ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ "ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗΣ"

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ "ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗΣ""

Transcript

1 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ "ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗΣ" ΟΙ ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ: ΕΝΑΣ ΠΛΗΡΗΣ ΟΔΗΓΟΣ 1

2 ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΣΙ ΑΙΤΩΛΙΚΟ 2014 ΟΙ ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ: ΕΝΑΣ ΠΛΗΡΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΣΙ 2

3 Β1 ΓΕΛ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ ΟΙ ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ: ΕΝΑΣ ΠΛΗΡΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΣΙ 3

4 Χρονολογικά Στοιχεία Σχολικό Έτος: Τετράμηνο: Β' Στοιχεία Σχολικής Μονάδας ΓΕΛ ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ "ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗΣ" Τάξη: Β Τμήμα: 1ο Ερευνητική Εργασία Θέμα: Οι εκκλησίες του Αιτωλικού Διδάσκων-Επιμελών-Συντονιστής Ζήσης Γεώργιος (ΠΕ01-Θεολόγος) Συγγραφική Ομάδα Β1 ΓΕΛ Αιτωλικού Αναθεώρηση κειμένου Ιωάννου Μιχάλης 4

5 Εξώφυλλο Μιχάλης Κότσαρης, "Στη φωτογραφία ένα παλιό χαρακτικό μου (ξυλογραφία) -με θέμα το Αιτωλικό σε ύφος βυζαντινής μινιατούρας" Η εργασία αυτή αφιερώνεται στην μνήμη των δύο αγγέλων του σχολείου Αναστασίας Κονταρή(30/10/2013, ετών 17) και Δημήτρη Τσιλιγκρού(08/04/2014, ετών 18) που έφυγαν νωρίς για την "Γειτονιά των Αγγέλων"... Αιωνία σας η μνήμη... 5

6 Οι ομάδες που εργάστηκαν ήταν οι εξής: Ά Ομάδα Αμπλιανίτη Ευαγγελία Ιωάννου Μιχάλης Κυτέα Μαρία Μουσάκου Παρασκευή Μπαρούχου Ελευθερία Μπλίκας Κωνσταντίνος 1. Πρόλογος Κατά το Β' Τετράμηνο του σχολικού Έτους το 1ο τμήμα της Β' τάξης του Λυκείου Αιτωλικού αποφάσισε να μεταβάλλει το θέμα από "Διατροφή και Νηστεία" του Α' Τετραμήνου σε "Εκκλησίες του Αιτωλικού". Υπό τον ιδιαίτερο και προσεγμένο συντονισμό του Θεολόγου κ. Γεωργίου Ζήση το τμήμα μας συνέλλεξε και αντάλλαξε πληροφορίες σχετικά με τις εκκλησίες, συζήτησε για τα περικαλλή μνημεία της χριστιανοσύνης και επισκέφτηκε τους ιερούς ναούς του Αιτωλικού. Έπειτα, λοιπόν, από πολύ κόπο και μόχθο οι μαθητές πέτυχαν να συλλέξουν αρκετά στοιχεία ώστε να τα παρουσιάσουν σε αυτές εδώ τις σελίδες. Στις επόμενες σελίδες θα παρουσιαστούν γενικές πληροφορίες για τους ναούς και το Αιτωλικό, ενώ, εν συνεχεία, πρόκειται να αναλυθούν τα εξής στοιχεία για κάθε ναό: i. σε ποιον/α Άγιο/α ή Δεσποτική/Θεομητορική εορτή είναι αφιερωμένος ο ναός ii. η ιστορία του ναού -Παναγία Αιτωλικού(Κοίμηση της Θεοτόκου) -Άγιος Γεώργιος -Άγιος Δημήτριος -Άγιος Νικόλαος -Παναγιά η Φοινικιά(Εισόδια της Θεοτόκου) Β' Ομάδα Ανδρεάκη Χρύσα Κοκκαλάκη Λαμπρινή Κονταρή Νικολέτα-Ελένη Κουβέλη Μαρία Μακρή Αναστασία -Αγία Παρασκευή -Άγιος Νικόλαος Κούνδουρος (Άγιος Νικόλαος ο εν Βουνένοις) -Παμμέγιστοι Ταξιάρχες -Μεταμόρφωση του Σωτήρος Γ' Ομάδα Ζούκα Ιωάννα Κασσαβέτη Ειρήνη Σκόνδρας Γεράσιμος Σύρρος Αντώνης Χουλιάρας Στρατής Τουσίνι Μάρκο -Άγιος Αθανάσιος(Κοιμητήριο) -Άγιος Νεκτάριος -Άγιοι Απόστολοι(κοιμητήριο) -Αγία Τριάδα(λόφος Κατσά) 6

7 iii. η τεχνοτροπία και ο ρυθμός iv. τα ιερά σκεύη του εκάστοτε ναού v. οι σημαντικές προσωπικότητες που παρουσιάστηκαν στο "κατώφλι" του ναού vi. η σύγχρονη κατάσταση του ναού καθώς και οι εφημέριοι, ψάλτες και νεωκόροι/ες των ναών αυτών. Το έργο αυτό, της πραγμάτευσης δηλαδή αυτού του θέματος, αν και στην αρχή φάνηκε εξαιρετικά δύσκολο αποδείχθηκε τελικά ότι ήταν ένα συναρπαστικό και ενδιαφέρον θέμα που προσέλκυσε το ενδιαφέρον των μαθητών, οι οποίοι με μεγάλη προθυμία θέλησαν επανειλημμένα να επισκεφτούν τους ιερούς ναούς και να απαθανατίσουν με την φωτογραφική μηχανή τις ιερές εικόνες και την ολοκληρωμένη εμφάνιση του ναού. Εν τέλει η προσπάθεια των μαθητών "απέδωσε καρπούς" καθώς προσκόμισαν σημαντικά στοιχεία για την τοπική ιστορία. Και επειδή η εργασία αυτή συνεγράφη από τους μαθητές, αναγνώστη, συγχώρεσε μας για τυχόν λάθη και παραλήψεις. Είθε αυτή η εργασία να σε ταξιδέψει στους άγριους βάλτους της γνώσης και στα δύσβατα μονοπάτια της ιστορίας. Καλή Ανάγνωση! 7

8 2. Εισαγωγή Ναός 1, σύμφωνα με την αρχαία ελληνική παράδοση, ήταν η κατοικία του Θεού, το κτίριο δηλαδή που αφιερωνόταν στον εκάστοτε θεό και αποτελούσε παράλληλα τον χώρο λατρείας των θεών. Μετά, βέβαια, την εδραίωση του Χριστιανισμού η έννοια αυτή άλλαξε σημασία και κατοχυρώθηκε ως ο χώρος σύναξης των πιστών(χριστιανών) όπου τελούνται τα ιερά μυστήρια. Μια συνώνυμη που χρησιμοποιείται από τον Χριστιανικό κόσμο είναι και η λέξη εκκλησία 2. Ο όρος εκκλησία στην αρχαία Αθήνα υποδήλωνε την συνέλευση όλων τον Αθηναίων ανδρών σε ένα χώρο για την διευθέτηση των θεμάτων της πόλης. Από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια, ωστόσο, ο όρος αυτός μεταβλήθηκε και καθιερώθηκε ως το σύνολο των χριστιανών κάθε περιοχής. Στην σύγχρονη, βέβαια εποχή ο όρος εκκλησία, αρχικά, τείνει να δηλώνει τον χώρο σύναξης των πιστών χριστιανών για την προσευχή και την τέλεση των θείων μυστηρίων 3, ενώ παράλληλα, δηλώνει και την Εικόνα 1 Άγιος Νεκτάριος εκκλησιαστική ιεραρχία. Έτσι, λοιπόν, έχοντας υπόψη τους δύο αυτούς όρους δυνάμεθα να ξεκινήσουμε την αναφορά μας στους ιερούς ναούς τους Αιτωλικού, μιας πόλης με εξαιρετική ιστορία όσον αφορά την εκκλησιαστική παράδοση και ζωή. Το Αιτωλικό είναι ένα μικρό νησάκι στο μέσο της λιμνοθάλασσας Αιτωλικού- Μεσολογγίου, το οποίο συνδέεται 1 αρχ. ναός < ναίω (=κατοικώ). 2 αρχ. ἐκκλησία (= συνέλευση). 3 Εξού και η συσχέτιση με το αρχαιοελληνικό ναός. Εικόνα 2 Παλαιά άποψη της πλατείας της Παναγίας 8

9 με την ξηρά με δύο πέτρινα τοξωτά γεφύρια της δεύτερης εικοσαετίας του 19ου αιώνα. Πρώτη μνεία του νησιού γίνεται από τον Ισπανοεβραίο Βενιαμίν εκ Τουδέλης, ο οποίος αναφέρει το νησί ως "Νατολικόν". Αξίζει να αναφερθεί, βέβαια, ότι ο πρώτος οικισμός του Αιτωλικού βρισκόταν βορειότερα και παραλιακά της λιμνοθάλασσας, κοντά στο χωριό Κεφαλόβρυσο, με την ονομασία Έξω Χώρα. Από εκεί, μάλιστα, ξεκινά και η εκκλησιαστική ιστορία της πόλης με τον Άγγελο Κομνηνό, ανεψιό του αυτοκράτορα Ανδρονίκου, να παραδίδει δύο από τα ιερότερα κειμήλια της βυζαντινής εποχής: τον ιερό επιτάφιο εργόχειρο τριών παρθένων από την Κων/πολη, και την ιερή εικόνα της Παναγίας, έργο, σύμφωνα με την παράδοση, του Ευαγγελιστή Λουκά. Έκτοτε το Αιτωλικό παρουσιάζει μεγαλοπρεπή θρησκευτική ιστορία αρχικά κτίζονται εκκλησίες, έπειτα αρχίζουν να επισκέπτονται το Αιτωλικό όσιοι όπως ο Ευγένιος Γιαννούλης, ιδρυτής της Σχολής του Αιτωλικού, και, τελικά, η θρησκευτική παράδοση κορυφώνεται με αρκετά θαύματα να συμβαίνουν στους χώρους των εκκλησιών. Με λίγα λόγια η ιστορία του Αιτωλικού, αναφορικά με τους ναούς είναι τεράστια, γι' αυτό και στην συνέχεια του οδηγού αυτού θα αναλυθούν ξεχωριστά όλοι οι ναοί του Αιτωλικού, μέσα και έξω από το νησί. Ας ξεκινήσει, λοιπόν, αυτό το ταξίδι στην γνώση και ας ενημερωθούμε για τους ιερούς ναούς του Αιτωλικού! 9

10 3. Ενοριακοί Ναοί I. Κοιμήση της Θεοτόκου Ο Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο οποίος βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, είναι ο αρχαιότερος ναός της. Η εκκλησία αυτή πανηγυρίζει μεγαλοπρεπώς την 15η Αυγούστου, ενώ η εικόνα της Παναγίας, η οποία παριστάνει τον τύπο της "Βλαχερνίτισσας" τιμάται στις 2 Ιουλίου. Στους ντόπιους ο ναός απαντάται ως "Παναγία", "Παναγιά η Παζαρίτισσα", λόγω των παζαριών που λάμβαναν χώρα μπροστά από τον ιερό ναό, και "Παναγιά η Βουρλώτισσα", καθώς η εικόνα βρέθηκε ανάμεσα σε βουρλιές. Ιστορία Εικόνα 3 Γενική άποψη της Παναγίας Η ιστορία του ναού ξεκινά από τη αρχή της οίκησης του Αιτωλικού, περίπου τον 11ο με 12ο αι. μ.χ., τότε που ο ναός ήταν ένα απλό ναΰδριο. Σύμφωνα με την παράδοση, λοιπόν, κατά το έτος 1183 ο ανεψιός του αυτοκράτορα Ανδρονίκου, Άγγελος Κομνηνός, έκλεψε από εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως τρία ιερά κειμήλια: έναν επιτάφιο και δύο Άγιες εικόνες. Καταδιωκόμενος, έτσι, από την εκκλησία και τον θείο κατέφυγε τελικώς στο Αιτωλικό 4 και παρέδωσε τα ιερά κειμήλια. Βέβαια, όπως θα αναφερθεί και παρακάτω, ο επιτάφιος και η μια εξ αυτών εικόνα είναι έργα χρονολογούνται κατά τον 18 αιώνα. Προχωρώντας στο χρόνο φτάνουμε στο 1824 και συγκεκριμένα την 1 Απριλίου του έτους αυτού, οπότε και έγινε η 4 Για την ακρίβεια έφτασε στην Έξω Χώρα, όπως ονομαζόταν η πρόδρομος πόλη του Αιτωλικού. Η Έξω Χώρα βρίσκεται στα παράλια της λιμνοθάλασσας κοντά στο Κεφαλόβρυσο, όπου εκβάλλουν οι πηγές του Κεφαλόβρυσου. Εικόνα 4 Η εκκλησία της Παναγίας πριν το σεισμό του '65 10

11 περίφημη δίκη του Γεωργίου Καραϊσκάκη. Ο οπλαρχηγός διεκδικούσε τη διοίκηση του τέως Αρματολίκι, νυν ελληνικά όπλα των Αγράφων. Ο Μαυροκορδάτος, ωστόσο, ήθελε να βάλει δικό του άνθρωπο στην θέση αυτή και γι' αυτό συκοφάντησε τον Καραϊσκάκη ότι συνωμοτούσε με τον εχθρό. Αποτέλεσμα αυτής της κατηγορίας ήταν η περίφημη δίκη στο ναΰδριο της Παναγίας και η καταδίκη του Καραϊσκάκη ως "επίβουλον και προδότην" και η καθαίρεση του από κάθε αξίωμα. Τελειώνοντας το ιστορικό ταξίδι φτάνουμε στο 1965 και στον σεισμό των 6, 8 R με τον οποίο ο δεύτερος κατά χρονολογική σειρά ναός κατέστη κατεδαφιστέος. Έτσι, ο ναός κατεδαφίστηκε καταστρέφοντας μοναδικές τοιχογραφίες και δίνοντας την θέση σε ένα πιο σύγχρονο τεχνοτροπικά ναό. Αρχιτεκτονική-Τεχνοτροπία Αρχικά, ο ναός της Παναγίας ήταν ένας απλός ναΐσκος, του οποίου, όμως, δεν γνωρίζουμε τεχνοτροπικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία. Ο δεύτερος ναός, ωστόσο, ήταν ρυθμού απλής μονόκλιτης βασιλικής και αποτελούσε επέκταση του παλαιότερου. Ο τρίτος ναός, ο οποίος κοσμεί ακόμη και σήμερα το Αιτωλικό ανηγέρθη εκ νέου μετά τον σεισμό του 1965 σε ρυθμό τρίκλιτης βασιλικής με το μεσαίο κλίτος να είναι υπερυψωμένο. Στη νότια πλευρά της πρόσοψης είναι ενσωματωμένο κωδωνοστάσιο, ενώ το ανατολικό μέρος του ναού παρουσιάζει τρεις κόγχες, με την μεσαία να εξέχει, με μονόλοβα παράθυρα. Οι υπόλοιπες πλευρές του ναού διαθέτουν σειρές μονόλοβων και δίλοβων παραθυριών, η πρόσοψη διαθέτει επίσης δύο μονόλοβα παράθυρα στο κάτω μέρος, δύο δίλοβα στην μέση της πρόσοψη και ένα τρίλοβο στο κέντρο της. Το κωδωνοστάσιο, παράλληλα, διαθέτει μονόλοβα παράθυρα. Εικόνα 5 Άποψη της βόρειας πλευράς Ιερά Κειμήλια Ο Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι επίσης ονομαστός και για τα ιερά του κειμήλια με σημαντικότερα εξ' αυτών τον επιτάφιο, το τέμπλο και την εικόνας της Θεοτόκου αριστερά της Ωραίας Πύλης, όπως τη βλέπει όποιος εισέρχεται στο ναό. Ο Επιτάφιος: Αν και υποστηρίζεται ότι ο Επιτάφιος είναι έργο του 12ου αιώνα, η πραγματική χρονολογία δείχνει να ασαφής. Αρχικά, ο Οικονομόπουλος 5 τοποθετεί τον ναό στον 12ο αι., ενώ το ίδιο πίστεψε και ο Λαμπάκης με την πεποίθηση του ότι ο επιτάφιος ήταν έργο του 13ου-14ου αι., θέση την οποία αναθεώρησε αργότερα 5 Ι. Ζ. Οικονομόπουλος, Ιστορική περιγραφή του εν τω Αιτωλικώ Ιερώ ναώ "η Κοίμησις της Θεοτόκου" Ιερού Επιταφίου, αρχαιότατον θρησκευτικόν κειμήλιον, Πάτραι 1899, Ιστορικά κειμήλια της Παναγιάς Αιτωλικού, Επιμέλεια Γ. Ι. Σώκου(και νεότερη επανέκδοση του Συλλόγου ενοριτών Παναγίας Αιτωλικού). 11

12 λέγοντας ότι είναι "έργο μετρίας τέχνης 16ου-17ου αι. 6 ". Τέλος, ο Λαζαρίδης χρονολόγησε τον επιτάφιο στον 18ο αιώνα 7. Εντούτοις, η ιστορική παράδοση αναφέρει ότι το 1183 μ.χ. ο Άγγελος Κομνηνός, ανιψιός του Ανδρόνικου, αυτοκράτορα του Βυζαντίου, έκλεψε τρία ιερά κειμήλια από την Κωνσταντινούπολη και κυνηγημένος από τον ίδιο τον αυτοκράτορα και το Πατριαρχείο, κατέφυγε τελικώς στο Αιτωλικό, όπου και παρέδωσε τα ιερά κειμήλια. Αργότερα, την περίοδο της Τουρκοκρατίας και συγκεκριμένα κατά το 1826 λέγεται ότι ο υπασπιστής του Κιουταχή χρησιμοποίησε τον επιτάφιο ως σέλα και όταν ανέβηκε στο άλογο του αυτό τινάχθηκε και τελικά τον σκότωσε. Περιγραφή: ο επιτάφιος(πλάτος 1, 65μ. και ύψος 1, 40μ.) σύμφωνα με περιγραφή του Α. Παλιούρα είναι κεντημένος με χρυσοκλωστή και αργυροκλωστή πάνω σε βελούδινο ύφασμα. Τα πρόσωπα έχουν κεντηθεί με λεπτή μεταξοκλωστή, ενώ χρησιμοποιούνται επίσης κόκκινη, πράσινη και κίτρινη κλωστή. Στο κέντρο εμφανίζεται ύπτιος ο Χριστός και στο πάνω μέρος του τοποθετείται στον κατακόρυφο άξονα ο σταυρός, με την επιγραφή: Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΘΡΙΝΟΣ. Η Παναγιά κρατεί στα γόνατά της το κεφάλι του Χριστού, ενώ οι άλλες δύο γυναίκες, η Μαρία και η Μαγδαληνή, υψώνουν τα χέρια τους γεμάτες έκσταση. Ο Ιωάννης παίρνει στα χέρια του και σκύβει Εικόνα 6 Ο Επιτάφιος να ασπασθεί την αριστερή παλάμη του Χριστού, ενώ πίσω ο Ιωσήφ κρατά την άκρη από την "σινδόνη". Πιο πίσω ο Νικόδημος ακουμπά το κεφάλι του στο δεξί του χέρι. Οι τέσσερις γωνίες διακοσμούνται με τα ισάριθμα σύμβολα των Ευαγγελιστών, ενώ γύρω άγγελοι πετούν ή κρατούν εξαπτέρυγα. Μπροστά από την όλη παράσταση τοποθετούνται στη σειρά άγγελοι, χερουβείμ και τροχοί. Ορθογώνια ταινία περιτρέχει την παράσταση με σχηματοποιημένους ρόδακες, κλάδους, φυλλώματα και σταυρούς. Στη δεύτερη στενή ταινία γράφεται με χρυσοβελονιά ή κεφαλαιογράμματη επιγραφή: Ο ΕΥΣΧΗΜΩΝ ΙΩΣΗΦ ΑΠΌ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΚΑΘΕΛΩΝ ΤΟ ΑΧΡΑΝΤΟΝ ΣΟΥ ΣΩΜΑ ΣΙΝΔΟΝΙ ΚΑΘΑΡΑ ΕΙΛΗΣΑΣ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑ / ΣΙΝ ΕΝ ΜΝΗΜΑΤΙ ΤΙ ΚΑΙΝΩ ΚΗΔΕΥΣΑΣ ΑΠΕΘΕΤΟ. ΟΤΕ ΚΑΤΗΛΘΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟΝ Η ΖΩΗ Η ΑΘΑΝΑΤΟΣ / ΤΟΤΕ ΤΟΝ ΑΔΗΝ ΕΝΕΚΡΩΣΑΣ ΤΗ ΑΣΤΡΑΠΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΗΤΟΣ ΟΤΕ ΔΕ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΤΕΘΝΕΩΤΑΣ ΕΚ ΤΩΝ ΚΑΤΑΧΘΟΝΙΩΝ ΑΝΕΣΤΗΣΑΣ ΠΑΣΑΙ ΑΙ 6 Γ. Λαμπάκης, Περιηγήσεις ημών ανά την Ελλάδα, ΔΧΑΕ, 3 (1903) Π. Λαζαρίδης, ΑΔ 16 (1960) Χρονικά

13 ΔΥΝΑΜΕΙ(Σ) / ΤΩΝ ΕΠΟΥΡΑΝΙΩΝ ΕΚΡΑΥΓΑΖΟΝ. ΖΩΟΔΟΤΑ ΚΥΡΙΕ ΔΟΞΑ ΣΟΙ. ΣΙΝΔΟΝΙ ΚΑΘΑΡΑ ΚΑΙ ΑΡΩΜ(Α)ΣΙΝ ΕΝ ΜΝΗΜΑΤΙ ΚΑΙΝΩ ΚΗΔΕΥΣΑΣ ΑΠΕΘΕΤΟ. Σε τρίτη ταινία εικονίζεται ως τη μέση εικοσιοκτώ προφήτες και άγιοι με ειλητάρια στα χέρια: "Σοφονίας, Γεδεών, Ελισσαίος, Ηλίας, Σολομών, Ααρών, Αγγαίος, Αμώς, Ωσηέ, Αβδιού, Ναούμ, Ιωήλ, Αββακούμ, Ζαχαρίας, Ιεζεκιήλ, Ιωνάς, Δανιήλ, Ιερεμίας, Πρόδρομος, Δαβίδ, Ιακώβ, Βασίλειος, Πέτρος, Παύλος, Χρυσόστομος, Μωυσής, Ησαΐας και ένας αδιάγνωστος". Χαρακτηριστικό είναι η προσπάθεια απόδοσης του πένθους, αλλά και η λεπτή χρυσοβελονιά που αποδίδει σχεδόν ζωγραφικά την παράσταση. Σύμφωνα, λοιπό, με τον κ. Παλιούρα ο επιτάφιος πρέπει να προέρχεται από καλό ελληνικό εργαστήριο που ακολουθεί την κωνσταντινοπολίτικη παράδοση της χρυσοκεντητικής του 18ου αιώνα. Το Τέμπλο: Το Τέμπλο της Παναγίας είναι ξυλόγλυπτο λεπτής τέχνης, κατασκευασμένο από δόκιμο τεχνίτη. Πάνω από τις μεγάλες εικόνες του Χριστού και της Παναγίας φτερωτοί άγγελοι κρατούν στέμματα και στους άλλους αγίους στεφάνια. Στα θωράκια δύο ημίγυμνες ολόσωμες μορφές αγγέλων κρατούν μετάλλια με ζωγραφισμένα ευαγγελικά θέματα στο εσωτερικό τους. Στους πεσσίσκους σκαλίζονται βάζα με λουλούδια, ενώ στους κιονίσκους κληματίδες με σταφύλια. Οι δύο σειρές των εικονιδίων, Δωδεκαόρτου και Αποστολικών, πλαισιώνονται με κλάδους και φυλλώματα κληματαριάς, που διακοσμούνται με πουλιά και κεφάλια μικρών αγγέλων. Στο κέντρο, ανάμεσα στις δύο σειρές των εικονιδίων, δύο λιοντάρια κρατούν το Ιερό Μανδήλιον με την παράσταση του Χριστού. Ολόκληρο το τέμπλο στέφει ταινία με δυο δράκοντες, ενώ ανάμεσά τους, σε σκαλιστό πλαίσιο, ο Χριστός ευλογεί, και πάνω του υψώνεται σταυρός. Αξιόλογος είναι και ο τρόπος κατασκευής του, μια και έχει σκαλιστεί κατευθείαν η επιφάνεια του ξύλου, αποτελώντας έτσι μια ενότητα σκάλισμα και ξύλο. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται καλέμια όλων των μεγεθών, ενώ για την ουρά των δρακόντων γίνεται χρήση και τρυπανιού. Όλα τα παραπάνω σύμφωνα με τον κ. Παλιούρα υποδεικνύουν ότι το Τέμπλο ανήκει στο β' μισό του 18ου αιώνα. Η εικόνα της Παναγίας: Η εικόνα της Παναγίας, αριστερά όπως την βλέπει ο εισερχόμενος στο ναό, λογίζεται ως ένα από τα τρία ιερά κειμήλια που έφερε ο Άγγελος Κομνηνός στο Αιτωλικό. Σύμφωνα, μάλιστα, με την παράδοση η εικόνα Εικόνα 7 Η εικόνα της Παναγίας στο Τέμπλο 13

14 αυτή είναι έργο του Ευαγγελιστή Λουκά και το μαυριδερό χρώμα λέγεται ότι οφείλεται, σύμφωνα πάντα με την παράδοση, στις βωμολοχίες που ξεστόμισε ο Καραϊσκάκης κατά την δίκη του. Η εις τον Σταυρόν Καθήλωσις του Χριστού: Ο εν λόγω πίνακας είναι έργο του Στ. Ψαθόπουλου δημιουργημένος το 1867 και ευρισκόμενος αναρτημένος στο αριστερό κλίτος του ναού, όπως εισερχόμαστε. Σημαντικό είναι ότι αποτελεί ελαιογραφία ζωγραφισμένη πάνω σε μουσαμά και εντός ξύλινου πλαισίου. Η εικόνα παριστάνει έναν εύρωστο Ιησού καθηλωμένο στο Σταυρό, ο οποίος περιβάλλεται από την Παναγία, τους δεσμώτες του και το πλήθος στρατιωτών και λαϊκών, με φόντο έναν βαρύ και συννεφιασμένο ουρανό. Ουρανία: Τοιχογραφία στην οροφή του παλαιού ναού της Παναγίας, έργο του Ζωγράφου και λογοτέχνη Δημ. Χαντζηασλάνη. Κεντρική παράσταση του αγιογραφικού έργου του Βυζάντιου ήταν ο "ένθρονος Παντοκράτωρ", περιβαλλόμενος από τους Ευαγγελιστές και τους Προφήτες μέσα σε νέφη αναγεννησιακής τεχνοτροπίας. Εντυπωσιακή ήταν και η παράσταση της Παναγίας ως "Κυρίας των Αγγέλων" και "Οδηγού των Αποστόλων". Θεοτόκος η Ελεούσα: Η εικόνα αυτή βρίσκεται στον γυναικωνίτη της Εκκλησίας, και χρονολογείται στα τέλη του 16ου - αρχές 17ου αι. Είναι τέμπερα πάνω σε στοκαρισμένο ξύλο με διαστάσεις: 97x77cm. O βυζαντινολόγος Β. Κατσαρός σημειώνει σχετικά: " εξαίρετο έργο προερχόμενο από "βορειοελλαδίτικο" εργαστήρι. Έργο έμπειρου και ικανού καλλιτέχνη. Οι συμμετρικές και κομψές αναλογίες, ο χειρισμός της πτυχολογίας των ενδυμάτων και της Εικόνα 8 Τοιχογραφία από την οροφή του παλαιού ναού της Παναγίας Αιτωλικού. ανταπόκρισης των χρωμάτων, η διακοσμητική τελειότητα στις λεπτομέρειες και προ πάντων η δύναμη στην απόδοση των εκφραστικών προσώπων με τη συγκρατημένη εξωτερίκευση των εσωτερικών εντάσεων στο πλαίσιο των μορφών ολοκληρώνουν τη γενικότερη εντύπωση για την καλλιτεχνική αρτιότητα του έργου. Κοιμήση της Θεοτόκου: που βρίσκεται σήμερα στο τέμπλο του ναού της Παναγίας Αιτωλικού και φέρει την επιγραφή: "χειρ Σωτηρίου Αιτωλού 1832 ανα<καιν>ισθείσα δε υπό του υιού αυτού Γεωργίου εν έτει 1860". Χριστός ο Ζωοδότης: όπου παριστάνεται ο Χριστός στον τύπο του Παντοκράτορα 14

15 με ανοιχτό ευαγγέλιο και εντυπωσιακό κυανοπράσινο ιμάτιο. Το μέγεθός της (74x98cm), μαρτυρεί Δεσποτική εικόνα τέμπλου. Φέρει τη δυσδιάκριτη υπογραφή: "χειρ Σωτηρίου Απηδιώτη 1830" και την αφιέρωση: "Δέησις <του δούλου> του Θεού Μαθ<οπούλου>...". Άλλα κειμήλια και εικόνες του ναού αποτελούν: Σταυρόσχημο κάλυμμα Αγίου Ποτηρίου (19ος αιώνας, σε βυσσινόχρωμο βελούδο) Κάλυμμα Ευαγγελίου αρχών 19ου αιώνα (σκαλιστό σφυρήλατο ασήμι, επίχρυσο) Θυμιατήρι (19ου αιώνα, σε σφυρήλατο ασήμι) Ζεύγος επιμανικίων (19ος αιώνας) Σταυρός επιστήθιος (19ος αιώνας, ασήμι) Ο Χριστός Νυμφίος (1854, τέμπερα σε στοκαρισμένο ξύλο) Δέηση και Άγιοι (1785, τέμπερα σε στοκαρισμένο ξύλο) Δέηση και έφιπποι στρατιωτικοί Άγιοι (1870, τέμπερα σε στοκαρισμένο ξύλο) Ο Άγιος Γεώργιος έφιππος (18ου αιώνα, τέμπερα σε στοκαρισμένο ξύλο) Θεοτόκος η Οδηγήτρια (1871, τέμπερα απ ευθείας σε ξύλο) Παναγία η Ελεούσα (18ος αιώνας τέμπερα απ ευθείας σε ξύλο) Χριστός ο Δίκαιος Κριτής (19ος αιώνας, τέμπερα σε στοκαρισμένο ξύλο) Χριστός ο Παντοκράτωρ (19ος αιώνας, τέμπερα σε στοκαρισμένο ξύλο) Ιερείς-ψάλτες-νεωκόροι Στον ενοριακό Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου καθήκοντα ιερέα εκτελεί ο π. Θεόδωρος Ζήσης, ψάλτες είναι οι κ. Αλέξανδρος Καλιακούδας(αριστερός) και ο κ. Γιώργος Λιούλιος(δεξιός). Παράλληλα, καθήκοντα νεωκόρισσας εκτελεί η κα Αλεξάνδρα Καστανά. Λίγα λόγια για το γεγονός... Όταν ήλθε η στιγμή να τελειώσει την επίγεια ζωή της η Παναγία, άγγελος Κυρίου (η παράδοση λέει ότι ήταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ) της το έκανε γνωστό τρεις μέρες πριν. Η χαρά της Θεοτόκου υπήρξε μεγάλη, διότι θα συναντούσε το μονογενή της Υιό και Θεό όλων των ανθρώπων. Πήγε, λοιπόν, και προσευχήθηκε στο όρος των Ελαίων, όπου συνήθιζε να προσεύχεται και ο Κύριος Ιησούς. Έπειτα, γύρισε στο σπίτι του Ιωάννη, όπου έκανε γνωστή την επικείμενη κοίμηση της. Η παράδοση αναφέρει ότι την τρίτη Εικόνα 9 Το εσωτερικό του ναού ήμερα από την εμφάνιση του αγγέλου, 15

16 λίγο πριν κοιμηθεί η Θεοτόκος, οι Απόστολοι δεν ήταν όλοι στα Ιεροσόλυμα, αλλά σε μακρινούς τόπους όπου κήρυτταν το Ευαγγέλιο. Τότε, ξαφνικά νεφέλη τους άρπαξε και τους έφερε όλους μπροστά στο κρεβάτι, όπου ήταν ξαπλωμένη η Θεοτόκος και περίμενε την κοίμηση της. Όταν εκοιμήθη, με ψαλμούς και ύμνους την τοποθέτησαν στο μνήμα της Γεσθημανή. Επειδή, κατά θείαν οικονομίαν, ένας από τους Αποστόλους (ο Θωμάς όπως λέει η παράδοση) δεν ήταν παρών στην κηδεία της Θεομήτορος, ζήτησε να ανοιχτεί ο τάφος ώστε να προσκυνήσει και αυτός το Σώμα της Θεοτόκου. Έτσι, μετά από τρεις ήμερες, άνοιξαν τον τάφο και έκπληκτοι διαπίστωσαν ότι η Παναγία αναστήθηκε σωματικά και ανελήφθη στους ουρανούς. 16

17 II. Ταξιάρχες Αιτωλικού Ο Ι. Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχών βρίσκεται στο κέντρο της νήσου του Αιτωλικού, δίπλα από την κεντρική οδό Κων/νου Λάσκαρη. Αποτελεί πολιούχο από το 1610 και πανηγυρίζει πάνδημα την 8η Νοεμβρίου με την εικόνα των Παμμεγίστων Ταξιαρχών να λιτανεύεται συνοδεία μαθητών και μπάντας. Ιστορία Ο ναός των Ταξιαρχών κτίστηκε αρχικά το 1610 και αποτελεί έκτοτε ενοριακό ναό και πολιούχο της πόλης του Αιτωλικού. Η ιστορία του αναμφίβολα ξεκινά από τα επαναστατικά χρόνια και δη από το 1823 με την πολιορκία του Αιτωλικού από τους Τούρκους και καταλήγει στο 21ο αι. με τον θάνατο του π. Παναγιώτη Θεοδωσίου. Εικόνα 10 Το πηγάδι με το Αγίασμα Τουρκοκρατία: Κατά την πολιορκία του Αιτωλικού το 1823 ο Βρυώνης και ο Μουσταή Πασάς κατέλαβε το Κεφαλόβρυσο διακόπτοντας την τροφοδότηση πόσιμου νερού στο Αιτωλικό. Οι μέρες που ακολούθησαν ήταν οι χειρότερες που είχε ζήσει το νησί με πτώματα Αιτωλικιωτών να το γεμίζουν λόγω δίψας. Ενώ η κατάσταση αυτή συνεχίζοντας, οι Αιτωλικιώτες αποφάσισαν, αντί της παράδοσης στους εχθρούς, της ατίμωσης και του μαρτυρίου, την ανατίναξη τους. Την 8η Νοεμβρίου, λοιπόν, συγκεντρώθηκαν στο ναό των Ταξιαρχών, καθώς εόρταζε, και αφού θα μεταλάβαιναν θα ανατίναζαν την εκκλησία μαζί με όλους τους κατοίκους. Την στιγμή που ο ιερέας π. Οικονόμου καλούσε τους πιστούς στην Θεία Μετάληψη, δυνατός κρότος έσκισε τον αέρα και μια οβίδα αφού διαπέρασε την οροφή, τρύπησε το κέντρο του ναού από όπου άρχισε να αναβλύζει πόσιμο νερό. Το Αιτωλικό είχε σωθεί και χάρη σε αυτό το θαύμα συνέχισε την αντίσταση στο τούρκικο ζυγό. Αρχιτεκτονική-Τεχνοτροπία Ο σημερινός ναός των Ταξιαρχών είναι ρυθμού σταυροειδούς μετά τρούλου. Έχει κτιστεί εξ' ολοκλήρου πάνω στο παλαιότερο 17

18 ναό, αλλά λίγο ανατολικότερα 8, με λαξευτή πέτρα από ηπειρώτες μαστόρους το 1929 όπως αναφέρει εντοιχισμένη πλάκα στο εσωτερικό του ναού, πάνω από το πηγάδι 9. Εσωτερικά του ναού υψώνεται ο τρούλος πάνω σε οκταγωνική βάση, στηριγμένος σε τέσσερις πεσσούς. Στα καμπαναριά - τα οποία είναι ενσωματωμένα δεξιά και αριστερά της πρόσοψης- μέχρι το τέταρτο επίπεδο επικρατεί η λαξευτή πέτρα. Από εκεί ορθώνονται τέσσερις τριπλοί πεσσοί που με επάλληλα τόξα υποβαστάζουν την οροφή των μικρών τρούλων και τις καμπάνες. Ιερά Κειμήλια Ο ναός διαθέτει σπουδαία ιερά κειμήλια του 18ου και 19ου αιώνα, όπως η εικόνα των Ταξιαρχών και το τέμπλο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει μια εικόνα στο δεξί μέρος του ναού(όπως βλέπουμε από την είσοδο), η οποία δεν μοιάζει ούτε στην βυζαντινή ούτε στη Δυτική τέχνη, παρόλο που φέρει στοιχεία της δεύτερης. Η εικόνα αναπαριστά τον Ιησού στο Πανάγιο Τάφο και από πάνω Του την Θεοτόκο να θρηνεί. Πάνω στην εικόνα αναγράφεται το εξής: "Ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου Τέκνον, πού έδυ σου το κάλλος;", ενώ στο κάτω μέρος υπάρχει η υπογραφή: "ΧΕΊΡ ΑΘ. Φ. ΑΡΕΤΑΣ 1993". Το Τέμπλο: Το Τέμπλο του σημερινού ναού ανήκε στον αρχικό ναό και από αυτό δεν διασώθηκε το δεξιό τμήμα, που κάλυπτε τον χώρο του Διακονικού. Συμπληρώθηκε, βέβαια, αργότερα σε συμφωνία με το υπόλοιπο κομμάτι του Τέμπλου. Τα διακοσμητικά θέματα του Τέμπλου σύμφωνα με αναλύσεις του κ. Αθ. Παλιούρα είναι απλά: κλάδοι, ρόδακες, κληματαριές με περιστρεφόμενα Εικόνα 11 Ο Τρούλος εσωτερικά 8 Γι' αυτό το λόγο, το πηγάδι με το αγίασμα βρίσκεται δεξιά της εισόδου(όπως μπαίνουμε) και όχι στο κέντρο του ναού. 9 Στην πλάκα αυτή αναγράφεται το εξής: +ΝΑΟΣ ΤΩΝ ΠΑΜΜΕΓΙΣΤΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΕΝ ΕΤΕΙ 1925 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 15. ΕΤΕΘΗ Ο ΘΕΜΕΛΙΟΣ ΛΙΘΟΣ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ Κ. Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΥΠΟ ΙΔΙΟΥ ΕΝΕΚΑΙ- ΝΙΑΣΘΗ ΕΝ ΕΤΕΙ 1929 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

19 φυλλώματα και σταφύλια, άλλοι κλάδοι που βγαίνουν από στόματα φιδιών και πουλιά που τρώνε σταφύλια. Το Τέμπλο χωρίζεται σε ζώνες. Πάνω από τα θωράκια τοποθετούνται κιονοστήρικτα πλαίσια για τις μεγάλες εικόνες και πιο πάνω, σε ζώνες, ξυλόγλυπτες διακοσμήσεις και δυο σειρές εικονιδίων, το Δωδεκάορτο και τα Αποστολικά. Ολόκληρο το Τέμπλο στέφεται από τα "λυπητερά", τους δράκοντες δηλαδή και τη Σταύρωση του Χριστού. Τα εικονίδια του παλαιότερου τμήματος, όπως η Δέηση, και οι δύο σειρές των Αποστόλων και από το Δωδεκάορτο η Γέννηση της Θεοτόκου, τα Εισόδια, η Γέννηση του Χριστού, η Βάπτιση, η Υπαπαντή, η Βαϊοφόρος, η Σταύρωση και η Ψηλάφηση του Θωμά διακρίνονται για τα ζεστά τους χρώματα και προέρχονται από καλό απλοϊκό ζωγράφο. Αν και το Τέμπλο των Ταξιαρχών δεν φαίνεται να προέρχεται από το ίδιο εργαστήρι με το Τέμπλο της Παναγίας, εντούτοις τοποθετούνται στην ίδια χρονολογική περίοδο: το 2ο μισό του 18ου αιώνα. Ιερείς-Ψάλτες-Νεωκόροι Στον ενοριακό Ι. Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχών ιερέας είναι ο π. Ανδρέας Μπότας, καθήκοντα ψαλτών εκτελούν οι κύριοι Αντώνης Κανελέτης(δεξιός) και Ιωάννης Φλάκας(αριστερός), ενώ νεωκόρισσα είναι η κ. Δέσποινα Ντελή- Παπασταματοπούλου. Σημαντικά Πρόσωπα Στον Ι. Ν. των Ταξιαρχών έδρασαν πολύ σημαντικά πρόσωπα μεταξύ αυτών ο π. Οικονόμου και η κυρά Βασιλική. π. Οικονόμου: Ιερέας των επαναστατικών χρόνων. Δεν έχουμε στοιχεία για τη ζωή του παρά μόνο του ότι ήταν παρών στην πολιορκία του Αιτωλικού και μετέλαβε τόσο τους αγωνιστές του Ντολμά πριν ξεκινήσουν για το νησάκι, όσο και του πολιορκούμενους την 8η Νοεμβρίου όταν είχε αποφασιστεί να εκτελεσθεί η παρ' ολίγον ανατίναξη των Αιτωλικιωτών στο ναό των Ταξιαρχών, ώστε να μην περιέλθουν στα "χέρια" των Τούρκων μια και δεν είχαν πόσιμο νερό. Βασιλική Κονταξή: Στο περίβολο του ναού των Ταξιαρχών και, μάλιστα, στην νότια πλευρά βρίσκεται θαμμένη η κυρά Βασιλική του Κίτσου Κονταξή, γυναίκα Εικόνα 12 Ο τάφος της κυρά Βασιλικής στον περίβολο των Ταξιαρχών του περιβόητου Αλή Πασά των Ιωαννίνων. Η Βασιλική Κονταξή γεννήθηκε το 1793 και ήταν κόρη του προύχοντα της Πλεσίβιτσας (Πλαίσιο) Φιλιατών της Ηπείρου, Κίτσου Κονταξή. Στα 12 της απήχθη από Τουρκαλβανούς και εστάλη μαζί με 300 ακόμη αγόρια και κορίτσια στο χαρέμι του Αλή Πασά. Εκεί χάρη στην ομορφιά και 19

20 την εξυπνάδα της παντρεύτηκε το Αλή Πασά και έζησε κοντά του, δίχως όμως να αλλαξοπιστήσει. Στην αυλή του Πασά, λοιπόν, γνώρισε μεγάλες προσωπικότητες και χάρη στον Μάνθο Οικονόμου, πιστό άνθρωπο του Αλή, μορφώθηκε. Η κυρά Βασιλική γνώρισε κατά την διάρκεια της ζωής της πολλούς οπλαρχηγούς κάτι που φαίνεται να την μύησε και στην Φιλική Εταιρεία. Γεγονός είναι πάντως ότι προσπάθησε να μυήσει και τον ίδιο τον Αλή Πασά, μια και είχε την ικανότητα να κατευνάζει τα πάθει του και να τον σαγηνεύει με την εξυπνάδα της. Την διαπίστωση αυτή αποδεικνύει από την μια το γεγονός ότι η Βασιλική παρέμεινε χριστιανή μέχρι να πεθάνει και, μάλιστα, διατηρούσε ναΐσκο το δωμάτιο της που λειτουργούσε κανονικά, και από την άλλη το γεγονός ότι ο Αλή Πασάς παραχώρησε στην οικογένειά της πολλά κτήματα στην Κατοχή Αιτωλοακαρνανίας. Κατά το τέλος της ζωής της η Κυρά Βασιλική κατέφυγε στην Κατοχή όπου διέμενε σε πύργο(κούλια πίσω από τον ενοριακό ναό του Αγίου Δημητρίου), όπου και πέθανε το 1834 σε ηλικία 42 ετών και θάφτηκε στον περίβολο του ναού των Ταξιάρχων. Η ληξιαρχική πράξη θανάτου έχει ως εξής: «Απέθανεν η Κυρά Βασιλική Κίτζου από δυσεντερία. Ήτον η ασθένειά της, ετών 45, μετασχούσα των αχράντων μυστηρίων της Θείας Μεταλήψεως και κατ' άδειαν του επιτρόπου του Αγίου Ακαρνανίας και από του εφημερίου των Ταξιαρχών ετάφη κατά την συνήθη εκκλησιαστική τάξιν εν τη εκκλησία των Ταξιαρχών». Ανατολικόν τη 11 Δεκεμβρίου Μελέτιος ιερεύς Δ.Κ. 10 Μελέτιος Ιερεύς: Αναφέρεται μόνο στην ληξιαρχική πράξη της κυρά Βασιλικής το 1834, πράγμα που σημαίνει ότι ήταν εφημέριος του ναού την περίοδο εκείνη. π. Παναγιώτης Θεοδωσίου: Αν και το όνομα του ήταν π. Παναγιώτης Θεοδωσίου, όλοι το ήξεραν ως παπά-πάνο. Γεννήθηκε στη Σπολάϊτα του Αγρινίου. Τελείωσε το σχολείο στο Αγρίνιο και κατόπιν την εμπορική σχόλη. Έφυγε για την Πάτρα όπου σπούδασε θεολογικά. Χειροτονήθηκε διάκος το 1961 και μέχρι το 1970 ήταν εφημέριος Εικόνα 13 Τα ιερά άμφια του παπά-πάνου στον Αγ. Παντελεήμονα στο Μεσολόγγι. Έκτοτε έως το 1995 υπηρετούσε στο Αιτωλικό απ όπου συνταξιοδοτήθηκε. Ο παπά- Πάνος ενέπνεε αμέριστο σεβασμό και εξέπεμπε το Θείο σε όλη του την μεγαλοπρέπεια. Είχε καταφέρει να αναπτύξει μια σχέση πλήρους εμπιστοσύνης μεταξύ εκείνου και των ανθρώπων γύρω του και ιδιαίτερα με τη νεολαία. Το Τα αρχικά αυτά παραπέμπουν στον δημιουργό της πλάκας στο ναό των Ταξιαρχών όπου αναγράφεται η ληξιαρχική πράξη. 20

21 μαζί με την βοήθεια του τότε Δημάρχου καθιέρωσε την γιορτή των Ταξιαρχών σαν πολιούχο της πόλης Αιτωλικού και τοπική αργία. Έγραψε το βιβλίο Μιχαήλ και Γαβριήλ οι φύλακες του Αιτωλικού και ασχολήθηκε με την επιμελημένη αναπαλαίωση της Παναγίας Φοινικιάς. Διατέλεσε επί σειρά ετών πρόεδρος γονέων και κηδεμόνων του Γυμνασίου και του Λυκείου και ασχολήθηκε ενεργά με της πολιτιστικές δραστηριότητες του πνευματικού κέντρου Ευανθία Καρβέλη. Τα Ιερά άμφια του εκτίθενται στο Λαογραφικό Μουσείο, τα οποία προσέφερε με χαρά ο ίδιος το Λίγα λόγια για τους Ταξιάρχες... Κατά την Άγια Γραφή οι άγγελοι στέλνονται από το Θεό με μορφή ορατή (οι άγγελοι είναι αόρατα αγαθά πνεύματα κοντά στο, Θεό) σε σπουδαίες ιστορικές περιστάσεις, που πρόκειται να εκδηλωθεί ή να εκτελεσθεί κάποια μεγάλη θεία θέληση. Επικεφαλής των αγγελικών δυνάμεων είναι οι αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ. Τον Μιχαήλ συναντάμε στην Παλαιά Διαθήκη. π.χ. όταν ο Αβραάμ μέλλει να θυσιάσει τον Ισαάκ, στον Ιησού του Ναυή, στον Ηλία, στον Λώτ, για να τον σώσει όταν ο Θεός αποφάσισε να καταστρέψει τα Γόμορρα, στον Πατριάρχη Ιακώβ, στον μάντη Βαρλαάμ και άλλου. Επίσης ο Μιχαήλ, ήταν αυτός που οδήγησε το λαό του Ισραήλ στη φυγή από την Αίγυπτο. Τον Γαβριήλ συναντάμε στην Καινή Διαθήκη, όπως στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και άλλου. Στην μνήμη, λοιπόν, των αποστολών και του έργου πού επιτελούν οι άγγελοι, η Εκκλησία μας όρισε τη γιορτή της 8ης Νοεμβρίου. 21

22 III. Άγιος Νεκτάριος Ο Ι. Ν. Αγίου Νεκταρίου είναι νεόδμητος ναός στο συνοικισμό Σταθμός Αιτωλικού και εορτάζει την 9η Νοεμβρίου κάθε έτους. Αρχιτεκτονική-Τεχνοτροπία Ο ναός είναι ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής με παρακείμενο ενσωματωμένο καμπαναριό και τρεις κόγχες στην ανατολική πλευρά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τεχνοτροπία: οι τοίχοι είναι κτισμένοι από έντονο κεραμοπλαστικό διάκοσμο και παρουσιάζουν και επιγραφές είτε με χριστιανικά μηνύματα και τον Άγιο στον οποίο είναι αφιερωμένος ο ναός. Ιερείς-ψάλτες-νεωκόροι Στον Ι. Ν. Αγίου Νεκταρίου ως ιερέας υπηρετεί ο π. Σπυρίδων Καπελλάκης, καθήκοντα ψάλτη τελεί ο κ. Δημήτρης Κοσμίδης και νεωκόρισσα είναι η κα Ελένη Καπάτου. Λίγα λόγια για τον Άγιο... Εικόνα 14 Από το γραφείο του ναού Γεννήθηκε στις 1 Οκτωβρίου του 1846 μ.χ. στη Σηλυβρία της Θράκης από τον Δήμο και τη Βασιλική Κεφάλα και ήταν το πέμπτο από τα έξι παιδιά τους. Το κοσμικό του όνομα ήταν Αναστάσιος. Μικρός, 14 ετών, πήγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου εργάστηκε ως υπάλληλος και κατόπιν ως παιδονόμος στο σχολείο του Μετοχίου του Παναγίου Τάφου. Κατόπιν πήγε στη Χίο, όπου, από το 1866 μ.χ. μέχρι το 1876 μ.χ. χρημάτισε δημοδιδάσκαλος στο χωριό Λίθειο. Έγραψε αρκετά συγγράμματα, κυρίως βοηθητικά του θείου κηρύγματος. Η ταπεινοφροσύνη του και η φιλανθρωπία του υπήρξαν παροιμιώδεις. Πέθανε το απόγευμα της 8ης Νοεμβρίου 1920 μ.χ. Τόση δε ήταν η αγιότητά του, ώστε επιτέλεσε πολλά θαύματα, πριν αλλά και μετά τον θάνατο του. Ενταφιάστηκε στην Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος στην Αίγινα. Η ανακομιδή των Ιερών λειψάνων του έγινε στις 3 Σεπτεμβρίου του 1953 μ.χ. και στις 20 Απριλίου του 1961 μ.χ. με Πράξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, διακηρύχτηκε Άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας. 22

23 4. Εξωκλήσια I. Άγιος Δημήτριος Ο Ι. Ν. του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται στην πλατεία του Αιτωλικού μπροστά από τον ενοριακό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και εορτάζει την 26η Οκτωβρίου, οπότε, σύμφωνα με την παράδοση του Αιτωλικού, λιτανεύεται μεγαλοπρεπώς η εικόνα του μεγαλομάρτυρος Αγίου Δημητρίου του Μυροβλήτου. Ιστορία Ο Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου είναι κτίσμα του 19ου αι. (1830). Δυστυχώς δεν έχουν δοθεί στο φως ιδιαίτερα στοιχεία για τον ναό παρά μόνο ότι χρησιμοποιήθηκε σαν ενοριακός ναός μέχρι το Αρχιτεκτονική-Τεχνοτροπία Ο ναός αυτός έχει κτιστεί σε ρυθμό μονόκλιτης ξυλοστάτης βασιλικής με δίριχτη κεραμοσκεπή στέγη. Οι τοίχοι είναι κτισμένοι με ημικατεργασμένους λίθους, ενώ εμφανή είναι και τα περίτεχνα μάρμαρα στις αψίδες των θυρών, ενώ κατέχει μια κόγχη με μονόλοβο τετράγωνο παράθυρο. Παράλληλα, στο εσωτερικό του ναού και στις αψίδες των παραθύρων διακρίνονται περίτεχνα μαρμάρινα ή γύψινα σκαλίσματα σε Εικόνα 15 Η βόρεια Θύρα αναπαράσταση αρχαίων κολώνων κορινθιακού τύπου. Παλαιότερα το εξωτερικό του ναού ήταν επιχρισμένο και ασβεστωμένο, ενώ σήμερα έχουν αφαιρεθεί το προστατευτικό επίχρισμα με την μέθοδο της αμμοβολής. Τέλος το καμπαναριό, το οποίο διαθέτει ιδιαίτερη κεραμοπλαστική διακόσμηση στις αψίδες των παραθύρων και στις γωνίες, φαίνεται να κτίστηκε και αυτό γύρω στο 1830 και Εικόνα 16 Το σημερινό καμπαναριό 23

24 επέζησε μέχρι τον σεισμό των 6,8 R του 1965, οπότε και "έπεσε". Έκτοτε ανοικοδομήθηκε και το νέο καμπαναριό κοσμεί μέχρι και σήμερα το ναό. Ιερά Κειμήλια Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε αν ο ναός διαθέτει περίτεχνα σκεύη και εικόνες, παρ' όλα αυτά, μπορούμε να διακρίνουμε πανέμορφες αναπαραστάσεις του 19ου, πιθανότατα, αι. τόσο του Αγίου Δημητρίου, όσο και των υπολοίπων αγίων, νεότερης, όμως, εποχής. Ιερείς-Ψάλτες-Νεωκόροι Ο Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου ανήκει διαχειριστικά στην ενορία της "Παναγίας". Συνεπώς, ιερέας είναι ο πατήρ Θεόδωρος Ζήσης, ψάλτες οι κύριοι Αλέξανδρος Καλιακούδας(αριστερός) και Γεώργιος Λιούλιος(δεξιός), ενώ καθήκοντα νεωκόρισσας τελεί η κα Αλεξάνδρα Καστανά. Λίγα λόγια για τον Άγιο... Ο μεγαλομάρτυς και θαυματουργός Δημήτριος ο Μυροβλήτης έζησε κατά τους χρόνους των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού( μ.χ.) και Μαξιμιανού( μ.χ.) και καταγόταν από την Θεσσαλονίκη. Κάποια στιγμή, ο Άγιος συνελήφθη και φυλακίστηκε για την πίστη του. Ων μέσα στην φυλακή παρουσιάστηκε μπροστά στον Άγιο ένας ευσεβής χριστιανός, ο Νέστωρ, ο οποίος ζητούσε την πνευματική βοήθεια του Αγίου μας, με την χάρη του Θεού, ώστε να νικήσει το Λυαίο, τρομερό πολεμιστή του Μαξιμιανού. Ο Άγιος μας, λοιπό, αφού σφράγισε τον Νέστωρα στο μέτωπο με το σημείου του Σταυρού του είπε ότι θα νικήσει το Λυαίο και θα μαρτυρήσει για τον Κύριο. Έτσι και έγινε. Μάλιστα, Όταν ο Μαξιμιανός, ντροπιασμένος για την ήττα του Λυαίου ερεύνησε την υπόθεση της νίκης και έφτασε στον Άγιο μας, για τον οποίο και, τελικά, διέταξε τους φρουρούς να τον κατατρυπήσουν πέρα ως πέρα στα πλευρά με τις λόγχες. Έτσι, τελικώς, μαρτύρησε και ο Άγιος μεγαλομάρτυς Δημήτριος ο Μυροβλήτης. 24

25 II. Αγία Τριάδα Ο Ι. Ν. Αγίας Τριάδας βρίσκεται στους νότιους πρόποδες του λόφου του Κατσά στην άκρη και απέναντι από την λιμνοθάλασσα, σε απόσταση εννέα χιλιομέτρων από το νησί του Αιτωλικού. Εορτάζει μεγαλοπρεπώς τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος. Ιστορία Το μόνο στοιχείο που διαθέτουμε είναι ότι αποτελεί προεπαναστατικό κτίσμα. Αρχιτεκτονική-Τεχνοτροπία Ο ναός αυτός παρουσιάζει αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον καθώς διαθέτει Νάρθηκα και μεγάλο τρούλο. Το δεύτερο μας βοηθά να προσδιορίσουμε και τον ρυθμό του ναού: απλή βασιλική με τρούλο. Ιερά Κειμήλια Δυστυχώς, δεν γνωρίζουμε αν διαθέτει ιστορικά και θρησκευτικά κειμήλια. Παρ' όλα αυτά, ο ναός διαθέτει μια ενδιαφέρουσα τοιχογραφία του Παντοκράτορος στον τρούλο του. Ιερείς-Ψάλτες-Νεωκόροι Ο Ι. Ν. Αγίας Τριάδας ανήκει διαχειριστικά στην ενορία της "Παναγίας". Συνεπώς, ιερέας είναι ο πατήρ Θεόδωρος Ζήσης, ψάλτες οι κύριοι Αλέξανδρος Καλιακούδας(αριστερός) και Γεώργιος Λιούλιος(δεξιός), ενώ καθήκοντα νεωκόρισσας τελεί η κα Αλεξάνδρα Καστανά. Λίγα λόγια για το γεγονός... Την Δευτέρα μετά την Πεντηκοστή, η Εκκλησία μας εορτάζει το Άγιο Πνεύμα. Το Άγιο Πνεύμα είναι το τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, το οποίο εκπορεύεται εκ του Πατρός. Είναι ομοούσιο με τα πρόσωπα του Πατρός και του Υιού και κατά το Σύμβολο της Πίστεως «συμπροσκυνείται και συνδοξάζεται» με τον Πατέρα και με τον Υιό, ίσο κατά τη λατρεία και την τιμή. 25

26 III. Αγία Παρασκευή Ο Ι. Ν. Αγίας Παρασκευής αποτελεί το παλαιότερο εξωκλήσι της ευρύτερης περιοχής. Εορτάζει μεγαλοπρεπώς την 26η Ιουλίου και έχει αφιερωθεί στο Μοναστήρι της Παναγίας της "Μακριάς Ράχης". Απέχει πέντε χιλιόμετρα από το νησί του Αιτωλικού και περιέχει ένα μικρό κοιμητήριο για τις ανάγκες των κατοίκων του χωριού Νησάκι. Ιστορία Αρχιτεκτονική-Τεχνοτροπία Για την κτίση του ναού τις πληροφορίες παίρνουμε από μια εγχάρακτη κτητορική επιγραφή στην πρόσοψη όπου αναγράφεται ότι "ο Συνταγματάρχης Γιαννάκης Λουντερέκας με τον αδελφό του Αλέξανδρο και τον ιερομόναχο Μακάριο είναι κτήτορες το έτος Από τότε συντηρείται από τους κατοίκους του χωριού Νησάκι. Ο ναός είναι σταυρεπίστεγος με υπερυψωμένο οκταγωνικό τρούλο και στενά ορθογώνια παράθυρα που ανοίγονται στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Σύμφωνα με τον κ. Αθανάσιο Παλιούρα ο τρούλος στηρίζεται σε τόξα και σφαιρικά τρίγωνα φερόμενα από τέσσερις τοίχους και σχηματίζουν ορθογώνιο στην κάτοψη. Παράλληλα, η κόγχη του ιερού σχηματίζει επτάπλευρο, ενώ στο κέντρο της κόγχης υπάρχει ένα μονόλοβο παράθυρο. Έπειτα, στη δυτική, βόρεια και νότια πλευρά ανοίγονται τρεις θύρες, ενώ δύο παράθυρα φωτίζουν το εσωτερικό του ναού. Όσον αφορά το εξωτερικό του ναού, στη δυτική πλευρά υπάρχει χαμηλό υπόστεγο στηριγμένο σε τέσσερις λιθόκτιστους πεσσούς και στη μισή βόρεια Εικόνα 17 Κάτοψη Αγίας Παρασκευής πλευρά υπάρχει ένα μικρό κελί, με την πρόσοψη του να βρίσκεται στην ίδια ευθεία με την πρόσοψη του ναού. Πίσω από το κελί υπάρχει βαθιά δεξαμενή με μονόριχτο στέγαστρο στηριζόμενο σε τέσσερις χτιστούς πεσσούς. Τέλος και αναφορικά με την 26

27 τεχνοτροπία, πιθανότατα ο ναός είναι κτισμένος με κατεργασμένους λίθους 11. Όσον αφορά την επιγραφή, βρίσκεται εντοιχισμένη στην πρόσοψη αριστερά και λίγο πιο ψηλά από την είσοδο. Είναι κεφαλαιογράμματη και με πολλά συμπλέγματα γραφή. Στην επιγραφή αναγράφεται: +ΑΝΗΓΕΡΘΗ ΕΚ ΒΑΘΡΩΝ Ο ΝΑΟC ΟΥΤΟC THC ΑΓΙΑC ΟΣΙΟΜAΡΤΥΡΟC ΠΑΡΑΣΚΕΥΗC ΚΑΤΆ ΤΟ 1698 ΔΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗC ΚΑΙ ΒΟΗΘΥΑC ΤΟΥ ΕΚΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟΥ ΚΟΛΟΝΕΛΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΛΟΥΝΤΕΡΕΚΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΑΔΕΛΦΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΚΑΙ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΕΞΟΔΩΝ ΔΕ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΤΟΥ ΓΕΩΓΙΟΥ ΓΓΕΚΑ ΕΙC ΜΝΗΜΟCΥΝΟΝ ΕΚΕΙΝΟΥ ΑΦΙΕΡΩΤΕ ΔΕ ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΙC ΤΗΝ ΜΟΝΗΝ ΤΗC ΚΥΡΙΑC ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΤΗC ΕΠΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΗC ΜΑΚΡΙΑC ΡΑΧΗC. ΜΗΔΗC ΕΧΕΙ ΤΙΝΑ ΕΞΟΥΣΙΑΝ ΑΠΟΧΩΡΗCΑΙ ΑΥΤΗΝ ΕΚΕΙΝΗC ΤΗC ΑΓΙΩΤΑΤΗC ΜΟΝΗC ΕΙC ΤΟΝ ΑΠΑΝΤΑ ΑΙΩΝΑ ΙΝΑ ΜΗ ΤΩ ΑΝΑΘΕΜΑΤΙ ΚΑΘΥΠΟΒΛΗΘΗ ΑΜΗΝ. Η επιγραφή αυτή δηλώνει ότι κατά το έτος 1698 ο Συνταγματάρχης Ιωάννης Λουντερέκας ανήγειρε αυτόν τον ναό και τον αφιερώνει στο απροσδιόριστο μέχρι σήμερα να μοναστήρι της Κυρίας Θεοτόκου της Μακριάς Ράχης 12. Αξίζει να αναφέρουμε ότι δύο χρόνια πριν, το 1696, ο Συνταγματάρχης Λουντερέκας είχε αναγείρει και τον ναό του Αγίου Γεωργίου στα Ελληνικά (Συβίστα) Μεσολογγίου, ανάμεσα στην πλούσια βλάστηση του Αρακύνθου(Ζυγού), πράγμα που αποδεικνύει και η ομοιότητα στην αρχιτεκτονική των ναών καθώς και οι κοντινές ημερομηνίες. Εικόνα 18 Η εντοιχισμένη επιγραφή Ιερείς-ψάλτες-νεωκόροι Ο Ι. Ν. Αγίας Παρασκευής ανήκει διαχειριστικά στην ενορία της "Παναγίας". Συνεπώς, ιερέας είναι ο πατήρ Θεόδωρος Ζήσης, ψάλτες οι κύριοι Αλέξανδρος Καλιακούδας(αριστερός) και Γεώργιος Λιούλιος(δεξιός), ενώ καθήκοντα νεωκόρισσας τελεί η κα Αλεξάνδρα Καστανά. Λίγα λόγια για την Αγία... Η Αγία Παρασκευή γεννήθηκε στη Ρώμη στα χρόνια του αυτοκράτορα Αντωνίνου ( μ.χ.). Ήταν κόρη των ευσεβών Χριστιανών, Αγάθωνα και Πολιτείας, οι οποίοι 11 "Πιθανότατα" γιατί σήμερα ο ναός είναι ασβεστωμένος. 12 Αυτό γιατί δεν γνωρίζουμε αν επρόκειτο για προσωνύμιο της Θεοτόκου ή τοπωνύμιο. 27

28 φρόντισαν για την χριστιανική αγωγή της, όπως είχαν υποσχεθεί στο Θεό στην περίπτωση που θα τους έδινε ένα παιδί. Επειδή το παιδί γεννήθηκε ημέρα Παρασκευή έλαβε αυτό το όνομα. Μετά το θάνατο των γονέων της, η Παρασκευή μοίρασε όλη την περιουσία της στους φτωχούς και ανέπτυξε ιεραποστολική δραστηριότητα στην Ρώμη και στα περίχωρα της πόλης, κηρύσσοντας το λόγο του Χριστού. Η δράση της προκάλεσε τον ειδωλολάτρη αυτοκράτορα Αντωνίνο, ο οποίος την συνέλαβε και της υποσχέθηκε υλικά αγαθά στην περίπτωση που θα θυσίαζε στα είδωλα. Βλέποντας όμως πως η Αγία παρέμενε σταθερή στην πίστη της, την υπέβαλε σε βασανιστήρια. Στο τέλος, ωστόσο, και αφού πρώτα έχασε το φως, θεραπεύτηκε από την Αγία και πίστεψε στον Χριστό. Ελευθέρωσε πάντως την Αγία Παρασκευή, η οποία συνέχισε να κηρύττει το Ευαγγέλιο σε άλλα μέρη, μέχρι που έφτασε στην Ελλάδα. Στα Τέμπη ένας ειδωλολάτρης άρχοντας την υπέβαλε σε φρικτά βασανιστήρια, τα οποία υπέμεινε καρτερικά, για να αποβιώσει εις Κύριον, στο τέλος, δια αποκεφαλισμού. 28

29 IV. Άγιος Νικόλαος ο Κούνδουρος Μικρός ναός αφιερωμένος στον Άγιο Νικόλαο τον εν Βουνένοις στα ΝΔ της πόλης του Αιτωλικού, στους πρόποδες του λόφου Κατσά, στη τοποθεσία Κούνδουρος, εξού και το προσωνύμιο "Κούνδουρος ή Κούντρος". Εορτάζει την 9η Μαΐου. Ιστορία Δεν διασώζονται στοιχεία για την ιστορία του ναού παρά μόνο ότι κτίστηκε τα προεπαναστατικά χρόνια και ότι διέθετε και διαθέτει ένα μικρό κελί. Αρχιτεκτονική-Τεχνοτροπία Ο ναός είναι σχεδιασμένος σε ρυθμό σταυροειδούς-σταυρεπίστεγης με κεραμοσκεπή. Παράλληλα, παρουσιάζει ένα ιδιαίτερο στοιχείο ως προς την κατασκευή: είναι κατασκευασμένος σε σχήμα που μοιάζει με πυραμίδα, αυτό οφείλεται στις ενσωματωμένες στον ναό αντηρίδες για την στήριξη των τοίχων του. Παράλληλα, η λιθοδομή αποτελείται από κατεργασμένους λίθους ορθογωνίου σχήματος. Ιερείς-ψάλτες-νεωκόροι Ο Ι. Ν. Αγίου Νικολάου του εν Βουνένοις υπάγεται διαχειριστικά στην ενορία του Ι. Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχών, οπότε ιερέας είναι ο πατήρ Ανδρέας Μπότας, ψάλτες οι κύριοι Αντώνης Κανελέτης(δεξιός) και Ιωάννης Φλάκας(αριστερός) και νεωκόρισσα η κα Δέσποινα Ντελή-Παπασταματοπούλου. Λίγα λόγια για τον Άγιο... Ο Άγιος Νικόλαος ο Νέος γεννήθηκε στα μέρη της Ανατολής από ευσεβείς γονείς. Όταν ενηλικιώθηκε κατατάχθηκε στον Αυτοκρατορικό Στρατό, με το αξίωμα του Δούκα, γυμνάζοντας τους στρατιώτες του, στο να είναι γενναίοι και ατρόμητοι πολεμιστές, κυρίως όμως τους νουθετούσε και τους δίδασκε να πιστεύουν στον Θεό, να προσεύχονται, να μην αδικούν ποτέ κανέναν και να ζητούν από τον Χριστό να τους δίνει δύναμη για να πολεμούν τους εχθρούς. Κάποτε, τον Νικόλαο προσπάθησαν 29

30 με υποσχέσεις και κολακείες να τον πείσουν να αρνηθεί την πίστη του αλλά δεν τα κατάφεραν. Αφού τον κατατρύπησαν με το ίδιο το κοντάρι του στη συνέχεια απέκοψαν την Τίμια Του Κεφαλή στις 9 Μαΐου του 720 μ.χ και το νεανικό αίμα του πότισε άφθονα την Θεσσαλική γη. Στο σημείο της σφαγής εγκατέλειψαν οι Άβαροι το Σώμα του Αγίου, όπου μετά από πολλά χρόνια το βρήκε ακέραιο και ευωδιάζων κάποιος άρχοντας Ευφημιανός, ο οποίος γιατρεύθηκε από την ασθένεια της λέπρας που έπασχε και αφού το ενταφίασε, έκτισε εκεί Ναό στο όνομα του Οσιομάρτυρα. 30

31 V. Εισόδια της Θεοτόκου (Παναγιά Φοινικιά) Ο Ι. Ν. Εισοδίων της Θεοτόκου βρίσκεται πάνω σε νησίδα στην καρδιά της λιμνοθάλασσας, ανάμεσα στο Μεσολόγγι και το Αιτωλικό. Η περιοχή αυτή ονομάζεται Φοινικιά, εξού και το προσωνύμιο Παναγιά η Φοινικιά. Ο ναός έχει αφιερωθεί στην Παναγία η οποία ευλογεί και αγιάζει την εργασία των ψαράδων και των εργαζομένων στις αλυκές. Εορτάζει μεγαλοπρεπώς την 23 Αυγούστου και την 21η Νοεμβρίου. Ιστορία Είναι κτίσμα του 1804 και ένας από του αγαπημένους προορισμούς ηρεμίας(μια και εκεί υπήρχαν και υπάρχουν ψηλοί ευκάλυπτοι) του Λόρδου Βύρωνα καθ' όλη την διάρκεια της παραμονής του στην Ελλάδα. Σημαντικό επίσης είναι ότι λειτούργησε και σαν Μοναστήρι. Αρχιτεκτονική-Τεχνοτροπία Ο ναός είναι ρυθμού απλής μονόχωρης βασιλικής με δίρριχτη στέγη εξωτερικά και ξύλινη οροφή εσωτερικά. Σύμφωνα με τον κ. Αθανάσιο Παλιούρα, ανατολικά σχηματίζεται πεντάπλευρη αψίδα με μικρό, μονόλοβο, τοξωτό παράθυρο στη μέση. Στο αέτωμα του ανατολικού τοίχου διακρίνονται ο θέσεις τριών σκυφίων που υπήρχαν παλαιότερα. Οι τοίχοι είναι χτισμένοι με ελαφρά επεξεργασμένους λίθους, ενώ φαίνεται ότι κατά καιρούς έγιναν Εικόνα 19 Νότια άποψη πολλές παρεμβ άσεις και τα τελευταία χρόνια άφθονη χρήση τσιμέντου. Οι ανακαινιστές αντικατέστησαν την παλαιά τοξωτή θύρα με νεότερη και ύψωσαν κακότεχνο τσιμεντένιο στέγαστρο. Στο υπέρθυρο της ίδιας εισόδου διασώζεται αετωματικό αψίδωμα με 31

32 τοξωτή κόγχη και αναγραφόμενη την χρονολογία οικοδόμησης του ναού, ήτοι Παράλληλα, στην πρόσοψη, στο υπέρθυρο της τοξωτής εισόδου, σχηματίζεται αβαθής κόγχη. Στο κάτω μέρος της κόγχης εξέχει ταινία από μαρμαρόπετρα με εξαίσιο ανάγλυφο σκάλισμα: σταυρός στη μέση και κυμάτια στα άκρα. Κυκλικό επίσης φωτιστικό ανοίγεται στο αέτωμα της ίδια πλευράς. Αναφορικά με το εξωτερικό, ο ναός είναι περιμαντρωμένος. Ανατολικά, έξω από τον τοίχο, διασώζεται δεξαμενή με νεότερο προστομιαίο. Εικόνα 20 Καθολική άποψη Ιερείς-Ψάλτες-Νεωκόροι Ο Ι. Ν. Εισοδίων της Θεοτόκου υπάγεται διαχειριστικά στην ενορία του Ι. Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχών, οπότε ιερέας είναι ο πατήρ Ανδρέας Μπότας, ψάλτες οι κύριοι Αντώνης Κανελέτης(δεξιός) και Ιωάννης Φλάκας(αριστερός) και νεωκόρισσα η κα Δέσποινα Ντελή-Παπασταματοπούλου. Λίγα λόγια για το γεγονός των Εισοδίων της Θεοτόκου... Η ευσεβής Άννα σύζυγος του Ιωακείμ, πέρασε τη ζωή της χωρίς να μπορεί να τεκνοποιήσει. Μαζί με τον Ιωακείμ προσευχόταν θερμά στον Θεό να την αξιώσει να φέρει στον κόσμο ένα παιδί, με την υπόσχεση ότι θα αφιέρωνε το παιδί της σε Αυτόν. Πράγματι, ο Πανάγαθος Θεός όχι μόνο της χάρισε ένα παιδί, αλλά την αξίωσε να φέρει στον κόσμο τη γυναίκα που θα γεννούσε το Μεσσία, το Σωτήρα Ιησού Χριστό. Όταν η Παναγία έγινε τριών χρόνων, σύμφωνα με την παράδοση, η Άννα και ο Ιωακείμ, κρατώντας την υπόσχεσή τους, την οδήγησαν στο Ναό και την παρέδωσαν στον αρχιερέα Ζαχαρία. Ο αρχιερέας παρέλαβε την Παρθένο Μαρία και την οδήγησε στα Άγια των Αγίων, όπου δεν έμπαινε κανείς εκτός από τον ίδιο, επειδή γνώριζε έπειτα από αποκάλυψη του Θεού το μελλοντικό ρόλο της Αγίας κόρης στην ενανθρώπιση του Κυρίου. Στα ενδότερα του Ναού η Παρθένος Μαρία έμεινε δώδεκα χρόνια. Όλο αυτό το διάστημα ο αρχάγγελος Γαβριήλ προμήθευε την Παναγία με τροφή ουράνια. Εξήλθε από τα Άγια των Αγίων, όταν έφθασε η ώρα του Θείου Ευαγγελισμού. 32

33 VI. Άγιος Γεώργιος Ο Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στο παλαιό τμήμα της πόλης του Αιτωλικού και είναι αφιερωμένος στο Άγιο Γεώργιο τον Τροπαιοφόρο, οπότε και πανηγυρίζει μεγαλοπρεπώς και με την παρουσία εφίππων την 23η Απριλίου ή την Δευτέρα του Πάσχα. Ο ναός λειτουργεί σαν βοηθητικός ναός του ενοριακού(παναγία) για τελετές και μυστήρια. Επιπλέον, βόρεια του ναού υπάρχει κήπος με πολλών ειδών άνθη και δέντρα, καθώς και μια περίτεχνη βρύση με εγχάρακτη χρονολογία Ιστορία Ο ναός είναι κτίσμα του 15ου αι. και ο παλαιότερος ναός του Αιτωλικού. Την περίοδο της Ενετοκρατίας αποτελούσε ναό των Καθολικών της πόλης του Αιτωλικού. Αργότερα, όμως, κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας πέρασε στα χέρια των Ορθοδόξων, οπότε και έγινε ενοριακός ναός μέχρι τους νεώτερους χρόνους. Ας προστεθεί ότι στον προαύλιο χώρο του ναού υπάρχουν δύο άγνωστα για το Αιτωλικό ιστορικά μνημεία: μια στήλη που μνημονεύει τους πεσόντες του Αιτωλικού κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους και ένα τάφο της οικογενείας Βλύσμα. Στην πρώτη στήλη αναγράφονται τα εξής: ΚΩΝΣΤ. Π. ΓΑΜΒΡΕΛΛΗΣ ΜΙΧ. Γ. ΚΑΝΤΖΟΥΡΟΣ ΔΗΜ. Κ ΚΑΡΑΜΠΑΣ ΔΙΟΝ. Δ. ΚΟΚΟΛΙΝΗΣ ΔΙΟΝ. Ι. ΜΠΕΡΕΡΗΣ ΑΝΔΡ. Χ. ΠΑΠΑΓΡΗΓΟΡΑΤΟΣ ΧΡ. Β. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΙΩΑΚ. Μ. ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ ΔΗΜ. Ι. ΣΩΤΗΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΑΓ. Π. ΤΟΛΗΣ ΑΠΕΘΑΝΟΝ ΥΠΕΡ ΠΑΤΡΙΔΟΣ 33

34 Στη δεύτερη επιγραφή που είναι ενσωματωμένη στον τάφο αναγράφεται το εξής: ΕΝΘΑΔΕ ΚΕΙΝΤΑΙ ΤΑ ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΛΥΣΜΑ ΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΟΣ ΤΗΝ 15 ΙΟΥΛΙΟΥ 1882 ΤΡΙΣΕΥΓΕΝΗΣ ΓΕΩΡ. ΒΛΥΣΜΑ ΑΠΟΒ. ΤΗΝ 21 ΙΟΥΛΙΟΥ 1894 ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑΣ ΕΠ. ΜΠΕΛΛΙΑ ΘΥΓΑΤΡΟΣ Γ. ΒΛΥΣΜΑ ΑΠΟΒ. ΤΗΝ 29 ΙΑΝΟΥΡΙΟΥ 1924 Το κατά πόσο, βέβαια, αυτά τα δύο συνδέονται με τον ναό δεν γνωρίζουμε. Παρ' όλα αυτά, τα δύο αυτά μνημεία κοσμούν το ιστορικό πλαίσιο του χώρου. Αρχιτεκτονική-Τεχνοτροπία Ο ναός του Αγίου Γεωργίου είναι ρυθμού απλής μονόκλιτης βασιλικής με καμαροειδή στέγη. Οι τοίχοι είναι κτισμένοι με ημικατεργασμένους λίθους, ενώ εμφανές είναι και το κεραμοπλαστικό στοιχείο στις αψίδες των θυρών και των παραθύρων. Η εκκλησία από την στιγμή της κτίσεως του μέχρι λίγα χρόνια πριν ήταν καλυμμένος με προστατευτικό επίχρισμα, βαμμένο σύμφωνα με την επτανησιακή τεχνοτροπία: ώχρα και χοντροκόκκινο(κεραμιδί). Σήμερα, βέβαια, με την μέθοδο της αμμοβολής το επίχρισμα έχει αφαιρεθεί προσδίδοντας μια πιο ορεινή όψη στο κτίριο. Ένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό στοιχείο του ναού αποτελεί το μπαρόκ βενετσιάνικο καμπαναριό- το μοναδικό σωζόμενο σε ολόκληρη την Αιτωλία. Ενσωματωμένο καθώς είναι στο νότιο τοίχο του ναού, αποκάλυψε τα σημαντικότερα του στοιχεία μετά την αφαίρεση του επιχρίσματος. Τα ανάγλυφα που εμφανίστηκαν, τετράγωνης μορφής, απεικονίζουν τον Άγιο Γεώργιο από την μια και τον Άγιο Δημήτριο από την άλλη. Παράλληλα, διακριτοί είναι και οι διακοσμητικοί κιονίσκοι που, όμως, σήμερα έχουν υποστεί φθορά. Τέλος, να σημειωθεί ότι η πραγματική μορφή του καμπαναριού υπήρχε ως το 1965, οπότε και έπεσε από τον σεισμό των 6, 8 R. Έκτοτε υπήρχε μόνο η βάση, η οποία κινδύνεψε και αυτή να καταρρεύσει με τον σεισμό των 6, 5 R το Έτσι, το καμπαναριό ανοικοδομήθηκε πλήρως υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Αποστόλη Μπλίκα. Ιερά Κειμήλια Σημαντική είναι και η παρουσία των κειμηλίων και των ξυλογλύπτων στο ναό. Στο εσωτερικό μπορεί κανείς να διακρίνει φορητές εικόνες και αναπαραστάσεις του 18ου και 19ου και του 20ου αιώνα. 34

35 Ιερείς-Ψάλτες-Νεωκόροι Ο Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου ανήκει διαχειριστικά στην ενορία της "Παναγίας". Συνεπώς, ιερέας είναι ο πατήρ Θεόδωρος Ζήσης, ψάλτες οι κύριοι Αλέξανδρος Καλιακούδας(αριστερός) και Γεώργιος Λιούλιος(δεξιός), ενώ καθήκοντα νεωκόρισσας τελεί η κα Αλεξάνδρα Καστανά. Ιδιαίτερη, βέβαια, μνεία πρέπει να γίνει στην κα Μάρω Μενεγιά, η οποία φροντίζει τόσο τον ναό όσο και τον κήπο του ναού. Λίγα λόγια για τον Άγιο... Ο Άγιος Γεώργιος ο μεγαλομάρτυρας και Τροπαιοφόρος γεννήθηκε περίπου το 275 μ.χ. στην Καππαδοκία, από γονείς χριστιανούς. Ο Εικόνα 21 Ο κήπος πατέρας του, μάλιστα, πέθανε μαρτυρικά για το Χριστό όταν ο Γεώργιος ήταν δέκα χρονών. Η μητέρα του τότε τον πήρε μαζί της στην πατρίδα της την Παλαιστίνη, όπου είχε και τα κτήματα της. Όταν έγινε 18 χρονών, στρατεύθηκε στο ρωμαϊκό στρατό. Αν και νέος στην ηλικία, διεκπεραίωνε τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις τέλεια. Όλοι τον θαύμαζαν για το παράστημα του. Γι' αυτό, γρήγορα τον προήγαγαν σε ανώτερα αξιώματα και του έδωσαν τον τίτλο του κόμη και ο Διοκλητιανός τον εκτιμούσε πολύ. Όταν κάποτε ο Διοκλητιανός ξεκίνησε διωγμό εναντίον των χριστιανών, ο Άγιος αρνήθηκε να συμμετάσχει ομολογώντας, έτσι, την πίστη του στον Χριστό. Τότε ο Διοκλητιανός τον φυλάκισε και του επέβαλε αρκετά μαρτύρια από τα οποία εξήλθε, ως εκ θαύματος, αλώβητος. Ο Άγιος Γεώργιος κλείστηκε ξανά στην φυλακή και την νύκτα είδε στ' όνειρο του τον Χριστό, που του ανάγγειλε ότι θα πάρει το στεφάνι του μαρτυρίου και θα αξιωθεί της αιωνίου ζωής. Σαν ξημέρωσε διατάχτηκαν οι στρατιώτες από τον Διοκλητιανό να παρουσιάσουν μπροστά του τον Άγιο. Πραγματικά ο Άγιος βάδιζε γεμάτος χαρά προς τον βασιλέα, επειδή γνώριζε εκ των προτέρων ότι έφτασε το τέλος του. Μόλις λοιπόν τον αντίκρισε ο Διοκλητιανός, του πρότεινε να πάνε στον ναό του Απόλλωνα για να θυσιάσει στο είδωλο του. Όταν μπήκε ο Άγιος στον ναό, σήκωσε το χέρι και αφού έκανε το σημείο του σταυρού διέταξε το είδωλο να πέσει. Αμέσως τούτο έπεσε και έγινε κομμάτια. Εικόνα 22 Ο ναός όταν ήταν βαμμένος Ο ιερέας των ειδώλων και ο λαός στον βασιλέα να θανατώσει τον διαταγή και του έκοψε το κεφάλι. τόσο πολύ θύμωσαν, που φώναζαν Γεώργιο. Ο Διοκλητιανός έβγαλε 35

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ Στον 11 ο αιώνα χρονολογείται η αγία Αικατερίνη στην Πλάκα, κοντά στο μνημείο του Λυσικράτους. Έχει χτιστεί πάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Αρτέμιδος. Η στέγαση του κεντρικού τμήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας»

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγία Θέκλα Βρίσκεται 7χλμ νότια από το κέντρο της Σωτήρας.

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη Αγία Αικατερίνη Η Αγία Aικατερίνη βρίσκεται σε ενα απο τα καλυτερα μερη της θεσσαλονικης, στην Βορειοδυτική πλευρά της Άνω Πολης.Κτισμένη το 1320 μχ,η ατμόσφαιρα ειναι πολύ ωραία και προπάντον ειναι ήσυχα

Διαβάστε περισσότερα

Μητροπολιτικός Ναός ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Παραλιμνίου ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ

Μητροπολιτικός Ναός ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Παραλιμνίου ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ Μητροπολιτικός Ναός ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Παραλιμνίου ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ Ο Μητροπολιτικός Ναός της Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας - Αμμοχώστου είναι αφιερωμένος στον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο

Διαβάστε περισσότερα

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας.

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 2. Ποια η έννοια της λέξεως είδωλο στο θρησκευτικό τομέα; 3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελούν μορφές σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ Ν. ΠΕΛΛΑΣ

ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ Ν. ΠΕΛΛΑΣ ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ Ν. ΠΕΛΛΑΣ Εξωκλήσι Ζωοδόχου Πηγής Νέα Ζωή Μέλη Ομάδας Αναγνώστου Χριστίνα Μπίτζου Φωτεινή Ουγγρίνου Εφροσύνη Τσανακτσίδου Μαρία-Ελένη Ιστορικά Στοιχεία Το εξωκλήσι της

Διαβάστε περισσότερα

Η πορεία προς την Ανάσταση...

Η πορεία προς την Ανάσταση... Η νύχτα της Ανάστασης Τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου χτυπούν χαρούμενα οι καμπάνες. Οι χριστιανοί φορούν τα γιορτινά τους και πηγαίνουν στην εκκλησία για να γιορτάσουν την Ανάσταση του Χριστού. Στα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία Ευαγγελισμός Ευαγγελισμός είναι η ανακοίνωση στην Παναγία της καλής είδησης ότι θα γεννήσει τον Μεσσία, αυτόν που υποσχέθηκε ο Θεός και περίμενε

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία 3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία Εισαγωγή Και οι τρεις γεννήθηκαν τον 4ο αιώνα μ.χ., στα Βυζαντινά Χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ:

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: Η ΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ: Η Αικατερίνη είχε κάλλος και ομορφιά ασύγκριτη. Η μητέρα της και οι συγγενείς της την πίεζαν συνεχώς να παντρευτεί, για να μην φύγουν από τα χέρια τους

Διαβάστε περισσότερα

του Αριστείδη Βικέτου, δημοσιογράφου

του Αριστείδη Βικέτου, δημοσιογράφου του Αριστείδη Βικέτου, δημοσιογράφου Λαμπρή, αλλά και συνάμα λιτή ήταν η Ακολουθία στην γυναικεία Μονή Αγίου Νικολάου Ορούντας, που τελέστηκε το Σάββατο της Διακαινησιμού προεξάρχοντος του Μητροπολίτη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν άνδρα που τον έλεγαν Ιωσήφ. Οι γονείς της, ο Ιωακείμ και

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο.

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. 107. Ο Κύριος να είναι μαζί σας. Και με το πνεύμα σου. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. Ακολουθεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικό Πρόγραμμα Υπεύθυνες καθηγήτριες Καραμπελιά Καλλιόπη Παπαγεωργίου Μαρία

Πολιτιστικό Πρόγραμμα Υπεύθυνες καθηγήτριες Καραμπελιά Καλλιόπη Παπαγεωργίου Μαρία Πολιτιστικό Πρόγραμμα Υπεύθυνες καθηγήτριες Καραμπελιά Καλλιόπη Παπαγεωργίου Μαρία Τα Μετέωρα είναι ένα σύμπλεγμα από τεράστιους σκοτεινόχρωμους βράχους από ψαμμίτη οι οποίοι υψώνονται έξω από την Καλαμπάκα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 of 5 14/4/2014 12:35 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 14-4-2014 Ερώτηση παρακίνησης: 1 Τα Χριστούγεννα η Εκκλησία γιορτάζει: τη Θεία Ενανθρώπηση τη Θεία Ευχαριστία τη Βάπτιση του Χριστού Ερώτηση παρακίνησης:

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ Εργασία του μαθητή: Μαγγιώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Ο Λάζαρος ήταν στενός φίλος του Χριστού. Κατοικούσε στη Βηθανία, 3 χλμ. περίπου ανατολικά της Ιερουσαλήμ και οι αδελφές του Μάρθα και Μαρία φιλοξένησαν

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Το περίτεχνο τέμπλο του Αγίου Γεωργίου με τα πλευρικά τμήματά του Α Ν Α Δ Ε Ι Ξ Η Τ Ω Ν Μ Ε Τ Α Β Υ Ζ Α Ν Τ Ι Ν Ω Ν Μ Ν Η Μ Ε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Όπου και να βρεθεί κανείς τον Δεκαπενταύγουστο μοσχοβολά η χάρη Της. Αυτή θα σε οδηγήσει να ανάψεις ένα κερί και να γιορτάσεις μαζί Της

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Ο πρώτος πολεοδομικός χάρτης των Αθηνών εκπονήθηκε από τους αρχιτέκτονες Κλεάνθη και Schaubert. Δεν έχει νόημα να επεκταθούμε περισσότερο στην πρώτη πολεοδομική χάραξη της πόλης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΥΡΙ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΝΤΡΕΑ ΠΙΕΡΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ

ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΥΡΙ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΝΤΡΕΑ ΠΙΕΡΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΥΡΙ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΝΤΡΕΑ ΠΙΕΡΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΑΝΤΡΕΑΣ Το Μοναστήρι του Αποστόλου Αντρέα.Το μοναστήρι του Αποστόλου Αντρέα είναι κτισμένο στο ομώνυμο ακρωτήρι της Κύπρου που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη οπτική επαφή με τα Αμπελάκια δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα... και όντως αυτό συμβαίνει.

Η πρώτη οπτική επαφή με τα Αμπελάκια δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα... και όντως αυτό συμβαίνει. Πέντε χιλιόμετρα από τα στενά των Τεμπών, ανηφορίζοντας κανείς μπορεί να δει να ξεπροβάλουν τα Αμπελάκια Λάρισας, η Ιστορική Κοινότητα των Αμπελακίων όπως έχει επικρατήσει. Βρίσκεται στους πρόποδες του

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Συνεστίαση κατηχητών την Ιεράς Μητροπόλεως

Συνεστίαση κατηχητών την Ιεράς Μητροπόλεως Συνεστίαση κατηχητών Ιεράς Μητροπόλεως την Με πολύ χαρά και μεγάλη συμμετοχή πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνεστίαση των κατηχητών της Ιεράς Μητροπόλεως μας στον πολυχώρο Διακονία στην Πυλαία Θεσσαλονίκης.

Διαβάστε περισσότερα

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Νηστεία είναι η λήψη «ξηράς τροφής» (ξηροφαγία), χωρίς λάδι ή κρασί, μια φορά την ημέρα, και μάλιστα την ενάτη ώρα (γύρω στις 3 μ. μ.). Λήψη τροφής, έστω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης

Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης 1ης Διαδρομής Μονή Βαλτάδων Ναός Οσίου Δαυίδ Βυζαντινό Λουτρό Ναός Αγίου Νικολάου (Ορφανού) Ναός Αγίου Παντελεήμονα Ναός Σωτήρως Χριστός Ροτόντα Παλιά Πόλη,Κάστρα 2ης

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος Κυριακη ευτερα Τριτη Τεταρτη Πεµπτη Παρασκευη Σαββατο. Μαρτιος Φεβρουαριος Περιτοµη Χριστου Μεγαλου Βασιλειου Νεο Ετος

Ιανουαριος Κυριακη ευτερα Τριτη Τεταρτη Πεµπτη Παρασκευη Σαββατο. Μαρτιος Φεβρουαριος Περιτοµη Χριστου Μεγαλου Βασιλειου Νεο Ετος Ιανουαριος 2016 Αντωνιου του Μεγαλου Θεοδοσιου Αθανασιου και Κυριλλου Ευθυµιου Ιωαννου του Προδροµου Γρηγοριου Θεολογου Τατιανης Ξενοφωντος Τα Αγια Θεοφανεια Ανακοµιδη Λειψανων Ιωαννου Χρυσοστοµου Περιτοµη

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος Κυριακη ευτερα Τριτη Τεταρτη Πεµπτη Παρασκευη Σαββατο. Φεβρουαριος Μαρτιος Περιτοµη Χριστου Μεγαλου Βασιλειου Νεο Ετος

Ιανουαριος Κυριακη ευτερα Τριτη Τεταρτη Πεµπτη Παρασκευη Σαββατο. Φεβρουαριος Μαρτιος Περιτοµη Χριστου Μεγαλου Βασιλειου Νεο Ετος Ιανουαριος 2019 Φεβρουαριος 2019 24 25 26 27 28 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Τα Αγια Θεοφανεια Μαρτιος 2019 24 25 26 27 28 29 30 31 Ιωαννου του Προδροµου Περιτοµη Χριστου Μεγαλου Βασιλειου Νεο Ετος Ευστρατιου

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος Κυριακη ευτερα Τριτη Τεταρτη Πεµπτη Παρασκευη Σαββατο. Φεβρουαριος Μαρτιος Περιτοµη Χριστου Μεγαλου Βασιλειου Νεο Ετος

Ιανουαριος Κυριακη ευτερα Τριτη Τεταρτη Πεµπτη Παρασκευη Σαββατο. Φεβρουαριος Μαρτιος Περιτοµη Χριστου Μεγαλου Βασιλειου Νεο Ετος Ιανουαριος 2018 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Ιωαννου του Προδροµου Περιτοµη Χριστου Μεγαλου Βασιλειου Νεο Ετος Ευστρατιου Θεοδοσιου Τατιανης Τα Αγια Θεοφανεια 14 15 16 17 18 19 20 Αντωνιου του Μεγαλου Αθανασιου

Διαβάστε περισσότερα

Προσκυνηματική Εκδρομή

Προσκυνηματική Εκδρομή Προσκυνηματική Εκδρομή στους Αγίους Τόπους ραγματοποιήθηκε από τις 23 μέχρι και τις 27 Αυγούστου πενθήμερη προσκυνηματική εκδρομή στους Αγίους Τόπους των μελών και των φίλων των Χριστιανικών Συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Μια μεγάλη γιορτή πλησιάζει

Μια μεγάλη γιορτή πλησιάζει Μια μεγάλη γιορτή πλησιάζει Πλησιάζει το Πάσχα. Η μητέρα άρχισε να καθαρίζει το σπίτι. Πλένει τις κουρτίνες και τα τζάμια. Καθαρίζει τα χαλιά. Συγυρίζει τα ερμάρια και τους πάγκους. Ο πατέρας βοηθά τη

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές.

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές. ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη λέξη «σωστό»

Διαβάστε περισσότερα

Η ευλογημένη συνάντηση.

Η ευλογημένη συνάντηση. Η ευλογημένη συνάντηση. Μετά το τέλος μιας δύσκολης εξεταστικής περιόδου, η παρέα των παιδιών του λυκείου του Ναού μας συναντήθηκε για μια ακόμα φορά, πριν τις καλοκαιρινές διακοπές. Η χαρά των παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία του Άρακα Ελληνικά

Παναγία του Άρακα Ελληνικά 1 Παναγία του Άρακα Ελληνικά 2 ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΑΡΑΚΑ Ο ναός της Παναγίας του Άρακα που φαίνεται να κτίστηκε γύρω στο 1191, πιθανότατα πήρε το όνομά του από το «αρακάς», όπως και πολλά άλλα φυτονυμικά επώνυμα

Διαβάστε περισσότερα

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Παναγία, η μητέρα του Θεού Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.16) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΤΟΥ ΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ

Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΤΟΥ ΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΤΟΥ ΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ Ο Ιουστινιανός και η συνοδεία του : ψηφιδωτό από τον Άγιο Βιτάλιο της Ραβέννας 1 Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΤΟΥ ΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ Στα χρόνια του Ιουστινιανού κατασκευάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ. Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ. Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου Η Σίτσοβα (νυν Αλαγονία) είναι ένα από τα έξι χωριά του τέως Δήμου Αλαγονίας Τα έξι αυτά χωριά που είναι κτισμένα στις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ.

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ. 29/2, Τετάρτη των Τεφρών. Αρχή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Θεία Λειτουργία στις 19.00 στον Ιερό Καθολικό Μητροπολιτικό Ναό (Ντόμο) με την επίθεση της τέφρας. ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ Ηράκλειο, Οκτώβριος 2011 Σεπτέμβριος 2012 Μελέτη Νίκος Σκουτέλης & Φλάβιο Ζανόν Αρχιτέκτονες μηχανικοί Οδός Πατρός Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

Υπόγεια κοιμητήρια (σε υπαίθριες εκτάσεις που ανήκαν σε πλούσιους πιστούς). Αποτελούνταν από υπόγειες σήραγγες σε μορφή λαβύρινθου μήκους πολλών

Υπόγεια κοιμητήρια (σε υπαίθριες εκτάσεις που ανήκαν σε πλούσιους πιστούς). Αποτελούνταν από υπόγειες σήραγγες σε μορφή λαβύρινθου μήκους πολλών Κατακόμβες, τόπος καταφυγής και μνήμης Τι ήταν οι κατακόμβες; Υπόγεια κοιμητήρια (σε υπαίθριες εκτάσεις που ανήκαν σε πλούσιους πιστούς). Αποτελούνταν από υπόγειες σήραγγες σε μορφή λαβύρινθου μήκους πολλών

Διαβάστε περισσότερα

Τα «δάκρυα» της εικόνας, οι μέρες του 74, το πριν και το σήμερα

Τα «δάκρυα» της εικόνας, οι μέρες του 74, το πριν και το σήμερα EKKΛHΣIEΣ THΣ ΠOΛHΣ Ευχαριστούμε τη Μονή Μαχαιρά για τη βοήθεια που μας παρείχε στη φωτογράφηση της μεγάλης εικόνας του Αγίου Γεωργίου, η οποία σήμερα φιλοξενείται στο καθολικό της Μονής. To παρεκκλήσι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΑΓΙΑΣ ΝΑΠΑΣ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ Τις παρακάτω ευχές ο λειτουργός δύναται, ελεύθερα, να τις χρησιμοποιήσει στο τέλος της θείας Λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας. Διδ. Εν. 15

Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας. Διδ. Εν. 15 Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας Διδ. Εν. 15 α) Η εξάπλωση της Εκκλησίας Μετά την Πεντηκοστή, η νέα πραγματικότητα που δημιουργείται στον κόσμο, η Εκκλησία, ζει και κινείται σε μια

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ. Παρουσιάζοντας: Σύγχρονα πρότυπα και στοιχεία λατρείας προς αυτά.

Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ. Παρουσιάζοντας: Σύγχρονα πρότυπα και στοιχεία λατρείας προς αυτά. ΔΕ2:ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ:ΛΑΤΡΕΙΑ Οι μαθητές/μαθήτριες να: - διακρίνουν τη λατρεία ως συστατικό στοιχείο της θρησκευτικότητας, - συνδέουν τους λατρευτικούς κύκλους της Ορθόδοξης λατρείας με την καθημερινότητά.

Διαβάστε περισσότερα

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΓΚΑΙΝΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού. «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους»

Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού. «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους» Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους» Γ και ΣΤ Τάξη 2007 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία είναι μια συνεργασία της Γ Τάξης και ΣΤ Τάξης του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10 «Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα Διδ. Εν. 10 α) Οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας Μεγάλη Εβδομάδα: επειδή γιορτάζουμε μεγάλα (σπουδαία) γεγονότα Από την Κυριακή των Βαΐων

Διαβάστε περισσότερα

Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία

Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία Η γιορτή της Ανάστασης του Κυρίου είναι η σημαντικότερη, η λαμπρότερη, η πιο χαρούμενη μέρα μέσα στον εορταστικό κύκλο της Χριστιανοσύνης. Και

Διαβάστε περισσότερα