Η ναυτική δραστηριότητα στην κλασική Κύπρο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ναυτική δραστηριότητα στην κλασική Κύπρο"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Κύπρ Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Η ναυτική δραστηριότητα στην κλασική Κύπρο και το λιμενικό δίκτυο στα τέλη τ 4 αι. π.χ. Τόμος Α - Κείμενο Διδακτορική Διατριβή Λευκωσία, 2006 i

2 iv

3 Πανεπιστήμιο Κύπρ Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ερευνητική Μονάδα Αρχαιολογίας Ναυτική Δραστηριότητα στην Κλασική Κύπρο Το λιμενικό δίκτυο στα τέλη τ 4 αι. π.χ. Τόμος Α - Κείμενο Τόμος Β - Εικόνες Διδακτορική Διατριβή Λευκωσία, 2007 iii

4 ii

5 ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πανεπιστήμιο Κύπρ Αναπληρώτρια καθηγήτρια Μαρία Ιακώβ (Πρόεδρος) Καθηγητής Δημήτρης Μιχαηλίδης (Ερευνητικός Σύμβλος) Επίκρος καθηγητής Γιώργος Παπασάββας (Μέλος) Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αναπληρωτής καθηγητής Πάνος Βαλαβάνης (Μέλος) Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναπληρώτρια καθηγήτρια Κατερίνα Κόπακα (Μέλος) v

6 vi

7 Στην κόρη τη γυναίκα τη μάνα την αδελφή μ τη θάλασσα vii

8 viii

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΜΟΣ Α Περίληψη ii Abstract Ευχαριστίες Συντομογραφίες Κατάλογος Πινάκων και Παραρτημάτων Εισαγωγή ΜΕΡΟΣ Α - ΝΑΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Κεφάλαιο Α Το ιστορικό πλαίσιο τ 5 και 4 αι. π.χ. στην Κύπρο Κεφάλαιο Β Αναφορές στην αρχαία γραμματεία σχετικά με τις ναυτικές επιδόσεις iii iv vii viii x-xxii των Κυπρίων στη διάρκεια τ 5 και 4 αι. π.χ. 14 Κεφάλαιο Γ Β.1. Ναυπηγική 16 Β.2. Ναυτικές δεξιότητες (ναυτοσύνη) 28 Β.3. Θαλάσσιο εμπόριο 35 Β.4 Ναυτική εικονογραφία 41 Ναυτικές πολεμικές επιχειρήσεις στην Κύπρο κατά τον 5 ο και 4 ο αι. π.χ. 45 Κεφάλαιο Δ Τα λιμάνια της Κύπρ στην αρχαία γραμματεία 62 Δ.1 Ψευδοσκύλαξ 63 Δ.2 Ισοκράτης 66 Δ.3 Διόδωρος Σικελιώτης - Πλούταρχος 67 Δ.4 Στράβων 68 Δ.5 Πράξεις τῶν Ἀποστόλων Περίοδοι καὶ μαρτύριον τοῦ ἁγί Βαρνάβα τοῦ ἀποστόλ Δ. 6 Πλίνιος 71 Δ.7 Πτολεμαίος 72 Δ.8 Σταδιασμός 73 Κεφάλαιο Ε Γεωφυσικές συνθήκες και λιμενικές τεχνικές γνώσεις στη διάρκεια 75 τ 5 και 4 αι. π.χ. Ε.1 Αλλαγές στην ακτογραμμή της Κύπρ 77 Ε.2 Επικρατούσες καιρικές συνθήκες και ναυσιπλοΐα 83 Ε.3 Λιμενικές, τεχνικές γνώσεις

10 ΜΕΡΟΣ Β - ΛΙΜΕΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Κεφάλαιο ΣΤ Τα λιμάνια των βασιλείων της Κύπρ τον 5 ο και 4 ο αι. π.χ. 97 Στ.1 Μάριον / Αρσινόη 100 Στ.1.1 Γενικά στοιχεία 100 Στ.1.2 Το λιμάνι τ Μαρί / Αρσινόης στην αρχαία Γραμματεία 103 Στ.1.3 Τα κατάλοιπα τ λιμανιού 103 Στ.1.4 Ερωτήματα σχετικά με το λιμάνι στο Λατσί 109 Στ.1.5. Το κλασικό λιμάνι 112 Στ.2 Παλαίπαφος / Νέα Πάφος 117 Στ.2.1 Γενικά στοιχεία Παλαιπάφ 117 Στ.2.2 Το λιμάνι της Παλαιπάφ 119 Στ.2.3 Γενικά στοιχεία Νέας Πάφ 122 Στ.2.4 Το λιμάνι της Νέας Πάφ. Αρχαία γραμματεία και σύγχρονη έρευνα 127 Στ.2.5 Τα κατάλοιπα τ λιμανιού της Νέας Πάφ 130 Στ.3 Κούριον 140 Στ.3.1 Γενικά στοιχεία 140 Στ.3.2 Λιμενικά κατάλοιπα 142 Στ.4 Αμαθούντα 144 Στ.4.1 Γενικά στοιχεία 144 Στ.4.2 Το λιμάνι της Αμαθούντας στην αρχαία γραμματεία 147 Στ.4.3 Το εσωτερικό λιμάνι 148 Στ.4.4 Το εξωτερικό λιμάνι 150 Στ.5 Κίτιον 156 Στ.5.1 Γενικά στοιχεία 156 Στ.5.2 Αρχαίες πηγές και νεότερες μαρτυρίες για το λιμάνι τ Κιτί 159 Στ.5.3 Οι νεώσοικοι τ Κιτί 163 Στ.6 Σαλαμίνα 167 Στ.6.1 Γενικά στοιχεία 167 Στ.6.2 Το λιμάνι της Σαλαμίνας στην αρχαία γραμματεία 170 Στ.6.3 Τα κατάλοιπα των λιμανιών της Σαλαμίνας 175 Στ.7 Κερύνεια 185 Στ.7.1 Γενικά στοιχεία 185 Στ.7.2 Το ναυάγιο της Κερύνειας 186 Στ.7.3 Τα κατάλοιπα τ λιμανιού της Κερύνειας 188

11 Κεφάλαιο Ζ Στ.8 Λάπηθος 197 Στ.8.1 Γενικά στοιχεία 197 Στ.8.2 Το λιμάνι της Λαπήθ στην αρχαία γραμματεία 198 Στ.8.3 Τα κατάλοιπα τ λιμανιού της Λαπήθ 198 Στ.9 Σόλοι 203 Στ.9.1 Γενικά στοιχεία 203 Στ.9.2 Το λιμάνι των Σόλων στην αρχαία γραμματεία 206 Στ.9.3 Τα κατάλοιπα τ λιμανιού 207 Λιμενικές θέσεις με πιθανή χρήση κατά τς 5 ο και 4 ο αι. π.χ. 211 Κεφάλαιο Η Ζ.1 Κιόνι 212 Ζ.2 Περιοχή δυτικής ακτής (Κερατίδι, Θαλασσινές Σπηλιές, Μανίκι) 214 Ζ.3 Ακρωτήρι Λεμεσού (Dreamer s Bay) 216 Ζ.4 Ακρωτήριον Ελαία 218 Ζ.5 Ουρανία 220 Ζ.6 Καρπασία 222 Τα λιμάνια Πάφ, Αμαθούντας, Μαρί και Καρπασίας. Λιμενικό δίκτυο ναυτικών βάσεων τ Πτολεμαί Α ; 230 Συμπεράσματα 251 Βιβλιογραφία 267 Παράρτημα Παράρτημα ΤΟΜΟΣ Β Κατάλογος Εικόνων 1 Εικόνες

12 xii

13 xiii

14 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία συγκεντρώνει τα χωρία των κειμένων της αρχαίας γραμματείας π αναφέρονται στη ναυτική δραστηριότητα ή τα λιμάνια τ 5 και 4 π.χ. στην Κύπρο. Μελετά τα κατάλοιπα των λιμενικών εγκαταστάσεων των παραλίων πόλεων της περιόδ, καθώς και τις περαιτέρω λιμενικές θέσεις, οι οποίες εμφανίζονται στις αρχαίες πηγές ή προκύπτει η πιθανή χρήση τς στο συγκεκριμένο χρόνο από τα α- ποτελέσματα της σύγχρονης έρευνας. Στον όρο ναυτική δραστηριότητα περιλαμβάνονται οι ναυπηγικές γνώσεις και ικανότητες των Κυπρίων, η ναυτική τς δεινότητα, η ενασχόλησή τς με το θαλάσσιο εμπόριο ή η άσκησή τ από τρίτς στο νησί, καθώς και η διεξαγωγή ναυτικών πολεμικών επιχειρήσεων στην ενάλια ζώνη της Κύπρ και η συμμετοχή Κυπρίων σε ναυτικές επιχειρήσεις εκτός Κύπρ. Η μελέτη των λιμενικών καταλοίπων πραγματεύεται τις γνώσεις π προκύπτν από την αρχαία γραμματεία, τη σύγχρονη έρευνα και τα κείμενα περιηγητών σε συνδυασμό με επιτόπια και υποβρύχια παρατήρηση για την εξαγωγή συμπερασμάτων και τη διαπίστωση ερωτημάτων από τη συγκριτική μελέτη των παραπάνω στοιχείων. Τελικά, από τη συγκριτική μελέτη των ανωτέρω, αποδίδεται στο Πτολεμαίο Α Σωτήρα η κατασκευή των λιμενικών εγκαταστάσεων της Πάφ, Αμαθούντας, Μαρί και Καρπασίας ως ναυτικών πολεμικών βάσεων, προκειμέν να εδραιώσει τη θέση τ στην Κύπρο. Ταυτόχρονα, τίθενται ζητήματα και ερωτήματα π αφορούν στα κυπριακά λιμάνια της περιόδ και προτείνονται, όπ είναι δυνατόν, λύσεις σχετικά με τη χωροθέτηση, τς τύπς και τις χρήσεις τς. ii

15 ABSTRACT The current thesis focuses on ancient literature texts, which refer to the marine activity of Cypriots or Cypriot ports of the 5 th and 4 th centuries B.C. It studies the remains of port installations of the sea-side kingdom-capitals of this period, as well as additional port facilities, which either appear in the ancient literary texts or result from contemporary archaeological surveys and studies that indicate their potential use during the two centuries. The term marine activities includes the Cypriots ship-building and general nautical knowledge, ability and skill, their occupation with marine trade or its practice by foreigners, as well as their engagement in naval operations in the Cypriot waters and the participation of locals in nautical expeditions abroad. The study of harbour remains treats the knowledge that is obtained from ancient literary texts, contemporary research and travellers texts, combined with underwater observation in situ, with the purpose of extracting conclusions and outlining questions that result from the comparative study of the above-mentioned data. Concluding, the comparative study of the above mentioned data has demonstrated that the creation of harbour installations as naval bases at Paphos, Amathus, Marion and Karpasia can attributed to Ptolemy A Soter, who instigated this program with a view to consolidating his status in Cyprus. At the same time issues and questions are raised pertaining to the Cypriot harbours of the period and probable solutions to the problem of their location, type and use are presented. iii

16 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχαριστίες για την εκπόνηση της παρούσας διατριβής οφείλονται σε αρκετούς ανθρώπς π συνέβαλαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στην ολοκλήρωσή της. Πρώτα από όλς, όμως, οφείλω να ευχαριστήσω τον καθηγητή μ και Διευθυντή της Ερευνητικής Μονάδας Αρχαιολογίας τ Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας τ Πανεπιστημί Κύπρ, κ. Δ. Μιχαηλίδη, τόσο γιατί με δέχτηκε να προχωρήσω μαζί τ στη διερεύνηση τ παρόντος θέματος, ενώ είχα γίνει δεκτός στο Πανεπιστήμιο Κύπρ αρχικά με διαφορετικό θέμα, όσο και για το γεγονός ότι διατήρησε την ευκαιρία για την ολοκλήρωση της μελέτης, ακόμη και σε περιόδς π άλλες ανάγκες και ασχολίες με είχαν απομακρύνει από τη συγκεκριμένη πορεία. Μαζί με αυτά αποτέλεσε πάντα καίριο σύμβλο και δάσκαλο, συνδυάζοντας τη σοβαρή επιστημονική προσέγγιση με τη ζεστή ανθρώπινη σκοπιά. Ευχαριστώ ακόμη: Τα μέλη της τριμελούς επιτροπής μ, την αναπληρώτρια καθηγήτρια κ. Μ. Ιακώβ και τον επίκρο καθηγητή κ. Γ. Παπασάββα για την επιστημονική και όχι μόνο υποστήριξη π μ παρείχαν. Αντίστοιχα, τα δύο εξωτερικά μέλη της πενταμελούς επιτροπής, τον αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Π. Βαλαβάνη και την αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, κ. Κ. Κόπακα για τον κόπο π κατέβαλαν, προκειμέν να μελετήσν την παρούσα εργασία και να φθάσν στις τελικές παρατηρήσεις και την κρίση της. Τον, ανάμεσα σε πολλά άλλα, ιδρυτή της Ερευνητικής Μονάδας Αρχαιολογίας τ Πανεπιστημί Κύπρ, ομότιμο καθηγητή κ. Β. Καραγιώργη, ο οποίος μ έδωσε την ευκαιρία της συμμετοχής στο πρόγραμμα για την εκπόνηση της μελέτης στα πλαίσια της Ερευνητικής Μονάδας Αρχαιολογίας, όταν ξεκίνησα. Θα ήθελα να ευχαριστήσω επίσης στο πρόσωπό τ το Ίδρυμα Λεβέντη, τ οποί τυγχάνει Διευθυντής, για την οικονομική υποστήριξη π μ παρέσχε με τριετή υποτροφία τ. Τον πρώην και τον νυν Διευθυντή τ Τμήματος Αρχαιοτήτων Κύπρ Δρ. Σ. Χατζησάββα και Δρ. Π. Φλρέντζο για την παραχώρηση άδειας για μελέτη των Αρχείων τ Τμήματος, καθώς και την άδεια για φωτογράφηση και υποβρύχια φωτογράφηση των λιμενικών εγκαταστάσεων π εμφανίζονται στην παρούσα μελέτη. Επίσης, τις συναδέλφς στο Τμήμα Αρχαιοτήτων Μ. Χατζηκωστή, Δ. Πηλίδ, Μ. Ιερωνυμίδ και το συνάiv

17 δελφο Γ. Βιολάρη, καθώς και το προσωπικό τ Τμήματος, ιδιαίτερα την κ. Μ. Chamberlain στο Αρχείο Σχεδίων και τον αρχαιοφύλακα στο Μσείο Πόλεως Χρυσοχούς κ. Α. Συμεωνίδη. Την κ. Αικ. Δελλαπόρτα, πρώην Προϊσταμένη της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων τ Ελληνικού Υπργεί Πολιτισμού για την υποστήριξή της ώστε να ανταπεξέλθω στα εργασιακά μ καθήκοντα στην Εφορεία και ταυτόχρονα στις ανάγκες της μελέτης. Για τον ίδιο λόγο ευχαριστώ το Ταμείο Διαχείρισης Πιστώσεων για την Εκτέλεση Αρχαιολογικών Έργων, από το οποίο εργοδοτούμαι και όσς συνέβαλαν με θετικές εισηγήσεις τς για την παραχώρηση σχεδόν δίμηνης άδειας για την ολοκλήρωση τ τελευταί σταδί της διατριβής. Επίσης τον καθηγητή στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο κ. Κ. Μέμο για το ότι αποδέχτηκε την περιορισμένη ενασχόλησή μ με το Λιμενοσκόπιο, προκειμέν να ο- λοκληρωθεί η παρούσα μελέτη. Τον φίλο και συνάδελφο J. Leonard για την παραχώρηση αντιγράφ της εξαιρετικής διατριβής τ, μολονότι ακόμα αδημοσίευτης, καθώς και για τις χρήσιμες συζητήσεις μαζί τ. Ευχαριστίες, οφείλω ακόμη στς επίσης φίλς και συναδέλφς Στ. Δεμέστιχα, Δ. Κρκμέλη, Π. Μίχα, Δ. Ευαγγελιστή και Γ. Γεωργί. Το προσωπικό της Ερευνητικής Μονάδας Αρχαιολογίας και της Βιβλιοθήκης της, καθώς και τις φίλες συναδέλφς Λ. Κασσιανίδ, Ο. Κκά, Ε. Ηγμενίδ και Μ. Παρανή Για την εμπλοκή μ στην υποβρύχια και ναυτική αρχαιολογία οφείλω επίσης «πρωτογενείς» ευχαριστίες στον αείμνηστο φίλο Ν. Τσούχλο, ιδρυτή και επί σειρά ετών Πρόεδρο και Διευθυντή τ Ινστιτούτ Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών. Στον νυν Πρόεδρο και τα μέλη τ Ινστιτούτ και στον Πρόεδρο και τα μέλη τ Ελληνικού Ινστιτούτ Μελετών Αρχαίας και Μεσαιωνικής Αλεξάνδρειας, αλλά και τς συναδέλφς και το προσωπικό στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων οφείλω ευχαριστίες για τη συνεργασία και συμπόρευση στη μετσίωση σε πράξη της θεωρητικής γνώσης για την ναυτική και υποβρύχια αρχαιολογία. Ευχαριστώ, επίσης, την καθηγήτριά μ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Ν. Κούρ και τον καθηγητή W.A.P. Childs τ Πανεπιστημί τ Princeton π συνέβαλαν στην αποδοχή μ από το Πανεπιστήμιο Κύπρ με τις συστατικές τς επιστολές. Τον καθηγητή W.A.P. Childs και τα μέλη της αρχαιολογικής αποστολής τ Πανεπιστημί Princeton στο Μάριον/Αρσινόη ευχαριστώ ακόμα γιατί κοντά τς γεννήθηκε η αγάπη μ για την αρχαιολογία. v

18 Πριν το τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω τς γονείς, τα αδέλφια και την ευρύτερη οικογένεια μ, οι οποίοι με ενίσχυσαν ποικιλότροπα σε κάθε μ προσπάθεια μέχρι σήμερα, αντιμετωπίζοντας το συνηθισμένο σαν να ήταν κάτι ξεχωριστό. Το ίδιο και τς α- γαπημένς φίλς, οι οποίοι δεν χρειάστηκαν ούτε κάλεσμα για να είναι πάντα παρόντες σε ότι θα μπορούσε να συνεισφέρει στην στήριξή μ, αλλά και τη βοήθεια σε όλα εκείνα τα απλά πρακτικά θέματα π συντελούν στο να μπορεί κανείς να ασχολείται με έρευνα, μελέτη και συγγραφή, έχοντας ταυτόχρονα άλλες επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις, ανάμεσα σε δύο χώρες. Τέλος, αλλά όχι τελευταίες, ευχαριστώ την Ειρήνη και τη Δανάη, ανάμεσα στα τόσα πολλά άλλα, για το καθημερινό ζεστό, τονωτικό χαμόγελό τς και για τον χρόνο π τς χρωστούσα και μ τον παραχώρησαν ώστε να ολοκληρώσω τη μελέτη αυτή. vi

19 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ* Αθην. Δειπν. Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί Αmm. Res Ammianus Marcellinus, Res Gestae a Fine Corneli Taciti Ανδ. Καθ. Ανδοκίδης, Περὶ τῆς ἐαυτοῦ καθόδ Αρρ. Αλεξ. Αρρ. Ινδ. Δημ. Λακρ. Διόδ. Βιβλ. Ηροδ. Ιστ. Θκ. Ιστ. Ισοκ. Ειρ. Ισοκ. Νικ. Ισοκρ. Ευαγ. Λυσ. Ανδ. Ξεν. Ελλ. Περ. Βαρν. Πλιν. Φυσ. Ιστ. Πλτ. Δημ. Πλτ. Ηθ. Πλτ. Κιμ. Πλτ. Λυσ. Πλτ. Ρητ. Πολ. Στρ. Πράξεις Πτολ. Υφήγ. Σταδ. Στρ. Γεωγρ. Αρριανός, Ἀλεξάνδρ Ἀνάβασις Αρριανός, Ἰνδική Δημοσθένης, Κατὰ Λάκριτον Διόδωρος Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ἱστορική Ηρόδοτος, Ἱστορίαι Θκυδίδης, Ἱστορία Ισοκράτης, Περί Εἰρήνης Ισοκράτης, Πρὸς Νικοκλέα Ισοκράτης, Εὐαγόρας Λυσίας, Κατ Ἀνδοκίδ Ἀσεβείας Ξενοφών, Ἑλληνικά Περίοδοι καὶ μαρτύριον τοῦ ἁγί Βαρνάβα τοῦ ἀποστόλ Plinius, Naturalis Historiae Πλούταρχος, Βίοι (Δημήτριος) Πλούταρχος, Ἠθικά Πλούταρχος, Βίοι (Κίμων) Πλούταρχος, Βίοι (Λύσανδρος) Πλούταρχος, Βίοι τῶν δέκα ῥητόρων Πολύαινος, Στρατηγήματα Πράξεις τῶν Ἀποστόλων Κλαυδί Πτολεμαί, Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις Σταδιασμὸς ἥτοι Περίπλς τῆς Μεγάλης Θαλάσσης Στράβων, Γεωγραφικά *Στον παραπάνω κατάλογο αναφέρονται μόνο οι συντομογραφίες π χρησιμοποιούνται ειδικά στη συγκεκριμένη μελέτη και αφορούν σε αρχαία κείμενα. Οι υπόλοιπες ακολθούν το σύστημα τ American Journal of Archaeology (βλ. AJA 103 (2000), 10-24). Επιπλέον χρησιμοποιούνται οι συντομογραφίες: ARDA για το Annual Report of the Department of Antiquities, ΑΔ για το Αρχαιολογικόν Δελτίον και SCE για τη σειρά Swedish Cyprus Expedition. Στην περίπτωση επαναλαμβανομένων χρονικών δεν αναφέρεται ο συγγραφέας αλλά το περιοδικό (π.χ. BCH, ΑΔ κλπ.). Για τα χωρία της αρχαίας γραμματείας βλ. επίσης υποσ. σελ. 282 vii

20 ΠΙΝΑΚΕΣ Πίνακας 1 Πίνακας 2 Πίνακας 3 Πίνακας 4 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Η θέση της Κύπρ ανάμεσα σε άλλες περιοχές της Ανατολικής Μεσογεί, σύμφωνα με τη σειρά π αναφέρεται σε ανάθεση παραγγελιών για ναυπήγηση ή συγκέντρωση σκαφών. Κατάπλς, απόπλς ή παρσία πολεμικών σκαφών στην Κύπρο τς 5 ο και 4 ο αι. π.χ. Σχηματική απόδοση των αλλαγών της θαλάσσιας στάθμης, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας τ Ινστιτούτ Ωκεανογραφικών Επιστημών της Βρετανίας (Flemming 1978, fig. 12). Οι αλλαγές στη θαλάσσια στάθμη π διαπιστώθηκαν από την έρευνα τ Ινστιτούτ Ωκεανογραφικών Επιστημών της Βρετανίας (Flemming 1978, απόσπασμα από Table 1). σ. 27 σ σ. 81 σ. 82 Παράρτημα 1 Βασική ορολογία λιμενικών έργων π χρησιμοποιείται στη μελέτη σ. 283 Παράρτημα 2 Τίτλοι συνεδρίων, π χρησιμοποιούνται στη μελέτη, με θέμα την κυπριακή ναυτική δραστηριότητα και τις εξωτερικές σχέσεις της Κύπρ σ. 286 viii

21 ix

22 Πανεπιστήμιο Κύπρ - Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Το λιμενικό δίκτυο στα τέλη τ 4 αι. π.χ.» - Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θάλασσα της Μεσογεί αποτελούσε, μέχρι και τις αρχές τ προηγούμεν αιώνα, τον ευκολότερο δρόμο επικοινωνίας και τον μοναδικό δρόμο συγκοινωνίας για τις νησιωτικές περιοχές της, πριν τα αεροσκάφη διεκδικήσν τμήμα της συγκεκριμένης διαδικασίας. Επομένως, ακόμα και μεγάλα νησιά, όπως η Κύπρος, η Κρήτη, κλπ., τα οποία διαθέτν πλούσιο ζωτικό χώρο και εύφορη ενδοχώρα δεν θα μπορούσαν να αποφύγν τη χρήση της θάλασσας για την επικοινωνία μεταξύ τς ή με τις ηπειρωτικές περιοχές, ακόμα και εάν το επεδίωκαν. Πολύ περισσότερο, μάλιστα, εφόσον η θαλασσοκρατία αποτέλεσε τον βασικό παράγοντα οικονομικής, στρατιωτικής και συνεπώς πολιτικής δύναμης π ήταν και εξακολθεί μάλλον να είναι ο μέγιστος επιδιωκόμενος στόχος κάθε κοινωνίας π α- ναπτύχθηκε στον μεσογειακό χώρο. Η Κύπρος, υπακούοντας στον παραπάνω κανόνα, έχει να παρσιάσει ενδείξεις και τεκμήρια χρήσης τ υδάτιν στοιχεί π την περιβάλλει, από τα χρόνια της Προϊστορίας της, καθώς και σε όλη τη διάρκεια της ιστορικής της πορείας: αγκυροβόλια και λιμενικές εγκαταστάσεις, ναυάγια, άγκυρες, πήλινα ομοιώματα και παραστάσεις πλοίων, παραστάσεις θαλάσσιας πανίδας, αναφορές στις πηγές σχετικά με τις ναυτικές και ναυπηγικές επιδόσεις, το εμπόριο ή την αλιεία, τις ναυτικές πολεμικές επιχειρήσεις κλπ. Θα πρέπει να επισημανθεί, όμως, ότι το μέγεθος, η ευφορία και ο πλούτος της ενδοχώρας της δεν την ανάγκασαν να ακολθήσει τον δρόμο της αποκλειστικής ενασχόλησης με τη θάλασσα, όπως συνέβη με τς κατοίκς των άγονων νησιών τ Αιγαί και τς Φοίνικες (Bartoloni 2001, 84). Εν τούτοις, η ναυτική δραστηριότητα, συντέλεσε στην ανάπτυξη τ νησιού ως ένας από τρεις κύρις παράγοντες. Στην έννοια της ναυτικής δραστηριότητας περιέχονται οι επιδόσεις σε ναυτικά θέματα, αλλά και σε άλλα παρεμφερή, όπως η ναυπηγική, το θαλάσσιο εμπόριο κλπ., Ο δεύτερος παράγοντας π είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τη ναυτική ενασχόληση, είναι η αφθονία προϊόντων, γεγονός π συμβαίνει στην Κύπρο, καθ όσον όπως τεκμαίρεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα και αναφέρει γλαφυρά ο Στράβων (Γεωγρ. XIV.6.5): «Κατ ἀρετὴν δ οὐδεμιᾶς τῶν νῆσων λείπεται καὶ γὰρ εὔοινός ἐστι καὶ εὐέλαιος, σίτῳ τε αὐτάρκει χρῆται μεταλλά τε χαλκοῦ ἐστὶν ἄφθονα τὰ ἐν Ταμασσῷ, ἐν οἷς τὸ χαλκανθὲς γί- x

23 Πανεπιστήμιο Κύπρ - Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Το λιμενικό δίκτυο στα τέλη τ 4 αι. π.χ.» - Εισαγωγή νεται, καὶ ὁ ἰὸς τοῦ χαλκοῦ, πρὸς τὰς ἰατρικὰς δυνάμεις χρήσιμα. φησὶ δ Ἐρατοσθένης τὸ παλαιὸν ὑλομανούντων τῶν πεδίων, ὥστε κατέχεσθαι δρυμοῖς καὶ μὴ γεωργεῖσθαι, μικρὰ μὲν ἐπωφελεῖν πρὸς τοῦτο τὰ μέταλλα, δενδροτομούντων πρὸς τὴν καῦσιν τοῦ χαλκοῦ καὶ τοῦ ἀργύρ, προσγενέσθαι δὲ καὶ τὴν ναυπηγίαν τῶν στόλων, ἤδη πλεομένης ἀδεῶς τῆς θαλάττης καὶ μετὰ δυνάμεωv ὡς δ οὐκ ἐξενίκων, ἐπιτρέψαι τοῖς βλομένοις καὶ δυναμένοις ἐκκόπτειν καὶ ἔχειν ἰδιόκτητον καὶ ἀτελὴ τὴν διακαθαρθείσαν γῆν». Τρίτο και εξίσ σημαντικό παράγοντα αποτελεί η στρατηγική θέση τ νησιού, εξαιτίας της οποίας αναγκάστηκε να ναυπηγεί και να διαθέτει πολεμικούς στόλς, να συμμετέχει στς στόλς άλλων δυνάμεων, ναυπηγώντας ή διαθέτοντας σκάφη, επανδρωμένα και μη ή, τέλος, να αποτελεί το αντικείμενο διαμάχης μεταξύ ναυτικών δυνάμεων π τη διεκδίκησαν κατά καιρούς. Η σημασία της στρατηγικής της θέσης έχει εν τούτοις διάφορες διακυμάνσεις, όπως σωστά παρατηρεί ο H. Hauben (1987, ), αναλόγως τ κατά πόσον ευρίσκεται στα όρια μίας κυρίαρχης οντότητας, όπως συνέβη με τς Πέρσες, τς Πτολεμαίς, τς Βυζαντινούς, κλπ. ή στο επίκεντρό της, όπως συνέβη με τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Ανάμεσα τς τέσσερις λόγς π θεωρεί καθοριστικούς για την ιδιαίτερη σπδαιότητα της Κύπρ ο ερευνητής (ο.π ), αναφερόμενος στη σημασία της Κύπρ για το πτολεμαϊκό ναυτικό (στρατηγική θέση, λιμάνια, έμπειρο έμψυχο δυναμικό), σημειώνει τον παράγοντα της αφθονίας ναυπηγικής ξυλείας στα δάση τ νησιού, γεγονός π ενισχύει στη συγκεκριμένη περίοδο το ειδικό τ βάρος, διότι η αιγυπτιακή επικράτεια στερείτο ανάλογων δασών. Στόχος της παρούσας μελέτης, ήταν η συγκέντρωση των πληροφοριών π αφορούν γενικά στη ναυτική δραστηριότητα της Κυπροκλασικής περιόδ, ώστε να διαγνώσει τα ναυτικά γεγονότα και τις ναυτικές ικανότητες, προκειμέν να σκιαγραφηθεί το πλαίσιο γνώσεων και δυνατοτήτων για να καταλήξει τελικά στην απαιτούμενη έμφαση στα λιμενικά κατάλοιπα της περιόδ, τα οποία αποτελούν το αρχιτεκτονικά υλοποιημένο τμήμα της ε- νασχόλησης με τη θάλασσα και επομένως αφήνν ανθεκτικά κατάλοιπα στον χρόνο. Αυτό το νόημα είχε η αρχική επιλογή τ γενικότερ τίτλ, Η ναυτική δραστηριότητα στην κλασική Κύπρο, διότι εξυπακούεται ότι η μελέτη των λιμενικών χώρων δεν μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένη, εάν δεν λαμβάνει υπόψη το συγχρονικό «καμβά» πάνω στον οποίο εξυφαίνεται η υπόσταση και η δραστηριότητα των λιμενικών εγκαταστάσεων. Αντίστοιχα κατάλοιπα αφήνν και τα ναυάγια, αποτελώντας κλειστά σύνολα, «χρονοκάψλες», όπ διατηρείται συνήθως η σαφής εικόνα μιας πολύ συγκεκριμένης ιστορικής xi

24 Πανεπιστήμιο Κύπρ - Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Το λιμενικό δίκτυο στα τέλη τ 4 αι. π.χ.» - Εισαγωγή στιγμής. Παρά ταύτα, στην εποχή μας υπάρχν πλέον τα τεχνικά μέσα ώστε να είναι εύκολη η πρόσβαση ανθρώπων και μηχανημάτων στον βυθό π επηρεάζν τα κατάλοιπα των ναυαγίων, καταστρέφοντας τις αρχαιολογικές πληροφορίες π περιέχν ως αδιατάρακτα κλειστά σύνολα. Σε μεγαλύτερο, όμως, βαθμό αντιμετωπίζν την επέλαση της ανθρώπινης επέμβασης οι παράκτιες αρχαιολογικές θέσεις και ιδιαίτερα τα αρχαία λιμενικά έργα, τα οποία είναι ευπαθή από τη φύση τς, ευρισκόμενα στο όριο γης και θάλασσας, δομημένα σε ένα αενάως ρευστό και ασταθές περιβάλλον (Theodoulou & Memos 2006, ). Για τις σύγχρονες ανάγκες, επιλέγονται θέσης ανάπτυξης λιμενικών έργων, αξιοποιώντας τα φυσικά πλεονεκτήματα, οι οποίες ταυτίζονται πολύ συχνά με τις θέσεις αντίστοιχων αρχαίων λιμενικών καταλοίπων (π.χ. Λατσί, Πάφος, Λάπηθος, Κερύνεια). Αποτέλεσμα της άγνοιας ή της έλλειψης πρόνοιας ή σχετικού θεσμικού πλαισί (βλ. π.χ. Τμαζής κ.ά. 2006, , όπ στην πρόταση για το νέο θεσμικό πλαίσιο κατασκευής λιμενικών έργων δεν περιλαμβάνεται καμία πρόνοια για παράκτιες ή ενάλιες αρχαιότητες), είναι να καταστρέφονται τα αρχαία έργα προς χάριν των σύγχρονων. Κατ αυτό τον τρόπο, η παρούσα μελέτη φιλοδοξεί να συμβάλει, αν μη τι άλλο, ως προς τη γνωστοποίηση των θέσεων των αρχαίων κυπριακών λιμανιών, για να αποφευχθεί στο μέλλον περαιτέρω καταστροφή τς. Το δεύτερο τμήμα τ τίτλ, Το λιμενικό δίκτυο στο τέλος τ 4 αι. π.χ., προέκυψε κατά την μελέτη τ υλικού, οπότε διαπιστώθηκε ότι, ενώ οι γνώσεις για λιμενικές κατασκευές στον 5 ο αι. π.χ. περιορίζονται σιαστικά στο λιμάνι τ Κιτί (ανασκαφικά δεδομένα) και ίσως της Σαλαμίνας (από τις γραπτές πηγές), στο τέλος τ 4 αι. π.χ. φαίνεται να κατασκευάζεται ένα δίκτυο λιμενικών εγκαταστάσεων, κατάλοιπα των οποίων επιζούν μέχρι σήμερα, για να καλύψει τις συγκεκριμένες ιστορικές ανάγκες των πολιτικών φιλοδοξιών της περιόδ και οι αρχαίες πηγές κάνν μνεία ή παρέχν πληροφορίες για αυτές. Τα χρονικά όρια της μελέτης τίθενται σε ολόκληρο τον 5 ο και 4 ο αι. π.χ., από την Ιωνική Επανάσταση μέχρι την κατάληψη της Κύπρ από το Πτολεμαίο Α Σωτήρα (294 π.χ.), αν και για την περίοδο της κυριαρχίας τ Δημητρί Πολιορκητή, ελάχιστα είναι γνωστά από τις πηγές. Η διεύρυνση των γενικά παραδεκτών ορίων της Κυπροκλασικής περιόδ ( π.χ.) 1 γίνεται για δύο κυρίως λόγς. Ο πρώτος είναι το γεγονός ότι ο ιστορικός κύ- 1 Με βάση τον χρονολογικό πίνακα τ Β. Καραγιώργη (1978), όπ η Κυπροκλασική περίοδος ορίζεται χρονικά στα παρακάτω όρια και χωρίζεται περαιτέρω σε Κυπροκλασική Ι ( π.χ.) και ΙΙ ( π.χ.). xii

25 Πανεπιστήμιο Κύπρ - Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Το λιμενικό δίκτυο στα τέλη τ 4 αι. π.χ.» - Εισαγωγή κλος της Κλασικής περιόδ για την Κύπρο ολοκληρώνεται με το τέλος των βασιλείων π επέρχεται γύρω στο 310 π.χ., οπότε απομένει στρατηγός επικεφαλής της Κύπρ, ο α- δελφός τ Πτολεμαί Μενέλαος, μετά τον εξαναγκασμό σε αυτοκτονία τ βασιλιά Νικοκλή ή Νικοκρέοντα (Διόδ. Βιβλ. ΧΧ ), ενώ το βασίλειο των Σόλων εμφανίζει μια πιθανή συνέχεια μέχρι το 307 π.χ. (Hill 1940, υπ. 2). Ο δεύτερος λόγος αφορά στις πηγές της αρχαίας γραμματείας στις οποίες εντοπίζονται πληροφορίες σχετικές με τη ναυτική δραστηριότητα και οι οποίες αναφέρονται κυρίως στο τέλος τ 4 αι. π.χ. Τότε ακριβώς εμφανίζονται τεχνητές λιμενικές κατασκευές, οι οποίες εκτός από το ότι αναφέρονται στις πηγές, τεκμηριώνονται με αρχαιολογικά λείψανα (Μάριον/Λατσί, Πάφος, Αμαθούντα). Η ύπαρξη και η χρήση λιμενικών εγκαταστάσεων μπορεί, ασφαλώς, να υποτεθεί και για προγενέστερες περιόδς δεν μαρτυρείται όμως άμεσα στην αρχαία γραμματεία ή από τα έως τώρα γνωστά αρχαιολογικά κατάλοιπα π έχν ερευνηθεί, με την εξαίρεση των νεωσοίκων τ Κιτί. Τελικά, το κύριο συμπέρασμα αυτής της μελέτης είναι ακριβώς η διάγνωση ενός ιδιαίτερ λιμενικού δικτύ στο τέλος τ 4 αι. π.χ. Επομένως, οι αναφορές στην Κλασική περίοδο, στο κείμενο π ακολθεί θα πρέπει να θεωρούνται ότι περιλαμβάνν ολόκληρο τον 5 ο και 4 ο αι. π.χ. Οι λιμενικές θέσεις, οι οποίες εξετάστηκαν είναι αυτές στις παραθαλάσσιες πόλεις της Κλασικής περιόδ (βλ. Κεφ. Α): Μάριον, Πάφος (Παλαιά και Νέα), Κούριον, Αμαθούντα, Κίτιον, Σαλαμίνα, Κερύνεια, Λάπηθος και Σόλοι. Διερευνήθηκαν επίσης οι θέσεις της Καρπασίας (Άγ. Φίλων) και Ουρανίας (Αφέντρικα) όπ παραδίδεται πιθανή χρήση στην Κλασική περίοδο (Ψευδοσκύλαξ για την Καρπασία και Δίοδ. Βιβλ. ΧΧ.47.2 για Καρπασία και Ουρανία), ως επίσης και θέσεις όπ η σύγχρονη υποβρύχια έρευνα έχει εντοπίσει στοιχεία πιθανής χρήσης τς στην Κλασική περίοδο. Πρωταρχικό στάδιο της εργασίας ήταν η μελέτη της αρχαίας γραμματείας και η συγκέντρωση των στοιχείων π αφορούν: α] στις ναυπηγικές ικανότητες των Κυπρίων των δύο αιώνων, β] στις ναυτικές τς δεξιότητες, γ] στην άσκηση θαλασσί εμπορί, δ] στις ναυτικές πολεμικές επιχειρήσεις π έλαβαν χώρα στην ενάλια ζώνη της Κύπρ ή τη συμμετοχή των Κυπρίων σε ναυτικά γεγονότα εκτός Κύπρ και ε] των στοιχείων εκείνων π αναφέρονται άμεσα ή έμμεσα στην ύπαρξη λιμενικών εγκαταστάσεων. Τα δεδομένα π συνελέχθησαν βοήθησαν αφ ενός στη θεωρητική τεκμηρίωση τ υποβάθρ, πάνω στο οποίο θα ήταν δυνατόν να αναζητηθεί η παρσία λιμανιών στην συγκεκριμένη περίοδο και αφ ετέρ στο να δημιργηθεί ένας κώδικας (corpus) τέτοιων αναφορών. xiii

26 Πανεπιστήμιο Κύπρ - Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Το λιμενικό δίκτυο στα τέλη τ 4 αι. π.χ.» - Εισαγωγή Δεύτερο στάδιο, ήταν η αναγκαία συγκέντρωση των πορισμάτων και γνώσεων π προέκυψαν από τις έρευνες μέχρι σήμερα στις αρχαίες κυπριακές λιμενικές εγκαταστάσεις, προκειμέν να εξεταστούν συγκριτικά ώστε να προκύψν ενδεχόμενα κοινά χαρακτηριστικά των λιμανιών της περιόδ. Πέραν των πληροφοριών για τις ίδιες τις λιμενικές θέσεις, στις οποίες δόθηκε κυρίως το βάρος, ήταν αναγκαία για την κάθε θέση ξεχωριστά η ενημέρωση σχετικά με την ιστοριογραφία, την τοπογραφία και τα αρχαιολογικά δεδομένα με τα οποία συνδέεται. Ταυτόχρονα, για την πληρέστερη κατανόηση της μορφής των αρχαίων λιμενικών έργων, τα οποία βρίσκονται σήμερα καλυμμένα κάτω από σύγχρονες κατασκευές αναζητήθηκαν πληροφορίες στς αρχαιολάτρες και αρχαιοδίφες περιηγητές της Κύπρ τ 18 και τ 19 αιώνα, οι οποίοι είχαν την τύχη να δν την εικόνα π είχαν τα λιμάνια πριν αρχίσν να αλλάζν στην εποχή μας, με την προσθήκη νέων λιμενικών κατασκευών. Τέτοια στοιχεία προσέφερε και η αναζήτηση παλιών φωτογραφιών, οι οποίες άρχισαν να εμφανίζονται με την έναρξη της Αγγλοκρατίας στην Κύπρο, το Από τότε και εξής ξεκίνησαν και οι προσθήκες οι οποίες έγιναν σε λιμάνια π υφίσταντο από την Αρχαιότητα, εν προκειμένω της Κερύνειας, της Πάφ, και της Αμμοχώστ. Μια δεύτερη περίοδος κατασκευής λιμενικών έργων σηματοδοτείται από τη δημιργία της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη δεκαετία τ 1960 και περιέλαβε τα λιμάνια της Κερύνειας, της Λαπήθ, τ Λατσιού και της Πάφ. Για κάποιες από τις περιοχές αυτές εντοπίστηκαν σχετικές πληροφορίες στο Κρατικό Αρχείο της Κύπρ. Σε δύο από τις αρχαίες λιμενικές θέσεις, τ Λατσιού και της Ουρανίας εντοπίστηκαν στο Αρχείο τ Τμήματος Αρχαιοτήτων για την μεν πρώτη αποτύπωση των ορατών στην επιφάνεια της θάλασσας λιμενικών καταλοίπων και για τη δεύτερη γενικό τοπογραφικό σχέδιο π περιλαμβάνει τη λιμενική θέση. Η έρευνα ολοκληρώθηκε, τέλος, με σειρά υποβρυχίων αυτοψιών στς χώρς, όπ ήταν δυνατόν, για επιτόπ παρατήρηση, μελέτη και φωτογράφηση, κατόπιν αδείας τ Διευθυντή τ Τμήματος Αρχαιοτήτων (Μάριον, Πάφος, Κούριον, Αμαθούντα, Κίτιον). Στις λιμενικές θέσεις π βρίσκονται στα κατεχόμενα πραγματοποιήθηκαν αυτοψίες των καταλοίπων των λιμανιών για πρώτη φορά μετά το Συγκεκριμένα, έγιναν υποβρύχιες αυτοψίες στα λιμάνια της Σαλαμίνας (νότιο), Ουρανίας, Καρπασίας και Σόλων, ενώ στην πολυσύχναστη Κερύνεια και στη Λάπηθο, όπ τα λείψανα τ αρχαί λιμανιού βρίσκονται δίπλα σε στρατιωτική ζώνη, πραγματοποιήθηκε μόνο φωτογράφηση χωρίς αυτοψία στα υποβρύχια κατάλοιπα, ώστε να μην προκληθούν οι στρατιωτικές αρχές των κατεχομένων. Αποτέλεσμα των αυτοψιών αυτών ήταν τα στοιχεία π αναλύονται στα οικεία κεφάλαια xiv

27 Πανεπιστήμιο Κύπρ - Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Το λιμενικό δίκτυο στα τέλη τ 4 αι. π.χ.» - Εισαγωγή της μελέτης (Κεφ. Στ., Ζ, Η), καθώς και η δημιργία ενός φωτογραφικού αρχεί κυπριακών λιμενικών θέσεων, τμήμα τ οποί παρσιάζεται στον Τόμο Β, ενώ το σύνολό τ τέθηκε στη διάθεση τ Τμήματος Αρχαιοτήτων. Τα δύο στάδια της μελέτης οδήγησαν αυτόματα σε διμερή διαχωρισμό τ κειμέν της μελέτης. Στο πρώτο μέρος (Κεφ. Α έως Ε), υπό τον τίτλο Ναυτική δραστηριότητα παρατίθενται τα στοιχεία π την αποδεικνύν στη διάρκεια της Κλασικής περιόδ, ιδίως μέσα από τα χωρία της αρχαίας γραμματείας, αλλά και σε σχέση με το γεωφυσικό περιβάλλον και τις τεχνικές δυνατότητες της εποχής. Στο δεύτερο μέρος (Κεφ. Στ έως Η), υπό τον τίτλο Λιμενικό δίκτυο εξετάζονται τα κατάλοιπα των λιμενικών εγκαταστάσεων, τίθενται τα ζητήματα προς έρευνα, και πιθανές λύσεις, και διαπιστώνονται ομοιότητες π οδηγούν στο συμπέρασμα της ύπαρξης ενός δικτύ ναυτικών βάσεων (Κεφ. Η). Ένας τομέας ο οποίος έχει άμεση σχέση με τη λειτργία των λιμανιών και πιθανόν να έπρεπε να περιλαμβάνεται στην παρούσα μελέτη, αλλά δεν συμπεριλήφθηκε τελικά, είναι η σπδή των ανταλλαγών της περιόδ, διά μέσ της κεραμικής, ιδίως της εμπορικής (αμφορείς), της εισηγμένης στην Κύπρο και της κυπριακής εκτός Κύπρ. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό κεφάλαιο για την κατανόηση της οικονομίας π δημιούργησε τα λιμάνια, αλλά στην πραγματικότητα θα αποτελούσε το αντικείμενο άλλων δύο τλάχιστον διατριβών, διαφορετικά η προσέγγιση θα ήταν επιφανειακή. Άλλωστε, η ιστορία, δυστυχώς, δεν γράφεται για τα έργα της ειρήνης αλλά για αυτά τ πολέμ. Ως εκ τούτ, τα δεδομένα π προέκυψαν τελικά δείχνν τα κατάλοιπα ενός δικτύ, πολεμικών ναυτικών βάσεων, ενώ παραμένν προς διερεύνηση οι εμπορικές χρήσεις. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι ανασκαφικές έρευνες σε αρχαία κυπριακά λιμάνια περιορίζονται στς νεώσοικς (βλ. Παράρτημα 1) τ πολεμικού λιμανιού τ Κιτί και στα κατάλοιπα τ πολεμικού «κλειστού λιμένα» (βλ. Παράρτημα 1) της Αμαθούντας. Συνεπώς, αν και η έρευνα των ε- παφών τ εμπορί θα προσπόριζε πολύτιμα στοιχεία για τη γνώση των επαφών της Κύπρ στη συγκεκριμένη περίοδο, λείπει η αρχαιολογική τεκμηρίωση των εμπορικών λιμανιών ή των εμπορικών χρήσεων στις ναυτικές βάσεις ώστε η συγκεκριμένη μελέτη να καθίσταται άμεσα σχετική με τα λιμενικά κατάλοιπα των «πολεμικών» έργων. Παρ όλα αυτά, η συνολική μελέτη της εμπορικής, τλάχιστον, κεραμικής (αμφορείς) θα αποτελούσε σημαντικό εργαλείο στα χέρια της κυπριακής και της ναυτικής αρχαιολογίας. Με τη συγκέντρωση των στοιχείων π αναφέρθηκαν παραπάνω και δεδομέν ότι: α] οι απαρχές των κυπριακών λιμανιών στην Κλασική περίοδο είναι εν πολλοίς άγνωστες, xv

Η ναυτική δραστηριότητα στην κλασική Κύπρο. και το λιμενικό δίκτυο στα τέλη του 4 ου αι. π.χ.

Η ναυτική δραστηριότητα στην κλασική Κύπρο. και το λιμενικό δίκτυο στα τέλη του 4 ου αι. π.χ. Πανεπιστήμιο Κύπρ Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Η ναυτική δραστηριότητα στην κλασική Κύπρο και το λιμενικό δίκτυο στα τέλη τ 4 αι. π.χ. Θεοτόκης Θεοδούλ Τόμος Α - Κείμενο Διδακτορική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 2 0 0 0-2 0 0 3 ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2004 ISBN 9963-43-750-8

Διαβάστε περισσότερα

εφορεια εναλιων αρχαιοτητων δρ αγγελική γ. σίμωσι Αρχαιολόγος στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων

εφορεια εναλιων αρχαιοτητων δρ αγγελική γ. σίμωσι Αρχαιολόγος στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων στηλεσ εφορεια εναλιων αρχαιοτητων Αρχαία Νεώρια O όρος νεώριον (νεωρός, λατ. navalia) χρησιμοποιήθηκε από τους αρχαίους για να δηλώσει την έννοια του ναύσταθμου ή ακόμη και του πολεμικού λιμένα. 1 Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήματα-κλειδιά 2 1. Με ποια κριτήρια επέλεγαν οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής τα μέρη όπου έφτιαχναν τις. Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα

Ερωτήματα-κλειδιά 2 1. Με ποια κριτήρια επέλεγαν οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής τα μέρη όπου έφτιαχναν τις. Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Διδακτική πρόταση 2 1 : Πώς επέλεγαν οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής τα μέρη όπου έφτιαχναν τις πόλεις και τους οικισμούς τους; Πώς έκτιζαν τις οικίες τους; Ερωτήματα-κλειδιά 2 1. Με ποια κριτήρια επέλεγαν

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος ΑΠΛΟΤΗΤΑ και ΜΕΓΑΛΕΙΟ... Στο θέατρο τα δύο αυτά χαρακτηριστικά συνδυάζονται με τον καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ. ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΑνΑΔ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ. ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΑνΑΔ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΑνΑΔ 2 7-2 1 3 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 214 ISBN 978-9963-43-974-4 Υπεύθυνος Λειτουργός Κωνσταντίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007 ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΑΡΤΙΟΣ 2004 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Το ξένο εργατικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012 2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 03/06/2013 ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2:30 ΩΡΑ: 10:45 13:15 Όνομα μαθητή/τριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ιερό Αφροδίτης Π α ν α γ ι ώ τ η ς Ν ε ο φ ύ τ ο υ Β 2 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενική Εισαγωγή..σελ.3 Ιστορική αναδρομή..σελ.3 Περιγραφή του χώρου.σελ.4

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ. ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΑνΑΔ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ. ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΑνΑΔ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΑνΑΔ 2 6-2 1 2 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 213 ISBN 978-9963-43-962-1 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ Καπετάν Βασίλη 1ου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2016-2017 ΔΕΥΤΕΡΑ, 23-01-2017 ΤΡΙΤΗ, 24-01-2017 ΤΕΤΑΡΤΗ, 25-01-2017

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. iii

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. iii ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχαριστώ τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του νομού Χανίων κύριο Βασίλειο Γλυμιδάκη, για τη διευκόλυνση που μου παρείχε έτσι ώστε να έχω πρόσβαση στα δεδομένα κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ ΩΡΑ: 8.00 10.00 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/6/2014 ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΑΓΙΑΣ ΝΑΠΑΣ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2015-2016 09:00-12:00 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 18-01-2016 ΤΡΙΤΗ, 19-01-2016 ΤΕΤΑΡΤΗ, 20-01-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΝΟΜΟΣ: 3028/2002 ΦΕΚ: Α 153/28.06.2002 ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΘΡΟ 1: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ 1. Στην προστασία που παρέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαχρονικές Τάσεις Δεικτών Ανθρώπινου Δυναμικού στην Κύπρο: Απασχόληση και Ανεργία

Διαχρονικές Τάσεις Δεικτών Ανθρώπινου Δυναμικού στην Κύπρο: Απασχόληση και Ανεργία Διαχρονικές Τάσεις Δεικτών Ανθρώπινου Δυναμικού στην Κύπρο: Απασχόληση και Ανεργία 2004-2010 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ: Απασχόληση και Ανεργία 2 0 0 4-2 0 1 0 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ 1.2 ΕΙΔΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΕΘΟΣ ΕΡΓΟΥ 1.3 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΥΠΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥ 1.4 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΡΓΟΥ 1.5 ΦΟΡΕΑΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1.6 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ½ ÁÉÀ ºµ½ÄÁ¹º ÀÁ à ³³¹Ã Ä þÿ Á³±½Éù±º  ±»»±³  ¼ ÃÉ þÿà» Á Æ Á¹±º Í ÃÅÃÄ ¼±Ä Â.

þÿ ½ ÁÉÀ ºµ½ÄÁ¹º ÀÁ à ³³¹Ã Ä þÿ Á³±½Éù±º  ±»»±³  ¼ ÃÉ þÿà» Á Æ Á¹±º Í ÃÅÃÄ ¼±Ä Â. Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016-02 þÿ ½ ÁÉÀ ºµ½ÄÁ¹º ÀÁ à ³³¹Ã Ä þÿ Á³±½Éù±º  ±»»±³  ¼ ÃÉ þÿà»

Διαβάστε περισσότερα

INTERREG III-A ΕΛΛΑΔΑ-ΚΥΠΡΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

INTERREG III-A ΕΛΛΑΔΑ-ΚΥΠΡΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ I I. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ To Πρόγραμμα INTERREG III Α / ΕΛΛΑΔΑ ΚΥΠΡΟΣ 2000-2006, εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις 19.03.2002, σύμφωνα με την Απόφασή της με αριθμό Ε(2002) 55/19-03-02. Για την Ελλάδα το

Διαβάστε περισσότερα

1. Να συσχετίσεις τους όρους της Στήλης Α με αυτούς της Στήλης Β, γράφοντας στα φύλλα

1. Να συσχετίσεις τους όρους της Στήλης Α με αυτούς της Στήλης Β, γράφοντας στα φύλλα ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: Ιστορία ΤΑΞΗ: Α ΒΑΘΜΟΣ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5. 6. 2013 ΥΠΟΓΡ. ΚΑΘ/ΤΗ:... ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 2 ώρες ΕΠΩΝΥΜΟ ΚΑΙ ΟΝΟΜΑ...Τμήμα...Αρ...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ

ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών στη Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης του Πολυτεχνείου Κρήτης ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2016 2 ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ ΟΔΗΓΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ Κ3: Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας.

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΛΑΙΟΥ ΟΔΗΓΟΥ ΣΠΟΥΔΩΝ Κ3: Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας. ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΥ 12Κ5 Εισαγωγή στην Επιστήμη της Αρχαιολογίας 12Κ3 Εισαγωγή στην Αρχαία Ιστορία 12Κ4 Εισαγωγή στην Βυζαντινή Ιστορία (Α Εξάμηνο-Μάθημα Κορμού) 12Κ17 Ιστορία της Τέχνης: Μεσαίωνας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» «ΟΙ ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, Η ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. Α. Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ Ή Α ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ (478 431 π.χ.) ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 1. Οι ελληνικές πόλεις παραμέρισαν τις διαφορές τους και συμμάχησαν για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

1. Γράφουμε το όνομα της Κύπρου και του Ηνωμένου Βασιλείου στη θέση τους στον χάρτη.

1. Γράφουμε το όνομα της Κύπρου και του Ηνωμένου Βασιλείου στη θέση τους στον χάρτη. Ο Αντρέας είναι δέκα χρόνων, κάτοικος Λονδίνου στο Ηνωμένο Βασίλειο και προγραμματίζει να έρθει στην Κύπρο με τους γονείς του για να περάσει τις καλοκαιρινές του διακοπές. Μελετά διάφορες πληροφορίες για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΓΑΛΑΖΙΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΓΑΛΑΖΙΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΓΑΛΑΖΙΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2 0 1 6-2 0 2 6 Οι τομείς που συναποτελούν τη γαλάζια οικονομία μπορεί να έχουν πολύ μεγάλη συνεισφορά στην οικονομία,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας & Υδατοκαλλιεργειών Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 "Μέθοδοι και πλαίσια λήψης αποφάσεων για μια πολιτική με άξονα τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΡΑΓΙΟΥΔΑΚΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΡΑΓΙΟΥΔΑΚΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΡΑΓΙΟΥΔΑΚΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ XEIMEΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ XEIMEΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ XEIMEΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012-2013 ΠΡΟΣΟΧΗ! ΛΟΓΩ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ 1)

Διαβάστε περισσότερα

Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.)

Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.) Τάξη: Β λυκείου Αριθμός μαθητών: 15 Καθηγήτρια : Νικολάου Ελένη ΛΕΜ Α3Β (φιλ) ΠΜΠ. 14532 Ημερομηνία: 29/12/2004 Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.) Στόχοι:

Διαβάστε περισσότερα

Ολόκληρη η Τροπολογία με την Αιτιολογική της Έκθεση έχουν ως εξής:

Ολόκληρη η Τροπολογία με την Αιτιολογική της Έκθεση έχουν ως εξής: Αθήνα, 28 Απριλίου 2015 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΗΣ ΛΙΜΕΝΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ-ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ (πρώην ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ) Ο Υπουργός ΠΑΠΕΝ Παναγ. Λαφαζάνης και ο αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ: Αρχιτεκτονική-Σχεδιασµός του χώρου- Κατεύθυνση: Πολεοδοµία-Χωροταξία Μάθηµα: Περιβαλλοντικές συνιστώσες του σχεδιασµού και της οικιστικής ανάπτυξης. ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες)

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) 1 1. Εισαγωγή Οι θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων αποτελούν τμήμα του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το καράβι της Κερύνειας

Το καράβι της Κερύνειας Το καράβι της Κερύνειας Το αρχαίο Καράβι της Κερύνειας Το 300π.Χ. το αρχαίο εμπορικό πλοίο ξεκινούσε από τη Σάμο απ όπου φόρτωσε κρασί. Αφού πέρασε από τα νησιά Κω και Ρόδο και πήρε αμφορείς ταξίδευε προς

Διαβάστε περισσότερα

συνέχεια Πτολεμαίος Α Σωτήρ Αρσινόη Β Βερενίκη Αρσινόη Γ Κλεοπάτρα Τρύφαινα Κλεοπάτρα Δ Πτολεμαίος Θ Λάθυρος Κλεοπάτρα Θεά Κλεοπάτρα Γ

συνέχεια Πτολεμαίος Α Σωτήρ Αρσινόη Β Βερενίκη Αρσινόη Γ Κλεοπάτρα Τρύφαινα Κλεοπάτρα Δ Πτολεμαίος Θ Λάθυρος Κλεοπάτρα Θεά Κλεοπάτρα Γ Πτολεμαίος Α Σωτήρ Πτολεμαίος Β Φιλάδερφος Αρσινόη Β Βερενίκη Πτολεμαίος Γ Ευεργέτης Πτολεμαίος Δ Φιλοπάτωρ Αρσινόη Γ Πτολεμαίος Ε Επιφανής Πτολεμαίος ΣΤ Β Φιλομήτωρ Πτολεμαίος Η Φύσκων Θεά συνέχεια Πτολεμαίος

Διαβάστε περισσότερα

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ.

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ. Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/1600 1100/1050 π.χ. Υστεροκυπριακή Ι: 1650/1600-1450 π.χ. (ΥΚ ΙΑ:1650/1600-1500 π.χ. και ΥΚΙΒ: 1500-1450 π.χ.) Υστεροκυπριακή ΙΙ: 1450-1200 π.χ. (ΥΚΙΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

3 Τοποθετήσεις Διευθυντών/ντριών Διευθύνσεων και Προϊσταμένων Γραφείων για τα έτη 1982, 1983, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1995, 1997,

3 Τοποθετήσεις Διευθυντών/ντριών Διευθύνσεων και Προϊσταμένων Γραφείων για τα έτη 1982, 1983, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1995, 1997, Τοποθετήσεις Διευθυντών/ντριών Διευθύνσεων και Προϊσταμένων Γραφείων για τα έτη 98, 98, 986, 987, 988, 989, 99, 99, 99, 995, 997, 998, 999,,, και. Καναβέλη Ελιάνα Παλιεράκη Πόπη 8--6 . Εισαγωγή..... Αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

MIA ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ

MIA ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ MIA ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΣΤ. ΑΝ ΡΕΟΥ Κ. ΕΥΚΛΕΙ ΟΥ Α. ΚΟΥΣΟΥΛΑΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ-ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ, Α.Π.Θ. ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ-ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ, Α.Π.Θ. XEEE

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τετάρτη, 29 Μαΐου 2013 Αριθμ. Πρ.: 1750 2013-14 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΡΧΑΙΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑΣ γ γυμνασίου

ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΡΧΑΙΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑΣ γ γυμνασίου 1 ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΡΧΑΙΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑΣ γ γυμνασίου 2 Σχετικά με την εργασία Τάξη : γ γυμνασίου Μάθημα : Βιωματικές Δράσεις Θέμα : Τοπική Ιστορία Αρχαίος Πειραιάς Υπεύθυνη καθηγήτρια : Μαραθεύτη Μ. 3 Η Ηετιώνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Προβλήτα και ελλιμενισμός της ιχθυοτροφικής εταιρείας «Ι. Χορόζογλου & Σία Ο.Ε.» που εδρεύει στον Άγιο Νικόλαο Σιθωνίας

ΘΕΜΑ: Προβλήτα και ελλιμενισμός της ιχθυοτροφικής εταιρείας «Ι. Χορόζογλου & Σία Ο.Ε.» που εδρεύει στον Άγιο Νικόλαο Σιθωνίας Προς το Θεσσαλονίκη 25-6-2015 Αρ. Πρωτ. 75 ΘΕΜΑ: Προβλήτα και ελλιμενισμός της ιχθυοτροφικής εταιρείας «Ι. Χορόζογλου & Σία Ο.Ε.» που εδρεύει στον Άγιο Νικόλαο Σιθωνίας ΥΠΟΜΝΗΜΑ- ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ του Συλλόγου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ της 28/9/2011

ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ της 28/9/2011 ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ της 28/9/2011 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 : Υπάρχει περιορισμός στην συμμετοχή της ίδιας ομάδας, αφενός στις μελέτες των περιφερειών (προκηρύξεις Νr: 1-14), αλλά και αφετέρου ως σύμβουλος παρακολούθησης, διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ. Σπύρος Τσιπίδης. Περίληψη διατριβής

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ. Σπύρος Τσιπίδης. Περίληψη διατριβής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Σπύρος Τσιπίδης Γεω - οπτικοποίηση χωρωχρονικών αρχαιολογικών δεδομένων Περίληψη διατριβής H παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΥΣΙΜΟ ΕΝΟΣ ΓΡΙΦΟΥ (ή πως χώρεσαν 3000 χρόνια ιστορίας στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαλαμίνας)

ΤΟ ΛΥΣΙΜΟ ΕΝΟΣ ΓΡΙΦΟΥ (ή πως χώρεσαν 3000 χρόνια ιστορίας στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαλαμίνας) ΤΟ ΛΥΣΙΜΟ ΕΝΟΣ ΓΡΙΦΟΥ (ή πως χώρεσαν 3000 χρόνια ιστορίας στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαλαμίνας) 1. Η Ανάγκη Εικόνα 1 Η Βόρεια πτζρυγα τησ κεντρικήσ αίθουςασ (Β) του Μουςείου Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Φακ Φαξ: , Tηλ: , Νοεμβρίου 2014

Αρ. Φακ Φαξ: , Tηλ: , Νοεμβρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Αρ. Φακ. 7.7.01.24.6 Φαξ: 22 480505, Tηλ: 22 402300, 22402374 e-mail: info@cyearn.pi.ac.cy ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ 24 Νοεμβρίου 2014 Διευθυντές/ντριες Δημόσιων και Ιδιωτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Το τίμημα της αθηναϊκής αλαζονείας

Το τίμημα της αθηναϊκής αλαζονείας Το τίμημα της αθηναϊκής αλαζονείας ΟΜΑΔΑ Β :ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΑΚΟΥΡΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΑΝΤΡΕΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΕΡΡΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 3 ο ΓΕΛ ΠΑΤΡΩΝ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ : 2013-2014

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4452, (Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΝΟΜΟ

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4452, (Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΝΟΜΟ Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4452, 11.7.2014 Ν. 97(Ι)/2014 97(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΝΟΜΟ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 64(Ι)

Διαβάστε περισσότερα

Á» Ä Æ ¹ º Ã Æ ¹ Ã ¹ Ã Ë Á ¹ Ã ª 2 0 0 9

Á» Ä Æ ¹ º Ã Æ ¹ à ¹ Ã Ë Á ¹ à ª 2 0 0 9 Á» Ä Æ ¹ º Ã Æ ¹ à ¹ Ã Ë Á ¹ à ª 2 0 0 9 44 Æ ËÌê ªËÁ ª»Ãª Ë ÃÆÄü Á ºÃ¹Á ¼ Ã˪ ¹ ÄË» Æê Á Äê ª. Á ª ª Θ Υ Γ Α Τ Ρ Ι Κ Ο Ι Δ Ρ Υ Μ Α Ν. Υ Ο Ρ Κ Η Σ Αρχαία ελληνικά ναυάγια στα βάθη της Μεσογείου ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 2000

ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 2000 ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 2000 Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2000 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Οι

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ».

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Εισηγήτρια κα Ελευθερία Φτακλάκη, Αντιπεριφερειάρχης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος ΕΚΠΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Αφήγηση και εθνική ταυτότητα: Η Κυπριακή Συλλογή στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή και Διαχείριση Πολιτιστικής Πληροφορίας με τη χρήση Τεχνολογιών Διαδικτύου: Εφαρμογή για τους Αρχαίους Χώρους Θέασης και Ακρόασης

Καταγραφή και Διαχείριση Πολιτιστικής Πληροφορίας με τη χρήση Τεχνολογιών Διαδικτύου: Εφαρμογή για τους Αρχαίους Χώρους Θέασης και Ακρόασης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Καταγραφή και Διαχείριση Πολιτιστικής Πληροφορίας με τη χρήση Τεχνολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνία και Οικονομία στην Ανατολική Μεσόγειο από τη Νεολιθική έως και την Ύστερη Εποχή του Χαλκού

Κοινωνία και Οικονομία στην Ανατολική Μεσόγειο από τη Νεολιθική έως και την Ύστερη Εποχή του Χαλκού 2 ο Συνέδριο Μεταπτυχιακών Φοιτητών Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Κοινωνία και Οικονομία στην Ανατολική Μεσόγειο από

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΣΤΙΣ ΘΗΛΑΖΟΥΣΕΣ ΜΗΤΕΡΕΣ

Πτυχιακή Εργασία Η ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΣΤΙΣ ΘΗΛΑΖΟΥΣΕΣ ΜΗΤΕΡΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΣΤΙΣ ΘΗΛΑΖΟΥΣΕΣ ΜΗΤΕΡΕΣ Ονοματεπώνυμο: Στέλλα Κόντζιαλη Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας: 2010414838

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΚΥΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΚΥΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΚΥΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γραφείο Χωρικού Σχεδιασμού και Αυτοδιοίκησης ΜΑΡΙΑ ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΤΣΑΚΙΡΟΠΟΥΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Προγράµµατος: Καθηγητής Νικόλαος Σταµπολίδης. (ΚΑΡ) Κλασική Αρχαιολογία (ΑΙΣ) Αρχαία Ιστορία (ΠΑΡ) Προϊστορική Αρχαιολογία

Υπεύθυνος Προγράµµατος: Καθηγητής Νικόλαος Σταµπολίδης. (ΚΑΡ) Κλασική Αρχαιολογία (ΑΙΣ) Αρχαία Ιστορία (ΠΑΡ) Προϊστορική Αρχαιολογία Ο αρχαίος µεσογειακός κόσµος: Ιστορία και Αρχαιολογία (ΦΕΚ 786/Β/6-10-93, αντικ. ΦΕΚ 170/Β/6-3-97, τροπ. ΦΕΚ 1137/Β/22-12-1997, διορθ. ΦΕΚ 401/Β/29-4-1998, τροπ. ΦΕΚ 1537/B/ 17-10-2003) τρεις κατευθύνσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΜΕΤΡΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ

Η ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΜΕΤΡΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ PESTALOZZI PROGRAMME COUNCIL OF EUROPE MINISTRY OF EDUCATION AND CULTURE (CYPRUS) PEDAGOGICAL INSTITUTE ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ EΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ (ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Το 274π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος κατέλαβε αιφνιδιαστικά τη Μακεδονία, όταν βασίλευε σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο.

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο. Ομιλία του προέδρου της ΕΣΜΑ, Ομοτ. Καθ. ΕΜΠ Χαράλαμπου Μπούρα στην παρουσίαση της απόδοσης του έργου αποκατάστασης του Ερεχθείου 1979-1987. Μουσείο Ακρόπολης, 10.04.2013. Η Αποκατάσταση του Ερεχθείου,

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

χρονικό Η ενάλια αρχαιολογία στην Κύπρο ιανέµεται µε τον «ΠΟΛΙΤΗ» της Κυριακής 18 εκεµβρίου 2011 Τεύχος 194 ISSN X

χρονικό Η ενάλια αρχαιολογία στην Κύπρο ιανέµεται µε τον «ΠΟΛΙΤΗ» της Κυριακής 18 εκεµβρίου 2011 Τεύχος 194 ISSN X χρονικό ιανέµεται µε τον «ΠΟΛΙΤΗ» της Κυριακής 18 εκεµβρίου 2011 Τεύχος 194 ISSN 1986-048X Η ενάλια αρχαιολογία στην Κύπρο Της ρος Στέλλας εµέστιχα, Επίκουρης Καθηγήτρια Ενάλιας Αρχαιολογίας Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα