Γιώργος Ν. Πολίτης, Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2012, αντίτυπα ΙSBN

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γιώργος Ν. Πολίτης, 2012. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2012, 3.000 αντίτυπα ΙSBN 978-960-496-643-1"

Transcript

1

2 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Το δικαίωµα της πολιτικής ανυπακοής ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Ν. Πολίτης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Χρυσούλα Τσιρούκη ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Παζάλος ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙ ΟΠΟΙΗΣΗ: Μερσίνα Λαδοπούλου ΕΚΤΥΠΩΣΗ: Άγγελος Ελεύθερος & ΣΙΑ Ο.Ε. ΒΙΒΛΙΟ ΕΣΙΑ: Κωνσταντίνα Παναγιώτου & ΣΙΑ Ο.Ε. Γιώργος Ν. Πολίτης, 2012 ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε., Αθήνα 2012 Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2012, αντίτυπα ΙSBN Τυπώθηκε σε χαρτί ελεύθερο χηµικών ουσιών, προερχόµενο αποκλειστικά και µόνο από δάση που καλλιεργούνται για την παραγωγή χαρτιού. Το παρόν έργο πνευµατικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού Νόµου (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήµερα) και τις διεθνείς συµβάσεις περί πνευµατικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής αδείας του εκδότη κατά οποιονδήποτε τρόπο ή µέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκµίσθωση ή δανεισµός, µετάφραση, διασκευή, αναµετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε µορφή (ηλεκτρονική, µηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκµετάλλευση του συνόλου ή µέρους του έργου. ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. PSICHOGIOS PUBLICATIONS S.A. Έδρα: Tατο ου 121 Head office: 121, Tatoiou Str Μεταµόρφωση Metamorfossi, Greece Βιβλιοπωλείο: Μαυροµιχάλη 1 Bookstore: 1, Mavromichali Str Αθήνα Αthens, Greece Τηλ.: Tel.: Telefax: Telefax:

3

4 Στον Νίκο και στη Μάτα

5 Εισαγωγή Όταν το 1995 άρχισα να µελετώ το δικαίωµα της πολιτικής ανυπακοής, το ενδιαφέρον για το ζήτηµα ήταν µάλλον περιορισµένο 1. ιανύαµε τη µακάρια περίοδο µετά την Πτώση του Τείχους και πριν από την κατάρριψη των ίδυµων Πύργων, τότε που υπήρχε η αίσθηση ότι τα µεγάλα ερωτήµατα έχουν απαντηθεί οριστικά. Από τότε έγιναν πολλά: η διόγκωση των ανισοτήτων γέννησε το κίνηµα ενάντια στην παγκοσµιοποίηση, οι πολεµικές εισβολές της ύσης τροφοδότησαν τον ισλαµικό φονταµενταλισµό, η πρόσφατη οικονο- µική κρίση προκάλεσε γενικευµένη κοινωνική αναταραχή. Τότε η πολιτική ανυπακοή έδειχνε παρωχηµένη, σήµερα προτείνεται, κατηγορείται, αλλά και συγχέεται σε καθηµερινή βάση. Τι είναι λοιπόν η πολιτική ανυπακοή; Τι περιλαµβάνει ως όρος και πότε δικαιολογείται η άσκησή της; Αυτά είναι τα κύρια ερωτήµατα που επιχειρώ να απαντήσω στο βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας. Σύµφωνα µε ένα γενικό ορισµό, η πολιτική ανυπακοή αφορά στη δυνατότητα των πολιτών να απειθαρχούν σε επιταγές της πολιτικής εξουσίας, στηριζόµενοι σε πολιτικά επι- 1. Kαρπός αυτής της έρευνας ήταν η διδακτορική διατριβή µου µε τίτλο Το δικαίωµα της πολιτικής ανυπακοής στη φιλοσοφία του John Locke, που εγκρίθηκε από το Πανεπιστήµιο Αθηνών το 2001.

6 12 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ χειρήµατα µε σκοπό την αλλαγή της νοµοθεσίας, των φορέων είτε της ίδιας της εξουσίας. Ο καθοριστικός παράγοντας που δικαιολογεί αυτή τη στάση είναι η απώλεια νοµι- µοποίησης της εξουσίας. Γι αυτό και ο Μοχάντας Γκάντι προσδιορίζει την ανυπακοή ως «πολιτική ρήξη µε µια ανήθικα θεσπισµένη νοµοθεσία» 2. Το δικαίωµα της αντίστασης σε µια παράνοµη εξουσία είναι αυτονόητο. Όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Άγγλος φιλόσοφος Τζον Λοκ ήδη από το 1688, το δικαίωµα των Ελλήνων χριστιανών, απογόνων των παλαιών κατοίκων αυτής της χώρας, να αποτινάξουν τον τουρκικό ζυγό που τους επιβλήθηκε διά της βίας είναι αδιαµφισβήτητο 3. Αυτό το οποίο απαιτεί ηθική δικαιολόγηση είναι η αντίσταση των πολιτών όταν η εξουσία που αυθαιρετεί σε βάρος τους διαθέτει τα µορφολογικά γνωρίσµατα νόµιµης, εκλεγµένης εξουσίας. Η αντίληψη της αντίστασης των πολιτών ως αµυντικής πράξης είναι συνυφασµένη µε τη θεµελίωση του δικαιώµατος της πολιτικής ανυπακοής. Στη χώρα µας, πρόσφατες κινήσεις ανυπακοής κατηγορήθηκαν ως ενάντιες στην αντίληψη του κοινοβουλευτισµού. Τίποτα δεν θα µπορούσε να βρίσκεται µακρύτερα από την αλήθεια! Η αναγνώριση του δικαιώµατος της πολιτικής ανυπακοής είναι σύµφυτη µε την παράδοση της κοινοβουλευτικής δηµοκρατίας. Έχει, µάλιστα, κοινό άξονα τη εύτερη Πραγµατεία περί κυβερνήσεως, το έργο του Λοκ, µε το οποίο ο ίδιος οικοδόµησε τον πολιτικό φιλελευθερισµό. Σύµφωνα 2. Mohandas Gandhi, Non Violent Resistance, New York, 1961, σελ Locke, 192, στο Peter Laslett, (ed.) John Locke, Two Treatises of Government, Cambridge 1997 (1960). Oι παραποµπές στη εύτερη Πραγµατεία αναφέρουν το όνοµα του συγγραφέα και τον αριθµό της παραγράφoυ.

7 ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΥΠΑΚΟΗΣ 13 µε αυτό, η πολιτική εξουσία θεσπίζεται για να υπηρετεί τους πολίτες. Η υποχρέωση υπακοής στην εξουσία εκπηγάζει από το κοινωνικό συµβόλαιο που νοµιµοποιεί την άσκησή της, δηλαδή τη συγκατάθεση του σώµατος των κυβερνωµένων. Αυτή, όµως, δεν παρέχεται στους κυβερνήτες εν λευκώ. Αντιθέτως, εκχωρείται ως παρακαταθήκη µε συγκεκριµένους όρους. Εφόσον οι πολίτες διαπιστώσουν ότι η εξουσία παύει να εκφράζει τη βούλησή τους, τότε οι όροι του συµβολαίου παραβιάζονται, εποµένως αίρεται η υποχρέωση υπακοής. Αυτό ακριβώς είναι το υπόβαθρο που δικαιολογεί την κίνηση ενάντια στην πληρωµή των διοδίων. Το επιχείρηµα ότι το υπερβολικό αντίτιµο που ζητείται χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί τα έργα ή να τηρούνται οι διεθνείς προδιαγραφές ασφαλείας, όπως στην περίπτωση της κατ όνοµα εθνικής οδού Κορίνθου-Πατρών προσβάλλει την ατοµική ιδιοκτησία των πολιτών, προτάσσοντας αντ αυτής τα συµφέροντα µεµονωµένων κατασκευαστών, στοιχειοθετεί προσφυγή στην ανυπακοή. Είναι αναγκαίο να επισηµανθεί εδώ ότι η πολιτική ανυπακοή δεν περιλαµβάνει κάθε πιθανή πράξη διαµαρτυρίας. Η ανυπακοή συνδέεται µε την ιδιότητα του πολίτη, σε αυτήν προσφεύγουν οι πολίτες µιας χώρας όταν η πολιτεία παραβιάζει την ιδρυτική της συµφωνία. Η ιδρυτική συµφωνία, λοιπόν, δεν αφορά σε πολίτες άλλων χωρών, αφού αυτοί δεν αποτελούν συµβαλλόµενα µέρη. Κάθε Έλληνας µπορεί να διαφωνεί µε τη χρήση µπούρκας, εάν όµως δύο Ελληνίδες συλληφθούν επειδή περπάτησαν ακάλυπτες στην Καµπούλ, η πράξη τους δεν συνιστά πράξη πολιτικής ανυπακοής, αφού η νοµοθεσία που επιβάλλει την µπούρκα δεν παραβιάζει κάποια προ πάρχουσα δέσµευση της αφγανικής κυβέρνησης προς αυτές. Κατ αναλογία, η κίνηση των µεταναστών που προχώρησαν σε απεργία πείνας το φθινόπωρο του 2010 δεν συνιστά πράξη πολιτικής ανυπακοής, αλλά συγκινητική έκ-

8 14 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ κληση στον ανθρωπισµό, που αποσκοπεί στη δηµιουργία τύψεων. Απεναντίας, µολονότι αναγνωρίζεται ότι οι άνθρωποι αυτοί προφανώς δεν ήρθαν στην Ελλάδα για λόγους αναψυχής, η πιεστική αναγνώριση πολιτικών δικαιωµάτων σε αλλοδαπούς θα µπορούσε να εγείρει ζητήµατα παραβίασης της ιδρυτικής συµφωνίας από πλευράς των πολιτών της χώρας. Για τον Αµερικανό διανοητή Χένρυ Ντέηβιντ Θορώ, η κυβέρνηση η οποία εκµεταλλεύεται τους πόρους που της εξασφαλίζει η φορολόγηση της εργασίας των πολιτών για την επίτευξη επιβλαβών και ανήθικων έργων παραβιάζει την αρχική συµφωνία µέσω της οποίας οι πολίτες τής εµπιστεύτηκαν το έργο της διακυβέρνησης. Όταν, το 1845, η χώρα του κήρυξε πόλεµο στο Mεξικό, ο Θορώ υποστήριζε ότι ο πόλεµος ήταν αναιτιολόγητος και θα προξενούσε µεγάλες καταστροφές σε µια φτωχή και αδύναµη χώρα. Προκειµένου, λοιπόν, να µη συνδράµει στην τέλεση αυτού του εγκλήµατος, ο Θορώ αρνήθηκε να καταβάλει το φόρο που του αναλογούσε. Η πράξη του, για την οποία φυλακίστηκε, παρέχει έκτοτε το πιο αντιπροσωπευτικό υπόδειγµα πολιτικής ανυπακοής 4. Βεβαίως, υπάρχει ο αντίλογος, ο οποίος αµφισβητεί την ικανότητα των πολιτών να ελέγχουν τη νοµιµότητα της εξουσίας. Αυτή την κριτική διακινούν όσοι πιστεύουν ότι η άσκηση του ελέγχου µπορεί να οδηγήσει σε κατάσταση χάους. Ως προς αυτό, αρκεί να επισηµάνουµε ότι, εφόσον οι πολίτες αντιδρούν σε κάθε απόφαση µιας κυβέρνησης, είναι προφανές ότι αυτή έχει πάψει να τους εκφράζει. Όσο για την πιθανότητα να γίνει κακή χρήση του δικαιώµατος ανυπακοής, δεν διαφέρει από την πιθανότητα κακής χρήσης του δικαιώ- µατος ψήφου στις εκλογές. Προφανώς και το δικαίωµα ψή- 4. Πρβλ. H. D. Thoreau, Walden and Civil Disobedience, Penguin, 1986, σσ

9 ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΥΠΑΚΟΗΣ 15 φου εγκυµονεί κινδύνους, ωστόσο, από τη στιγµή που οι πολίτες θεωρούνται ώριµοι να εκλέξουν την κυβέρνηση που τους εκπροσωπεί, θα είναι και ώριµοι να κρίνουν εάν όντως οι εντολοδόχοι εκφράζουν τη βούληση των εντολέων τους. Για αυτό, στη ηµοκρατία, το σώµα των πολιτών αναγνωρίζεται ως ο αδιαµφισβήτητος κριτής της εξουσίας. Αποτελεί, µάλιστα, δικαίωµα του πολιτικού σώµατος ακόµη και να αυτοκαταστραφεί εφόσον επιλέξει να το πράξει 5. Ένα ουσιαστικό ερώτηµα αφορά στο πιθανό όφελος των πολιτών από την αναγνώριση ενός δικαιώµατος το οποίο συνδέεται µε πολλούς υπαρκτούς κινδύνους. Η Ιστορία, όµως, διδάσκει ότι σπουδαίες κατακτήσεις, όπως είναι η γυναικεία ψήφος, τα πολιτικά δικαιώµατα των µειονοτήτων στις ΗΠΑ, το τέλος της αποικιοκρατίας στην Ινδία, η παύση του πολέµου στο Βιετνάµ, οι «βελούδινες επαναστάσεις» του , καθώς επίσης και τα κινήµατα που το 2011 σάρωσαν τις αφρικανικές ακτές τις Μεσογείου, αποτελούν και αυτές καρπούς κινήσεων ανυπακοής. Στα σχετικά κεφάλαια του βιβλίου αναλύονται εκτενώς οι άµεσες και έµµεσες συνθήκες που δικαιολογούν την προσφυγή στην ανυπακοή. Η επιγραµµατική, έστω, αναφορά ορισµένων από αυτές αρκεί για να προβληµατίσει: 1. Όταν οι νοµοθέτες δεν ενεργούν προς όφελος των πολιτών, αλλά προς όφελος τρίτων. 2. Όταν διαπιστώνεται εκτεταµένη ανοµία, ως αποτέλεσµα αµέλειας εφαρµογής των υπαρχόντων νόµων από την πλευρά της κυβέρνησης. 3. Όταν οι φορείς της εξουσίας καταχρώνται ή σπαταλούν τους πόρους που τους εµπιστεύονται οι πολίτες. 5. Cornelius Castoriadis, Philosophy, Politics, Autonomy, Oxford, 1991, σσ

10 16 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ 4. Όταν η πολιτική εξουσία στερεί την ατοµική ιδιοκτησία των πολιτών, χωρίς την έγκρισή τους. Σε ό,τι αφορά στις µορφές ανυπακοής, αυτές συνήθως είναι ήπιες, άλλοτε πιο µαχητικές και ορισµένες φορές παραπέµπουν περισσότερο σε εξέγερση και όχι σε µη συµ- µόρφωση µε το νόµο. Η άρνηση καταβολής του αντιτίµου των διοδίων είναι ίσως η πιο ξεκάθαρη από τις πρόσφατες εκδηλώσεις που εντάσσονται στο πλαίσιο του όρου. Αντίθετα µε αυτά, η καταστροφή των ακυρωτικών µηχανηµάτων στους σταθµούς του µετρό ή η παρεµπόδιση πολιτών που επιθυµούν να ακυρώσουν το εισιτήριό τους ξεφεύγει από τα όρια της κλασικής αντίληψης περί πολιτικής ανυπακοής. Οι σκηνές ανταρτοπόλεµου που εκτυλίχθηκαν στην Κερατέα, κατά τη διάρκεια των αντιδράσεων για το ζήτηµα της διαχείρισης των απορριµµάτων, µπορούν ίσως να δικαιολογηθούν ως πράξεις αντίστασης, πάντως και αυτές εκφεύγουν του πλαισίου που συνήθως αποδίδεται στον όρο «πολιτική ανυπακοή». Ένα στοιχείο που πρέπει οπωσδήποτε να επισηµανθεί είναι το γεγονός ότι η πολιτική ανυπακοή στρέφεται στοχευ- µένα εναντίον της εξουσίας, όχι των άλλων µελών της κοινωνίας. Ενδεικτικά, η απειλή για «κατέβασµα των διακοπτών» του ηλεκτρικού ρεύµατος ή η παραβίαση του νόµου περί καπνίσµατος δεν αναγνωρίζονται ως πράξεις ανυπακοής. Mέθοδοι όπως καταλήψεις δηµόσιων κτιρίων, αποκλεισµοί λι- µανιών ή «µπλόκα» στις εθνικές οδούς βρίσκουν συνήθως κάλυψη από πολιτικές δυνάµεις. Και αυτές, όµως, πλήττουν την κοινωνία, εποµένως, δεν εντάσσονται στις εκδηλώσεις ανυπακοής. Περισσότερο συνιστούν σύµπτωµα µιας παθογένειας των τελευταίων δεκαετιών, που συνδέεται µε τη µεταπολιτευτική επικράτηση ενός κατ επίφασιν αριστερού λα κίστικου ιδεολογήµατος.

11 ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΥΠΑΚΟΗΣ 17 Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι κόµµατα της Αριστεράς έσπευσαν να προσεταιριστούν τις πρόσφατες κινήσεις πολιτικής ανυπακοής, κάνοντας µάλιστα σύνθηµα τον ίδιο τον όρο. Ωστόσο, η σύνδεση µαρξισµού και ανυπακοής είναι οξύ- µωρη. Το δικαίωµα της ανυπακοής θεµελιώθηκε από τους εισηγητές του φιλελευθερισµού, αποτελεί καταστατικό γνώρισµα της αστικής δηµοκρατίας και βρίσκει πρόσφορο έδαφος µόνο εντός αυτής. Η αναγνώριση του δικαιώµατος της ανυπακοής µιας µειοψηφίας απέναντι στην πλειοψηφία είναι ξένη προς τη µαρξιστική παράδοση. O Μαρξ δεν ανέχτηκε ποτέ αντίλογο στους κόλπους των οργανώσεων στις οποίες πλειοψηφούσε. Αυτή, µάλιστα, η στάση του οδήγησε στη διάλυση της Πρώτης ιεθνούς το Έκτοτε, οι διαγραφές αποτελούν σταθερή πρακτική των κοµµάτων που ακολουθούν τις αρχές του, ενώ τα καθεστώτα του εφαρµοσµένου µαρξισµού συνέτριβαν κάθε υποψία αντίρρησης, πολύ πριν αυτή πάρει τη µορφή ανυπακοής. Εποµένως, το κάλεσµα σε ανυπακοή δεν πρέπει να θεωρείται πρελούδιο σοσιαλιστικής επανάστασης. Αντιθέτως, συνιστά έκκληση των πολιτών µιας φιλελεύθερης δηµοκρατίας προς την εξουσία που έχουν διορίσει, από την οποία ζητούν να µην παραβιάζει την καταστατική της συµφωνία. Eίναι τόσο εύκολο όσο και ανέξοδο να διατυπώνονται γνώµες για πολιτικές αποφάσεις, για οικονοµικά µέτρα, για το Μνηµόνιο, για τον τρόπο µε τον οποίο ασκείται η ευρωπα κή πολιτική καθώς και για οποιοδήποτε άλλο µικρής ή µεγάλης σηµασίας θέµα. Αυτό, όµως, που συνήθως λείπει από τον δηµόσιο διάλογο είναι τα επιχειρήµατα τα οποία αποδεικνύουν µία θέση και στηρίζουν µία πρόταση. Στον καιρό της τεχνολογίας, της επιστήµης και των οικονοµικών µελετών, θα νόµιζαν πολλοί ότι αυτοί οι χώροι µπορούν να εφοδιάσουν την κοινωνία µε πολύτιµα επιχειρήµα-

12 18 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ τα. Ωστόσο, οι χώροι αυτοί στην πραγµατικότητα δεν παρέχουν επιχειρήµατα παρά µόνο στοιχεία. Η επεξεργασία, η αποτίµηση και η αξιοποίηση των στοιχείων αποτελεί έργο της φιλοσοφίας. Η φιλοσοφία µπορεί να διατυπώσει επιχειρήµατα και µε αποδεικτικό λόγο να τεκµηριώσει θέσεις, βοηθώντας έτσι την κοινωνία και τους πολίτες, ιδίως σε καιρούς δύσκολους όπως οι τωρινοί. H ελληνική κρίση αποτελεί ιδανικό υπόδειγµα της αδυνα- µίας των προσεγγίσεων των κοινωνικών επιστηµών. Η αρχική εκτίµηση για τη µελαγχολική περίοδο που διέρχεται η χώρα µας ακολούθησε την τυπολογία της έρευνας των κοινωνικών επιστηµών^ επέµενε ότι πρόκειται για το αποτέλεσµα αλόγιστης οικονοµικής διαχείρισης από πλευράς πολιτείας και κοινωνίας. Ωστόσο, καθώς αποκαλύπτεται το βάθος του προβλήµατος, όλο και πιο συχνά επαναλαµβάνεται η άποψη ότι η κρίση είναι πρωτίστως κρίση αξιών. Ο νεότερος προβληµατισµός, δηλαδή, ξεπερνά τα όρια των κοινωνικών επιστηµών και επανέρχεται στο ευρύτερο πεδίο της ηθικής φιλοσοφίας, δηλαδή, του φιλοσοφικού κλάδου που διερευνά την έννοια του καλού και του κακού. Εδώ ακριβώς µπορεί να εστιάσει µια φιλοσοφική απόπειρα ερµηνείας των αιτίων του σηµερινού προβλήµατος. Σύµφωνα µε τον Σωκράτη, ο άνθρωπος δεν αξίζει να ζει εφόσον δεν ερευνά και δεν ελέγχει διαρκώς τα του βίου του, αφού ο «ανεξέταστος βίος ου βιωτός ανθρώπω» 6. Κατά τον Αριστοτέλη, η ευδαιµονία επιτυγχάνεται στη ζωή των ανθρώπων που είναι ηθικά ανώτεροι, επειδή αυτοί γνωρίζουν και διακρίνουν το καλό από το κακό 7. Εντούτοις, µε το πέ- 6. Πλάτωνος, Απολογία, 38a. 7. Παρά Ingemar Düring, O Aριστοτέλης, παρουσίαση και ερµηνεία της σκέψης του, Β ΜΙΕΤ, Αθήνα, 1994, σελ. 255.

13 ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΥΠΑΚΟΗΣ 19 ρασµα του χρόνου, η µεταπολιτευτική Ελλάδα έπαψε να επιβραβεύει το καλό και να τιµωρεί το κακό. Απεναντίας, τα χαρακτηριστικά που επιβραβεύονται κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά είναι αποµακρυσµένα από την έννοια του αγαθού, την ώρα που για τους παραβάτες των νόµων, αυτούς δηλαδή που µετέρχονται το κακό, δεν υπάρχει κολασµός. Ο διαρκής εθισµός στην αναξιοκρατία και την ατιµωρησία συγχέει τις έννοιες «καλό» και «κακό», καθιστώντας τελικώς αδύνατη τη µεταξύ τους διάκριση. Εδώ λοιπόν εντοπίζεται η αιτία και της επιπόλαιης οικονοµικής διαχείρισης, αλλά και της γενικότερης κρίσης. Το πρόβληµα, δηλαδή, δεν δηµιουργήθηκε εξαιτίας της κακής διαχείρισης, αλλά εξαιτίας της κρίσης αξιών, συνέπεια της οποίας είναι και η κακή διαχείριση. Σε αυτό το πόρισµα µπορεί να οδηγηθεί η φιλοσοφική ανάλυση, αναζητώντας τη βαθύτερη αιτία της σηµερινής κρίσης. Η φιλοσοφία δεν έχει απάντηση σε ερώτηµα του τύπου ευρώ ή δραχµή, αλλά αυτό δεν είναι το καίριο ερώτηµα, µολονότι η λογική δείχνει τον πρώτο δρόµο. Η χώρα δεν θα «σωθεί» εάν µείνει στο ευρώ χωρίς να συνέλθει ηθικά, και, αντίστοιχα, εφόσον συνέλθει, δεν θα καταστραφεί, ακόµη κι αν οδηγηθεί στη δραχµή. Και τι σηµαίνει να συνέλθει ηθικά; Ση- µαίνει ότι οι νόµοι της πρέπει να εκφράζουν τη βούληση των πολιτών. Σηµαίνει ακόµη ότι αυτοί οι νόµοι πρέπει να γίνονται σεβαστοί και να τηρούνται και η κοινωνία να αρχίσει ξανά να επιβραβεύει το καλό και να τιµωρεί το κακό. Εάν δεν συµβεί αυτό, τίποτα δεν θα τη βγάλει από το τέλµα. Αντίθετα, λοιπόν, µε όσα υποστηρίζονται, οι οικονοµοκεντρικές αναλύσεις δεν παρέχουν πάντα την εγκυρότερη οδό προς την ερµηνεία των κοινωνικών γεγονότων. Η φιλοσοφία είναι αυτή που µπορεί να συνδράµει σε αυτή την κατεύθυνση. Προσκολληµένοι όµως πολλοί σε παρωχηµένες οικονο- µοκεντρικές προσεγγίσεις, υποστηρίζουν πως όσα ζούµε στη

14 20 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ χώρα µας, αλλά και στον υτικό κόσµο τα τελευταία χρόνια, είναι τα αναγκαία και αναπόφευκτα αποτελέσµατα του οικονοµικού συστήµατος που λέγεται καπιταλισµός και της φιλελεύθερης πολιτικής φιλοσοφίας που το στηρίζει. Εντούτοις, η άποψη ότι όλα όσα υφίσταται σήµερα η κοινωνία είναι αναπόφευκτα, εκτός και εάν ξεφορτωθούµε τον καπιταλισµό και τη φιλελεύθερη πολιτική φιλοσοφία, είναι και εσφαλµένη και επικίνδυνη. Είναι εσφαλµένη γιατί, ενώ είναι αλήθεια ότι πολλά από τα σηµερινά δεινά συνδέονται µε τον καπιταλισµό, παρ όλα αυτά δεν αποτελούν αναγκαία συνέπειά του. Και είναι επικίνδυνη γιατί µε το να εµφανίζονται ως αναπόφευκτα, δηµιουργείται η ασφυκτική αίσθηση του αδιεξόδου σε όσους δεν θεωρούν πιθανή την άµεση απε- µπλοκή από τον καπιταλισµό. Είναι βεβαίως θεµιτό να επιδιώκει κανείς την ανατροπή του καπιταλισµού και την εγκαθίδρυση του σοσιαλισµού ή άλλων συστηµάτων. Ωστόσο, ανεξάρτητα ή και παράλληλα µε αυτή την απόπειρα είναι εποικοδοµητική η προσπάθεια αξιοποίησης των περιθωρίων που το υφιστάµενο σύστηµα αφήνει για το όφελος των πολιτών. Πράγµατι, ο καπιταλισµός ως οικονοµικό σύστηµα έχει πάµπολλες αδυναµίες και προβλήµατα. Η φιλελεύθερη πολιτική φιλοσοφία, όµως, δηλαδή το θεωρητικό πλαίσιο από το οποίο εκπορεύεται ο καπιταλισµός, παρέχει πολλές και ενδιαφέρουσες λύσεις για αυτά ακριβώς τα προβλήµατα. Αφού το φιλοσοφικό έργο του Τζον Λοκ, εύτερη Πραγµατεία περί κυβερνήσεως, θεωρείται κοιτίδα του πολιτικού φιλελευθερισµού, είναι εύλογο να αναζητηθούν σε αυτό οι πηγές της λύσης. Σύµφωνα βέβαια µε ορισµένες παλαιές ιδεολογικές ερµηνείες, η συνεισφορά του Λοκ στην πολιτική φιλοσοφία περιορίζεται στη δικαιολόγηση της ατοµικής ιδιοκτησίας υλικών αγαθών. Η άποψη αυτή είναι τόσο ελλιπής, ώστε διαστρεβλώνει την αλήθεια. Ο

15 ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΥΠΑΚΟΗΣ 21 Λοκ δεν περιορίζει τη σκέψη του σε αυτό το ζήτηµα, αντιθέτως, το κύριο µέληµά του είναι να θεµελιώσει το δικαίωµα της αντίστασης των πολιτών απέναντι σε µια αυταρχική εξουσία. Μάλιστα, ο ίδιος δικαιολογεί πιο εκτεταµένες εκδηλώσεις εναντίωσης από ό,τι αφήνει να εννοηθεί η περιοριστική ερµηνεία που αποδίδεται συχνά στον όρο «πολιτική ανυπακοή», κατά την οποία αυτή ταυτίζεται µε την παθητική αντίσταση στην εξουσία. Στα τριακόσια χρόνια που πέρασαν από το θάνατο του Λοκ, το δικαίωµα της αντίστασης διερευνήθηκε από πολλούς φιλοσόφους. Παρ όλα αυτά, η έρευνα του δικαιώµατος της πολιτικής ανυπακοής δεν µπορεί να είναι ανεξάρτητη από τη δική του θεωρία. Έχει ενδιαφέρον να προσδιοριστεί το ιστορικό πλαίσιο εντός του οποίου γράφτηκε η εύτερη Πραγ- µατεία. Στον αγγλικό χώρο, ο 17ος αιώνας είναι συνδεδεµένος µε δύο µεγάλες επαναστάσεις, που αποσκοπούσαν στον περιορισµό της απόλυτης εξουσίας του στέµµατος και στην αναβάθµιση του κοινοβουλίου. Η πρώτη κορυφώθηκε µε τον αγγλικό εµφύλιο πόλεµο και τη δικτατορία του Κρόµγουελ, που ακολούθησε την εκτέλεση του βασιλιά Καρόλου Α το Το 1660, µετά το θάνατο του Κρόµγουελ, έγινε παλινόρθωση της µοναρχίας. Σύντοµα, ο νέος βασιλιάς, Κάρολος Β, προσπάθησε να µεταστρέψει το αγγλικό πολίτευµα στα απολυταρχικά πρότυπα των ευρωπα κών βασιλείων. Η απάντηση των Κοινοβουλευτικών εκδηλώθηκε µε την εξέγερση του Νοεµβρίου του 1688, που έµεινε στην ιστορία ως «Ένδοξη Επανάσταση». Αυτή η δεύτερη επανάσταση πέτυχε, χωρίς τις αιµατοχυσίες της πρώτης, την αποκατάσταση του κοινοβουλευτισµού και την αποµάκρυνση του Καρόλου, προσφέροντας το στέµµα στον Γουλιέλµο της Οράγγης. Έκτοτε ο µονάρχης ήταν αναγκασµένος να κυβερνά σε ακολουθία προς τις αποφάσεις του κοινοβουλίου.

16 22 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ Όπως λοιπόν αργότερα ο Χέγκελ έγραφε τη Φαινοµενολογία του πνεύµατος υπό τους ήχους των τηλεβόλων στη Μάχη της Ιένας, έτσι και ο Λοκ έγραφε τη εύτερη Πραγµατεία σε µια περίοδο κοινωνικής αναταραχής, κατά την οποία ο Κάρολος Β ασκούσε όλο και περισσότερες εξουσίες, περιορίζοντας παράλληλα την ισχύ του κοινοβουλίου. Σε αυτό το διάστηµα ο Λοκ υπήρξε σύµβουλος του λόρδου Σάφτσµπουρυ, ηγέτη του Κόµµατος των Ουίγων (Whigs) και υπέρµαχο του κοινοβουλευτισµού. Η προσωρινή επικράτηση των µοναρχικών ανάγκασε το 1683 τον Λοκ να διαφύγει στην Ολλανδία. Μόνο µετά την επιτυχή έκβαση της Ένδοξης Επανάστασης µπόρεσε να επιστρέψει στη Βρετανία. Εκεί, το εκέµβριο του 1689, προχώρησε στην έκδοση της εύτερης Πραγµατείας. Ο λόγος για τον οποίο το έργο δεν έτυχε µεγάλης αναγνώρισης είναι ότι κατά το παρελθόν ο σχολιασµός του έγινε υπό το πρίσµα του ιστορικού σφάλµατος, σύµφωνα µε το οποίο σκοπός της συγγραφής του ήταν η εκ των υστέρων δικαιολόγηση της Ένδοξης Επανάστασης 8. Η ιστορική διόρθωση έγινε µόλις το 1960 στην κριτική έκδοση του Πήτερ Λάσλετ, ο οποίος απέδειξε ότι η αρχική γραφή του έργου 8. Αυτό το σφάλµα εξυπηρέτησε την καλλιέργεια αντιλήψεων που φέρουν τον Λοκ ως τον «πιο αντιπροσωπευτικό προφήτη των ιδιοκτητών», «ιεραπόστολο µιας νέας πίστης, της κεφαλαιοκρατικής συσσώρευσης», Harold J. Laski, The Rise of European Liberalism, Λονδίνο, 1936, σσ , και τον θεωρούν κήρυκα του «κτητικού ατοµικισµού», πρβλ. C.B. Macpherson, The Political Theory of Possesive Individialism, Hobbes to Locke, Oxford, 1962, σσ Νεότερες µελέτες ανασκεύασαν αυτές τις αντιλήψεις, πρβλ. Isaiah Berlin, «Hobbes, Locke and Professor Macpherson», Political Quarterly, vol. 35 (1964), D.A. Lloyd Thomas, Locke on Government, London, 1995, Πασχάλη Κιτρο- µηλίδη «Εισαγωγή», Τζων Λοκ, εύτερη Πραγµατεία Περί Κυβερνήσεως, εκδ. Γνώση, 1990, σσ

17 ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΥΠΑΚΟΗΣ 23 χρονολογείται πολύ νωρίτερα, στη διετία Αποδόθηκε έτσι µε καθυστέρηση στον Λοκ ο εύστοχος τίτλος του θεωρητικού εµπνευστή της επανάστασης και όχι ο άστοχος, αυτός δηλαδή του απολογητή της. Έγινε κατανοητό ότι το πολιτικό του έργο «σχεδιάστηκε για να υπογραµµίσει το δικαίωµα αντίστασης στην άδικη εξουσία, σε τελική ανάλυση, το δικαίωµα στην επανάσταση» 10. Η έρευνα, λοιπόν, του παρόντος βιβλίου αρχίζει µε την αναζήτηση του νοήµατος των επιχειρηµάτων του Λοκ και τη σηµασία τους για εµάς σήµερα. Ο λόγος για τον οποίο είναι τόσο ισχυρή η θεµελίωση του δικαιώµατος της πολιτικής ανυπακοής στη φιλοσοφία του Λοκ είναι ότι γίνεται µε τα ίδια ακριβώς επιχειρήµατα που στηρίζουν τη νοµιµότητα του θεσµού της πολιτικής εξουσίας. Κρίνοντας λοιπόν ότι η δικαιολόγηση της πολιτικής ανυπακοής προαπαιτεί τη δικαιολόγηση της πολιτικής εξουσίας, το βιβλίο χωρίστηκε σε τρεις ενότητες: στην πρώτη, η οποία εξετάζει τη Νοµιµότητα της πολιτικής εξουσίας, στη δεύτερη, που εντοπίζει τις συνθήκες που δικαιολογούν την Προσφυγή στην πολιτική ανυπακοή και στην τρίτη, η οποία διερευνά τις διαφορετικές Προσεγγίσεις της πολιτικής ανυπακοής. Στην πρώτη ενότητα αναδεικνύεται ο τελολογικός χαρακτήρας της πολιτικής εξουσίας, ότι δηλαδή αυτή θεσπίζεται µέσω µιας αµοιβαίας συµφωνίας προς χάριν ενός συ- 9. Η µελέτη του Λάσλετ στηρίχτηκε σε αντίτυπο των ύο Πραγ- µατειών, το οποίο φέρει χειρόγραφες διορθώσεις του Λοκ και ανακαλύφθηκε τυχαία σε ράφι βιβλιοθήκης του Κέιµπριτζ το χειµώνα του Βλ. Πασχάλη Κιτροµηλίδη «Εισαγωγή», Τζων Λοκ, εύτερη Πραγµατεία Περί Κυβερνήσεως, εκδ. Γνώση, 1990, σελ John Dunn, Λοκ, µτφρ. Γιώργου Ν. Πολίτη, Eλληνικά Γράµµατα, 2006, σελ. 40.

18 24 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ γκεκριµένου σκοπού, της διασφάλισης της ζωής, της ελευθερίας και της ατοµικής ιδιοκτησίας των πολιτών. Η έρευνα δεν στέκεται, βεβαίως, µόνο στο έργο του Λοκ. ιερευνώνται θέσεις και επιχειρήµατα πολλών διανοητών, όπως των Τόµας Χοµπς, Μιχαήλ Μπακούνιν, Πιερ-Ζοζέφ Προυντόν, Καρλ Μαρξ. Στη δεύτερη ενότητα αναδεικνύονται αφενός τα ενδεχό- µενα αθέτησης της συµφωνίας από την πλευρά της πολιτικής εξουσίας, τα οποία δικαιολογούν την προσφυγή στην ανυπακοή, και αφετέρου τα έµµεσα ενδεχόµενα που δεν κατονοµάζονται ως τέτοια από τον Λοκ αλλά συνάγονται από το κείµενό του. Αυτά είναι δύο ειδών: αυτά του πρώτου είδους µπορούµε να τα ονοµάσουµε «ιδιοκτησιακά». Έχουν αφετηρία τη διαφορετική ιεράρχηση των τριών αγαθών που αποτελούν το σκοπό θέσπισης πολιτικής εξουσίας. Ενδεικτικά, η πρόταξη της ατοµικής ιδιοκτησίας υλικών αγαθών οδηγεί σε νεοφιλελεύθερα επιχειρήµατα δικαιολόγησης της ανυπακοής, όπως αυτά του Ρόµπερτ Νόζικ, ενώ η υποβάθµισή της οδηγεί σε επιχειρήµατα σοσιαλδηµοκρατικού ύφους, όπως αυτά του Τζον Ρολς. Τα επιχειρήµατα του δεύτερου είδους δεν αναφέρονται σε ζητήµατα ιεράρχησης, µπορούµε να τα ονοµάσουµε επιχειρήµατα «παραπλάνησης». Κι αυτό γιατί εκκινούν από το ενδεχόµενο παραπλάνησης των πολιτών µέσω της καλλιέργειας µύθων, στην οποία καταφεύγει η πολιτική εξουσία προκειµένου να εξυπηρετήσει το δικό της συµφέρον. Στη συνέχεια αναδεικνύονται οι τρόποι µε τους οποίους επιχειρείται αυτή η παραπλάνηση, χρησιµοποιώντας θεσµούς όπως είναι η επιστή- µη, η εκπαίδευση, τα µέσα ενηµέρωσης, η πολιτιστική βιοµηχανία και οι ιδεολογικοί µηχανισµοί του κράτους και προσεγγίζονται όψεις τέτοιων µύθων, όπως αυτές που καλλιεργήθηκαν στη µεταπολιτευτική περίοδο στη χώρα µας.

19 ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΥΠΑΚΟΗΣ 25 H έρευνα εστιάζεται σε προβληµατισµούς των τελευταίων δεκαετιών που συνδέονται µε τους Νόαµ Τσόµσκι, Πολ Φεγεράµπεντ, Κορνήλιο Καστοριάδη, αλλά και το κίνηµα της δεκαετίας του 60, τη Νέα Αριστερά, τον Χέρµπερτ Μαρκούζε. Οι θεωρητικές προσεγγίσεις αντιπαραβάλλονται µε πραγµατικά περιστατικά της σύγχρονης ελληνικής και διεθνούς πραγµατικότητας (η «πρόβλεψη» της κρίσης από τον Νουριέλ Ρουµπινί, η γέννηση του κύµατος ανυπακοής το 2011, η µεταπολιτευτική πραγµατικότητα κ.ά.) µε τρόπο που εξυπηρετεί την πληρέστερη κατανόηση του θέµατος. Στην τρίτη ενότητα αναλύονται οι διαφορετικές προσεγγίσεις της πολιτικής ανυπακοής, οι οποίες και εκπηγάζουν από την αντίστοιχα διαφορετική αξιολόγηση του παράγοντα της βίας ως µέσου πολιτικής εναντίωσης. Aρχικά εκτίθενται οι θέσεις των Θορώ, Λέων Τολστόι, Γκάντι, Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, που στοιχειοθετούν την ειρηνική, ήπια εκδοχή της πολιτικής ανυπακοής. Στη συνέχεια εγείρονται ζητήµατα σχετικά µε το ρόλο της βίας ως µέσου για την επίτευξη πολιτικών στόχων (αντάρτικο πόλης, αντάρτικο υπαίθρου) και εξετάζονται προσεγγίσεις που συνδυάζουν ήπια και βίαια µέσα (κίνηµα αντι-απαρτχάιντ, Νέλσον Μαντέλα, Ζαπατίστας). Η ανάπτυξη των επιχειρηµάτων αναδεικνύει τα επιχειρή- µατα και τις θέσεις που θεµελιώνουν ηθικά τη δυνατότητα των πολιτών να αντιστέκονται στις αυθαίρετες επιταγές της εξουσίας. Παρέχει το πλαίσιο νοµιµοποίησης της ανυπακοής ως αµυντικού µέσου στα χέρια των πολιτών που δέχονται επίθεση από την εξουσία. ιευκολύνει τη µελέτη και κατανόηση κινήσεων και κινηµάτων όπως είναι η Αραβική Άνοιξη, οι Ισπανοί Ιντιγνάδος, οι Αγανακτισµένοι και η πρωτοβουλία Καταλάβετε τη Γουόλ Στριτ. Το πιο κρίσιµο ερώτηµα είναι εάν δικαιολογείται σήµερα η προσφυγή στην ανυπακοή και κατά πόσο συνιστά την εν-

20 26 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ δεδειγµένη λύση για την ελληνική κοινωνία. Στις σελίδες που ακολουθούν, το πρώτο σκέλος του ερωτήµατος διερευνάται αναλυτικά. Επιγραµµατικά, µπορεί να τονιστεί εδώ ότι η ασυλία και η ατιµωρησία που απολαµβάνουν οι εκλεγµένοι εκπρόσωποι του λαού, οι οποίοι εξαιτίας ενός συνδυασµού φαυλότητας και ανικανότητας οδήγησαν τη χώρα στο οικονοµικό ναυάγιο, αρκούν ώστε να δικαιολογήσουν την πολιτική ανυπακοή. Η απάντηση στο δεύτερο σκέλος είναι πιο σύνθετη. Η ιστορία δείχνει ότι οι πολίτες δεν διακινδυνεύουν εύκολα την ασφάλειά τους, εµπλεκόµενοι σε µετωπική σύγκρουση µε τις κυβερνήσεις, ακόµη και όταν πρόκειται για την ικανοποίηση σηµαντικών αιτηµάτων. Σταθµίζουν το µεγαλύτερο καλό και κατά κανόνα επιλέγουν να ανεχτούν µια δεινή κατάσταση, όταν κρίνουν ότι η εναντίωση θα είχε απρόβλεπτα αποτελέσµατα. Εποµένως, εάν στις δεδοµένες συνθήκες είναι ή όχι προς το συµφέρον τους να προβούν σε πράξεις ανυπακοής, θα το κρίνουν µόνο εκείνοι. Αυτό, όµως, που αναδεικνύεται από την ανάπτυξη του παρόντος βιβλίου είναι ότι, εφόσον το αποφασίσουν, το ηθικό δίκαιο βρίσκεται µε το µέρος τους. Γ. Ν. Π. Καλαµάτα, Ιανουάριος 2012

21 Α Νοµιµότητα της πολιτικής εξουσίας 1.1 Το ασύνδετο µαρξισµού και ανυπακοής Μια µεγάλη αντίφαση διέπει την πιο διαδεδοµένη αντίληψη για την έννοια του δικαιώµατος της πολιτικής ανυπακοής: κρίνοντας από τις αντιδράσεις που προκαλούν οι κινήσεις πολιτικής ανυπακοής, πολλοί νοµίζουν ότι η ανυπακοή συνιστά αντικοινοβουλευτική πρακτική, µια «εξ αριστερών επίθεση στα θεµέλια της φιλελεύθερης αντιπροσωπευτικής δηµοκρατίας». Θα ήταν λοιπόν αναµενόµενο µια µελέτη που πραγµατεύεται το δικαίωµα της ανυπακοής να ακολουθεί τους δρό- µους των µαρξιστών θεωρητικών και τη γλώσσα της µαρξιστικής ορολογίας. Ωστόσο, η έννοια της ανυπακοής ως δικαιώ- µατος είναι ξένη, άγνωστη και αντίθετη προς την παράδοση του Μαρξ, αποτελεί µάλιστα καταστατικό γνώρισµα της φιλελεύθερης πολιτικής φιλοσοφίας. Γι αυτό και η τεκµηριωµένη ανάλυση του ζητήµατος ακολουθεί φιλελεύθερους δρόµους. Η οικονοµική ανάλυση του καπιταλισµού στην οποία προχώρησε ο Μαρξ ήταν µεγαλοφυής και, κατά τα φαινόµενα, αξεπέραστη. Αυτό, όµως, δεν σηµαίνει ότι το σύνολο των ιστορικών θεωρήσεων και της πολιτικής του φιλοσοφίας ήταν αλάνθαστα. Όσο για την εµµονή πολλών θαυµαστών του να προσεγγίζουν σήµερα το µαρξικό έργο αναζητώντας παντού στοιχεία που να το επιβεβαιώνουν, κρύβοντας παράλληλα κά-

22 28 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ τω από το χαλί ό,τι δεν ταιριάζει µε το εισηγούµενο σχήµα, αυτή αντιβαίνει την ίδια την κριτική σκέψη του Μαρξ. Σύµφωνα µε αυτή την αντίληψη, δεν υπήρχαν λάθη ή αδυναµίες στη θεωρία του Μαρξ, ενώ κάθε πρόβληµα που διαπιστώθηκε στις απόπειρες µεταφοράς του µαρξικού προτύπου στην πράξη ήταν αποτέλεσµα παρερµηνείας ή κακού τρόπου εφαρµογής. Απεναντίας, το σύνολο των προβληµάτων που συνδέονται µε τον καπιταλισµό δεν λογίζονται ως αποτέλεσµα παρερµηνείας ή κακού τρόπου εφαρµογής, αλλά ως αναπόδραστες συνέπειες των λαθών και αδυναµιών της φιλελεύθερης θεωρίας. Αυτή η προσέγγιση καταλήγει να συγκρίνει έναν ιδεατό µαρξισµό µε µια συγκεκριµένη πραγµατικότητα που περιλαµβάνει ό,τι δεν είναι αρεστό, την οποία και ονοµάζει «φιλελεύθερη» ή «νεοφιλελεύθερη». Μα η σύγκριση του ιδεατού µε το πραγµατικό στερείται νοήµατος το ιδεατό φαντάζει πάντα ανώτερο από το πραγµατικό, είτε αντιπαραβάλλουµε το ιδανικό πολίτευµα µε το υφιστάµενο, είτε τον ιδανικό έρωτα µε το σύντροφό µας. Η ουσιαστική αντιπαράθεση µπορεί να γίνει είτε µεταξύ θεωριών είτε µεταξύ εφαρµογών, όχι συγκρίνοντας µια εξιδανικευµένη θεωρία µε την απόπειρα πρακτικής εφαρµογής µιας άλλης. Εντούτοις, η επαναληψιµότητα των προβληµάτων που διαπιστωµένα συνδέθηκαν µε κάθε απόπειρα εφαρµογής των θεωρήσεων του Μαρξ µπορεί να οδηγήσει στην αντιστροφή του αρχικού επιχειρήµατος. Γιατί, δηλαδή, να µην αναρωτηθεί ο παρατηρητής εάν το σύνολο των προβληµάτων των µαρξιστικών εφαρµογών οφείλεται στις εγγενείς αδυναµίες του µαρξικού έργου και ότι κάθε πρόβληµα του καπιταλισµού οφείλεται σε παρερµηνεία και κακή εφαρµογή της φιλελεύθερης φιλοσοφίας; Ουσιαστικά και τα δύο εισηγούµενα σχήµατα είναι τόσο άκαµπτα, ώστε αδυνατούν να αποδώσουν την πραγµατικότη-

23 ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΥΠΑΚΟΗΣ 29 τα: καµία από τις δύο θεωρίες δεν είναι αλάνθαστη και, όπως ο µαρξισµός συνδέθηκε µε πολλά δεινά, έτσι και ο φιλελευθερισµός συνδέεται µε µεγάλα προβλήµατα, όπως είναι η οικονοµική και κοινωνική ανισότητα. Ωστόσο, το δικαίωµα της πολιτικής ανυπακοής αποτελεί θεµελιώδες γνώρισµα της φιλελεύθερης πολιτικής θεωρίας και εκπηγάζει από την αντίληψη της εξουσίας ως παρακαταθήκης που οι πολίτες εµπιστεύονται στους φορείς της πολιτικής εξουσίας (βλ ). Συνιστά, δηλαδή, γνώρισµα της αστικής δηµοκρατίας, αυτής που γέννησε, εξέθρεψε και συντηρεί τον καπιταλισµό, τον οποίο ο µαρξισµός θέλει να ανατρέψει. Η επιλογή µεταξύ φιλελευθερισµού και µαρξισµού είναι προφανώς ελεύθερη για τον καθένα, ωστόσο, δεν υπάρχει αµφιβολία ότι το δικαίωµα της ανυπακοής βρίσκει πρόσφορο έδαφος µόνο εντός της φιλελεύθερης δηµοκρατίας. Τα καθεστώτα του εφαρµοσµένου µαρξισµού δεν άφηναν ούτε χαραµάδα για αντίρρηση, πολύ περισσότερο για ανυπακοή. Τα γκουλάγκ, η Στάζι, η Σιγκουρίµι, η Βουδαπέστη το 1956, η Πράγα το 1968, η Τιεν-αν-µεν το 1989 αποτελούν δραµατικά παραδείγµατα του τρόπου µε τον οποίο αντιµετώπιζαν κάθε ανάλογη απόπειρα. εν θα µπορούσε να γίνει διαφορετικά. Η ορθόδοξη σοσιαλιστική παράδοση ακολουθεί τη θέση του Μαρξ, ο οποίος διατεινόταν ότι υπάρχει µία και µοναδική ορθή πορεία προς τα εµπρός, την οποία επιβάλλουν οι νόµοι της ανθρώπινης ιστορίας, τους οποίους ο ίδιος θεωρούσε ότι είχε ανακαλύψει. Όπως επισηµαίνουν υποστηρικτές εναλλακτικών σοσιαλιστικών προτάσεων, ο Μαρξ επιµένει πως η κοµµουνιστική κοινωνία θα πραγµατοποιηθεί αναπότρεπτα, γιατί αυτό επιτάσσουν οι νόµοι της Ιστορίας. «Κι αυτό νοµίζει πως το ξέρει, γιατί νοµίζει πως η σκέψη του είναι µια πιστή αντανάκλαση (ίσον: µια αληθής θεώρηση) του όντος της ιστορίας. εν λέει ο Μαρξ ότι, όποιοι κι αν ήταν οι ιστορικοί νόµοι,

24 30 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ εγώ είµαι εναντίον του καπιταλισµού, κι ας ήξερα ότι θα υπάρχει πάντα» 11. Πυξίδα της µοναδικής πορείας αποτελούν στο µαρξισµό οι θέσεις του Μαρξ, όπως διατυπώθηκαν από τον ίδιο και όπως τις ερµηνεύουν τα επίσηµα κοµµουνιστικά κόµµατα, τα οποία, σύµφωνα µε την αναρχική κριτική, «δεν είναι παρά η γνώµη του Μαρξ µετουσιωµένη σε απόλυτη αλήθεια µέσω της ψήφου µιας ψευδούς πλειοψηφίας» 12. Σε αυτό το αυστηρά καθορισµένο πλαίσιο οτιδήποτε εκφεύγει της γραµµής του Κόµµατος δεν εκλαµβάνεται ως δικαίωµα µιας µειοψηφίας, όπως στο φιλελευθερισµό, αλλά ως απόπειρα αντιστροφής της πορείας της Ιστορίας. Όταν τον Ιανουάριο του 1969, στην Πράγα, ο Τσέχος φοιτητής Γιαν Πάλακ αυτοπυρπολήθηκε στον απόηχο της σοβιετικής εισβολής, ο ραδιοφωνικός σταθµός των σοβιετικών δυνάµεων αιτιολόγησε την πράξη του µε τη φράση «ο Πάλακ αυτοκτόνησε γιατί η µαρξιστική-λενινιστική του παιδεία ήταν ανεπαρκής» 13. Κάθε διαφωνία θεωρείται αποτέλεσµα άγνοιας των ιστορικών νό- µων, είτε ως παραλογισµός είτε ως προσπάθεια της αντίδρασης να καθυστερήσει την πορεία προς το σοσιαλισµό. Γι αυτό και αντιµετωπίζεται µε τον βίαιο τρόπο των ολοκληρωτικών θεωριών και καθεστώτων, γι αυτό και η ιστορία των κοµ- µουνιστικών κοµµάτων είναι γεµάτη διασπάσεις και διαγραφές, γι αυτό και ύστερα από αλλαγές γραµµής προηγούµενοι ηγέτες τους κατηγορήθηκαν για προδοσία και συµµαχία 11. Κορνήλιου Καστοριάδη, Το επαναστατικό πρόβληµα σήµερα, εκδ. Ύψιλον, 2000, σελ Michael Bakunin, in K. J Kenafick, (ed.), µτφρ., Marxism Freedom and the State, Free dom Press, 1990, σελ Παρά Jean Rupnic, Larousse, O αιώνας των ανατροπών, εκδ. Οξύ, 2004, σελ. 40.

25 ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΥΠΑΚΟΗΣ 31 µε τον εχθρό. Παραµένει αµφίβολο εάν ένας διανοητής του βεληνεκούς του Μαρξ θα ήταν ευτυχής µε την αντίληψη της µαρξιστικής ορθοδοξίας, όπως εκφράστηκε από πολλούς τον περασµένο αιώνα, ωστόσο, όσα αναφέρονται εδώ είναι αποτέλεσµα της πίστης στον έναν και µοναδικό ορθό δρόµο που εκφράζει η µαρξική ανάγνωση της Ιστορίας και αποτελούν συνέχεια της εξουσιαστικής παράδοσης του Μαρξ. Ο Μαρξ ποτέ δεν ήταν πρόθυµος να συµβιβαστεί µε διαφωνίες στους κόλπους των οργανώσεων τις οποίες έλεγχε. Ενδεικτικός της εξουσιαστικής, µονόδροµης αντίληψης που καθόριζε την πολιτική πράξη του είναι ο τρόπος που χειρίστηκε την άτυπη «αντιπολίτευση» των αναρχικών στους κόλπους της Πρώτης ιεθνούς. Ο Μπακούνιν κατηγορούσε τότε τον Μαρξ για αρχοµανία και αποκαλούσε τη θεωρία του εξουσιαστικό σοσιαλισµό. Υποστήριζε ότι «οι αστοί έχουν κάθε λόγο να θεωρούν ότι η ιεθνής πολεµά παλιές τυραννίες για να εγκαθιδρύσει νέες» 14 και ότι ο εξουσιαστικός σοσιαλισµός «θα συγκεντρώσει όλη την εµπορική, βιοµηχανική, αγροτική και επιστηµονική παραγωγή και κατόπιν θα χωρίσει τις µάζες σε δύο στρατούς, τον βιοµηχανικό και τον αγροτικό, που θα τελούν υπό τον έλεγχο µιας νέας προνοµιούχου επιστηµονικής και πολιτικής τάξης» 15. Η απάντηση του Μαρξ ήταν η εξύφανση µιας σκευωρίας εις βάρος του άσπονδου εταίρου του µε την οποία πέτυχε τη διαγραφή και αποµάκρυνση του Μπακούνιν και των αναρχικών από την Πρώτη ιεθνή το Michael Bakunin, ό.π., σελ Michael Bakunin, παρά Paul Avrich, Russian Anarchists, Prin - ceton University Press, 1967, σσ Bλ. George Politis, Bakunin s Social Philosophy, Trafford, 2006, σσ

26 32 ΓΙΩΡΓΟΣ N. ΠΟΛΙΤΗΣ Αυτή η εµµονική προσήλωση στην αντίληψη «του ενός δρόµου» που επιτάσσουν οι νόµοι της Ιστορίας σε συνδυασµό µε τις εξουσιαστικές πολιτικές προσεγγίσεις ανιχνεύε- ται στον κατοπινό βίο των µαρξιστικών κοµµάτων, στον αυταρχισµό των Μπολσεβίκων, στις σταλινικές διώξεις, στην επίθεση του ισπανικού ΚΚ στους τροτσκιστές και τους αναρχικούς κατά τον ισπανικό εµφύλιο, στη στάση της ΟΠΛΑ την περίοδο της Κατοχής και των εκεµβριανών. Η µεταγενέστερη κριτική, η οποία αναδεικνύει τον εξουσιαστικό χαρα- κτήρα και τη µονόδροµη, ολοκληρωτική αντιµετώπιση της πολιτικής από πλευράς του Μαρξ, συνδέεται µε τα επιχειρή- µατα των Καστοριάδη 17, Μάρε Μπούκτσιν 18 και Τσόµσκι 19. Ωστόσο, αυτή η κριτική απηχεί τις θέσεις και την επιχειρη- µατολογία του Μπακούνιν από την περίοδο της διαµάχης για τον έλεγχο της ιεθνούς. Μάλιστα, για το µελετητή του Μαρξ, καθηγητή Πήτερ Σίνγκερ, η τραγική «ειρωνεία του µαρξισµού» 20 είναι ότι η Ιστορία του 20ού αιώνα επιβεβαίωσε την κριτική του Ρώσου αναρχικού. Ασφαλώς, καµιά εξουσία δεν πρόκειται να περιβάλλει µε στοργή την προσπάθεια ανατροπής της. Εντούτοις, ορισµένα πολιτεύµατα επιτρέπουν µεγαλύτερο βαθµό ανοχής από άλλα. Η φιλελεύθερη δηµοκρατία δεν αποτελεί εξ ορισµού εχέγγυο σεβασµού των ανθρώπινων δικαιωµάτων, αποτελεί όµως την αναγκαία συνθήκη ώστε να υπάρχει η πιθανότητα 17. Bλ. Κορνήλιου Καστοριάδη, Φαντασιακή θέσµιση της κοινωνίας, εκδ. Ράππα, 1985 (1975), σσ , του ιδίου Το επαναστατικό πρόβληµα σήµερα, εκδ. Ύψιλον, 2000, σσ Μurray Bookchin, Listen Marxist, Noam Chomsky, American Power and the New Mandarins, 2002, (1967), σσ Peter Singer, Marx, A Very Short Introduction, Oxford, 1996, σσ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Σχεδιασμός: Jason Ribeiro, Johanna Basford 203 Johanna Basford Johanna Basford

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2015. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2015. Έντυπη έκδοση ISBN 978-618-01-0908-5 Ηλεκτρονική έκδοση ΙSBN 978-618-01-0909-2

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2015. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2015. Έντυπη έκδοση ISBN 978-618-01-0908-5 Ηλεκτρονική έκδοση ΙSBN 978-618-01-0909-2 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Η Ντανιέλα και τα Επτά Λυκάκια ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Σπύρος Γούσης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Βάσω Βύρρα ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις

ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΝΕΦΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ 1. Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Βασίλης Θ. Ράπανος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αθηνών Εκδήλωση του KEBE και ΟΠΕΚ με θέμα «Η οικονομική κρίση και οι πολιτικές για την ανάπτυξη» Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2013 ÉSBN 978-618-01-0222-2

Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2013 ÉSBN 978-618-01-0222-2 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Το λουλουδόπαιδο και άλλες ιστορίες ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Αιµιλία Κονταίου ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Θοδωρής

Διαβάστε περισσότερα

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007 Ρυµούλκηση στο Αιγαίο Κανονισµός 3577/92 της ΕΕ ιαφορά σε σχέση µε το SAR Λοιπές συναφείς επισηµάνσεις * Βασιλείου Γ. Μακρή, Στρατιωτικού ικαστή, Νοµικού Συµβούλου Γ.Ε.ΕΘ.Α * Το κείµενο που ακολουθεί συντάχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Τί πρέπει να προσέχει κανείς σε µια σύµβαση έκδοσης έργου σε ψηφιακό περιβάλλον; ΜΑΡΙΑ ΑΦΝΗ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ,.Ν. ΙΚΗΓΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΟΠΙ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΥΠΠΟΤ Μερικά νούµερα αντί εισαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Νεοελληνικής Γλώσσας

Μαθήματα Νεοελληνικής Γλώσσας ΓΙΑΝΝΗΣ Ι. ΠΑΣΣΑΣ Μαθήματα Νεοελληνικής Γλώσσας Τεύχος Β (για τη Β Λυκείου) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΣΣΑΣ Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Millénium 3 & 4 Dupuis 2014, by Man, Homs and Runberg Millenium 2014 Stieg Larsson and Moggliden AB www.dupuis.com All rights reserved. EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου. Δικαιώματα. Συμμετοχή. Ελευθερία έκφρασης. Ασφαλές περιβάλλον. Σεβασμός.

1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου. Δικαιώματα. Συμμετοχή. Ελευθερία έκφρασης. Ασφαλές περιβάλλον. Σεβασμός. 1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου «Δεν υπάρχουν δικαιώματα, όποια κι αν είναι αυτά, χωρίς αντίστοιχες υποχρεώσεις.» Samuel Taylor Coleridge Δικαιώματα Το δικαίωμα προστατεύει τα άτομα ή τις

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ. Με πρακτικά βήματα η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση υποστηρίζει την αλλαγή του κράτους

ΟΜΙΛΙΑ. Με πρακτικά βήματα η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση υποστηρίζει την αλλαγή του κράτους ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 22 Οκτωβρίου 2012 ΟΜΙΛΙΑ Ο Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Μανούσος

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

Μερκούριος Αυτζής, 2014. Ðñþôç Ýêäïóç: Απρίλιος 2014 ÉSBN 978-618-01-0294-9

Μερκούριος Αυτζής, 2014. Ðñþôç Ýêäïóç: Απρίλιος 2014 ÉSBN 978-618-01-0294-9 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Τρελό µου αµαξίδιο ÓÕÃÃÑÁÖΕΙΣ: Μερκούριος Αυτζής ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Ελίζα Βαβούρη ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Ελένη Σταυροπούλου ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ (ΑΘΗΝΑ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ) Η πρόταση του Δ.Σ. της Ο.Λ.Μ.Ε. προς τη Γ.Σ. για τη διαγραφή της Ε.Λ.Μ.Ε. Πρότυπων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ISBN: 978-618-5093-18-1

ISBN: 978-618-5093-18-1 ΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΤΑΥΡΟΥ Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 4: Νόμοι, Κυρώσεις, Αντιφάσεις Η περίπτωση «Γκράφιτι».

Εργαστήρι 4: Νόμοι, Κυρώσεις, Αντιφάσεις Η περίπτωση «Γκράφιτι». Εργαστήρι 4: Νόμοι, Κυρώσεις, Αντιφάσεις Η περίπτωση «Γκράφιτι». Το εργαστήρι αυτό προτείνει τη μελέτη του γκράφιτι ως ευκαιρία προβληματισμού με τους μαθητές για την αναγκαιότητα της ύπαρξης και τήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ Σας καλωσορίζουμε στην ιστοσελίδα http://www.globonweb.com, το περιεχόμενο της οποίας ανήκει εξ ολοκλήρου στον ΓΟΥΤΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟ (GLOBONWEB), με την ιδιότητά του ως παρόχου υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό.

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό. Ανακοίνωση της ΔΑΚΕ Καθηγητών Δ.Ε, για το σχέδιο Π.Δ για την Αξιολόγηση Κατατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας προς διαβούλευση το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Μία

Διαβάστε περισσότερα

LEGAL INSIGHT. Γιώργος Ψαράκης ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015

LEGAL INSIGHT. Γιώργος Ψαράκης ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 LEGAL INSIGHT ΕΛΕΓΧΟΣ ΡΕΥΣΤΩΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΩΝ (ΜΕΤΡΗΤΩΝ) ΠΟΥ ΕΙΣΕΡΧΟΝΤΑΙ Ή ΕΞΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ Ε.Ε. Γιώργος Ψαράκης Βάσει κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας κάθε εξερχόμενο ή εισερχόμενο στην Ε.Ε. φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων

Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων ΑΡΘΡΟ 29 - ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ 5058/00/EL/TEΛΙΚΟ WP 33 Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων Γνωµοδότηση 5/2000 σχετικά µε τη Χρήση Tηλεφωνικών Καταλόγων για

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα

Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα Ομιλία ΠΕΣΥ 4 Δεκεμβρίου 14, συνεδρίαση για απορρίμματα Βρισκόμαστε σήμερα εδώ, σε μια συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων στην Αττική. Για ένα ζήτημα

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη των Ηνωµένων Εθνών για τα Δικαιώµατα των Αυτοχθόνων Λαών

Διακήρυξη των Ηνωµένων Εθνών για τα Δικαιώµατα των Αυτοχθόνων Λαών Διακήρυξη των Ηνωµένων Εθνών για τα Δικαιώµατα των Αυτοχθόνων Λαών Υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση µε το Ψήφισµα 61/295 της 13ης Σεπτεµβρίου 2007 Η Γενική Συνέλευση Καθοδηγούµενη από τους σκοπούς και

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 10: Αντιαποικιοκρατικά Κινήματα και Αραβικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Ποιοι είμαστε Οι διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσυπογράφουμε τον Καταστατικό Χάρτη Αυτοδέσμευσης Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Μερικά απλά λόγια για την κρίση Η κρίση ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 2008

Διαβάστε περισσότερα

Δημοκρατία και τηλεόραση: τον Σεπτέμβρη

Δημοκρατία και τηλεόραση: τον Σεπτέμβρη Δημοκρατία και τηλεόραση: ραντεβού τον Σεπτέμβρη Η ΕΡΤ α.ε. είναι μια ανώνυμη εταιρεία του δημοσίου μεταξύ πολλών άλλων φορέων δημοσίου ή και ιδιωτικού δικαίου στους οποίους έχει ανατεθεί η εκπλήρωση δημόσιας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΕ 10 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟ ΓΙΑ ΜΙΚΡΕΣ-ΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ & ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΕ 10 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟ ΓΙΑ ΜΙΚΡΕΣ-ΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ & ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΕ 10 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟ ΓΙΑ ΜΙΚΡΕΣ-ΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ & ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΕΒΟΟΚ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΕΜΗ ΣΑΡΑΝΤΑΕΝΑ, ΣΥΜΒΟΥΛΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΕ 10 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS 1. ΓΕΝΙΚΑ 1.1 Η Υπηρεσία Μαζικής Αποστολής Μηνυμάτων (Bulk SMS) (που στο εξής θα καλείται «η Υπηρεσία») παρέχει τη δυνατότητα σε οποιοδήποτε νομικό ή φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES. EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES. EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel «εκεί που αρχίζει η ασφάλεια τελειώνουν οι ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Καρράς Γιώργος Κοινωνιολόγος - Οικονομολόγος

Περιεχόμενα. Καρράς Γιώργος Κοινωνιολόγος - Οικονομολόγος Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Το Δίκαιο... 2 1.1 Έννοια, προέλευση και εξέλιξη του Δικαίου... 2 1.2 Κανόνες ηθικής και κανόνες δικαίου: η διαφορά... 3 1.3 Υποκείμενα δικαίου... 3 1.4 Διακρίσεις Δικαίου... 4

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσιες-κινητές Βιβλιοθήκες και παροχή υπηρεσιών στο κοινό: Το νοµικό πλαίσιο.

ηµόσιες-κινητές Βιβλιοθήκες και παροχή υπηρεσιών στο κοινό: Το νοµικό πλαίσιο. 1 ηµόσιες-κινητές Βιβλιοθήκες και παροχή υπηρεσιών στο κοινό: Το νοµικό πλαίσιο. Ελένη Τζινιέρη-Τζανετάκου ιευθύντρια της ηµόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σπάρτης Όταν το 2000 οι ηµόσιες Κεντρικές Βιβλιοθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η φιλοσοφία; Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Τι είναι η φιλοσοφία; Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Τι είναι η φιλοσοφία; Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Μια απόπειρα ορισµού Έντονη, εσωτερικήδιάθεσηγιαέρευνα, γνώση, µάθηση. ΗΦιλοσοφίαδεµένειστοεπίπεδοτης απλής εµπειρίας ή περιέργειας αλλά γίνεται σοβαρή, µεθοδική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΤΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΤΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Γ Ε Ν Ι Κ Α Τα ακόλουθα αφορούν αποκλειστικά και μόνο στην ενότητα «ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» της ιστοσελίδας www.oeetak.gr του Περιφερειακού Τμήματος Ανατολικής Κρήτης του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (O.E.E.T.A.K.),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, Θερμώς ευχαριστώ το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας για την

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα