Ψυχοδιαγνωστικά Μέσα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ψυχοδιαγνωστικά Μέσα"

Transcript

1 Ψυχοδιαγνωστικά Μέσα Ενότητα 10: ΨΑ βρεφικής και προσχολικής ηλικίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής

2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 2

3 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. 3

4 Τα τεστ για παιδιά προσχολικής ηλικίας έχουν μέτρια εγκυρότητα στην πρόγνωση της μεταγενέστερης απόδοσης στα τεστ νοημοσύνης ---ενώ τα τεστ για τα βρέφη δεν έχουν σχεδόν καθόλου προγνωστική εγκυρότητα ---τα τεστ που χορηγούνται κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου ζωής έχουν ανύπαρκτη έως ελάχιστη προγνωστική αξία ---τα τεστ βρεφικής ηλικίας παρουσιάζουν κάποια εγκυρότητα στην πρόγνωση του ΔΝ στην προσχολική ηλικία (3-4χρον) αλλά μετά τον 5ο μήνα οι συσχετίσεις παρουσιάζουν πτώση ---μετά την ηλικία των 18 μηνών η εγκυρότητα του τεστ νοημοσύνης βελτιώνεται αρκετά

5 Υπάρχουν εξαιρέσεις ---τα βρεφικά τεστ έχουν μεγαλύτερη προγνωστική αξία όταν αφορούν κλινικούς πληθυσμούς ---πιο συγκεκριμένα οι συντελεστές εγκυρότητας της τάξης των.60 και.70 αναφέρονται σε παιδιά που ο αρχικός τους ΔΝ ήταν κάτω από [ 80 ] καθώς και σε παιδιά που παρουσιάζουν νευρολογικές διαταραχές τα τεστ βρεφικής ηλικίας φαίνεται ότι είναι χρήσιμα εργαλεία προς τη διάγνωση της προβληματικής εξέλιξης

6 ---όταν δεν υφίσταται οργανική παθολογία παράγοντες όπως το μορφωτικό επίπεδο των γονέων παίζουν σημαντικότερο ρόλο στην πρόγνωση του ΔΝ από τα τεστ μετά τους πρώτους 18 μήνες ζωής η πρόγνωση βελτιώνεται σημαντικά όταν οι τιμές των τεστ συνδυάζονται με τους δείκτες του κοινωνικοικονομικού επιπέδου της οικογένειας ---η έλλειψη συσχέτισης οφείλεται κατά πολλούς στο ότι η νοημοσύνη κατά τη βρεφική περίοδο είναι ποιοτικά διαφορετική από τη νοημοσύνη στην παιδική ηλικία

7 ----ο όρος εξελικτικοί μετασχηματισμοί περιγράφει όλες τις αλλαγές που επέρχονται στα αντίστοιχα εξελεγκτικά στάδια των νοητικών ικανοτήτων ---μέσα από την αναγνώριση συμπεριφορών που αντιστοιχούν σε αυτά τα εξελεγκτικά στάδια η εννοιολογική και η προγνωστική εγκυρότητα της νοητικής αξιολόγησης της πρώιμης παιδικής ηλικίας μπορούν να μελετηθούν αποτελεσματικά ---τα τελευταία χρόνια οι μελετητές της βρεφικής περιόδου έχουν εστιάσει στη βελτίωση της προγνωστικής αξίας των ψυχολογικών τεστ για βρέφη ένας τρόπος βελτίωσης της προγνωστικής εγκυρότητας είναι μέσα από την παρακολούθηση των εξελεγκτικών τάσεων με την επανάληψη των τεστ σε τακτά χρονικά διαστήματα

8 ---στην Αμερική δημιουργήθηκαν ορισμένα διαμεσολαβητικά αντισταθμιστικά θεραπευτικά προγράμματα προκειμένου να αντισταθμίσουν μερικές κοινωνικές & εκπαιδευτικές ανεπάρκειες ---τα πιο γνωστά αλλά αμφιλεγόμενα εκπαιδευτικά προγράμματα που απευθύνονται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας ήταν τα προγράμματα Head Start (Stanley 1972) ---τα προγράμματα αυτά δημιουργήθηκαν για να βελτιώσουν τη σχολική ετοιμότητα των παιδιών που προέρχονταν από μειονεκτούντα περιβάλλοντα αλλά στην συνέχεια κρίθηκαν ανεπαρκή τόσο ως προς τον τρόπο εφαρμογής όσο και ως προς τον τρόπο εκτίμησης των αποτελεσμάτων τους ---η αποτελεσματικότητα αυτών των προγραμμάτων εξαρτάται τόσο από την ποιότητα μεθοδολογικών διαδικασιών αλλά και από την συμβολή των γονέων

9 Baley Scales of Infant development = οι κλίμακες αυτές αποτελούν ένα καταξιωμένο εργαλείο αξιολόγησης της βρεφικής περιόδου επανέκδοση Βaley II και καλύπτουν τη χρονική περίοδο από ενός μηνός έως 3,5 χρόνων ---αποτελούνται από δύο κλίμακες τη νοητική και την κινητική οι οποίες παρέχουν τυπικές τιμές με μέσο όρο 100 και τυπική απόκλιση η νοητική κλίμακα αποτελείται από ερωτήματα που παρουσιάζονται με σειρά ωριμότητας τα ερωτήματα αυτά αφορούν τη διάκριση σχημάτων την παράταση προσοχής τη διατήρηση αντικειμένου τη μνήμη την εκμάθηση την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων τις λεκτικές ικανότητες και την πρώιμη αφαιρετική ικανότητα

10 Η κινητική κλίμακα = αποτελείται από ερωτήματα τα οποία καλύπτουν λεπτούς και αδρούς κινητικούς χειρισμούς όπως το κάθισμα την όρθια στάση το πήδημα το περπάτημα και το πιάσιμο ---υπάρχει η κλίμακα βαθμολόγησης συμπεριφοράς η οποία αποτελείται από μια ενότητα κλιμάκων βαθμολόγησης για κοινωνικό προσανατολισμό, συναισθηματικό τόνο, προσανατολισμό αντικειμένου, έκταση προσοχής, κατεύθυνση προς έναν στόχο εστίαση ενδιαφερόντων,ενεργητικότητα & αντιπροσωπευτικότητα απόδοσης στο τεστ ---στην πράξη η καταχώριση της συμπεριφοράς του βρέφους χρησιμοποιείται σπάνια μολονότι παρέχει χρήσιμες πληροφορίες στην αξιολόγηση βρεφών υψηλού κινδύνου

11 ---το δείγμα στάθμισης έγινε με βάση τα δημογραφικά στοιχεία του αμερικανικού πληθυσμού σε σχέση με τη φυλή/εθνικότητα, τη γεωγραφική περιοχή και την εκπαίδευση των γονέων [το δείγμα στάθμισης ήταν βρέφη από ενός έως 47 μηνών ] --η χορήγηση του BSID συγκριτικά με άλλα τεστ όπως το Denver Developmental Screening test δεν είναι τόσο απλές & αυτός είναι ο λόγος που δεν χρησιμοποιείται συχνά και δεν αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο ρουτίνας ---Bayley Scales of Infant and Toddler Development (BSID-III) =αποτελεί διεξοδική μπαταρία η οποία αποτελείται από 5 κλίμακες που εκτιμούν ελλείμματα στην γνωστική ανάπτυξη στην γλωσσική στην κινητική ικανότητα, στην κοινωνικοσυναισθηματική εξέλιξη και στην προσαρμοστική συμπεριφορά

12 ---η 3η έκδοση των κλιμάκων της Βaley έχει βελτιωθεί συγκριτικά με την προηγούμενη έκδοση ως προς τα εξής = Η κλίμακα βαθμολόγησης συμπεριφοράς αντικαταστάθηκε με μια προσαρμοσμένη εκδοχή του Greenspan Social Emotional Growth Chart το οποίο είναι ένα ερωτηματολόγιο διαλογής για βρέφη και μικρά παιδιά Ενσωμάτωσε το Parent/primary caregiver fοrm of the Adoptive behavior assessment system BSID-III προσφέρει νόρμες με μεσοδιαστήματα των 10 ημερών για βρέφη από 16 ημερών έως 5 μηνών Μια άλλη σημαντική βελτίωση στην νέα έκδοση είναι η ενσωμάτωση των αναπτυξιακών τιμών που συμβάλλουν στην κλινική χρησιμότητα του εργαλείου

13 5. Το υλικό βελτιώθηκε ως προς την ποιότητα των παιχνιδιών και με την επέκταση των ανώτατων και κατώτατων ορίων των υποδοκιμασιών Ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες Αξιολόγηση της συμπεριφοράς του παιδιού & της οικογένειας = Οι Πολλαπλές μέθοδοι αξιολόγησης της συμπεριφοράς μας παρέχουν μια εναλλακτική πρακτική λύση στις πιο κλασσικές μεθόδους όπως τα ερωτηματολόγια Αυτοαναφοράς & οι προβολικές τεχνικές Οι παραδοσιακοί τρόποι αξιολόγησης τείνουν να είναι πολύπλοκοι έμμεσοι, ψυχοδυναμικής κατεύθυνσης κα συχνά δεν αποτελούν μέρος της θεραπείας

14 --η μοναδικότητα των μεθόδων αξιολόγησης της συμπεριφοράς αντικατροπτίζεται = α) στην εφαρμογή των πολυμεθοδικών τεχνικών, β) στην ευέλικτη χρήση ανάλογων μεθόδων μέσα από ένα μοντέλο λήψης αποφάσεων γ) στην έμφαση & στη χρήση εργαλείων αξιολόγησης των οποίων το περιεχόμενο αντιπροσωπεύει ένα δείγμα των συμπεριφορών ή ένα δείγμα γνωστικών και συναισθηματικών παραγόντων & Δ) στη χρήση εργαλείων αξιολόγησης και μετρήσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν επανειλημμένα μέσα σε τακτά χρονικά διαστήματα Η επιλογή των μεθόδων συνδυάζει την ποσότητα των δεδομένων της αξιολόγησης με την ποιότητα

15 ---η επιλογή αυτή εξαρτάται από παράγοντες όπως είναι ο σκοπός της αξιολόγησης, η φύση της προβληματικής συμπεριφοράς, τα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου παιδιού, τα χαρακτηριστικά της οικογένειας, το πλαίσιο αξιολόγησης, τα χαρακτηριστικά του εξεταστή & τα χαρακτηριστικά της μεθόδου ---οι σύγχρονες τεχνικές αξιολόγησης της συμπεριφοράς συνήθως περιλαμβάνουν παρατηρήσεις συμπεριφοράς, συνεντεύξεις ερωτηματολόγια της συμπεριφοράς, κλίμακες κατάταξης γονέων αδελφών δασκάλων φυσιολογικές και βιολογικές αξιολογήσεις ---οι γονείς κατ ανάγκην είναι η πιο σημαντική πηγή πληροφόρησης στην αξιολόγηση της συμπεριφοράς του παιδιού, ακολουθούν οι εκπαιδευτικοί & το ίδιο το παιδί

16 Κατάλογοι αξιολόγησης συμπεριφοράς Child Behavior Checklist (CBCL) =καλύπτει ηλικίες 6-18 χρόνων αποτελείται από την κλίμακα κοινωνικής ικανότητας & κλίμακα προβληματικής συμπεριφοράς ---η κλίμακα κοινωνικής ικανότητας καλύπτει 7 κατηγορίες πληροφόρησης = αθλητικά, ασχολίες & δραστηριότητες, όμιλοι & οργανώσεις, νοικοκυριό, φιλίες, σχολική εκπαίδευση ---η κλίμακα κοινωνικής ικανότητας δίνει τιμές για 3 παράγοντες =δραστηριότητες, κοινωνική ανάμειξη και σχολική επίδοση ---η κλίμακα της προβληματικής συμπεριφοράς καλύπτει τα προβλήματα που αφορούν τη συμπεριφορά καθώς επίσης και τα συναισθηματικά & σωματικά προβλήματα

17 Το εγχειρίδιο περιλαμβάνει διαφορετικές παραγοντικές τιμές και προφίλ συμπεριφοράς του παιδιού για 4 ηλικιακά διαστήματα ---οι τιμές αναφέρονται σε 9 κλίμακες ψυχοπαθολογίας =σχιζοειδής, αγχώδης, θλιμμένος ακοινώνητος, ψυχαναγκαστικός με σωματικά συμπτώματα, κοινωνική απομόνωση υπερκινητικός, επιθετικός, παραπτωματικός Conners = η πιο γνωστή κλίμακα αξιολόγησης της διαταραχής προσοχής η κλίμακα γονέων καλύπτει 3-17 χρόνων (Conners Parent Rating Scale-revised CPRS- R)δίνονται τιμές για παραγοντικές κλίμακες = προβλήματα συμπεριφοράς, μάθησης, ψυχοσωματικά, προβλήματα παρορμητικότητας-υπερκινητικότητα και άγχος

18 Το Conners αξιολογεί την διάσπαση προσοχής, αλλά και την ανταπόκριση τους στην θεραπεία ---έχουμε δύο άλλες μορφές = Conners teacher rating scale-revised, (4-12 ετών) δίνει 6 παραγοντικές τιμές =υπερκινητικότητα, πρόβλημα συμπεριφοράς, συναισθηματικός, συναισθηματικός, υπερεπιεικής αγχώδης-παθητικός ακοινώνητος και ονειροπόληση/παρακολούθηση Υπάρχουν ερωτηματολόγια τα οποία συμπληρώνουν οι γονείς και αφορούν τη δική τους συμπεριφορά τους τρόπους πειθαρχίας, τις αντιλήψεις τους, τα δικά τους συναισθήματα για ορισμένα θέματα

19 Τα ερωτηματολόγια αυτά αφορούν = Τις στάσεις τους για τα παιδιά & την ανατροφή τους (parent attitude research instrument Schaefer & Bell, 1958; Belief scale Bristol 1983) Tην ικανοποίηση που αντλούν από τη/τον σύζυγο, τη σχέση γονέα παιδιού την εφαρμογή πειθαρχίας εντός οικογένειας και τον έλεγχο που ασκούν οι γονείς (parent satisfaction scale Guildubaldi & Cleminshaw,1985; Satisfaction with parenting scale Crnic & Greeberg, 1983) Την αυτοεκτίμηση των γονέων σε σχέση με την ικανοποίηση που αντλούν από τον γονεικό ρόλο και την αποτελεσματικότητα τους ως γονείς (parent sense of competence scale Gibaud & Wallston 1978 self perceptions of the parental rle MacPhee et al., 1984)

20 4. Tις προσδοκίες τους σε σχέση με την εξέλιξη και τις μελλοντικές συμπεριφορές του παιδιού (parent opinion survey azar et al. 1984; Child Development questionnaire Mash & Johnston Την ικανότητα επίλυσης των προβλημάτων που αφορούν καθημερινές συμπεριφορές του παιδιού καθώς και τις συνθήκες διαπαιδαγώγησης (parent problem solving instrument Wasik et al., 1980) 6. Tην ενσυναίσθηση γενικά και ειδικότερα σε σχέση με τον ρόλο τους ως γονέων 7. Τη συναισθηματική αναγνώριση (Kropp & Haynes, 1987)

21 Yπάρχουν πληθώρα ερωτηματολογίων αυτοαναφοράς για παιδιά τα οποία χρησιμοποιούνται συχνά ως μέρος της κλινικής αξιολόγησης και ειδικότερα της αξιολόγησης της συμπεριφοράς του παιδιού το περιεχόμενο αυτών των ερωτηματολογίων ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και καλύπτει τομείς όπως διαστάσεις προσωπικότητας κοινωνικές σχέσεις και διεκδικητικότητα αυτοεκτίμηση και εικόνα εαυτού, άγχος, κατάθλιψη και επιθετικότητα Children s personality questionnaire (Porter & Cattell 1975); California psychological inventory (Gough 1957; 1987); State-Trait anxiety inventory for children (Spielberger 1973); Revised Children s Manifest Anxiety scale (Reynolds & Richmond, 1987); CDI (Kovacs 1981)

22 Eρωτηματολόγιο το οποίο το παιδί συμπληρώνει & αφορά τη σχέση με τους γονείς Parent Perception Inventory (Hazzart et al. 1981) ---το παιδί βαθμολογεί τον κάθε γονέα χωριστά στα ίδια τα ερωτήματα τα οποία παρουσιάζονται γραπτά για τα μεγαλύτερα παιδιά, με εικόνες για τα μικρότερα (φιαλίδια με διαφορετική ποσότητα υγρού το καθένα χωριστά) και είναι η ποσότητα υγρού στο καθένα φιαλίδιο αντιστοιχεί στις απαντήσεις «ποτέ», «λίγο», μερικές φορές», «συχνά», «πολλές φορές» ---υπάρχουν 4 υποκλίμακες = θετική αντίληψη, αρνητική αντίληψη

23 ---το CDI αξιολογεί καταθλιπτικά συμπτώματα σε παιδιά ηλικίας 6-17 χρόνων & αποτελείται από 27 ερωτήματα κάθε ερώτημα βαθμολογείται σε μία κλίμακα διαβάθμισης 0,1,2 Το CDI είναι απλό σε χορήγηση & διαρκεί 10 σταθμίστηκε σε παιδιά ηλικίας το internalising symptoms scale for children = αξιολογεί τα εσωτερικευμένα προβλήματα καθώς και το θεωρητικό/αρνητικό συναίσθημα σε παιδιά 8-12 ετών είναι το μοναδικό εργαλείο το οποίο αξιολογεί τα εσωτερικευμένα συμπτώματα και το συναίσθημα και θεωρείται ότι διευκολύνει τη διάκριση και παρατήρηση αγχωδών παιδιών -

24 ---ο Kazdin κατέγραψε 3 γενικές ομάδες κωδίκων συμπεριφοράς οι οποίοι είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν για άμεση παρατήρηση της παιδικής κατάθλιψης ---κοινωνική δραστηριότητα =ομιλία παιχνίδι συμμετοχή σε ομαδική δραστηριότητα ---μοναχική συμπεριφορά = παίζει μόνος του, έχει ακαδημαϊκή απασχόληση, τακτοποίηση του δωματίου του περιποίηση ---συναισθηματικές εκφράσεις =χαμόγελα, συνοφρυώνεται καβγαδίζει, παραπoνιέται

25 ---τα ερωτηματολόγια του Reynolds αξιολογούν το άγχος και την κατάθλιψη σε διαφορετικές ηλικίες = Revised children s manifest anxiety scale για παιδιά ηλικίας 6-17 ετών αποτελείται από 37 ερωτήματα που απαντώνται με ΝΑΙ-ΌΧΙ και κατασκευάστηκε για την αξιολόγηση του trait anxiety η βαθμολόγηση γίνεται με βάση την υποκλίμακα του οργανικού άγχους και την υποκλίμακα ψεύδους Reynolds Child Depression Scale =είναι ένα ερωτηματολόγιο που αξιολογεί κλίμακα 4 σημείων διαβάθμισης ξεκινώντας από το σχεδόν ποτέ καταλήγοντας στο πάντα

26 Analogue Behavioral Assessment ABΑ = ορίζεται ως η μέτρηση της συμπεριφοράς του ατόμου σε τεχνητές συνθήκες δηλ. επινοημένες με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι ανάλογες με τις συνθήκες του φυσικού του περιβάλλοντος ---το είδος της αξιολόγησης περιλαμβάνει τεστ δραμματοποίησης κοινωνικών δεξιοτήτων τεστ αποφυγής συμπεριφοράς, συνομιλίες μεταξύ ζευγαριών ή μεταξύ εφήβων και γονέων παρατήρηση αλληλεπίδρασης γονέαπαιδιού κατά τη διάρκεια καθορισμένων καθηκόντων, παρατήρηση της απόδοσης μιας ακαδημαϊκής άσκησης ---οι τεχνικές αυτές διαφέρουν ως προς τις οδηγίες τους τα ερεθίσματα και τον τρόπο παρουσίασης τους

27 τα δείγματα συμπεριφοράς που αξιολογούνται καθώς και τη μέθοδο βαθμολόγησης τους ---η μέθοδος της παρατήρησης συχνά εφαρμόζεται στην αξιολόγηση της προβληματικής συμπεριφοράς των παιδιών τέτοια προβλήματα μπορεί να είναι παιδικοί φόβοι και άγχη διαταραχές της διάσπασης προσοχής και αφορούν το διάστημα 2-13 ετών ---η δοκιμασία αποφυγής της συμπεριφοράς (behavior avoidance tests BAT) ενώ αρχικά εφαρμοζόταν σε ενήλικες από το 1960 εφαρμόζεται και σε παιδιά οι τιμές του ΒΑΤ εκφράζουν μετρήσεις αποφυγής όπως ο βαθμός εγγύτητας προς το φοβικό αντικείμενο, το άγγιγμα ή ο χειρισμός του φοβικού ερεθίσματος ο χρόνος μαζί με το φοβικό αντικείμενο

28 Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την εφαρμογή των μεθόδων παρατήρησης είναι ότι = Α) οι δομημένες μορφές παρατήρησης δεν χρησιμοποιούνται με συστηματικό τρόπο ούτε στην έρευνα ούτε σε κλινικά πλαίσια & β) οι αναλογικές αξιολογήσεις παραμένουν μέχρι σήμερα ψυχομετρικά υπανάπτυκτες πηγές τυχαίου σφάλματος στην αξιολόγηση της συμπεριφοράς μπορεί να επηρεάσουν την εγκυρότητα των μεθόδων παρατήρησης =περιλαμβάνουν= τα δείγματα συμπεριφοράς και τον τρόπο που αξιολογούνται & την ικανότητα του ατόμου να εκδραμματίσει έναν ρόλο, τα κίνητρα συμμετοχής του, την ικανότητα να κατανοήσει τον σκοπό της αξιολόγησης & την συνεργασία του με τον εξεταστή

29 Αξιολόγηση εξωτερικευμένων προβλημάτων = οι πιο γνωστές εξωτερικευμένες διαταραχές είναι =οι επιθετικές διαταραχές συμπεριφοράς & η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής /& Υπερκινητικότητας ---οι κλίμακες συμπεριφοράς που αξιολογούν την ΔΕΠ είναι πιο εξειδικευμένες και εμπεριέχουν περισσότερα ερωτήματα που αφορούν τη συγκεκριμένη διαταραχή μία από τις πιο σύγχρονες είναι ADHD-Symptoms Rating Scale, Holland 2001 =αποτελείται από 56 ερωτήματα και αξιολογεί τα χαρακτηριστικά της διαταραχής σύμφωνα με το DSM-IV παιδιών ηλικίας 6-12 χρόνων & συμπληρώνεται είτε από γονείς είτε από δασκάλους

30 Μία άλλη δοκιμασία αξιολόγησης της ADHD Attention Deficit Disorders Evaluation Scale-3rd Edition (ADDES-3) (McCarney & Arnaud, 2004)=η δοκιμασία αυτή διαφέρει από άλλες καθώς περιλαμβάνει ορισμένα εργαλεία που αξιολογούν τη συγκεκριμένη παθολογία έχει επανασταθμιστεί το 1995 προκειμένου τα ερωτήματα να εναρμονιστούν με τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-IV Υπάρχουν 2 εκδόσεις του ADDES-3 =α) η μία αποτελείται από 46 ερωτήματα & συμπληρώνεται από τους γονείς & η β) αποτελείται από 60 ερωτήματα & συμπληρώνεται από δασκάλους ---τα ερωτήματα και των δύο εκδοχών εκφράζουν συμπεριφορές χαρακτηριστικές της ΔΕΠ/Υ (14-18 ετών)

31 Οι εξωτερικευμένες διαταραχές της προσωπικότητας μπορούν επίσης να αξιολογηθούν & μέσα από ορισμένα ερωτηματολόγια συμπεριφοράς τα πιο διαδεδομένα & τα πιο αντιπροσωπευτικά είναι = Adolescent Psychopathology Scale, Child and Adolescent Self Report Forms of the Behavior Assessment System for Children, MMPI-A & Personality Inventory for Youth το APS, MMPI-A, PIY μπορούν να χαρακτηριστούν ως μέθοδοι αξιολόγησης που όμως μπορούν να συνεισφέρουν στην πρόγνωση της ψυχοπαθολογίας ---ο Quay κατέληξε σε 3 βασικές διαστάσεις που χαρακτηρίζουν τα εξωτερικευμένα προβλήματα =

32 Αντικοινωνική επιθετική διαταραχή συμπεριφοράς Επιθετική συμπεριφορά ανυπακοή & προκλητική συμπεριφορά, νευρικά Ξεσπάσματα, καταστροφική συμπεριφορά, αυθάδης συμπεριφορά ή αγενής μη συνεργάσιμος, επιζητά την προσοχή, κυριαρχική απειλητική Συμπεριφορά, απαιτητική/διαταρακτική συμπεριφορά, θορυβώδης και απότομος, ευάξεπτος & εκρηκτικός, αρνητισμός, Ανησυχία & υπερκινητικότητα, ανεντιμότητα & αναξιοπιστία

33 Κοινωνικοποιημένη επιθετική διαταραχή συμπεριφοράς Κακές παρέες, φυγή από το σχολείο και το σπίτι, μέλος συμμοριών, Κλέβει σε συνεργασία με άλλους ή κλέβει από το σπίτι του, Ψεύδεται και εξαπατά, ξενυχτάει, πιστός σε παραβατικούς φίλους

34 ΔΕΠΥ = Ελλειμματική προσοχή, ονειροπόληση, αδεξιότητα, βλέμμα κενό και ανήσυχο, παθητικότητα & έλλειψη πρωτοβουλίας, νευρικότητα, Αδυναμία ολοκλήρωσης καθηκόντων, νωθρότητα και υπνηλία, Παρορμητισμός, περιορισμένα ενδιαφέροντα, ανία, υπερκινητικότητα

35 Ο Quay κατέληξε σε δύο βασικές διαστάσεις που χαρακτηρίζουν τα εσωτερικευμένα προβλήματα = Α) άγχος-απόσυρση-δυσφορία, β) σχιζοειδής-απαθής Αγχώδης φοβισμένος Ντροπαλός συνεσταλμένος Θλιμμένος στενοχωρημένος, Διαταραγμένος, Υπερευαίσθητος πληγώνεται εύκολα Με αίσθημα μειονεξίας Σεμνότυφος μαζεμένος Δεν έχει εμπιστοσύνη στον Εαυτό του, εύθικτος, Κλαίει συχνά, απόμακρος, ανησυχεί Δεν μιλά Αποσυρμένος Ντροπαλός άτολμος Ψυχρός απαθής Περιορισμένα ενδιαφέροντα Θλιμμένος Άδειο βλέμμα Αμήχανος Μυστικοπαθής Θέλει να μένει μόνος του

36 Σύμφωνα με το DSM-IV οι βασικές διαγνωστικές κατηγορίες των εσωτερικευμένων διαταραχών είναι = Διαταραχές διάθεσης Μείζων καταθλιπτική διαταραχή, δυσθυμική διαταραχή, Καταθλιπτική διαταραχή, διαταραχές διπολική 1 και 2 Κυκλοθυμική διαταραχή, διαταραχή διάθεσης ιατρικών προβλημάτων Αγχώδεις Διαταραχές Δ πανικού ανευ αγοροφοβίας, Δ πανικού με Α, αγοροφοβία Χωρίς ιστορικό κρίσης πανικού, συγκεκριμένη φοβία, Ψυχαναγκαστική Δ, μετατραυματικό άγχος, οξεία Δ άγχους, Δ γενικευμένου άγχους εξαιτίας ιατρικών προβλημάτων

37 Δ βρεφικής & παιδικής ηλικίας & της εφηβείας Δ άγχους αποχωρισμού Επιλεκτική αλαλία Σωματόμορφες Δ Δ σωματοποίησης Διαταραχή πόνου υποχονδρίαση

38 Η συνεργατική θεραπευτική αξιολόγηση CTA είναι ένα συνδυασμός αξιολόγησης & θεραπείας υπο την καθοδήγηση του θεραπευτή ---το μοντέλο αυτό δημιουργήθηκε προκειμένου να βελτιώσει τη χρησιμότητα της ψυχολογικής αξιολόγησης & του feedback μετατρέποντας την αξιολόγηση σε μια ψυχοθεραπευτική προσπάθεια ---υποστηρίζεται η σημασία των κινήτρων μεταξύ υποκειμένου και θεραπευτή καθώς και η συμμετοχή των γονέων στην αξιολόγηση του παιδιού τους στην προσπάθεια ουσιαστικών αλλαγών- ---οδηγεί σε νέους τρόπους κατανόησης και αντιμετώπισης ενδο-οικογενειακών προβλημάτων

39 ---το αυτό μοντέλο περιέχει αξίες = όπως η συνεργασία, η ταπεινοφροσύνη, ο σεβασμός, και η συμπόνια ---στην θεραπευτική αξιολόγηση τα τεστ δεν αντιμετωπίζονται ως δείκτες κάποιας αντικειμενικής αλήθειας για τον θεραπευόμενο αντίθετα θεωρούνται ως τρόποι μεγεθυντικής ενσυναίσθησης ---η θεραπευτική αξιολόγηση με παιδιά ΤΑ-C = περιλαμβάνει 8-10 συνεδρίες σε ένα διάστημα 2-3 μηνών τόσο οι συνεντεύξεις όσο και η αξιολόγηση τοποθετούν τους γονείς και το παιδί πίσω από ένα καθρέπτη μιας όψεως ιδιαίτερης σημασίας είναι η παρουσίαση των γονέων κατά την διάρκεια της ψυχολογικής αξιολόγησης το παιδιού τους

40 Η μπαταρία αξιολόγησης της σύγκρουσης = conflict analysis battery = είναι διαγνωστικό θεραπευτικό εργαλείο αυτό-αξιολόγησης που βασίζεται στην τυπική θεωρία συμπεριφοράς η οποία αντιλαμβάνεται το ασυνείδητο ως ένα μηχανισμό επίλυσης συγκρούσεων η σύγκρουση ορίζεται στη σχεσιακή της διάσταση ως κατάσταση παθητικότητας, ανταγωνισμού & αποξένωσης, η επίλυση επομένως είναι μια κατάσταση που ορίζεται βάσει των αντίστοιχων εναλλακτικών =ενεργητικότητα, συνεργασία, και αμοιβαίος σεβασμός και ολοκληρώνεται μέσω μιας αλληλουχίας έξι σημείων στρεσ, απάντηση, άγχος, άμυνα, αντιστροφή, συλλαβισμός

41 Η μπαταρία ανάλυσης της σύγκρουσης εξετάζει λοιπόν τη διεργασία επίλυσης της σύγκρουσης αποτελείται από την κλίμακα αξιολόγησης του τρόπου σχετίζεσθαι ένα ερωτηματολόγιο που αποσκοπεί στην αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο το άτομο σχετίζεται με τους άλλους καθώς και από μια σειρά προβολικών τεχνικών = Το τεστ της διαφανούς μάσκας (δημιουργεί 3 μάσκες) Τα ποτρέτα μπαλονιών & Ιστορία (το άτομο σχεδιάζει τα μέλη της οικογένειας του με τη μορφή μπαλονιών Το τεστ των συγκρουσιακών αναμνήσεων όπου αποκαλύπτεται μια συγκρουσιακή παιδική ανάμνηση Το τεστ της δημιουργίας μεταφορών (όπου το άτομο δημιουργεί δύο μορφές κι αναπτύσσει έναν διάλογο μεταξύ τους Την ανάλυση ονείρου Το τεστ σπίτι δένδρο-άνθρωπος, το τεστ μουντζούρα

42 Το ενδιαφέρον για τα θετικά στοιχεία της ψυχικής λειτουργίας έχει κερδίσει την αυξανόμενη προσοχή των ειδικών τις τελευταίες δεκαετίες κάτι που αποδίδεται στο κίνημα της θετικής ψυχολογίας (possitive psychology Seligman & Csikszentmihalyi, 2000) ---το κίνημα αυτό καλεί τους ψυχολόγους να εστιάζουν στα βασικά και σημαντικά προσδιοριστικά στοιχεία μιας θετικής λειτουργίας ---οι Scheir & Carver (1993) προτείνουν ότι η θετική σκέψη είναι στο επίκεντρο της εμπιστοσύνης των ατόμων στο μέλλον ---Οι Kozma Stine & Stones (2000) περιγράφουν την θετικότητα ως μια γενική προδιάθεση του υποκειμενικού αισθήματος της ευεξίας αίσθημα που ευθύνεται =

43 για τη σταθερότητα της ευτυχίας Οι Caprara et al. (2010) μελέτησαν τις ομοιότητες μεταξύ αυτοεκτίμησης ικανοποίησης από τη ζωή και αισιοδοξίας οι έννοιες αυτές έχουν υψηλή συσχέτιση και αντανακλούν πτυχές της προσωπικής ευεξίας όπως την υγεία, την επαγγελματική επιτυχία και τις θετικές διαπροσωπικές σχέσεις (Baumeister et al., 2003) ---η αξιολόγηση των θετικών στοιχείων γίνεται από την κλίμακα θετικότητας (P) προκειμένου να αξιολογηθεί ποσοτικά η τάση του ατόμου να βλέπει και να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες ή τις αντιξοότητες της ζωής με ένα θετικό τρόπο ---η κλίμακα P αποτελείται από 8 ερωτήματα που βασίζονται σε έννοιες της αυτοεκτίμησης

44 της ικανοποίησης από τη ζωή και της αισιοδοξίας ---πιο συγκεκριμένα οι Levak et al. (2011) περιγράφουν κατά πόσο η θεραπευτική παρέμβαση και το feedback μπορούν να βελτιωθούν λαμβάνοντας υπόψη 3 προσφορές από τη θετική ψυχολογία η συμπεριφορά μπορεί να θεωρηθεί εν δυνάμει προσαρμοστική και οι παραδοσιακά παθολογικές συμπεριφορές μπορούν να επαναπροσδιοριστούν ως απλές αντιδράσεις σε δύσκολες ή αγχογόνες καταστάσεις το θεραπευτικό feedback είναι μη επικριτικό και γεμάτο ενσυναίσθηση από την πλευρά του θεραπευτή το θεραπευτικό feedback υπογραμμίζει την αυτοεκτίμηση και την αντοχή που αποκτώνται μέσα από την αυτοεπίγνωση

45 ----στην Ελλάδα υπάρχει από το 1998 η Ελληνική Εταιρεία Θετικής Ψυχολογίας με πρόεδρο τον κ. Σταλίκα (εισαγωγή στην θετική Ψ, 2011) ---οι στόχοι της ΕΕΘΨ είναι οι εξής = η συμβολή στη γνώση (μελέτη των μηχανισμών λειτουργίας & αρχών της ΘΨ) ---αξιοποίηση των αρχών της θετικής Ψ στη μελέτη για την υποστήριξη της ανθρώπινης ανάπτυξης και ευημερίας ---ο προσδιορισμός, η βελτίωση και η ενδυνάμωση χαρακτηριστικών ποιοτήτων και διαδικασιών που συμβάλλουν την ευημερία ατόμων ομάδων και οργανισμών

46 η συμβολή στην έρευνα ---η ανάπτυξη & στάθμιση εργαλείων μέτρησης & καταγραφής προσωπικών χαρακτηριστικών, συμπεριφορών και γενικότερα άλλων φαινομένων που σχετίζονται με την θετική ψυχολογία (μέχρι σήμερα έχουν δημιουργηθεί & σταθμιστεί 20 εργαλεία τα οποία χρησιμοποιούνται από ειδικούς ΨΥ) ----η ανάπτυξη τεχνογνωσίας για την εφαρμογή Θετικής Ψ η ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση ---η ενημέρωση & εκπαίδευση του ευρύτερου κοινού των επαγγελματιών των επιστημόνων των οργανισμών για τις εφαρμογές & εξελίξεις στην ΘΨ ο σχεδιασμός & υλοποίηση ερευνητικών εκπαιδευτικών ενημερωτικών δράσεων

47 ---για τη διαπολιτισμική μελέτη θετικής Ψ - κλίμακα Ελπίδας που είναι διαδεδομένη αξιολογεί την ελπίδα και έχει χρησιμοποιηθεί σε διαφορετικούς πληθυσμούς, ομάδες ή εθνότητες ---η ελπίδα βρέθηκε να συνδέεται με την κοινωνική προσαρμοστικότητα των Μεξικανών μεταναστών, τη φυλετική και πολιτισμική ταυτότητα των εβραιοπαίδων και την προφύλαξη στις σεξουαλικές επαφές των ομοφυλόφιλων ανδρών ---το υποκείμενο αίσθημα ευεξίας έχει ερευνηθεί περισσότερο (Diener & Suh, 2000) World Values Study Group διαφορές βρέθηκαν σε επίπεδου ατομισμού, κολεκτιβισμού

48 Η θεωρία της ποιότητας της ζωής (Quality of Life QOL) έχει τις ρίζες της στο θεωρητικό μοντέλο της αυτοολοκλήρωσης η αντίληψη της καλής ζωής είναι συνδεδεμένη με την κουλτούρα του ατόμου ---για τα άτομα του δυτικού κόσμου καλή και επιτυχημένη ζωή θεωρείται η απόκτηση της ευτυχίας η ικανοποίηση των αναγκών η κοινωνική και η επαγγελματική καταξίωση και η απόκτηση υλικών αγαθών ---η θεωρία της ποιότητας ζωής θεωρεί ότι υπάρχουν 3 είδη ποιότητας ζωής =\ Α) η υποκειμενική ποιότητα ζωής το άτομο αξιολογεί από μόνο του την ποιότητα της ζωής του

49 Β) η υπαρξιακή ποιότητα ζωής σύμφωνα με αυτό το είδος το άτομο έχει μια άλλη πιο βαθιά φύση την οποία οφείλει να σεβαστεί και στην οποία οφείλει να προσαρμοστεί όπως η ικανοποίηση θρησκευτικών ή πνευματικών αξιών και εθίμων Γ) η αντικειμενική ποιότητα ζωής σύμφωνα με αυτό το είδος της ζωής το άτομο θεωρεί ποιοτικό ή καλό ότι συνάδει με το κοινωνικό σύνολο προσαρμογή στον τρόπο ζωής της κουλτούρας ή της κοινωνικής ομάδας ---η ποιότητα ζωής αξιολογείται από το Quality of Life QOL & υποκειμενικό αίσθημα ευεξίας Subjective Well Being SWB ---

50 Η συναισθηματική ευεξία είναι μια συγκεκριμένη διάσταση =ομολογημένη ευτυχία και ικανοποίηση από τη ζωή και την ισορροπία μεταξύ θετικών και αρνητικών συναισθημάτων ---κλίμακες που αξιολογούν την ποιότητα ζωής Το QLQ αξιολογεί τη σχέση μεταξύ της ποιότητας της ζωής του ατόμου και άλλες συμπεριφορές όπως φυσική και ψυχική υγεία ή η χρήση ουσιών τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν περιοχές της ζωής του ατόμου που πιθανόν να χρειάζονται αλλαγή ---το QLQ (Evans & Cope 1989) αποτελείται από 5 βασικούς τομείς και 16 κλίμακες

51 Οι 5 βασικοί τομείς είναι = Γενικό αίσθημα ευεξίας διαπροσωπικές σχέσεις οργανωτική δραστηριότητα Επαγγελματική δραστηριότητα Χαλάρωση και τρόπος ψυχαγωγίας Υποκλίμακες Υλιστικό αίσθημα ευεξίας σωματικό αίσθημα ευεξίας προσωπική ανάπτυξη Συζυγικές σχέσεις Σχέσεις γονέα-παιδιού

52 ευρύτερες οικογενειακές σχέσεις εξωοικογενειακές σχέσεις αλτρουιστική συμπεριφορά Πολιτική συμπεριφορά εργασιακά χαρακτηριστικά Επαγγελματικές σχέσεις εργασιακή ικανοποίηση δημιουργική αισθητική συμπεριφορά αθλητική δραστηριότητα συμπεριφορά κατά τη διάρκεια των διακοπών κοινωνική αποδοχή

53 Quality of Life Inventory (Frisch 1994) = βασίζεται στη θεωρία ότι το αίσθημα ικανοποίησης από τη ζωή είναι αποτέλεσμα της αντίφασης μεταξύ αυτών που το άτομο κατέχει και αυτών που θα επιθυμούσε σε αξιοσημείωτους τομείς της ζωής ---το μοντέλο της ποιότητας ζωής υποθέτει ότι υπάρχουν 4 στοιχεία που υποστηρίζουν το αίσθημα της ικανοποίησης σε 16 περιοχές ικανοποίησης ---τα στοιχεία αυτά είναι οι αντικειμενικές συνθήκες οι στάσεις απέναντι στις συνθήκες του άλλου, τα κριτήρια εκτίμησης της κατάστασης του άλλου, και η σημασία που αποδίδουμε σε έναν τομέα της ζωής ---χρησιμοποιούνται στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων και προτείνουν θεραπευτικές προσεγγίσεις

54 ---οι εξεταζόμενοι απαντούν με βάση μία κλίμακα έξι βαθμίδων από +3 έως -3 της οποίας όμως οι επιλογές δεν είναι διατυπωμένες με σαφήνεια π.χ. η διαφορά μεταξύ του «λίγο ικανοποιημένος» και του «λίγο ανικανοποίητος» μπορεί να μην είναι ευδιάκριτη ---μετα από την κατάταξη της ικανοποίησης ο εξεταζόμενος υποδεικνύει τη σχετική σημασία (0, 1, 2) που αποδίδει στην συγκεκριμένη περιοχή Ερωτηματολόγια που αξιολογούν την ποιότητα της συζυγικής σχέσης

55 ---the relationship closeness Inventory (3 κλίμακες, θεωρεί την έννοια της εγγύτητας ως αλληλεξάρτηση, η συχνότητα με την οποία το ένα άτομο επιδρά σε ένα άλλο, τις διαφορετικές δραστηριότητες μέσα από τις οποίες ένα άτομο επιδρά στο άλλο και τέλος την ισχύ της επίδρασης) ---Inclusion of other in the self scale

56 Τέλος Ενότητας

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Νοημοσύνη; Ικανότητα διεκπεραίωσης γνωστικών λειτουργιών (μνήμη, προσοχή, αντίληψη, μάθηση, αφαιρετική σκέψη, ομιλία, κλπ.) Αξιολογείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας WECHLER INTELLIGENCE SCALE FOR CHILDREN III (WISC -III) Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας Υποκλίμακες του WISC Λεκτικές υποκλίμακες Πληροφορίες Λεξιλόγιο Ομοιότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο ορισμός και η προέλευση της κλινικής ψυχομετρίας... 27

1. Ο ορισμός και η προέλευση της κλινικής ψυχομετρίας... 27 Περιεχόμενα Πρόλογος........................................................ 19 1. Ο ορισμός και η προέλευση της κλινικής ψυχομετρίας.......... 27 Ψυχολογια και κλινικη Ψυχομετρια.....................................

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας από τις

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 5: Επιλογή προσωπικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 5: Επιλογή προσωπικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 5: Επιλογή προσωπικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Θεωρία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωτική Θεωρία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οργανωτική Θεωρία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 2: Προσωπικά Χαρακτηριστικά Ευγενία Πετρίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ Προσωπικότητα: Τα ιδιαίτερα και σχετικά σταθερά πρότυπα συμπεριφοράς, σκέψης και συναισθηματικής έκφρασης που παρουσιάζουν τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή κατάλληλου προσωπικού με τη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων

Επιλογή κατάλληλου προσωπικού με τη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Εισηγητής: Γιώργος Χάρος, Executive Director People Solutions, ICAP Group gharos@icap.gr Επιλογή κατάλληλου προσωπικού με τη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Πέμπτη 14 Οκτωβρίου 2010 1 Πριν την επιλογή Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας)

Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας) Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας) Εισηγητής: Ι.Σ. Παναγόπουλος, PhD in Industrial Psychology Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης της SHL Ελλάς 1 Στόχοι Εισαγωγή στα Ψυχομετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου

Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου 80% των ατόμων με ADHD έχουν και δεύτερη διαταραχή και 60% αυτών έχουν δύο ή περισσότερες Σύμφωνα με το DSM-IV-TR: Στο 50 % των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Εισαγωγή Ψυχική διαταραχή : αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέπτεται, συμπεριφέρεται προς τους άλλους, και σχετίζεται με τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική)

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΕΦΗΒΩΝ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΩΝ: Rorschach, Thematic Apperception Test T.A.T., Children s Apperception Test C.A.T., Ιχνογράφημα, Μύθοι της Duss, Συμπλήρωση Προτάσεων.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19. Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας

Περιεχόμενα. Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19. Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας Περιεχόμενα Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19 Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας 1.1. Η Εμφάνιση της Ψυχομετρίας 21 1.1.1. Κατά τη Νεολιθική Περίοδο 21 1.1.2. Κατά την Αιγυπτιακή και Σουμερική

Διαβάστε περισσότερα

Ακαδηµαϊκή Εκπαίδευση Χαρίσης-

Ακαδηµαϊκή Εκπαίδευση Χαρίσης- Ακαδηµαϊκή Εκπαίδευση Χαρίσης- ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ ΑΠΟ ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΜΕΝΟΥΣ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥΣ: ΕΝΙΣΧΥΣΗ, ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ-ΕΦΗΒΟΥ Έλσα ηµοπούλου-ψυχολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Σεμινάρια

Νοσηλευτική Σεμινάρια Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Σεμινάρια Ενότητα 6: Τρόποι Συγγραφής της Μεθόδου και των Αποτελεσμάτων μιας επιστημονικής εργασίας Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΣΙΑΠΑΤΗ Δρ.Σχολικής Ψυχολογίας Παν/μιου Αθηνών Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής & Οικογενειακή Θεραπεύτρια ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΠ-Υ Ευρήματα μελετών (Ηannafin

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανισότητα μεταξύ όλων των εργαζομένων

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Ψυχολογία. Ενότητα 5: Αξιολόγηση Συμπεριφοράς & Αξιολόγηση Μαθησιακής Ικανότητας. Βασιλική Γιαννούλη

Σχολική Ψυχολογία. Ενότητα 5: Αξιολόγηση Συμπεριφοράς & Αξιολόγηση Μαθησιακής Ικανότητας. Βασιλική Γιαννούλη Σχολική Ψυχολογία Ενότητα 5: Αξιολόγηση Συμπεριφοράς & Αξιολόγηση Μαθησιακής Ικανότητας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Βίκη Παυλίδη Εκπαιδευτική Ψυχολόγος, ΜΑ,MSc Τμήμα Συμβουλευτικής & Ψυχολογίας Εκπαιδευτήρια Γείτονα Χαρακτηριστικά της χαρισματικότητας Γνωστικές Δεξιότητες Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 7η: Νοητική Υστέρηση Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών

Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών Βασίλης Παυλόπουλος, Ηλίας Γ. Μπεζεβέγκης, Κωνσταντίνα Λυκιτσάκου, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Εισήγηση στο 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας (Μάιος, 2009) Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Μπετίνα Ντάβου, Πανεπιστήμιο Αθηνών Κατερίνα Σπετσιώτου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

Διά βίου μάθηση και εκπαίδευση Ενότητα 4 η : Εννοιολογικοί Προσδιορισμοί IV Εκπαίδευση ενηλίκων & επαγγελματική κατάρτιση

Διά βίου μάθηση και εκπαίδευση Ενότητα 4 η : Εννοιολογικοί Προσδιορισμοί IV Εκπαίδευση ενηλίκων & επαγγελματική κατάρτιση Διά βίου μάθηση και εκπαίδευση Ενότητα 4 η : Εννοιολογικοί Προσδιορισμοί IV Εκπαίδευση ενηλίκων & επαγγελματική κατάρτιση Θανάσης Καραλής Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ρώσσιος Χρήστος Συναίσθηµα: Είναι µια σύνθετη συγκινησιακή κατάσταση (περιλαµβάνει και σωµατικές αντιδράσεις και γνώσεις) που αποδίδει και

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠEPIEXOMENA. Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

ΠEPIEXOMENA. Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠEPIEXOMENA Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΝΩΣΙΑΚΟΥ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ... 27 M. Zαφειροπούλου Eισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα Κατάλογος Προσφερόµενων Μαθηµάτων Κωδικοποίηση Μαθηµάτων Ο φοιτητής µπορεί να αναγνωρίζει τα µαθήµατα που προσφέρονται σε κάθε έτος από τον κωδικό αριθµό που συνοδεύει κάθε εξαµηνιαίο µάθηµα, που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα εκπαίδευσης

πρόγραμμα εκπαίδευσης πρόγραμμα εκπαίδευσης στις μαθησιακέςδυσκολίες Υπεύθυνη: Δρ. Κατερίνα Μανιαδάκη Ψυχολόγος Επίκ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Αθήνας Κάθε Τετάρτη, 20.30-22.00 με έναρξη στις 3 Μαρτίου 2010 και διάρκεια 8 μήνες Ψυχολογικό

Διαβάστε περισσότερα

η «κ «ο κ ι ο ν ι ων ω ικ ι ή κ εμ π στ οσύ νη»» α ν α άμ ά εσα εσα σε εκπ εκ α π ι α δ ι ευ

η «κ «ο κ ι ο ν ι ων ω ικ ι ή κ εμ π στ οσύ νη»» α ν α άμ ά εσα εσα σε εκπ εκ α π ι α δ ι ευ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΛΙΒΕΡΗ ΚΑΝΤΕΡΕ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ Π.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ anasliveri@sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΚΥΚΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΝ ΣΤΑ ΨΥΧΟΜΕΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ----------------------------------------------------------------

Α. ΚΥΚΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΝ ΣΤΑ ΨΥΧΟΜΕΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ---------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------- Α. ΚΥΚΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΝ ΣΤΑ ΨΥΧΟΜΕΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ---------------------------------------------------------------- A1. Εκπαίδευση στη χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Ενότητα 7β: Ανάλυση καταναλωτών Χρήστος Βασιλειάδης Τμήμα Οργάνωσης & Διοίκησης Επιχειρήσεων ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος καταρτιζομένων «Πρόγραμμα κατάρτισης στις αναπτυξιακές διαταραχές παιδιών και εφήβων (Συμπτωματολογία Αξιολόγηση Παρέμβαση)». Το Εργαστήριο Νευροψυχολογίας του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.- Λέκτορας Συναισθηματική Νοημοσύνη - Μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης, η

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Επιβλέπων καθηγητής: ΝΑΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΠΑΓΑΛΟΥ ΑΓΛΑΪΑ Α.Μ: 12514 Τι είναι ο αυτισμός; Είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 5: Συμπεριφορά Καταναλωτή. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 5: Συμπεριφορά Καταναλωτή. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Αρχές Μάρκετινγκ Ενότητα 5: Συμπεριφορά Καταναλωτή Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΙΣΜΟΣ. Μια διαφορετική μορφή επικοινωνίας

ΑΥΤΙΣΜΟΣ. Μια διαφορετική μορφή επικοινωνίας ΑΥΤΙΣΜΟΣ Μια διαφορετική μορφή επικοινωνίας ΟΡΙΣΜΟΣ Οι Neisworth και Wolfe (2005) ορίζουν τον αυτισμό ως «αναπτυξιακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από σημειωμένη δυσκολία στην επικοινωνία και τις κοινωνικές

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα