εξαιρετικά παιδευμένη να συγκρατήσει, απ ό,τι ζωντανά σαλεύει μέσα στη νηφάλια εμπειρία της. Η φύση αυτής της ποιητικής προσφέρεται σε συνεχείς μυθοποιήσεις και αινιγματικούς χρησμούς απ όπου αναδύεται μια συνταρακτική αίσθηση της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας μέσα απ την αγωνία της Κύπρου, που μεταβάλλεται βαθμιαία και σταθερά σε αντίληψη του κόσμου και της ιστορίας των ανθρώπων που τον κατοικούν. Νόρα Αναγνωστάκη «Χρονικό 73» «Μανάδες και φαντάσματα» Ο Κώστας Σταματίου αρχίζει το δημοσίευμά του («Τα Νέα» ), υπό τον πιο πάνω τίτλο, με τα εξής: «Τον Χαραλαμπίδη προσέξαμε το 1982 με την πολύκροτη συλλογή του Αμμόχωστος Βασιλεύουσα. Ήταν μια αποκάλυψη. «Ταυτίζοντας τη χαμένη, θαμμένη στην άμμο της τουρκικής πλημμυρίδας πόλη του, μ όλο το άτυχο νησί και με τον σπασμένο εαυτό του, ο ποιητής κατάφερνε να βγάλει μέσα από τη ματοβαμμένη πραγματικότητα τολμηρούς και πρωτόγνωρους λυρικούς τόνους, μια φωνή κραυγή τραγούδι ερωτικό διαμαρτυρία λυγμό που όλα απογειώνονταν σε μια ελπίδα έγερσης κάποτε από τον τωρινό «ύπνο». 21

22 «Δύο είναι τα χαρακτηριστικά στοιχεία της νέας συλλογής». «Η εκφραστική ελευθερία και ποικιλία (αφήγηση πραγματικών περιστατικών με ηθελημένη πεζολογία. Στοιχεία ονειρικά, υπέρβασης, συνομιλίες με.... νεκρούς κ.α.). Υπαινικτικές ή και ευθείες αναφορές στην παράδοση από τον Όμηρο και τον Καβάφη και έως το δημοτικό τραγούδι, που το «οικειοποιείται» και το αναπαράγει (π.χ. «Μάνα με τους εννιά σου γιους»), και μάλιστα εκτάκτως, χρησιμοποιώντας εμβόλιμα και την κυπριακή τοπολαλιά». «Δεν ξέρω αν εγώ είμαι ιδιαίτερα ευαίσθητος σ ότι αγγίζει τη λατρεμένη Κύπρο, αλλά το βιβλίο με συγκλόνισε». «Μα χει πεθάνει αιώνες ο Θεός».... Μ αυτό τον πιο πάνω στίχο του Κυριάκου Χαραλαμπίδη τιτλοφορεί το δικό του σημείωμα ο Παντελής Μπουκάλας (εφημερίδα «Η Πρώτη» ) για το βιβλίο «Θόλος» του Κύπριου ποιητή. «Βασίλης Μιχαηλίδης, Κώστας Μόντης, Κώστας Βασιλείου, Παντελής Μηχανικός, Κυριάκος Χαραλαμπίδης..... Η Κύπρος ποιεί με ύλη το διχασμό της το να είναι και να μην είναι, να έχει και να την κατέχουν, να μιλά ελληνικά και να μην ακούεται, να χάνεται η φωνή της εν τη ερήμω της τηλεοπτικής «συμπαράστασης και συμπαράταξης», της ακίνητης μνήμης. Και στην Κύπρο, η ποίηση έχει πολλούς εραστές. Πάντα η γλώσσα να ξορκίζει το κακό, ν αναπληρώνει, όσο δύναται, τη χωλή πράξη, να συνδαυλίζει το όνειρο πάνω που σβήνει». «Ένα καημό τραγουδάει πάντα, είτε στην «πανελλήνιο», είτε στη γλώσσα που μιλιέται στην Κύπρο σώζοντας τη μουσική και τα ρήματα των παλαιών: Το νησί που πάρθηκε από τον Αττίλα, από το χρόνο που ψευτοεπουλώνει την πληγή στην επιδερμίδα και τη βαθαίνει στα σωθικά από τη συνήθεια και την αποδοχή». «Σε ύλη επίκαιρη εδράζονται οι στίχοι του Χαραλαμπίδη», γράφει ο Παντελής Μπουκάλας. «Στο χαμό των αγνοουμένων και τον πόνο των εναπομεινάντων. Αλλά τα ποιήμάτα του, τα περισσότερα, δεν είναι παράγωγα κάποιας, δεδομένης άλλωστε, επάρκειας στις τεχνικές του λόγου ή τεχνητής συγκίνησης. Δεν φιλολογεί ο ποιητής, ούτε και αφήνεται στους διευκολυντικούς καμιά φορά ελεγειακούς τόνους. Ελέγχει το υλικό, ελέγχει το θυμό και την πίκρα του. Και σαρκάζει. «Ακόμα κι όταν ο ποιητής επιλέγει τα έτοιμα, παραδομένα σχήματα, ένα δημοτικό λ.χ. για να δώσει μ αυτά μορφή στη συγκίνησή του, καμιά εντύπωση ευκολίας δεν δημιουργείται. Θέλει πολύ μόχθο, πολλή γενναιότητα για να υποχωρήσει μέχρις αποσβέσεως το συγχρονικό ποιητικό «εγώ» μπροστά στη συλλογική φωνή του δούλεψε τα μοιρολόγια και τις παραλογές. 22

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΙΗΤΗ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙ Η Κείµενα λογοτεχνών για το έργο του Ο Κυριάκος Χαραλαµπίδης, είναι ένας από κορυφαίους τεχνίτες της σύγχρονης λογοτεχνίας. Βαθύς γνώστης

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της  Μη βίας Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας" Στις 25-2-2013 οι ομάδα των Έμπιστων Διαμεσολαβητών του σχολείου μας πραγματοποίησε επίσκεψη στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) 1 2 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Χρόνος: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που εργάζεται για όλους Ο Απόστολος Παύλος, ο διδάσκαλος Ο Σαούλ ήταν ένας πολύ μορφωμένος Ιουδαίος, που ζούσε στην Παλαιστίνη, μια χώρα πολύ κοντά στο νησί μας.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ Μαρτυρία της νεαρής Σοφίας από την Αθήνα για το θαύμα που έζησε, στο οποίο ξαφνικά βρέθηκε να τρώει χώμα στο περιστατικό που περιγράφει αναλυτικά η ίδια, επιβεβαιβεώνοντας τα προφητικά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ένας σπουδαίος ηθοποιός κατάγεται από την περιοχή μας και συγκεκριμένα από την Μεγάλη Κερασιά Καλαμπάκας, με τον οποίο μεγάλωσαν αρκετές γενιές.

Ένας σπουδαίος ηθοποιός κατάγεται από την περιοχή μας και συγκεκριμένα από την Μεγάλη Κερασιά Καλαμπάκας, με τον οποίο μεγάλωσαν αρκετές γενιές. Συνέντευξη - Ο ηθοποιός Λευτέρης Μελέτης από την Μεγάλη Κερασιά Καλαμπάκας μίλησε στο περ Ένας σπουδαίος ηθοποιός κατάγεται από την περιοχή μας και συγκεκριμένα από την Μεγάλη Κερασιά Καλαμπάκας, με τον

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα»

Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα» Ημερομηνία 20/01/2015 Μέσο Συντάκτης Link prosopakritis.gr Αμαλία Αγγελάκη http://goo.gl/a1tyfd Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα» H Άννα Γαλανού γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα